Luật Xuất Gia Tóm Tắt

ĐIỀU HỌC (SIKKHÀPADA)

Luật cấm mà đức Chánh Biến Tri chế định từ điều gọi là Điều học (Sikkhàpada) ¹¹. điều học có trong Giới bổn ¹² (Pàtimokkha) cũng có, không có trong giới bổn cũng có.

Điều học có trong Giới bổn (pàtimokkha) là:

1- Bất cộng trụ (pàràjika) có 4 điều.

2- Tăng tàn (sanghàdisesa) có 13 điều.

3- Bất định (aniyata) có 2 điều.

4- Ưng xã đối trị (nissaggiya) có 30 điều.

5- Ưng đối trị (suddhika pàcittiya) có 92 điều.

6- Ưng phát lộ (pàtidesanìya) có 4 điều.

8- Ưng học pháp (sekhiyatavatta) có 75 điều.

Tổng cộng: 220 điều.

Cộng thêm 7 điều Diệt tránh (adhikarana samatha), thành 227 điều.

BIỆT BIỆT GIẢI THOÁT THU THÚC GIỚI (PÀTIMOKKHA SAMVARASÌLA)

I. BỐN ĐIỀU BẤT CỘNG TRỤ (PÀRÀJIKA).

Biệt biệt giải thoát thu thúc giới nghĩa là giữ được 1 giới khỏi phạm 1 tội. Bất Cộng Trụ nghĩa là không được ở chung với các Tỳ-khưu khác.

1) Hành dâm (Methuna dhamma).

Tỳ-khưu hành dâm phạm tội Bất cộng trụ. Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại xứ Kalanda, gần thành Vesàlì, do Tỳ-khưu Sudinna hành dâm với vợ cũ.

Chú giải: Tỳ-khưu đã thọ Cụ túc giới và nuôi mạng chơn chánh theo các vị khác, rồi chưa xả tam y hoàn tục mà hành dâm, dầu là dâm với súc sanh, cũng phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khưu là người đã thọ Cụ túc giới theo chánh pháp của Phật đã khẩu truyền cho Tăng chúng thu nhận, rồi hòa hợp tiếp nối tương truyền (từ đời nọ đến đời kia) cho nhau bằng lời tụng tuyên ngôn 4 lần (catuttha kammàvacà) tránh khỏi 5 điều hư hỏng là:

- hư hỏng vì giới tử (vatthuvipati) ¹³,

- hư hỏng vì đọc sai giọng Phạn ngữ (Natthivipati)¹⁴ ,

- Hư hỏng vì hỏi thiếu (Anussavanavipati) ¹⁵,

- Hư hỏng vì địa phận Tăng hành sự phân ranh không đúng phép (Sàmà vipati),

- Hư hỏng vì thiếu số Tăng (Purisavipati) ¹⁶.

Như thế mới gọi là Tỳ-khưu. Tỳ-khưu là người đi khất thực, là xin được hoặc không cũng vẫn tự nhiên, xin theo thể thức của bậc thánh nhơn. Sớm mai mặc y cho kín mình, mang bát đến đứng trước nhà của thí chủ là người cao, thấp, trắng, đen, mập ốm, trai, gái.

Tỳ-khưu hoặc là già, trẻ, cao hạ hoặc mới xuất gia, nếu có sự biết mình (là Tỳ-khưu không phải người điên, không có tâm tán loạn, không hôn mê), cố ý muốn bỏ tướng mạo Tỳ-khưu và tỏ lời xả điều học (giới) không nói chơi, không nói lầm lộn, mới gọi là xả điều học. Còn đọc xả điều học có 22 cách, nhưng đây chỉ kể vài câu thường dùng là:

Sikkham paccakkhàmi (tôi xin xả điều học).

Vinayam paccakkhàmi (tôi xin xả luật).

Gihìtimam dhàrehi (xin ngài ghi nhớ rằng tôi là người thế).

Upàsakotimam dhàrehi (xin ngài ghi nhớ rằng tôi là người cận sự nam).

Tỳ-khưu có lòng thiệt xả bỏ điều học đến vị nào. vị ấy được nghe và biết rõ lời xả ấy. Như thế mới gọi là xả điều học.

Về sự hành dâm (Methuna dhamma) là để ngọc hành của mình vào khiếu của người, của thú sống hoặc chết song khiếu chưa rã, hoặc chưa bị thú bươi mổ nhiều chổ, dầu cho ngọc hành vào bằng 1 hột mè hoặc bằng đầu 1 sợi tóc, vì lòng vui thích, hoặc có người khác dọa dẫm đè ép ngọc hành của mình rồi vui thích trong 4 thời là:

- Lúc để ngọc hành vào

- Cho ngọc hành vào khiếu

- Khi vào rồi để đó

- Rút ngọc hành ra. Hoặc ngọc hành của mình dài đem vào miệng mình, hoặc lưng điệu xuống mút ngọc hành của mình vì lòng thỏa thích.

Những thể cách như thế gọi là hành dâm. Tỳ-khưu hành dâm phạm tội Bất cộng trụ (Pàràjika), không được phép hành tăng sự chung cùng các vị Tỳ-khưu khác

30 khiếu phát sanh chỗ hành dâm là:.

- Nữ nhơn có 3 khiếu

- Nữ phi nhơn có 3 khiếu

- Thú cái có 3 khiếu

Chúng sanh có 2 bộ sanh trược khí:

- Nhơn có 3 khiếu

- Phi nhơn có 3 khiếu

- Thú có 3 khiếu

- Nam nhơn có 2 khiếu

- Phi nhơn nam có 2 khiếu

- Thú đực có 2 khiếu

- Bộ nấp nhơn có 2 khiếu

- Bộ nấp phi nhơn có 2 khiếu

- Bộ nấp thú có 2 khiếu

Tổng cộng là 30 khiếu.

Về phần thú như vầy. Thú không thuộc loại mình dài như rắn. Thủy tộc như cá, rùa v.v... đều có 3 khiếu vừa cho ngọc hành vào, dầu chỉ bằng hột mè, hoặc cộng tóc. Như thế là vật của tội Bất cộng trụ. Những khiếu nhỏ hơn là vật của tội "Tác ác".

Về loại có 2 chân như: quạ, gà. v.v..., Thú có 4 bốn chân như thú nhỏ. Nên hiểu là vật của tội "Bất cộng trụ" và "Tác ác" như đã nói.

Tỳ-khưu có mụt ruồi hoặc lông mọc nơi ngọc hành của mình còn biết sự tiếp xúc, cho vào 1 trong 30 khiếu như đã nói, dầu khiếu ấy mà da và thịt đã lột lở hết, song khiếu còn rõ rệt, nếu có ý muốn, rồi hành dâm thì phạm tội Bất cộng trụ.

Tỳ-khưu có lông hoặc mụt ruồi mọc nơi ngọc hành không còn biết sự tiếp xúc, cho vào khiếu như đã giải phạm tội Tác ác. Nếu các khiếu ấy đã lở hết, dầu hình dạng các khiếu ấy chẳng còn sót, mà Tỳ-khưu cố ý cho ngọc hành vào nơi ấy phạm "Trọng tội".

Tỳ-khưu cho ngọc hành vào nhãn môn, nhĩ môn, tĩ môn, và thẹo ghẻ (phạm khí giới) của loài người phạm "Trọng tội". Thẹo ghẻ, lổ mũi của thú lớn như voi, ngựa, tử thi của loài người bị thú ăn nữa thân mình chưa sình, lưỡi hoặc răng bày ra ngoài miệng, đều là vật của "Trọng tội". Lỗ mắt, lỗ mũi, miệng vào được và khiếu đã lở, trong tử thi của người đã sình, đều là vật của tội Tác ác.

Tỳ-khưu để ngọc hành vào miệng tử thi không đụng các phía, phạm Tác ác.

Những điều giả trên là phần phạm tội. Còn về thể thức không phạm tội trong điều học này là: Tỳ-khưu không biết, không vui thích hoặc điên, tán loạn, bị bịnh hôn mê và Tỳ-khưu phạm đầu tiên hết.

Tỳ-khưu ngủ quên (mê) có người đến hành dâm mà không hay biết song chẳng vui thích chi cả, như thế gọi là không vui thích, không phạm tội. Tỳ-khưu điên hoặc có người làm cho tâm tán loạn. Tỳ-khưu bị bịnh nặng làm cho tâm hôn mê, như thế gọi là hôn mê, không phạm tội. Tỳ-khưu hành dâm đầu tiên (trước hết) làm cho đức Thế Tôn ra điều luật cấm chế như Tỳ-khưu Sudinna phạm tội hành dâm trước hết các Tỳ-khưu khác, gọi là "người phạm đầu, bị cấm chế" (Adikammika), không phạm tội.

Lại nữa, điều học không phạm tội Bất cộng trụ vì dạy kẻ khác (Anànattika). Song không khỏi phạm tội Tác ác (dukkhata). Có 2 chi:.

- ý tính hành dâm (sevanacittam).

- Cho ngọc hành vào khiếu, tiếp xúc nhằm một chỗ khiếu nào (Maggena maggapatipàdanam).

Như thế mới phạm tội Bất cộng trụ bằng không đủ 2 chi cũng không phạm tội.

Điều học này có 1 chỗ sanh tội (samutthàna) gọi là chỗ sanh tội điều học Bất cộng trụ thứ nhất (Pathama pàràjika samutthàna), nghĩa là phát sanh do thân, và ý 1 chỗ sanh, phạm vì làm (kirayà), khỏi phạm vì tưởng (sannàvimokkha), phạm vì cố ý (Sacittaka). phạm tội vì đời chê trách (lokavajja). phạm do thân nghiệp (kàyakamma), ác tâm (akusalacitta), thọ vui và vô ký (dvivedanam).

