A Dục Vương - Cuộc Đời Và Sự Nghiệp

PHỤ LỤC II - 7 BẢN KINH PHẬT ĐƯỢC ĐỀ CẬP TRONG BIA KÝ BHABRÙ(hay BAIRAT 2)

Về bảy bản kinh Phật được nói đến trong bia ký Brahù bay Bairat số 2, các học giả nêu nhiều quan điểm và nhận xét khác nhau. Trước hết, về bản kinh thứ nhất, Vinaya-samukasa, A.J.Edmunds cho rằng đó chính là bài kinh số 49 thuộc tuyển tập Phật Tự Thuyết (Udàna), Tiểu Bộ (Khuddaka Nikàya). Kinh này nêu rõ phương pháp thuận thứ thuyết pháp của đức Phật, bắt đầu bằng việc Thế Tôn giải thích về lợi ích của bố thí (dàna), trì giới (sìla),về chư thiên (saggaldeva), sự nguy hiểm của các dục (kàmànam) àdìnava) ,và lợi ích của việc từ bỏ (kàmànam) nissaran)a), sau cùng Ngài nói đến bốn sự thật cao cả hay tứ thánh đế (cattàriariyasaccàni) gồm khổ (dukkha), tập (samudaya), diệt (nirodha), đạo (magga) mà theo Edmunds, Asoka hẳn đã rất chú ý³⁸⁸. Tuy nhiên, theo S.N.Mitra thì bài kinh Chân nhân (Sappurisa-sutta),số 113, Trung Bộ (Majjihima Nikàya), trong đó có sử dụng các từ ngữ như Vinayàdhàra và attànukkam)seti=sàmukkam)so, đáng được xem là bản kinh thứ nhất mà Asoka đã nêu trong bia ký Bhabrù của ông³⁸⁹.B.M.Barua đồng hóa bản kinh thứ nhất của bia ký với bài kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt (Singàlovàda Suttanata) lưu giữ trong tuyển tập Trường Bộ (Dìgha Nikàya), Bởi theo ông kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt đề cập nếp sống kỷ cương đạo đức của những người tại gia cư sĩ mà Budhaghosa đã gọi là Giới luật dành cho người gia chủ (Gihivinaya) và được áp dụng không những cho các cư sĩ mà còn cho cả tăng ni³⁹⁰.Xét nội dung ba bài kinh được đề xuất bởi ba học giả này thì ý kiến của B.M.Barua đáng được chấp nhận hơn cả bởi bài kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt (Singàlovàda Suttata) nhấn mạnh vai trò kỷ cương và đạo đức theo luật pháp của bậc Thánh (Ariyaninaya), tức những vấn đề mà Asoka hết sức quan tâm và được đề cập rất nhiều trong các bia ký và trụ đá của ông. Về bản kinh thứ hai, Aliya-vasàn)I, Rhys Davids xem là đồng nhất với bài kinh San)gìti, số 33, Trường bộ³⁹¹. Tuy nhiên, nhận xét này không hoàn toàn đúng bởi ta có bài kinh mang tên tương tự được tìm thấy ở Tăng Chi Bộ (Anguttara Nikàya), số 20, tập V, kinh Thánh cư (Ariyavàsà).Nội dung bài kinh này nêu rõ quan điểm của đức Phật về mười Thánh cư hay nếp sống phạm hạnh của bậc thánh (Ariyavàsà),rất giống tiêu đề bản kinh ghi trong bia ký Bhabrù. Bản kinh thứ ba của bia ký, Anàgatabhayàni, có thể được xem là đồng nhất với bài kinh có tên tương tự được tìm thấy trong Tăng Chi Bộ (Anguttara Nikàya) có thể được xem là đồng nhất với bản kinh Muni-gàthà, bản kinh thứ tư ghi trong bia ký Bhabrù.R.Mookerji xem bản kinh thứ năm của bia ký Bhabrù,Mauneya-sùte, là tương tự với bài kinh Nàlaka (Nalàkasutta) lưu trong Kinh Tập (Sutta Nipàta) thuộc Tiểu Bộ (Khuddaka Nikàya).Mặc dù Rhys Daviads đồng nhất nó với các đoạn văn thuộc Luật tạng (Vinaya Pit)aka),thật hoàn toàn chính xác để nói rằng bản kinh thứ sáu nêu trong bia ký, Upatisa-pasine, không gì khác là bài kinh Sàriputta (Sàriputtasutta) được tìm thấy trong tuyển tập Kinh Tập (Sutta Nipàta) Upatisa là tên gọi khác của Tôn giả Sàriputta, và nội dung của bài kinh gồm các câu hỏi và giải đáp giữa Tôn giả Sàriputta và đức Phật. Ta cũng hoàn toàn yên tâm khi nói rằng bản kinh thứ bảy nêu trong bia ký Bhabrù, Làghulovàde musàvàdam adhigichya, chính là bài kinh Giáo giới Ràhula tại rừng Am Bà La (Amba-latthika Ràhulovàdasutta) được lưu giữ trongtuyển tập Trung Bộ (Majjhima Nikàya),bởi lẽ không chỉ tên kinh mà nội dung bài kinh cũng hoàn toàn phù hợp với tiêu đề bản kinh nêu trong bia ký.

Từ các thông tin trên , bảy bài kinh sau đây có thể được chọn ra và được xem là tương ứng với bảy bản kinh mà Asoka đã nêu trong bia ký Bhabrù:

1.Kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt (Singàlovàda Suttanta)= Vinaya-samukasa.

2.Kinh Thánh cư (Ariyavàsà)=Aliya-vasàni.

3.Kinh Các lo sợ về tương lai (Anàgata-bhayàni)=Anàgatabhayàni.

4.Kinh Ẩn sĩ (Munisutta)=Muni-gàthà.

5.Kinh Nàlaka (Nàlakasutta)=Mauneya-sùte.

6.Kinh Sàriputta (Sàriputtasutta)=upatisa-pasine.

7.Kinh Giáo giới Ràhula tại rừng Am Bà La (Ambalatthika Ràhulovàdasutta)= Là ghulo-vàde musà vàdam adhigicvhya.

Các trích dẫn dưới đây về bảy bài kinh nói trên được rút ra từ các bản dịch kinh tạng Pàli do Tỷ-kheo Thích Minh Châu thực hiện.

1.Kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt (Singàlovàda Suttanta), số 31, Trường Bộ (Dìgha Nikàya)

Như vậy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống ở Ràjagaha (Vương Xá thành), tại Velunava (Trúc Lâm), Kalandakani-vàpa (chỗ tìm ăn của loài sóc). Lúc bấy giờ, Singàlaka (Thi ca-La-Việt),gia chủ tử, dậy sớm ra khỏi, ra khỏi thành Vương Xá, với áo thấm nước , với tóc thấm nước, chấp tay đảnh lễ các phương hướng, hướng Đông, hướng Nam , hướng Tây, hướng Bắc, hướng Hạ, hướng Thượng.

Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y bát vào thành Vương Xá khất thực. Thế Tôn thấy Singàlaka, gia chủ tử, dậy sớm, ra khỏi thành Vương Xá, với áo thấm nước, với tóc thấm nước , chấp tay đảnh lễ các phương hướng, hướng Đông, hướng Nam, hướng Tây, hướng Bắc, hướng Hạ, hướng Thượng. Thấy vậy Ngài nói với Singàlaka, gia chủ tử:

-Này Gia chủ tử, vì sao Ngươi dậy sớm, ra khỏi thành Vương Xá, với áo thấm ướt, với tóc thấm ướt, chấp tay đảnh lễ các phương hướng, hướng Đông …hướng Thượng?

-Bạch Thế Tôn, thân phụ con khi gần chết có dặn con: “Này con thân yêu, hãy đảnh lễ các phương hướng.” Bạch Thế Tôn, con kính tín, cung kính, tôn trọng, đảnh lễ lời nói của thân phụ con, buổi sáng dậy sớm, ra khỏi thành Vương Xá, với áo thấm ướt, với tóc thấm ướt, chấp tay đảnh lễ các phương hướng, hướng Đông…hướng Thượng.

-Này Gia chủ tử, trong luật pháp của bậc Thánh , lễ bái sáu phương không phải như vậy.

