Các Đạo Sư Của Sự Thiền Định Và Những Điều Huyền Diệu

Từ thời thơ ấu Longchen Rabjam đã có niềm tin, lòng bi mẫn, và trí tuệ, những phẩm tính cao quý của một Bồ Tát. Khi ngài lên năm, ngài học đọc và viết thật dễ dàng. Năm lên bảy, thân phụ ngài ban cho ngài những quán đảnh, giáo huấn, và tu tập thực hành Những Phương diện An bình và Phẫn nộ của Guru và Kagye Deshek Düpa. Thân phụ cũng dạy ngài y học và thuật chiêm tinh.

Năm mười hai tuổi, Longchen Rabjam thọ giới sa di từ Khenpo Samdrup Rinchen tại Tu viện Samye và được ban cho Pháp danh Tsültrim Lodrö. Ngài tinh thông Vinaya (Luật), những bản văn về giới luật đạo đức của tu sĩ, và có thể giảng dạy những bản văn đó từ năm mười bốn tuổi.

Năm mười sáu tuổi, cùng với Đạo sư Tashi Rinchen và những vị khác, ngài bắt đầu học nhiều tantra thuộc về dòng Tân Mật điển, chẳng hạn như hai truyền thống của quả và con đường (Lam ‘Bras), hai truyền thống sáu yoga (Ch’os Drug), Kālachakra (Thời Luân), cắt đứt [bản ngã] (gChod), và các truyền thống ba cách làm an dịu (Zhi Byed).

Năm mười chín tuổi, ngài đi tới Tu viện Sangphu Neuthang¹³⁰ nổi tiếng, và nghiên cứu Kinh điển Phật giáo về triết học, luận lý, và thiền định trong sáu năm. Từ các Đạo sư Lopön Tsen-gönpa và Chöpal Gyaltsen ngài đã nghiên cứu năm bản văn Đại thừa của Maitreya (Di Lặc), các luận thuyết về luận lý của Dignāga (Trần Na) và Dhamakīrti (Pháp Xứng), và nhiều bản văn về triết học Madyamaka (Trung Đạo) và Prajnāpāramitā (Bát Nhã Ba La Mật). Ngoài ra, cùng với dịch giả Lodrö Tenpa xứ Pang ngài đã nghiên cứu Phạn ngữ, thi ca, tiểu luận, kịch, và nhiều Kinh điển và các bản văn Bát Nhã Ba La Mật. Sau đó từ Đạo sư Zhönu Töndrup, ngài nhận những nhập môn và giáo huấn về những tantra quan trọng của phái Nyingma, Do (Kinh điển) của Anuyoga, Māyājāla-tantra của Mahāyoga, và Semde (giáo khóa về tâm) của Atiyoga (Đại Viên mãn).

Với khoảng hai mươi vị Thầy, trong đó có Đạo sư Zhönu Gyalpo, Zhönu Dorje, Lama Tampa Sönam Gyaltsen (1312-1375) của phái Sakya, và Karmapa Rangjung Dorje (1284-1339) của phái Kagyü, ngài đã nghiên cứu các giáo lý và nhận những trao truyền Kinh điển và Mật điển.

Trong khi nghiên cứu, ngài cũng luôn luôn dấn mình vào việc tu tập thiền định trong các ẩn thất, và ngài nhìn thấy những linh kiến thanh tịnh của Đức Manjushrī (Văn Thù), Sarasvatī, Achala, Vajravārāhī, và Tārā, và đã chứng ngộ những thành tựu tâm linh. Việc tu tập nghiên cứu và thiền định của ngài đã mở ra cánh cửa kho tàng ngôn ngữ. Những người hiểu rõ ngài thừa nhận ngài bằng danh hiệu Đạo sư của sự Chứng ngộ Bao la (Longchen Rabjam) và Đạo sư Kinh điển từ Samye (bSam Yas Lung Mang ba).

Năm hai mươi bảy tuổi, như được tiên tri bởi Đức Tārā, vị Phật trong thân tướng nữ nhân, ngài đi gặp Đạo sư Rigdzin Kumārādza (1266-1343), vị hộ trì các giáo lý Vima Nyingthig, trong một trại ẩn thất, nơi khoảng bảy mươi đệ tử đang sống trong những nơi trú ẩn tạm thời trong các cao nguyên thuộc Thung lũng Yartö Kyam. Đạo sư vô cùng hoan hỉ tiếp đón Longchen Rabjam và ban tiên tri rằng ngài sẽ là vị hộ trì-trao truyền của các giáo lý Vima Nyingthig.

Ngài đã học với Rigdzin Kumārādza trong hai năm, nhận những giáo huấn về tất cả ba phạm trù của Dzopa Chenpo: Semde, giáo khóa về tâm; Longde, giáo khóa về Pháp giới tối thượng; và Me-ngagde, giáo khóa về những giáo huấn tối thượng. Nhưng điểm quan trọng chính yếu của việc nghiên cứu của ngài là các bản văn về bốn phần của Me-ngagde, đó là những giáo lý Ngoại, Nội, Bí mật và Bí mật Thâm sâu. Những bản văn này là mười bảy tantra và nhánh hay những giáo lý giáo huấn, có nghĩa là: bốn quyển sách¹³¹ với một trăm mười chín luận thuyết về những giáo huấn xa rộng.

Rigdzin Kumārādza ban tất cả những giáo lý Nyingthig cho Longchen Rabjam và tuyên bố Longchen Rabjam là vị kế tục dòng truyền thừa của ngài. Trong khi học với Rigdzin Kumārādza, Longchen Rabjam đã sống trong cảnh cực kỳ túng thiếu. Để chiến đấu với sự bám luyến của ngài vào vật chất, thực hành của Rigdzin Kumārādza buộc phải liên tục di chuyển từ nơi này sang nơi khác thay vì định cư ở một nơi và dính mắc vào đó. Trong chín tháng Rigdzin Kumārādza và các đệ tử chuyển trại chín lần, khiến cho Longchen Rabjam và những người khác phải chịu những gian khổ ghê gớm. Ngay khi Longchen Rabjam bắt đầu sống cuộc đời đơn giản của mình ở một chỗ trú ẩn tạm thời, thường là một hang động che chở ngài không bị mưa và lạnh, thì lại đến lúc phải di chuyển. Ngài có rất ít thực phẩm và chỉ có một cái bao rách vừa làm tấm nệm vừa làm chiếc mền để che chở ngài trước cái lạnh khủng khiếp của mùa đông. Chính trong những hoàn cảnh này mà Longchen Rabjam đã có được những giáo lý hiếm có và quý báu nhất của các tantra và giáo huấn về ba giáo khóa của Đại Viên mãn. Cuối cùng, Đạo sư gia lực cho ngài là vị hộ trì dòng truyền thừa của sự trao truyền Nyingthig.

Sau đó trong bảy (hay sáu) năm ngài tiến hành nhập thất thiền định, chủ yếu là ở Chimphu. Ngoài thiền định Đại Viên mãn, ngài cũng thực hành những hình thức và nghi lễ của những bậc linh thánh khác nhau, và ngài nhìn thấy những linh kiến thanh tịnh về các thân tướng an bình và phẫn nộ của Guru Rinpoche, Vajrasattva, và những Bổn Tôn an bình và phẫn nộ.

Năm ba mươi hai tuổi,¹³² trong khi vẫn còn nhập thất, lần đầu tiên Longchen Rabjam ban quán đảnh và những giáo huấn của Vima Nyinghthig cho các đệ tử của ngài tại Nyiphu Shuksep, gần Kang-ri Thökar. Trong một thời gian, tất cả những vùng xung quanh biến thành ánh sáng thanh tịnh, những âm thanh huyền bí, và những linh kiến thiêng liêng.

Chẳng bao lâu đệ tử hành giả của ngài là Özer Kocha tìm thấy bản văn Khandro Nyingthig, do Pema Ledreltsal (1291-?), hóa thân đời trước của Longchen Rabjam khám phá như một terma, và Özer Kocha cúng dường nó cho Longchen Rabjam. Nữ Hộ Pháp Shenpa Sogdrubma cũng tặng ngài một bản sao của bản văn đó. Mặc dù ngài là hóa thân của người khám phá các giáo lý, nhưng để biểu thị tầm quan trọng của việc bảo tồn sự trao truyền cho những môn đồ trong tương lai, ngài đi tới gặp Shö Gyalse, một đệ tử của Pema Ledreltsal, và nhận sự trao truyền Khandro Nyingthig.

Năm ba mươi ba tuổi, ngài ban giáo lý Khandro Nyingthig cho tám đệ tử nam và nữ trong đó có yogī (hành giả) Özer Kocha tại Samye Chimphu. Trong thời gian ban các lễ quán đảnh, Nữ Hộ Pháp của Tantra (sNgags Srung Ma) nhập vào một trong những yoginī (nữ hành giả) và ban những tiên tri và giáo huấn. Một vài đệ tử nhìn thấy Longchen Rabjam biến thành hình thức Báo thân. Một trận mưa hoa đổ xuống và những vòng cung, tia sáng, và những vòng ánh sáng có những màu sắc khác nhau được chứng kiến khắp ngọn núi. Tất cả những người tụ hội ca hát và nhảy múa với năng lực trí tuệ tràn trề. Longchen Rabjam có linh kiến về Guru Rinpoche và vị phối ngẫu ban các quán đảnh và giao phó việc trao truyền Khandro Nyingthig cho ngài. Các vị ban cho ngài các danh hiệu Ogyen Tri-me Özer và Dorje Ziji. Các vị Hộ Pháp xuất hiện trong thân tướng vật lý và nhận các món cúng dường. Trong một thời gian dài, có lẽ một tháng, tâm của các đệ tử hành giả tan hòa vào một sự quang minh chói lọi sâu xa, là trạng thái siêu việt sự thức hay ngủ. Longchen Rabjam hát ca năng lực du già của ngài trong những vần kệ:

Ồ các yogī, ta rất sung sướng và hoan hỉ.

Đêm nay chúng ta ở trong Cõi Tịnh Độ Vô song.

Trong thân chúng ta, cung điện của Các Bổn Tôn An bình và Phẫn nộ,

Nở rộ hội chúng của Đức Phật, sự hợp nhất của quang minh và tánh Không.

Phật quả không ở đâu khác mà ở trong chúng ta.

Ồ các thiền giả, những người nhất tâm hộ trì tâm của mình,

Đừng ôm giữ tâm quý vị ở một nơi, mà để nó thoải mái.

Tâm rỗng rang [hay mở trống], dù nó vận hành hay yên vị.

Bất kỳ điều gì xuất hiện trong tâm chỉ là sự phô diễn của trí tuệ.

Theo khẩn cầu của nữ Hộ Pháp Yudrönma, ngài di chuyển trụ xứ tới Ogyen Dzong Özer Trinkyi Kyemö Tsal (Pháp đài Oddiyāna trong Vườn Hỉ lạc của Những Đám Mây Ánh sáng) tại Kang-ri Thökar, nơi ngài biên soạn vài tác phẩm nổi tiếng và trải qua một phần lớn đời mình. Tại nơi này sự chứng ngộ thiền định của ngài đã đạt tới trạng thái viên mãn của giác tánh (Rig Pa Tshad Phebs) nhờ việc tu tập sự tiếp cận trực tiếp (Thod rGal) của Nyingthig.

Trong một linh kiến thanh tịnh Vimalamitra dạy ngài và giao phó cho ngài các giáo lý Vima Nyingthig. Được cảm hứng bởi Vimalamitra, ngài viết Yangtig Yizhin Norbu (còn gọi là Lama Yangtig), một tuyển tập gồm ba mươi lăm luận văn về Vima Nyingthig.

Longchen Rabjam rút vàng được cất dấu trong một terma ra và với số vàng đó ngài tài trợ cho việc sửa chữa chùa Uru Dza ở Drikung, được xây dựng bởi Nyang Tingdzin Zangpo, một trong những đại đệ tử của Guru Rinpoche và Vimalamitra. Trong khi việc sửa chữa đang được tiến hành thì những người thợ tình cờ đào được nhiều vật đã được chôn dấu dưới ngôi chùa để điều phục năng lực của những thế lực tiêu cực, và chúng bay lượn trên không trung. Longchen Rabjam tự biến thành tướng phẫn nộ của Guru Rinpoche và chôn cất lại các đồ vật đó với cử chỉ năng lực huyền bí.

Khi rất có nguy cơ xảy ra một trận nội chiến ở miền trung Tây Tạng do mưu đồ của Kün-rik, một vị lãnh đạo kiêu ngạo của Drikung, Longchen Rabjam đã thực hiện một tiên tri liên quan tới một hóa thân của Đức Văn Thù bằng cách làm Kün-rik đổi hướng từ con đường chiến tranh sai lầm sang con đường của Giáo Pháp và mang lại sự an bình. Thoạt đầu Tai Situ Phagmo Trupa (1302-1364), kế đó tới vua Tây Tạng, nghi ngờ Longchen Rabjam và gởi lực lượng tới giết ngài, bởi ngài là vị Thầy của Drikung, kẻ thù không đội trời chung của ông ta. Nhờ năng lực thần diệu của ngài, Longchen Rabjam trở nên vô hình khi lực lượng tới nơi. Nhưng hoàn cảnh đã bắt buộc Longchen Rabjam phải di chuyển tới Bhutan. Ở đó ngài ban những giáo lý và đôi khi tập họp khoảng một trăm ngàn đệ tử. Tại Bumthang ngài đã thiết lập Tu viện Tharpa Ling. Ở Bhutan ngài và vị phối ngẫu Kyipa xứ Bhutan có một con trai tên là Tülku Trakpa Özer (1356-1409?), và con trai của ngài trở thành một vị hộ trì dòng truyền thừa. Sau này, Tai Situ hiểu được thái độ vô phân biệt của Longchen Rabjam và trở thành một đệ tử, và Longchen Rabjam trở về Tây Tạng.

Longchen Rabjam là một trong những học giả vĩ đại nhất và những hiền giả chứng ngộ của Tây Tạng, nhưng ngài đã hiến dâng toàn bộ đời mình cho kỷ luật tâm linh cực kỳ vi tế và nghiêm ngặt trong việc học tập, giảng dạy, biên soạn, và thiền định để hoàn thành mục đích của sự hiển lộ giác ngộ của ngài. Điều đó phải là một khuôn mẫu cho một người tu tập và một vị Thầy giảng dạy Giáo Pháp. Tâm ngài và cuộc đời ngài giản dị và khoáng đạt, tự nhiên, thuần tịnh, và sâu xa. Dù ngài sống ở đâu hay đang làm gì, ngài luôn luôn ở trong trạng thái thiền định một cách tự nhiên.

Ngài thường xuyên viếng thăm Đạo sư Rigdzin Kumārādza của ngài để hoàn thiện sự hiểu biết và chứng ngộ. Ngài đã năm lần dâng toàn bộ những sở hữu ít ỏi của ngài cho Đạo sư để tẩy sạch sự bám chấp của ngài vào những đối tượng vật chất. Nhờ danh tiếng của sự uyên bác và chứng ngộ của ngài, ngài có thể dễ dàng xây dựng những tu viện khổng lồ hay những ngôi nhà, nhưng ngài đã tránh những công việc như thế bởi ngài không quan tâm tới việc thiết lập bất kỳ tổ chức nào. Tất cả những gì được cúng dường cho ngài với lòng tin, ngài hoàn toàn sử dụng để phụng sự Pháp và không bao giờ dùng cho những mục đích khác, mà cũng không bao giờ dùng nó cho bản thân ngài. Ngài không bao giờ biểu lộ sự tôn kính đối với một người thế tục, dù là người có địa vị cao trong xã hội. Ngài nói: “Sự tôn kính nên được dành cho Tam Bảo chứ không dành cho những người thế tục. Đảo lộn vai trò của Lạt ma và người bảo trợ là không đúng”. Dù những vật cúng dường cho ngài có to lớn tới đâu, ngài không bao giờ biểu lộ sự biết ơn, ngài nói: “Hãy để những nhà bảo trợ có cơ hội tích tập công đức thay vì đền đáp việc cúng dường bằng cách biểu lộ lòng biết ơn”. Thiện tâm của ngài đối với những người nghèo khó và đau khổ thật bao la, và ngài rất hoan hỉ khi thưởng thức những thực phẩm đơn sơ mà những người nghèo khó cúng dường cho ngài, và sau đó đọc những lời ước nguyện cho họ.

Trong hầu hết cuộc đời ngài, Longchen Rabjam sống trong cô tịch, ở các hang động trong núi non, trước hết là ở Chimphu gần Samye và sau đó phần lớn là ở Kangri Thökar. Môi trường thiên nhiên thanh bình và trong trẻo tạo nên sự an bình và quang minh trong tâm những người tu tập; khi đó toàn thể tan hòa thành một, sự hợp nhất của an bình và quang minh. Longchen Rabjam tóm tắt những công đức của sự cô tịch:¹³³

Xa những thị trấn đầy thú tiêu khiển,

Sống trong những khu rừng phát triển tự nhiên sự thiền định an bình,

Hòa hợp cuộc sống trong Pháp, điều phục tâm,

Và khiến ta đạt được hỉ lạc tối thượng.

Ngài ban giáo lý trong mọi lãnh vực của Phât giáo, nhưng chủ yếu nhấn mạnh tới Đại Viên mãn. Khi tóm tắt thiền định Đại Viên mãn, ngài khuyên nhủ bằng những lời giản dị:

Điều quan trọng là phải nhìn thẳng vào bản tánh của những tư tưởng khi chúng phát khởi.

Điều quan trọng là phải an trụ trong bản tánh khi quý vị chắc chắn về việc nhận ra nó.

Điều quan trọng là phải có sự thiền định không thiền định như thiền định của quý vị.

Không dao động, hãy duy trì nó. Đây là lời khuyên của ta.¹³⁴

Và:

Tâm hiện tại, là cái gì không bị ngăn trở -

Không bám vào “cái này” hay “cái kia”, không có bất kỳ chỉnh sửa hay sự pha tạp nào, và

Không bị ô nhiễm bởi sự nhị nguyên của đối tượng bị bám chấp và người bám chấp -

Là bản tánh của chân lý tối thượng. Hãy duy trì trạng thái này.¹³⁵

Tại Lhasa, Longchen Rabjam được đón tiếp bằng kèn đại lễ, và ngài trải qua khoảng hai tuần ở đó. Giữa Jokhang và Ramoche ở Lhasa, an tọa trên Pháp tòa, ngài ban giới nguyện Bồ đề tâm và nhiều giáo lý cho một hội chúng khổng lồ thuộc mọi tầng lớp xã hội. Nhờ sự uyên bác và chứng ngộ của ngài, Longchen Rabjam đã điều phục những tâm thức kiêu ngạo của nhiều học giả và gây truyền hứng khởi cho họ để đạt được tâm thanh tịnh của Pháp. Ngài đã gieo trồng hạt giống khát khao Giáo Pháp thuần tịnh trong trái tim của nhiều người. Ngài được gọi là Künkhyen Chöje, Bậc Toàn trí của Pháp. Sau đó ngài đi Nyiphu Shuksep và ban giáo lý Dzogchen cho khoảng một ngàn đệ tử. Kế đó tại những ngọn đồi đá gần Trok Ogyen, ngài ban các quán đảnh và giáo lý Dzopa Chenpo cho khoảng ba ngàn người, trong đó có bốn mươi người được coi là các Đạo sư của Giáo Pháp.

Năm năm mươi sáu tuổi, vào năm Thủy Mẹo (1363) thuộc Rabjung thứ sáu, ngài thình lình tuyên bố di chúc tâm linh, có tựa đề là Trima Mepe Ö (Sự Chói lọi Tinh khiết), gồm những dòng sau:

Bởi đã lâu lắm rồi, ta chứng ngộ bản tánh của samsara (sinh tử),

Không có bản chất trong những hiện hữu thế gian.

Giờ đây, khi ta đang rời khỏi tấm thân huyễn hóa vô thường này,

Ta sẽ chỉ cho các con những điều lợi lạc; xin lắng nghe ta.

Các con đang coi cuộc đời của mình là có thực, nhưng nó sẽ lừa dối các con.

