Đặc Tuyển 42 Lời Phật

Đặc tuyển 42 LỜI PHẬT

四十二章經

Trưởng lão Tỷ kheo Trí quang dịch 2561 (2017) ( Nhà xuất bản Hồng Đức

Đặc tuyển 42 LỜI PHẬT (42LP)

四十二章經

Trưởng lão Trí quang
dịch lại : Phật đản 2641 Phật lịch 2561 Nhà xuất bản Hồng Đức

Thánh tượng Bổn sư 9

Thánh tượng Bổn tôn

Đặc tuyển 42 LỜI PHẬT (42LP)

四十二章經

Mục lục

Bị vong lục …… 22

Tối thắng xứ. .15 - .23 …… 32

(1) LP1 - 2 : Xác quyết mục đích tối hậu (là Lục thông La hán) và mục tiêu phải diệt (là ái dục). 35 …… 51

(2) LP3 -4 : xác định bản thân nhân loại với toàn bộ việc làm của Nó. Nó là chính yếu trong sự tu hành; xác định khả năng chính yếu là sự hối cải.. 51 …… 58

(3) LP5 -8 : 4 tư cách phải có để tu hành,

là Nhẫn, không ghen tức, không keo kiết, tán trợ làm phước .58 -67

(4) LP9 : đề cao người học tập Phật để làm Phật ; đề cao sự hiếu thảo Mẹ Cha67 - 72

(5) LP10 : 5 cái khó .73 -74

(6) LP11 - 12 : những lời hỏi đáp phải biết 74- 83

(7) LP13 - 14 : nguyên lý trừ khử dơ bẩn, phục hồi tuệ giác.. 83 - 93

(8) LP15 - 18 : học tập Phật không sống rời Pháp ; ta cũng phải như vậy mà quán Vô thường ; phải có "tín căn" ; quán Vô ngã 93 - 104

(9) LP19 -24 : 6 hiệu năng của quán Vô thường và quán Vô ngã 104 - 119

(10) LP25 - 31 : 8 huấn thị quan trọng để khỏi bị "thối rã vì tình dục" ..119 - 138

(11) LP32 -40 : 9 huấn thị "dũng mãnh tinh tiến" .138 - 157

(12) LP41 -42 : kết thúc Pháp thoại 42LP 157 - 160

Bị vong lục về 42LP

1. Xuất xứ. Năm 2538 (1994), kinh Tứ thập nhị chương tôi đã biên dịch hết lòng. Sau đó biên dịch Tổng tập Pháp cú, tôi xác quyết kinh ấy chủ yếu xuất từ Pháp cú và truyện tích Pháp cú. Nay còn phát giác xuất từ Trường a hàm (C,/26). Ấy là mới thấy 1 chỗ. Dĩ nhiên những chỗ như vậy không ít. Ngoài ra, nguồn tài liệu của 42LP con có Bản duyên bộ, bộ thứ 2 của Đại tạng Đại chính.

2. Tác giả. Từ nguồn tài liệu như vậy mà tuyển chọn 42 lời Phật làm thành như 1 pháp thoại độc đáo, thì ai làm được như vậy thật là bậc cao thủ. Pháp thoại ấy, tên Tàu là Tứ thập nhị chương kinh, và tôi đã dịch như không dịch là kinh 42 bài. Và nay dịch kỹ hơn: Đặc tuyển 42 lời Phật, viết tắt 42LP hoặc Pháp thoại 42LP. Còn vị tác giả phải là đồng hương Ấn độ với Phật nhưng sau Ngài không xa. Ngữ văn được vị ấy sử dụng, may ra, lúc ấy có thể đang còn là Ma kiệt đà.

3. Đến Tàu. 42LP đến Tàu vào thời Hậu Hán, dương lịch 65, do hoàng đế Hiếu minh phái Sứ bộ đến Nhục chi thỉnh kinh. Sự quan trọng ở đây là lần đầu tiên vua Tàu cử Sứ thần đi thỉnh kinh, và kính thỉnh được là Pháp thoại 42LP. Lại thỉnh được 2 vị dịch giả là Ma đằng và Pháp lan. Một ngôi chùa vua xây cất đầu tiên để tôn thờ Pháp thoại 42LP và 2 ngài cư trú. Chùa lấy tên chùa Ngựa trắng để nhớ ơn nó đã chở về Tàu Pháp bảo và Tăng bảo mới thỉnh được. Và tức thì chính hoàng đế Hiếu minh đứng ra tổ chức dịch Phạn bản đã thỉnh được ra chữ Tàu là Tứ thập nhị chương kinh, và nay quốc âm Đại nam ta dịch Đặc tuyển 42 lời Phật (viết tắt Pháp thoại 42LP hoặc 42LP). Trở lại câu chuyện, hoàng đế Hiếu minh tổ chức sao chép cẩn trọng Tứ thập nhị chương kinh, phân phát các châu quận. Đa số châu quận cũng tổ chức sao chép và xây cất chùa. Không khí thanh bình tràn ngập cả nước.

4. Đánh bóng. 4LP được dịch như vậy là chính văn, nằm trong C1/722 - 724. Nhưng chính văn ấy đặc biệt được đại dịch giả Chi khiêm hiệu chính (C49/59, t). Trước ngài, ngài An Thế cao đã làm như vậy đối với kinh khác (C49/52, d). Như vậy 42LP được 2 ngài Ma đằng và Pháp lan dịch, vào đời Hậu Hán, sau đó đời Tam quốc được hiệu chính bởi ngài Chi khiêm. Những chỗ hiệu chính ấy thấy rất rõ và sẽ nói đến khi dịch giải.

5. Bội phản. Đến đời Tống, hoàng đế Chân tông, với gian ý rõ rệt, đem 42LP chú giải, bỏ hay thêm lắm chỗ. Tục tạng 37/652, t, Chân tông đã nói chận trước, "chỗ nào khả nghi thì được chỉnh cho thông suốt". Nhưng ông này rõ ràng còn thận trọng. Tiếp theo, Thủ toại mặc sức thêm bớt, thành ra cái gọi là Tứ thập nhị chương ngày nay. Cả 2 bản liên tiếp nằm trong Tục tạng kinh bản mới, cuốn 37. Bản Chân tông tr 651 - 659, bản Thủ toại tr 660 - 665. Quái lạ là đến nay, kể cả chính ngài Thái hư, đều chỉ biết bản ấy.

6. "Biện ngụy". Đại văn hào Khải siêu, với tác phẩm 18 bài nghiên cứu Phật học, bản in 2011, tr 29, có 1 phụ lục Biện ngụy kinh Tứ thập nhị chương. Hậu sinh của ông là Trần Sĩ Cường, nhận xét ông là "thô tháo" (gạo lứt). Ông nhất định khai tử kinh này, dẫu ông không kể gì về Pháp cú, trong tay ông có là ngụy phẩm của Thủ toại. Nếu biết rõ bản ấy thì ông đã không còn giành nó là tác phẩm của người Tàu. Ông cũng không nhận thấy ngụy phẩm ấy là văn phong lý học thời Tống, cho ngụy phẩm ấy là đời Tấn. Ông biện ngụy thành ra ngụy biện !

Tối thắng xứ của 42LP

1. Đặc tính khả thi của tổng thể 42LP. Tối thắng xứ là đặc tính xuất sắc nhất. Đặc tính ấy của Pháp thoại 42LP là khả thi. Khả thi là có thể hiểu được, có thể làm được. Và rõ ràng đây là nguyện vọng của tác giả Đặc tuyển 42LP.

Khả thi không những là tổng thể của 42LP, mà còn là cá thể của 42LP ấy.

2. Đặc tính khả thi của cá thể 42LP. Xin ghi kỹ như vầy. (1) LP1 - 2: LP1 xác quyết mục đích tối hậu của Pg là Lục thông La hán. LP2 xác quyết mục tiêu chính yếu của Pg là diệt trừ ái dục. (2) LP3 -4 : LP3 xác định bản thân nhân loại, với toàn bộ việc làm của Nó, Nó là chính yếu trong sự tu hành của Pg. LP4 xác định khả năng chính yếu của việc tu hành ấy là sự hối cải. (3) LP5 - 8: LP5 là học hành đức Nhẫn. LP6 là không ganh tức. LP7 là không keo kiết. LP8 là tán trợ làm phước.

(4) LP9 : hiếu thảo Mẹ Cha. (5) LP10 là 5 cái khó. (6) LP11- 12 : những lời hỏi đáp phải biết. (7) LP13 - 14: nguyên lý trừ khử dơ bẩn, phục hồi tuệ giác. (8) LP15 - 18 : LP15 là học tập theo Phật: nghĩ, làm, nói, làm thinh, không giờ khắc nào rời Pháp. LP16 là ta cũng phải như vậy mà quán Vô thường. LP17 là quán và sống như vậy trong một vài ngày mà "tín căn" thành tựu thì Phước vô lượng. LP18 là có thể quán Vô ngã. (9) LP19 - 24: do 2 pháp quán ấy mà thấy cái họa danh vọng (LP19), cái họa tiền và dục (LP20), cái họa gia đình và tài sản (LP21), nhất là cái họa Ái + Dục (LP22), cái họa người ngốc ham Ái + Dục (LP23), và biết vì sao Ma vương đầu hàng bậc Ly dục (LP24). (10) LP25 - 31 : LP25 là như cây gỗ muốn trôi vào biển cả thì đừng vướng mắc, không thối rã, tu học Pháp cũng vậy, bản thân không thối rã vì tình dục, tà thuyết không thể dao động, tinh chuyên bước tới, không hoài nghi vớ vẩn, thì Phật bảo đảm đắc đạo. Chủ yếu của sự tu hành là như vậy nên LP26 chớ chủ quan gặp gỡ sắc đẹp ; LP27 phải gặp gỡ thì lịnh cho ý thức phải phù hợp với Pháp ; LP28 phải xa lánh tình dục như cỏ khô tránh lửa; LP29 : Phật khiển trách sự quyết chí đoạn dâm mà đoạn âm ; LP30 : Phật ấn khả sự quyết chí đoạn dâm mà đoạn tâm ; LP31 hãy ý thức chính ái dục sinh ra lo buồn, sợ hãi, không ái dục thì không lo buồn, sợ hãi, tức là "hiện pháp lạc trú" tiếp cận Niết bàn. (11) LP32 - 40 : LP32 hành đạo thì như chiến đấu với hàng vạn người, giữ vững tâm chí, tinh nhuệ đi tới, không dao động vì những lời lẽ tầm thường, thì "ái tận niết bàn" _ thì đắc đạo. Ngụ ngôn tổng quát này phải được thực hiện như vầy. LP33, hãy học tập sự đánh đàn, lên dây căng hay dùi đúng với tiết nhạc, nhạc mới có : tinh tiến đúng với sức mình thì đắc đạo ; LP34, phải học tập sự luyện sắt, luyện bao nhiêu làm đồ càng tốt bấy nhiêu ; LP35, học đạo phải tuần tự tinh tiến mà vào cho sâu để khử cho hết sự dơ bẩn của tâm trí, chớ thô bạo làm mệt thân thể quá sức, phát bực mà hư hỏng ; LP35, phải ý thức hành đạo hay không hành đạo đều khổ cả, nhưng không hành đạo thì khổ thêm khổ đến bất tận ; LP36, đã không có 8 cái khó mà không lo hành đạo thì quả là kẻ tự vứt bỏ ! LP37 : sinh mạng chỉ còn trong một hơi thở (vào mà không ra hoặc trái lại), chớ ỷ khỏe mạnh mà không lo hành đạo ; LP38 : ở xa Phật mà giữ Giới thì đắc Đạo, ở ngay bên trái của Phật mà tâm ý tà ngụy thì cũng vô ích ; LP39 : hành đạo thì thấy Kinh của Phật dạy như viên đường, văn và nghĩa đều thú vị, hành trì theo thì đắc đạo ; LP40 : hành đạo là đào nhổ gốc rễ của ái dục, bằng cách hái lấy những "trái ngọc lời Phật" mà đào nhổ : đào nhổ hết gốc rễ ái dục là đắc đạo. (12) LP41 và LP42, 2 lời chót này, 1, Phật dạy cho các vị Tỷ kheo, 2, Ngài tự nói. LP41 : Tỷ kheo hành đạo hãy như con trâu chở đồ mà đi vào bùn sâu, rất mệt nhưng không dám nhìn vào đâu cả, chỉ mong ra khỏi bùn sâu để nghỉ. Tỷ kheo cũng vậy, coi tình dục sâu hơn bùn lầy, chỉ nghĩ nhớ đến Pháp để thắng cái Khổ.

