Phân Tích Giới Tỳ Khưu 2

MƯỜI SÁU ĐIỀU LIÊN QUAN ĐẾN THUYẾT PHÁP

[857] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có dù ở tay. Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các tỷ-kheo nhóm Lục Sư lại thuyết Pháp đến người có dù ở tay?

…(như trên)…

- Này các tỷ-kheo, nghe nói các ngươi thuyết Pháp đến người có dù ở tay, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này những kẻ rồ dại, vì sao các ngươi lại thuyết Pháp đến người có dù ở tay vậy? Này những kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, hay làm tăng thêm niềm tin của những người đã có đức tin. … (như trên)… Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ta sẽ không thuyết Pháp đến người có dù ở tay” là điều học nên được thực hành. Và điều học này đã được đức Thế Tôn quy định cho các tỷ-kheo như thế.

[858] Vào lúc bấy giờ, các vị tỷ-kheo ngần ngại thuyết Pháp đến người bị bệnh có dù ở tay. Dân chúng phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Tại sao các sa-môn Thích tử lại không thuyết Pháp đến người bị bệnh có dù ở tay?

Các tỷ-kheo đã nghe được những người ấy phàn nàn, phê phán, chê bai. Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn nhân lý do ấy nhân sự kiện ấy đã thuyết Pháp thoại rồi bảo các tỷ-kheo rằng:

- Này các tỷ-kheo, ta cho phép thuyết Pháp đến người bị bệnh có dù ở tay. Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dù ở tay” là điều học nên được thực hành.

Dù nghĩa là có ba loại dù: dù trắng, dù bằng sậy, dù bằng lá được buộc theo vòng tròn, được buộc bằng các thanh cây dẹp.

Pháp nghĩa là được giảng bởi đức Phật, được giảng bởi các vị Thinh Văn, được giảng bởi các vị ẩn sĩ, được giảng bởi chư Thiên, có liên quan đến mục đích, có liên quan đến Pháp bảo.

Thuyết: vị thuyết theo câu thì phạm tội tác ác (dukkaṭa) theo từng câu một. Vị thuyết theo âm thì phạm tội tác ác (dukkaṭa) theo từng âm một.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dù ở tay. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dù ở tay do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[859] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có gậy ở tay. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có gậy ở tay” là điều học nên được thực hành.

Gậy nghĩa là gậy dài bốn cánh tay của người đàn ông bậc trung (khoảng hai mét), dài hơn không phải là gậy, ngắn hơn không phải là gậy.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có gậy ở tay. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có gậy ở tay do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[860] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có dao ở tay. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dao ở tay” là điều học nên được thực hành.

Dao nghĩa là vũ khí có lưỡi một bên, có lưỡi hai bên.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dao ở tay. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có dao ở tay do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[861] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có vũ khí ở tay. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có vũ khí ở tay” là điều học nên được thực hành.

Vũ khí nghĩa là cây cung, cây nỏ.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có vũ khí ở tay. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có vũ khí ở tay do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Phần Tiếng Sột Sột là phần thứ sáu.

07.PHẦN GIÀY DÉP

[862] Điều học thứ nhất: Câu chuyện về các tỳ-khưu nhóm Lục Sư. Sự quy định

Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có mang giày. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang giày” là điều học nên được thực hành.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang giày. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang giày do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[863] Điều học thứ nhì. ... Điều học thứ tám. ...

Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có mang dép. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang dép” là điều học nên được thực hành.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang dép. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có mang dép do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[864] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người ở trên xe. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh ở trên xe” là điều học nên được thực hành.

Xe nghĩa là xe bò, xe kéo, xe hàng, xe ngựa, kiệu khiêng, ghế khiêng.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh ở trên xe. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh ở trên xe do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[865] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người đang nằm. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh đang nằm” là điều học nên được thực hành.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh đang nằm. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh mặc dầu nằm ở trên nền đất do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[866] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người ngồi ôm đầu gối. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi ôm đầu gối” là điều học nên được thực hành.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi ôm đầu gối. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi ôm đầu gối bằng tay hoặc ôm đầu gối bằng miếng vải do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[867] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người đội khăn ở đầu. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh đội khăn ở đầu” là điều học nên được thực hành.