Bản tánh của nó là biến đổi và không có sự xác thực.

Bằng cách thấu hiểu đặc tính không đáng tin cậy của nó,

Xin thực hành Pháp ngay ngày hôm nay.

Thay đổi là bản tánh của bằng hữu, giống như một cuộc hội họp của những người khách.

Tụ hội trong một lát nhưng nhanh chóng xa lìa vĩnh viễn.

Bằng cách tự giải thoát mình khỏi những bám luyến vào bằng hữu,

Xin thực hành Pháp làm lợi lạc các con mãi mãi.

Của cải như mật ngọt trôi đi ngay cả khi các con tích lũy nó.

Mặc dù các con kiếm được, người khác sẽ thụ hưởng nó.

Giờ đây, trong khi các con có năng lực, hãy đầu tư nó để làm hành trang cho những đời sau,

Bằng cách tạo công đức nhờ việc cho đi vì lòng nhân ái..

Con người thì vô thường như những nhóm khách đến trước và sau.

Người lớn tuổi đi sớm. Người nhỏ tuổi sẽ đi sau.

Những người đang sống, sẽ chẳng ai sống một trăm năm.

Xin nhận ra điều đó [bản tánh của sự vô thường] ngay lúc này đây.

Những hình tướng của đời này xảy ra như những sự kiện của ngày hôm nay.

Những hình tướng của bardo sẽ xảy ra như những giấc mộng trong đêm.

Những hình tướng của đời sau sẽ xuất hiện nhanh như ngày mai.

Xin thực hành Pháp ngay lúc này..

Trong tất cả các pháp, cốt tủy tối hậu của sự quang minh chói lọi

Là Nyingthig, ý nghĩa thiêng liêng.

Đây là con đường siêu việt dẫn các con tới Phật quả trong một đời duy nhất.

Bằng con đường này xin thành tựu sự siêu phàm phổ quát hỉ lạc vĩ đại..

Bản tánh của tâm là Pháp giới tối thượng, giống như không gian.

Bản tánh của Pháp giới là bản tánh của tâm, bản tánh cố hữu,

Trong ý nghĩa chúng không phân cách. Chúng là sự nhất thể, Đại Viên mãn.

Xin nhận ra bản tánh ngay giây phút này.

Những hiện tượng khác nhau giống như những phản chiếu trong một tấm gương.

Chúng trống không trong khi đang xuất hiện, và tự thân sự xuất hiện là tánh Không.

Chúng là [những hiện tượng] hỉ lạc, thoát khỏi những định danh là một hay nhiều.

Xin nhận ra bản tánh ngay giây phút này…

Sự vui sướng của ta trước cái chết còn to lớn hơn

Niềm vui của những thương nhân phát đạt nơi biển cả,

Các vua trời tuyên bố chiến thắng trong chiến tranh,

Hay những hiền giả đang an trụ trong thiền định.

Giờ đây Pema Ledreltsal [Longchen Rabjam] sẽ không còn ở đây lâu nữa.

Ta sẽ đi bảo vệ bản tánh đại lạc và vô sanh.¹³⁶

Sau đó, khi ngài tới Chimphu và khi đang du hành qua Samye, ngài nói ngài sắp chết ở đó, và thân thể ngài bắt đầu biểu lộ vẻ bệnh tật. Nhưng ngài vẫn giảng dạy một hội chúng đông đảo đang đi theo ngài hay tụ hội để nhận những giáo lý từ ngài. Vào ngày mười sáu tháng mười hai, cùng những người khác, ngài cử hành một lễ cúng dường trọng thể. Sau đó ngài ban cho các đệ tử giáo lý sau cùng của ngài về lẽ vô thường và truyền cảm hứng cho họ thực hành Trekchö và Thögal với lời khuyên:

Nếu các con có bất kỳ khó khăn nào trong việc thấu suốt các giáo lý của ta, hãy đọc Yantig Yizhin Norbu [còn gọi là Lama Yangtig]; nó sẽ giống như một viên ngọc như ý. Các con sẽ chứng ngộ trạng thái của sự tan hòa mọi hiện tượng vào dharmatā (Pháp tánh), bản tánh tối thượng.

Vào ngày mười tám, an tọa trong tư thế Pháp thân, tâm ngài tan hòa vào Pháp tánh tuyệt đối. Những người có mặt cảm thấy mặt đất rung động và nghe những tiếng ầm ầm. Trong khi nhục thân của ngài được giữ gìn trong hai mươi lăm ngày, một chiếc lều ánh sáng liên tục uốn cong qua bầu trời. Thậm chí trong những tháng lạnh nhất ở Tây Tạng, trái đất trở nên ấm áp, băng tan, và hoa hồng nở rộ. Lúc hỏa thiêu, trái đất rung động ba lần và mọi người nghe thấy một âm thanh lớn vang lên bảy lần. Nhiều ringsel (xá lợi) và năm loại dungchen (xá lợi lớn) xuất hiện từ những miếng xương như một biểu thị về việc ngài đã thành tựu năm thân và năm trí tuệ của Phật quả.¹³⁷

Longchen Rabjam đã nhận các giáo lý và những trao truyền của tất cả những dòng truyền thừa của Phật giáo đang hiện diện ở Tây Tạng. Đặc biệt là mọi dòng của những truyền dạy Đại Viên mãn hội tụ trong ngài. Trong số những giáo lý Nyingthig của Đại Viên mãn mà ngài được thừa hưởng có Vima Nyingthig và Khandro Nyingthig.

Longchen Rabjam đã biên soạn hơn hai trăm năm mươi luận thuyết về lịch sử, các giáo huấn đạo đức, những giáo lý về Kinh điển và Mật điển, và đặc biệt là về Đại Viên mãn nói chung và đặc biệt là Nyingthig.¹³⁸ Ngài đã trình bày tất cả giáo lý của ngài trong hình thức tác phẩm văn chương. Nhưng nhiều học giả khẳng định rằng hầu hết những tác phẩm của ngài về các tantra và Đại Viên mãn thực sự là gongter, các kho tàng tâm, được khám phá bằng năng lực giác ngộ của ngài.

11 - RIGDZIN JIGME LINGPA (1730-1798)

RIGDZIN Jigme Lingpa¹³⁹ là tülku (hóa thân) của Vua Trisong Detsen (790-858) và Vimalamitra. Ngài cũng được gọi là Khyentse Özer, Những Tia sáng Trí Tuệ và Đại Bi. Ngài đã khám phá giáo khóa rộng lớn và sâu xa Longchen Nyingthig như terma tâm.

Trong Tiên tri Bí mật của Lạt ma Gongdü,¹⁴⁰ do Sangye Lingpa (1340-1396) khám phá, Guru Rinpoche tiên đoán sự xuất hiện của Jigme Lingpa bảy trăm năm sau:

Ở miền nam Tây Tạng sẽ xuất hiện một tülku tên là Özer.

Ngài sẽ giải thoát chúng sinh bằng giáo lý sâu xa Nyingthig,

và sẽ dẫn dắt tất cả những ai được nối kếi với ngài tới cõi tịnh độ của các vidhyādhara (Trì Minh Vương).

Jigme Lingpa sinh vào sáng sớm ngày mười tám tháng mười hai năm Thổ Dậu thuộc Rabjung thứ mười hai (1730) tại một ngôi làng trong Thung lũng Chongye miền Nam Tây Tạng, không quá xa lăng mộ các vị vua của triều đại Chögyal, được gọi là “các lăng mộ đỏ”. Mặc dù cha mẹ của ngài xuất thân từ những gia đình quyền quý trong quá khứ, nhưng của cải của họ thật khiêm tốn và Jigme Lingpa hiểu rằng đó là một sự gia hộ cho phép ngài đảm đương đời sống tu hành của mình, không bị thúc ép phải tham gia các nghĩa vụ xã hội hay vẻ hào nhoáng quý tộc.

Từ thời thơ ấu, ngài đã nhớ lại các hóa thân đời trước của mình, chẳng hạn như là đại Tertön Sangye Lama (1000-1080?). Một trong những chiếc răng của ngài được đánh dấu với chữ ĀH - ngữ của Phật, được coi là dấu hiệu của việc ngài là hóa thân của Vimalamitra. Cũng thế, như được biểu thị trong một tác phẩm tiên tri, ngài có ba mươi nốt ruồi nhỏ hơi đỏ trong hình dạng một chày kim cương nơi tim, khoảng ba mươi nốt ruồi nhỏ hơi đỏ tại rốn trong hình dạng một cái chuông nghi lễ, và trên ngón cái phải của ngài có những đường vạch trong hình dạng một chữ HYA hay HRĪH, chủng tự của Bổn Tôn Hayagrīva. Từ thời thơ ấu tâm ngài không dính mắc những vui thú thế gian, và ngài có lòng bi mẫn, thông tuệ, và can đảm phi thường.

Ngài được xác nhận là hóa thân thứ mười ba của Gyalse Lhaje,¹⁴¹ người thọ nhận giáo lý Kadü Chökyi Gyatso từ Guru Rinpoche, tất cả các ngài đều là những tertön. Cũng thế, trong bài cầu nguyện dòng truyền thừa tối yếu viết cho các đệ tử, Jigme Lingpa đề cập tới nhiều đời quá khứ và một đời trong tương lai của ngài như thể ngài nhìn thấy rõ ràng điều đó:

1- Samantabhadra (Phổ Hiền), đấng trùm khắp sinh tử và Niết bàn, sự tương tục của nền tảng, tinh túy rốt ráo của Phật tánh,

2- Sau đó [sự hợp nhất của] lòng đại bi và tánh Không xuất hiện như Đức Avalokiteshvara (Quán Thế Âm), và

3- Prahevajra, con khẩn nguyện các ngài.

4- Sau đó hiển lộ là trưởng tử của Vua Krikrī trong sự hiện diện của Đức Phật Kāshyapa (Ca Diếp),

5- Nanda, bào đệ của Đức Phật,

6- Ākarmati, một hiển lộ của Vua Songtsen Gampo, và

7- Vua Trison Detsen, con khẩn nguyện các ngài.

8- Đại thành tựu giả Virvapa của Ấn Độ,

9- Công chúa Pemasal,

10- Gyalse Lhaje, Pháp vương trong thân người,

11- Tri-me Künden (của Ấn Độ),

12- Yarje Ogyen Lingpa (1323-?),

13- Daö Zhönu (1079-1153) phái Kagyü và 14- Trakpa Gyaltsen (1147-1216) phái Sakya, con khẩn nguyện các ngài.

15- Sau đó Longchen Rabjam (1308-1363), sự hiển lộ của chính Đại thành tựu giả Vimalamitra,

16- Ngari Penchen (1487-1542),

17- Chögyal Phüntsok (thế kỷ thứ 16, nam tử của Drikung Rinchen Phüntsok),

18- Changdak Tashi Tobgyal (1550-1602?),

19- Dzamling Dorje (xứ Kongpo) và

20- Jigme Lingpa (1730-1798), con khẩn nguyện các ngài.

21- Sau vị Thầy này, hiển lộ qua hóa thân của Yeshe Dorje [1800-66].¹⁴²

Năm lên sáu, như một sa di bình thường, ngài gia nhập Tu viện Palri

(Shrīparvata) trong Thung lũng Chongye, trụ xứ của Trangpo Terchen Sherap Özer (1517-1584). Tsogyal Tülku Ngawang Lobzang Pema ban cho ngài pháp danh Pema Khyentse Özer.

Như ngài nói, từ sáu tới mười ba tuổi, ngài dùng nhiều thời giờ để “nghịch đất” với các sa di cùng trang lứa hơn là để học. Ngài sống cuộc đời của một sa di nghèo ít thuận lợi trong việc học tập, và năm này qua năm khác phải đương đầu với những thầy trợ giáo hết sức nghiêm khắc. Tuy nhiên, nhiệt tâm mãnh liệt của ngài dành cho Pháp, lòng sùng mộ tự nhiên đối với Guru Rinpoche, và lòng bi mẫn bẩm sinh của ngài đối với tất cả chúng sinh, đặc biệt là với thú vật, đã trợ lực cho ngài và khiến cho tuổi thơ của ngài tràn đầy niềm vui và ý nghĩa. Mặc dù có vẻ là một sa di tầm thường, đời sống nội tâm của ngài thật phong phú. Ban ngày của ngài ngập đầy những thành tựu thiền định và cảm hứng những thị kiến thanh tịnh. Vào ban đêm, ngài hòa nhập trong những giấc mộng là những kinh nghiệm và thị kiến tâm linh.

Trong những hoàn cảnh như thế, ngài đã tinh thông văn phạm, luận lý, chiêm tinh, thi ca, lịch sử, y khoa, và nhiều Kinh điển và Tantra (Mật điển). Ngoài việc nhận lãnh những trao truyền quán đảnh bí truyền, ngài không cảm thấy cần phải có một Đạo sư hay học tập chi tiết bất kỳ chủ đề trí thức nào như những người học đạo nghiêm túc khác đã làm. Ngài học hỏi các chủ đề khác nhau chỉ bằng cách nghe trộm những đoạn giáo lý của các lớp học của những đệ tử khác hay liếc nhìn các bản văn.

Nhiều Đạo sư trở nên thông thái nhờ việc nghiên cứu và sau đó chứng ngộ nhờ thiền định. Jigme Lingpa thông thái tự bẩm sinh, là kết quả của sự tỉnh giác chứng ngộ trí tuệ trong bản thân ngài. Tuy nhiên, hiển lộ bên ngoài là sự bùng nổ cuối cùng và viên mãn của trí tuệ bao la của ngài thì mãi sau này mới xảy ra, khi ngài có các thị kiến về Longchen Rabjam vào năm ba mươi mốt tuổi. Ngài viết:

Một cách tự nhiên, tôi cảm thấy thật sung sướng khi có thể nghiên cứu bất kỳ chủ đề nào, chẳng hạn như ngôn ngữ, những tác phẩm cổ điển, Kinh điển cùng các bình giảng của chúng, hay giáo lý Kim Cương thừa về bản tánh tối hậu. Tôi nghiên cứu tất cả những điều đó cả ngày lẫn đêm với sự tôn kính lớn lao. Nhưng tôi khó có cơ hội để phát triển sự hiểu biết bằng cách học tập với một Đạo sư, ngay cả chỉ trong một ngày. Tuy nhiên, tại Tu viện Samye Chimphu vinh quang, nhờ ba lần nhìn thấy thân trí tuệ của Longchenpa, và nhờ nhận lãnh các sự gia hộ qua những dấu hiệu khác nhau, nghiệp của tôi về “trí tuệ-hiểu biết” được đánh thức từ sự sâu thẳm của Đại Viên mãn.¹⁴³

Từ Neten Kunzang Özer, lần đầu tiên ngài nhận sự truyền dạy chính yếu của mình, sự trao truyền giáo lý Trölthik Gongpa Rangtröl do Trengpo Terchen Sherap Özer (còn được gọi là Drodül Lingpa) khám phá, giáo khóa Lama Gongdü do Sangye Lingpa (1340-1396) khám phá, và Bảy Kho tàng và Ba Cỗ Xe của Longchen Rabjam (1308-1363).

Năm mười ba tuổi, Jigme Lingpa gặp tertön vĩ đại Rigzin Thukchok Dorje¹⁴⁴ và lập tức trải nghiệm một lòng sùng mộ mãnh liệt đánh thức tâm trí tuệ của ngài. Từ vị tertön ngài nhận các truyền dạy và giáo huấn về Mahāmudrā (Đại Ấn) và những giáo lý khác. Thukchok Dorje trở thành vị Thầy gốc của ngài, và ngài nhận các sự gia hộ từ vị Thầy này trong các linh kiến ngay cả sau khi Đạo sư đã thị tịch. Jigme Lingpa cũng nhận các truyền dạy từ nhiều vị Thầy khác, kể cả Thekchen Lingpa Drotön Tharchin (còn gọi là Trime Lingpa, 1700-1776), chú của ngài là Dharmakīrti, Chakzampa Tendzin Yeshe Lhündrup thứ bảy, Thangdrok Tülku Pema Rigdzin Wangpo xứ Kongpo,¹⁴⁵ Trati Ngakchang Rigpe Dorje (còn gọi là Kong-nyön) xứ Kongpo, và Mön Dzakar Lama Dargye.

Đầu năm hai mươi tám tuổi, ngài bắt đầu một cuộc nhập thất ba năm nghiêm nhặt tại Tu viện Palri và trì giữ bảy lời nguyện trong cả thảy bảy năm. Những giới nguyện này cho ta thấy tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính mình trước khi đi ra giúp đỡ người khác để hoàn thành mục đích của cuộc đời. Bảy lời nguyện của ngài như sau:

1- Ngài không vào nhà của bất kỳ cư sĩ nào, cũng không hưởng thụ bất kỳ trò giải trí nào. 2- Cho dù đang sống trong một cộng đồng, ngài hạn chế tiếp xúc với nhiều người (trong phòng của ngài) hay điều khiển bất kỳ sự tụ hội nào nuôi dưỡng lòng sân hận hay tham đắm. 3- Ngài không liên lạc thư từ với bất kỳ ai, không nhận cũng như không gởi bất kỳ ngôn từ nào. 4- Ngài duy trì một cuộc đời khổ hạnh và tự chế không đổi Giáo Pháp để lấy lợi lộc vật chất. 5- Ngài tự chế mọi hoạt động xao lãng, chỉ hiến dâng mọi nỗ lực của mình cho mười hoạt động liên quan tới việc tu tập Pháp.¹⁴⁶ 6- Ngài sống bằng phương tiện đơn giản và thận trọng không hưởng thụ mọi vật chất được cúng dường do đức tin. 7- Ngài không thực hiện bất kỳ điều nào trong bốn hành động¹⁴⁷ và hồi hướng mọi hoạt động cho sự giải thoát khỏi sinh tử.

Ngài tập trung việc thiền định vào giai đoạn phát triển và toàn thiện, được đặt nền trên Trolthik Gongpa Rangtröl. Sự tỉnh giác chánh niệm của ngài khiến ngài bảo vệ được tâm thức thoát khỏi các phóng tâm trong thiền định, dù chỉ lâu bằng thời gian của tiếng bật ngón tay. Khi ngài đọc Bảy Kho Tàng của Longchen Rabjam, bộ sách này đã giải đáp mọi vấn đề ngài có về các kinh nghiệm thiền định nội tâm của mình.

Khi tiến bộ qua các giai đoạn chứng ngộ, ngài đã kinh nghiệm nhiều dấu hiệu thành tựu trong tâm và thân. Ngài kinh nghiệm các linh kiến của nhiều Lạt ma và những bậc linh thánh, kể cả Guru Rinpoche, Yeshe Tsogyal, Manjushrīmitra, và Hūmkara, các linh kiến này đánh thức những giai đoạn khác nhau của trí tuệ sâu xa của ngài. Thình lình ngài nhận ra rằng điểm quy chiếu của mọi kinh nghiệm trong tâm ngài đã bị nhổ bật gốc. Ngài đã nắm được quyền thống lãnh tiến trình của những nghiệp lực của ngài. Mọi hang ổ của những hình tướng dối gạt (nghĩa là những đối tượng, trên đó tâm thức nương tựa để rèn đúc luân hồi sinh tử nhị nguyên) hoàn toàn bị sụp đổ. Nhờ sức mạnh của sự chứng ngộ tỉnh giác, ngài đã có thể nhớ lại thật rõ ràng nhiều đời trong quá khứ. Trong tâm chứng ngộ của ngài, tất cả những kinh nghiệm và linh kiến đó có bản tánh nhất như.

Nhờ những tu tập du già, ngài đã thành tựu việc kiểm soát các kinh mạch, năng lực, và tinh chất của thân kim cương của ngài. Kết quả là cổ họng của ngài mở rộng như “giáo khóa tài bảo” của giáo lý. Những kinh mạch trong thân ngài chuyển hóa thành “những đám mây chữ”. Mọi hình tướng hiện tượng biến thành những “dấu hiệu/cử chỉ của Pháp”. Lời nói (ngữ) của ngài trở thành những chứng đạo ca sâu xa. Các tác phẩm của ngài trở thành những luận thuyết tràn đầy năng lực trí tuệ vĩ đại và sự uyên bác. Một đại dương vô tận các hiện tượng có tính chất giáo lý tiếp tục nổ bùng ra bởi ngài và từ nơi ngài.