LP42 : Phật đem bản thân làm chứng. Ngài đã coi ngôi vị vua chúa như khách qua đường, coi vàng ngọc như sỏi gạch, coi tơ lụa như giẻ rách, [nên chứng Pháp và nói Pháp ấy cho các Vị].

Pháp thoại

Đặc tuyển 42 lời Phật

四十二章經

Dịch giả : Ma đằng Pháp lan Thời đại : Hậu Hán
Hiệu chính: Chi khiêm
Thời đại : Đông Ngô

LP1

佛言：辭親出家為道，名日沙門。常行二百五十戒，為四真道行，進志清凈，成阿羅漢。

阿羅漢者能飛行，變化，住壽命，動天地。次 為阿那含。阿那含者，壽終，魂靈上十九天，於彼得阿羅漢。次為斯陀含。斯陀含者一上一還即得阿羅漢。次為須陀洹。須陀洹者七死七生，便得阿羅漢。愛欲斷者，譬如四支斷，不復用之。

Phật nói, bái biệt Mẹ Cha, xuất gia mà tu hành Pháp của Phật, nên gọi là Tỷ kheo. Tỷ kheo là kính giữ 250 Giới của Phật, tu hành 4 Chân lý của Phật, thúc đẩy tâm trí thể hiện "bản thể trong sáng", thành bậc A la hán. Bậc này có thể phi hành, biến hóa, làm thọ mạng sống lâu, làm vũ trụ rúng động.

Sau cấp độ A la hán là A na hàm. Bậc này chết thì sinh lên trên tầng trời 19 của thế giới Hình sắc, tại đây thành bậc A la hán.

Sau cấp độ A na hàm là Tư đà hàm. Bậc này chết rồi sinh lên thế giới Hình sắc và sinh lại thế giới Tình dục thì thành bậc A la hán.

Sau cấp độ Tư đà hàm là Tu đà hoàn. Bậc này chết rồi 7 lần sinh lên thế giới Hình sắc và sinh lại thế giới Tình dục thì thành bậc A la hán.

Cái mà 4 bậc trên đây cắt đứt là "ái dục". Sự cắt đứt ấy phải như 2 tay 2 chân cắt đứt rồi, không còn sử dụng được nữa.

Như đã nói ở trang 24, mục đích tối hậu của Pg là Lục thông La hán. La hán có nhiều trình độ, và trình độ cao nhất là Lục thông La hán. Đem trình độ này nói là mục đích tối hậu của Pg thì thấy rõ sự dung thông của tác giả Pháp thoại 42LP.

Lục thông La hán là các vị La hán có 6 quan năng đặc biệt : 1, thiên nhãn (thị giác thần kỳ). 2, thiên nhĩ (thính giác thần kỳ). 3, tha tâm (biết tâm lý người). 4, túc mạng (biết các đời trước). 5, thần cảnh (biến hiện đa dạng). 6, lậu tận ( hết mọi ái dục). Phi hành và biến hóa là chỉ nói vài cái của thần cảnh ; 2 chi tiết sau hết, đáng lý phải thêm "nếu phước chúng sinh cần đến".

Thế nhưng, nói "lục thông" không bằng nói "tam minh". Tam minh là 3 sự trong sáng, toàn hảo hơn 6 sự thần kỳ.

Nói tam minh là nói tuệ giác Phật đà: Thứ nhất, Thiên nhãn minh, là Phật đà thấy biết hoàn toàn về không gian 10 phương. Thứ hai, Túc mạng minh, là Phật đà thấy biết hoàn toàn về thời gian 3 thì. Thứ ba, Lậu tận minh, là Phật đà trừ diệt hoàn toàn về ái dục. Tuệ giác (tri) của Phật đà là chánh, biến, vô thượng biết đúng, biết hết, biết tuyệt đối). Tuệ giác La hán mới "biết đúng", nhưng rồi sẽ biết hết và biết tuyệt đối như Phật đà, sẽ như chính đức Thích ca. Lại phải biết thêm, rằng không những sẽ như mà còn là sẽ phải như chư Phật, thì đến Đại thừa mới nói.

Nói cấp độ La hán rồi, nay nói cấp độ kế tiếp sau A la hán là A na hàm. Tầng trời 19 là Vô tưởng thiên, không còn mọi sự tưởng tượng, nên dị giáo cho là Niết bàn. Trên tầng trời này là 5 tầng trời Tịnh cư thiên của cấp độ A na hàm, đã tuyệt diệt ái dục nên thành A la hán ở đây. Vì thế, Tịnh cư thiên cũng là thế giới Hình sắc mà không lệ thuộc vào cả 3 thế giới Tình dục, Hình sắc và Phi hình sắc (nên cũng được gọi là Tịnh độ) ; 5 tầng trời Tịnh cư thiên là Vô phiền: không còn nhiệt độ phiền não; Vô nhiệt : tuyệt diệt nhiệt độ ái dục; Thiện hiện thiên : thể hiện mọi thắng pháp; Sắc cứu cánh thiên : trên hết của thế giới Hình sắc. Thường gọi 5 tầng trời ấy của A na hàm là Tịnh cư thiên, và cho là Tịnh độ của Tiểu thừa.

Đến đây có thể hiểu A na hàm sinh lên thế giới Hình sắc là thành A la hán. Tư đà hàm 1 lần sinh lên thế giới Hình sắc rồi sinh lại thế giới Tình dục thì thành A la hán. Tu đà hoàn 7 lần sinh lên và sinh lại như vậy thì thành A la hán. Nói sinh lại thế giới Tình dục để thành A la hán, có nghĩa thế giới Tình dục là môi trường của ái dục: ái dục ấy diệt hết mới là A la hán.

Nay nói chung 4 cấp độ của Tiểu thừa. Cấp độ trên hết là A la hán. Cấp độ này là mục đích tối hậu mà mọi ái dục tuyệt diệt như 2 tay 2 chân cắt đứt hết rồi, không còn sử dụng được nữa. Cũng phải hiểu ái dục là tình yêu + sắc dục. Trạng thái không còn ái dục là cắt đứt được ái dục : ái dục hết thì gọi là "Ái tận : Niết bàn". Niết bàn này mới thật là Niết bàn.

LP2

佛言：除鬚髮，為沙門，受道法，去世資財，乞求取足。日中一食，樹下一宿，慎不再矣！

使人愚弊者，愛與欲也。

Phật nói, cạo bỏ râu tóc, làm bậc Tỷ kheo, tiếp nhận Pháp của Phật, thì hãy rời bỏ tiền của, nhu cầu chỉ đủ sống thì thôi. Mỗi ngày đứng bóng ăn một bữa, mỗi đêm dưới cây ngủ một giấc, thận trọng đừng thêm. Làm cho người u mê tồi tệ chính là ái với dục.

Ấn độ thượng cổ nói bản thể con người là nghiệp: là tình dục. Tư tưởng này về sau nói là bản năng. Pg đại thừa phản kháng thẳng tắt, rằng bản thể chúng sinh trong đó có con người là tịnh tâm: là Tâm, là bản thể trong sáng (mà nói rõ là ly nhiễm). Mới nhất, cái "Lực siêu lực" đang được nghe nói. Nhưng ở đây hãy nói cái Tâm mới nói. Khởi tín luận xác định Tâm ấy là căn bản nghĩa của Pg thì chính Phật khẳng định rõ hơn. Quan trọng nhất là chính Phật tuyên bố ngay sau khi chứng Lậu tận minh.

Nếu ai nói sáng suốt về điều sáng suốt thì người đó nói bản thể chúng sinh là siêu phàm, mọi sự hạnh phúc hay bất hạnh không thể làm cho bản thể ấy khuất lấp. Người nói như thế là chính Như lai, bởi vì Như lai [ngay sau khi chứng Lậu tận minh] thấy bản thể chúng sinh là siêu phàm, trong sáng, mọi sự hạnh phúc hay bất hạnh không thể khuất lấp bản thể ấy.

Xin ghi rõ xuất xứ của lời Phật trên đây : Trung a hàm, C1/680/g, d 4 - 11. Hơn nữa Tạp a hàm, C2/225, d, d 16 - 17, Phật xác định : Hết thảy thiện pháp toàn do 6 giác quan dựng lên.

Sáu giác quan ở đây, chính văn là nội lục nhập, thường nói là lục tặc. Nay do xác tín bản thể trong sáng nên toàn bộ thành sắc thân trong sáng, làm tổng thể xây dựng hết thảy "pháp hạnh" của 42LP. LP2 là nền móng của pháp hạnh ấy, với sự biết vừa đủ (tri túc), cọng với sự ít ham muốn (thiểu dục), nhắm đối trị ái dục.

LP3

佛言：眾生以十事為善，亦以十事為惡：身三，口四，意三。身三者殺，盜，婬；口四者 兩舌，惡罵，妄言，綺語；意三者嫉，恚，癡。不信三尊，以邪為真。優婆塞行五事，不懈退，至十事必得道也。

Phật nói, chúng sinh do 10 sự mà hiền lành, do 10 sự mà độc ác. Đó là thân có 3, miệng có 4, ý có 3. Thân có 3 là sát sinh, trộm cướp, dâm dục. Miệng có 4 là ly gián, mắng chửi, dối trá, thêu dệt. Ý có 3 là ganh ghét, tức giận, ngu si. [10 sự này là độc ác, bỏ 10 sự độc ác này là 10 sự hiền lành]. Không tin Tam bảo, lấy tà làm chánh, [nên làm 10 độc ác]. Tại gia giữ 5 giới mà không biếng nhác, không thoái chí, giữ đến 10 sự thì chắc chắn đắc đạo.

Nghiệp, nói đơn giản là việc làm. Toàn bộ thân miệng ý của con người có thập ác, thập thiện, đó là nói còn thiếu uề nghiệp. Nghiệp có 3 loại : 10 ác là ác nghiệp, 10 thiện là thiện nghiệp, 37 giác phần là vô lậu nghiệp. Học lý về nghiệp, vì vậy, bao gồm toàn bộ giáo lý của Phật. Pháp cú dưới đây ít người không biết, nhưng cũng ít người hiểu rõ.

諸惡莫作

衆善奉行

自淨其意

是諸佛教

Chớ làm điều ác,
kính làm điều lành,
làm sạch tâm ý,
đó, lời Phật dạy.

Dịch mà cắt nghĩa là (một) chớ làm ác, (hai) hãy làm lành, và (ba) làm sạch tâm. Ba mặt như vậy là huấn thị của Phật.

Học lý về nghiệp là như vậy. Học lý ấy phủ định "duy Thần" và "duy Vật", khẳng định "duy Nghiệp".

LP4

佛言：人有眾過，而不自悔，頓止其心，罪來歸身猶水歸海，漸成深廣矣。有惡知非，改惡行善，罪日消滅，後會得道也。

Phật nói, người có lỗi mà không tự hối, ngưng liền, thì lỗi dồn lại nơi thân mình như nước đổ về biển cả, thành ra càng sâu càng rộng. Có lỗi mà biết là trái, đổi ác làm lành, thì mỗi ngày lỗi hết dần đi, sau đó thế nào cũng đắc đạo.

Xác định sự hối lỗi là cái "lực sám hối". Chính cái lực này chứng minh trong sự tự đổi mới của bản thân, nó là khả năng đã thành năng lực.