2) Trộm cắp (Adinnàdànà).

Tỳ-khưu trộm cắp của người đáng giá 5 màsaka [*] trở lên phạm tội Bất cộng trụ. Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại núi Kỳ xà quật (Gijjakùta) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Dhaniya lấy cây của vua Tần bà sa (Bimbisàra) đem đi cất tịnh thất.

[*] Màsaka là giá bạc thông dụng ngày xưa bên xứ Trung Ân độ bằng 6 cắc bạc của ta (năm 1966).

Chú giải: Thể thức trộm cắp có 6 là:

1) Kiện lấy (Adiyana): là kiện lấy ruộng vườn, đất của kẻ khác về làm của mình. Trong khi kiện phạm tội Tác ác. Khi chủ đất nghĩ rằng: "ta được hay không được". Tỳ-khưu phạm Trọng tội. Khi chủ bỏ hẳn rằng "không còn là của ta nữa" và Tỳ-khưu quyết định không trả của ấy lại cho họ mới phạm tội Bất cộng trụ.

nếu Tỳ-khưu thầm tính, chỉ dọa dẫm thôi thì chưa phạm Bất cộng trụ. khi nào cả 2 bên là Tỳ-khưu chắc chắn không trả lại cho chủ và chủ cũng đã định bỏ của ấy không kêu nài, mới phạm tội Bất cộng trụ.

2) Tiếp đem đi (Harana): Tỳ-khưu tiếp (đội, vác) đem của người đi. Nếu cố ý rờ đụng vật (đội) ấy, phạm tội Tác ác. Mỗi lần rờ đụng làm cho vật ấy cử động qua lại,phạm Trọng tội,mỗi lần cử động để vật ấy xuống vai hoặc dở hõng đầu, phạm Bất cộng trụ. còn về gánh vác trên vai và đem cầm nơi tay cũng kể như đội trên đầu.

3) Dấu nói ngược (Ayaharana): Tỳ-khưu lãnh của người gởi, khi người chủ đến đòi, Tỳ-khưu cố ý dấu rồi nói ngược lại rằng: "Ta không biết, ta không có lãnh của người đâu", cố ý như thế phạm tội Tác ác. làm cho người chủ nghi ngờ phạm Trọng tội. Khi người chủ bỏ vì không đòi được, vị Tỳ-khưu quyết định không cố ý trả lại phạm Bất cộng trụ (của người gởi, Tỳ-khưu làm mất, không chịu bồi thường cũng phạm Bất cộng trụ ).

4) Làm cho đổi oai nghi (Iriyapatha vikopana): Tỳ-khưu cố ý trộm cắp đem của cải và người mang của, rồi đuổi người mang của ấy, đi khỏi bước đầu theo ý mình, phạm Trọng tội, đi khỏi bước thứ nhì phạm Bất cộng trụ.

5) Dời khỏi chỗ (Thànàcàpanà): Tỳ-khưu tính trộm cắp của để trên khô hoặc trong nước, rồi đụng chạm nhằm, phạm Tác ác. Làm cho vật cử động tới lui, phạm Trọng tội. Làm cho vật ấy ra khỏi chỗ, phạm Bất cộng trụ .

6) Qua khỏi chỗ quan thuế tra xét (Sanketavitinàmana): Tỳ-khưu biết chỗ quan thuế đi đến chỗ, tính không đóng thuế, cố ý rờ đụng cầm lấy vật mà mình đem đi, đánh giá thuế 6 cắc, phạm Tác ác. Đi bước đầu ra khỏi chỗ quan thuế phạm Trọng tội, qua bước thứ 2 phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa, Tỳ-khưu dạy các Tỳ-khưu khác đi trộm cắp, rằng "ông đi trộm lấy vật ấy" Tỳ-khưu dạy phạm Tác ác trong lúc dạy. Tỳ-khưu đi trộm phân biệt rằng "của này hoặc vật này, hoặc biết rằng vật khác, rồi đi lấy được theo lời dạy như thế, cả 2 đều phạm tội. Nếu Tỳ-khưu trộm cắp phân biệt rằng vật này hoặc vật khác, rồi trộm được vật khác, ngoài ra vật của Tỳ-khưu dạy đi ăn trộm và đã nhứt định, như thế Tỳ-khưu dạy không phạm, Tỳ-khưu đi trộm phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khưu dạy rằng "ông đi trộm của ấy, vật ấy của người kia trong giờ nào, trộm trong giờ ấy". Như thế nếu Tỳ-khưu dạy trộm được theo giờ đã định, cả 2 Tỳ-khưu đều phạm tội Bất cộng trụ trong giờ trộm. Nếu trộm ngoài giờ dạy, Tỳ-khưu dạy không phạm, Tỳ-khưu trộm phạm tội Bất cộng trụ.

Nhiều Tỳ-khưu rủ nhau đi trộm, chỉ có 1 vị trộm được, cả thảy cũng đều phạm tội Bất cộng trụ.

Tỳ-khưu hăm dọa cho người sợ, để lấy của như của bọn trộm cướp, phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khưu đổi thẻ có viết tên vị khác mà thí chủ để trên y đem bố thí. lấy thẻ của người cao giá, hoặc thấp hơn hoặc bằng giá như nhau, để gần của phần mình, Tỳ-khưu cắm thẻ của mình lên, vì muốn để trong phần của người khác, lấy thẻ của mình hoặc của người, mà chưa đổi thẻ để xuống, phần của người về mình, phần của mình về người thì chưa phạm, khi đổi xong, để thẻ xuống rồi mới phạm Bất cộng trụ .

Lại nữa, Tỳ-khưu tính trộm của người rồi đi, lúc đi trộm, đi mỗi bước là 1 Tác ác, rờ đụng nhằm cũng phạm Tác ác, làm cử động của trộm phạm Trọng tội. Đến khi trộm được đáng giá 1 cắc, phạm Tác ác. Nếu của ấy đáng giá hơn 1 cắc trở lên, chưa đến 6 cắc, phạm Trọng tội. Của ấy đáng 6 cắc hoặc nhiều hơn phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa điều học trộm cắp này rất sâu xa, vi tế có giải trong luật (samantapàsàdika). đây chỉ giải tóm tắt vậy thôi, và chư vị A la hán có dạy: "điều học này rất cao sâu, khó định nghĩa được". Cho nên khi có người tố cáo Tỳ-khưu trộm cắp, dầu có luật sư có hỏi theo thể thức trộm cắp, nếu thấy cũng không nên vội định tội, nên hỏi đến 5 điều này trước.

- Vật (vatthu).

- Giờ (kala).

- Xứ (padasa).

- Giá (agha).

- Dùng (paribhoga).

"Vật" là của Tỳ-khưu trộm, đem vật ấy đến hỏi tra coi, vật ấy có chủ hay không có chủ, nếu có chủ, sau khi trộm được, chủ còn thương tiếc hay bỏ. Nếu chủ còn thương tiếc, phải xử theo giá vật trộm, bằng chủ đã bỏ, không nên xử phạm Bất cộng trụ. nếu chủ đòi thì nên trả lại, như thế mới là chơn chánh.

"Thời" là lúc trộm vật ấy, có khi của ấy cầm giá, có khi lên giá.

"Xứ" là chỗ mà Tỳ-khưu trộm của được, trộm trong xứ nào, phải xử theo giá trong xứ ấy.

"Giá" là giá của vật trộm đã dùng rồi hoặc chưa. Nếu vật ấy người đã dùng rồi thì giá rẻ.

Ấy là 5 điều nên tra hỏi trước.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu tưởng là của mình rồi cầm lấy, lấy vì thân thiết với nhau, mượn nhau để dùng, vật ấy của tinh, quỉ hoặc súc sanh, không phải của người lượm ngoài đường là vật không có chủ và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người khác trộm (sanattika) có 5 chi:

- Của người gìn giữ (parapariggahitam).

- Tưởng là của người gìn giữ (paraparigg hitasannità).

- Của ấy đáng giá 1 bát hoặc cao hơn (garuparikkhàro) ("bát" bên xứ Trung ấn độ bên ấy bằng 6 cắc của nước ta lưu hành đến ngày nay - năm 1966).

- Ý tính trộm cắp (theyyacittam).

- Đã trộm được theo lẽ đã giải trước (avaharanam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Bất cộng trụ. điều học này có 3 chỗ sanh gọi là "chỗ sanh tội trộm cắp" (adinnàdànà samutthàna), là tội sanh do:

- Thân ý

- Khẩu ý

- Thân, khẩu, ý

Phạm vì làm (kiriyà), khỏi tội vì tưởng (sannàvimokkha), phạm vì cố ý (sacittaka), phạm tội vì đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), ác tâm (akusalacitta). Có 3 thọ: thọ khổ (ekàvedanà), thọ vui (dvivedanà) thọ vô ký (tissovedanà).

3) Giết người (Manussa viggaha).

Tỳ-khưu cố ý giết người phạm tội Bất cộng trụ.

Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại phước xá (phước xá này cất trong rừng lớn gần biển và núi Tuyết sơn) có đãnh trong rừng Tuyết sơn, gần thành Vesali do chư sư sát hại lẫn nhau vì được nghe đức Phật giảng giải sự ô trược và điều khổ của thân ngũ uẩn, rồi tưởng lầm, nên giết lẫn nhau cho khỏi khổ.