-Bạch Thế Tôn, trong luật pháp của bậc Thánh, thế nào là lễ bái sáu phương? Bạch Thế Tôn, trong luật pháp của bậc Thánh, đảnh lễ sáu phương phải như thế nào? Lành thay! Thế Tôn hãy giảng pháp ấy cho con!

-Này Gia chủ tử, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Singàlaka, gia chủ tử, vâng lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

-Này Gia chủ tử, đối với vị Thánh đệ tử, bốn nghiệp phiền não được diệt trừ, không làm ác nghiệp theo bốn lý do, không theo sáu nguyên nhân phung phí tài sản. Vị này, nhờ từ bỏ mười bốn ác pháp, trở thành vị che chở sáu phương; vị này đã thực hành để chiến thắng hai đời, vị này đã chiến thắng đời này và đời sau. Sau khi thân hoại mạng chung, vị này sanh ở thiện thú, Thiên giới.

Thế nào là bốn nghiệp phiền não đã được diệt trừ? Này Gia chủ tử, đó là nghiệp phiền não sát sanh, nghiệp phiền não trộm cắp, nhiệp phiền não tà dâm, nghiệp phiền não nói láo. Bốn nghiệp phiền não này đã được trừ diệt.

Thế Tôn thuyết giảng xong , bậc Đạo Sư lại giảng thêm:

Sát sanh và trộm cắp,

Nói láo, lấy vợ người.

Kẻ trí không tán thán,

Những hạnh nghiệp như vậy.

Thế nào là không làm ác ghiệp theo bốn lý do? Ác nghiệp làm do tham dục, ác nghiệp làm do sân hận, ác nghiệp làm do ngu si, ác nghiệp làm do sợ hãi. Này Gia chủ tử, vì thị Thánh đệ tử không tham dục, không sân hận, không ngu si, không sợ hãi, nên không làm ác nghiệp theo bốn lý do.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

Thiện Thệ thuyết giảng xong, bậc Đạo Sư lại giảng thêm:

Ai phản lại Chánh pháp,

Vì,tham,sân,bố,si,

Thanh danh bị sứt mẻ,

Như mặt trăng đêm khuyết.

Ai không phản Chánh pháp,

Vì tham, sân,bốsi,

Thanh danh đươc tròn đủ,

Như mặt trăng đêm đầy.

Thế nào là không theo sáu nguyên nhân phung phí tài sản? Này Gia chủ, đam mê các loại rượu là nguyên nhân phung phí tài sản. Du hành đường phố phi thời là nguyên nhân phung phí tài sản. La cà đình đám hí viện là nguyên nhân phung phí tài sản. Đam mê cờ bạc là nguyên nhân phung phí tài sản. Giao du ác hữu là nguyên nhân phung phí tài sản. Quen thói lười biếng là nguyên nhân phung phí tài sản.

Này Gia chủ tử, đam mê các loại rượu có sáu nguy hiểm: Tài sản hiện tại bị tổn thất, đấu tranh tăng trưởng, bệnh tật dễ xâm nhập, thương tổn danh dự, để lộ âm tàng, và thứ sau là trí lực tổn hại. Này Gia chủ tử, đam mê các loại rượu có sáu nguy hiểm như vậy.

Này Gia chủ tử, du hành đường phố phi thời có sáu nguy hiểm: Tự mình không che chở hộ trì, vợ con không che chở hộ trì, tài sản không được che chở hộ trì, bị tình nghi là tác giả các ác sự, nạn nhân các tin đồn thất thiệt, tự rước vào thân nhiều khổ não. Này Gia chủ tử, du hành đường phố phi thời có sáu nguy hiểm như vậy.

Này Gia chủ tử, la cà đình đám hý viện có sáu nguy hiểm: Luôn luôn tìm xem chỗ nào có múa, chỗ nào có ca, chỗ nào có nhạc, chỗ nào có tán tụng, chỗ nào có nhạc tay, chỗ nào có trống. Này Gia chủ tử, la cà đình đám hý viện có sáu nguy hiểm như vậy.

Này Gia chủ tử, đam mê cờ bạc có sáu nguy hiểm: Nếu thắng thì sanh oán thù, nếu thua thì tâm sanh sầu muộn, tài sản hiện tại bị tổn thất, tại hội trường (pháp đình) lời nói không hiệu lực, bằng hữu đồng liêu khinh miệt, vần đề cưới gả không được tín nhiệm vì người đam mê cờ bạc không xứng để có vợ. Này Gia chủ tử, đam mê cờ bạc có sáu nguy hiểm như vậy.

Này Gia chủ tử, thân cận các ác hữu có sáu nguy hiểm: Những kẻ cờ bạc, loạn hành, nghiện rượu, những kẻ trá ngụy, lường gạt, bạo động là những người bạn, là những thân hữu của người ấy. Này Gia chủ tử, thân cận ác hữu có sáu nguy hiểm như vậy.

Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm: “ Quá lạnh”, không làm việc;”quá trễ”,không làm việc;”quá sớm”,không làm việc; tôi đói quá,” không làm việc; “tôi no quá”, không làm việc. Trong khi những công việc phải làm lại không làm. Tài sản chưa có không xây dựng lên, tài sản có rồi bị tiêu thất. Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

Thiện Thệ thuyết giảng xong, bậc Đạo Sư lại giảng thêm:

Có bạn gọi bạn rượu.

Có bạn, bạn bằng mồm,

Bạn lúc thật hữu sự,

Mới xứng danh bạn bè.

Ngủ ngày ,thông vợ người

Ưa đấu tranh ,làm hại,

Thân ác hữu, xan tham,

Sáu sự não hại nguời.

Ác hữu, ác bạn lữ,

Ác hạnh,hành ác xứ,

Đời này cả đời sau,

Hai đời, nguời bị hại.

Cờ bạc và đàn bà,

Rượu chè, múa và hát

Ngủ ngày, đi phi thời,

Thân ác hữu,xan tham,

Sáu sự não hại người.

Chơi xúc xắc, uống rượu,

Theo đuổi đàn bà nguời,

Lẽ sống của người khác,

Thân cận kẻ hà tiện,

Không thân cận bậc trí,

Nguời ấy tự héo mòn,

Như trăng trong mùa khuyết.

Rượu chè không tiền của,

Khao khát, tìm tữu điếm,

Bị chìm trong nợ nần,

Như chìm trong bồn nước.

Mau chóng tự hại mình,

Như kẻ mất gia đình,

Ai quen thói ngủ ngày,

Thức trọn suốt đêm trường,

Luôn luôn say sướt mướt,

Không thể sống gia đình.

Ở đây ai hay than:

Ôi quá lạnh, quá nóng,

Quá chiều, quá trễ giờ,

Sẽ bỏ bê công việc,

Lợi ích điều tốt lành,

Bị trôi dạt một bên.

Ai xem lạnh và nóng,

Nhẹ nhàng hơn cỏ lau,

Làm mọi công chuyện mình,

Hạnh phúc không từ bỏ.

Này Gia chủ tử, có bốn hạng người phải xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người khéo nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải là bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Người vật gì cũng lấy, cho ít xin nhiều, vì sợ mà làm, làm vì mưu lợi cho mình. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp người vật gì cũng lấy phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn: Tỏ lộ thân tình việc đã qua, tỏ lộ thân tình việc chưa đến, mua chuộc cảm tình bằng sáo ngữ; khi có công việc, tự tỏ sự bất lực của mình. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp, người chỉ biết nói giỏi phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp , kẻ nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; Đồng ý các việc ác; không đồng ý các việc thiện; trước mặt tán thán, sau lưng chỉ trích. Này Gia chủ tử, như vậy là bốn trường hợp kẻ nịnh hót phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn; Là bạn khi mình đam mê các loại rượu; là bạn khi mình du hành đường phố phi thời; là bạn khi mình la cà đình đám hý viện; là bạn khi mình đam mê cờ bạc. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người tiêu pha xa xỉ phải được xem không phải bạn, dầu tự cho là bạn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

Thiện thệ thuyết giảng xong, bậc Đạo sư lại giảng thêm:

Người bạn gì cũng lấy,

Người bạn chỉ nói giỏi,

Người nói lời nịnh hót,

Người tiêu pha xa xỉ;

Cả bốn, không phải bạn,

Biết vậy, người trí tránh,

Như đường đầy sợ hãi.