Đội khăn ở đầu nghĩa là không để lộ ra tóc ở bên trong tức là đội khăn.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh đội khăn ở đầu. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh đội khăn ở đầu do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, sau khi bảo mở tóc ở bên trong ra rồi thuyết giảng, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[868] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư thuyết Pháp đến người có đầu được trùm lại. …(như trên)…

“Ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh có đầu được trùm lại” là điều học nên được thực hành.

Có đầu được trùm lại nghĩa là có đầu đã được trùm kín được đề cập đến.

Không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnh có đầu được trùm lại. Vị nào thuyết Pháp đến người không bị bệnh có đầu được trùm lại do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, sau khi bảo tháo vật trùm đầu ra rồi thuyết giảng, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[869] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư ngồi ở nền đất thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế. …(như trên)…

“Ta sẽ không ngồi ở nền đất thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi trên ghế” là điều học nên được thực hành.

Không nên ngồi ở nền đất thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế. Vị nào ngồi ở nền đất thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[870] Điều học thứ chín: Câu chuyện về vợ của người cùng đinh. Sự quy định

Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao. Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các tỷ-kheo nhóm Lục Sư lại ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao?

…(như trên)…

- Này các tỷ-kheo, nghe nói các ngươi ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này những kẻ rồ dại, vì sao các ngươi lại ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao vậy? Này những kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, hay làm tăng thêm niềm tin của những người đã có đức tin. … (như trên)…

Sau khi khiển trách, ngài đã thuyết Pháp thoại rồi bảo các tỷ-kheo rằng:

[871] Này các tỷ-kheo, trong thời quá khứ ở thành Bārāṇasī (Ba-la-nại) cô vợ của người hạng cùng đinh nọ mang thai. Này các tỷ-kheo, khi ấy người vợ cùng đinh ấy đã nói với người chồng hạng cùng đinh ấy điều này:

- Này tướng công, thiếp muốn ăn xoài.

- Không có xoài, không phải mùa xoài.

- Nếu thiếp không có, thiếp sẽ chết.

Vào lúc bấy giờ, đức vua có cây xoài có trái liên tục. Này các tỷ-kheo, sau đó người hạng cùng đinh ấy đã đi đến nơi cây xoài ấy, sau khi đến đã leo lên cây xoài ấy rồi ẩn nấp. Này các tỷ-kheo, khi ấy đức vua đã đi đến cây xoài ấy cùng với viên quan tế tự người Bà-la-môn, sau khi đến đã ngồi trên ghế cao học thuộc lòng bài chú thuật. Này các tỷ-kheo, khi ấy người hạng cùng đinh đã khởi ý rằng: “Luôn cả đức vua này là sai trái bởi vì ngồi trên ghế cao học thuộc lòng bài chú thuật. Và người Bà-la-môn này là sai trái bởi vì ngồi ở ghế thấp dạy bài chú thuật. Và ta là sai trái khi ta trộm xoài của đức vua vì nguyên nhân đàn bà. Và toàn bộ việc này là luẩn quẩn!” rồi đã rơi xuống ngay tại chỗ ấy (và nói rằng):

Cả hai không thấy Pháp,

không biết điều lợi ích,

vị dạy bài chú thuật,

vị học đều sai trái.

(Vị Bà-la môn đáp lại):

Ta ăn cơm sālī

trộn lẫn thịt tinh khiết,

ta không thực hành Pháp

các Thánh nhân ca ngợi.

(Bồ Tát đáp rằng):

Bà-la-môn, xấu thay

sở hành danh lợi ấy!

Hoặc hành động sai trái

đều đọa vào khổ cảnh.

Này Đại Phạm, thoát nhanh

chúng sanh bị đọa đày,

chớ hành phi pháp ấy

như đá làm chum vỡ.

[872] Này các tỷ-kheo, ngay cả khi ấy ta đã không hài lòng (người) ngồi ở ghế thấp dạy bài chú thuật đến người ngồi trên ghế cao thì bây giờ sẽ không hài lòng đến mức nào đối với (người) ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao? Này các tỷ-kheo, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, hay làm tăng thêm niềm tin của những người đã có đức tin. … (như trên)… Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ta sẽ không ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi trên ghế cao” là điều học nên được thực hành.

Không nên ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao. Vị nào ngồi ở ghế thấp thuyết Pháp đến người ngồi trên ghế cao do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[873] Điều học thứ mười. ... ... Điều học thứ mười hai. ...

Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đứng thuyết Pháp đến người ngồi. …(như trên)…

“Ta sẽ không đứng thuyết Pháp đến người không bị bệnh ngồi” là điều học nên được thực hành.