Sau đó ngài biên soạn tác phẩm quan trọng đầu tiên là Khyentse Melong Özer Gyawa, một luận giảng về giáo khoá Lama Gongdü.

Xuất hiện trong một linh kiến, Guru Rinpoche ban cho ngài pháp danh Pema Wangchen. Trong một linh kiến, Manjushrīmitra gia hộ cho ngài, nhờ đó ngài chứng ngộ ý nghĩa của trí tuệ tượng trưng (mTshon Byed dPe’i Ye Shes). Về sau, ngài thay đổi những chiếc y màu nâu sẫm thành y phục đơn giản của một nhà tu khổ hạnh, những áo choàng trắng giản dị và để tóc dài không cắt.

Năm hai mươi tám tuổi, ngài khám phá sự hiển lộ phi thường của giáo khóa Longchen Nyingthig, các giáo lý của Pháp Thân và Guru Rinpoche, như terma tâm. Tối ngày hai mươi lăm tháng mười năm Hỏa Ngưu thuộc chu kỳ Rabjung thứ mười ba (1757), ngài đi ngủ với một lòng sùng mộ vô bờ đối với Guru Rinpoche trong tim ngài. Vì không được nhìn thấy Guru Rinpoche, ngài ràn rụa nước mắt và không ngớt cầu nguyện theo hơi thở của ngài.

Ngài an trụ trong kinh nghiệm thiền định sâu xa về sự quang minh chói lọi đó (‘Od gSal Gyi sNang Ba) trong một thời gian dài. Khi đắm chìm trong sự quang minh đó, ngài chứng nghiệm mình cưỡi trên một con sư tử trắng bay một quãng trên không trung. Cuối cùng ngài tới một con đường vòng mà ngài nghĩ là con đường để đi nhiễu của Charung Khashor, ngày nay được gọi là Bảo Tháp Bodhnath, một đài kỷ niệm Phật Giáo quan trọng thuộc kiến trúc vĩ đại ở Nepal.

Trong sân phía tây của tháp, ngài thấy Pháp Thân xuất hiện trong thân tướng của một dākinī trí tuệ. Bà giao cho ngài một cái tráp bằng gỗ tuyệt đẹp và nói:

Đối với các đệ tử có tâm thức thanh tịnh,

Ngài là Trisong Detsen.

Đối với các đệ tử có tâm thức bất tịnh,

Ngài là Senge Repa.

Đây là kho tàng tâm của Samantabhadra (Phổ Hiền),

Những chữ viết tượng trưng của Rigdzin Padmasambhava, và

Những kho tàng bí mật vĩ đại của các dākinī. Các dấu hiệu đã kết thúc !

Vị dākinī biến mất. Với một kinh nghiệm vô cùng hỉ lạc, ngài mở cái tráp. Trong đó ngài tìm thấy năm ống giấy cuộn màu vàng với bảy hột pha lê. Trước tiên, chữ viết khó đọc, nhưng sau đó nó biến thành chữ Tây Tạng. Một trong những cuộn này là Dug-ngal Rangtröl, Sādhana của Đức Avalokiteshvara, và cuộn khác là Nechang Thukkyi Drombu, cẩm nang tiên tri của Longchen Nyingthig. Rāhula, một trong những vị Hộ Pháp, hiện ra trước ngài tỏ lòng tôn kính. Khi ngài được dākinī khác khuyến khích, Jigme Lingpa nuốt tất cả các cuộn giấy vàng và những hột pha lê. Ngay lập tức, ngài có kinh nghiệm đáng kinh ngạc rằng toàn thể các chữ trong giáo khoá Longchen Nyingthig cùng các ý nghĩa của nó được đánh thức trong tâm ngài như thể chúng được in lên đó. Ngay cả khi đã dứt kinh nghiệm thiền định đó, ngài vẫn an trụ trong sự chứng ngộ giác tánh nội tại, sự hợp nhất vĩ đại của đại lạc và tánh Không.

Như vậy, giáo lý Longchen Nyingthig và sự chứng ngộ, là những gì được Guru Rinpoche trao phó và cất giấu trong ngài nhiều thế kỷ trước, đã được đánh thức, và ngài đã trở thành một tertön, người khám phá giáo khóa Longchen Nyingthig. Ngài lần lượt chép lại giáo lý Longchen Nyingthig, bắt đầu bằng Nechang Thukkyi Drombu.

Ngài giữ bí mật mọi giáo lý ngài đã khám phá trong bảy năm vì chưa đến lúc giảng dạy cho người khác. Đối với một tertön, đó cũng là điều cốt yếu vì trước tiên bản thân ngài phải thực hành giáo lý.

Mặc dù đang duy trì cuộc sống của một yogī ẩn mật nhưng bởi ngài đã toàn thiện năng lực của bốn hoạt động mà không cần phải dụng công, những người sống quanh ngài đã phát triển lòng tôn kính và tin tưởng một cách tự nhiên đối với ngài, và ngài trở thành một suối nguồn lợi lạc cho nhiều người.

Năm ba mươi mốt tuổi, ngài bắt đầu thực hiện cuộc nhập thất ba năm lần thứ hai tại Chimphu gần Samye. Trước tiên ngài bắt đầu nhập thất trong một hang động được gọi là động Nyang Thượng. Sau đó ngài khám phá hang động khác và nhận ra nó chính là động Sangchen Metok hay động Nyang Hạ, nơi Vua Trisong Detsen đã nhận giáo lý Nyingthig từ Nyang và đã thiền định về các giáo lý đó. Trong thời gian còn lại của cuộc nhập thất, ngài sống tại động Sangchen.

Trong cuộc nhập thất tại Chimphu, sự chứng ngộ tối cao về Đại Viên mãn thức tỉnh trong Jigme Lingpa, và thức giác đó có được là nhờ ba linh kiến thanh tịnh về thân trí tuệ của Longchen Rabjam (1308-1363), Pháp Thân trong sự hiển lộ thuần tịnh. Trong động Nyang Thượng ngài có linh kiến đầu tiên, trong đó ngài nhận sự gia hộ của thân kim cương của Longchen Rabjam. Jigme Lingpa nhận được sự truyền dạy về ngôn từ lẫn ý nghĩa của giáo lý của Longchen Rabjam. Sau khi di chuyển tới Sangchen Phuk (Động Đại Linh Thánh), ngài có linh kiến thứ hai và thứ ba. Trong linh kiến thứ hai ngài nhận sự gia hộ về ngữ của Longchen Rabjam, nhờ đó ngài xiển dương và truyền bá giáo lý sâu xa của Longchen Rabjam như người đại diện của vị Thầy này. Trong linh kiến thứ ba Jigme Lingpa nhận sự gia hộ của tâm trí tuệ của Longchen Rabjam, nó đánh thức hoặc trao truyền cho ngài năng lực không thể diễn bày của sự tỉnh thức giác ngộ nội tại của Longchen Rabjam.

Vì không có mục tiêu (điểm quy chiếu) khách quan nào nên giờ đây đối với Jigme Lingpa mọi sự xuất hiện bên ngoài trở nên vô cùng rộng lớn. Không có sự thiền định hay trạng thái thiền định riêng biệt nào để theo đuổi. Bởi không có mục tiêu chủ quan nào trong thâm tâm ngài nên tất cả trở nên giải thoát một cách tự nhiên và hoàn toàn mở trống trong sự nhất như. Ngài biên soạn Künkhyen Zhallung và một vài tác phẩm khác là chân nghĩa của Bảy Kho Tàng của Longchen Rabjam, chúng thức giấc trong tâm trí tuệ của ngài. Ngài đã biểu lộ năng lực trí tuệ trong các bài ca kim cương cho những người bạn ẩn sĩ sùng tín của ngài, liên quan tới những tình huống khác nhau:

Bản tánh của tâm giống như không gian rộng lớn,

Nhưng nó siêu việt, bởi nó sở hữu trí tuệ.

Quang minh chói ngời như mặt trời và mặt trăng,

Nhưng nó siêu việt, bởi không có chất thể.

Giác tánh nội tại như một quả cầu pha lê,

Nhưng nó siêu việt, bởi không có những chướng ngại hay ngăn che.¹⁴⁸

Và:

Nam tử, tâm đang ngắm nhìn tâm

Không phải là sự tỉnh giác của bản tánh bẩm sinh.

Vì thế, trong tâm hiện tại, không có những

chỉnh sửa và Những lay động, hãy chỉ an trụ tự nhiên.

Nam tử, sự hiểu biết (bất kỳ điều gì) với những hồi ức của con Không có những thiện xảo cốt yếu của sự thiền định.

Vì thế, trong trạng thái tự nhiên và tươi mới của sự tỉnh giác nội tại,

Hãy an trụ không chút bám níu.

Nam tử, người ta nghĩ rằng sự an trụ (nhất tâm) (của tâm) là thiền định,

Nhưng nó thiếu sự hợp nhất của sự an định và nội quán.

Vì thế, không lấy và bỏ những an trụ hay những phóng chiếu của tâm,

Hãy để sự tỉnh giác nội tại an trụ tự do không có bất kỳ điểm quy chiếu nào.¹⁴⁹

Và:

Nam tử, sự quán tưởng thô cứng, rõ ràng và vững chắc

Không phải là Mahāyoga toàn hảo.

Tan hòa tâm bám níu nơi mặt và tay của các Bổn Tôn, hãy an trụ trong cái bao la rộng lớn,

Đại Viên Mãn của tính chất nhất thể của giác tánh nội tại và tánh Không.

Nam tử, sự bám níu vào những kinh nghiệm của bốn hỷ lạc

Không phải là Anuyoga toàn hảo.

Khi tâm và năng lực đã nhập vào kinh mạch trung ương,

Hãy an trụ trong (sự hợp nhất của) đại lạc và tánh Không, sự đại giải thoát khỏi các niệm tưởng..

Nam tử, chỉ hiểu biết về sự thành tựu tự nhiên của ba thân,

Thì không phải là Atiyoga tối hậu.

Trong bản tánh của nội quán chuỗi-kim cương,

Hãy để lầm lạc của sự phân tích trong tâm sụp đổ.¹⁵⁰

Và:

Bệnh tật là những cây chổi quét sạch những ác hạnh của con,

Coi bệnh tật như những vị Thầy, hãy khẩn cầu chúng..

Bệnh tật đang đến với con nhờ thiện tâm của các vị Thầy và Tam Bảo.

Bệnh tật là những thành tựu của con, vì thế hãy tôn thờ chúng như các Bổn Tôn.

Bệnh tật là những dấu hiệu cho thấy nghiệp xấu của con đang bị cạn kiệt.

Đừng nhìn vào mặt bệnh tật của con, nhưng nhìn vào kẻ (tâm) đang bệnh.

Đừng đặt bệnh tật trên tâm con, nhưng hãy đặt giác tánh nội tại trần trụi của con trên bệnh tật.

Đây là giáo huấn về bệnh tật xuất hiện như Pháp Thân.

Thân xác thì vô tri và tâm là tánh Không.

Cái gì có thể khiến một vật vô tri đau đớn hay làm hại tánh Không?

Hãy tìm xem bệnh tật từ đâu tới, chúng đi đâu, và chúng an trụ ở đâu.

Bệnh tật chỉ là những phóng chiếu bất ngờ của những niệm tưởng của con.

Khi những niệm tưởng ấy tan biến, bệnh tật cũng biến mất..

Để đốt cháy các nghiệp xấu thì không có nhiên liệu nào tốt hơn bệnh tật.

Đừng dính mắc vào một tâm thức buồn bã hay những quan điểm tiêu cực về bệnh tật,

Mà hãy nhìn chúng như những dấu hiệu cảnh báo cho các nghiệp xấu của con, và hãy hoan hỉ vì chúng.¹⁵¹

Sau đó ngài nhận những truyền dạy Mười bảy Tantra Nyingthig, Vima Nyingthig, Lama Yangtig, và một vài sự truyền dạy và giáo lý Nyingma khác từ Drubwang Ogyen Palgön (Shrīnatha) của Tu viện Mindroling, cũng là người có họ xa với Jigme Lingpa. Lúc đầu ngài cũng nhận những truyền dạy các giáo lý Nyingthig và các tác phẩm của Longchen Rabjam từ Thangdrokpa và Neten Künzang. Tuy nhiên, dòng truyền dạy ngắn và tuyệt đối của các giáo lý Nyingma tối hậu đến với ngài trực tiếp từ Longchen Rabjam trong ba linh kiến thanh tịnh.

Khi ngài ra khỏi thất, ngài nhận ra rằng thân thể ngài hoàn toàn suy kiệt do thiếu thực phẩm và y phục thích hợp trong những năm sống trong hang động. Ngài viết:

Bởi thực phẩm ít ỏi và phải sống trong một môi trường khắc nghiệt, tất cả những gì còn sót lại của những ác nghiệp và các món nợ nghiệp trong những đời trước của tôi bắt đầu thuần thục trên thân thể tôi. Bởi những chất dịch của khí (rlung), lưng tôi đau đớn như thể bị đánh bằng một hòn đá. Là một hậu quả của việc khí huyết dấy động, ngực tôi đau đớn như thể bị đóng đinh vào người. Thân tôi rất nặng nề, chân bị sưng tấy lên bởi bệnh phù chân voi. Như một ông già trăm tuổi, năng lực thể xác của tôi hoàn toàn suy kiệt. Tôi không thấy thèm ăn.. Chỉ đi ba bước là thân tôi đã bắt đầu nghiêng ngả. Nhưng tôi nghĩ: “Nếu tôi chết, tôi sẽ hoàn thành lời khuyên dạy của những bậc Thầy lúc ban đầu, các ngài nói: ‘Hãy giao phó tâm con cho Pháp. Hãy giao phó việc thực hành Pháp của con cho cuộc đời của một kẻ hành khất.’” Vì tôi đã đạt được xác quyết trong sự chứng ngộ Đại Viên mãn, ngay cả một niệm lo lắng cũng không hiện diện trong tâm tôi, nhưng trong tôi khơi dậy một lòng bi mẫn lớn lao đối với những người đang đau khổ bởi tuổi già và bệnh tật.¹⁵²

Sau đó ngài có một linh kiến thanh tịnh về Thangtong Gyalpo, một hiền giả của sự trường thọ, và đối với Jigme Lingpa mọi sự việc tan hòa vào sự hợp nhất của đại lạc và tánh Không. Do đó, ngài ngợi ca năng lực chứng ngộ của ngài trong những lời sau:

Con cúi lạy đấng Hiền giả Vĩ đại Thangtong Gyalpo!

Tôi đã chứng ngộ tuyệt đỉnh của những cái thấy (kiến), Dzogpa Chenpo

Ở đó không có gì để thiền định, vì mọi sự được giải thoát như cái thấy.

Tôi đã phất lá cờ thiền định, vua của các hoạt động (hành).

Giờ đây, tôi, kẻ hành khất, không có gì phải ăn năn, cho dù tôi phải chết..

Tôi, kẻ hành khất, kẻ biết “cách chuyển hóa bệnh tật thành con đường,”

Khi quán tưởng Đạo sư, suối nguồn của các đức hạnh,

Tại luân xa hỉ lạc trên đầu tôi,

Tôi thiền định về con đường sâu xa Guru Yoga.

Bởi bệnh tật và khổ đau là những cây chổi quét sạch các ác nghiệp, Bởi nhận thức rằng bệnh tật là sự gia hộ của Đạo sư,

Tôi thiền định về bệnh tật như Lạt ma và thọ nhận bốn quán đảnh từ chúng.

Sau cùng, bởi nhận thức Lạt ma như bổn tâm tôi,

Tôi giải thoát mọi sự vào chân tánh của tâm, nó thanh tịnh tự nguyên thủy và thoát khỏi bất kỳ nơi y cứ (điểm quy chiếu) nào.¹⁵³

Ngài đã chứng ngộ khuôn mặt của Đức Phổ Hiền tối thượng, Pháp Thân, và mọi bệnh tật tan biến vào pháp giới tối hậu. Thật nhanh chóng, thân ngài cũng tràn đầy năng lực, không còn đau đớn hay gặp chướng ngại nào nữa.

Rồi đã tới lúc hiển lộ các giáo lý Longchen Nyingthig cho các đệ tử sau bảy năm giữ ẩn mật. Mặc dù chẳng ai có chút manh mối nào về việc khám phá Longchen Nyingthig, Đạo sư-đệ tử Kongnyön Bepe Naljor¹⁵⁴ của ngài, nhờ sự thấu thị, đã khẩn cầu Jigme Lingpa truyền dạy giáo lý terma tâm của ngài. Như một điềm lành, ngài cũng chấp nhận những khẩn cầu để tiết lộ các giáo lý với những sự cúng dường của ba tülku quan trọng ở Nam Tây Tạng.

Vào ngày mồng mười tháng sáu năm Thân Mộc (1765), lần đầu tiên Jigme Lingpa ban các quán đảnh và giảng dạy giáo khóa Longchen Nyingthig cho mười lăm đệ tử. Dần dần nhưng nhanh chóng, các giáo lý Longchen Nyingthig đi tới mọi ngóc ngách của thế giới Nyingma và cho tới ngày nay đã trở thành tâm yếu của các giáo huấn thiền định cho nhiều thiền giả chứng ngộ và những nghi lễ.

Năm ba mươi bốn tuổi, từ Chimphu, Jigme Lingpa đi tới Tsering Jong, Xứ Trường Thọ trong Thung lũng Tönkhar miền Nam Tây Tạng. Ở đó, với sự bảo trợ của dòng họ Depa Pushü,¹⁵⁵ ngài xây một ẩn thất với một học viện thiền định và đặt tên nó là Tharpa Chenpö Trongkhyer Pema O Ling, Hoa viên Nguyệt Quang của Kinh thành Đại Giải thoát. Ngài không muốn có một kiến trúc đồ sộ bị ràng buộc vào thể chế và thường xuyên trích dẫn Ba mươi Lời Khuyên Trọng yếu của Longchen Rabjam, như cẩm nang của ngài:¹⁵⁶

Tập hợp nhiều người đồng sự bằng những phương tiện khác nhau,

Sở hữu một tu viện với những tiện nghi thoải mái-

Nếu các con cố gắng, điều ấy sẽ xảy tới trong một thời gian, nhưng nó làm xao lãng tâm.

Vì thế lời khuyên tâm huyết của ta là hãy ở một mình.

Tsering Jong trở thành trụ xứ của Jigme Lingpa trong phần còn lại của đời ngài. Một dòng các đệ tử vĩ đại đi tới ẩn thất vô cùng đơn sơ này để nhận những giáo lý và truyền dạy sâu xa như cam lồ từ Rigdzin Jigme Lingpa, Đạo sư vĩ đại nhất của Đại Viên mãn, nhưng sau đó các đệ tử trở về bản xứ của họ để chia sẻ giáo lý cho những người khác. Vì thế Tsering Jong vẫn là một ẩn thất đơn sơ và Jigme Lingpa vẫn là một ẩn sĩ khiêm tốn.

Ngài không quan tâm tới của cải hay quyền hành và sử dụng mọi vật cúng dường cho ngài vào các mục đích tôn giáo. Suối đời ngài, ngài cũng tích cực chuộc lại mạng sống của thú vật từ tay những thợ săn và đồ tể. Ngài nói:¹⁵⁷

Ta không quan tâm tới bất kỳ hoạt động nghề nghiệp hay thu hoạch nào.

Ta không lang thang cử hành các nghi lễ trong những phố thị (để có những tặng vật).

Ta không giữ bên mình hơn mười khal¹⁵⁸ lúa mạch (như phương tiện sinh sống).

Chừng nào ta còn sống, ta nguyện tiếp tục cuộc đời khổ hạnh này.

Đã có một thời sau thời đại của Jigme Lingpa, ẩn thất Tsering Jong trở thành một nữ tu viện, và nó vẫn tồn tại như thế cho tới khoảng năm 1959, khi mọi sự bị biến hoại trong cuộc biến động chính trị. Từ đầu thập niên 1980, một lần nữa Tsering Jong được tái lập thành một nữ tu viện.