Này Gia chủ tử, bốn loại bạn này phải được xem là bạn chân thật; Người bạn giúp đỡ phải được xem là bạn chân thật; người bạn chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là bạn chân thật; người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là chân thật; người bạn có lòng thương tưởng phải được xem là bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn giúp đỡ phải được xem là bạn chân thật: Che chở cho bạn khi bạn vô ý phóng dật; che chở của cải của bạn khi bạn vô ý phóng dật; là chỗ nương tựa cho bạn khi bạn sợ hãi; khi bạn có công việc sẽ giúp đỡ cho bạn của cải gấp hai lần những gì bạn thiếu. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn giúp đỡ phải được xem là người bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là người bạn thật: Nói cho bạn biết điều bí mật của mình; giữ gìn kín điều bí mật của bạn; không bỏ bạn khi bạn gặp khó khăn; dám hy sinh thân mạng vì bạn.Này Gia chủ tủ, như vậy có bốn trường hợp, người bạn chung thủy trong khổ cũng nh ưtrong vui phải được xem là người bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật: Ngăn chận bạn làm điều ác; khuyến khích bạn làm điều thiện; nói cho bạn nghe điều bạn chưa nghe; cho bạn biết con đường lên cọi chư Thiên. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật.

Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn thương tưởng phải được xem là người bạn chân thật: Không hoan hỷ khi bạn gặp hoạn nạn, hoan hỷ khi bạn gặp may mắn; ngăn chận những ai nói xấu bạn; khuyến khích những ai tán thán bạn. Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn thương tưởng phải được xem là người bạn chân thật.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

Thiện Thệ thuyết giảng xong, bậc Đạo Sư lại giảng thêm:

Bạn sẵn sàng giúp đỡ,

Bạn chung thủy khổ vui,

Bạn khuyến khích lợi ích,

Bạn có lòng thương tưởng;

Biết rõ bốn bạn này,

Người trí phục vụ họ,

Như mẹ đối con ruột.

Người trí giữ giới luật,

Sáng như lửa đồi cao.

Người tích trữ tài sản,

Như cử chỉ con ong.

Tài sản được chồng chất,

Như ụ mối đùn cao,

Người cư xử như vậy,

Chất chứa các tài sản,

Vừa đủ để lợi ích,

Cho chính gia đình mình.

Tài sản cần chia bốn

Để kết hợp bạn bè:

Một phần mình am hưởng,

Hai phần dành công việc,

Phần tư, phần để dành,

Phòng khó khăn hoạn nạn.

Này Gia chủ tử, vị Thánh đệ tử hộ trì sáu phương như thế nào? Này Gia chủ tử, sáu phương này cần được hiểu như sau: Phương Đông cần được hiểu là cha mẹ. Phương Nam vần được hiểu là sư trưởng. Phương Tây cần được hiểu là vợ con. Phương Bắc cần được hiểu là bạn bè.Phương Dưới cần được hiểu là tôi tớ, lao công. Phương Trên cân được hiểu là Sa-môn, Bà-là-môn.

Này Gia Chủ tử, có bốn trường hợp, người con phải phụng dưỡng cha mẹ như phương Đông: “Được nuôi dưỡng, tôi sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ; tôi sẽ làm bổn phận đối với cha mẹ; tôi sẽ gìn giữ gia đình và truyền thống; tôi sẽ bảo vệ tài sản thừa tự; tôi sẽ làm tang lễ khi cha mẹ qua đời.” Này Gia chủ tử, được con phụng dưỡng như phương Dông, theo năm cách như vậy, cha mẹ có lòng thương tưởng đến con theo năm cách: Ngăn chận con làm điều ác; khuyến khích con làm điều thiện; dạy con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con; đúng thời trao của thừa tự cho con. Này Gia chủ tử, như vậy là cha mẹ được con phụng dưỡng như phương Đông theo nắm cách và cha mẹ có lòng thương tưởng con theo năm cách . Như vậy phương Đông được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Này Gia chủ tử , có năm cách, đệ tử phụng dưỡng các bậc sư trưởng như phương Nam; Đứng dậy để chào, hầu hạ thầy, hăng hái học tập, tự phục vụ thầy, chú tâm học hỏi nghề nghiệp. Này Gia chủ tử, được đệ tử phụng dưỡng như phương Nam theo năm cách như vậy, các bậc sư trưởng có lòng thương tưởng đến các đệ tử theo năm cách: Huấn luyện đệ tử những gì mình đã được khéo huấn luyện; dạy cho bảo trì những gì mình được khéo bảo trì; dạy cho thuần thục các nghề nghiệp; khen đệ tử với các bạn bè quen thuộc; bảo đảm nghề nghiệp cho đệ tử về mọi mặt. Này Gia chủ tử, như vậy là bậc sư trưởng được đệ tử phụng dưỡng như phương Nam theo năm cách. Như vậy phương Nam được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Này Gia chủ tử, có năm cách, người chồng phải đối xử với vợ như phương Tây: Kính trọng vợ, không bất kính đối với vợ; trung thành với vợ; giao quyền hành cho vợ; sắm đồ nữ trang cho vợ. Này Gia chủ tử, được chồng đối xử như phương Tây theo năm cách như vậy, người vợ có lòng thương tưởng chồng theo năm cách: Thi hành tốt đẹp bổn phận của mình; khéo tiếp đón bà con; trung thành với chồng; khéo gìn giữ tài sản của chồng; khéo léo và nhanh nhẹn làm mọi công việc. Này Gia chủ tử, như vậy là người vợ được người chồng đối xử như phương Tây theo năm cách và người vợ có lòng thương tưởng chồng theo năm cách. Như vậy phương Tây được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Nay Gia chủ tử, có năm cách vị thiện nam tử đối xử với bạn bè như phương Bắc: Bố thí, ái ngữ,lợi hành, đồng sự, không lường gạt. Này Gia chủ tử, được vị thiện nam tử đối xử như phương Bắc theo năm cách như vậy, bạn bè có lòng thương kính vị thiện nam tử theo năm cách: Che chở nếu vị thiện nam tử phóng túng; bảo trì tài sản của vị thiện nam tử nếu vị này phóng túng; trở thành chỗ nương tựa khi vị thiện nam tử gặo nguy hiểm; không tránh xa khi vị thiện nam tử gặp khó khăn; kính trọng gia đình của vị thiện nam tử. Như vậy các bạn bè được vị thiện nam tử đối xử như phương Bắc theo năm cách và bạn bè có lòng thương vị thiện nam tử theo năm cách. Như vậy phương Bắc được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Này Gia chủ tử, có năm cách một vị Thánh chủ nhân đối xử với hạng nô bộc như phương Dưới: Giao việc đúng theo sức lực của họ; lo cho họ ăn uống và tiền lương; điều trị cho họ khi bệnh hoạn; chia xẻ các mỹ vị đặc biệt cho họ; thỉnh thoảng cho họ nghỉ phép. Này Gia chủ tử, các hàng nô bộc được Thánh chủ nhân đối xử như phương Dưới theo năm cách như vậy, có lòng thương đối với vị chủ nhân theo năm cách như sau: Dậy trước khi chủ dậy; đi ngủ sau chủ; tự bằng lòng với các vật đã cho; khéo làm các công việc; đem danh tiếng tốt đẹp cho chủ. Này Gia chủ tử, các hàng nô bộc được vị Thánh chủ nhân đối xử như phương Dưới theo năm cách , có lòng thương đối với Thánh chủ nhân theo năm cách. Như vậy phương Dưới được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Này Gia chủ tử, có năm cách vị thiện nam tử đối xử với các vị Sa-môn, Bà-la-môn như phương Trên: Có lòng từ trong hành động về thân; có lòng từ trong hành động về lời; có lòng từ trong hành động về ý; mở rộng cửa để đón các vị ấy; cúng dường các vị yấ các vật dụng cần thiết. Này Gia chủ tử, các vị Sa-môn, Bà-la-môn được vị thiện nam tử đối xử như phương Trên theo năm cách như vậy, có lòng thương tưởng vị thiện nam tử ấy theo năm cách sau đây; Ngăn họ không làm điều ác; khuyến khích họ làm điều thiện; thương xót họ với tâm từ bi; dạy họ những điều chưa nghe; làm cho thanh tịnh điều đã được nghe; chỉ bày con đường đưa đến cõi Trời. Này Gia chủ tử, các vị Sa-môn, Bà-la-môn được thiện nam tử đối xử như phương Trên theo năm cách.Như vậy phương Trên được che chở, được trở thành an ổn và thoát khỏi các sự sợ hãi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

Thiện Thệ thuyết giảng xong, bậc Đạo Sư lại giảng thêm:

Cha mẹ là phương Đông,

Sư trưởng là phương Nam,

Vợ chồng là phương Tây,

Bạn bè là phương Bắc.