Không nên đứng thuyết Pháp đến người không bị bệnhngồi. Vị nào đứng thuyết Pháp đến người không bị bệnhngồi do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[874] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đang đi phía sau thuyết Pháp đến người đang đi phía trước. …(như trên)…

“Đang đi phía sau ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh đang đi phía trước” là điều học nên được thực hành.

Đang đi phía sau không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnhđang đi phía trước. Vị nào đang đi phía sau thuyết Pháp đến người không bị bệnhđang đi phía trước do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[875] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đang đi bên đường thuyết Pháp đến người đang đi giữa đường. …(như trên)…

“Đang đi bên đường ta sẽ không thuyết Pháp đến người không bị bệnh đang đi giữa đường” là điều học nên được thực hành.

Đang đi bên đường không nên thuyết Pháp đến người không bị bệnhđang đi giữa đường. Vị nào đang đi bên đường thuyết Pháp đến người không bị bệnhđang đi giữa đường do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

BA ĐIỀU LINH TINH

[876] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đứng đại tiện và tiểu tiện. …(như trên)…

“Ta sẽ không đứng đại tiện hoặc tiểu tiện khi không bị bệnh” là điều học nên được thực hành.

Không nên đứng đại tiện hoặc tiểu tiện khi không bị bệnh. Vị nào đứng đại tiện hoặc tiểu tiện khi không bị bệnh do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[877] Duyên khởi ở thành Sāvatthi. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ trên cỏ xanh. …(như trên)…

“Ta sẽ không đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ trên cỏ xanh khi không bị bệnh” là điều học nên được thực hành.

Không nên đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ trên cỏ xanh khi không bị bệnh. Vị nào đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ trên cỏ xanh khi không bị bệnh do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, sau khi thực hiện ở chỗ không có cỏ xanh rồi khỏa cỏ xanh ra che lại, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

[878] Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Sāvatthi, Jetavana, tu viện của ông Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo nhóm Lục Sư đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước. Dân chúng phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Tại sao các sa-môn Thích tử lại đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước giống như những kẻ tại gia hưởng dục vậy?

Các tỷ-kheo đã nghe được những người ấy phàn nàn, phê phán, chê bai. Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các tỷ-kheo nhóm Lục Sư lại đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước?

…(như trên)…

- Này các tỷ-kheo, nghe nói các ngươi đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này những kẻ rồ dại, vì sao các ngươi lại đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước vậy? Này những kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, hay làm tăng thêm niềm tin của những người đã có đức tin. … (như trên)… Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ta sẽ không đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ ở trong nước” là điều học nên được thực hành. Và điều học này đã được đức Thế Tôn quy định cho các tỷ-kheo như thế.

[879] Vào lúc bấy giờ, các tỷ-kheo bị bệnh ngần ngại khi đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước. Các vị đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn nhân lý do ấy, nhân sự kiện ấy đã thuyết Pháp thoại rồi bảo các tỷ-kheo rằng:

- Này các tỷ-kheo, ta cho phép vị tỷ-kheo bị bệnh được đại tiện, tiểu tiện, khạc nhổ ở trong nước. Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ta sẽ không đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ ở trong nước khi không bị bệnh” là điều học nên được thực hành.

Không nên đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ ở trong nước khi không bị bệnh. Vị nào đại tiện hoặc tiểu tiện hoặc khạc nhổ ở trong nước khi không bị bệnh do không có sự tôn trọng thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Không cố ý, khi thất niệm, vị không biết, vị bị bệnh, sau khi thực hiện trên đất rồi xối nước, trong những lúc có sự cố, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Phần Giày Dép là phần thứ bảy.

Bạch chư đại đức, các ưng học pháp (sekhiyā dhammā) đã được đọc tụng xong. Trong các điều ấy, tôi hỏi các đại đức rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Đến lần thứ nhì, tôi hỏi rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Đến lần thứ ba, tôi hỏi rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Các đại đức được thanh tịnh nên mới im lặng. Tôi ghi nhận sự việc này là như vậy.

Dứt Chương Ưng Học Pháp (Sekhiyakaṇḍaṃ Niṭṭhitaṃ).

XI. CHƯƠNG CÁC PHÁP DÀN XẾP TRANH TỤNG (Adhikaraṇasamathā dhammā)

Bạch chư đại đức, bảy pháp (adhikaraṇasamathā dhammā)⁶⁸ này được đưa ra đọc tụng.