Tánh khí của Jigme Lingpa sâu sắc, mạnh mẽ, và thẳng thắn, nhưng ngài cũng mẫn cảm, đơn giản và dễ gần gũi. Ngài viết:

Tri giác của tôi trở nên tương tự như tri giác của một đứa trẻ. Thậm chí tôi vui thích khi chơi đùa với trẻ con. Khi gặp những người có khiếm khuyết nặng nề, tôi ném vào mặt họ những lỗi lầm riêng tư của họ, cho dù họ là những nhà lãnh đạo tâm linh khả kính hay nhà bảo trợ Giáo Pháp hào phóng..Trong mọi việc như ngồi, đi, ngủ, hay ăn uống, tôi giữ gìn tâm tôi không bao giờ tách lìa sự chói ngời của bản tánh tối hậu. Nếu đó là việc phụng sự Giáo Pháp, tôi hiến mình cho sự toàn thiện của Pháp, cho dù điều đó được coi là bất khả.¹⁵⁹

Năm bốn mươi ba tuổi, ngài thâu thập và ủy thác việc sao chép các Tantra Nyingma trong hai mươi lăm pho sách, và sáng tác Lịch sử các Tantra Nyingma.¹⁶⁰ Sau này, theo lời khuyên của Jigme Lingpa và Dodrupchen, nhà vua và hoàng hậu nhiếp chính xứ Dege đã đặt làm những bản khắc gỗ tuyển tập Tantra Nyingma của ngài, và hiện nay những bản khắc này vẫn còn được dùng để in ấn.

Năm năm mươi bảy tuổi, theo lời mời của Sakya Trichen là Ngawang Palden Chökyong, ngài tới Sakya và ban các giáo lý cùng sự truyền dạy cho Trichen, anh của vị Thầy này, và Ānanda Shrībhava, vị khenchen (đại tu viện trưởng, đại học giả) an trụ ở Sakya, và nhiều người khác.

Khi ngài từ Sakya trở về, Lạt ma Sönam Chöden mà sau này được gọi là Dodrupchen (1745-1821) từ xứ Kham đến nhận giáo lý nơi ngài.¹⁶¹ Dodrupchen coi ngài như Thangtong Gyalpo, ngược lại Jigme Lingpa xác nhận Dodrupchen là tülku của Lhase Murum Tsepo và ban cho vị này pháp danh Jigme Thrinle Özer. Qua Dodrupchen, Dzogchen Rinpoche đệ tam và vua xứ Dege gửi sứ giả mời ngài tới Kham, nhưng ngài từ chối vì lý do tuổi tác và sức khỏe, cũng như bởi ngài quan tâm tới nỗi nhọc nhằn của những con ngựa trong cuộc hành trình gian khổ.

Barchung Gomchen Rigdzin và Mange Pema Künzang từ Kham tới nhận giáo lý và sự truyền dạy. Về sau Pema Kunzang trở thành Jigme Gyalwe Nyuku (1765- 1843), một đệ tử nổi tiếng của Jigme Lingpa. Trong khi Rigdzin và Pema Künzang ở Lhasa, trước khi các ngài tới Tsering Jong, có kẻ lấy cắp một miếng bạc là vật duy nhất mà các ngài có để sinh sống và chi dụng trong cuộc du hành. Jigme Lingpa viết một bài thơ để an ủi các ngài:

Nếu các ông biết cách đem đau khổ vào con đường của vị bình đẳng,

Mọi hoàn cảnh bất hạnh sẽ xuất hiện như sự hỗ trợ cho các đức hạnh.

Vì thế hãy tự chế việc nuôi dưỡng những quan điểm đối nghịch.

Nếu các ông thực hành như ta giảng dạy,

Tâm các ông và tâm ta sẽ hợp nhất làm một.

Sự chứng ngộ siêu vượt mọi khái niệm sẽ sinh khởi, và

Các ông sẽ an trú trong bản tánh bao la của Pháp Thân, trong đó không có sự nhị nguyên.

Cầu mong ước nguyện của các ông được hoàn thành.¹⁶²

Năm 1788, khi ngài sáu mươi tuổi,¹⁶³ Jigme Lingpa ban các giáo lý và sự truyền dạy cho vua và hoàng hậu xứ Dege tại Samye. Họ trở thành những người sùng mộ của ngài và hoàng hậu trở thành một trong những nhà bảo trợ chính.

Năm sáu mươi hai tuổi, theo khẩn cầu của Göntse Tülku, ngài viếng thăm Göntse Gönpa xứ Tsona ở Mön và ban giáo lý cùng các sự truyền dạy.

Vào lúc này, Jigme Lingpa có một bệnh về mắt.¹⁶⁴ Dodrupchen phải nhân danh ngài trao truyền bản văn (lung) cho các đệ tử kể cả Götsang Tülku Jigme Tenpe Gyaltsen. Họ phái Jigme Gyalwe Nyuku đi mời một thầy thuốc, vị này đã thực hiện thành công một cuộc giải phẫu.

Năm ngài sáu mươi ba tuổi (1791), quân đội Nepal tấn công miền Tây Tây Tạng và nhiều người phải chịu đau khổ. Jigme Lingpa cử hành nhiều buổi lễ và gởi phẩm vật cúng dường tới nhiều ngôi chùa để cầu xin hòa bình và sự bảo hộ.

Năm sáu mươi lăm tuổi, Ngài và vị phối ngẫu là Gyalyum Drölkar ở trụ xứ của Depa Pushü,¹⁶⁵ có một con trai tên là Gyalse Nyinche Özer (1793-?).

Jigme Lingpa không thể nhận nhiều lời mời thỉnh. Tuy nhiên, nhờ Gyantse ngài đi tới Tu viện Thekchok Chöling ở Tsang và ban các giáo lý cùng các sự truyền dạy cho nhiều đệ tử mà đứng đầu là Khenpo Ogyen Palgön, và ở nhiều địa điểm trên đường đi. Tu viện này đã tu tập theo dòng Longchen Nyingthig. Ở Tu viện Dorje Trak, Ngài ban một loạt giáo lý và truyền dạy cho Rigdzin Chenmo và những vị khác.

Ngài nhận những thư khẩn cầu và vật cúng dường từ vua Mông Cổ Chögyal Ngawang Dargye (1759-1807),¹⁶⁶ một đệ tử của Dodrupchen và Đạo sư của Zhapkar Tsoktruk Rangtröl (1781-1851).¹⁶⁷

Trong khi đó, dựa trên sự giao thiệp giữa vị Dzogchen Rinpoche cuối cùng và Jigme Lingpa, các Lạt ma của Tu viện Dzogchen thiết tha hỏi xem con trai của ngài có thể là tülku (tái sinh) của Dzogchen Rinpoche thứ ba hay không, nhưng Jigme Lingpa không biểu lộ bất kỳ dấu hiệu nào là việc này có thể xảy ra. Chính Gyalse đã nhớ lại đời quá khứ của mình và cứ nói: “Tôi thuộc về Drikung,” từ khi còn nhỏ.¹⁶⁸ Sau đó Sakya Trichen xác nhận cậu bé là tái sinh của Chökyi Nyima (1755-1792), vị Chungtsang thứ tư,¹⁶⁹ một trong hai vị lãnh đạo của truyền thống Drikung Kagyü.

Năm sáu mươi chín tuổi, với nghi lễ long trọng, tráng lệ do các tín đồ Drikung tổ chức, Jigme Lingpa cùng con trai du hành tới Drikung để dự lễ tôn phong cho người con. Đó là một cơ hội hi hữu để mọi người ở những nơi khác nhau dọc theo con đường được nhìn thấy và nghe ngài, bậc Đạo sư vĩ đại. Nhưng vì phải du hành dài ngày và liên tục thực hiện các Phật sự, Đạo sư già yếu đã suy kiệt thể xác. Chẳng bao lâu, do thay đổi nước và môi trường, ngài ngã bệnh trầm trọng, và có lúc mọi người đã không còn hy vọng ngài có thể hồi phục. Rồi thật bất ngờ, từ thánh địa Yama Lung một đệ tử của ngài đem về một viên thuốc Tây Tạng được gọi là karpo chikthup, và sau khi uống thuốc Ngài hồi phục một cách kỳ diệu và thậm chí còn tươi trẻ hơn trước, giống như một người mới.

Năm bảy mươi tuổi, từ Drikung ngài trở về Tsering Jong, dừng lại ở rất nhiều thánh địa trên đường và cử hành các buổi lễ, cúng dường, và ban các giáo lý. Sức khỏe có vẻ khả quan nhưng ngài ít quan tâm tới việc ăn và ngủ. Ngày lẫn đêm, ngài vẫn an tọa trong tư thế Tỳ Lô Giá Na hay tư thế hiền giả. Đôi mắt ngài không chớp. Ngài nói rằng ngài còn sống là nhờ làm chủ được sinh lực của mình. Nhiều lần, ngài nói bóng gió rằng chẳng bao lâu nữa ngài sẽ mất. Nhưng khi các đệ tử trở nên bấn loạn lo buồn thì ngài thay đổi đề tài hoặc đôi khi còn nói: “Ồ, sẽ không có gì nguy hiểm cho tánh mạng của ta đâu”. Ngài nói riêng với một đệ tử thân tín rằng ngài sắp chết và sẽ tái sinh, nhưng không cần phải tìm kiếm hóa thân mới của ngài. Ngài bảo họ nên tổ chức một tang lễ đơn giản và bằng cách giảng những cách thức thực hiện, ngài gợi ý rằng họ nên bảo quản thi hài. Khi các đệ tử tỏ ý muốn mời một y sĩ, Ngài nói: “Ừ! Nếu muốn thì các con có thể mời; nhưng ta không có bệnh thì y sĩ chữa trị cái gì? Dầu sao chăng nữa cũng đừng mời y sĩ ở phương xa tới, điều đó chỉ gây thêm nhọc mệt cho người và thú”.

Thật điềm tĩnh, ngài vẫn chăm sóc mọi người và ban gia hộ cùng các giáo lý khi được yêu cầu. Trong nhiều ngày, mưa hoa rơi xuống quanh trụ xứ của ngài và liên tiếp xảy ra các trận động đất nhẹ. Một hôm ngài di chuyển tới Namtröl Tse, ẩn thất mới ở trên cao, và tỏ ra hết sức vui thích được ở đó. Ngài tiếp vài người khách và ban giáo lý.

Ngay ngày hôm sau, ngày mồng ba tháng chín năm Thổ Ngọ (1798), ngài ban một giáo lý về thiền định Tārā Trắng. Từ sáng sớm, một mùi hương đậm đà và ngọt ngào tràn ngập toàn bộ ẩn thất. Bầu trời thật trong trẻo và không một chút gió nhưng từ bầu trời xanh, một trận mưa dịu lắc rắc liên tục. Mọi người kinh ngạc nhưng lo âu. Sau đó, khi màn đêm buông xuống, ngài yêu cầu sắp các món cúng dường mới lên bàn thờ. Khi ngài an tọa trong tư thế hiền giả, mọi hiển lộ của ngài tan hòa trong bản tánh nguyên sơ.

Các đệ tử của ngài khám phá hai di chúc khác nhau được cất dấu ở hai nơi riêng biệt. Chúng bao gồm các giáo lý thiền định cho các đệ tử và những chỉ dẫn về tang lễ và hóa thân của ngài. Một trong hai di chúc có những dòng sau:

Ta luôn luôn ở trong trạng thái tối hậu;

Đối với ta không có đi hay ở.

Cuộc phô diễn của sinh và tử chỉ là tương đối.

Ta giác ngộ trong sự giải thoát nguyên sơ vĩ đại!¹⁷⁰

Vài tháng sau tang lễ, tại Tsering Jong và nhiều tu viện và đền thờ ở miền Trung và miền Đông Tây Tạng và Bhutan, di hài của ngài được đặt trong một stüpa (tháp) nhỏ bằng vàng ở ẩn thất Tsering Jong, và nó được giữ gìn ở đó cho tới khi ni viện Tsering Jong bị phá hủy hai thập niên trước.

Sau khi ngài thị tịch, các hóa thân nổi tiếng của ngài gồm: Do Khyentse Yeshe Dorje (1800-1866), được coi là hóa thân về thân của ngài, Paltrül Rinpoche (1808- 1887), hóa thân về ngữ; và Jamyang Khyentse Wangpo (1820-1892), hóa thân về tâm.¹⁷¹

Jigme Lingpa viết năm pho sách gồm các luận thuyết sáng tác và các bản văn terma được khám phá. Các tác phẩm nổi tiếng trong số đó là Longchen Nyingthig, một tuyển tập các giáo huấn thiền định và bản văn nghi lễ trong hai (hay ba) quyển, chúng được khám phá như các giáo lý terma; Phurba Gyüluk, một quyển sách về nghi lễ Vajrakīla, được coi là terma và Kinh điển; Yönten Rinpoche Dzö với tự thuật gồm hai quyển, tác phẩm uyên áo nổi tiếng nhất của ngài; và Yeshe Lama, tác phẩm trở thành cẩm nang bao quát nhất về thiền định Dzogpa Chenpo trong truyền thống Nyingma.

Longchen Nyingthig vẫn tồn tại như một truyền thống terma quan trọng, và với các tác phẩm uyên áo của ngài, dòng truyền thừa của Jigme Lingpa trở thành một trong những phụ phái phổ biến nhất của truyền thống Nyingma cho tới ngày nay. Trong dòng Longchen Nyingthig, tất cả các đệ tử và đại đệ tử đều là những đại hành giả lão luyện, như chính Jigme Lingpa đã tiên đoán:

Trong dòng truyền thừa Nyingthig Quang minh Chói lọi của ta, sẽ xuất hiện những đứa con (đệ tử) vĩ đại hơn cha và những đứa cháu vĩ đại hơn ông của họ.¹⁷²

Trong số những đại đệ tử của ngài, những người chính yếu đã được Guru Rinpoche tiên đoán trong Nechang Thukkyi Drombu, cẩm nang tiên tri của Longchen Nyingthig:

Nhờ những hóa thân của Namkhe Nyingpo, Nyang, Chok-yang,

Và Hoàng tử Linh thánh, cánh cửa của các giáo lý sẽ được mở ra.¹⁷³

Các đệ tử¹⁷⁴ là Nyangtön Trati Ngakchang Rikpe Dorje (còn gọi là Kong-nyön Bepe Naljor),¹⁷⁵ hóa thân của Namkhe Nyingpo; Lopön Jigme Küntröl xứ Bhutan, hóa thân của Nyang Tingdzin Zangpo; Thekchen Lingpa Drotön Tharchin (Dri Med Gling Pa, 1700-1776), hóa thân của Ngenlam Gyalwa Chok-yang; và Dodrupchen Jigme Thrinle Özer, hóa thân của Hoàng tử Murum Tsepo. Thekchen Lingpa, Thangdrokpa, và Trati Ngakchang vừa là Thầy vừa là đệ tử của Jigme Lingpa.

Trong số các đệ tử của ngài, những Đạo sư có ảnh hưởng nhất trong việc truyền bá giáo lý Longchen Nyingthig là: Jigme Thrinle Özer (1745-1821) - Dodrupchen đệ nhất - là vị Hộ trì Giáo lý chính yếu (rTsa Ba’i Ch’os bDag) của Longchen Nyingthig. Dodrupchen đã xây dựng ba tu viện:¹⁷⁶ Drodön Künkhyap Ling tại Shukchen Tago ở Thung lũng Do, và Yarlung Pemakö trong Thung lũng Ser. Jigme Gyalwe Nyuku ở Kham Dzachukha vẫn ở tại ẩn thất Tramalung trong nhiều năm và về sau di chuyển tới nơi ẩn tu Dzagya. Jigme Küntröl xứ Bhutan xây dựng Tu viện Dungsam Yonglha Tengye Riwo Palbar Ling¹⁷⁷ ở miền Đông Bhutan. Ngày nay nó được gọi là Yongla Gön ở phía dưới Quận Pema Gatsal, miền Đông Bhutan. Danh hiệu của những đệ tử chính yếu khác của Jigme Lingpa được liệt kê trong cây truyền thừa (ở cuối sách).

Trong số những nhà bảo trợ chính của ngài có Depa Pushü đã bảo trợ việc xây dựng ẩn thất của ngài tại Tsering Jong, nhà vua và đặc biệt là Hoàng hậu Tsewang Lhamo xứ Dege, là người được tiên tri là hóa thân của Phokyongza Gyalmotsün, Hoàng hậu của Vua Trisong Detsen,¹⁷⁸ đã đặt làm những bản khắc gỗ của các Tantra Cổ (rNying Ma rGyud ‘Bum), nhiều pho sách của Longchen Rabjam, và chín quyển sách của Jigme Lingpa. Ngoài ra còn có Tatsak Tenpe Gönpo (mất năm 1810), nhiếp chính của Tây Tạng, và Karmapa thứ mười ba Düdül Dorje (17331797), vị này rất tôn kính ngài khi tham vấn qua thư từ.

Mặc dù các đệ tử là thành phần lỗi lạc của xã hội Tây Tạng đã quây quần chung quanh Jigme Lingpa, ngài chỉ quan tâm tới việc tìm những vị hộ trì dòng truyền thừa thực sự, là những người hầu như xuất thân từ tầng lớp xã hội bình thường. Nhắc tới những Đạo sư trong quá khứ, ngài biểu lộ quan điểm:

Có một kẻ hành khất duy nhất có thể hộ trì dòng truyền thừa thì tốt hơn là có một ngàn người lỗi lạc như các đệ tử của ông.¹⁷⁹

Cuộc đời của Jigme Lingpa có vô số những điều huyền diệu, nhưng ngài dấu kín năng lực huyền bí của mình và sống một cuộc đời hết sức đơn giản. Ngài là một học giả bẩm sinh không tu hành những giới luật truyền thống, nhưng mọi sự biểu lộ của ngài được chuyển hóa thành các giáo lý và mọi hoạt động là để phục vụ cho người khác. Ngài sống ẩn dật như một ẩn sĩ ở một nơi hiu quạnh tại Tsering Jong, nhưng ánh sáng trí tuệ của ngài đã vươn tới tận mọi ngóc ngách của thế giới Phật giáo của phái Nyingma, và nó vẫn còn sáng ngời trong nhiều trái tim rộng mở khắp thế giới. Ngài ra đời với những dấu hiệu tốt lành trên thân, một chữ ĀH trên răng, một chữ HYA nơi ngón tay cái, một hình dạng vajra (chày kim cương) nơi tim, và hình một chuông nghi lễ tại rốn. Ngài có những linh kiến về các vị Phật, Bổn Tôn, những Đạo sư dòng truyền thừa, và đã nhận những giáo lý và gia hộ do sự trao truyền. Răng¹⁸⁰ và tóc¹⁸¹ của ngài biến thành xá lợi như dấu hiệu của việc ngài đã đạt được những thành tựu Đại Viên mãn cao cấp. Ảnh hưởng quan trọng nhất mà ngài để lại cho chúng ta là những ngôn từ của Pháp Thân, chân lý tối hậu trong hình thức những tác phẩm và những giáo lý được khám phá (terma) của ngài.

12 - DODRUPCHEN ĐỆ NHẤT JIGME THRINLE ÖZER

(1745 - 1821)

DODRUPCHEN Rinpoche Jigme Thrinle Özer ¹⁸² là vị hộ trì giáo lý chính yếu (rTsa Ba’i Ch’os bDag) của giáo khóa Longchen Nyingthig.

Ngài được gọi bằng nhiều tên, trong đó có Künzang Zhenphen, Sönam Chöden, Changchup Dorje, và Drubwang Dzogchenpa.

Ngài sinh tại Thung lũng Do thượng của Tỉnh Golok ở miền Đông Tây Tạng vào năm Mộc Ngưu thuộc Rabjung thứ mười hai (1745). Thung lũng Do ở trong Tỉnh Golok trên biên giới của các miền Amdo và Kham. Zönkho, thân phụ của Dodrupchen, xuất thân từ một bộ tộc chiến sĩ tên là Puchung trong dòng Mukpo Dong. Thân mẫu của ngài là Sönamtso, xuất thân từ bộ tộc Nizok (Nubzur). Việc ngài ra đời đã được Guru Rinpoche tiên tri:

Ở miền đông xuất hiện một người tên là Özer,

Có lòng sùng mộ mãnh liệt, hành vi phi thường, tâm thức mạnh mẽ, và tràn đầy trí tuệ.