Nô bộc là phương Dưới,

Sa-môn , Bà-la-môn,

Có nghĩa là phương Trên.

Cư sĩ vì gia đình,

Đảnh lễ phương hướng ấy.

Kẻ trí giữ Giới, Luật,

Từ tốn và biện tài,

Khiêm nhường và nhu thuận,

Nhờ vậy được danh xưng.

Dậy sớm không biếng nhác,

Bất động giữa hiểm nguy,

Người hiền, không phạm giới,

Nhờ vậy được danh xưng.

Nhiếp chúng ,tạo nên bạn,

Từ ái, tâm bao dung,

Dẫn đạo, khuyến hóa đạo,

Nhờ vậy được danh xưng.

Bố thí và ái ngữ,

Lợi hành bất cứ ai,

Đồng sự trong mọi việc,

Theo trường hợp xử sự.

Chính những nhiếp sự này,

Khiến thế giới xoay quanh,

Như bánh xe quay lăn,

Vòng theo trục xe chính.

Nhiếp sự này vắng mặt,

Không có mẹ hưởng thọ,

Hay không cha hưởng thọ,

Sự hiếu kính của con.

Do vậy bậc có trí,

Đối với nhiếp pháp này,

Như quan sát chấp trì,

Nhờ vậy thành vĩ đại,

Được tán thánh, danh xưng.

Khi được nghe vậy, Singàlaka, gia chủ tử bạch Thế Tôn: “ Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và chúng Tỷ -kheo. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.”

2.Kinh Thánh cư (Ariyavàsà), Tăng Chi Bộ Kinh, tập V, chương Mười pháp, số 20

Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Kura tại một thị trấn của dân tộc Kuru gọi là Kammàsa-dhama. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ -kheo…Thế Tôn nói như sau:

Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các vị Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống. Thế nào là mười?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần, thành tựu sáu chi phần, hộ trì một chi phần, đầy đủ bốn y cứ, trừ khử sự thật cá nhân, đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu, các tư duy không có uế trược, thân hành được khinh an, tâm được khéo giải thoát, tuệ được khéo giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ -kheo đã đoạn tận năm chi phần?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận dục tham, đoạn tận sân, đoạn tận hôm trầm thụy miên đoạn tận trạo hối, đoạn tận nghi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không có hân hoan, không có thất vọng, trú xả, chánh niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng…khi mũi ngửi hương…khi lưỡi nếm vị …khi thân cảm xúc…khi ý biết pháp, không có hân hoan, không có thất vọng, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần.

Và này các Tỷ -kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có đắn đo thân cận một sự, có đắn đo kham nhẫn một sự, có đắn đo tránh né một sự, có đắn đo trừ khử một sự. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ -kheo trừ khử sự thật cá nhân?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với những sự thật sai biệt phổ thông được các Sa-môn, Bà-la-môn phổ thông chấp nhận như: “ Thế giới là thường còn, thế giới là không thường còn, thế giới có giới hạn, thế giới không có giới hạn, sinh mạng với thân thể là một, sinh mạng với thân thể là khác, Như Lai có tồn tại sau khi chết, NhưLai không tồn tại sau khi chết, Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết, Như Lai không tồn tại và không tồn tại sau khi chết,” tất cả những tin tưởng ấy được trừ diệt, trừ bỏ, xả bỏ, quăng bỏ, giải thoát, đoạn tận, từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ khử những sự thật cá nhân.

Và này các Tỷ -kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận hại tư duy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã đoạn tận tầm cầu.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tâm hành được khinh an?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn khổ, đoạn lạc, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an trú thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tâm hành được khinh an.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tâm được khéo giải thoát?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm được giải thoát khỏi tham, tâm, được giải thoát khỏi sân, tâm được giải thoát khỏ si. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tâm được khéo giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tuệ được khéo giải thoát?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết rằng; “Tham ái đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai,” biết rằng: “ Sân đã được đoạn tận nơi ta…trong tương lai”,biết rằng: “Si đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như cây tala, không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai.” Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tuệ được khéo giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong quá khứ đã sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đã sống theo mười Thánh cư này. Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong tương lai sẽ sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy sẽ sống theo mười Thánh cư này. Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong hiện tại sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đang sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư mà các vị Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống.

3.Kinh Các sợ hãi về tương lai (Anàgata-bhàyàni), Tăng Chi Bộ Kinh, tập III, chương Năm pháp ,kinh số 78.

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sự sợ hãi về tương lai này, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.Thế nào là năm?

Ỏ đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát như sau:” Nay ta còn trẻ, niên thiếu, còn thanh niên, tóc đen nhánh, trong tuổi thanh xuân, trong sơ kỳ tuổi đời. Khi đã già yếu, và bị già chinh phục, thật không dễ dàng gì đế tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ dàng gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, có bị gaì, ta sẽ sống được thoải mái.”

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ nhất này về tương lai, như vậy là vừa đủ để Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt…chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quan sát như sau: “ Nay ta ít bệnh, ít não, sự tiêu hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung bình, hợp với tinh tấn. Nhưng rồi đến thời bệnh sẽ xúc chạm thân này.Khi đã già yếu, và bị già chinh phục, thật không dễ dàng gì để tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ dàng gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta,,không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, dầu có bị bệnh, ta sẽ sống được thoải mái.”

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ hai này về tương lai, như vậy là vừa đủ để Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt,…chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quan sát như sau: “ Này không có đói kém, được mùa, đồ ăn khất thực dễ kiếm được, thật dễ dàng để nuôi sống bằng khất thực nỗ lực. Nhưng rồi đến thời có nạn đói, mất mùa, đồ ăn khất thực khó kiếm được, không dễ dàng gì để nuôi sống bằng khất thực nỗ lực. Và những người bị nạn đói sẽ dời đến chỗ nào được nhiều đồ ăn; tại đấy, phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp. Khi phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp, thật không dễ dàng gì để tác ý đền giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ dàng gì để sống tại các cư trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, có bị đói kém, ta sẽ sống được thoải mái.”

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ ba này về tương lai,như vậy là vừa đủ để Tỷ -kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt…chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quan sát như sau: “Này loài người sống với nhau thuận hòa, hoan hỷ với nhau, không cãi lộn nhau, hòa hợp như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt ái kính. Nhưng rồi đến thời có sự sợ hãi về nạn cướp rừng, dân chúng trong nước leo lên xe để đi trốn tại chỗ nào không có sự sợ hãi, dân chúng đi đến chỗ nào có sự an ổn; tại đấy, phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp, thật không dễ gì đế tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với người ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ, và nếu thành tựu trạng thái ấy, có gặp sự sợ hãi, ta sẽ sống được thoải mái.”

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ tư này về tương lai, như vậy là vừa để Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt…chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quan sát như sau: “ Nay chúng Tăng hòa hợp, cùng nhau hoan hỷ, không tranh luận nhau, sống thoải mái, cung chung một lời dạy. Nhưng rồi đến thới chúng Tăng chia rẽ. Khi chúng Tăng chia rẽ, thật không dễ gì tác ý đến giáo pháp của các đức Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, chúng Tăng có chia rẽ, ta sẽ sống được thoải mái.”

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ năm này về tương lai, như vậy thật là vừa đủ để Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt…chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sợ hãi này về tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng dạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

4.Kinh Ẩn sĩ (Musisutta), số 12, Phẩm Rắn, Kinh Tập (Sutta Nipàta)

“Thân mật,sanh sợ hãi,

Không trú xứ, không thân,

“Ai đã chặt sanh hữu,

Sanh hữu đã đoạn tận,

Được gọi là ẩn sĩ,

Bậc đại sĩ đã thấy,

“Sau khi ước lượng đất,,

Không còn muốn tham ái,

Vị ấy chân ẩn sĩ,

Đoạn tận mọi lý luận,

“Đã rõ mọi trú xứ,

Vị ấy chân ẩn sĩ,

Không còn phải ra sức,

“Bậc chiến thắng toàn diện,

Đối với tất cả pháp,

Bậc từ bỏ tất cả,

Các bậc trí nhận thức.