LP5

佛言：人愚吾，以為不善。吾以四等慈護濟之。重以惡來者，吾重以善往，福德之氣常在此也。害氣重殃反在于彼。有人聞佛道守大仁慈，以惡來以善往，故來罵。佛默然不答，愍 之癡冥狂愚使然。罵止，問日，子以禮從人，其人不納，實禮如之乎？日持歸。今子罵我，我亦不納，子自持歸，禍子身矣。猶響應聲，影之追形，終無免離：慎為惡也。

Phật nói, có người không hiểu Như lai, đem điều ác đến cho Như lai. Như lai đem lòng TỪ trong 4 tâm vô lượng mà nâng đỡ, cảm hóa. Nhưng người ấy lại đem điều ác đến cho Như lai, Như lai vẫn đáp lại bằng lòng Từ. Sức mạnh của phước đức bao giờ cũng làm như vậy. Còn sức mạnh của độc ác thì trở lại với người ấy. Lại có người nghe phong cách của Như lai đại nhân từ, ác đến thì trả lành như vậy, nên đến trách mắng Như lai. Như lai yên lặng, không trả lời, thương họ làm thế là vì si cuồng. Trách mắng rồi, Như lai hỏi, ông đem lễ vật biếu người, người không nhận thì lễ vật ấy đem về đâu? Đem về về cho tôi. Vậy ông trách mắng Như lai, Như lai không nhận, thì ông cũng tự nhận lại, gây họa cho mình. Vang ứng theo tiếng, bóng tùy theo hình, ông không thể tránh khỏi. Ông hãy tự cảnh cáo như vậy, về việc ác của ông !

LP5 này không có gì phải chú giải. Chỉ có lời chót bị thêm chữ " (hay 7) là sai, nay đã chữa.

LP6

佛言：惡人害賢者，猶仰天而唾，唾不污天，還污己身；逆風坋人，塵不污彼，還坋于身。賢者不可毀，禍必滅己也。

Phật nói, người ác hại người hiền thì như ngửa mặt lên trời mà nhổ nước dãi, nước dãi không bẩn trời mà lại bẩn mình; như ngược gió tung bụi, bụi không dơ người mà lại tự dơ. Người hiền không thể hại được mà người ác tất bị tai hại vì lỗi lầm của mình.

LP7

佛言：夫人為道務博愛。博哀施德，莫大施。守志奉道，其福甚大

Phật nói, hành đạo thì phải chăm lo bác ái. Mà bác ái bố đức thì không gì hơn bố thí. Bền chí mà thờ đạo như vậy thì phước rất lớn.

Bác ái (chữ cổ), chính xác là Đại bi. Bố thí : san sẻ, biếu tặng, với phong cách hết lòng.

LP8

覩人施道，助之歡喜，亦得福報。質日，彼 福不當減乎？佛言，猶若炬火，數千百人各以炬來，取其火去，熟食，除冥，彼火如故，福亦如之。

(Phật nói), thấy người bố thí, hãy giúp một cách vui vẻ, thì cũng phước báu. được phước báu. Hỏi, phước ấy có giảm bớt đi không ? Phật nói, như lửa nơi một cây đuốc, hàng ngàn hàng trăm người đem đuốc đến lấy lửa ấy mà nấu ăn, soi sáng, lửa ấy vẫn như cũ. Phước ấy cũng như vậy.

LP9

佛言：飯凡人百，不如飯一善人。飯善人千，不如飯持五戒者一人。飯持五戒者萬人，不 如飯一須陀洹。飯須陀洹百萬，不如飯一斯陀含，飯斯陀含千萬，不如飯一阿那含。飯阿那含一億，不如飯一阿羅漢。飯阿羅漢十億，不如飯辟支佛一人。飯辟支佛百億，不如以三尊之教度其一世二親。教千億，不如飯一佛學， 願求佛，欲濟眾生也。

飯善人，福最深重。凡人事天地鬼神，不如孝其親矣：二親最神也。

Phật nói, đãi cơm trăm người thường không bằng một người tốt. Đãi cơm ngàn người tốt không bằng một người giữ 5 giới. Đãi cơm một vạn người giữ 5 giới không bằng hiến cơm một vị Tu đà hoàn. Hiến cơm trăm vạn Tu đà hoàn không bằng một vị Tư đà hàm. Hiến cơm ngàn vạn Tư đà hàm không bằng một vị A na hàm. Hiến cơm một ức A na hàm không bằng một vị A la hán. Hiến cơm mười ức A la hán không bằng một vị Bích chi phật. Hiến cơm trăm ức Bích chi phật không bằng đem giáo huấn của Tam bảo mà hóa độ song thân một đời. Hóa độ song thân ngàn ức đời không bằng hiến cơm một người học tập theo Phật, nguyện được như Phật để cứu vớt chúng sinh. Hiến cơm người như vậy thì phước sâu dày nhất. Còn phụng thờ trời đất quỉ thần thì không bằng hiếu thảo mẹ cha : mẹ cha là thần linh bậc nhất.

Trang 25, dòng 6, tôi đã ghi LP9 đề cao "hiếu thảo Mẹ Cha". Bây giờ tôi phát giác tác giả 42LP ghi thêm "suy tôn Bồ tát", rằng "Người học tập theo Phật, nguyện được như Phật để cứu vớt chúng sinh". Bút pháp như vậy quả là cao thủ. Cốt ý của LP9, theo ngu ý nhận thức, là nói 2 điều này.

LP10

佛言：天下有五難：貧窮布施難，豪貴學道難，制命不死難，得覩佛經難，生值佛世難。

Phật nói, người có 5 sự khó: nghèo túng mà biết bố thí mới khó, giàu sang mà biết học đạo mới khó, hy sinh mà biết chắc chết mới khó, thấy kinh Phật mà biết quí trọng mới khó, sinh đời Phật mà biết gặp Ngài mới khó.

Cái khó thứ 3, nguyên văn chép (không) là sai, có bản chép x (chắc) mới đúng. Ở đây đồng ý chữ i nên đã dịch là "chắc".

LP11

有沙門問佛：以何緣得道？奈何知宿命？佛 言：道無形，知之無益。要當守志行，譬如磨鏡，垢去明存，即自見形：斷欲守空，即見道真，知宿命矣！

Có vị Tỷ kheo hỏi Phật : làm sao để thể nhập bản thể trong sáng? vì gì mà biết được đời kiếp quá khứ ? Phật nói bản thể trong sáng thì siêu việt mọi phạm trù, chỉ đòi thể nhập là vô ích. Chính yếu thì phải tuân hành những pháp hạnh theo chí nguyện của mình. Thì rồi sẽ như lau kính, dơ bẩn mất đi mà trong sáng còn lại, thấy rõ thân hình của mình. Ấy thế, diệt sạch ái dục, thể hiện "cái Không rỗng sáng" ấy thì thấy bản thể, thì biết kiếp trước.

Hãy để ý sở trường của Pháp thoại 42LP. Thí dụ nói ái dục mà ở đây nói gọn là dục, thì ái dục là yêu thương và tính giao, còn dục thì đủ cả. Ái dục như vậy là đối tượng của lậu tận hay lậu tận minh, và nguyên văn nói là Không, và mới dịch ở trên là "cái Không rỗng sáng". Sở trường của Pháp thoại 42LP nói nghe gọn nhẹ, và làm cho ta thấy dễ hiểu và dễ làm, cũng thấy dễ chứng bản thể và dễ biết đời trước.

Và đây là lần đầu tiên dễ thấy "Không", cái Không rỗng sáng, là tư tưởng hệ Bát nhã của ngài Chi khiêm hiệu chính. Đến đây phải đặc biệt ghi chú 1 từ ngữ quan trọng, từ ngữ bản thể trong sáng. Từ ngữ ấy nguyên văn xuất từ Trung a hàm, tập 1, trang 680, khoảng giữa, dòng 4 -11 ; sách này trích dịch ở trang 49 - 50. Từ ngữ ấy dùng dịch chữ Đạo. Chữ này trong chữ "đắc đạo" mà thấy để nguyên được, hoặc thấy không cần dịch, thì vẫn dùng bình thường. Do đó, như LP11, cọng LP12 tiếp theo, thì phải dịch "Đạo" là "bản thể trong sáng". Đặc biệt Đạo đích thị là Pháp, như LP14 (tr 91), LP15 (tr 93), thì Đạo ấy phải trở lại điển ngữ là Pháp. Thế nhưng từ ngữ bản thể trong sáng, thay vì ghi chú ở đây, tôi khẩn thiết yêu cầu độc giả đọc lại cho kỹ lời Phật ở các trang 49 - 50, nhất là gắng đọc nguyên văn trong Trung a hàm, đã ghi kỹ ở trên.

LP12

佛言：何者為善？唯行道善。何者最大？志與道合大。何者多力？

忍辱最健，忍者無怨，必為人尊。何者最明？

心垢除，惡行滅，內清淨無瑕，未有天地逮于今日，十方所有，未見之萌，得無不知，無不 見，無不聞：得一切智，可謂明乎！

Phật nói, "hiền lành" là thế nào, là thuần túy làm theo bản thể trong sáng. "Cao cả nhất" là gì, là chí hướng phù hợp với bản thể trong sáng ấy. "Vững mạnh nhất" là gì, là nhẫn nhịn. Nhẫn nhịn thì không bị oán ghét, thì được quý trọng.

"

Hiểu biết nhất" là thế nào, là trừ khử tâm lý dơ bẩn, là hủy diệt hành vi độc ác, là từ bên trong trong sáng không tỳ vết; là từ lúc vũ trụ chưa có gì cho đến ngày nay, vũ trụ có gì, đến nỗi những cái chưa manh nha, tất cả biết hết, thấy hết, nghe hết : được "Nhất thế trí' như vậy mới gọi là Hiểu biết nhất.

Trang 25, dòng 7, đã ghi LP11 - 12 là "những lời hỏi đáp cần biết". Sự cần biết của LP11 đã biết rồi, ở tr 74 - 79. Sự cần biết của LP12 đang nói ở đây. Khá dễ dàng nhìn thấy sự cần biết ấy, kể cả cái Nhất thế trí của ngài Chi khiêm hiệu chính ở đây.

LP13

佛言：人懷愛欲，不見道，譬如濁水，以五 彩投其中，致力攪之，眾人共臨水上，無能覩其影者。愛欲交錯心中為濁，故不見道。水澄，穢除，清淨無垢，即自見形。猛火著釜下，中水踊躍，以布覆上，眾生照臨亦無覩其影者。心中本有三毒，涌沸在內，五蓋覆外，終不 見道。要心垢盡，乃知魂靈所從來，生死所趣向，諸佛國土道德所在耳。

Phật nói, người nào ôm giữ ái dục trong lòng thì người ấy không thể thấy được bản thể trong sáng của mình. Sự thể ví như hồ nước vẩn đục mà ai đem phẩm chất 5 màu bỏ vào, ra sức quậy lên, thì ai đến soi mình trên hồ nước ấy cũng không thấy được hình ảnh nào của mình. Thế đấy, tâm trí bị vẩn đục vì ái dục giao xen, thì không thấy được bản thể trong sáng; nước đứng yên tĩnh, ái dục lắng trong, tâm trí trong sáng, thì, thế đấy, thấy ra bản thể trong sáng của mình !

Thêm nữa, như cái chão nước lớn, dưới đốt lửa dữ, trong nước sôi dữ, trên đậy nắp kín, thì ai đến soi vào cũng không thấy hình ảnh gì. Hãy xét tâm trí vốn có 3 loại độc tố sôi sục bên trong, với 5 lớp che đậy bên ngoài, thì không bao giờ thấy được bản thể trong sáng của mình. Thế nên chính yếu là phải gạn lọc cho sạch những thứ dơ bẩn của tâm trí, thì biết nghiệp thức của mình từ đâu đến đây, biết chết rồi tái sinh ở đâu ; nhất là biết quốc độ của chư vị Phật đà, nơi xứ sở của đạo đức ấy, là ở đâu.