Ngài sẽ hộ trì những giáo lý kho tàng tâm.

Và truyền bá các giáo lý này với sự hỗ trợ của nhiều người hữu duyên.¹⁸³

Khoảng ba tuổi, Dodrupchen bắt đầu tiết lộ những hồi ức về các đời trước của ngài. Cha mẹ ngài không muốn ngài nhắc lại những điều đó, bởi họ sợ ngài bị một thế lực quỷ ma ám nhập. Khoảng bốn hay năm tuổi, thỉnh thoảng ngài chứng kiến những ánh sáng diệu kỳ của các thị kiến Tögal, và ngài đắm chìm trong đó với một cảm xúc cả vui lẫn buồn.

Năm sáu hay bảy tuổi, ngài nhận ra và sau đó nhớ lại những nỗi khổ của con người do sự nghèo khó, bệnh tật, già nua, và cái chết. Bởi thế, một nỗi buồn vô biên xâm chiếm trái tim nhỏ xíu của ngài, và khuôn mặt nhỏ bé của ngài luôn luôn đẫm lệ.

Năm lên bảy, cha mẹ ngài gởi ngài tới người chú, là một Lạt ma, để học tiếng Tây Tạng và Kinh điển. Ngài có thể đọc được những lời cầu nguyện sau khi chú ngài dạy một lần, trong khi những người khác thì phải lập lại nhiều lần mới học được. Mặc dù Dodrupchen sinh ra như những Đạo sư vĩ đại trong những đời quá khứ của ngài, lúc còn nhỏ ngài không được thừa nhận là một tülku. Vì thế ngài được ban cho sự may mắn và những thách thức khi trải qua việc học tập và tu hành như một hành giả bình thường phải làm ở Tây Tạng.

Năm lên mười, ngài khám phá những giáo lý terma nhưng chúng không tồn tại bởi không ai nghĩ là chúng quan trọng. Ngài có vô số những thị kiến và những giấc mơ trong đó các Đạo sư giao phó các giáo lý và gia hộ cho ngài và cũng cảnh báo ngài về mối nguy hiểm nào đó đang tới. Thêm nữa, bởi tâm ngài luôn luôn tràn ngập lòng bi mẫn, khi cha mẹ ngài không để ý, ngài khóc nức nở trước những nỗi khổ mà mọi người đang trải nghiệm và cố gắng giúp đỡ họ, ít nhất là cầu nguyện cho họ. Ngài không bao giờ có ý xấu đối với bất kỳ ai, ngay cả với những người cố gắng làm hại ngài. Ngài luôn luôn thẳng thắn, dũng cảm, và mạnh mẽ trong việc biểu lộ những tư tưởng của ngài. Ngài rộng lượng và đầy nghị lực trong những sự phục vụ để cải thiện cuộc sống của người khác.

Năm mười bốn tuổi, ngài vào Tu viện Gochen thuộc dòng Palyül và nhận giáo lý từ Sherap Rinchen cho tới khi vị Thầy đó mất. Sherap Rinchen là một đệ tử của Pema Lhündrup Gyatso (1660-1727), đã tu học với Künzang Sherap (1636-1699), người sáng lập dòng Palyül. Sherap Rinchen ban cho ngài Pháp danh Sönam Chöden. Ngài đã học tập và thiền định về nhiều giáo lý, chủ yếu là Dzopa Chenpo và Tsalung, và đã đáp ứng yêu cầu của những việc trì tụng và tu tập. Tuy nhiên, ngài không có nhiều tiến bộ trong kinh nghiệm tâm linh ngoại trừ những kinh nghiệm ngài đã có.

Năm hai mươi mốt tuổi, Dodrupchen đi miền Trung Tây Tạng xuyên qua Dege cùng với sáu tu sĩ khác. Trên đường đi ngài nhận giáo lý từ Situ Chökyi Jungne (1700-1774) tại Tu viện Palpung ở Dege.

Cuối cùng họ tới Taklha Gampo, trụ xứ tu viện của Gampopa (1079-1153), đệ tử chính của Milarepa (1040-1123). Ở Taklha Gampo, Gampopa Jampal Thrinle Wangpo đệ Ngũ (Mipham Wangpo, 1757-?) đặt tên cho Dodrupchen là Sönam Chöden. Với Đạo sư Tamchö Wangchuk, một đệ tử của Gampopa Zangpo Dorje đệ Tam, Dodrupchen học Ngöndro, Chakchen Chödruk, và Phowa của các truyền thống Takpo và Zatsön và nhiều giáo lý khác. Sau đó ngài đi hành hương tới Tsāri, một trong những thánh địa ở Tây Tạng, với nhiều gian khổ về mặt thân xác. Ở đó, trong một linh kiến, ngài nhận những gia hộ của Đức Vajravārāhī, một vị Phật trong thân tướng nữ. Chẳng bao lâu mọi tiếng nói, nỗi sợ hãi, và gian khổ mà ngài đang kinh nghiệm trong chuyến hành hương biến thành một kinh nghiệm đại lạc, và ngài cảm thấy rất hoan hỉ và mãn nguyện.

Trên đường từ Tsāri trở về Taklha Gampo, Tamchö Wangchuk gởi ngài tới một nghĩa địa để thực hành pháp Chö vào ban đêm và nói: “Bất kỳ điều gì xảy ra, đừng bỏ cuộc!” Vì thế Dodrupchen đi tới nghĩa địa và thực hành Chö vào buổi tối. Lúc nửa đêm, khi ngài thức dậy, ngài nhìn thấy tảng đá phía sau ngài biến thành một con quái vật khổng lồ và khủng khiếp với mái tóc dài và những chiếc răng sắc nhọn. Dodrupchen hoảng sợ, và thân thể ngài run lên. Ngài không thể ngủ lại, nhưng nhớ lại lời dạy của Lạt ma, sau khi thực hiện thực hành Chö khác, ngài vẫn nằm ở đó, lưng ngài dựa vào con quái vật. Trước lúc bình minh ngài thực hiện thực hành Chö thứ ba và cuối cùng. Chẳng bao lâu trời sáng và không có gì ngoài tảng đá. Ngài cảm thấy rất hạnh phúc, như thể ngài đã được ban cho một cơ hội khác để sống. Từ chỗ đó, ngài đi thẳng tới trụ xứ của Lạt ma. Nhờ sự thấu thị vị Lạt ma biết những gì đã xảy ra và đang chờ ngài. Với một nụ cười rộng mở, Lạt ma hỏi: “Thiền định tốt đẹp của con vẫn còn đó chứ?” Dodrupchen trả lời: “Không, nó biến mất rồi!” Lạt ma nói: “Con đã thực hành rất tốt! Con bị vướng mắc vào cái gọi là những kinh nghiệm thiền định tốt đẹp của con, nó sẽ gây nên những tái sinh trong những cõi giới cao trong sinh tử. Ta gởi con tới nghĩa địa để làm tan biến những vướng mắc đó. Vì thế đừng cảm thấy hối tiếc là con đã mất những kinh nghiệm. Con đã thực hành tốt bởi không rời bỏ nghĩa địa”. Sau đó, sử dụng sự việc này như phương tiện để giới thiệu bản tánh tối thượng, Lạt ma hỏi: “Có thực thể nào thực sự hiện hữu trong những nỗi sợ đó không? Chúng không xuất hiện và tan biến trong bản tánh rộng mở của riêng chúng [thoát khỏi mọi giới hạn] sao?” Sau đó ở Ösal Phuk, Hang động Quang minh, Dodrupchen thực hiện một cuộc nhập thất dài hạn với rất ít thực phẩm.

Với những bạn đồng hành, Dodrupchen hành hương tới Samye, Lhasa, và những thánh địa khác ở miền Trung Tây Tạng. Sau đó họ trở về quê hương. Trên đường, tại Dege, Dodrupchen nhận các giáo lý từ Künzang Namgyal (1713-1769), Rabjam đệ Nhị của Tu viện Zhechen. Vị Thầy này ban cho ngài danh hiệu Künzang Zhenphen. Ngài cũng nhận giáo lý từ Küntröl Namgyal (1706-1773), Jewön đệ Nhất của Tu viện Dzogchen, và Karma Tashi (1728-1790), Karma Kuchen đệ Nhất của Tu viện Palyül.

Từ năm hai mươi lăm tới ba mươi tuổi, ngài ở gần thung lũng ở quê nhà vì một người chú già nhân danh Giáo Pháp đã nài nỉ ngài đừng bỏ đi cho tới khi ông chết. Bởi Dodrupchen thuộc về một nhóm bộ tộc hùng mạnh, những bổn phận truyền thống bắt buộc ngài chú ý tới những trách nhiệm của bộ tộc. Ngài là một diễn giả đầy sức thuyết phục với một trái tim vô úy và một nhân cách mạnh mẽ, điều đó làm ngài trở thành một nhân vật được ngưỡng mộ nhất của bộ tộc. Một hôm, ngài đang du hành trong thung lũng để thâu thập một ít công nợ và cưỡi một trong những con ngựa nổi tiếng nhất trong cộng đồng bộ tộc. Thình lình một sự hối tiếc mãnh liệt về sinh tử tràn ngập tâm hồn ngài. Điều này lập tức làm cho tất cả những hình tướng ở trước ngài biến thành Cõi Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà. Đó là một bầu không khí tuyệt đẹp mà tâm thức không thể tưởng tượng nổi. Mọi sự bám chấp và tham muốn trong tâm ngài đã tan biến. Rồi với một giọng nói thật hấp dẫn, Đức Phật A Di Đà đại lạc nói: “Nam tử của gia đình tốt lành, đừng ở đây. Hãy đi bất kỳ nơi đâu con thích. Những mục đích của con sẽ được hoàn thành”. Sau đó Dodrupchen xuất định từ cõi giới linh kiến tâm linh và trải nghiệm cuộc đời bình thường, như thể ngài được đánh thức từ một giấc ngủ sâu. Dodrupchen viết: “Kinh nghiệm này có thể chỉ kéo dài trong thời gian dùng để uống hai tách trà,” có lẽ khoảng hai mươi phút. “Từ lúc đó, cảm nhận của tôi đối với ngay cả những loại thịnh vượng, quyền lực, và lợi lạc thế gian tuyệt vời nhất trở thành như thể thực phẩm ê hề ở trước mặt một người bệnh không cảm thấy thèm ăn chút nào”. Rồi ngài nói tiếp: “Mặc dù kinh nghiệm này có thể chẳng có ý nghĩa gì to tát, nhưng đó là phần tốt lành nhất trong câu chuyện của đời tôi”.

Dodrupchen đi tới Tu viện Dzogchen, ở đó ngài nhận những trao truyền Khandro Nyinthig và các giáo lý từ Pema Sang-ngak Tendzin (1731-1805), Pönlop thứ hai, và ngài thiền định về những giáo lý này.

Sau đó cùng với bốn tu sĩ khác ngài bắt đầu một chuyến du hành thứ hai tới miền Trung Tây Tạng. Trên đường đi ngài bị bệnh rất nặng, các thầy thuốc và bằng hữu của ngài rất ít hy vọng ngài hồi phục, nhưng ngài từ chối ngay cả việc dùng thuốc. Tuy nhiên, sau một thời gian ngài bình phục, chỉ nhờ năng lực của chuyến hành hương và sức mạnh thiền định thâm sâu của ngài.

Cuối cùng, họ tới Taklha Gampo một lần nữa và nhận giáo lý từ Gampopa Jumpal Thrinle Wangpo đệ Ngũ (Tsültrim Palbar). Sau đó họ đi hành hương tới Yarlung, Samye, Tashi Lhünpo, Sakya, Tsurphu, Lhasa, và Drikung. Ngài cũng nhận giáo lý từ Karmapa thứ Mười ba Düdül Dorje (1733-1797), vị này ban cho ngài Pháp danh Karma Wangtrak.

Sau đó ngài trở về Tu viện Dzogchen. Bởi ngài cảm thấy thiền định không thoải mái trong tu viện có quá nhiều phóng dật, ngài đi Kangtrö Ogma, Núi Tuyết Hạ, không quá xa Tu viện Dzogchen.

Năm ba mươi lăm tuổi ngài bắt đầu một cuộc nhập thất ba năm trong một hang động trong vùng núi cô tịch Kangtrö Ogma, thực hành Könchok Chidü và nhiều giáo lý khác, và đặc biệt là Tögal trong mùa hè và Tsalung vào mùa đông. Ngài thụ hưởng sự an bình tuyệt diệu của bầu không khí ở đó, nhưng ngài đã thệ nguyện hiến mình cho việc tu tập mà không để bản thân mình bị xao lãng ngay cả một giây trong việc thưởng thức ngoại cảnh. Tuy nhiên sau khoảng một tháng, một sự xáo trộn to lớn (Lhong Ch’a) phát khởi trong ngài. Ngài khó có thể làm dừng lại những con sóng náo động của tư tưởng, cảm xúc và những ảo ảnh. Bây giờ sinh lực (Srog rLung) của ngài bắt đầu có những rối loạn, những triệu chứng đưa ngài tới bờ vực của sự điên loạn. Mọi hình tướng xuất hiện như những kẻ thù. Thậm chí ngài nhìn thấy những con thú đáng sợ trong ấm trà. Ngài cảm thấy mình bị liên lụy trong cuộc chiến đấu bằng vũ khí. Một đêm trong giấc mơ ngài nghe một tiếng hét khủng khiếp, và ngài cảm thấy hầu như trái tim ngài bị chẻ ra. Ngay cả sau khi thức dậy, ngài vẫn nghe tiếng kêu tương tự và sau đó nhìn thấy ánh sáng tối tăm giống như một cây cột nối kết bầu trời và mặt đất. Thân ngài run lên dữ dội. Ngài cảm thấy một nỗi khiếp hãi không thể chịu đựng nổi và sợ rằng bầu trời và mặt đất lộn ngược lại. Nhưng sau một lát, mọi hình tướng rối loạn tan biến vào bản thân ngài, cái “tôi,” là cái đơn thuần phóng chiếu và kinh nghiệm mọi hình tướng đó. Sau đó ý niệm “tôi” cũng siêu vượt mọi tạo tác. Tâm thức sợ hãi và những đối tượng của sự sợ hãi tan hòa thành nhất vị của bản tánh tối thượng, sự hoàn toàn mở trống. Những nỗi sợ hãi về các giấc mơ và kinh nghiệm của ngài đã tan biến không còn để lại ngay cả một dấu vết. Vào lúc này, ngài viết: “Tôi kinh nghiệm một sự chứng ngộ trong đó không có sự định danh cái thấy nào để chứng ngộ hay sự thiền định nào để tuân theo. Nhờ ở trong trạng thái chứng ngộ, nỗi sợ của tôi về những kinh nghiệm tiêu cực cũng như niềm vui đối với những kinh nghiệm hỉ lạc không còn nữa”.

Ngay trước khi đạt tới một chứng ngộ cao, thường thì các thiền giả kinh nghiệm những cuộc chiến đấu quen thuộc, đầy cảm xúc, có tính chất quyết định trong tâm thức trong những hình thức khác nhau hay những cấp độ cám dỗ, những ảo tưởng đáng sợ, những âm thanh đe dọa, hay những cảm xúc đau khổ. Nhiều Đạo sư vĩ đại đã có những loại kinh nghiệm tương tự trước khi các ngài đi vào những trạng thái chứng ngộ cao cấp. Nếu quý vị không chịu thua những loại rối loạn vào giây phút cuối này do những tập khí vi tế ẩn dấu tạo ra và vượt lên tất cả những cuộc chạm trán này bằng cách an trụ trong trạng thái chứng ngộ, giống như rũ tấm thảm cho sạch bụi, quý vị sẽ đạt được sự tự do toàn triệt thoát khỏi những sở tri chướng và phiền não chướng với mọi dấu vết của chúng. Một người có một kinh nghiệm được gọi là kinh nghiệm thiền định êm ả có thể nghĩ: “Tôi đang thực hành tốt đến nỗi tôi không có những kinh nghiệm xáo trộn,” nhưng sự thực có thể là người ấy chưa tiêu diệt được tận gốc những sở tri chướng và phiền não chướng và những tập khí của họ.

Sau một thời gian, thực phẩm của Dodrupchen bị cạn kiệt và trong một thời gian dài, ngoại trừ một ít trà, ngài không có nhiều thực phẩm để dùng. Thân ngài trở nên yếu ớt, giống như một người ở trên giường bệnh. Hầu như ngài không thể di chuyển, hơi thở trở nên nặng nề và ngực của ngài bị nghẹt. Một hôm, khi bình nước đã cạn, ngài đi ra ngoài để lấy một ít nước từ một cái ao ở ngoài hang. Trên đường trở về, khi leo lên hang, bởi sức nặng của cái bình nên ngài ngã xuống và ngất đi. Sau một lát ngài lấy lại ý thức và cố gắng đứng dậy nhưng không thể được. Những tư tưởng xuất hiện trong tâm ngài: “Bây giờ thì không có cách nào thoát khỏi cái chết. Ta phải làm gì?” Rồi một tư tưởng khác phát sinh: “Thật buồn nếu ta chết trong khi đang làm những hành vi phi đạo đức, nhưng ta đang chết trong khi thực hành Pháp, vì thế ta nên hoan hỉ”. Tư tưởng này mang lại một cảm xúc hỉ lạc trong ngài, và niềm vui mang lại cho ngài sức mạnh để đứng dậy. Ngài trở về hang, tự chữa bệnh bằng khói từ việc đốt một ít tsampa¹⁸⁴ mà ngài đã để dành để dùng vào mục đích làm an dịu những dịch khí mãnh liệt của ngài. Sau đó ngài dùng một cái bình nhỏ hơn và lấy một ít nước. Ngài pha và uống trà, nhưng ngài không có thực phẩm đặc trong một thời gian dài, trà làm cho thân thể ngài rung lắc dữ dội và ngài gặp nhiều khó khăn trong việc làm an dịu nó.

Sau đó ngài nghĩ: “Ta đi tới Tu viện Dzogchen và lấy một ít thực phẩm thì tốt hơn. Nếu không, ta sẽ chết, và điều đó sẽ là một chướng ngại cho việc thực hành”. Ngài rời hang động và theo một con đường nhỏ xuống đồi, nhưng ngài yếu đến nỗi lại ngã xuống. Khi đứng dậy, ngài nghĩ: “Ta mới điên làm sao. Các Lạt ma của ta chỉ thị ta thực hành. Tuân theo những giáo huấn của các Lạt ma là thực hành chính của ta. Đi tìm thực phẩm là sai lầm. Cho dù chết, ta sẽ không rời khỏi phòng thiền định cho tới khi chấm dứt khóa nhập thất”.¹⁸⁵ Ngài trở về hang và lại tiếp tục thiền định như thường lệ. Sau một lát ngài nghe có tiếng gõ cửa, nhưng bởi đang thực hành nên ngài không để ý tới. Vào lúc nghỉ thực hành, ngài tìm thấy ở cửa một hũ sữa chua, ngài mang vào trong và ăn. Sữa chua được cho là có những phẩm tính chữa bệnh đặc biệt, không những giúp ngài phục hồi sức khỏe mà còn trợ giúp cho việc thiền định của ngài. Ta được biết là những nữ Hộ pháp Tseringma, các Chị em Trường Thọ, đã cúng dường sữa chua cho ngài. Từ lúc đó, những vùng xung quanh hang thiền định được gọi là Tsering Phuk, Động của Tseringma. Ít ngày sau các Pháp lữ (bạn Pháp) của ngài cung cấp thực phẩm cho ngài. Cái bình đựng sữa chua do Tseringma để lại, làm bằng đồng đỏ mạ vàng, được bảo quản mãi đến cuối thập niên 1950 trong một bảo tháp ở Tu viện Dzogchen.