[880] Giới thiệu bảy pháp dàn xếp bốn loại tranh tụng

Nhằm đưa đến sự dàn xếp, nhằm đưa đến sự giải quyết các sự tranh tụng đã sanh khởi, nên áp dụng cách hành xử Luật với sự hiện diện (sammukhāvinayo), nên áp dụng cách hành xử Luật bằng sự ghi nhớ (sativinayo), nên áp dụng cách hành xử Luật khi không điên cuồng (amūḷhavinayo), nên phán xử theo sự thừa nhận (paṭiññāya), thuận theo số đông (yebhuyyasikā), theo tội của vị ấy (tassapāpiyasikā), cách dùng cỏ che lấp (tiṇavatthārako).

Bạch chư đại đức, bảy pháp dàn xếp tranh tụng đã được đọc tụng xong. Trong các điều ấy, tôi hỏi các đại đức rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Đến lần thứ nhì, tôi hỏi rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Đến lần thứ ba, tôi hỏi rằng: Chắc hẳn các vị được thanh tịnh trong vấn đề này?

Các đại đức được thanh tịnh nên mới im lặng. Tôi ghi nhận sự việc này là như vậy.

Dứt các Pháp Dàn Xếp Tranh Tụng.

[881] Tổng kết Bộ Phân Tích Giới Tỳ-khưu

Bạch chư đại đức, phần Mở Đầu (Nidānaṃ) đã được đọc tụng, bốn điều Pārājika (Bất cộng trụ) đã được đọc tụng, mười ba điều Saṅghādisesa (Tăng tàng) đã được đọc tụng, hai điều Aniyata (Bất định) đã được đọc tụng, ba mươi điều Nnissaggiyā Pācittiyā (Ưng xả đối trị) đã được đọc tụng, chín mươi hai điều Pācittiyā (Ưng đối trị) đã được đọc tụng, bốn điều Pāṭidesanīyā (Ưng phát lộ ) đã được đọc tụng, các Sekhiyā Dhammā (Ưng học pháp) đã được đọc tụng, bảy Adhikaraṇasamathā Dhammā (Pháp dàn xếp tranh tụng) đã được đọc tụng.

Bấy nhiêu của đức Thế Tôn ấy đã được truyền lại trong giới bổn, đã được đầy đủ trong giới bổn, được đưa ra đọc tụng vào mỗi nửa tháng. Chính tất cả (chư đại đức) nên học tập các điều học ấy với sự hòa hợp, thân thiện, không cãi cọ.

Phân Tích Giới Tỷ-Kheo được chấm dứt.

Hết

. Động từ “dhāreti” có nhiều nghĩa: Ở trên, chúng tôi dịch là “sử dụng,” ở các nơi khác là “mang, mặc, v.v...” tùy theo ngữ cảnh. Ở đây, tuy được ghi là “cất giữ,” nhưng các ý nghĩa khác đều có thể áp dụng.

. Nissaggiyaṃ pācittiyaṃ có hai phần: Nissaggiyaṃ liên quan đến đồ vật cần được xả bỏ, pācittiyaṃ là phạm tội ưng đối trị. Cụm từ này đã được các vị tiền bối dịch chung lại là “tội ưng xả đối trị.” Khi hai từ ấy đi chung, chúng tôi sẽ ghi là “tội ưng xả đối trị,” còn trường hợp phân tích riêng rẽ thì sẽ ghi như trên.

. Tám tiêu đề (mātikā) về sự hết hiệu lực của Kaṭhina: do sự ra đi, do (y) được hoàn tất, do tự mình quyết định, do bị mất, do nghe được (tin), do sự tan vỡ của niềm mong mỏi, do sự vượt qua ranh giới, do sự hết hiệu lực cùng một lúc (Đại Phẩm – Mahāvagga, chương VII, [99]).

. Hội chúng thực hiện hành sự thâu hồi khiến Kaṭhina hết hiệu lực (chú thích của người dịch).

. Sáu loại y: loại bằng sợi lanh (khomaṃ), loại bằng bông vải (kappāsikaṃ), loại bằng tơ lụa (koseyyaṃ), loại bằng sợi len (kambalaṃ), loại bằng gai thô (sāṇam), loại bằng chỉ bố (bhaṅgaṃ).