“Vị có trí tuệ lực,

Định tĩnh, thích thiền định,

Giải thoát các trói buộc,

Các bậc trí nhận thức,

“Bộ hành, riêng một mình,

Trước chê bai ,tán thán,

Như sư tử, không sợ,

Như gió không vướng lưới,

Bậc lãnh đạo mọi người.

Các bậc trí nhận thức,

“Vị nào biết xử sự,

Khi người khác nói lời,

Vị không có tham ái,

Các bậc trí nhận thức,

“Ai thật tự mình đứng,

Nhàm chán các nghiệp ác,

Các bậc trí nhận thức,

“Ai biết tự chế ngự,

Trẻ và hạnh trung niên,

Vị không nên chọc giận,

Các bậc trí nhận thức,

“Ai sống nhờ người cho,

Nhận từ trên, từ giữa,

Không đủ để tán thán,

Các bậc trí nhận thức,

“Rõ biết được thế giới,

Vượt khỏi được bộc lưu,

Vị chặt đứt trói buộc,

Các bậc trí nhận thức,

“Hai nếp sống không giống,

Gia chủ và vợ con,

Gia chủ không chế ngự,

Bậc ẩn sĩ luôn luôn,

“Giống như loại chim công,

Không bao giờ sánh bằng,

Cũng vậy , người gia chủ,

Bậc ẩn sĩ viễn ly,

Trú xứ, sanh bụi bặm,

Hình ảnh bậc ẩn sĩ”.

Không còn gieo giống thêm,

Không muốn nó tùy sanh,

Một mình đi im lặng,

Con đường tịch mịch ấy”.

Tìm hiểu được hột giống,

Được tiếp tục tùy sanh,

Thấy sanh diệt chấm dứt,

Không rơi vào tính toán.”

Không ham trú xứ nào,

Không tham, không say đắm,

Đạt đến bờ bến kia.”

Bậc toàn tri, thiện tuệ,

Không còn bị ô nhiễm.

Ái đoạn diệt, giải thoát,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Giới cấm được đầy đủ,

Gìn giữ trì chánh niệm,

Không hoang vu, lậu tận,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Ẩn sĩ, không phóng dật,

Không có bị giao động,

Giữa các tiếng vang động,

Như son không dính nước,

Người không ai lãnh đạo,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Như cột trụ hồ tắm,

Lời khen chê cực đoan,

Với căn khéo định tĩnh,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Thẳng như cây thoi đưa,

Quán sát chánh bất chánh,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Không làm các điều ác,

Bậc ẩn sĩ chế ngự,

Vì không làm ai giận,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Nhận lãnh đồ khất thực,

Hay từ chỗ còn lại,

Không nói lời hạ mình,

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

Thấy được lý chân đế,

Vượt biển lớn như vậy,

Không ỷ lại, vô lậu.

Vị ấy thật ẩn sĩ.”

An trú, thật xa nhau,

Không ngã sở, khéo nhiếp,

Ngăn chận hữu tình khác,

Che chở loài hữu tình.”

Loài chim có cổ xanh,

Chim thiên nga nhanh nhẹn,

Không sánh bằng Tỷ-kheo,

Sống thiền định trong rừng.”

5.Kinh Nàlàka (Nàlakasutta),số 11, Đại Phẩm, Kinh Tập (Sutta Nipàta)

“Ẩn sĩ Asita,

Thấy chúng các chư Thiên,

Chúng hoan hỷ vui vẻ,

Chúng cung kính In-đa,

Với nhiệt tình nói lên,

“Thấy chư Thiên hoan hỷ,

Với tâm tư cung kính,

Asita:

“Vì sao chúng chư Thiên,

Chúng cầm áo, vui múa³⁹²

“Trong thời gian chiến trận,

Dũng sĩ được thắng trận,

Thời gian ấy chúng không,

Chúng thấy gì hy hữu,

“Chúng la lớn³⁹³ ca hát,

Chúng múa tay³⁹⁴, vỗ tay,

Này ta hỏi các người,

Các ngươi hãy mau chóng,

Chư Thiên:

“Tại xứ Lumbinì,

Có sanh vị Bồ tát,

Ngài sanh, đem an lạc,

Do vậy chúng tôi mừng,

“Ngài,chúng sanh tối thượng,

Bậc Ngưu vương loài người,

Ngài sẽ chuyển pháp luân,

Rống tiếng rống sư tử,

“Sau khi nghe lời ấy,

Liền vội vàng bước xuống,

Của vua Tịnh Phạn vương,

Nói với các Thích Ca:

“Thấy Thái tử chói sáng,

Trong lò đúc nấu vàng,

Bừng sáng và rực rỡ,

Họ Thích trình Thái tử,

“Sau khi thấy Thái tử,

Thanh tịnh như sao ngưu,

Sáng chiếu như mặt trời,

Ẩn sĩ tâm hân hoan,

“Chư Thiên cầm ngôi lọng,

Cây lọng có nhiều cành,

Chúng quạt với phất trần,

Nhưng không ai thấy được,

Bậc ẩn sĩ bện tóc,

Thấy Thái tử (nằm dài),

Như đồng tiền bằng vàng,

Có lông trắng đưa lên,

Đẹp ý, lòng hân hoan,

“Sau khi ẵm bồng lên,

Bậc cầu đạo tìm hiểu,

Tâm tư được hoan hỷ,

“Vị này bậc vô thường,

“Khi vị ấy nghĩ đến,

Số mệnh không tốt đẹp,

Thấy vậy, các Thích ca,

“Có sự gì chướng ngại,

“Thấy họ Thích lo lắng,

“Ta không thấy bất hạnh,

“Đối với (Thái tử) ấy,

Vị này không hạ liệt³⁹⁵

“Thái tử này sẽ chứng,

Sẽ chuyển bánh xe pháp,

Vì lòng từ thương xót,

Và đời sống Phạm hạnh,

“Thọ mạnh Ta ở đời,

Đến giữa đời sống Ngài,

Ta sẽ không nghe pháp,

Do vậy Ta sầu não,³⁹⁶”

“ Sau khi khiến họ Thích,

Bậc sống theo phạm hạnh,

Vị ấy vì lòng từ,

Khích lệ nó học pháp,

“Khi người nghe tiếng Phật ,

Bậc đã đạt Bồ đề,

Hãy đi đến chỗ ấy,

Và sống đời Phạm hạnh,

“Như vậy, được khuyên bảo,

Vị ấy ở tương lai,

Do vậy Nà-la-ka,

Sống với căn hộ trì,

“ Khi nghe tin pháp luân,

Đến thấy được hoan hỷ,

Hỏi Mâu ni tối thắng,

Như A-xi-ta khuyên,

(Kệ mở đầu đã xong)

“ Lời A-xi-ta này,

Con hỏi Gô-ta-ma,

Không nhà, con đi đến,

Con hỏi bậc ẩn sĩ,

Con đường đạo tối thượng,

“ Thế Tôn đáp như sau:

Là đạo hạnh mâu ni,

Hãy đến lắng tai nghe,

Hãy vững trí, an thần,

Hãy tu hạnh Sa-môn,

Giữa khen chê trong làng,

Sống hạnh thật an tịnh,

“Tiếng cao thấp phát ra,

Nữ nhân hay cám dỗ,

“Hãy từ bỏ dâm dục,

Đối hữu tình yếu mạnh³⁹⁷

“Ta thế nào, chúng vậy,

Lấy ngã làm ví dụ,

Hãy bỏ dục, bỏ tham,

Bậc có mắt hành đạo,

“Bụng đói, ăn chừng mực,

Vị ấy không ham dục³⁹⁸

“Sau khi đi khất thực.