Chú giải: Tỳ-khưu có ý giết người, dầu là bào chế thuốc uống, đập, đánh, chỉ cách giết, hoặc để khí giới giết người, hoặc giảng lời tặng khen về sự chết rằng: người sống có ích chi, xấu xa, đê hèn, không bằng chết còn hơn, chết sanh về cõi vui hoặc dạy cách chết, là dạy "người nên đâm họng, nên uống thuốc độc...". Giải như thế mà người chết trong khi ấy, hoặc lâu ngày mới chết, Tỳ-khưu phạm Bất cộng trụ.

Người là vật của Bất cộng trụ, không phải người phi nhơn (tinh, quỉ là vật của Trọng tội, thú là vật của Ưng đối trị).

Tỳ-khưu dạy người giết có 6 điều:

1) định giết người: Dạy kẻ nào, người chịu lời đi giết kẻ ấy thì phạm tội cả 2 người (người dạy và người đi giết), nếu giết lầm kẻ khác, người bảo không phạm Bất cộng trụ.

2) định giờ: Nếu người chịu lời, giết ngoài giờ dạy, thì người dạy không phạm Bất cộng trụ.

3) định chỗ: Nếu Tỳ-khưu dạy giết người ở trong nhà này, nơi khoảng trống kia, mà người chịu lời đi giết ngoài chỗ đã định, thì người dạy không phạm Bất cộng trụ.

4) định khí giới: Dạy người giết bằng đao, chĩa, người chịu lời dạy đi giết bằng khí giới khác, thì người bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

5) định oai nghi: Dạy giết kẻ đứng hoặc đi, người chịu lời lại giết kẻ ngồi hoặc nằm, thì người bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

6) định cách giết: Dạy giết bằng cách đâm hoặc chém, người chịu lời lại giết bằng cách đánh hoặc cưa, thì người bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa, nếu người chịu lời đi giết, không được người dạy, bảo thêm rằng: nếu ngươi có thể giết được giờ nào nên giết giờ ấy, như thế dầu là lâu đến đâu, người giết chắc sẽ giết được, người dạy phạm Trọng tội trong lúc dạy, người giết phạm tội trong khi giết.

Tỳ-khưu đào giếng, đào hầm, gài bẩy, để khí giới hoặc bỏ thuốc độc để giết người, nếu muốn giết người nào, người ấy chết mới phạm tội, bằng không định nghĩa rằng: "nhằm kẻ nào thì kẻ ấy chết", như thế phạm tội theo hạng người chết; như nhằm A la hán, cha, mẹ của Tỳ-khưu ấy chết thì phạm ngủ ngịch đại tội và "Bất cộng trụ".

Nếu kẻ khác hoặc tinh, ngạ quỉ, hoặc thú chết thì phạm Trọng tội hoặc Ưng đối trị.

Nếu Tỳ-khưu đưa bẩy, viết thơ cho kẻ khác hoặc bán cho người đem dùng để giết thì phạm tội cả 2 bên.

Nếu Tỳ-khưu ăn năn, đi đòi hoặc mua vật ấy lại thì mới khỏi tội. Tỳ-khưu tự mình làm bẩy, viết thơ nên đem đốt cho hết mới khỏi tội. Nếu đốt chưa cháy hết, kẻ khác đem giết người, Tỳ-khưu cũng không khỏi tội; thơ chưa cháy tiêu có kẻ khác đem học để giết người, rồi giết theo thơ ấy, Tỳ-khưu cũng không khỏi tội.

Tỳ-khưu đào giếng, đào hầm cho sanh vật chết, lúc đào phạm tội Tác ác mỗi lần đào; nếu thú, phi nhân sa vào bẩy, Tỳ-khưu phạm tội Tác ác, thú chết phạm Ưng đối trị, phi nhơn chết phạm Trọng tội. Người mắc bẩy phạm Trọng tội, chết phạm Bất cộng trụ.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu không cố ý giết người, không biết (như không biết trong cơm có thuốc độc, đem cho kẻ khác ăn rồi chết và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội).

Điều học này "phạm tội vì dạy kẻ khác giết" (sànatika) có 5 chi:

1) Loài người (manussajàtipàno)

2) Biết là người có sanh mạng (pànasannità).

3) Cố ý giết (upakkamo)

4) Ráng sức giết 1 trong 6 điều đã giải (vadhakacittam)

5) Người ấy chết vì nình ráng sức (tena maranam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Bất cộng trụ.

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) như trong điều học "cấm trộm cấp" (adinnàdànà samutthàna), phạm vì làm (kiriyà), khỏi phạm vì tưởng (sannàvimokkha). Cố ý (sacittaka), phạm vì tội đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacikamma), ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (ekàvedanà).

4) Khoe pháp bậc cao nhơn (Uttarimanussadhamma).

Tỳ-khưu khoe pháp của bậc cao nhơn là pháp của người cao thượng mà tự mình không có, phạm Bất cộng trụ.

Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại phước xá, có đãnh (Rutàgàrasàlà), trong rừng Tuyết sơn gần thành Quê-sa-li (Vèsàli), do nhóm Tỳ-khưu tu gần mé sông "Veggumudà" khoe pháp bậc cao cho người tín ngưỡng bố thí.

Chú giải: Tỳ-khưu chưa giác ngộ, song là người ham muốn sự tặng khen, rồi khoe rằng đắc pháp bậc cao thượng, mà tự mình chưa được, nếu có người biết nghe rõ, trong khi ấy, sau rồi bị tra hỏi hoặc không bị tra hỏi, Tỳ-khưu ấy cũng phạm tội Bất cộng trụ. Dầu muốn được trong sạch, hoàn tục rồi trở lại nói rằng: "Tôi không đắc đạo cao nhơn cố ý nói đắc, là tôi nói dối", như thế ấy cũng không khỏi phạm Bất cộng trụ.

Pháp của bậc cao nhơn là "4 thiền hữu sắc, 4 thiền vô sắc, lục thông [*]; 4 đạo, 4 quả và Niết-bàn, 37 phần pháp Bồ đề; không tham, không sân, không si, 3 cái giác, 8 cái giác..." Đều là pháp của bậc cao nhân, vì người nào được các pháp ấy đều gọi là bậc cao thượng hơn thường nhơn.

[*] lục thông là: nhãn thông, nhĩ thông, tha tâm thông, túc mạng thông, thần túc thông, lậu tận thông.

Tỳ-khưu không có pháp cao nhơn trong mình mà nói rằng "ta đắc sơ thiền... ta đắc thần thông, ta đắc quả...", nói như thế, khi tính nói cũng biết ta sẽ nói dối, lúc đang nói cũng biết ta đang nói dối, khoe đến kẻ khác nghe, kẻ ấy dầu là bậc xuất gia hay cư sĩ được hiểu biết trong khi ấy rằng: "Vị Tỳ-khưu đã đắc thiền định đạo quả... ". Họ tin thật hoặc họ không tin lời nói thật, Tỳ-khưu cũng phạm Bất cộng trụ.

Nếu nói đến người nghe, không hiểu biết; Tỳ-khưu phạm Trọng tội; muốn khoe khoang mà nói mé rằng "người nào mà ngụ trong chùa này đều là người đắc thiền định", người nghe hiểu biết trong khi ấy, Tỳ-khưu phạm Trọng tội. Nếu người nghe không hiểu biết, Tỳ-khưu phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Nói thiệt rằng mình đã đắc... không cố ý khoe và Tỳ-khưu điên, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác khoe (anànattika), có 5 chi:

1) Khoe pháp bậc cao nhơn là tự mình không có (Uttari manussadhammassa atàni asantatà).

2) Khoe vì muốn được lợi, được khen (pàpicchatàya tassa àrocanam).

3) Khoe theo lời của người khác (anannàpadeso).

4) Khoe nói đến người nào, người ấy là loài người (yassu àroceti tassa manussajàtikatà).

5) Khoe mà người nghe hiểu biết rõ rệt trong khi ấy (tamkhanam vijànanam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Bất cộng trụ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng như trong điều học trộm cắp (adinnàdànà).

Đức Phật giải về 5 bọn cướp lớn:

Này các Tỳ-khưu, trong Phật pháp này có 5 bọn Tỳ-khưu cướp lớn. Này các Tỳ-khưu! 5 bọn Tỳ-khưu cướp lớn như thế nào?

Này, các Tỳ-khưu! Có bọn cướp lớn trong thế gian, suy xét rằng: bao giờ ta được 100 hoặc 1000 bộ hạ quy thuận, ta sẽ vào trong xóm, làng, châu, quận giết hại đốt phá dân cư ấy. Đến sau, bọn cướp ấy được 100 hoặc 1000 người tùy tùng, rồi đem nhau vào xóm, làng, châu, quận đánh đập giết hại các cư dân ấy, thế nào. Này các thầy Tỳ-khưu! Sự suy xét của Tỳ-khưu ác trong Phật pháp này cũng như thế. Tỳ-khưu ác ấy suy xét rằng: Bao giờ ta được 100 hoặc 1000 người sùng bái, ta sẽ vào xóm, làng, châu, quận, ta sẽ được các thứ y, món ăn, chỗ ở và thuốc men mà các hàng cư sĩ hoặc bậc xuất gia thành tâm cúng dường. Đến khi sau, Tỳ-khưu ác ấy được 100 hoặc 1000 người phục tùng, rồi vào xóm làng châu, quận, xin được y, vật thực, chỗ ở và thuốc men và các hàng cư sĩ hoặc bậc xuất gia hết lòng tôn kính cúng dường. Nầy các Tỳ-khưu! Tỳ-khưu ấy gọi là kẻ cướp lớn thứ nhất, có rõ rệt trong thế gian.