. Này các tỷ-kheo, ta cho phép chú nguyện để dùng chung y (có kích thước) tối thiểu với chiều dài là tám ngón tay với chiều rộng là bốn ngón tay theo ngón tay tiêu chuẩn (Đại Phẩm – Mahāvagga, chương VIII, [160]).

. Santaruttara = sa + antara + uttara = sa + antaravāsaka + uttarasaṅga = với + y nội + thượng y.

. Ngài Buddhaghosa giải thích là 1 hatthapāsa (tầm tay) = 2.5 ratana, 1 ratana = 2 vidatthiyo (gang tay), 1 vidatthi = chiều rộng 12 ngón tay. Tài liệu The Buddhist Monastic Code của Thanissaro Bhikkhu cho biết khoảng cách của một hatthapāsa là 1,25 mét.

. Ngài Buddhaghosa giải thích 1 abbhantara là 28 hattha (cánh tay). Từ Điển của Childers giải thích hattha là chiều dài tính từ cùi chỏ của cánh tay đến đầu ngón tay út. Tài liệu The Buddhist Monastic Code của Thanissaro Bhikkhu cho biết khoảng cách của 7 abbhantara = 98 mét (Như vậy 1 abbhantara = 14 mét, 1 hattha = 0,5 mét).

. Tức là vòng tròn bán kính 7 abbhantara (= 98 mét), lấy chỗ để y làm tâm điểm.

. Vải quăng bỏ (paṃsukūla) được phát sanh lên do nhiều cách thức. Đi vào mộ địa nhặt lấy các vải quấn tử thi đem về giặt sạch, cắt may thành y, nhuộm màu, v.v...là một trong những cách thức đã được các tỷ-kheo thời ấy áp dụng (chú thích của người dịch).

. Ngài Buddhaghosa giải thích là phát sanh lên do bông vải, chỉ sợi, v.v... của bản thân.

. Ngài Buddhaghosa giải thích về điểm này như sau: “Nếu y căn bản là mịn và y mong mỏi là thô không thể kết hợp với nhau. Và còn lại nhiều đêm, như thế không đủ đến hết tháng; không nên cho thực hiện y không theo ý định còn bị sự chê bai nữa. Đến khi nhận lãnh y mong mỏi khác nữa thì nên cho thực hiện trong khoảng thời gian (cho phép). Cũng nên chú nguyện y mong mỏi làm vải phụ tùng (parikkhāracoḷaṃ). Nếu y căn bản là thô và y mong mỏi là mịn thì nên chú nguyện y căn bản làm vải phụ tùng, rồi lấy y mong mỏi làm y căn bản và giữ lại. Bằng phương thức ấy thì đạt được lại cả tháng ấy để giữ lại y.” Trường hợp này có thể hiểu như sau: Trong vòng hai mươi ngày đầu tính từ lúc y căn bản được phát sanh, nếu y mong mỏi được phát sanh thì số ngày để giữ y căn bản không còn đủ ba mươi này. Hoặc hy vọng trong 10 ngày còn lại sẽ có y mong mỏi khác cùng loại. Hoặc chú nguyện y mong mỏi thành vải phụ tùng để y căn bản có thể giữ được đủ 30 ngày. Trường hợp đổi lại, chọn y mong mỏi mới phát sanh làm y căn bản và nguyện y căn bản làm vải phụ tùng thì sẽ được tính lại đủ ba mươi ngày.
[14] . Ito: nghĩa là “từ đây” ám chỉ vải đang được mặc trên người ấy. Theo câu chuyện, được biết người ấy đang mặc hai tấm vải theo tập quán của người bản xứ nên ghi lại như trên.

. Tulā là một đơn vị đo trọng lượng. Theo cách tính của ngài Mahā Samaṇa Chao ở trong Vinayamukha thì 1 tulā có trọng lượng của 160.000 hạt gạo (?).

. Khoảng chừng 25 cm. Xin xem điều Tăng tàng thứ sáu ở tập Phân Tích Tỷ-Kheo Giới tập 1, [502].

. Từ điển của Childers nói rằng 1 yojana là khoảng 12 miles, từ điển của Pali Text Society nói là khoảng 7 miles. The Buddhist Monastic Code của Thanissaro bhikkhu cho biết là 1 yojana = 10 miles = 16 km.