C49/59/t, cho thấy cách ngài Chi khiêm đã làm việc như thế nào cho Tứ thập nhị chương kinh. Cách ấy ta đã xét thấy nơi LP12. Bây giờ lại thấy rõ hơn ở LP13 này. Ngài đã lướt qua thì gian khi nói Chư vị Phật đà. Rõ hơn nữa ngài nói biết quốc độ của chư vị Phật đà là ở đâu. Nói như vậy là nói theo tư tưởng hệ Tịnh độ của Đại thừa qua kinh Duy ma cật: tịnh độ ở tịnh tâm, tâm tịnh thì độ tịnh. Sự lướt qua thì gian như vậy còn thấy ở sự việc về sử tích, qua việc hồi chánh của Ma vương ở LP24, đến đó sẽ nói rõ.

Sự làm việc như vậy của ngài Chi khiêm làm cho Tứ thập nhị chương kinh, xin ngưng ở đây. Ngưng, nhưng ít nhất cũng thấy kinh này được hoàng đế Hiếu minh thỉnh về từ nước Nhục chi, được ngài Chi khiêm hiệu chỉnh, và ngài cũng là người Nhục chi, như vậy mà bảo kinh này là ngụy tạo, thì ở đây không cần nói lại. Nhưng nếu thấy một số hiệu chính của ngài Chi khiêm mà vội bảo kinh này là Đại thừa, hay là gì đi nữa, thì ở đây không dám mong muốn. Ở đây chỉ kế sự việc, và cầu nguyện kể không sai, mà thôi.

Sau hết, ở đây phải ghi về 5 lớp che đậy mà nguyên văn nói là ngũ cái. Ngũ cái là Tham (dục vọng), Sân (cuồng nộ), Thụy (trì trệ), Trạo (háo động), Nghi (phân vân). Nghi là hại nhất. Chính ngũ cái đã là dơ bẩn của tâm trí, tâm trí không tự tinh tiến gạn lọc thì khỏi nói gì hết.

LP14

佛言：夫為道者，譬如持炬火入冥室中，其冥即滅，而明猶在。學道見諦，愚癡都滅，得無不見。

Phật nói, tu học Pháp thì như cầm đuốc vào trong nhà tối, bóng tối tức thì biến mất, ánh sáng vẫn còn soi sáng. Tu học Pháp thì thấy chân lý Tứ đế, ngu si tan biến, tuệ giác không có gì không thấy rõ.

Cọng với LP13, LP14 này nói ít mà thật rõ về nguyên lý của sự phục hồi Tuệ giác.

LP15

佛言：吾何念，念道。吾何行，行道。吾何言，言道。吾念諦道，不忽須臾也。

Phật nói, Như lai nhớ gì, nhớ Pháp. Như lai làm gì, làm Pháp. Như lai nói gì, nói Pháp. Như lai nhớ Pháp qua Tứ đế thì không bỏ qua giờ khắc nào cả.

Phật khích lệ ta tu tập tập Pháp bằng 2 pháp hạnh Cơ bản là quán sát Vô thường và quán sát Vô ngã.

LP16

佛言：覩天地念非常，覩山川念非常，覩万物形體豐熾念非常。執心如此，得道疾矣。

Phật nói, nhìn trời đất xét thấy vô thường, nhìn núi sông xét thấy vô thường, nhìn sắc tướng phong phú của vạn vật, càng xét thấy vô thường. Giữ tâm trí thường xuyên xét thấy như vậy thì mau chóng thể hiện bản thể trong sáng.

LP16, 17, 18, cả 3 lời này là Phật dạy về Vô thường quán (xét thấy không trường tồn) và Vô ngã quán (xét thấy không bản ngã). LP16 là Phật dạy Vô thường quán, văn ý không có gì phải ghi chú.

LP17

佛言：一日行，常念 道，行道，遂得信根，其福無量。

Phật nói, trong một thì gian cần thiết, quán sát Vô thường như vậy mà được "tín căn" thì người ấy có phước vô số lượng [để thực hành sự quán sát Vô ngã].

LP17 là Phật dạy về tin căn. Nói đơn sơ, tín căn là cảm thấy thú vị, tin ưa. Nhưng nguyên văn nói về thì gian cho có tín căn là "nhất nhật", thì quả thật khó hiểu. Nhất nhật là mỗi ngày ? là một ngày ? là một vài ngày ? Dịch thế nào cũng thấy bất ổn. Nên tạm dịch là "một thời gian cần thiết". Cần thiết cũng có nghĩa thích đáng. Ở đây quá cần thiết nói "tín căn" chống lại sự Nghi mà trang 91 đã nói. Cảm thấy thú vị, tin ưa, thì không còn hoài nghi, phân vân, thắc mắc, một cách thực sự hay vu vơ, vớ vẩn. Phật, vì vậy, qua LP17 cho thấy Ngài xác quyết về "tín căn" chứ không phải chỉ là đề cao. Có tín căn mới có tu hành, bất cứ tu hành về gì. Nhất là ở đây, với LP18, Phật dạy tu hành Vô ngã quán.

LP18

佛言：熟自念身中四大各自有名，都為無吾我者寄生，生亦不久，其事如幻耳。

Phật nói, một cách rất cẩn trọng, các vị hãy xét nghĩ cho kỹ về 4 đại chủng trong thân thể của các vị, thì thấy đại chủng nào cũng có tên riêng, hoàn toàn không có đại chủng nào tên là Tao, là Ta. [Nếu nói cái Tao cái Ta] sống gửi trong thân thể, thế thì cái Tao cái Ta ấy cũng không sống còn lâu hơn thân thể. Thì ra mọi sự toàn là ảo thuật cả !

Ngã chấp có 2 loại: chấp ngã với thân thể là một, thì bị Phật bác bỏ bằng cách cho thấy tất cả bộ phận của thân thể không có thứ nào tên là ngã. Loại chấp ngã khác với thân thể, nhưng ký sinh nơi thân thể mà thôi, thì bị Phật chỉ trích rằng như vậy cái ngã ấy cũng chết khi thân chết, đâu có sống còn lâu hơn.

Nay nên có vài ba biệt chủ. Trước hết nói chữ Ngã. Ở đây chữ Ngã có 3 nghĩa. Một, Ngã là "tôi", là tự xưng khá bình thường. Hai, Ngã là "Ta", nghe khó ưa. Ba, Ngã là Tao, nghe dễ ghét. Khó ưa đến dễ ghét thì nghe muốn bưng tai, khinh bỉ.

Thứ hai, thực sự Ngã là gì ? Là do "vọng chấp". Vọng chấp thế nào? Là sự tự khẳng định, rằng ta thực sự hiện hữu, là cá thể vừa độc lập vừa đối lập. Do đó, Vô thường là "không trường tồn", Vô ngã là "không cá thể".

Thứ ba, ngoại đạo khẳng định có ông Trời "có quyền tạo ra và thưởng phạt", có "linh hồn bất tử" luân lưu. Pg, qua đạo lý Vô ngã, khẳng định Nghiệp là tác giả và là thọ giả. (Nói cách khác, Nghiệp mới đích thực là "ông Trời", linh hồn luân lưu chỉ là "nghiệp thức còn luân hồi"). Nghiệp làm ác thì chịu bất hạnh ; Nghiệp làm lành thì hưởng hạnh phúc; Nghiệp làm sạch tâm ý thì hội nhập bản thể trong sáng như Phật. Học giả Phật học phải hiểu Vô ngã quan trọng là như vậy.

LP19

佛言：人隨情欲求華名，譬如燒香，眾人聞其香，然香以熏自燒。

愚者貪流俗之名譽，不守道真，華名危己之禍，其悔在後時。

Phật nói, vì ái dục mà cầu hoa danh thì cũng như đốt hương, hơi thơm nghe được thì hương đã tự đốt rồi. Người thiếu trí tuệ mới ham hoa danh tầm thường, không cố thủ sự chân thật của đạo hạnh. Hoa danh tai họa cho bản thân, sự hối hận theo liền sau nó.

LP20

佛言：財色之於人，譬如小兒貪刀刃之蜜，甜，不足一食之美，然有截舌之患也。

Phật nói, con người đối với tiền tài và sắc đẹp thì y như trẻ con ham một chút mật ngọt nơi lưỡi dao, liếm vào, không đủ mỹ vị một bữa mà có cái họa đứt lưỡi.

LP21

佛言：人繫於妻子寶宅之患，甚於牢獄桎梏鋃鐺。牢獄有原赦，妻子情欲雖有虎口之禍，己猶甘心投焉，其罪無赦。

Phật nói, con người bị trói buộc vào vợ con, bảo vật, và nhà cửa, thì còn hơn gông cùm xích khóa của lao ngục. Lao ngục còn có ngày được phóng thích, còn vợ con ái dục thì nhảy vào miệng cọp cũng cam tâm, đâu có cái ngày được phóng thích.

LP22

佛言：愛欲莫甚於色。色之為欲其大無外。

賴有一矣，假其二，普天之民無能為道者。

Phật nói, ái dục không gì hơn sắc đẹp. Sắc đẹp tạo ra ái dục thì không gì lớn bằng. Nhờ chỉ có một cái như vậy, giả sử có hai cái thì khắp gầm trời này cũng không có ai tu hành được.

LP23

佛言：愛欲之於人，猶執炬火逆風而行。愚者不釋炬，必有燒手之患。貪婬，恚怒，愚癡之毒處在人身，不早以道除斯禍者，必有危殃，猶愚貪執炬，自燒其手也。

Phật nói, con người đối với ái dục thì cũng như cầm đuốc lửa mà đi ngược gió, ngu mà không bỏ đuốc xuống thì tất bị cháy tay. Độc tố dâm nộ si ở trong thân tâm, không đem đạo mà trừ khử cái họa ấy cho sớm thì tất phải bị tai biến, in như người ngu tự đốt tay vì ham cầm đuốc lửa.

LP24

天神獻玉女於佛，欲 以試佛意，觀佛道。佛言：革囊眾穢，爾來何為？以可斯俗，難動六通。去！吾不用爾。天神踰敬佛，因問道意。

佛為解釋，即得須陀洹

Thiên thần (Ma vương) hiến ngọc nữ cho Phật để thử nghiệm ý Ngài, quan sát đạo Ngài. Ngài nói, mấy cái đãy đẹp chứa đầy dơ bẩn kia, đến đây làm gì? Các người có thể làm hài lòng người tục, nhưng không kích động được bậc đã có 6 loại thần thông. Hãy đi đi, Như lai không cần dùng. Thiên thần rất kính phục, nhân đó hỏi Phật về ý đạo. Ngài giảng giải cho, Thiên thần liền trở thành bậc Tu đà hoàn.

LP24 nói về Ma vương, "chúa tể tình dục". Trước đây, các trang 26, nhất là 89, đã nói. Nay, ở đây, phải nói rõ hơn.

Đúng như sử truyện, khi Phật mới chứng lậu tận minh thì Ma vương huy động ma quân, với cống phẩm là 3 quan, ngọc nữ, đến Bồ đề tràng, quyết tâm đánh phá. Phật bảo 3 ngọc nữ không thể làm Ngài động tâm khi Ngài đã chứng ngộ "bản thể không bị ô nhiễm ái dục". Ma vương càng tức giận, càng quyết chiến. Nhưng ông hoàng họ Thích có nhúc nhích gì đâu. [Hắn chiến bại. Hắn thề quấy phá]. Đó là phần đầu của LP24, và Phạn bản thỉnh được ở Nhục chi mà các ngài Ma đằng và Pháp lan đã dịch.

Nhưng phần cuối của LP24 nói Ma vương hồi tâm, thành 1 vị Tu đà hoàn, thì là việc của tôn giả Ưu ba cúc đa và đại dịch giả Chi khiêm.