Nầy các Tỳ-khưu! Còn nguyên nhân khác nữa: trong Phật pháp này, có Tỳ-khưu ác, học hỏi pháp luật mà Như Lai đã giảng dạy, rồi tự thiêu đốt lấy mình ¹⁷. Này, các Tỳ-khưu! Tỳ-khưu ấy gọi kẻ cướp lớn thứ nhì, có rõ rệt trong thế gian.

Này, các Tỳ-khưu! Còn nguyên nhân khác nữa trong Phật pháp này có bọn Tỳ-khưu khác vô cớ ¹⁸ tố cáo Tỳ-khưu trì giới thanh cao đang hành pháp cao thượng trong sạch, rằng tu hành không cao thượng ¹⁹. Này, các Tỳ-khưu! Tỳ-khưu ấy gọi là kẻ cướp lớn thứ ba, có rõ rệt trong thế gian.

Này, các Tỳ-khưu! còn nguyên nhân khác nữa trong Phật pháp này có Tỳ-khưu ác, muốn làm cho vừa lòng hành cư sĩ, đem tài sản của Tăng hoặc phụ tùng là: 1) bông và cây, 2) chỗ trồng bông và cây, 3) tịnh thất, 4) chỗ cất tịnh thất, 5) giường, 6) bàn thấp dài, 7) nệm, 8) gối, 9) nồi, 10) cân, 11) thùng, 12) chậu làm bằng loại kim, 13) dao nhỏ, 14) búa, 15) riều, 16) xuổng, 17) vá, 18) dây, 19) tre dài 8 ngón tay trở lên, 20) cỏ thường, 21) cỏ năn nỉ, 22) cỏ ống, 23) đất sét, 24) vật làm bằng cây, 25) vật làm bằng đất. Này, các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu ấy gọi là kẻ cướp lớn thứ tư, rõ rệt trong thế gian.

[tài sản của Tăng từ số 9 đến 17 đều làm bằng kim loại.]

Này, các Tỳ-khưu! Tỳ-khưu nào khoe pháp bậc cao nhơn, mà chính mình không có rõ rệt, Tỳ-khưu ấy gọi là kẻ cướp lớn thứ năm, là kẻ cướp lớn tột bực trong thế gian và cả luôn cõi trời, cõi Dạ ma thiên (Yàmà), cõi Phạm thiên, trong các bọn chúng sanh cho đến Sa-môn, Bà-la-môn và các bậc vua chúa.

Vì sao Như Lai giải như thế? Này, các Tỳ-khưu, vì Tỳ-khưu cướp cục cơm của hàng cư sĩ đem ăn. (đức Chánh Biến Tri muốn cho việc này được rõ rệt, mới giải thêm kệ ngôn sau đây:).

Tỳ-khưu nào tu hành không được trong sạch, mà làm cho kẻ khác biết mình là trong sạch, Tỳ-khưu ấy gọi là cướp vật thực của họ, đem về dùng, như người thợ săn núp mình bên lùm cây mong chờ bắn thú.

Tỳ-khưu chỉ dùng y ca-sa mặc cho kín mình, nhưng tu hành theo phép xấu xa, không thu thúc (theo pháp luật) là người rất dơ bẩn, Tỳ-khưu ấy chắc hẳn phải đọa vào địa ngục vì tự mình gây ra nghiệp quấy. Nên ăn cục sắt đang cháy như ngọn lữa còn tốt hơn Tỳ-khưu phá giới không thu thúc (theo pháp luật) ăn cục cơm của hàng cư sĩ.

II. MƯỜI BA (13) ĐIỀU HỌC TĂNG TÀN (SANGHA DISESA)

(Tăng Tàn là tội mà phải cần phải xử phạt với số Tăng từ 4 vị cho đến phần đông).

1) DI TINH (sukkavisatthi)

Tỳ-khưu cố ý làm di tinh khỏi chỗ, phạm Tăng tàn.

Điều họ này, đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (jetavana) gần thành Xá vệ (Sàvatthì) do Tỳ-khưu Seyyasaka làm cho di tinh.

Chú giải: Tỳ-khưu muốn di tinh cho khỏi bịnh, cho được vui thích... rồi ráng sức dùng tay hoặc dạy kẻ khác làm, hoặc rờ rẫm ngọc hành bằng tay, hoặc nằm sắp đè ngọc hành, hoặc kẹp trong bắp vế ... rồi làm cho di tinh, dầu chỉ vừa cho con ruồi nhỏ nuốt được, dầu tinh chưa ra, là chưa xuất ra ngoài cũng phạm tội Tăng tàn.

Cố ý muốn cho di tinh, cầm da ngọc hành để tiểu tiện, tinh di phạm Tăng tàn, tinh không di phạm Trọng tội.

Cố ý nắm ngọc hành của Sa-di đang ngủ, tinh di phạm Tác ác. Xem chỗ kín của phụ nữ, tinh di phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Lúc nằm mộng không, cố ý và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội. Không cố ý cho tinh di và không vui thích cũng không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Tác ý muốn làm cho tinh di (cetanà)

- Ráng sức làm (upakkamo).

- Tinh đã di (mocanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng như trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjika samutthanà).

2) ĐỤNG CHẠM VÀO MÌNH PHỤ NỮ (Kàyasamsagga)

Tỳ-khưu cố ý đụng cọ vào mình phụ nữ, phạm Tăng tàn.

Điều học này, đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (jetavana) gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi rờ rẩm phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khưu rờ rẩm mình phụ nữ, dầu mới sanh trong vòng 1 ngày cũng phạm tội Tăng tàn.

Bộ nấp, nữ, ngạ quỉ, tinh, đều là vật Trọng tội, thú cái, thú đực, người nam đều là vật của tội Tác ác.

Phụ nữ: Tỳ-khưu biết là phụ nữ rồi chạm nhằm, vì lòng vui thích cho đến sự đụng chạm lông với lông. Phụ nữ đụng mà Tỳ-khưu có lòng vui thích sự đụng chạm ấy, Tỳ-khưu phạm Tăng tàn.

Phụ nữ: Tỳ-khưu nghi là phụ nữ, hoặc không phải là phụ nữ, hoặc tưởng là bộ nấp, là người nam, là thú rồi đụng nhằm vật dính với thân mình hoặc chạm vào vật dính với thân phụ nữ, như cọ nhằm y phục của phụ nữ, hoặc bộ nấp, Tỳ-khưu phạm Trọng tội.

Tỳ-khưu đụng vật dính với thân phụ nữ, do vật dính với thân mình, hoặc phụ nữ liệng đồ Tỳ-khưu lãnh, liệng qua lại hoặc chạm nhằm bộ nấp, Tỳ-khưu nghi hoặc tưởng là phụ nữ, là người nam hoặc người nam mà Tỳ-khưu tưởng là phụ nữ, là bộ nấp, là thú, hoặc nghi rồi mà có lòng vui thích, rồi đụng nhằm mình hoặc cọ nhằm vật dính với thân liệng vật ấy qua lại... như thế đều phạm tội Tác ác. phạm nhiều hay ít tùy theo vật và mỗi lần đụng.

Tỳ-khưu rờ hình phụ nữ, hoặc nắm chặt, rờ bằng 1 ngón tay hoặc trọn bàn tay, rờ từ đầu tới chân không rời chỉ phạm 1 tội. Nếu vật khác nhau rồi rờ bằng 5 ngón tay thì phạm đến 5 tội.

Thể thức không phạm tội:

Phụ nữ đụng nhằm Tỳ-khưu, Tỳ-khưu không vui thích vì không cố ý muốn đụng, dầu biết sự đụng chạm ấy hoặc muốn cho khỏi rồi xô ra hoặc chạm nhằm vì cố ý, không biết, quên vì không lòng vui thích, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm vì dạy người khác (anànattika) có 5 chi:

- Người phụ nữ (manussitthì)

- Tưởng là phụ nữ (itthìsannità).

- Ráng sức đụng chạm vừa theo sự vui thích (tenaràgena vàyàmo).

- Vui thích vì sự chạm nhằm mình phụ nữ (kàyasamsaggaràgo).

- Đụng chạm với nhau, nhất là nắm tay (hatthagàhàdi samàpajjànam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn .

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjika sikkhàpada) .

3) NÓI LỜI HOA TÌNH (dutthullavàcà)

Tỳ-khưu nói lời thấp hèn, nói ngay sản môn, nói với phụ nữ, như thế phạm Tăng tàn .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá vệ (savatthi) do Tỳ-khưu Udàyi nói lời đê hèn thô tục với phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khưu cố ý vui thích rồi trêu ghẹo phụ nữ như trai trêu ghẹo gái, phụ nữ biết trong khi ấy, phạm Tăng tàn, người phụ nữ biết lời tốt hoặc xấu về sự hành dâm là vật phát sanh Tăng tàn. vật làm cho sanh Trọng tội và Tác ác như trong điều học trước. lời nói về sản môn và giang môn về sự dâm dục với phụ nữ đều gọi là đê hèn, thuộc về chỗ phát sanh Tăng tàn.

Trong thân phụ nữ từ ngực sắp xuống từ đầu gối trở lên là vật cho sanh Trọng tội. tứ chi ngoài ra là vật cho sanh Tác ác.

Tỳ-khưu nói: Này phụ nữ nào hầu hạ bằng nhục dục, đến người có giới luật, có đạo đức hành pháp phạm hạnh (hạnh thanh cao) như ta, sự hầu hạ ấy là cao thượng hơn các sự hầu hạ khác, nếu phụ nữ hiểu được trong khi ấy, Tỳ-khưu phạm Tăng tàn.

Điều học này có 5 chi:

- người nữ (manussitthì).