. Adhisīla: Tăng thượng giới là giới bổn Pātimokkha. Adhicitta: Tăng thượng tâm là sự tu tập các loại định hợp thế. Adhipaññā: Tăng thượng tuệ là sự tu tập (các tâm) Đạo Siêu Thế (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Aḍḍhāḷhakodanaṃ = Aḍḍha- āḷhaka-odanaṃ. Aḍḍha là một nửa, āḷhaka là đơn vị đo thể tích, odanaṃ là cơm đã được nấu. Theo phương diện ngôn ngữ, học giả I.B. Horner hiểu “lượng cơm là ½ āḷhaka.” Ngài Mahā Samaṇa Chao cho rằng “cơm được nấu từ ½ āḷhaka gạo;” phù hợp với lời giải thích của ngài Buddhaghosa. Cũng như chúng ta thường nói ăn hết 1 lon là ăn hết 1 lon gạo chứ không phải lon cơm.

. Theo ngài Mahā Samaṇa Chao giải thích ở Vinayamukha thì 1 āḷhaka = 4 nāḷi (nāḷika?)= 8 pattha (1 pattha là hai tay bụm lại). Khi dùng các lượng ½ āḷhaka, 1 nāḷi, 1 pattha gạo rồi nấu lên thành cơm thì các lượng cơm ấy là sức chứa đựng của ba loại bình bát nói trên.

. Aṅgula: là chiều dài của ngón tay có độ dài của 7 hạt gạo (I.B. Horner trích dẫn lời giải thích Pāli ở Vibhaṅga Aṭṭhakathā tr. 343). Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết độ dài của hai ngón tay dvaṅgula khoảng 2 inches = 5,08 cm.

. Vị nào vì lòng thương hại mà không nhận lấy thì mới phạm tội dukkaṭa, còn vị tự biết đủ (nghĩ rằng): “Bình bát khác cho tôi làm gì?” rồi không nhận lấy thì vô tội (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Ví dụ như nấu cơm, cháo, thuốc nhuộm, v.v... Tuy nhiên, khi đi đường xa nếu bị bệnh và không có vật gì để nấu thì nên bôi đất sét ở bên ngoài rồi nấu cháo hoặc nấu nước (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Thịt của mười loài thú vị tỷ-kheo không được dùng được đề cập Đại Phẩm – Mahāvagga, chương VI, [59, 60] gồm có: thịt người, thịt voi, thịt ngựa, thịt chó, thịt rắn, thịt sư tử, thịt hổ, thịt beo, thịt gấu, thịt chó sói.

. Ví dụ như khi được phát sanh dầu thì trong thời hạn bảy ngày, vị quyết định làm thuốc thoa tay chân thay vì dùng để ăn thì không phạm tội.

. Chú giải cho một ví dụ là vị mặc y choàng tắm trị giá cao trong khi tắm sẽ có sự nguy hiểm về trộm cướp.

. Kattikatemāsipuṇṇamā (ngày rằm Kattika của ba tháng): Tương đương rằm tháng 9 âm lịch Việt Nam là ngày cuối cùng của mùa (an cư) mưa thời kỳ đầu, ngày này còn là ngày làm lễ Pavāraṇā của các vị tỷ-kheo đã trải qua mùa (an cư) mưa. Còn Kattikacatumāsipuṇṇamā (ngày rằm Kattika của bốn tháng) tương đương rằm tháng 10 âm lịch.

. Tương đương 16 tháng chín âm lịch đến hết rằm tháng mười âm lịch. Thời gian này còn là thời kỳ dâng y Kaṭhina. Nếu Kaṭhina được thành tựu thì thời hạn về y được kéo dài đến khi nào Kaṭhina còn hiệu lực, hoặc đến hết rằm tháng 2 năm sau tức là thời hạn 5 tháng.

. Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách của 500 cây cung độ chừng 1 km.

. Ngài Buddhaghosa nói rằng: “Nghe nói vào thời đức Phật có 80.000 người đàn ông đã từ dòng Sākya đi xuất gia, vị này là một vị trong số đó.”

. Đây là nghệ thuật chơi chữ. Āpatti có hai nghĩa tội vi phạm, và sự đạt đến. Sotāpatti = Sota – āpatti: Quả vị Nhập Lưu (sự đạt được vào giòng chảy). Tất cả các āpatti (tội vi phạm) là thấp kém. Tuy nhiên, sự đạt đến Sota-āpatti (quả vị Nhập Lưu) là cao quý.