Tôn giả Ưu ba cúc đa thuộc sớ điệp bách kỷ 2 sau Phật niết bàn. Tôn giả gọi tôn giả A nan là sư ông, và được Phật huyền ký là "đức Phật không có tướng hảo của Phật mà thôi". Sự nghiệp hùng vĩ của A dục vương là sản phẩm của tôn giả. Ở đây, LP24, tôn giả đã trừng trị Ma vương như thế nào? Quen thói, Ma vương tìm đến chỗ tôn giả, e dè làm cho thính giả lơ đãng nghe tôn giả thuyết Pháp. Hắn không ngờ tôn giả đã biết rất rõ về hắn, lại do định lực, tôn giả biết phải làm gì để thể hiện sự huyền ký của Phật. Hắn phấn khởi, đem hiến tôn giả 1 xâu chuỗi ngọc rất quý. Tôn giả nhận. Và bảo hắn đợi cho một lát, vào phòng đem ra 1 xâu chuỗi cũng quí giá không kém, đưa hắn xem, và nói để tôi quàng cho ông. Hắn tự hào, khẽ cúi cổ đón nhận. Mới đứng thẳng, chỉ kịp hoảng hốt thấy xâu chuỗi có đầu chó, hắn đưa tay chưa kịp giật thì một mùi hôi thối làm hắn ngột thở muốn ngất xỉu. Quay cuồng, lồng lộn, hắn bứt, giật. Càng làm, tay hắn càng chạm phải dòi. Hắn vọt chạy, cầu cứu chúa trời Đế thích và chúa trời Đại phạn. Các vị này bảo chỉ có cách chạy về sám hối tôn giả. Mà nhớ sám hối cho chân thành. Không chân thành, thề quyết tâm từ bỏ "nghiệp Ma" đi, là tự hủy diệt đấy.. Hắn đành nghe lời. Vừa thấy tôn giả, hắn phục xuống thì cả người hắn trở lại hoàn toàn như cũ. Và trở thành 1 vị Tu đà hoàn. (C50/304 - 307).

Phần ngài Chi khiêm đưa sử tích trên đây vào LP24 thật đáng bái phục, dầu ngài lướt qua thì gian 253 dl (so với bản gốc 65 dl).

LP25

佛言：夫為道者，猶木在水，尋流而行。不 左觸岸，亦不右觸岸。

不為人所取，不為鬼神所遮，不為洄流所住，亦不腐敗，吾保其入海矣。人為道不為情欲所惑，不為眾邪所誑，精進，無疑，吾保其得道

矣°

Phật nói, tu hành Pháp của Như lai thì như khúc gỗ ở trong dòng nước, hãy theo dòng nước mà trôi đi, không mắc bờ bên kia, không mắc bờ bên này, không bị người vớt lấy, không bị quỉ thần ngăn chận, không bị nước xoáy đứng lại, không bị thối rã, thì Như lai bảo đảm khúc gỗ ấy vào được biển cả. Tu hành Pháp của Như lai cũng vậy, không bị ái dục mê hoặc, không bị tà ngụy quấy phá, tinh tiến mà không thắc mắc, Như lai đảm bảo người ấy nhập vào bản thể trong sáng.

Từ LP25 đến 31, 7 bài này mang huấn thị của Phật rất thiết yếu trong sự thực hành Pháp của Ngài. Đây là LP25, huấn thị tổng quát về những gì thiết yếu nhất, qua ngụ ngôn "khúc gỗ muốn trôi vào biển cả". Thì "không thối rã vì tình dục" vẫn là thiết yếu đến tuyệt đối.

Điển ngữ của sự không tình dục như vậy là Phạn hạnh. Để nghiêm giữ Phạn hạnh, chư vị Tỷ kheo phải nghiêm ngặt tuân hành 6 chi tiết của LP25, liên tiếp sau đây.

LP26

佛告沙門：慎無信汝意。意終不可信。慎無與色會，與色會即禍生。

得阿羅漢道，乃可信汝意耳。

Phật bảo các vị Tỷ kheo, thận trọng, đừng tin ý của các vị, ý của các vị không bao giờ tin được. Thận trọng, đừng tiếp xúc sắc đẹp, tiếp xúc thì tai họa có liền. Được tuệ giác La hán rồi mới nên tin ý của các vị.

Một, LP26 : huấn thị chớ tự tín ý mình, nhất là khi tiếp xúc sắc đẹp. Nhưng nên ghi chú 3 điều. Một, Pháp thoại 42LP này thường dùng chữ Sa môn. Nhưng các dị giáo cũng thường dùng chữ ấy. Sách này đổi gọi là Tỷ kheo. Chữ này mới đặc biệt của Pg. Nhân tiện xin kê mấy chữ đã và còn dùng :

Như lai: Phật tự gọi.
Thế tôn, Phật : người khác gọi Phật.

Tỷ kheo: thay vì chữ Sa môn. Pháp : phần nhiều thay vì chữ Đạo.

Hai, tiêu đề của LP26, xét ra phải và chỉ là "chớ tự tín ý mình". Nhưng tình dục phải đề phòng nhất nên phải thêm "nhất là khi tiếp xúc sắc đẹp".

Ba, tất cả 42 lời Phật, chỉ LP26 và LP27 được Phật gọi liệt vị Tỷ kheo mà nói. Hãy để ý suy nghĩ chi tiết này.

LP27

佛告諸沙門，慎，無視女人。若見無視，慎無與言。若與言者，勅心正行，日：吾為沙門，處于濁世當如蓮花，不為泥所污。老者以為母，長者以為姊，少者為妹，幼者子。敬之以禮，意殊當諦。惟觀自頭至足，自視內：彼身 何有！唯盛惡露諸不淨種，以釋其意矣。

Phật bảo các vị Tỷ kheo, thận trọng, đừng nhìn phụ nữ. Phải nhìn thì thận trọng, đừng nói chuyện. Phải nói chuyện thì sắc lịnh cho tâm trí của mình đi theo nẻo Chánh, rằng ta là Tỷ kheo! Ở trong cuộc đời vẩn phải vẩn đục này, ta phải như đóa sen không dính bùn lầy. Già thì coi như mẹ, lớn thì coi như chị, trẻ thì coi như em, nhỏ thì coi như con. Cẩn trọng mà giữ uy nghi, ý thức càng phải đúng "thánh đế". Phải xét từ đầu đến chân, [xét từ nội tạng bên trong, không phải chỉ nhìn sắc tướng bên ngoài, thì] thấy trong đó không có gì là thân thể, mà chỉ chứa toàn đồ dơ bẩn gớm ghiếc. Quán xét như vậy thì tâm trí thanh tịnh, [phát ý hóa độ].

Hai, LP27 : huấn thị phải tự trọng, tự cảnh giác.

LP28

佛言：人為道，去情欲，當如草見火，火來已却：道人見愛欲必當 遠之。

Phật nói, tu hành theo Pháp của Như lai thì phải từ bỏ tình dục. Hãy như cỏ khô gặp lửa, lửa đến thì phải tránh. Tu hành theo Pháp của Như lai, gặp ái dục thì phải tránh cho xa.

Ba, LP28 : huấn thị tu hành Pháp của Phật thì phải tránh xa tình dục như cỏ khô tránh lửa.

LP29

佛言：人有患婬情不止，踞斧刃上以自除其陰。佛謂之日：若斷陰，不如斷心。心為功曹；若止功曹，從者都息。邪心不止，斷陰何益。斯須即死。佛言：世俗倒見，如斯癡人。

Phật nói, có người bực vì tình dục không ngừng, dùng dao búa mà đoạn âm. Phật nói, đoạn âm đâu bằng đoạn tâm. Tâm như pháp quan, pháp quan không có thì cũng không có công sai. Tâm tà không ngừng thì đoạn âm ích gì, chỉ đem lại cái chết tức thì mà thôi. Thế nhân nhận thức đảo ngược đến nỗi như người khờ trên đây.

Bốn, LP29 : Phật khiển trách sự quyết chỉ đoạn dâm mà đoạn âm.

LP30

有婬童女與彼男誓，至期不來，而自悔曰：欲吾知爾本，

意以思想生；

吾不思想爾，

即爾而不生。

佛行道，聞之，謂沙門日：記之。此迦葉佛偈，流在俗間。

Có một thiếu nữ hẹn với nam tử. Đến hẹn nam tử không đến. Thiếu nữ tự giác tự hối mà lớn tiếng :

Dục tình, ta biết mày rồi : mày có, do ta mơ ước; ta không mơ ước mày nữa, thì mày hết sinh hết sống !
Phật đang đi, nghe như vậy, bảo các vị Tỷ kheo, hãy nhớ lấy ! Đây là bài chỉnh cú được đức Ca diếp Như lai huấn thị, lưu hành trong trần gian.

Năm, LP30, Phật ấn khả sự quyết chỉ đoạn dâm mà đoạn tâm.

LP31

佛言：人從愛欲生憂，

從憂生畏。無愛即無憂，不憂即無畏。

Phật nói, con người do ái dục mà lo buồn, do lo buồn mà sợ hãi. Không ái dục thì không lo buồn, không lo buồn thì không sợ hãi.

Sáu, LP31 : Phật khẳng định "hiện pháp lạc trú" tiếp cận Niết bàn. Hiện pháp lạc trú ấy là không ái dục và lo buồn sợ hãi vì nó.

LP32

佛言：人為道，譬如一人與萬人戰。被鉀，操兵，出門欲戰，意怯，膽弱，乃自退走。或半道還，或格鬪而死，或得大勝，還國高遷。

夫人能牢持其心，精銳進行，不惑于流俗狂愚 之言者，欲滅，惡盡，必得道矣。

Phật nói, tu hành Pháp của Như lai là như một người chiến đấu với muôn người. Mặc áo giáp, cầm vũ khí, tiến ra chiến trường. Nhưng rồi có kẻ khiếp đảm, tự lui mà chạy ; có kẻ nửa đường bỏ về ; có kẻ quyết chiến mà chết ; có kẻ đại thắng mà về, thiên chuyển lên cao. Ấy vậy, những ai kiên trì tâm chí, tinh nhuệ bước tới, không mê hoặc vì lời tiếng tầm thường, cuồng dại, thì chiến thắng ái dục, đánh bại xấu ác, chắc chắn đạt được bản thể trong sáng.

LP33

有沙門夜誦經甚悲， 意有悔疑，欲生思歸。

佛呼沙門，問之，汝處于家，將何修為？對日恒彈琴。佛言，絃緩何如？日不鳴矣。絃急何如？日聲絕矣。急緩得中何如？諸音普矣。佛告沙門，學道猶然，執心調適，道可得矣。

Có vị Tỷ kheo ban đêm tụng kinh, tiếng nghe rất buồn, có vẻ muốn hoàn tục. Phật gọi mà hỏi, khi ông ở nhà thì đã làm gì? Thưa, thường đánh đàn. Giây đàn dùi thì thế nào ? Thưa, không kêu. Giây đàn căng thì thế nào? Thưa, mất tiếng.

Căng dùi vừa phải thì thế nào? Thưa, âm điệu phát ra đủ cả. Phật nói, tu học Pháp của Như lai cũng phải như vậy, giữ cho tâm trí chừng mực thì bản thể trong sáng thể hiện.

LP34

佛言：夫人為道，猶所鍛鐵，漸深，棄去垢，成器必好。學道以漸，深去心垢，精進就道。暴即身疲，身疲即意 惱，意惱即行退，行退即修罪。

Phật nói, tu hành theo Pháp của Như lai cũng như luyện sắt, tuần tự mà luyện, càng luyện càng loại hết quặng đi, thì làm đồ rất tốt. Học đạo mà từ từ, trừ khử một cách sâu xa dơ bẩn trong tâm, thì tinh tiến thực hiện bản thể trong sáng. Thái quá thì cơ thể mệt mỏi, cơ thể mệt mỏi thì tâm ý bực bội, tâm ý bực bội thì tu hành lùi bước, tu hành lùi bước thì tội lỗi xuất hiện.

LP35

佛言：人為道亦苦，不為道亦苦。惟人自生至老，自老至病，自病 至死，其苦無量。心惱積罪，生死不息，其苦難說。

Phật nói, đối với Pháp của Như lai, nhân loại người tu hành, người không tu hành, nhưng ai cũng khổ cả. Suy nghĩ thì biết, nhân loại từ sinh đến già, từ già đến bịnh, từ bịnh đến chết, ai cũng khổ vô số. [Như vậy ai không tu hành Pháp của Như lai thì] tâm thức vẫn phiền não, ác nghiệp vẫn dồn cất, luân hồi vẫn bất tận, cái khổ ấy thật khó mô tả.