- Tưởng là người nữ (itthìsannità).

- Vui thích trong chỗ nói lời hoa tình (dutthullavàcàsaràgo).

- Khen sự vui thích ấy (tenaràgena).

- Phụ nữ nghe hiểu được trong khi ấy (tamkhanam vajànanam).

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trước, chỉ khác nhau chỗ nói, khen sự hầu hạ bằng nhục dục.

4) HẦU HẠ MÌNH BẰNG NHỤC DỤC (attàma pàricariya).

Tỳ-khưu có tình dục nói ướm cho phụ nữ hầu hạ mình bằng nhục dục, phạm Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi bảo phụ nữ hầu hạ mình bằng nhục dục.

Chú giải: Tỳ-khưu nói: Này em gái, phụ nữ hầu hạ người có giới, có đạo đức, hành pháp phạm hạnh như ta, bằng nhục dục, sự hồi hởi cao thượng hơn các sự hầu hạ khác. Nếu phụ nữ hiểu được trong khi ấy, Tỳ-khưu phạm Tăng tàn.

Điều học này có 5 chi:

- người (maunssitthì).

- tưởng là người nữ (Itthìsannità).

- vui thích trong sự hầu hạ mình bằng nhục dục (attakàma pàricàriỳayaràgo).

- khen sự vui thích (Tenaraganavannabbhananam).

- phụ nữ hiểu biết trong khi ấy (Tamkhanamvacànanam).

Chỗ sanh tội như trong điều học trước, chỉ khác nhau chỗ nói khen bằng sự nhục dục.

5) LÀM MAI DONG (Sancaritta)

Tỳ-khưu làm mai dong cho trai và gái làm vợ chồng nhau phạm Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi làm mai dong.

Chú giải: Người nam, người nữ (không phải là ngạ quỉ, tinh) là kẻ thế hoặc là người xuất gia chưa được làm chồng vợ, hoặc đã làm chồng vợ mà từ bỏ hẳn nhau rồi, dầu là cha mẹ của Tỳ-khưu, đều là vật cho sanh Tăng tàn.

Sự đem mai mối có 3 chi:

1) Nam hoặc nữ, hoặc cha mẹ của người nữ, hoặc của người nam, cầu Tỳ-khưu nói đến người nữ, hoặc người nam nói đến cha mẹ của người nữ (patigganhàti).

2) Họ cầu đi nói người nào, Tỳ-khưu nói với người ấy rằng: "ngươi hãy làm chồng, làm vợ với nhau, hoặc trai gái cùng nhau (vimamseti)".

3) Người nào cầu đi nói, Tỳ-khưu trở về nói với người ấy (paccàharati).

Làm mai dong cho người, được hoặc không được không quan trọng, nếu có đủ 3 chi ấy, phạm tội Tăng tàn. nếu chỉ có 2 chi, là chịu đi nói hoặc đã nói rồi, trở lại cho hay (1 trong 2 chi nào) thì phạm Trọng tội. Nếu chỉ có 1 chi là chịu đi nói hoặc trở về nói lại (trong 1 chi nào) thì phạm tội Tác ác.

Nếu trai cầu Tỳ-khưu đi nói với gái có mẹ gìn giữ, Tỳ-khưu đi nói với gái ở với cha, như thế sai lời cầu, không phạm Tăng tàn. Tỳ-khưu làm mai dong cho bộ nấp phạm Trọng tội.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu đem tin của Tăng, tin của Tỳ-khưu bịnh và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy kẻ khác (sànattika). Tỳ-khưu đã chịu lời người, dạy kẻ khác nói đến trai, hoặc gái đã nói rồi, dạy kẻ khác trở về nói cho người cầu ấy hay, cũng phạm Tăng tàn. có 5 chi:

1) đem lời cho người nào, người ấy là người thiệt (không phải phi nhơn) (yesam sancarittam samàpajjati tesam manussajàtikatà).

2) Họ không phải là vợ chồng với nhau từ trước hoặc là đã có làm chồng vợ rồi, song đã từ bỏ nhau hẳn rồi (nanàlamvacaniyatà).

3) Chịu lời cầu (patigganhànam).

4) Nói theo lời người cầu (vimamsanam).

5) Trở lại cho người cầu hay biết (paccàharanàni).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Có 6 chỗ sanh (sàmutthàna) là:

1) Tỳ-khưu không biết luật cấm, hoặc không biết họ đã từ bỏ hẳn nhau rồi, chịu lời đi nói, hoặc ra dấu hiệu trở lại cho hay bằng cách ra dấu hiệu, như thế là tội phát sanh do thân.

2) Tỳ-khưu ngồi, trai đến hỏi rằng: "gái ấy sẽ lại tìm ông, xin ông biết bụng người" rồi Tỳ-khưu chịu lời rằng "ờ! phải rồi". Khi gái đến Tỳ-khưu nói lại, khi trai trở lại thì Tỳ-khưu cho hay như thế, là tội phát sanh do khẩu, vì Tỳ-khưu không có ra dấu hiệu.

Lại nữa, Tỳ-khưu nhận lời của trai bằng khẩu, rồi đi đến nhà gái, vì nguyên nhân nào khác trở lại gặp nói với trai ấy, như thế, gọi là chỉ phát sanh do khẩu.

3) Tỳ-khưu không biết luật cấm, dầu bậc A la hán cha dạy đi, ngài cũng đi nói với mẹ (đây nói về cha mẹ đã từ bỏ nhau rồi), rằng: người về cho cha mẹ hay biết, như thế gọi tội phát sanh do thân khẩu (3 cách) như thế gọi là "chỗ sanh tội vì vô ý" (acittaka samutthàna) nghĩa là: Tỳ-khưu biết, hoặc là không biết cũng phạm tội.

Tỳ-khưu biết luật cấm, hoặc biết rằng: họ đã từ bỏ hẳn rồi: họ đã từ bỏ hẳn rồi, còn đem mai mối cả 3 cách ấy, 3 chỗ sanh ấy gọi là "chỗ sanh điều học làm mai dong" vì ý biết luật cấm và biết rõ họ đã bỏ hẳn nhau rồi gọi là: có 6 chỗ sanh như thế.

Phạm vì làm (kiriyà), không phạm vì tưởng (no sannà vimokkha) không cố ý phạm (acittaka), tội vì Phật cấm (pannatiitvajja) thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma) có 3 tâm (ticittam), có 3 thọ (tissovedanà), thọ vui, thọ khổ và thọ vô ký.

6) TẠO THẤT (sannàcika)

Tỳ-khưu tạo thất tô bằng vôi với đất sét không có người đứng làm chủ cất cho mình ở, phải làm cho đúng mực thước, là: bề dài 12 gang, bề ngang 7 gang (1 gang của đức Phật, bằng 3 gang người thường), khi cất phải do Tăng chỉ chỗ trước rồi mới nên cất, nếu không do Tăng (sangha) chỉ chỗ hoặc cất cho quá mực, phạm Tăng tàn. điều học này gọi Kùtikàra cũng được.

Điều này, đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Veluvanà) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do chư sư A la vi dạy người cất thất cho mình quá mực định.

Chú giải: Tỳ-khưu chủ thất không cho Tăng chỉ chỗ cất, hoặc cất lớn quá thước tấc, trong mỗi khi làm phạm tội Tác ác, còn dư vôi 2 cục nữa thì cất xong còn dư 1 cục đầu phạm Tăng tàn làm xong phạm Tăng tàn.

Điều học này có 7 chi:

- Mô tả phía trong và phía ngoài

- Phía dưới không đúng thước.

- Không có Tăng chỉ chỗ cho

- Cất lớn quá thước

- Cất cho mình ở

- Cất làm để ở

- Tô cả nóc và vách

Chỗ sanh tội như trong điều học làm mai dong (sancarita).

7) TẠO THẤT LỚN (mahallaka)

Tỳ-khưu tạo thất lớn, nếu thất ấy có thí chủ, làm chủ cất, làm lớn quá mực thước được, song phải trình cho Tăng chỉ chỗ trước mới nên làm. Nếu Tỳ-khưu không cho Tăng chỉ chỗ, cất phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá của trưởng giả (ghosita) gần thành Kosambi do Tỳ-khưu Channa tạo thất lớn quá mực thước.

Chú giải: điều học này như điều học trước, chỉ khác nhau đây là không định "thất lớn, nhỏ".

8) VÔ CỚ CÁO GIAN (amùlaka).

Tỳ-khưu giận rồi cố ý cáo vị khác rồi phạm tội Bất cộng trụ,do không có cớ phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana), gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Mettiya và Kummajaka cáo gian đại đức Dabbamallaputa, Sa-di 7 tuổi đắc A la hán quả.

Chú giải: Tỳ-khưu vô cớ cáo gian dầu sau có ai hỏi, rồi tự mình khai rằng "Tôi đã nói dối như thế ấy", cũng phạm Tăng tàn. Trong khi tố cáo ấy mắt không thấy, tai không nghe, không nghi rằng "Tỳ-khưu ấy phạm 1 trong 4 tội Bất cộng trụ", không nghe ai nói, như thế gọi là vô cớ cáo gian. Cáo gian có 4 cách, cáo rằng:

- Ông hành dâm (chỉ vật).

- Ông phạm tội vì hành dâm (chỉ tội).

- Hành lễ phát lộ (Uposatha), là lễ Tự tứ (Pavàranà: là sau khi nhập hạ rồi, nhằm ngày rằm tháng 9, Tăng nhóm lại mà tỏ tội cùng nhau), hành Tăng sự với ông không được.

- Ông không phải là Sa-môn (cấm ngăn sự tôn kính).