. Ngài Buddhaghosa giải thích rằng người đàn bà ấy đã lập nên ngôi nhà trọ ấy để làm phước báu. Khi đi đến ngôi làng ấy, nhiều người biết tin nên đã tìm đến xin trú đêm.

. Ngài Buddhaghosa giải thích về chữ “câu” (vācā) là một câu của bài kệ (eko gāthāpādo). Và một câu của bài kệ thông thường có ít nhất là 8 âm.

. Sau khi thuyết đến người nữ này chưa đến năm sáu câu, vị ấy chuyển sang thuyết đến người nữ khác. Theo cách ấy, trong một tư thế ngồi vị ấy có thể thuyết đến 1000 người nữ (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Vô phiền não giải thoát (suññato vimokkho) là nội tâm không còn tham sân si, vô tướng giải thoát (animitto vimokkho) là nội tâm không còn các biểu hiện của tham sân si, vô nguyện giải thoát (appaṇihito vimokkho) là không còn trạng thái mong mỏi về tham sân si (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách là 6 mét (không rõ nguồn trích dẫn).

. Nghĩ rằng: “Khi quay trở lại, ta sẽ thu dọn” (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Ācāra-gocara: hành xứ, tức là sở hành và các chỗ đi lại, thân cận. Nghĩa là không tà mạng như là cho tre, v.v... và không đi đến các nơi không nên đi như gái điếm, v.v... Gia đình có đầy đủ đức tin được xem là gocara (xứ), tức là nơi có thể đi đến (diễn dịch theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. Khi còn tại gia, không có đụng chạm cơ thể với tỷ-kheo ni, không thực hiện việc đôi lứa với các cô ni tu tập sự và các sa-di ni (theo lời giải thích của ngài Buddhaghosa).

. “Samaggattha bhaginiyoti” được ngài Buddhaghosa giải thích rằng: “Sabbā āgatthatāti” nên được dịch như trên thay vì “Các cô chị có được hợp nhất không?”

. “Samaggattha bhaginiyoti” được ngài Buddhaghosa giải thích rằng: “Sabbā āgatthatāti” nên được dịch như trên thay vì “Các cô chị có được hợp nhất không?”

.Vị đang đọc tụng phần tám Trọng Pháp bằng Pāli (theo ngài Buddhaghosa).

.Vị đang đọc phần chú giải của phần Pāli văn của tám Trọng Pháp (theo ngài Buddhaghosa).

. Chú giải cho biết rằng: “Sau khi nhuộm y, đại đức Udāyi đã dùng nhiều màu sắc phác hoạ hình ảnh người nam và người nữ đang thực hiện việc đôi lứa” (!).

. Gāmantaraṃ = gāma-antaraṃ: khoảng giữa của các làng.

. Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách của nửa Yojana là 8 km hoặc 5 miles.

. Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách của nửa Yojana là 8 km hoặc 5 miles.

.Khi có cơn khát vị thọ dụng vật dùng hết đêm để chận đứng cơn khát; khi có bệnh sanh khởi, vị thọ dụng vật dùng trong bảy ngày hoặc vật dùng suốt đời để làm giảm nhẹ cơn bệnh thì vô tội (giải thích theo ngài Buddhaghosa).

. Thịt của mười loài thú vị tỷ-kheo không được dùng được đề cập Đại Phẩm – Mahāvagga, chương VI, [59, 60] gồm có: thịt người, thịt voi, thịt ngựa, thịt chó, thịt rắn, thịt sư tử, thịt hổ, thịt beo, thịt gấu, thịt chó sói.

.Cattāri mahāvikatāni: bốn loại vật dơ có tính quan trọng là: phân (gūthaṃ), nước tiểu (muttaṃ), tro (chārikaṃ), và đất sét (mattikaṃ) được sử dụng trong trường hợp bị rắn cắn (Đại Phẩm – Mahāvagga, VI, [43]).

. Từ điển của Childers cho biết doṇa là đơn vị đo dung tích, 1 doṇa = 4 āḷhaka. Để dễ hình dung, sức chứa của bình bát cỡ lớn là ½ āḷhaka,vậy số lượng bơ lỏng được yêu cầu là 8 lần bình bát cỡ lớn.

. Tapodā (nghĩa là nước nóng) vừa là tên của một cái hồ vừa là tên của một giòng sông. Nước ở hồ thì mát nhưng khi ra đến giòng sông thì nóng (xem Phân Tích Giới Tỷ-Kheo – Bhikkhuvibhaṅga 1, chương Pārājika thứ 4, [296]).