Nói vắn tắt cho rõ. Tu hành hay không tu hành đều khổ cả. Nhưng tu hành thì khổ để hết khổ, còn không tu hành thì khổ mà khổ thêm đến bất tận.

LP36

佛言：夫人離三惡道，得為人難；既得為人，去女即男難；既得為男，六情完具難；六情已具，生中國難；既處中國，值奉佛道難；既奉佛道，值有道之君難，生菩薩家難；既生菩薩家，以心信三尊，值佛世難。

Phật nói, thoát 3 chỗ dữ mà được làm người là khó, được làm người mà làm nam giới là khó, làm nam giới mà toàn hảo giác quan là khó, toàn hảo giác quan mà sinh xứ văn hóa tốt là khó, sinh xứ văn hóa tốt mà được tôn thờ Phật pháp là khó, được tôn thờ Phật pháp mà gặp quân vương đạo đức là khó, gặp quân vương đạo đức mà sinh trong gia đình bồ tát là khó, sinh trong gia đình bồ tát mà tín ngưỡng "Phật pháp tăng", gặp nhằm đời Phật là khó.

LP37

佛問諸沙門，人命在幾間？對曰在數日間。

佛言子未能為道。復問 一沙門，人命在幾問？

對曰在飯食間。佛言子未能為道。復問一沙門，人命在幾問？對日呼吸之間，佛言善哉，子可謂為道者矣。

Phật hỏi 1 vị Tỷ kheo, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thưa, trong vài ngày, Phật nói, ông chưa thể tu hành Phật pháp. Phật hỏi 1 vị Tỷ kheo khác, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thưa, trong một bữa ăn. Phật nói, ông cũng chưa thể tu hành Phật pháp. Phật hỏi 1 vị Tỷ kheo khác nữa, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thưa, trong hơi thở ra mà không vào hay vào mà không ra. Phật nói, đúng quá, ông đáng được gọi là người tu hành Phật pháp !

LP38

佛言：弟子去離吾數千里，意念吾戒，必得道。在吾左側，意在邪，終不得道。其實在行；近而不行，何益萬分耶！

Phật nói, đệ tử của Như lai sống cách Như lai mấy ngàn dặm mà lòng nhớ giới luật của Như lai, thì đắc Đạo chắc chắn ; còn sống bên cạnh Như lai mà lòng tà thì mang tà ý, thì không bao giờ đắc Đạo. Thực chất ở nơi sự hành Đạo, gần mà không hành thì đâu có được muôn một trong sự lợi ích !

LP39

佛言：人為道猶若食蜜，中邊皆甜。吾經亦爾，其義皆快，行者得道矣。

Phật nói, tu học Pháp của Như lai hãy coi Pháp thoại Như lai tuyên thuyết như những viên mật ngọt, ăn vào thì thấy trong ngoài đều ngọt cả. Pháp thoại ấy ý nghĩa thú vị, làm theo thì đạt được bản thể trong sáng.

LP40

佛言：人為道，能拔愛欲之根。譬如摘懸珠，一一摘之，會有盡時。惡盡得道也。

Phật nói, tu hành Pháp của Như lai thì phải có năng lực bạt nhổ gốc rễ ái dục. [Pháp của Như lai như những viên ngọc sáng, được treo cao lên cả đó,] hãy tuần tự ngắt lấy mà bạt nhổ ái dục. Thì có lúc ái dục phải bị nhổ sạch : Ái dục nhổ sạch thì bản thể trong sáng lộ ra.

LP41

佛言：諸沙門行道， 當如牛負，行深泥中，疲極，不敢左右顧。趣欲，離泥，以自蘇息。

沙門視情欲甚於彼泥，直心念道，可免眾苦。

Phật nói, Tỷ kheo tu hành Pháp của Như lai, là như con trâu mang nặng, đi trong bùn sâu, mệt nhọc đến mấy cũng không dám ngoái nhìn hai bên, mà phải đi cho mau, rời khỏi bùn sâu mới được nghỉ ngơi. Tỷ kheo coi ái dục hơn cả bùn sâu, nên một niềm thẳng tắp mà tu hành Pháp của Như lai mới thoát khỏi mọi sự khổ lụy.

LP42

佛言：吾視諸侯之位如過客，視金玉之寶如 帛。

礫石，視氍素之好如弊

Phật nói, Như lai coi cái ngôi vương hầu như khách qua đường, coi cái quí vàng ngọc như sỏi đá, coi cái đẹp tơ lụa như giẻ rách, [nên tu chứng Pháp và nói Pháp ấy cho các vị].

Phụ lục Bản lưu thông

Như tr 20 và 21 sách này đã nói, kinh Tứ thập nhị chương có 2 tác phẩm xưa gọi là biến văn, nay gọi là đạo văn. Bản thứ 2 trong 2 tác phẩm ấy, của Thủ toại, là bản lưu thông. Ở đây vẫn phụ lục bản ấy, y như đã làm trước đây, nhưng bỏ phần chú thích, còn phần dịch nghĩa hoàn toàn y nguyên như cũ.

kinh
Bốn mươi hai bài
(bản lưu thông)

Trích sao Thái hư toàn thư, tập 6, các trang 1 - 74.

四十二章經

後漢迦葉摩騰

共竺法蘭同譯

世尊成道已，作是思惟：離欲寂靜是最為勝。住大禪定，降諸魔道。於鹿 野苑中轉四諦法輪，度憍陳如等五人而證道果。復有比丘所說諸疑，求佛進止。世尊教敕，一一開悟，合掌敬諾而順尊敕。

Đức Thế tôn thành đạt toàn giác rồi, nghĩ rằng, tách rời ái dục, thể hiện thanh tịnh, là điều hơn hết. Ngài sống trong đại định, chiến thắng ma quân. Rồi đến Lộc uyển, Ngài chuyển đẩy bánh xe chánh pháp tứ đế, hóa độ tôn giả Kiều trần như, và cả nhóm 5 người, cùng thành tựu đạo quả. Sau đó lại có các vị Tỷ kheo trình bày hoài nghi, xin Ngài huấn dụ điều gì nên tiến hành, điều gì nên đình chỉ. Ngài đã huấn dụ, và ai cũng khai ngộ, chắp tay kính vâng, thuận theo huấn dụ của Ngài.

Ch 1

佛言：辭親出家，識心

達本，解無為法，名日沙門。常行二百五十戒，進止清淨，為四真道行，成阿羅漢。阿羅漢者，能飛行變化，曠劫壽命，住動天地。次為阿那含，阿那含者，壽終靈神上十九天證阿羅漢。次為斯陀含，斯陀含者，一上一還，即 得阿羅漢。次為須陀洹，須陀洹者，七死七生便證阿羅漢。愛欲斷者如四肢斷，不復用之。（第一章）

Phật nói, từ biệt cha mẹ, thoát ly gia đình, thể nhận tự tâm, thấu suốt bản thể, hội nhập vô vi, nên gọi là sa môn. Thường giữ 250 giới, động và tĩnh đều thanh tịnh, làm theo tứ đế, thành A la hán. A la hán là bậc có thể phi hành, biến hóa, kéo dài sinh mạng, chấn động thế giới. Kế đó là A na hàm ; A na hàm mạng chung thì sinh lên trên tầng trời mười chín, ở đó thành A la hán. Kế đó nữa là Tư đà hàm; Tư đà hàm là một lần lên xuống thì thành A la hán. Sau hết là Tu đà hoàn ; Tu đà hoàn là bảy lần lên xuống thì thành A la hán. Ái dục (mà các bậc thánh giả này) cắt đứt thì như tay chân đứt rồi không dùng được nữa. (Bài thứ 1). Ch 2

佛言：出家沙門者，斷欲去愛，識自心源，達佛深理，悟無為法，內無所得，外無所求，心不繫道亦不結業，無念無作非修 非證，不歷諸位而自崇最，名之為道。（第二章）

Phật nói, đã xuất gia làm sa môn thì dứt bỏ ái dục, thể nhận nguồn gốc của tâm, thấu suốt lý sâu của Phật, hội nhập vô vi, trong không thủ đắc, ngoài không mong cầu, tâm trí không ràng buộc vào đạo, cũng không kết thắt vào nghiệp, không tư tưởng, không thi vi, phi tu hành, phi chứng đắc, không trải qua mọi cấp độ mà vẫn tôn cao, như thế gọi là đạo. (bài thứ 2).

Ch 3

佛言：剃除鬚髮而為沙門受道法者，去世資財，乞求取足，日中一食，樹下一宿，慎勿再矣。使人愚蔽者，愛與欲也。（第 三章）

Phật nói, cạo bỏ râu tóc mà làm bậc sa môn tiếp nhận đạo pháp, thì hãy rời bỏ tài sản thế gian, khất thực vừa đủ. Mỗi ngày đứng bóng ăn một bữa, mỗi đêm dưới cây ngủ một lần, thận trọng đừng thêm. Làm cho người u mê che lấp chính là ái dục. (Bài thứ 3).

Ch 4

佛言：眾生以十事為善，亦以十事為惡。何等為十？身三，口四，意三。

身三者：殺，盜，婬。口四者：兩舌，惡口，妄言，綺語。意三者：嫉，恚，癡。如是十事不順聖道，名十惡行；是惡若止，名十善行耳。（第四章）

Phật nói, chúng sanh do 10 sự mà lành, cũng do 10 sự mà ác. Những gì là 10 sự ? Là thân có 3, miệng có 4, ý có 3. Thân CÓ 3 là sát sinh, trộm cướp, dâm dục. Miệng có 4 là ly gián, mắng chửi, dối trá, thêu dệt. Ý có 3 là ganh ghét, tức giận, u mê. Mười sự như vậy không thuận với đường đi giả của các bậc thánh giả nên gọi là hành vi ác. Cái ác này đình chỉ thì gọi là hành vi lành. (Bài thứ 4).

Ch 5

佛言：人有眾過而不自悔，頓息其心，罪來赴身，如水歸海，漸成深廣。

若人有過自解知非，改惡行善，罪自消滅；如病得汗，漸有痊損耳。（第五 章）

Phật nói, người có lỗi lỗi mà không tự hối, ngưng liền, thì lỗi dồn lại nơi thân mình như nước đổ về biển cả, thành ra càng sâu càng rộng. Có lỗi mà biết là trái, đổi ác làm lành, thì lỗi hết dần đi, như bịnh mà đổ mồ mồ hôi thì sẽ lành dần. (Bài thứ 5).

Ch 6

佛言：惡人聞善，故來擾亂者，汝自禁息，當無瞋責；彼來惡者而自惡之。（第六章）

Phật nói, kẻ ác nghe người lành, cố đến quấy phá, thì, các vị sa môn, hãy tự chế ngự, đừng giận dữ, tránh mắng. Bởi vì kẻ ác làm ác thì tự hại lấy mình. (Bài thứ 6).

Ch 7

佛言：有人聞吾守道，行大仁慈，故致罵佛，佛默不對。罵止，問日：子以禮從人，其人不納，禮歸子乎？對曰：歸矣。佛言：今子罵我，我今不納，子自持禍歸子身矣！猶響應聲，影之隨形，終無 免離，慎勿為惡。（第七章）

Phật nói, có người nghe Như lai giữ gìn đạo hạnh, làm đại nhân từ, nên cố ý đến mắng Như lai. Như lai yên lặng, không trả lời. Mắng rồi, Như lai hỏi, ông đem lễ vật biếu người, người không nhận thì lễ vật ấy trở về ông chăng ? Trả lời, trở về. Phật nói, nay ông mắng Như lai, Như lai không nhận thì ông cũng tự đem tai họa trở về bản thân của ông: Vang ứng theo tiếng, bóng tùy theo hình, không thể tránh khỏi. Hãy thận trọng, đừng làm ác. (Bài thứ 7).