Cáo gian đều đủ đến điều thứ tư, mới phạm tội.

Tỳ-khưu cáo gian đến người trong sạch (vô tội) hoặc không trong sạch, cáo vì tội Bất cộng trụ nào, muốn cho Tỳ-khưu ấy xa khỏi phạm hạnh (brahmacariya), không cho Tỳ-khưu ấy biết trước bằng lời này "Ngài hãy cho phép tôi, tôi muốn nói với ngài (Karotume àyasmà Okàsam ahantam)". Nếu không nói như thế trước, rồi tố cáo sau, mà Tỳ-khưu ấy biết trong khi ấy rằng "Họ cáo mình như thế", Tỳ-khưu tiên cáo phạm tội Tăng tàn và tội Tác ác trong mỗi lời cáo gian, khi tiên cáo cho Tỳ-khưu bị cáo biết trước rồi sẽ cáo sau, chỉ có phạm 1 tội Tăng tàn, dầu là Tỳ-khưu cáo bằng lời nói hoặc ra dấu hiệu trước mặt, cũng vậy. (Cáo "sau lưng", lúc vắng mặt không kể).

Tỳ-khưu dạy kẻ khác cáo, người cáo, do theo lời dạy cáo gian, thì chỉ có người dạy phạm tội, như đoạn trên giải rõ. nếu người chịu lời đi cáo nói "ta cũng được thấy, được nghe vậy", thì phạm tội Tăng tàn cả 2 người.

Tỳ-khưu không cho người biết trước rồi chửi mắng phạm tội Ưng đối trị và tội Tác ác. Nếu cho biết trước rồi cảnh cáo sau, chỉ phạm 1 tội Ưng đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu tưởng là người không trong sạch là người trong sạch, là người trong sạch trong người không trong sạch đi cáo, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người (Sànattika), có 5 chi:

- Tự mình cáo hoặc dạy người cáo người đã tu lên bực trên (upasampannoti samkhayam gamanam).

- Tưởng người ấy là người trong sạch (tasmim suddhasannità).

- Cáo vì tội Bất cộng trụ, không có cớ (amulakatà).

- Tự mình cáo hoặc dạy người cáo trước mặt, cho xa khỏi phạm hạnh (càvanà dhippàyenasammukhàcodanàvàcodàpadàvà).

- Người bị cáo biết trong khi ấy (tassatamkhanam vijànanam).

Đều đủ 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng như trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna) chỉ khác nhau điều học này thuộc về thọ khổ.

9) NHƠN CỚ KHÁC CÁO GIAN (Annabhàgiya).

Tỳ-khưu giận hờn người khác rồi cố tìm cớ, nhất là tìm dòng, phái đem cáo người vì tội Bất cộng trụ, phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Mettiya và Kummajaka nhơn cớ khác mà cáo gian vị A la hán Dabbamallaputta.

Chú giải: Tỳ-khưu nhơn cớ khác, nhất là dòng vua đem cáo vị khác phạm một tội Bất cộng trụ, nào rồi dùng dòng ấy làm cớ để cho Tỳ-khưu cũng thuộc dòng vua như nhau rằng "người là dòng vua, hành dâm phạm tội Bất cộng trụ" vì ta được thấy, được nghe, hoặc nghi như thế; phạm tội Tăng tàn trong khi ấy, dầu về sau có khai thiệt cũng không khỏi phạm tội.

10) CHIA RẼ TĂNG (sanghabheba).

Tỳ-khưu ráng sức chia rẽ Tăng (Sangha: nghĩa là 1 nhóm Tỳ -khưu từ 4 vị trở lên ở hoà thuận nhau để hành đạo) cho xa nhau, Tăng đã tụng lời khuyên can, ngăn cấm cho bỏ sự ấy, nếu không bỏ, phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Đề bà đạt đa (Devadatta) chia rẽ Tăng.

Chú giải: Tỳ-khưu khuyên "ngài chẳng nên làm như thế, ngài hãy thuận hoà với Tăng, vì Tăng hoà hảo như thế mới được an vui", nếu Tỳ-khưu không nghe lời khuyên can thì phạm tội Tác ác. Tỳ-khưu được nghe, được thấy mà không ngăn cấm cũng phạm tội Tác ác. Tỳ-khưu không thể khuyên can được nữa, nên cho các Tỳ-khưu khác hay biết để gọi Tỳ-khưu ấy vào giữa Tăng, cho Tăng tụng Samanubhàsana (là lời khuyên răn). Nếu chịu bỏ thì tốt, bằng không thuận, phạm Tác ác. Tăng tụng Samanubhàsana xong 1 bận, Tỳ-khưu phạm 1 tội Tác ác; tụng xong 2 bận, Tỳ-khưu không bỏ phạm Trọng tội; tụng xong 3 bận, phạm Tăng tàn.

Thể thức không phạm tội:

Tăng chưa tụng Samanubhàsana mà Tỳ-khưu chịu bỏ, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này có 4 chi:

- Ráng sức chia rẽ Tăng (bhedàyaparakkamanam).

- Tăng hành Tăng sự theo pháp (dhammakammena samanubhàsanam).

- Tụng dứt thời khuyên can lần thứ ba (dhammavàcà pariyosànam).

- Không chịu bỏ tà kiến (appatinissajanam).

Chỗ sanh tội: thuộc về tụng lời khuyên răn (samanubhàsana samutthàna), phạm vì không làm (akiriyà) không phạm vì tưởng (sannavimokkha) cố ý (sacittaka) tội vì đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (dukkhavedanà).

11) HÀNH THEO TỲ-KHƯU CHIA RẼ TĂNG (Bhedànuvattaka).

Tỳ-khưu hành theo Tỳ-khưu chia rẽ Tăng, các vị khác khuyên răn không nghe, Tăng tụng Samanubhàsana ngăn cấm cho dứt bỏ sự hành vi ấy, nếu không tuân theo phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng như trong điều học trước.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Kajamo, Rakatissa, Khanda, Deviputta và Samuddadatta, hành theo Tỳ-khưu chia rẽ Tăng.

12) TỲ-KHƯU CỨNG CÕI (Dubbaccaỳatika).

Tỳ-khưu có tánh khó dạy, vị khác khuyên dạy cũng không nghe, Tăng đã tụng Samanubhàsana ngăn cấm bỏ chừa nghiệp ấy, nếu không tuân theo phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Ghositàràma gần thành Kosambi do Tỳ-khưu Channa cứng cỏi.

Chú giải: Tỳ-khưu không cho vị khác thức tỉnh, nói rằng "các ngài đừng nói lời chi tốt, hoặc lời chi xấu đến tôi, tôi cũng chẳng nói lời lành hoặc dữ đến với các ngài, vậy các ngài hãy nín thinh, đừng nhắc nhở tôi như thế". Khi các vị khác đã khuyên lơn mà không nghe, nên đem Tỳ-khưu ấy đến giữa Tăng để tụng Samanubhàsana. Khi tụng đến 3 bận mà không chừa bỏ tánh cũ, không tuân theo lời khuyên nhủ của Tăng, thì phạm tội Tăng tàn.

13) TỲ-KHƯU NỊNH HÓT (Kuladùsaka).

Tỳ-khưu bợ đỡ kẻ thế. Tăng đã xử, đuổi ra khỏi chùa, rồi còn trở lại hủy báng Tăng. Tăng đã tụng Samanubhàsana ngăn cấm, nếu không tuân theo, phạm tội Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Assagi, Punabhasuka nịnh hót.

Chú giải: Tỳ-khưu ngụ nơi làng, xóm, nịnh hót, cho trái cây, bông cây... đến kẻ thế cho họ mất quả phước của sự bố thí đã làm đến mình,như thế gọi là nịnh hót.

Tỳ-khưu có tánh xấu xa trồng cây để cho người thế, làm những việc ấy rõ rệt, đến tai, mắt người, vị khác được thấy, được nghe, nên đuổi ra khỏi xóm làng, Tỳ-khưu ấy trở lại nói xấu Tăng, đã đuổi rằng "thiên vị", vì thương (chandàgati) hoặc ghét (dosàgati), hoặc lầm lạc (mohagati) hoặc sợ (bhaỳagati). Nói như thế, các vị khác nghe được, thấy được, nên ngăn cấm không cho hủy báng Tăng, nếu ngăn cấm không được phải đem đến giữa Tăng để tụng Samanubhàsana 3 bận rồi mà không bỏ tánh xưa, thì phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trước.

* * *

Từ điều học "di tinh" (sukkavisatthi) đến điều học "nhơn cớ khác cáo gian" (annabhàgiya), Tỳ-khưu phạm tội trong khi phá giới lần đầu (pathamàpattika) trong 4 điều học sau (10,11,12,13) Tỳ-khưu phạm tội khi Tăng đã tụng Samanubhàsana xong 3 bận (yàvatatiyakà) mà không tuân theo thì mới phạm tội Tăng tàn.

III. ĐIỀU HỌC BẤT ĐỊNH (ANIYATTA)

Bất Định nghĩa là chỗ kín hoặc chỗ trống không định cho nên có phạm tội, nhưng không có thể định tội trước được

1) CHỖ CÓ THỂ HÀNH DÂM (Alamkammaniya).

Tỳ-khưu ngồi trong chỗ khuất mắt, chỉ hai người với phụ nữ, nếu có người đáng tin lời nói được, đến cáo vì phạm 1 trong 3 tội Bất cộng trụ, Tăng tàn, Ưng đối trị, nếu Tỳ-khưu nào cho luật sư xử đoán theo điều luật ấy, hoặc họ đã cáo ngay tội nào, cho luật sư ấy, hoặc họ đã cáo ngay tội nào, cho luật sư trừng phạt ngay tội ấy.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do nàng Visàkhà thấy Tỳ-khưu Udàyi, ngồi nơi khuất mắt với 4 người nữ.