Đi đến dưới gốc cây,

“Bậc hiền trí hành thiền,

Hành thiền dưới gốc cây,

“Khi đêm hết, sáng đến,

Chớ hân hoan khất thực,

“Ẩn sĩ không đi gấp,

Tìm ăn³⁹⁹cắt nói chuyện,

“Nếu được, thật là tốt,

Nghĩ vậy, cả hai mặt,

“Đi với bát cầm tay,

Chớ khinh đồ cho ít,

“Bậc Sa-môn thuyết giảng,

Nhưng đến bờ bên kia,

Tuy vậy chớ nghĩ rằng,

“Với ai không có tham,

Đoạn tận hành thiện ác,⁴⁰⁰

“Thế Tôn lại nói thêm

Thức tri hạnh ẩn sĩ,

Với lưỡi ấn nóc họng,

“Tâm chớ có thụ động,

Không hôi hám, độc lập,⁴⁰¹

“Hãy tập ngồi một mình,

Sống một mình được gọi,

Nếu tự mình tìm được,

“Hãy chói sáng mười phương,

Của các bậc hiền sĩ,

Mong đệ tử của Ta,

“Hãy đọc các dòng nước,

Nước khe núi chảy ồn,

“Cái gì trống⁴⁰² kêu to,

Ngu như ghè với nước,

“Khi Sa-môn nói nhiều,

Tự biết, nên thuyết pháp,

“Ai biết, biết tự chế,

Vị ấy là ẩn sĩ,

Vị ấy là ẩn sĩ,

Trong lúc giữa ban ngày,

Cõi Trời Ba Mươi Ba,

Với y áo, thanh tịnh,

Các vị ấy cầm áo,

Những lời khen tán thán.”

Dõng dạc và phấn chấn,

Ở đây vị ấy nói.”

Lại nhiệt tình hoan hỷ?

Là do nhân duyên gì?”

Với các Asura,

Asura bại trận,

Lông tóc dựng ngược dậy,

Chư Thiên⁴⁰³hoan hỷ vậy.”

Và chúng tấu nhạc trời⁴⁰⁴,

Chúng múa nhảy vũ điệu,

Trú đảnh núi Meru⁴⁰⁵

Giải tỏa điều ta nghi!”

Trong làng các Thích Ca,

Báu tối thắng, vô tỷ,

Hạnh phúc choloài người,

Tâm vô cùng hoan hỷ.”

Ngài,loài người tối thắng;

Thượng thủ mọi sanh loại,

Trong khu rừng , ẩn sĩ,

Hùng mạnh nhiếp loài thú .”

Ẩn sĩ Asita

Và đi đến lâu đài,

Đến nơi Ngài ngồi xuống,

“Hoàng tử nay ở đâu,

Ta nay muốn thấy Ngài.”

Rực rỡ như vàng chói,

Được thợ khéo luyện thành,

Với dung sắc tuyệt mỹ

Cho ẩn sĩ Tư Đà.⁴⁰⁶”

Chói sáng như lửa ngọn,

Vận hành giữa hư không,

Giữa trời thu, mây tịnh,

Được hỷ lạc rộng lớn.”

Đưa lên giữa hư không,

Có hàng ngàn vòng chuyền,

Có tán vàng, lông thú,

Kẻ cầm lọng, phất trần.”

Tên Kăn-ha-xi-ri,

Trên tấm chăn màu vàng,

Lại trên đầu Thái tử,

Tâm ẩn sĩ phấn khởi,

(Đưa tay) bồng Thái tử.”

Con trai dòng họ Thích,

Vượt khổ, nhờ tướng, chú,

Thốt lên lời như sau:

Tối thượng loài hai chân.”

Số mệnh của tự mình,

Vị ấy rơi⁴⁰⁷nước mắt,

Họ ẩn sĩ đang khóc:

Sẽ xảy cho Thái tử?”

Vị ẩn sĩ trả lời:

Xảy đến cho Thái tử,

Chướng ngại sẽ không có,

Chớ có gì lo lắng.⁴⁰⁸

Tối thượng quả Bồ đề,

Thấy thanh tịnh tối thắng,

Vì hạnh phúc nhiều người,

Được truyền bá rộng rãi.”

Còn lại không bao nhiêu,

Ta sẽ bị mệnh chung,

Bậc tinh cần vô tỷ,

Bất hạnh⁴⁰⁹và khổ đau.⁴¹⁰

Sanh hoan hỷ rộng lớn,

Bước ra khỏi nội thành,

Thương con trai của chị,

Bậc tinh cần vô tỷ.”

Từ người khác⁴¹¹nói lên,

Đã đi con đường pháp,

Hỏi kỹ về đạo pháp⁴¹²,

Dưới bậc Thế Tôn ấy.”

Bởi vị nghĩ hạnh phúc,

Đường tối thắng thanh tịnh,

Với phước đức chất chứa,

Chờ đợi bậc chiến thắng.”

Được bậc chiến thắng chuyển,

Bậc ẩn sĩ Ngưu vương,

Pháp Mâu ni tối thượng,

Trong buổi gặp gỡ trước.”

Con biết là như thật,

Đường giải thoát mọi pháp.

Tin hạnh người khất sĩ,

Hãy nói lên cho con,

Đưa đến Mâu ni hạnh.”

“Khó hành, khó thực hiện,

Ta sẽ cho ngươi biết,

Ta sẽ nói cho ngươi,

Hãy kiên trì bền chí!”

Không để bị giao động,

Hãy chế ngự tâm sân,

Không cống cao kiêu mạn.⁴¹³”

Như ngọn lửa trong vườn,

Chớ cám dỗ ẩn sĩ!’

Xả mọi dục cao thấp,⁴¹⁴

Không đối nghịch, tham đắm.⁴¹⁵

Chúng thế nào, Ta vậy,

Chớ giết, chớ bảo giết.”

Đây phàm phu bị nắm,

Vượt điạ ngục loài người.⁴¹⁶

Ít dục, không tham lam,

Không dục ,thật tịch tịnh.”

Ẩn sĩ vào rừng sâu,

Sửa soạn ngồi (an tịnh)”.

Hoan hỷ trong rừng sâu,

Thỏa mãn sở thích mình.⁴¹⁷

Cần phải đi đến làng,

Đồ mang⁴¹⁸từ làng đi.”

Đến làng, giữa gia đình,

Không nói chuyện liên hệ.⁴¹⁹

Không được, cũng là tốt,

Vị ấy trở về⁴²⁰cây !”

Không câm⁴²¹dáng như câm,

Không chê⁴²²người đem cho.”

Con đường cao và thấp,

Không có hai con đường,⁴²³ (?)

Đường này chỉ là một (?)”

Tỷ-kheo, cắt giòng nước,

Vị ấy không sầu não.”

“Ta dạy cho các ngươi,

Hãy tu như lưỡi dao,

Hãy hạn chế bao tử!”

Nhưng chớ nghĩ quá nhiều,

Sống cứu cánh Phạm hạnh.”

Sống đúng hạnh⁴²⁴Sa-môn,

Là hạnh bậc ẩn sĩ,

Thoải mái trong cô độc.”

Sau khi nghe tiếng nói,

Hãy hành thiền , bỏ dục,

Tăng trưởng tâm và tín.”

Từ khe núi⁴²⁵vực sâu,⁴²⁶

Biển lớn động im lặng.”

Cái gì đầy yên lặng,

Bậc trí như ao đầy.”

Nói liên hệ đến đích,

Tự biết, nên nói nhiều.”

Ai biết,không nói nhiều,

Xứng đáng hạnh ẩn sĩ,

Đạt được hạnh ẩn sĩ.”