Năm ba mươi tám tuổi Dodrupchen di chuyển tới Động Shinje (Động Tử Thần) gần Tu viện Dzogchen, và ở đó ngài thực hiện khóa nhập thất bốn năm khác, ngoại trừ một gián đoạn ngắn khi ngài phải đi tới tu viện. Ngài đã thực hành năm Bổn tôn Chakrasamvara của dòng Takpo, Mekhyil Guru Phẫn nộ và Vajrakīla Yangsang Lame, tất cả đều do Ratna Lingpa khám phá. Sau đó ngài thiền định về Shinje (Yamarāja, Tử Thần) và một hôm ngài dùng ngón tay viết thần chú trên đá như thể trong bùn. Từ lúc đó, hang động này được gọi là Động Shinje, và tôi được nghe nói rằng vẫn còn có thể nhìn thấy thần chú trên đá.

Sau đó ngài nhận sự trao truyền Tsasum Sangwa Nyingthig từ Dzogchen Rinpoche đệ tam (1759-1792), và ngài thực hiện một khóa nhập thất ngắn về giáo lý này với nhiều kinh nghiệm và linh kiến. Trong thời gian nhập thất đó, Dzogchen Rinpoche đệ tam gởi cho ngài một bản sao Yönten Rinpoche Dzö. Việc đọc bản văn này khiến ngài phát khởi “lòng sùng mộ tự nhiên” đối với tác giả của nó là Jigme Lingpa.

Dodrupchen đi gặp Dzogchen Rinpoche, người đã khuyến khích ngài tới gặp Jigme Lingpa và nói: “Việc tới thăm Jigme Lingpa sẽ làm lợi lạc cho ông hơn là ở trong ẩn thất”. Dzogchen Rinpoche cũng thúc giục Dodrupchen nhân danh ngài thỉnh mời Jigme Lingpa tới Kham hay ít nhất là mang lại sự trao truyền Longchen Nyingthig cho ngài và những người khác. Từ Dzogchen Rinpoche ngài nhận những trao truyền và giáo lý Nyingthig Yabzhi và nhiều giáo lý khác.

Tại một nơi nào đó ở Dege, Dodrupchen tới một con sông lớn nhưng không tìm được phương tiện để qua sông. Ngài an trụ trong thiền định nhìn con sông như mặt đất và băng qua con sông như thể trên đất khô ráo. Khi hầu như đã ở bên kia bờ, ngài nghĩ: “Ồ, việc thiền định của ta thật tuyệt,” và ngay lúc đó ngài chìm xuống sông và suýt chết đuối. Vì thế về sau ngài vẫn nói: “Tư tưởng thật là nguy hiểm”.¹⁸⁶

Năm bốn mươi mốt tuổi¹⁸⁷ Dodrupchen đi miền Trung Tây Tạng lần thứ ba. Lần đầu tiên Ngài gặp Jigme Lingpa, guru theo nghiệp (vị Thầy định mệnh) của ngài tại nhà của Depa Pushü gần ẩn thất Tsering Jong trong Thung lũng Yarlung, miền Nam Tây Tạng. Đó là một thời điểm hết sức hoan hỉ, giống như sự sum họp của cha và con đã lạc nhau lâu ngày.¹⁸⁸ Jigme Lingpa nói: “Đêm qua ta mơ thấy cuộc gặp gỡ với một Bồ Tát, và Bồ Tát đó hẳn là ông”. Dodrupchen nhìn Jigme Lingpa như Thangtong Gyalpo và kinh nghiệm nhiều linh kiến và những phát hiện.

Dodrupchen nhận Bồ Tát giới với Jigme Lingpa. Đêm hôm đó, trong giấc mơ¹⁸⁹ chói ngời, Dodrupchen nhìn thấy những bát xá lợi và di cốt của Đức Phật Ca Diếp được rút ra từ một bảo tháp màu trắng. Đó là dấu hiệu cho thấy Dodrupchen đang hồi phục giới nguyện mà ngài đã thọ trước Đức Phật Ca Diếp khi ngài là nam tử của của Vua Krikrī vào thời Đức Phật Ca Diếp.

Trong khi nhận quán đảnh Lama Gongdü, Dodrupchen nhớ lại thật rõ ràng không chút nghi ngờ trong tâm ngài rằng Jigme Lingpa là Nyang Nyima Özer (11241192) và bản thân ngài là Sangye Lingpa (1340-1396).

Jigme Lingpa ban cho Dodrupchen toàn bộ những trao truyền về các giáo lý kama và terma, kể cả Longchen Nyingthig, Yönten Dzö, cùng bình giảng của nó, Dzödün, Shingta Namsum, Trölthik, và Nying Gyü. Jigme Lingpa ban cho ngài danh hiệu Jigme Thrinle Özer, Những Tia sáng của Hành động Giác ngộ Vô úy.

Khi Dodrupchen ở Samye, Barchung Gomchen Rigdzin và Mange Pema Künzang từ Kham tới trong một chuyến hành hương. Với một lá thư, Dodrupchen gởi họ tới Jigme Lingpa để cầu xin giáo lý. Sau này Pema Künzang trở thành Jigme Gyalwe Nyuku, đệ tử lừng danh của Jigme Lingpa. Sau khi nhận giáo lý trong hai tuần, Rigdzin và Gyalwe Nyuku trở về Dodrupchen ở Samye. Tất cả các ngài cùng đi hành hương ở miền Trung Tây Tạng. Sau đó các ngài tới thăm đại thiền giả Rigdzin Pema She-nyen ở Tsang và nhận nhiều sự trao truyền Changter (Kho tàng phương Bắc).

Sau đó Dodrupchen từ Tsang trở về Lhasa cùng với Gyalwe Nyuku, người đang trên đường đi Kham. Trong khi các ngài đang vượt qua một xứ không người ở miền Yadrok Trung Tây Tạng, Dodrupchen bị bệnh nặng, nhưng tâm ngài vẫn rất phấn khởi. Gyalwe Nyuku viết:

Khi chúng tôi, Đạo sư và đệ tử, đang đi xuống trong Thung lũng Yadrok, Đức Lạt ma [Dodrupchen] bị bệnh khí và thấp khớp rất nặng. Ngài thường xuyên rất đau đớn và yếu tới nỗi hầu như ngài sắp chết. Chúng tôi không có nhiều thực phẩm ngoại trừ một mẩu mỡ thú vật thối rữa và một hũ dầu. Chúng tôi không có ngay cả một muỗng tsampa. Chúng tôi uống trà đen. Sau khi ngài ngồi xuống để nghỉ ngơi, để cho ngài đứng dậy, tôi phải giúp bằng cách kéo ngài lên với toàn bộ sức mạnh của hai bàn tay tôi. Mặc dù thể xác của ngài đang trong tình trạng nguy kịch, thay vì tuyệt vọng, ngài nói: “Ồ, hôm tay ta may mắn được theo đuổi một chút khổ hạnh trong việc thực hành Pháp bằng cách đặt một ít gánh nặng trên tử thi của ta và bằng cách điều phục tâm tham muốn của ta. Ta đang thành tựu mục đích đối với đời người quý báu của ta… Chắc chắn là những kinh nghiệm về nỗi gian khổ ta đang trải qua là những kết quả may mắn được tạo ra bởi việc tích tập những công đức và tịnh hóa các che chướng trong vô số cuộc đời của ta trong quá khứ”. Tâm ngài vô cùng hoan hỉ. Tôi cũng rất vui, nói rằng: “Thật kỳ diệu khi Đức Lạt ma này đang đưa vào thực hành [những gì Đức Phật đã dạy:]”

Hãy bảo tồn Pháp [sự chứng ngộ] vĩnh viễn,

Ngay cả phải trả giá bằng việc vượt qua một đống lửa hay một cánh đồng dao sắc.

Hơn nữa, thỉnh thoảng khi Lạt ma không nhìn, tôi kêu khóc rất nhiều và nghĩ rằng:

Con người thánh thiện này đang chết ở nơi đây mà thậm chí không ai biết tới.¹⁹⁰

Từ Lhasa, Gyalwe Nyuku trở lại Tsang, miền Tây Tây Tạng, và Dodrupchen đi Kham, miền Đông Tây Tạng. Nhưng sau một cuộc hành trình vài ngày, Dodrupchen không thể chịu đựng nổi việc rời xa vị Thầy mà không nhìn thấy ngài một lần nữa. Vì thế ngài trở về miền nam và đi thăm Jigme Lingpa, trước sự vô cùng ngạc nhiên và vui thích của vị Thầy. Dodrupchen nhận thêm các trao truyền và giáo lý. Jigme Lingpa xác nhận Dodrupchen là hóa thân của Thái tử Murum Tsenpo, nam tử của Vua Trisong Detsen, và trao quyền (gia lực) cho ngài là vị hộ trì chính yếu của giáo lý Longchen Nyingthig, như được tiên tri trong Nechang Thukkyi Drombu:

Một hóa thân của Lhase [Thái tử Siêu phàm] sẽ mở ra cánh cửa của giáo lý [Longchen Nyingthig].¹⁹¹

Trên đường về Thung lũng Do, theo khẩn cầu của Akyongza Paldzom, nữ thủ lãnh của Thung lũng Do Thượng, Dodrupchen đặt nền móng của một gompa tại Shukchen Tago, ở vị trí Tu viện Dodrupchen hiện nay đi xuống khoảng mười dặm. Nhưng không lâu sau đó ngài đi Dege và việc xây dựng bị ngưng lại.

Tại Tu viện Dzogchen, ngài trao truyền các văn bản của Longchen Nyingthig cho Dzogchen Rinpoche Đệ Tam (1759-1792) và Pönlop Đệ Nhị (1731-1805) của Tu viện Dzogchen. Một lần nữa với sự phê chuẩn của Dzogchen Rinpoche, Dodrupchen đi tới miền Trung Tây Tạng lần thứ tư và là lần cuối cùng, với những vật cúng dường khổng lồ. Đi cùng với ngài là Getse Lama Sönam Tendzin (Jigme Ngotsar)¹⁹² và một vài người khác. Lần này ngài nhìn thấy Jigme Lingpa tại nhà của Depa Lha Gyatri (Gyari).

Sau đó cùng với Jigme Lingpa ngài du hành tới Samye.¹⁹³ Trong ngôi chùa chính ở Samye, Dodrupchen bảo trợ và tổ chức một lễ cúng dường tsok khổng lồ do Jigme Lingpa chủ tọa. Ngài nhận giới nguyện Bồ Tát một lần nữa từ Jigme Lingpa, và các ngài cùng nhau tụng nhiều Zangpo Chöpe Mönlam. Ngài bảo trợ một mendrup, sự chuẩn bị “thuốc gia hộ,” trong bảy ngày dưới sự chủ tọa của Jigme Lingpa. Xin nhớ rằng ngôi chùa chính của Samye là nơi Guru Rinpoche giao phó giáo lý Longchen Nyingthig cho Vua Trisong Detsen, một hóa thân đời trước của Jigme Lingpa, và đã trao truyền giáo lý cho Thái tử Murum Tsepo, hóa thân đời trước của Dodrupchen, trong một số thế kỷ trước.

Sau đó các ngài cùng du hành tới Tsering Jong. Jigme Lingpa ban nhiều quán đảnh, nhưng bởi ngài có vấn đề về thị lực nên Dodrupchen đã ban những trao truyền văn bản (Lung) của Nyingma Gyübum và những giáo lý khác cho tülku của Tsele Götsang Tülku, Jigme Tenpe Gyaltsen của Thangdrok, và nhiều người khác nhân danh Đạo sư của mình.

Năm 1791, khi Dodrupchen ở Samye, lực lượng Gurkha của Nepal cướp bóc nhiều nơi ở miền Tây Tây Tạng, kể cả thị trấn Shigatse và Tu viện Tashi Lhünpo. Dân chúng ở miền Trung Tây Tạng lo sợ một ngày nào đó lực lượng Gurkha sẽ tràn qua, và nhiều người đã trốn khỏi thị trấn và tu viện của họ.

Do khẩn cầu của những người sợ hãi, sau khi hoàn tất những lễ cầu nguyện ở chùa chính của Samye, Dodrupchen đi tới Đồi Hepori và thực hiện một lễ cúng dường Sang (cúng dường khói). Ngài cầu khẩn các vị Hộ Pháp và nhắc họ về việc họ đã thệ nguyện bảo vệ Tây Tạng ngay trước mặt Guru Rinpoche. Khói của lễ Sang làm thành hình dạng một chim garuda (kim xí điểu, loài chim huyền bí giống như đại bàng) trong không trung và được cuốn về phía những kẻ xâm lăng. Lúc mặt trời lặn, ngài ném một torma (bánh cúng) về hướng Tây. Vào lúc đó, một đám mây u ám và một cơn bão mạnh đang xuất hiện từ hướng Tây, nhưng ngay khi ngài ném torma thì thật là kỳ diệu, đám mây quay ngược lại về hướng Tây.

Sau đó, trong một bài kệ, Dodrupchen ban một tiên tri nói rằng không có lý do gì phải sợ lực lượng Nepal nữa, và ngài gởi tiên tri này cho chính phủ ở Lhasa. Bởi sự bảo đảm của ngài, dân chúng ở Samye không chạy trốn nữa. Ngài muốn đi thăm Jigme Lingpa nhưng không thể, vì không có sẵn thuyền để vượt Sông Tsangpo. Sau đó ngài đi tới Kordzö Ling, ngôi chùa của các Hộ Pháp tại Samye. Trước hết ngài tụng những bài cầu nguyện và cử hành các buổi lễ. Nhưng thình lình dáng điệu của ngài hoàn toàn thay đổi. Ngài la hét trước hình ảnh của Pehar, Hộ Pháp chính của Tây Tạng, đánh vị này bằng khăn, kéo khăn phủ hình ảnh xuống, và thách thức việc Hộ Pháp hứa nguyện bảo vệ Tây Tạng trước mặt Guru Rinpoche. Cuối cùng, ngài cảm thấy bình an và an trụ trong sự thiền định trong sự an bình đó một thời gian dài. (Tôi đã nghe những câu chuyện nói rằng người ta thấy hình ảnh run rẩy, và sương mù như khói xuất hiện từ miệng và mũi của bức hình và bốc lên không trung, tạo thành những trận mưa đá và bệnh dịch trong lực lượng xâm lăng.)

Kalön Dzasak Lama Kalzang Namgyal, một trong những viên chức cao cấp của chính phủ Tây Tạng, đã phái một sứ thần đặc biệt tới gặp Dodrupchen để nhận tiên tri của ngài về mối nguy hiểm của xứ Nepal. Dodrupchen viết lời tiên tri trong một bài kệ bao hàm những dòng sau đây và gởi cho Lạt ma Kalön:

Trong [tâm tôi, là] sự thuần tịnh nguyên thủy như-pha lê,

Xuất hiện những lời và những biểu lộ sau đây:

Khi các ông thanh thản, Ôi những người ngạo mạn

Phình to với sự kiêu căng,

Đừng nghe những lời không căn cứ.

Đừng bỏ chạy sang xứ sở vô danh..

Khi bốn tỉnh của miền Trung Tây Tạng đang bị đe dọa bởi nạn hạn hán trầm trọng, Dodrupchen cử hành một lễ cúng dường lửa (homa), và điều đó tạo nên trận mưa lớn, làm giảm bớt rất nhiều nguy cơ bị đói kém của nhiều người.¹⁹⁴

Từ Samye, Dodrupchen đi tới Tsering Jong. Vào lúc đó, Jigme Lingpa không đọc được nhiều do bị bệnh về mắt, có thể là bệnh đục nhân mắt. Jigme Gyalwe Nyuku cho người mời một thầy thuốc nhãn khoa, vị này thực hiện một ca mổ thành công. Trước khi cáo từ một lần cuối, Dodrupchen cúng dường mọi sự ngài có, kể cả chiếc mũ cũ mà ngài yêu thích, cho Jigme Lingpa. Ngài kinh nghiệm một niềm vui và an bình to lớn như kết quả của hành động này.

Khi tán thán Dodrupchen, Jigme Lingpa ban lời chỉ dạy bằng văn bản, gồm có những giòng sau đây:

Một người có thể chữa lành những rối loạn của các yếu tố (đại) [thuộc vật lý và môi trường],

Người có thể điều phục những hoàn cảnh tiêu cực, và

Người có thể thành tựu bất kỳ điều gì vị Thầy ra lệnh -

Người ấy không được gọi là đệ tử may mắn hay sao?

Do bởi những liên hệ nghiệp trong quá khứ của chúng ta,

Là những gì đã bắt đầu từ nhiều đời trước,

Jigme Thrinle Özer,

Ông từ nơi xa đến đây,

Từ một nơi khó nhìn thấy hay nghe nói về nó.

Mang những kho tàng giáo lý bao la và sâu xa như những món quà quý báu,

Là những thứ khó tìm,

Ông đang trở về quê hương.

Ông giống như một thương nhân thành đạt vượt đại dương trở về.

Nếu không có những mối liên hệ nghiệp,

Cho dù ông sống ở cùng một nơi trong xứ,

Làm sao ông có thể nhìn thấy ta

Như một Bồ Tát, ai chăm sóc những người khác?..

Như được tiên tri trong Nechang Thukkyi Drombu,

Trong khi xây dựng chùa Samye,

Chúng ta có quan hệ như cha [nhà vua] và con [thái tử].

Những linh kiến thanh tịnh về sự việc đó mà ông đã tự nhìn thấy.

Từ thời thơ ấu,

Trong khi an trụ ở những nơi cô tịch,

Như ta đã làm trong đời ta,

Ông đã nhận những tiên tri về [việc khám phá] các terma.

Giờ đây kho tàng giáo lý kama và terma

Ta giao phó cho ông, và

Ta tiên tri rằng ông sẽ truyền bá giáo lý đó trong những xứ sở man dã.

Chừng nào [việc chứng ngộ] chân tánh không bị mất hút trong những mê lầm,

Thì không cần phải trải đời mình trong các ẩn thất..

Giữa ông và ta không có sự ngăn cách.

Bởi chân lý của sự hợp nhất tâm ta và tâm ông,

Bởi những gia hộ đầy bi mẫn của Tam Bảo,

Bởi năng lực của ba gốc, và

Bởi những hành động của các Hộ Pháp,

Cầu mong không có những hoàn cảnh tiêu cực trong các Phật sự của ông, và

Cầu mong không có ngay cả một dấu vết của sự chướng ngại.¹⁹⁵

Jigme Lingpa nói: “Tối nay ông ở lại nhà ta. Ta có một vài lời chỉ dạy cho ông”. Vì thế Dodrupchen trải qua đêm cuối cùng trong sự hiện diện của Jigme Lingpa. Jigme Lingpa nói:

Mọi giáo huấn mà ta nhận về các giáo lý Kinh điển lẫn terma là di sản của cả ông và ta. Khi ta được Dākinī trong Pháp giới Tối thượng giao phó cuộn giấy vàng [của Longchen Nyingthig], bà bảo ta rằng đây là di sản Giáo Pháp của nhà vua và nam tử của vua. Cũng thế, trong Nechang (Thukkyi Drombu) có nói: “Hóa thân của Thái tử Siêu phàm sẽ mở cánh cửa của các giáo lý”. Vì thế, không còn nghi ngờ gì nữa, ông là hóa thân [của Thái tử Siêu phàm.] Việc truyền bá giáo lý vì sự lợi lạc của truyền thống và chúng sinh là sứ mệnh chính yếu của ông. Chúng ta không thể ngăn cách. Trong tương lai sẽ có lúc những hoạt động giác ngộ của ông hết sức thành công, nhưng cũng sẽ có nhiều chướng ngại từ các lực lượng tiêu cực. Hãy cầu nguyện ta, và những chướng ngại của ông sẽ được an dịu. Khi trong ông phát khởi một lòng tin đối với ta, nếu một cơ hội mới xuất hiện, chúng ta, cha và con, sẽ lại gặp nhau.¹⁹⁶

Ý nghĩa của câu cuối cùng là Jigme Lingpa sẽ tái sinh là Do Khyentse và sẽ gặp Dodrupchen một lần nữa như vị Thầy của ngài.