Chú giải: Tỳ-khưu nằm hoặc ngồi trong chỗ khuất mắt với phụ nữ, nếu có tín nữ đáng tin lời là bậc quý nhơn được thấy Tỳ-khưu rồi đi cáo vì tội Bất cộng trụ hoặc Tăng tàn hoặc Ưng đối trị. Tỳ-khưu thú tội nào cho luật sư xử theo tội ấy, nếu chịu có hành dâm thì phạm theo tội Bất cộng trụ, chịu có rờ rẫm phụ nữ thì nên phạt cấm phòng, do theo điều học Tăng tàn, nếu thấy ngồi hoặc nằm với phụ nữ nên phạt Ưng đối trị, bằng khai rằng, mình đứng hoặc phụ nữ đứng, không làm điều chi thì luật sư không nên xử phạt, vì sự thật ấy có khi đúng như được thấy, có khi cũng không đúng thiệt như thấy không rõ rệt.

Tỳ-khưu tìm phụ nữ nơi thanh vắng vì tình dục, đi mỗi bước là mỗi phạm tội Tác ác, đi đến nơi ngồi, hoặc nằm và phụ nữ mới đến ngồi hoặc nằm xuống hoặc phụ nữ đã ngồi hoặc nằm xuống hoặc phụ nữ đã ngồi, hoặc nằm, Tỳ-khưu mới đến ngồi hoặc nằm xuống hay hai người cùng ngồi hoặc cùng nằm cùng nhau phạm Ưng đối trị. Nếu có người nam sáng mắt ngồi xa 1, 2 hắc tay, vừa xem thấy được, là người có tâm phóng đãng, dầu ngồi ngủ gục, Tỳ-khưu cũng không khỏi phạm tội, người sáng mắt nhưng ngủ quên, ngồi kề bên, dầu có 100 phụ nữ, Tỳ-khưu cũng không khỏi phạm tội.

Thể thức không phạm tội:

Có người nam biết chuyện, mắt không mù, nằm không ngủ, hoặc người nam đi vào nơi ấy, hoặc Tỳ-khưu khi đứng, hoặc phụ nữ đứng, Tỳ-khưu ngồi mà tâm tưởng đâu đâu và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika).

Chỗ phạm tội trong điều học này là lời thú nhận của Tỳ-khưu. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học Bất cộng trụ, chỗ sanh tội thứ nhứt (pathama pàràjikakkhàpada).

2) CHỖ KHÔNG THỂ HÀNH DÂM (Anàlam Kammaniya).

Tỳ-khưu ngồi chỗ khuất tai 2 người với phụ nữ, nếu có người đáng tin lời được đến cáo vi phạm 1 trong 2 tội Tăng tàn hoặc Ưng đối trị. Nếu Tỳ-khưu nhận phạm tội nào cho luật sư xử theo tội ấy, nếu họ cáo ngay điều học nào, cho luật sư xử phạt ngay tội ấy.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do nàng Visàkhà thấy Tỳ-khưu Udàyi ngồi chỗ khuất tai với hụ nữ.

Chú giải: điều học này cũng như điều học trước, chỉ khác nhau chỗ, dầu phụ nữ hoặc người nam biết chuyện, không mù, không điếc, ngồi hoặc đứng trong khoảng cách xa 12 hắc tay dầu có tâm phóng túng hoặc ngủ quên cũng khỏi tội.

Người điếc dầu mắt sáng, người mù không điếc cũng không khỏi tội được.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (sikkhàpada adinnàdànà).

IV. 30 ĐIỀU HỌC ƯNG XẢ ĐỐI TRỊ (NISSAGGIYA PÀCITTIYA)

Ưng xả đối trị nghĩa là phạm phép chứa cất y càsa, bình bát, vàng, bạc, trái luật, nếu chịu xả vật ấy giao cho Tăng rồi sám hối mới được khỏi tội.

Chia làm 3 phần:

1) Lễ dâng y lần thứ nhất. (cìvaravagga) có 10 điều.

2) Ngọa cụ trộn với chỉ tơ lần thứ nhì (kositavagga) có 10 điều.

3) Bình bát dư lần thứ ba (pattavagga) có 10 điều.

1) LỄ DÂNG Y LẦN THỨ NHẤT.

Có 10 điều học:

1/- Lễ Dâng Y Lần Thứ Nhất (pathama kathina).

Y chưa gởi, chưa nguyện gọi là y dư (atirekacìvara) khi hết hạn quả báo lễ Dâng y rồi Tỳ-khưu đem cất giữ y dư ấy, lâu lắm là đến 10 ngày. Nếu quá 10 ngày phạm Ưng xả đối trị, nghĩa là y ấy, là vật phải xả, còn Tỳ-khưu phạm Ưng xả đối trị (pacittiya).

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Gotamaka gần thành Xá vệ (Sàvatthi) do Ànanda hỏi Phật.

Chú giải: Y có 6 thứ:

- Y dệt bằng chỉ vỏ cây (khomam).

- Y dệt bằng chỉ bông (kappàsikam).

- Y dệt bằng chỉ tơ (koseyyam).

- Y dệt bằng lông thú (trừ lông củ người, lông đuôi, lông cánh của thú) (kambalam).

- Y dệt bằng cây gai (sànam).

- Y làm trộn với 5 thứ chỉ trên (bhangam).

Tất cả y làm bằng 1 trong 6 thứ chỉ ấy, nếu Tỳ-khưu cất giữ đến mặt trời mọc đến ngày thứ 11 kể từ ngày thọ y mà không gởi, không nguyện, không xả, trong hạn kỳ 10 ngày, thì phạm Ưng xả đối trị. Nếu không xả cho Tăng, cho 1, 2 hoặc 3 Tỳ-khưu trước mà đem ra mặc, phạm Tác ác (dukkata).

Y đã quá 10 ngày Tỳ-khưu biết rằng quá 10 ngày hoặc nghi, hoặc tưởng chưa quá cũng phạm Ưng xả đối trị.

Y chư quá 10 ngày tưởng đã quá, hoặc nghi đem ra mặc, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu đã nguyện, gởi, xả cho người nào trước 10 ngày, y thấy tiêu mất, bị lửa cháy, bị trộm cắp, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 5 chi:

- Y của mình (cìvarassa attanosantakatà).

- Y ấy đã đến tay mình, hoặc được nghe rồi là y của mình (gananupagàtà).

- 2 điều bận (Palibodha) đã dứt (niccha Palibodhabhàvo) [xem trong Kathina-khandhaka]

- y ấy là y dư (atirekacivaratà).

- đã quá 10 ngày (dasàhàtikamo).

Đều đũ cả 5 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

Chỗ sanh tội như trong điều học lễ dâng y lần nhứt (pathamakathina), phạm tội phát sanh do thân nghiệp (kayakamma), do thân khẩu ý (kàyavàcàcitta), phạm vì không làm (akiriyà), không khỏi phạm vì tưởng (nosannàvimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannàttivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), có 3 tâm (ticittam), có 3 thọ (tissovedanà).

2/- Lễ Dâng Y Lần Thứ Nhì (dutiya Kathina).

Khi mãn hạn kỳ quả báo lễ Dâng y rồi, Tỳ-khưu còn xa lìa Tam y, dầu chỉ trong 1 đêm cũng phạm Ưng xả đối trị, trừ ra Tỳ-khưu có bịnh và được Tăng cho phép (điều học này gọi là "uddosita" cũng được.).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đức Ànanda đi thấy Tỳ-khưu đem y để hong nắng rất nhiều, nên hỏi thăm mới hay là y của chư Tỳ-khưu gởi, bỏ đi đến xứ khác, do cớ ấy, đức Ànanda bèn bạch với Phật.

Chú giải: Tỳ-khưu để y trong chỗ không có ngăn, che, phải ở trong nơi ấy không nên ở xá 1 hắc, 1 gan. Nếu nơi ấy có nhiều chủ, là nơi có ngăn che, để y nơi nào, phải ở trong nơi ấy, hoặc ở trong chỗ đô hội, hoặc gần cửa là nơi vô ra, không nên xa lìa khỏi hắc (hatthapàsa). Nếu để xa khỏi hắc đến mặt trời mọc, phạm Ưng xả đối trị.

Phải xả y ấy đến Tăng, đến 2, 3 Tỳ-khưu hoặc đến một Tỳ-khưu, nên mới mặc được, phải xả trước rồi sám hối sau mới khỏi tội.

Tam y mà Tỳ-khưu đã xa lìa rồi, biết rằng đã xa lìa, hoặc nghi, hoặc tưởng, không xa lìa cũng phạm Ưng xả đối trị.

Tam y mà Tỳ-khưu chưa xa lìa, tưởng rằng đã xa lìa hoặc nghi rồi đem, mặc phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu đã nguyện gởi... trước khi mặt trời mọc, Tỳ-khưu có bịnh có Tăng cho phép và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm vì dạy người (anànattika) có 4 chi:

- Y mà Tỳ-khưu đã nguyện đặt tên rồi (adhitthita cìvaratà).

- Không có quảbáo lễ Dâng y (anatthatakathinatà).

- Không có Tăng cho phép (aladdhasammatità).

- Ở xa y ấy đến khi mặt trời mọc(rattivikappavàso).

Đều đủ cã 4 chi ấy phạm Ưng đối trị.