6.Kinh Sàriputta(Sàriputtasutta), số 16,Phẩm Tám,Kinh Tập (Sutta Nipàta)

Sàriputta

“Trước con chưa từng thấy,

Tiếng nói thật ngọt ngào,

Từ cõi Đâu xuất đến,

“Bậc có mắt xuất hiện,

Quét sạch mọi u ám,

“ Bậc giác ngộ, độc lập,

Ngài đến ở đời này,

Từ nhiều người trói buộc,

“ Ai Tỷ-kheo nhàm chán,

Tại gốc cây, nghĩa địa,

“ Tại chỗ cáo thấp ấy,

Trong hướng đi bất tử,

“ Bao nguy hiểm ở đời,

Khiến Tỷ-kheo không run,

“Ngôn ngữ và hành xứ⁴²⁷

Có bao nhiêu giới cấm,

“Chấp nhận học tập gì,

Thông minh, giữ chánh niệm,

Trên tự ngã của mình,

Thế Tôn :

“Này Sàriputta”

Với người biết nhàm chán,

Khi sử dụng sàng tọa,

Với ai muốn giác ngộ,

Ta sẽ nói người ấy,

“Vị Tỷ-kheo có trí,

Không có sợ năm điều,

Các loại ruồi mối bay⁴²⁸

Xúc chạm của loài người,

“ Vị ấy không nên sợ,

Khi đã được thấy biết,

Bậc tìm đến chí thiện,

Cần phải lo khắc phục,⁴²⁹

“Khi thọ lãnh biện hoạn,

Với lạnh và cực nóng,

Bị chúng cảm xúc nhiều,

Cần tinh tấn cần mẫn,

“ Chớ ăn trộm ăn cắp,

Hãy cảm xúc từ tâm,

Khi rõ biết tâm tư,

Hãy gột sạch , tẩy sạch,

“ Chờ để bị chi phối,

Hãy đào chúng tận gốc,

Đối những gì khả ái,

Hãy hoàn toàn nhiếp phục,

“Thiên trọng về trí tuệ,

Hãy chận đứng loại bỏ,

Hãy khắc phục bất lạc,

Hãy khắc phục bốn pháp,

“Ta sẽ ăn những gì,

Thật khó khăn ta ngủ,

Với những tư tưởng ấy,

Bậc hữu học, không nhà,

“Với đồ ăn, vải mặc,

Cần ước lượng vừa đủ,

Chế ngự đối với chúng,

Dầu phẫn uất, không nói,

“Với mắt cuối nhìn xuống,

Chú tâm vào thiền định,

Cố gắng tu tập xả,

Hãy cắt đứt trừ khử,

“Bị buộc tội bằng lời,

Phá hoại sự cứng rắn⁴³⁰

Nói lên những lời nói,

Không để tâm suy tư,

“Lại nữa, năm loại vua,

Hãy học nhiếp phục chúng,

Đối với sắc và tiếng,

Cùng đối các cảm xúc,

“Hãy chế ngự ước muốn,

Vị Tỷ-kheo chánh niệm,

Rồi đúng thời vị ấy,

Với chuyên tâm nhất trí,

Chưa ai từng được nghe,

Như tiếng bậc Đạo Sư,

Xá Lợi Phất nói vậy.”

Đời này và Thiên giới,

Độc cư, chứng an lạc.”

Như thật, không man trá,

Lãnh đạo các đồ chúng,’

Con đến với câu hỏi.”

Sống an tọa, trống không,

Hay núi rừng hang sâu.”

Bao điều cần chinh phục⁴³¹

Tại trú xứ vắng lặng.”

Tỷ-kheo cần chinh phục

Tại trú xứ vắng vẻ.”

Của vị ấy là gì?

Tỷ-kheo cần tinhtấn?”

Vị Tỷ-kheo nhất tâm,

Tẩy sạch các cấu uế,

Như thợ lọc vàng bạc.”

Thế Tôn bèn trả lời:

Có gì là khoan khoái?

Tại chỗ tịnh trống không,

Sống đúng với tùy pháp,

Như ta đã quán tri⁴³²

Chánh niệm sống biên địa,⁴³³

Đáng sợ hãi ở đời:

Cùng các loài bò sát,

Cùng các loại bốn chân.”

Tri kiến của người khác,

Nhiều sợ hãi của chúng,

Thấy được các nguy hiểm,⁴³⁴

Tất cả nguy hiểm khác.”

Khi cảm xúc đói khổ,

Cần phải nhiếp phục chúng,

Kẻ không bỏ nhà cửa,⁴³⁵

Lòng hết sức kiên trì.”

Chớ nói lời nói láo,

Đối kẻ yếu⁴³⁶kẻ mạnh,⁴³⁷

Trong tình trạnh dao động,⁴³⁸

Phần hắc ám đen tối.”

Bởi phẫn nộ , quá mạn,

Và an trú như vậy,

Hay đối không khả ái,

Chớ để bị chi phối.”

Hoan hỷ trong chí thiện,

Nguy hiểm ách nạn ấy,⁴³⁹

Đối trú xứ vắng lặng,

Khiến sầu muộn khóc than.”

Và được ăn tại đâu?

Nay ta ngủ tại đâu?

Vị ấy có thể than,

Hãy nhiếp phục trừ chúng.”

Đúng thời, thâu hoạch được,

Với mục đích thỏa mãn,⁴⁴⁰

Sống nhiếp phục trong làng,

Những lời độc thô ác,”

Chân không đi lang thang,

Với rất nhiều tỉnh giác,

Tự ngã khéo định tĩnh,

Các nghi ngờ hối tiếc.⁴⁴¹

Chánh niệm, tâm hoan hỷ,

Giữa các đồngPhạm hạnh,

Hiền thiện và đúng thời,

Các chủ thuyết người khác.”

Hiện có ở trên đời,

Luôn luôn giữ chánh niệm,

Đối với vị và hương,

Hãy chế ngự tham ái.”

Đối với những pháp ấy,

Tâm tư khéo giải thoát,

Chơn chánh suy tư pháp,

Hãy đoạn tận hắc ám.

Thế Tôn nói như vậy.”

7.Kinh giáo giới La Hầu La ở rừng Am Bà La (Ambalat)t)hikà Ràhulovàdasutta), số 61, Trung Bộ (Majjhima Nikàya)

Như vậy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại Kalandakanivapa (chỗ nuôi dưỡng sóc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Ràhula (La hầu-la) ở tại Ambalatthika. Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Amba-latthika, chỗ Tôn giả Ràhula ở. Tôn giả Ràhula thấy Thế Tôn từ xa đi đến, sau khi thấy, liền sửa soạn chỗ ngồi và nước rửa chân. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn, và sau khi ngồi, Ngài rửa chân. Tôn giả Ràhula đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

Rồi Thế Tôn, sau khi để một ít nước còn lại trong chậu nước, bảo Tôn giả Ràhula:

-Này Ràhula, ông có thấy một ít nước còn lại này trong chậu nước không?

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

-Cũng ít vậy, này Ràhula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn, sau khi đổ đi chút ít nước còn lại ấy rồi bảo Ràhula:

-Này Ràhula, ông có thấy chút ít nước còn lại ấy bị đổ đi không?

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Cũng đổ đi vậy, này Ràhula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn lật úp chậu nước ấy và bảo Tôn giả Ràhula.

-Này Ràhula, ông có thấy chậu nước bị lật úp ấy không?

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Cũng lật úp vậy, này Ràhula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn lật ngửa trở lại chậu nước ấy và bảo Tôn giả Ràhula:

-Này Ràhula, ông có thấy chậu nước này trống không không?

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Cũng trống không vậy, này Ràhula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tám quý.

Này Ràhula, ví như một con voi của vua, có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường có mặt ở chiến trường. Khi lâm trận, con voi này dùng hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng ngà, dùng đuôi, nhưng bảo vệ cái vòi. Ở đây, người nài nghĩ rằng: “ Con voi của vua này có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường hay có mặt ở chiến trường. Khi lâm trận con voi này thường dùng hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng ngà, dùng đuôi, nhưng bảo vệ cái vòi. Con voi của vua (như vậy) không quăng bỏ mạng sống (của mình).” Này Ràhula, nhưng khi con voi của vua, có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường hay cómặt ở chiến trường, khi lâm trận, con voi này dùng hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng ngà, dùng đuôi, dùng vòi. Ở đây , người nài nghĩ rằng: “ Con voi của vua này, có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường hay có mặt ở chiến trường…(như trên)…dùng đuôi, dùng vòi. Con voi của vua (như vậy) đã quăng bỏ mạnh sống (của mình), và nay con voi của vua không có việc gì mà không làm.” Cũng vậy, này Ràhula, đối với ai biết mà nói láo, không có tàm quý, thời Ta nói rằng ngưới ấy không có việc ác gì mà không làm. Do vậy, này Ràhula, “ Ta quyết không nói láo, dầu nói để mà chơi” này Ràhula, ông phải học tập như vậy.

-Này Ràhula, ông nghĩ thế nào? Mục đích của cái gương là gì?

-Bạch Thế Tôn, mục đích là để phản tỉnh.