Dodrupchen biểu lộ ước muốn được an trụ như một ẩn sĩ. Jigme Lingpa bác bỏ ước nguyện đó, ngài khuyên:

Ta đã ban cho ông giới nguyện của Bồ Tát, lời thề nguyện nhận lên vai trách nhiệm mang lại hạnh phúc cho tất cả chúng sinh. Nếu ông chỉ vui hưởng sự an bình và hỉ lạc của một hang động, ông có thể từ bỏ các giới nguyện của ông. Đừng bao giờ nao núng việc truyền bá các giáo lý. Ta không nghi ngờ rằng đối với ông, ngay cả những tình huống phi đạo đức cũng sẽ trở thành đức hạnh.¹⁹⁷

Ngày hôm sau, Dodrupchen chạm đỉnh đầu ngài vào đôi bàn chân trần ấm áp của Jigme Lingpa. Một dòng nước mắt long lanh trên mặt ngài, Dodrupchen nói: “Trong mọi cuộc đời con, cầu mong con không bao giờ ngăn cách ngài, đấng bảo trợ của con. Cầu mong mọi hành động và tư tưởng của thân, ngữ, và tâm con trở thành một suối nguồn mạnh mẽ làm lợi lạc cho Giáo Pháp và chúng sinh”. Với lòng thương mến dạt dào, Jigme Lingpa chạm trán vào trán Dodrupchen và nói: “Đó là một lời hứa; chúng ta không ngăn cách nhau. Hãy đi vui vẻ”. Dodrupchen có cảm tưởng trái tim ngài nhảy ra khỏi lồng ngực, ngài bước lùi và rời khỏi căn phòng và ẩn thất.

Vì Dodrupchen đã nổi danh là một Lạt ma quan trọng, ngài phải cử hành những lễ gia hộ tại Samye, Depa Lha Gyatri, và nhiều nơi khác.

Tại Döjo Palkhyim (Döpal) ở Lhasa, theo yêu cầu của chính phủ, dưới sự giám sát riêng của Changtrung Khenpo (còn gọi là Kudün Khenpo), Dodrupchen cử hành những buổi lễ¹⁹⁸ trong nhiều ngày để cầu nguyện cho sự an lành của chính phủ và quốc gia và sau đó cho bản thân Kudün Khenpo. Trong khi thực hiện một lễ dö (mDos) của Magön, chỉ bằng cánh tay phải, thật là kỳ diệu, Dodrupchen đã nâng một dö cao hai tầng và sau đó ném nó đi. Chính phủ Tây Tạng hết sức tôn kính và biết ơn ngài vì sự bảo hộ và tiên tri của ngài cho xứ sở. Từ lúc đó, Dodrupchen nổi danh với tên Dodrupchen, bậc Lão thông Vĩ đại (Thành tựu giả) của Thung lũng Do. Dân chúng ở Lhasa nói: “Có nhiều bậc lão thông (Grub Thob), nhưng chỉ có một bậc Lão thông Vĩ đại (Grub Ch’en, Drupchen)”.

Dodrupchen cũng đưa Gyalwe Nyuku trở về Kham cùng với ngài. Trên đường các ngài gặp nhiều nguy hiểm, nhưng ngài đã chiến thắng tất cả nhờ lòng cam đảm anh hùng của ngài hoặc bằng những năng lực tâm linh. Tất cả những điều đó chỉ làm cho sự chứng ngộ sâu xa của ngài thêm vững chắc. Chẳng hạn như, một hôm các ngài lạc đường trong tuyết lạnh và Dodrupchen trải nghiệm một cảm xúc buồn bã. Từ nỗi buồn đó xuất hiện một thị kiến phi thường về Milarepa. Đức Milarepa hát, ban cho ngài sādhana Ngetön Nyingpo của Milarepa và tan hòa bản thân ngài vào Dodrupchen.

Năm 1793, lần đầu tiên Dodrupchen được Cung điện Dege thỉnh mời. Ngài đã cử hành những buổi lễ và ban giáo lý cùng nhiều dấu hiệu huyền bí. Từ lúc đó Dodrupchen trở thành một trong những thầy giáo chính của Nhiếp chính Hoàng hậu Tsewang Lhamo và nam tử của bà là Thái tử Tsewang Dorje Rigdzin (1786-1847?) xứ Dege. Cung điện Dega khẩn cầu ngài ở lại làm thầy giáo của họ, nhưng Dodrupchen lập tức từ chối, bởi việc đi Ngũ Đài Sơn ở Trung quốc để sống phần đời còn lại ở đó là mục đích chính yếu của ngài (mặc dù điều đó không bao giờ thực hiện được).

Bây giờ Dodrupchen đang hiến dâng đời ngài cho mục tiêu duy nhất là truyền bá Phật Pháp, để giáo lý có thể đến được trái tim của những chúng sinh có thể giáo hóa được. Trong tự truyện của mình, Jigme Lingpa đã biểu lộ niềm vui khi nhận được tin tức về thành công của Dodrupchen trong việc truyền bá Giáo Pháp:

Dola [vị Lạt ma xứ Do, tức là Dodrupchen] đã giảng dạy giáo lý Nyingthig [ở Dege] ba lần. Lần thứ nhất, hai ngàn đệ tử nhận giáo lý; lần thứ hai là ba ngàn người; và lần thứ ba là năm ngàn người. Nhiều cư sĩ thọ giới nguyện không săn bắn, nhờ đó nhiều thú vật được ban “tặng vật của sự vô úy”. Tôi cảm thấy sung sướng vì đã tạo nên kết quả nhỏ bé này bằng cách ở lại một nơi hẻo lánh và phát triển Bồ đề tâm. Đây là sự đáp ứng của tiên tri nói rằng:

Những hóa thân của Nam-nying, Nyang-ben, Chok-ying,

và Thái tử Siêu phàm sẽ mở ra cánh cửa của giáo lý [Longchen

Nyingthig].¹⁹⁹

Cùng năm đó, bởi được nhiếp chính hoàng hâu xứ Dege khẩn cầu và bảo trợ, Dodrupchen đặt nền móng cho Tu viện Ogmin Rigdzin Phelgye Ling²⁰⁰ tại Getse Tö trong Thung lũng Dzachukha. Nhưng sau khi đặt nền móng, ngài đi Amdo bởi ngài đã có nguyện ước lâu đời là sẽ đi Ngũ Đài Sơn. Ngài thực hiện một cuộc nhập thất lâu dài tại Trakkar Treldzong, một thánh địa ở Amdo.

Trong tu viện của Chöje Rinpoche ở Tỉnh Go-me, Dodrupchen trao truyền Longchen Nyingthig và những giáo lý khác cho Chöje Rinpoche, một học giả nổi tiếng phái Geluk, người đã nghiên cứu các giáo lý Nyingma và trở thành một trong những đệ tử của Dodrupchen. Dodrupchen cũng nhận lãnh một vài trao truyền từ Go-me Chöje.

Dodrupchen đã ban các giáo lý và phụng sự nhiều cộng đồng người Tây Tạng và Mông Cổ trong vùng đó. Ngài phô diễn nhiều điều huyền diệu, chẳng hạn như làm một giòng suối chảy ra từ đất khô cho một cộng đồng không có nước. Đối với người Mông Cổ ở vùng Thanh Hồ, ngài được gọi là Harhan Dalai Lama.

Bởi tiếng tăm về năng lực giác ngộ của Dodrupchen, Chönang Dzasak già yếu, một thủ lãnh Mông Cổ đầy quyền lực, đã mời ngài tới lãnh địa của ông, mặc dù thực hành Nyingma đã bị cấm ở đó trong hai năm trước đó. Vị thủ lãnh có nhiều con, nhưng không có người con nào còn sống, dù ông nhận sự bảo hộ tâm linh của các Lạt ma ở Tu viện Kubum. Dodrupchen gia hộ cho ông và tiên tri rằng vị thủ lãnh sẽ có đứa con khác. Khi một đứa con được sinh ra, đứa bé ốm yếu tới nỗi người ta không hy vọng nó sống được nhưng nhờ sự bảo hộ tâm linh của Dodrupchen nên đứa trẻ đã sống sót. Trước hết ngài đặt tên cho nó là Yamathar, và sau này tên của nó được đổi là Garwap Gyalchok và Yizhin Wangyal. Năng lực tâm linh của Dodrupchen đã tạo nên một thái độ mới về lòng khoan dung trong tâm của dân chúng đối với những dòng truyền thừa khác của Phật giáo trong vùng đó.²⁰¹

Dodrupchen cũng được Vua Mông cổ Ching Wang Ngawang Dargye (1759-1807), cũng được gọi là Chogyal Ngaki Wangpo, mời thỉnh. Ngawang Dargye là vị thủ lãnh quan trọng nhất trong miền Thanh Hồ trong thời đó. Ngoài vua và hoàng hậu, Dodrupchen ban những trao truyền và giáo huấn Longchen Nyingthig, Khandro Yangtig, và những bình giảng về Yönten Dzö cho khoảng từ bốn mươi cho tới một trăm nhân vật quan trọng.

Dodrupchen ban trao truyền Longchen Nyingthig cho Drupchen Tülku Jigme Namkha Gyaltsen của Gön Lakha,²⁰² là người trở thành một vị hộ trì dòng Longchen Nyingthig. Trước năm 1959, người ta được biết là Gön Lakha có hơn một ngàn chín trăm hành giả Mật thừa. Dodrupchen cũng dạy cho Ngawang Tendar Lharampa (1759-?) ở xứ Alaksha, Mông Cổ.²⁰³

Sau đó một vấn đề phát sinh cho Dodrupchen liên quan tới Amban, vị đại diện của Hoàng đế Trung quốc tại Sining (Tây Ninh), thủ phủ của bang Thanh Hồ (Quinghai, Thanh Hải). Dodrupchen được mời tới trại của Amban và bị buộc tội có liên quan tới một nhóm người Khampa trốn khỏi quê hương của họ. Dodrupchen đã giúp đỡ họ, nhưng ngài không có quan hệ với nhóm người đặc biệt đó. Lời buộc tội khác là Dodrupchen đã từng ở trong vùng Thanh Hồ trong vài năm mà không khai báo cho Amban, điều đó là đúng. Hơn nữa, người ta nói rằng ngài đang đội mũ của một Khenpo, một tu viện trưởng, mà không được chính thức thừa nhận, điều đó chỉ đúng một phần bởi ngài không nhận được sự thừa nhận như thế từ phái Geluk, là thể chế tôn giáo chính thức của đặc khu đó. Nhờ hai người thông dịch, Amban tra vấn Dodrupchen suốt một ngày giữa một hội chúng đông đảo gồm những người Tây Tạng và Mông Cổ có chức quyền của vùng Thanh Hồ, trong đó có Vua Ngawang Dargye và Jonang Dzasak. Tất cả hội chúng, như Dodrupchen mô tả, “ngồi như thể đang nhận lãnh một bài giảng đạo”. Vào cuối ngày, không những Dodrupchen được phóng thích mà Amban còn cảm kích đến nỗi thậm chí ông còn khẩn cầu ngài cầu nguyện cho một người bạn bị bệnh của ông ta. Như thế vấn đề đã được giải quyết một cách kỳ diệu trước sự ngạc nhiên của mọi người. Nếu không, điều đó có thể là một mối nguy hiểm cho tính mạng của Dodrupchen và cho địa vị của nhiều hoàng tử Mông Cổ, là những nhà bảo trợ của ngài.

Nhiều tháng sau, Amban cử một sứ giả khác thỉnh mời Dodrupchen tới Sining. Tại Sining, Amban nói với Dodrupchen với vẻ hết sức tôn kính: “Thường thì khi người ta nhận được thư của Hoàng đế, họ phải đứng quay mặt về hướng đông để nghe đọc thư. Tuy nhiên ngài vẫn có thể ngồi, nhưng lắng nghe một cách nghiêm cẩn và hướng về phía đông”. Thật trang trọng, ngài mở lá thư của Hoàng đế Chia Ch’ing (trị vì 1756-1820), trong đó có những dòng sau đây:

Nếu Lạt ma làm lợi lạc cho mọi người thì việc ngài là một Lạt ma của phái Mũ Đỏ [Hồng Mạo, Nyingma] không thành vấn đề. Ngài [Dodrupchen] phải ở miền Thanh Hồ. Ngài không được đi Ngũ Đài Sơn, Lhasa hay về quê hương của ngài. Nếu ngài đi, ngài phải hỏi ý kiến Hoàng đế trước tiên. Các thủ lãnh [của vùng Thanh Hồ] phải tôn kính và phục vụ cho Lạt ma.²⁰⁴

Mọi người trong miền đó thấy rằng việc Hoàng đế thừa nhận Dodrupchen là một Lạt ma của mười hai khu vực (mDa’Tshan) của Mông Cổ là một vinh dự to lớn. Họ vui mừng bởi việc họ cầu nguyện ngài ở lại với họ đã được chấp nhận. Nhưng giấc mộng đến Ngũ Đài Sơn của Dodrupchen đã bị tan vỡ. (Có những câu chuyện kể rằng các vị thủ lãnh-đệ tử của Dodrupchen đã tác động tới sắc lệnh của Hoàng đế khiến ngài phải ở lại miền đó.)

Nhận thấy bây giờ ngài không thể đi ngược lại sắc lệnh của Hoàng đế mà du hành tới Ngũ Đài Sơn, thay vào đó Dodrupchen muốn đi miền Trung Tây Tạng để gặp Jigme Lingpa một lần nữa. Nhưng các đệ tử của ngài khăng khăng phản đối dự định này bằng cách viện dẫn mệnh lệnh của Hoàng đế. Vì thế Dodrupchen phái Jigme Chödrak thay mặt ngài tới miền Trung Tây Tạng với những phẩm vật cúng dường khổng lồ, mọi thứ mà ngài sở hữu. Những người du hành cũng mang quà tặng của Vua Ngawang Dargye cho Jigme Lingpa.²⁰⁵

Thủ lãnh Chonang khẩn cầu Dodrupchen xây một gompa (tu viện) và hứa sẽ hỗ trợ mọi điều cần thiết về mặt tài chánh và chính trị. Nhưng Dodrupchen từ chối không nhận các món cúng dường, tự nhắc mình một câu tục ngữ cổ xưa: “Đừng ở quá gần những nhà bảo trợ của bạn”.

Arik Geshe Chenmo Champa Gelek Gyaltsen (1726-1803)²⁰⁶ của Tu viện Ragya, một học giả lỗi lạc phái Geluk, hết sức tán thán Dodrupchen và cúng dường ngài thật trọng thể. Ông cũng nhận các sự trao truyền từ Dodrupchen.

Một trận dịch ở Arik Ragya Gompa, một tu viện lớn phái Geluk ở Amdo, đã giết chết khoảng một nửa trong số bốn ngàn tu sĩ ở đó. Tất cả những người sống sót chạy trốn sang một thung lũng gần đó, ngoại trừ một tu sĩ, ông không chọn lựa việc ra đi, bởi điều đó phá vỡ việc ông tụng đọc lời nguyện Manjushrī-nama-samgitī (Hát tụng những Danh hiệu của Đức Văn Thù). Một hôm, ông ta nghe âm thanh của những cái chuông và nhìn thấy một vài người với một con thú khác thường trông giống con hổ tiến vào tu viện bị bỏ hoang. Khi một người trong số đó đi vào nhà của ông, trước khi ông có thể cảnh báo cho người ấy về bệnh dịch, người đó nói: “Dodrupchen ở đây. Ngài muốn gởi thông điệp cho các tu sĩ rằng không còn nguy hiểm nữa và họ có thể trở về. Chúng tôi đang giải quyết những tử thi bị bỏ lại”. Sau này, Dodrupchen cử hành một lễ cúng dường lửa (homa) và làm ngưng bệnh dịch, khiến cho Tu viện hồi sinh. Thật kỳ diệu, ngài cũng đưa một suối nước từ tảng đá ở Amye Khyung-gön, ngọn đồi phía sau tu viện, hiện nay vẫn là một dòng suối để chữa bệnh.

Từ Thung lũng Do ở Golok, một người chú của Dodrupchen và những người khác đến thuyết phục ngài trở về quê hương. Viện dẫn lệnh của Hoàng đế, các thủ lãnh và dân chúng của vùng Thanh Hồ, là những đệ tử của ngài, đã phản đối việc ngài ra đi. Nhưng người chú của Dodrupchen thình lình bị bệnh và từ chối dùng thuốc hay đến bất kỳ tu viện nào để cầu nguyện trừ phi Dodrupchen trở về quê hương với ông. Vì thế các thủ lãnh bị bắt buộc phải để cho Dodrupchen trở về nhà. Ngài để lại Lạt ma Pema Tamchö như người đại diện của ngài để cho thấy ngài không từ bỏ miền này.

Năm 1799, từ Thanh Hồ, Dodrupchen trở về Thung lũng Do. Ở đó ngài tiếp tục xây dựng Drotön Lhüntrup Gompa của ngài tại Shukchen Tago trong Thung lũng Do.

Jigme Gyalwe Nyuku cũng đến Thung lũng Do để giúp Dodrupchen xây tu viện. Cùng với Gyalwe Nyuku và những người khác, Dodrupchen viếng thăm Vua Tsewang Lhündrup (mất năm 1825) xứ Dzigak tại Phüntsok Dzong, Vua xứ Chötse, và nhiều nơi trong Thung lũng Dzika để trao truyền giáo lý, cử hành các buổi lễ, và gây quỹ cho tu viện.

Nüden Dorje, một người cháu trẻ tuổi của Dodrupchen, người mà về sau trở thành Khangdong (hay Khordong) Terchen nổi tiếng, đến thăm chú.²⁰⁷ Dodrupchen ban cho cậu một chày kim cương và một phurbu và yêu cầu cậu đứng lên. Cầm những pháp khí này trong tay, Terchen quay lại và nói HŪM HŪM HŪM. Vào lúc đó, những hồi ức của Terchen về việc cậu từng là Düdül Dorje (1615-1672) trong quá khứ được đánh thức. Sau đó Dodrupchen ban cho cậu quán đảnh Yumka Dechen Gyalmo, và Terchen nghe âm thanh của thần chú OM PADMOYOGINĪ JNĀNAVĀRĀHI HŪM đến từ tất cả những cây cối, hoa lá mà cậu có thể nhìn thấy xung quanh cậu.

Năm 1801, trong một lần viếng thăm Thung lũng Mar, Dodrupchen gặp Do Khyentse (1800-1866), khi đó khoảng một tuổi. Cậu bé đang nài nỉ cha mẹ cậu đưa cậu tới gặp một người tên là Sönam Chöden, nói thêm rằng nếu không cậu sẽ về nhà, có nghĩa là cậu sẽ chết. Sönam Chöden là một trong những danh hiệu trước đây của Dodrupchen, nhưng trừ ngài ra hầu như không ai biết danh hiệu đó. Khi Dodrupchen gặp cậu bé, mắt ngài đẫm lệ, ngài ôm lấy cậu bé và quả quyết: “Ta sẽ chăm sóc con”. Nhiều năm sau Khyentse viết rằng khi ngài gặp Dodrupchen, ngài không nhìn thấy vị Thầy này trong thân tướng của một người bình thường mà là Guru Rinpoche.

Theo lời khuyên của Dodrupchen, Do Khyentse được đưa tới Shukchen Tago và bắt đầu nhận những gia hộ và giáo lý. Do Khyentse vẫn nhìn thấy Dodrupchen trong những thân tướng khác nhau và được những người nam và nữ vây quanh trong những hình tướng huyền bí. Sau khi lớn lên, cậu nhận ra rằng những hình tướng đó là những thân tướng không bình thường của Lạt ma hay môi trường xung quanh của ngài.

Sau khi kéo dài được vài năm, sự kiện vị thủ lãnh miền Thung lũng Do thượng liên can đến việc che chở một tên cướp đã bị khám phá. Sự bất ngờ này làm Dodrupchen vô cùng thất vọng, bởi ngài không chỉ là một Lạt ma vĩ đại, mà còn là một vị thủ lãnh bộ tộc sáng suốt, đạo đức, và đáng kính. Chẳng bao lâu, ngài từ chối việc ở lại Shukchen Tago, mặc dù nó vẫn là một ẩn thất trong nhiều năm. Paltrül Rinpoche (1808-1887) đọc Kanjur ở đó một thời gian dài và học thuộc lòng nhiều Kinh điển.²⁰⁸ Tuy nhiên, khi còn nhỏ, tôi thường đi qua nơi đó, tôi chỉ nhìn thấy những tàn tích của Shukchen Tago.