Ch 8

佛言：惡人害賢者猶仰天而唾，唾不至天，還從 已墮。逆風揚塵，塵不至彼，還坌己身。賢不可毀，禍必滅己。（第八章）

Phật nói, người ác hại người hiền thì như ngửa mặt lên trời mà nhổ nước dãi, nước dãi không thấu trời mà lại rơi xuống nhằm mình ; như ngược gió tung bụi, bụi không đến người mà lại làm dơ bản thân. Người hiền không thể hại được mà bản thân tất bị tai họa. (Bài thứ 8).

Ch 9

佛言：博聞愛道，道必難會。守志奉道，其道甚大。（第九章）

Phật nói, đọc rộng sách vở, đắm say đạo lý, thì đạo khó thể hội. Cố thủ tâm chí, tôn sùng đạo hạnh, thì đạo rất lớn lao. (Bài thứ 9).

Ch 10

佛言：覩人施道，助之歡喜，得福甚大。沙門問日：此福盡乎？佛言：譬如一炬之火，數千百人各以炬來分取，熟食除冥，此炬如故，福亦如之。

（第十章）

Phật nói, thấy người bố thí, hãy giúp một cách vui vẻ, thì được phước rất lớn. Sa môn hỏi Phật, phước ấy có hết đi không, Phật nói, như lửa nơi một cây đuốc, hàng ngàn hàng trăm người đem đuốc đến lấy lửa ấy mà nấu ăn, soi sáng, lửa vẫn như như cũ. Phước ấy cũng như vậy. (Bài thứ 10).

Ch 11

佛言：飯惡人百不如飯一善人，飯善人千不如飯 一持五戒者，飯五戒者萬不如飯一須陀洹，飯百萬須陀洹不如飯一斯陀含，飯千萬斯陀含不如飯一阿那含，飯一億阿那含不如飯一阿羅漢，飯十億阿羅漢不如飯一辟支佛，飯百億辟支佛不如飯一三世諸佛，飯千億三世諸佛不如飯一無念無住無修無證之者。（第十一章）

Phật nói, đãi cơm một trăm người thường không bằng một người tốt. Đãi cơm một ngàn người tốt không bằng một người giữ 5 giới. Đãi cơm một vạn người giữ 5 giới không bằng một vị Tu đà hoàn. Hiến cơm trăm vạn Tu đà hoàn không bằng một vị Tư đà hàm. Hiến cơm ngàn vạn Tư đà hàm không bằng một vị A na hàm. Hiến cơm một ức A na hàm không bằng một vị A la hán. Hiến cơm mười ức A la hán không bằng một vị Bích chi phật. Hiến cơm trăm ức Bích chi phật không bằng một đức Phật thuộc thì gian. Hiến cơm ngàn ức đức Phật thuộc thì gian không bằng một bậc không nhớ không ở không tu không chứng. (Bài thứ 11).

Ch 12

佛言：人有二十難：貧窮布施難，豪貴學道難，棄命必死難，得睹佛經難，生值佛世難，忍色忍欲難，見好不求難，被辱不瞋難，有勢不臨難，觸事無心難，廣學博究難，除滅我慢難，不輕未學難，心行平等難，不說是非難，會善知識難，見性學道 難，隨化度人難，睹境不動難，善解方便難。（第十二章）

Phật nói, làm người có 20 điều khó : nghèo nàn mà bố thí mới khó, giàu sang mà học đạo mới khó, liều mình mà chắc chết mới khó, được nhìn thấy kinh Phật mới khó, sinh ra gặp đời Phật mới khó, nhịn sắc đẹp và ái dục mới khó, thấy tốt mà không cầu mới khó, bị nhục mà không tức mới khó, có thế mà không ỷ mới khó, gặp việc không quan tâm mới khó, học rộng tham khảo nhiều mới khó, loại trừ sự kiêu ngạo mới khó, không khinh người chưa học mới khó, tâm tính mà bình đẳng mới khó, không hề nói phải trái mới khó, gặp được thiện tri thức mới khó, thấy tánh mà học đạo mới khó, theo mà hóa độ người mới khó, thấy cảnh mà bất động mới khó, khéo biết phương cách hay mới khó. (Bài thứ 12).

Ch 13

沙門問佛：以何因緣得知宿命？會其至道？佛言：淨心守志，可會至道。

譬如磨鏡，垢去明存：斷欲無求，當得宿命。（第十三章）

Sa môn hỏi Phật, nhờ gì mà được sự biết đời trước ? mà thể hội đạo chí thượng? Phật nói, sạch lòng bền chí thì thể hội đạo chí thượng. Và như lau kính thì dơ hết là sáng lộ : loại ái dục, không mong cầu, thì sẽ được sự biết đời trước. (Bài thứ 13).

Ch 14

沙門問佛：何者為善？

何者最大？佛言：行道守真者善；志與道合者大。

（第十四章）

Sa môn hỏi Phật, lành là gì? Lớn nhất là gì ? Phật nói, đi theo đường đạo, giữ đúng lẽ chân, là lành. Chí nguyện phù hợp với đạo là lớn nhất. (Bài thứ 14).

Ch 15

沙門問佛：何者多力？

何者最明？佛言：忍辱多力，不懷惡故，兼加安健；忍者無惡，必為人尊。

心垢滅盡，淨無瑕穢，是為最明。未有天地逮於今日，十方所有，無有不見，

無有不知，無有不聞，得一切智，可謂明矣。

（第十五章）

Sa môn hỏi Phật, mạnh nhiều là gì ? Sáng nhất là gì? Phật nói, nhẫn nhục thì mạnh nhiều, vì không ôm giữ điều ác, thêm vào là an toàn mạnh khỏe; nhẫn thì không ác, tất được người trọng. Dơ bẩn của tâm trí được loại trừ hết cả, sáng không tì vết, đó là sáng nhất ; vô thỉ đến giờ, vũ trụ có gì thì không có gì mà không thấy, không biết và không nghe, được cái tuệ giác biết toàn bộ mới là sáng nhất. (Bài thứ 15).

Ch 16

佛言：人懷愛欲不見道者，譬如澄水致手攪之， 眾人共臨無有睹其影者；人以愛欲交錯，心中濁興，故不見道。汝等沙門當捨愛欲，愛欲垢盡，道可見矣。（第十六章）

Phật nói, có ái dục thì không thấy đạo, y như nước đứng trong mà để tay vào ra sức quấy lên thì ai đến cũng không thấy hình ảnh : ái dục giao xen, làm bẩn tâm trí, nên không thấy đạo. Sa môn các ông phải bỏ ái dục ; ái dục dơ bẩn được loại bỏ hết cả thì đạo có thể thấy được. (Bài thứ 16).

Ch 17

佛言：夫見道者，譬如持炬入冥室中，其冥即滅而明獨存，學道見諦，無明即滅而明常存矣。（第 十七章）

Phật nói, thấy đạo là như cầm đuốc vào trong nhà tối, tối hết mà sáng còn : học đạo mà thấy thánh đế thì vô minh diệt hết mà minh trí thường còn. (Bài thứ 17).

Ch18

佛言：吾法念無念念，行無行行，言無言言，修 無修修；會者近爾，迷者遠乎！言語道斷，非物所拘；差之毫釐，失之須臾。（第十八章）

Phật nói, đạo của Như lai nhớ là không nhớ mà nhớ, làm là không làm mà làm, nói là không nói mà nói, tu là không tu mà tu. Thể hội thì gần lắm, mê mờ thì xa vời ! Ngôn ngữ chấm dứt ở đây. Ở đây khái niệm không thể hạn cuộc. Sai trong tơ tóc thì mất trong phút chốc. (Bài thứ 18).

Ch 19

佛言：觀天地念非常，觀世界念非常，觀靈覺即菩提，如是知識得道疾矣。（第十九章）

Phật nói, xét trời đất hãy nhớ vô thường, xét thế giới hãy xét vô thường, xét linh giác thấy là bồ đề. Nhận thức như vậy thì đắc đạo mau chóng. (Bài thứ 19).

Ch 20

佛言：當念身中四大各有自名，都無我者；我既都無，其如幻耳。（第二十章）

Phật nói, hãy nghĩ nhớ, trong cơ thể, 4 đại đều có tên riêng, không có gì là ngã: ngã không có thì chỉ như ảo thuật. (Bài thứ 20). Ch 21

佛言：人隨情欲求於聲名，聲名顯著，身已故矣！貪世常名而不學道，枉功勞形！譬如燒香，雖人聞香，香之燼矣：危身之火而在其後。（第二十一 章）

Phật nói, do ái dục mà cầu danh tiếng, danh tiếng vang đồn thì bản thân đã cũ ! Ham danh tiếng tầm thường mà không học đạo, thì chỉ uổng công mệt xác ! Ví như đốt hương, hơi thơm nghe được thì cây hương đã tàn: cái lửa hại mình theo liền sau danh tiếng. (Bài thứ 21).

Ch 22

佛言：財色於人，人之不捨；譬如刀刃有蜜，不足一餐之美，小兒舐之，則有割舌之患。（第二十二章）

Phật nói, tiền tài và sắc đẹp mà con người không bỏ được, thì cũng như lưỡi dao có một chút mật ngọt, không đủ mỹ vị bữa một bữa ăn, nhưng trẻ con liếm vào thì có cái họa đứt lưỡi. (Bài thứ 22). Ch 23

佛言：人繫於妻子舍宅甚於牢獄，牢獄有散釋之期，妻子無遠離之念。情愛於色，豈憚驅馳！雖有虎口之患，心存甘伏！投泥自溺，故日凡夫；透得此門，出塵羅漢。（第二 十三章）

Phật nói, con người ràng buộc vào vợ con nhà cửa thì còn hơn lao ngục. Lao ngục còn có ngày phóng thích, chứ vợ con thì đâu có ý thoát ly. Ái dục đối với sắc đẹp thì đâu còn ngại gì quay cuồng ! Cái họa miệng cọp cũng vẫn cam tâm ! Nên, gieo mình ngập xuống bùn lầy là kẻ phàm phu, vượt thoát cảnh ấy là bậc La hán siêu thoát trần tục. (Bài thứ 23).

Ch 24

佛言：愛欲莫甚於色，色之為欲，其大無外。賴有一矣，若使二同，普天之人無能為道者矣！（第二十四章）

Phật nói, ái dục thì không gì hơn sắc đẹp. Sắc đẹp tạo ra ái dục thì không gì lớn bằng. Nhờ chỉ có một cái như vậy, giả sử có hai cái như nhau, thì thiên hạ không còn ai hành đạo được nữa. (Bài thứ 24).

Ch 25

佛言：愛欲於人猶如執炬逆風而行，必有燒手之患。（第二十五章）

Phật nói, ái dục đối với con người thì cũng như cầm đuốc mà đi ngược gió, tất có cái họa cháy tay. (Bài thứ 25).

Ch 26

天神獻玉女於佛，欲壞佛意。佛言：革囊眾穢，爾來何為？去！吾不用。

天神愈敬，因問道意；佛為解說，即得須陀洹果。

（第二十六章）

Thiên thần hiến ngọc nữ cho Phật, muốn quấy phá tâm Ngài. Ngài nói, cái đãy da chứa đầy dơ bẩn kia, đến đây làm gì ? Hãy đi đi, Như lai không dùng. Thiên thần càng trọng Phật, nhân đó hỏi Ngài về ý đạo. Ngài giảng giải cho, liền thành đạt đạo quả Tu đà hoàn. (Bài thứ 26).

Ch 27

佛言：夫為道者猶木在水，尋流而行，不觸兩岸，不為人取，不為鬼神所遮，不為洄流所住，亦不腐敗，吾保此木決定入海。學道之人不為情欲所惑，不為眾邪所嬈，精進無為，吾保此人必得道矣。

（第二十七章）

Phật nói, hành đạo thì như cái cây ở trong dòng nước, hãy theo dòng nước mà trôi đi, không mắc hai bên bờ, không bị người vớt lấy, không bị quỉ thần ngăn chận, không bị nước xoáy làm đứng lại, không bị thối rã, thì Như lai bảo đảm cây ấy vào được biển cả. Hành đạo cũng vậy, không bị ái dục mê hoặc, không bị tà nguy quấy phá, tinh tiến mà không do dự, thì Như lai bảo đảm người ấy đắc đạo. (Bài thứ 27).