Cũng vậy, này Ràhula, sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành thân nghiệp. Sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành khẩu nghiệp. Sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành ý nghiệp.

Này Ràhula, khi ông muốn làm một thân nghiệp gì, hãy phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “Thân nghiệp này của ta có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “Thân nghiệp này ta muốn làm. Thân nghiệp này của ta có thể đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Một thân nghiệp như vậy, này Ràhula, ông nhất định chớ có làm.Này Ràhula,nếu sau khi phản tỉnh, ôngbiết: “ Thân nghiệp này ta muốn làm. Thân nghiệp này của ta không có thể đưa đến tự hại, không có thể đưa đến hại người, không có thể đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Một thân nghiệp như vậy, này Ràhula, ông nên làm. Này Ràhula, khi ông đang làm một thân nghiệp, ông cần phải phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “Thân nghiệp này ta đang làm. Thân nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “ Thân nghiệp này ta đang làm. Thân nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, ông hãy từ bỏ một thân ngiệp như vậy. Nhưng nếu, này Ràhula, trong khi phản tỉnh ông biết như sau: “ Thân nghiệp này ta đang làm. Thân nghiệp này của ta không đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Thân nghiệp như vậy, này Ràhula, ông cần phải tiếp tục làm. Sau khi ông làm xong một thân nghiệp, này Ràhula, ông cần phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “ Thân nghiệp này ta đã làm. Thân nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết như sau: “ Thân nghiệp này ta đã làm. Thân nghiệp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ .’ Một thân nghiệp như vậy, này Ràhula, ông cần phải thưa lên, cần phải tỏ lộ, cần phải trình bày trước các vị Đạo sư, hay trước các vị đồng Phạm hạnh có trí. Sau khi đã thưa lên, tỏ lộ, trình bày, cần phải phòng hộ trong tương lai. Nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết như sau: “ Thân nghiệp này ta đã làm.Thân nghiệp này không đưa đến tự hại,không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai;thời thân nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.”Do vậy, này Ràluha, ông phải an trú trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp tục tu học ngày đêm trong các thiện pháp.Này

Ràhula, khi ông muốn làm một khẩu nghiệp gì , hãy phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “ Khẩu nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “ Khẩu nghiệp này ta muốn làm. Khẩu nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu ngiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.”Một khẩu nghiệp như vậy, này Ràhula, nhất định chớ có làm. Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “ Khẩu nghiệp này ta muốn làm. Khẩu nghiệp này của ta không có thể đưa đến tự hại, không có thể đưa đến hại người, không có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đêm đến quả báo an lạc.” Một khẩu nghiệp như vậy, này Ràhula, ông nên làm. Này Ràhula, khi ông đang làm một khẩu nghiệp, ông cần phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “ Khẩu nghiệp này ta đang làm. Khẩu nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “ Khẩu nghiệp này ta đang làm. Khẩu nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, ông hãy từ bỏ một khẩu nghiệp như vậy. Nhưng nếu Ràhula, khi phản tỉnh, ông biết như sau: “ Khẩu nghiệp này ta đang làm, .Khẩu nghiệp này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Khẩu nghiệp như vậy này Ràhula, ông cần phải tiếp tục làm. Sau khi ông làm cong một khẩu nghiệp, này Ràhula, ông cần phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “ Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đứa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ:” Nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết như sau: “ Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu nghiệp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.”Một khẩu nghiệp như vậy, này Ràhula, ông cần phải thưa lên, cần phải tỏ lộ, cần phải trình bày trước vị Đạo sư hay trước các vị đồng Phạm hạnh có trí. Sau khi đã thưa lên, tỏ lộ , trình bày,cần phải phòng hộ trong tương lai. Nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết như sau: “ Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu nghiệp này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đưa đến quả báo an lạc.” Do vậy, này Ràhula, ông phải trú trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp tục tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

Này Ràhula, khi ông muốn làm một ý nghiệp gì, hãy phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: “Ý nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết : “Ý nghiệp này ta muốn làm. Ý nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người, có thể đaư đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ.” Một ý nghiệp như vậy, này Ràhula, ông nhất định chớ có làm. Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết : “Ý nghiệp này ta muốn làm. Ý nghiệp này của ta không có thể đưa đến tự hại, không có thể đưa đến hại người, không có thể đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Ý nghiệp như vậy, này Ràhula, ông nên làm. Này ràhula, khi ông đang làm một ý nghiệp, ông cần phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: “Ý nghiệp này ta đang làm. Ý nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ.”Này Ràhula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “Ý nghiệp này ta đang làm. Ý nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời ýnghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem lại quả báo đau khổ.” Này Ràhula, ông hãy từ bỏ một ý nghiệp như vậy. Nhưng nếu, này Ràhula, khi phản tỉnh ông biết như sau: “Ý nghiệp này ta đang làm. Ý nghiệp này của ta không đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Ý nghiệp như vậy, này Ràhula, ông phải tiếp tục làm. Sau khi ông làm xong một ý nghiệp, này Ràhula, ông cần phải phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: “Ý nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem lại quả báo đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.”Nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết như sau: “Ý nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai;thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ.” Một ý nghiệp như vậy, này Ràhula, ông cần phải lo âu, cần phải tàm quý, cần phải nhàm chán, cần phải phòng hộ trong tương lai. Còn nếu trong khi phản tỉnh, này Ràhula, ông biết: Ý nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Do vậy, này Ràhula, ông phải an trú trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp tục tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

Này Ràhula, trong thời quá khứ, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã tịnh hóa thân nghiệp, đã tịnh hóa khẩu nghiệp, đã tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những vị ấy, sau khi phản tỉnh nhưvậy nhiều lần, đã tịnh hóa thân nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, đã tịnh hóa khẩu nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, đã tịnh hóa ý nghiệp. Này Ràhula, trong thời vị lai, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào sẽ tịnh hóa thân nghiệp, sẽ tịnh hóa khẩu nghiệp, sẽ tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những vị ấy, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, sẽ tịnh hóa thân nghiệp, sau khi phản tỉnh nhiều lần, sẽ tịnh hóa khẩu nghiệp, sau khi phản tỉnh nhiều lần, sẽ tịnh hóa ý nghiệp. Này Ràhula, trong thời hiện tại, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào tịnh hóa thân nghiệp, tịnh hóa khẩu nghiệp, tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những vị ấy, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, tịnh hóa thân nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, tịnh hóa ý nghiệp. Do vậy, này Ràhula: “ Sau khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ tịnh hóa khẩu nghiệp; sau khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ tịnh hóa ý nghiệp.” Như vậy, này Ràhula, ông cần phải tu học.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ràhula, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THƯ MỤC

I.Nguồn tài liệu Pàli

-Kinh Trường Bộ, II, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1991.

-Kinh Trường Bộ, II, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1991.

-Kinh Bộ Tăng Chi, II, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1996.

-Kinh Bộ Tăng Chi, IV, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1996.

-Kinh Tiểu Bộ, I, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1999.

-Thích Minh Châu, Trung Bộ Kinh II, Tu Thư Đại học Vạn Hạnh, 1974.

-E.Hare, The Book of Gradual Saving, IV, Pali Text Society, London, 1955-1992.

-M.Walshe, The Long Discourses of the Buddha, Wisdom Publication, London,1987.

-Rhys Davids & H.Oldenberg, Vinaya Texts,I,Motilal Banarsidass Publishers, Pvt,Ltd,Delhi,1965-1998.

-Rhys Davids & H.Oldenberg, Vinaya Texts,II, Motiala Banarsidass Publishers, Pvt, Delhi, 1965-1998.

-Rhys Davids & H.Oldenberg, Vinaya Texts, III, Motilal Banarsidass Publishers,Pvt,Ltd,Delhi,1965-1998.

II. Các tài liệu Ấn Độ và Tích Lan

-Divyàvadàna.

-Dìpavam)sa.

-Indian Antiquary.

-Journal of Asiatic Society of Bengal.

-Journal of the Royal Asiatic Society (New Series).

-Kaut)ilya’s Arthaśàstra.

-Mahàbodhivam)sa.

-Mahàbodhi Centenary Commemorative Volume.

-Mahàvam)sa.

-Mahàvam)sa Tika.

-Parisishta Parvan.

-Samantapàsàdikà.

-Vishn)u Puràna.