Dodrupchen vẫn nhận những lời mời khẩn cấp của vua xứ Dege và Tu viện Dodrupchen. Ngài tới Tu viện Gyarong, Tu viện Dzogchen, và những nơi trong Thung lũng Dzachukha. Ở mỗi nơi, ngài được đón tiếp bằng những lễ rước trọng thể. Tại Tu viện Dzogchen ngài ban những quán đảnh cho Dzogchen Rinpoche đệ Tứ trẻ tuổi. Khi ngài nghe nói nhiếp chính Hoàng thái hậu xứ Dege bị bệnh nặng, ngài vội vã đi tới Cung điện Dege. Hoàng thái hậu vừa mới khỏi bệnh. Dodrupchen ban cho bà các giáo lý Yeshe Lama và những giáo lý khác. Ngài ban cho nhà vua các quán đảnh Hyagrīva và Vajrakīla của Gyüluk. Về sau ngài cũng trao truyền cho vua những giáo lý terma do chính Dodrupchen khám phá.

Dodrupchen đã trao truyền nhiều giáo lý, trong đó có Yabzhi, Longchen Nyingthig, Nyingma Gyübum, và Dzödün cho nhiều đệ tử, kể cả những Lạt ma cao cấp của các tu viện Nyingma ở Kham, chẳng hạn như Dzogchen, Kathok, và Zhechen. Trong số những người thọ nhận có Dzogchen Rinpoche đệ Tứ, Do Khyentse, Zhechen Rabjam đệ Tam, Kathok Situ, các Gotsa Tülku, Gomchen Ngawang Chöjor, và Thartse Khenchen Namkha Chi-me xứ Ngor.²⁰⁹

Tới lúc đó, Do Khyentse đang được Dodrupchen chăm sóc và được chính Dodrupchen thừa nhận là tülku không chính thức của Jigme Lingpa. Sau đó văn bản phê chuẩn cho việc thừa nhận của Sakya Kongma và các tülku Drikung, là những đệ tử thân thiết của Jigme Lingpa, được các vị đại diện mang đến từ Drikung. Những vị này tới để đưa vị tülku tới miền Trung Tây Tạng. Khi đó, với sự tổ chức công phu của Cung điện Dege, Do Khyentse được gởi tới Drikung, ở đó nam tử của Jigme Lingpa là một trong hai vị lãnh đạo của dòng Drikung.

Năm 1806, khi một người chú của Dodrupchen mất, từ Dege, ngài vội vã trở về Golok. Nhưng cho tới năm 1809, ngài đi tới đi lui vài lần giữa Dege, Dzogchen, và Golok, cử hành các buổi lễ và chủ yếu là ban các trao truyền và giáo lý tại nhiều tu viện và những nơi khác.

Cùng với Jigme Gyalwe Nyuku, Dodrupchen xây dựng Tu viện Dzagya²¹⁰ trong Thung lũng Dzachukha, là nơi sau này trở thành trụ xứ chính của Jigme Gyalwe Nyuku và của Paltrül Rinpoche, đệ tử nổi tiếng của vị Thầy này.

Ở đây, tôi muốn chú thích là trong cung điện Dege có một sự đối kháng có tính chất bộ phái chống lại ảnh hưởng của các Lạt ma phái Nyingma mà người lãnh đạo là Dodrupchen. Tuy nhiên, không có gì là nền tảng để khẳng định rằng Dodrupchen bị tống giam và sau đó bị trục xuất khỏi Dege trong cuộc nổi dậy ở Dege năm 1798²¹¹ như các nhà biên soạn Tây phương đưa ra. Thực ra, Dodrupchen không ở Dege trong thời gian này. Từ năm 1793 tới 1799, ngài vẫn ở vùng Thanh Hồ, ban giáo lý cho những người Tây Tạng và Mông Cổ. Ngài chỉ từ Amdo trở về Golok năm 1799 và xây dựng Shukchen Tago Gompa. Chỉ từ khoảng năm 1802 tới 1809 ngài mới thường xuyên thăm viếng Dege, ban giáo lý cho nhiếp chính Hoàng thái hậu và thái tử, người sẽ trở thành nhà vua năm 1806. Dodrupchen thực hiện nhiều cuộc thăm viếng và trải qua rất nhiều thời gian ở Dege sau khi ngài từ Amdo trở về, so với lần viếng thăm duy nhất trong nhiều tháng vào năm 1793. Theo nhiều tài liệu, không chỉ nhiếp chính Hoàng thái hậu mà cả con trai của bà, Vua Tsewang Dorje Rigdzin (1786-1847?, trị vì 1806-1847?), vẫn là những người mộ đạo nhiệt tình của Dodrupchen.

Dodrupchen đã thúc đẩy cung điện Dege²¹² đặt làm những bản khắc gỗ sáu quyển sách của Jigme Lingpa, và cũng in hai mươi lăm quyển Nyingma Gyübum và hơn mười quyển sách của Longchen Rabjam.

Cuối cùng vào năm 1809 Dodrupchen trở về Golok. Một tiên tri của Rongtön Dechen Lingpa (thế kỷ 17) nói:

Một hóa thân của Thái tử Siêu phàm, Bồ Tát anh hùng,

Sẽ xuất hiện, với những Đạo sư và thiền giả của Dzogchen Ati (Đại Viên mãn).

Ngài sẽ xây dựng khoảng ba tu viện ở Thung lũng Ser thượng, trung và hạ.

Năm 1810, vào năm sáu mươi sáu tuổi, ngài thiết lập một trung tâm thiền định tại Yarlung ở đèo Trakchen trong Thung lũng Ser. Ngài đặt tên cho nó là Pemakö Tsasum Khandrö Ling. Sau này, nó được thường được gọi là Tu viện Yarlung Pemakö.²¹³

Sau khi xây dựng Yarlung Pemakö, Dodrupchen thề không bao giờ rời nơi này, vì thế ngài không đi đâu hết mà ở đó trong hơn mười năm kế tiếp của đời ngài. Trong khi Dodrupchen sống ở đó, hầu như vào mỗi ngày mồng mười và hai mươi lăm âm lịch, người ta có thể nghe thấy âm nhạc trổi lên ở Yarlung Pemakö nhưng không rõ xuất xứ. Mọi người tin rằng hội chúng các dāka và dākinī đã chơi nhạc. Vào những ngày này, khi nghe nhạc, mọi người được nhắc nhở rằng hôm nay là một trong những ngày lễ trong tháng.

Tại Yarlung Pemakö, Dodrupchen giảng dạy và ban những trao truyền cho rất nhiều đệ tử, nhiều người trong số đó đã trở thành những Đạo sư nổi tiếng. Thông thường, khi Dodrupchen ban quán đảnh và giáo huấn thì Jigme Kalzang truyền văn bản (Lung) nhân danh ngài.

Năm 1812, Do Khyentse từ miền trung Tây Tạng trở về để thăm Dodrupchen già yếu. Vua xứ Dege không ngừng hối thúc Dodrupchen và Do Khyentse tới Dege, nhưng Dodrupchen không đi được, bởi ngài đã thề không bao giờ rời khỏi tu viện của ngài.²¹⁴

Năm hai mươi tuổi,²¹⁵ Dzogchen Rinpoche Đệ Tứ (1793-?) viếng thăm Yarlung Pemakö để nhận thêm giáo lý từ Dodrupchen. Dodrupchen ban cho Dzogchen Rinpoche quán đảnh, những bản văn, và giáo huấn thuộc về Longchen Rabjam và Jigme Lingpa, cũng như Vima Nyingthig và Nyen-gyü Dorje Zampa.

Dodrupchen gia hộ cho Dzogchen Rinpoche bằng cách ban cho ngài một tách sọ người đựng đầy chang (bia). Với thức uống này, sự chứng ngộ của vị Thầy được chuyển sang Dzogchen Rinpoche một cách tự nhiên, và ngài đạt được trạng thái giải tan các hiện tượng tương đối vào bản tánh tuyệt đối (Ch’os Nyid Zad Pa). Về sau Dzogchen Rinpoche trở thành một bậc lão thông lừng danh, bậc không tạo ra những phân biệt và không hy vọng hay sợ hãi điều tốt hay xấu. Có nhiều câu chuyện kỳ lạ về cuộc đời và trí tuệ của ngài.

Khi lần đầu tiên Gyalse Zhenphen Thaye (1800-?) nhìn thấy Tu viện Yarlung Pemakö từ xa, ngài bước xuống ngựa. Thực hiện nhiều lễ lạy, ngài khóc như một đứa trẻ. Ngài nói: “Nơi chốn này của Thầy ta không là gì ngoài Cõi Tịnh độ Vô song chân thực của Pháp Thân”. Khi ngài tới gặp Dodrupchen, Lạt ma đang gia hộ cho mọi người bằng cách dùng một lá phướn nhỏ làm bằng những dải ruy băng lụa năm màu chạm vào người họ, và Gyalwe nhìn thấy Đức Vajrapāni (Kim Cương Thủ) trong một thân ánh sáng tô điểm lá phướn.

Năm 1815, Dodrupchen phái Do Khyentse tới miền Trung Tây Tạng với những món cúng dường khổng lồ. Ngài trở về năm 1816.

Năm 1817/18, Jigme Gyalwe Nyuku tới Yarlung Pemakö để thăm Dodrupchen²¹⁶ già yếu lần cuối cùng. Đó là thời điểm hết sức vui mừng và buồn bã cho cha và con hay các huynh đệ trong Pháp. Dodrupchen kết luận cuộc sum họp bằng cách nói: “Đó là buổi gặp gỡ [hiếm hoi và đầy hỉ lạc] của một người chết và một người sống”. Dodrupchen ban giáo lý Ngöndro và nhiều giáo lý khác cho Gyalwe Nyuku và những người khác. Ngài cũng tiên tri nơi Gyalwe Nyuku sẽ thiết lập trụ xứ chính của mình, với những mô tả chi tiết về một nơi mà ngài chưa bao giờ nhìn thấy.

Tại Yarlung Pemakö, nhiều Đạo sư vĩ đại tới nhận các trao truyền từ Dodrupchen. Trong số đó có Gyalwe Nyuku, Dzogchen Rinpoche Đệ Tứ, Do Khyentse, Thành tựu giả Kathok Getse, Dola Jigme Kalzang, Repa Tamtsik Dorje, Chöying Tobden Dorje, Zhichen Sönam Palden, Sönam Gyaltsen, Changlung Namkha Jigme Dorje, và Gyalse Zhenphen Thaye.

Năm 1819, Dodrupchen khuyên²¹⁷ các đại diện của Cung điện Dege, Tu viện Dzogchen, Tu viện Kathok, và Drikung cho phép Do Khyentse trở thành một ẩn sĩ tāntrika (hành giả Mật thừa), như ngài ước nguyện để hoàn thành những hoạt động giác ngộ của ngài. Vì thế họ đã cho phép Do Khyentse đảm đương cuộc đời của một yogī lang thang. Do Khyentse nhớ lại đời sống của Dodrupchen già yếu trong những ngày đó:

Sức khỏe của Đấng Pháp Vương Tôn quý tốt hơn trước. Thỉnh thoảng ngài bất thần hát những bài ca du già, nhưng chúng tôi không có cơ hội để ghi lại những bài hát đó. Đôi khi ngài miêu tả những linh kiến của ngài về các cõi tịnh độ Báo Thân, và những lúc khác, ngài mô tả những hoàn cảnh khác nhau của chúng sinh trong sáu cõi. Ngài cũng ban những tiên tri về tương lai của việc truyền bá Giáo Pháp và của những cá nhân. Một vài người trong chúng tôi vẫn nhìn thấy thân ngài trong những hình tướng khác nhau, và đôi khi chúng tôi không nhìn thấy thân người mà chỉ thấy y phục của ngài trên ngai tòa. Có vô số điều kỳ diệu. Mỗi khi chúng tôi nhớ lại những câu hỏi mà chúng tôi có về những vấn đề quan trọng của các giáo lý, ngài trả lời một cách tự nhiên mà không cần chúng tôi phải hỏi.²¹⁸

Năm Bảy mươi bảy tuổi, vào sáng sớm²¹⁹ ngày mười ba tháng giêng năm Kim Tị (1821), ngài biến thành y phục Báo Thân. Ngài ban các giáo huấn riêng cho một vài đệ tử. Sau đó, không bệnh tật, ngài tan hòa vào sự an bình tối thượng, trong khi mô tả kinh nghiệm của ngài về những giai đoạn của việc thu hồi năng lực của các yếu tố (các đại) trong thân thể. Những tia và vòng ánh sáng cầu vồng và một trận mưa hoa tràn ngập không gian. Khi thân ngài được hỏa thiêu, nhiều xá lợi xuất hiện như dấu hiệu của sự thành tựu cao cấp. Các môn đồ của ngài xây một bảo tháp bằng vàng trong đó họ giữ gìn di cốt của ngài tại tu viện Dodrupchen cho tới năm 1959. Ngawang Tendar Lharampa, một nhà biên soạn nổi tiếng phái Geluk và là một đệ tử của Dodrupchen ở Alaksha, Mông Cổ, viết:

Có những Đạo sư có thể đạt được sự chứng ngộ.. tan hòa [thân thể họ thành thân ánh sáng cầu vồng] nhưng thay vào đó đã chọn thành tựu trạng thái của một vị hộ trì trí tuệ (Trì minh vương) với thánh tích để lại. Lý do là bởi một số vị không chấm dứt nghiệp lực của mình để hiến mình cho việc chuyển Pháp luân các hoạt động nhằm phụng sự Giáo Pháp và chúng sinh. Những vị khác để lại di cốt trong hình thức của dung (phân) và các xá lợi, để những vật này ít nhất cũng tồn tại như suối nguồn của những gia hộ cho các đệ tử. Một điển hình là [cách chết của] đấng quy y (nương tựa) tôn quý của chúng tôi, Đức Jigme Thrinle Özer vinh quang, sự hiển lộ huyễn hóa của Đức Phổ Hiền, Đức Phật nguyên thủy xuất hiện trong những tri giác của chúng sinh có thể giáo hóa như bậc thủ hộ của các hiền nhân và hiện thân của một trăm bộ Phật.²²⁰

Ngay đêm Dodrupchen mất, Do Khyentse, đệ tử chính yếu của ngài, khi ấy đang ở một nơi cách xa nhiều tuần lễ du hành đã nhận được di chúc tâm linh của ngài. Cuối đêm mười ba tháng giêng năm Kim Tị, Dodrupchen xuất hiện trên không trung trong một thân ánh sáng chói lọi và một bộ y phục bằng ánh sáng. Ngài lơ lửng trên một tấm thảm ánh sáng được bốn dākinī nâng đỡ. Bằng một giọng hết sức quyến rũ ngài hát những bài kệ trong di chúc của ngài, trong đó có những giòng sau đây, và sau đó tan hòa vào Do Khyentse.

Ta đang đi vào sự rộng lớn của Trí tuệ của Pháp giới Tối thượng (Pháp giới thể tánh trí),

Là trạng thái siêu vượt tư tưởng và những biểu lộ.

Ta đang đi vào trạng thái của Trí tuệ như Gương (Đại viên cảnh trí),

Là ánh sáng rực rỡ quang minh bất tận, tươi mới và khoáng đạt.

Ta đang đi vào sự rộng lớn của Trí tuệ của những Bình đẳng (Bình đẳng tánh trí),

Trong đó mọi tư tưởng về sự bám chấp và người bám chấp tan biến vào Pháp giới tối thượng.

Ta đang đi vào Trí tuệ Giác tánh Phân biệt (Diệu quan sát trí),

Là sự quang minh, sự ló dạng của sáu loại thấu thị.

Ta đang đi vào trạng thái của Trí tuệ Thành tựu (Thành sở tác trí),

Là cái hóa hiện những hiển lộ khác nhau phù hợp với nhu cầu của chúng sinh có thể giáo hóa.

Ta đang đi tới Zangdok Palri, cõi tịnh độ của những vị hộ trì trí tuệ (Trì minh vương).

Bởi tâm ta trở nên đồng nhất với tâm Heruka,

Ta sẽ hiển lộ ba hóa thân như bạn đồng hành của con.

Di chúc này, cho tới khi xuất hiện rõ ràng

Như nét vẽ bí mật của các biểu tượng dākinī,

Hãy niêm kín lại như miệng của một tử thi.

Cầu mong những biểu tượng này không bao giờ biến mất. TISTHA-LHEN!

Nam tử, hãy ở lại an khang.

Bây giờ con đã chiến thắng những chướng ngại của đời con.

Cho tới khi mọi hiện hữu hiện tượng được giải thoát như những dấu hiệu và giáo lý [của Giáo Pháp],

Con nên coi sinh tử và Niết bàn là những giấc mộng và sự huyễn hóa.

Hãy hiến mình cho việc thiền định là nơi không có điểm quy chiếu.

Đây là quán đảnh phó chúc và nguyện ước tuyệt đối.

Đây là quán đảnh siêu việt của những quán đảnh.²²¹

Dodrupchen đã khám phá nhiều giáo lý như kho tàng tâm, dưới tiêu đề Tamchö Dechen Lamchok, Con Đường Tối hảo của Cực Lạc, những Thánh Pháp. Nó bao gồm các sādhana Ngoại, Nội, và Bí mật của Đức Phật A Di Đà, một sādhana thiêng liêng nhất của Hayagrīva, và các sādhana của mười hai Đạo sư Dzogchen, Milarepa, Machik Labdrön, và Mahādeva (Đại Thiên). Ngài cũng khám phá một nghi lễ Chö nổi tiếng, có tựa đề là Chuwo Chigdre. Trong các tác phẩm của ngài có Gyatsö Chuthik (Một Giọt từ Đại dương), một bản dịch dài và ngắn của những bình giảng ngắn về Yönten Rinpoche Dzö, một bình giảng ngắn về Chö Khandrö Kegyang, một sādhana về sự tịnh hóa samaya, và những biên soạn về nghi lễ Mahākala và về sādhana Vajrakīla do Sangye Lingpa khám phá.

Dodrupchen biên soạn nhiều tiên tri. Ta được biết rằng Tu viện Labrang ở Amdo có một tuyển tập về các tiên tri của ngài. Chính tôi đã nhìn thấy tuyển tập vài trăm trang, nhưng hiện nay chỉ còn sót lại một tiết đoạn gồm một ít trang.

Dodrupchen nổi tiếng là có những tiên tri rõ ràng và chính xác. Thường thì các Lạt ma viết những tiên tri khi họ được nghe nói về các sự việc của một dākinī, một Lạt ma, hay một vị Phật trong một linh kiến. Nhưng sự độc đáo nơi các tác phẩm tiên tri của Dodrupchen nằm ở chỗ ngài báo trước các sự việc như một linh kiến tự nhiên hay tự xuất hiện trong trạng thái trí tuệ chứng ngộ tự thân của ngài. Chẳng hạn như:

Trong tấm gương của Pháp giới Tối thượng [của tâm trí tuệ của tôi], là cái gì thoát khỏi các niệm tưởng,

Xuất hiện những tình huống của thế giới nói chung, và

Của miền Đông Tây Tạng (mDo sMad) nói riêng,

Trong hình thức của những duyên sinh không có sự lầm lạc nào…²²²

Ngài báo trước nhiều sự kiện liên quan tới việc truyền bá Giáo Pháp, những tỉnh, và những cá nhân. Chẳng hạn như, ngài đã tiên tri việc ra đời của Khyentse Wangpo (1820-1892), Zhapkar Tsoktruk Rangtröl (1781-1851), Pema Siddhi (mất năm 1957), và hàng trăm Lạt ma vĩ đại khác. Ngài đã báo trước là Trung quốc sẽ “đỏ,” mặc dù trong thời đại của ngài “đỏ” không có ý nghĩa như bây giờ. Ngài cũng tiên tri những gì có thể xảy ra cho một nhiếp chính của Tây Tạng ở Tu viện Redring (mất năm 1947) và những hậu quả của sự kiện đó.