. Tương đương 5 miles, hoặc 8 km (theo The Buddhist Monastic Code).

. Xem thêm Đại Phẩm 2 - Mahāvagga II, chương V, [21-23])

. Nghĩa là vị kia chưa nói với vị chủ nhân của y rằng: “Ngài hãy sử dụng hoặc ngài hãy phân phát hoặc ngài hãy thực hành như là vật dụng.”

. Yāva ratti vibhāyati: đến khi đêm lộ vẻ rạng rỡ (các thiền viện ở Miến Điện dọn bữa điểm tâm vào lúc này).

. Vì là trường hợp đầu tiên nên các thiếu niên ấy vẫn là tỷ-kheo dầu chưa đủ hai mươi tuổi. Chính vì thế, các vị này thường khóc lóc khi bị các tỷ-kheo nhóm Lục Sư hiếp đáp hoặc vẫn còn những hành động của trẻ nít như giỡn nước, đi xem lễ hội, để đồ đạc bừa bãi, v.v...
[58] . Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách của nửa yojana là 8 km hoặc 5 miles.

.Vidha được đề cập ở Tiểu Phẩm - Cullavagga, V, [165].

.Añjanī, añjanīsalākā được đề cập ở Tiểu Phẩm - Cullavagga, V, [160].

.Udakapuñchanī được đề cập ở Tiểu Phẩm - Cullavagga, V, [100].

.Sugataṅgulena: theo ngón tay của đức Thiện Thệ. Theo từ điển của Childers, aṅgula là bề rộng của ngón tay, tương dương 1 inch =2,54 cm; vậy 8 aṅgula = 2,54 x 8 = 20,32 cm. Tài liệu The Buddhist Monsatic Code cho biết chiều dài của 8 aṅgula vào khoảng 16,6 cm; đó là nói về chân giường (pādakaṃ). Tuy nhiên, do câu sau: “ngoại trừ phần khung giường ở bên dưới” nên chân giường được tính từ dưới đất lên phần bên dưới mối nối của thanh ngang và chân giường, hay nói cách khác 8 aṅgula chính là khoảng hở giữa mặt đất và thanh ngang của khung giường. Hiểu theo cách này thì chỗ nằm cách mặt đất bao nhiêu cũng không được xác định rõ, có thể là 40 cm hoặc 50 cm tùy theo bề rộng của thanh ngang (độ cao như vậy xét ra cũng hợp lý). Nếu tính ngón tay của đức Thiện Thệ có chiều dài gấp ba lần ngón tay của người bình thường thì giường nằm có vẻ hơi cao (tối thiểu là 70 cm nếu tính thanh ngang của giường có bề rộng là 20 cm).

. Với những kích thước của tọa cụ, y đắp ghẻ, và y tắm mưa, độ dài gang tay của đức Thiện Thệ nên lấy số đo là 25 cm tức là độ dài gang tay của người nam bậc trung thay vì gấp ba lần (xem thêm phần Tăng Tàng thứ 6 về làm cốc liêu). Như thế, kích thước tọa cụ căn bản không đường viền: 50 cm x 37,5 cm. Đức Phật cho phép đường viền là 25 cm, chúng tôi nghĩ là viền cả bốn cạnh; nhưng khi đọc lời trình bày có hình vẽ của ngài Mahā Samaṇa Chao trong tài liệu Vinayamukha vấn đề xem ra phức tạp hơn nhiều, quý vị nên tìm đọc để suy nghiệm.

.Tài liệu The Buddhist Monastic Code cho biết khoảng cách của 500 cây cung độ chừng 1 km.

.Năm hạng người đồng đạo là tỷ-kheo, tỷ-kheo ni, cô ni tu tập sự, sa-di, và sa-di ni.

.Sakkaccanti satiṃ upaṭṭhapetvā. Ngài Buddhaghosas giải thích là: “Sau khi đã an trú niệm.”

.Dịch sát từ là: “thảy vắt cơm vào miệng.” Nhưng chúng tôi xem đến phần không phạm tội với các vật thực cứng, các thứ trái cây, các món ăn đặc biệt nên hiểu lời giải thích “piṇḍukkhepakanti piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā” của ngài Buddhaghosa theo cách được ghi lại như trên.

.Phần chi tiết được ghi lại ở Tiểu Phẩm - Cullavagga, chương IV.