Ch 28

佛言：慎勿信汝意，汝意不可信；慎勿與色會，色會即禍生；得阿羅漢已，乃可信汝意。（第二十八章）

Phật nói, thận trọng, đừng tin ý của các người, ý của các người không bao giờ tin được. Thận trọng, đừng tiếp xúc sắc đẹp, tiếp xúc thì tai họa có liền. Được tuệ giác La hán rồi mới nên tin ý của các người. (Bài thứ 28).

Ch 29

佛言：慎勿視女色，亦莫共言語。若與語者，正心思念：我為沙門，處於濁世當如蓮華，不為泥汙。

想其老者為母，長者如姊，少者如妹，稚者如子；生度脫心，息滅惡念。

（第二十九章）

Phật nói, thận trọng, đừng nhìn sắc đẹp phụ nữ, cũng đừng nói chuyện. Phải nói chuyện thì hãy chánh tâm nghĩ rằng, ta là sa môn, ở trong cuộc đời dơ bẩn này ta phải như đóa sen không dính bùn lầy. Nghĩ tưởng già như mẹ, lớn như chị, trẻ như em, nhỏ như con, sinh cái tâm độ thoát, diệt cái ý bất chính. (Bài thứ 29).

Ch 30

佛言：夫為道者，如被

乾草，火來須避；道人見欲必當遠之。（第三十章）

Phật nói, hành đạo là như mang cỏ khô thì gặp lửa phải tránh : người hành đạo gặp ái dục thì phải tránh cho xa. (Bài thứ 30).

Ch 31

佛言：有人患婬不止，欲自斷陰，佛謂之日：若斷其陰，不如斷心。心如功曹，功曹若止，從者都息；邪心不止，斷陰何益？佛為說偈：欲生於汝意，

意以思想生，二心各寂靜，非色亦非行。佛言：此偈是迦葉佛說。（第三十一章）

Phật nói, có người bực vì tình dục không ngừng, muốn tự đoạn âm. Phật nói, đoạn âm đâu bằng đoạn tâm. Tâm như pháp quan, pháp quan không có thì cũng không có công sai. Tâm tà không ngừng thì đoạn âm ích gì. Phật nói cho bài chỉnh cú sau đây.

Dục tình do ý sinh,
ý sinh do tư tưởng ;
ý và tư tưởng ấy
cả hai cùng vắng lặng,
thì không cảm sắc đẹp,
cũng không còn hành dâm.
Phật nói, bài chỉnh cú này do đức Ca diếp như lai đã nói. (Bài thứ 31).

Ch 32

佛言：人從愛欲生憂，從憂生怖；若離於愛，何憂何怖？（第三十二章）

Phật nói, con người do ái dục mà lo buồn, do lo buồn mà sợ hãi. Ái dục mà không thì còn lo buồn gì, còn sợ hãi gì. (Bài thứ 32). Ch 33

佛言：夫為道者，譬如一人與萬人戰，挂鎧出門，

意或怯弱，或半路而退，或格鬥而死，或得勝而還；沙門學道，應當堅持其心，精進勇銳，不畏前境，破滅眾魔，而得道果。（第三十三章）

Phật nói, hành đạo là như một người chiến đấu với muôn người. Mặc áo giáp, ra chiến trường, nhưng có kẻ khiếp nhược, có kẻ nửa đường thoái lui, có kẻ quyết chiến mà chết, có kẻ đắc thắng mà về. Ấy vậy, sa môn học đạo thì phải kiên trì tâm chí, tinh nhuệ bước tới, không sợ cảnh tượng trước mắt, tiêu diệt ma quân mà thủ đắc đạo quả. (Bài thứ 33).

Ch 34

沙門夜誦迦葉佛遺教經，其聲悲緊，思悔欲退。

佛問之日：汝昔在家曾為何業？對曰：愛彈琴。佛言：弦緩如何？對曰：不嗚矣。弦急如何？對日：聲絕矣。急緩得中如何？

對日：諸音普矣。佛言：沙門學道亦然，心若調適，道可得矣。於道若暴，暴即身疲；其身若疲，意即生惱；意若生惱，行即退矣；其行既退，罪必加 矣。但清淨安樂，道不失矣。（第三十四章）

Có vị sao môn ban đêm tụng kinh Di giáo của đức Ca diếp như lai, tiếng nghe rất buồn, có vẻ hối tiếc, muốn lui về thế tục. Phật hỏi, khi ông ở nhà thì làm gì ? Thưa, thích đánh đàn. Giây đàn dùi thì thế nào? Thưa, không kêu. Giây đàn căng thì thế nào ? Thưa mất tiếng. Căng dùi vừa phải thì thế nào? Thưa, âm điệu phát ra đủ cả. Phật nói, sa môn học đạo cũng phải như vậy : tâm trí chừng mực thì đạo phải được. Với đạo, nếu thái quá thì cơ thể mệt mỏi, cơ thể mệt mỏi thì tâm ý bực bội, tâm ý bực bội thì tu hành lùi bước, tu hành lùi bước thì tội lỗi thêm lên. Thanh tịnh quân bình thì đạo không mất. (Bài thứ 34).

Ch 35

佛言：如人鍛鐵，去滓成器，器即精好；學道之人，去心垢染，行即清淨矣。（第三十五章）

Phật nói, như người luyện sắt, loại hết quặng đi thì làm đồ rất tốt : học đạo mà trừ khử dơ bẩn trong tâm thì tức khắc thực hiện thanh tịnh. (Bài thứ 35).

Ch 36

佛言：人離惡道，得為人難；既得為人，去女即男難；既得為男，六根完具難；六根既具，生中國難；既生中國，值佛世難；既值佛世，遇道者難； 既得遇道，興信心難；既興信心，發菩提心難；既發菩提心，無修無證難。

（第三十六章）

Phật nói, thoát đường ác mà được sinh làm người là khó, được làm người mà làm đàn ông là khó, làm đàn ông mà đủ giác quan là khó, đủ giác quan mà sinh xứ trung tâm là khó, sinh xứ trung tâm mà gặp nhằm đời Phật là khó, gặp nhằm đời Phật mà gặp được đạo là khó, gặp được đạo mà tín ngưỡng là khó, tín ngưỡng mà phát bồ đề tâm là khó, phát bố đề tâm mà không tu không chứng là khó. (Bài thứ 36).

Ch 37

佛言：佛子離吾數千里，憶念吾戒，必得道果。

在吾左右，雖常見吾，不順吾戒，終不得道。（第三十七章）

Phật nói, đệ tử của Như lai sống cách Như lai mấy ngàn dặm mà nhớ giới luật của Như lai, thì đắc đạo chắc chắn ; còn sống hai bên Như lai, thường thấy Như lai mà không theo giới luật của Như lai, thì không bao giờ đắc đạo. (Bài thứ 37).

Ch 38

佛問沙門：人命在幾問？對曰：數日問。佛言：子未知道！復問一沙門：人命在幾問？對曰：飯食問。佛言：子未知道！復問一沙門：人命在幾問？

對日：呼吸間。佛言：善哉，子知道矣！（第三十 八章）

Phật hỏi một vị sa môn, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thua, trong vài ngày, Phật nói ông chưa biết đạo. Phật lại hỏi một vị sa môn khác, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thưa, trong một bữa ăn, Phật nói, ông cũng chưa biết đạo. Phật lại hỏi một vị sa môn khác nữa, sinh mạng con người tồn tại trong bao lâu, thưa, trong hơi thở ra hay vào, Phật nói, hay thay, ông ông thật biết đạo. (Bài thứ 38).

Ch 39

佛言：學佛道者，佛所言說皆應信順；譬如食蜜，中邊皆甜，吾經亦爾。

（第三十九章）

Phật nói, học đạo thì lời Như lai nói hãy nên tin theo. Như ăn mật thì ở giữa hay hai bên đều ngọt, kinh pháp của Như lại cũng vậy. (Bài thứ 39). Ch 40

佛言：沙門行道，無如磨牛，身雖行道，心道不行；心道若行，何用行道！（第四十章）

Phật nói, sa môn hành đạo thì đừng như trâu kéo : thân hành đạo mà tâm không hành đạo. Nếu tâm hành đạo thì cần gì chỉ có thân hành đạo. (Bài thứ 40).

Ch 41

佛言：夫為道者，如牛負重行深泥中，疲極不敢左右顧視，出離淤泥乃可 蘇息；沙門當觀情欲甚於淤泥，直心念道，可免苦矣。（第四十一章）

Phật nói, người hành đạo là như con trâu mang nặng, đi trong bùn sâu, mệt nhọc đến mấy cũng không dám ngoái nhìn hai bên, mà phải rời khỏi bùn lầy ấy mới được nghỉ ngơi. Sa môn coi ái dục còn hơn bùn lầy, nên thẳng tắp một mạch mà hành đạo, mới có thể thoát khỏi mọi sự thể khổ lụy. (Bài thứ 41).

Ch 42

佛言：吾視王侯之位如過隙塵，視金玉之寶如瓦礫，視紈素之服如敝帛，視大千界如一訶子，視阿耨池水如塗足油；視方便門如化寶聚，視無上乘如 夢金帛，視佛道如眼前華，視禪定如須彌柱，視涅槃如畫夕寤，視倒正如六龍舞，視平等如一真地，視興化如四時木。（第四十二章）

Phật nói, Như lai coi ngôi vị vương hầu như bụi bay qua lỗ hổng, coi vàng ngọc như ngói đá, coi tơ lụa như giẻ rách, coi thế giới đại thiên như hạt cải, coi nước hồ a nâu như dầu xoa chân, xem các cách phương tiện như đống ngọc ảo thuật, coi cỗ xe vô thượng như vàng lụa trong mộng, coi thánh đạo như hoa trước mắt, coi thiền định như trụ tu di, coi niết bàn như ngủ thức dậy, coi cái trò phải trái như sáu con rồng cùng múa, coi sự bình đẳng như đất đồng nhất, coi sự sinh diệt của tất cả các pháp như cái cây trải qua bốn mùa. (Bài thứ 42).

Hậu ký

(1) Xác tín bản thể chúng sinh là trong sáng (tr 49) ; hết thảy thiện pháp do 6 giác quan xây dựng (tr 50).

(2) Lục thông La hán là mục đích của Pg. Ái dục là đối tượng phải diệt trừ. Ngũ cái, nhất là Nghi trong đó, là tối ky.

(3) Kiện toàn Tỷ kheo tăng, nhất là xa lánh ái dục.

(4) Kính trọng người học tập theo Phật để CỨU vớt chúng sinh ; người hiếu thảo với mẹ cha.

Hậu ký về bản chính của Tứ thập nhị chương là như vậy. Nay xin hậu ký về bản lưu thông của kinh này.

(a) Quái lạ nhất là biến đổi LP15 (tr 93) thành Ch 18 (tr 201).

(b) Nhập LP29 và LP30 (tr 132 - 134) thành Ch 31 (tr 220) tỏ ra không hiểu sự "phóng hạ đồ đao sắc dục" mà LP30 đã nói (tr 134).

(c) Biến LP42 (tr 159) thành Ch 42 (tr 240) thì khỏi nói.
Đặc tuyển 42 lời Phật - Trưởng lão tỷ kheo Trí quang dịch. Nhà xuất bản Hồng Đức, số 65 Tràng Thi, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Chịu trách nhiệm xuất bản: GĐ. Bùi Việt Bắc. Chịu trách nhiệm nội dung: TBT. Lý Bá Toàn. Biên tập: Phan Thị Ngọc Minh. Sửa bản in: Quảng Tuấn. In số lượng 3.000 cuốn, tại Xí nghiệp in FAHASA, 774 Trường Chinh, phường 15, Quận Tân Bình, Tp. HCM. Số XNĐKXB: 4236-2017/CXBIPH/04- 106/HĐ. Số QĐXB của NXB: 368/QĐ-NXBHĐ, cấp ngày 28- 11-2017. In xong và nộp lưu chiếu năm 2017. Mã số sách tiêu chuẩn quốc tế (ISBN) 978-604-89-1739-5.