Chỗ sanh tội trong điều học "lễ dâng y lần thứ nhất" chỉ khác nhau là điều học trước không được nguyện, không được gửi gọi là phạm "vì khônglàm "(akirayà), trong điều học này vì không xả nguyện trước khi mặt trời mọc gọi là phạm vì không làm" (akiriyà).

3/- Lễ Dâng Y Lần Thứ 3 (Tatiya Kathina).

Nếu vải phát sanh ngoài lễ dâng y (akàlacìvara) đến Tỳ-khưu [*], Tỳ-khưu được rồi muốn làm y nhưng vải ấy thiếu,không đủ, nếu cố ý để tìm thêm hoặc tin chắc rằng sẽ được vải nữa, nên để vải ấy lâu lắm đến 1 tháng phạm Ưng xả đối trị.

[*] xem trong Kathina-khandhaka: tam y phát sanh trong 11 tháng, từ 16/10 năm này đến rằm tháng 9 năm sau, gọi là y ngoài lễ dâng y.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Ngài ngự xem thấy Tỳ-khưu được vải muốn làm y mà thiếu, song cố ý tìm vải thêm để may y.

Chỗ sanh tội như trong điều học lễ Dâng y lần thứ nhất, chỉ khác nhau là điều học này để quá 1 tháng.

4/- Dạy Tỳ-khưu ni giặt y (cìvara dhovana).

Tỳ-khưu sai Tỳ-khưu ni không phải bà con đi giặt y hoặc nhuộm y cũ, phạm Ưng đối trị (điều này gọi là purànacìvara cũng được).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi sai Tỳ-khưu ni là vợ cũ đi giặc y.

Chú giải: Tỳ-khưu bảo Tỳ-khưu ni không phải bà con đi giặc, nhuộm y cũ đã có mặc rồi, dầu chỉ đã mặc 1 lần, cũng phạm Ưng xả đối trị.

5/- Lãnh y nơi tay Tỳ-khưu ni (cìvarappatigahana).

Tỳ-khưu thọ y nơi tay Tỳ-khưu ni không phải bà con phạm Ưng xả đối trị, trừ ra đổi y với nhau.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu Udàyi lãnh y nơi tay Tỳ-khưu ni.

6/- Xin y nơi người không phải bà con (annatakavinnatti).

Tỳ-khưu xin y nơi người thế không phải bà con, không phải người có yêu cầu, nếu xin được y phạm Ưng xả đối trị (trừ ra có duyên cớ nên xin y được, là khi y bị cướp, hoặc bị hư, mất, cháy).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda xin y nơi nhà phú trưởng giả không phải bà con.

Chú giải: thí chủ là bà con, Tỳ-khưu tưởng không phải bà con, nghi rồi đi xin phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Xin có duyên cớ (duyên cớ là lúc y bị cướp mất, lửa cháy, nước lôi, mối ăn, cũ rách), hoặc xin nơi bà con, hoặc nơi người có yêu cầu, xin cho người khác, đổi với nhau và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Nếu có cớ, đức Phật cho phép xin y nơi người không phải bà con, nếu chưa được xin đi đến chùa trước, dùng y để trong chùa, y để trải giường, nệm của Tăng trong chùa này rồi sẽ trả lại cũng nên. Nếu không có ý như thế, nên che mình bằng cỏ hoặc lá cây rồi mới nên đi, nếu đi lõa thể, phạm Tác ác.

Người thế có đức tin bạch rằng "tôi yêu cầu bố thí 4 món vật dụng, nếu đại đức cần dùng món chi xin cho tôi biết, tôi sẽ dâng" như thế gọi là yêu cầu, người yêu cầu bố thí ngay món nào, nếu cần dùng chỉ nên xin món ấy. Dâng sao dùng vậy chẳng nên đòi hỏi thêm.

Xin nơi bà con và người yêu cầu của mình, xin cho Tỳ-khưu khác không phạm.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) nhờ Tỳ-khưu khác đi xin nơi bà con và người yêu cầu của Tỳ-khưu cho mình, không phạm tội, có 4 chi:

- Y có thước tất vừa gởi (vikappanupagacìvaratà).

- Không có duyên cớ (samaỳabhàvo).

- Xin nơi người không phải bà con (annatakavinnattita).

- Xin được (patilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học làm mai dong (sancarita samutthàna), phạm vì làm (kiriyà), không khỏi phạm vì tưởng (nosannavimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannattivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacikamma), có 3 tâm(ticitam), có 3 thọ (tissovedanà).

7/- Trong mấy duyên cớ ấy (Taduttara).

Trong mấy duyên cớ ấy, Tỳ-khưu chỉ được phép xin y nội và y vai trái thôi (antaravàsaka, uttàsanga), nếu xin quá số xin được, thì phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu phe Thập thất sư, tìm các Tỳ-khưu bị mất y rồi dạy đi xin y rất nhiều.

Chú giải: Tỳ-khưu cố ý muốn xin nhiều y nơi người không phải bà con, ra đi mỗi bước phạm mỗi tội ác, nếu xin được y phạm Ưng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu nói "ta chỉ làm 2 cái y còn dư ta trả lại", thí chủ nói "vải còn dư xin để dâng ngài", xin nơi bà con hoặc người có yêu cầu và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 4 chi:

- Vui thích trong y nhiều quá số (tasuttarita).

- Không có duyên cớ mất hết y (acchinnàdikàramatà).

- Xin y nơi người không phải bà con (annàtakavinnathità).

- Xin y được để cho mình (patilàbho).

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trước.

8/- Định giá y lần thứ nhất (pathama upakkhata).

Nếu thí chủ không phải bà con, không có yêu cầu họ nói sẽ Dâng y đến Tỳ-khưu tên này, Tỳ-khưu ấy được biết rồi, đi nói cho họ dâng y như vầy, như kia, cao giá tốt hơn y của người đã định dâng mình, được y, thì phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda dạy người dâng y ca-sa cao giá hơn của họ đã định

Chú giải: Thí chủ bà con, tưởng không phải bà con, phạm Tác ác.

Thí chủ mua y tốt hoặc giá cao, Tỳ-khưu dạy mua y xấu hoặc rẽ, hoặc bằng giá y mà họ đã định hoặc xin nơi bà con, nơi người có yêu cầu hoặc của mình nhờ kiếm giùm và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này thuộc về "tikkapàcittiya" có 3 chi:

- dạy dâng y cao giá hơn của người đã định (cìvarabhiyyokamyatà).

- xin nơi thí chủ không phải bà con (annatakavinnatthta).

- được y theo giá định ấy (patilàbho).

đều đủ 3 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học "trong mấy duyên cớ ấy".

9/- Định giá y thứ nhì (dutiya upakkhata).

nếu có người thí chủ, họ chung đậu dâng y đến Tỳ-khưu, từ 2 người trở lên đều là không phải bà con, không phải người có yêu cầu, Tỳ-khưu đi nói cho họ chung đậu nhau để mua y giá cao hoặc tốt hơn y mà hạn định dâng ấy, được y, thì phạm tội Ưng xả đối trị.

Điều học này như trước, chỉ khác nhau là điều học này có nhiều thí chủ.

10/- Các thí chủ nhất là vua (Ràja).

Nếu có người đem dâng để mua y, họ hỏi Tỳ-khưu "Bạch ngài, người nào hộ ngài?" Tỳ-khưu cần dùng y nên chỉ người hộ (veyyàvaccakarana) hoặc cận sự nam (thiện nam - upàsaka) cho họ biết rằng "người này hộ chư sư trong chùa ". Khi họ đã giao y đến người hộ ấy, rồi đến bạch với Tỳ-khưu rằng "Nếu ngài cần dùng y, xin cho người hộ ấy hay rằng 'Ta cần dùng y'", như thế đến 3 lần, nếu không được y nên đi đứng cho vừa người hộ ấy xem thấy. Đứng nhiều lắm đến 6 lần, nếu chưa được mà đi đòi cho quá 3 lần, đi đứng quá 6 lần, được y, thì phạm Ưng đối trị. Nếu đã đi đòi, đi đứng đủ, theo luật định, mà không được y, nên đi cho thí chủ hay hoặc dạy người đi nói rằng "Của ấy không được sự lợi ích đến người đâu". Cho họ đòi của họ lại.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda thúc hối người dâng y lập tức, người hộ vì có việc gấp nên yêu cầu để qua ngày khác mà Tỳ-khưu Upananda không chịu.

Chú giải: khi Tỳ-khưu cần dùng y nên cho hay rằng "Ta cần dùng y", không nên nói "Ngươi nên dâng y đến ta, đem y đến cho ta", nói như thế không nên.

Nếu đi đòi 2, 3 lần được thì tốt, bằng không được Tỳ-khưu nên đi đến đứng làm thinh đến 4, 5 lần hoặc 6 lần là nhiều, đừng ngồi, đừng thọ vật chi, đừng nói đạo cho họ. Nếu họ hỏi "Ngài đến có việc chi? Nên đáp "Ngươi hãy nên biết lấy". Nếu Tỳ-khưu ngồi, hoặc thọ vật chi của họ, nói pháp cho họ nghe gọi là bỏ oai nghi đứng, làm cho hư hỏng sự đi đến.

Nếu Tỳ-khưu đứng làm thinh, đứng 6 lần là nhiều, được y thì tốt bằng không được y, Tỳ-khưu ráng đến đứng quá 6 lần thì phạm Tác ác, trong mỗi lần đứng, được y thì phạm Ưng xả đối trị.

Tỳ-khưu chỉ đi đứng, không đòi, đứng được 12 lần, nếu người hộ mà thí chủ chỉ, Tỳ-khưu đi đòi cũng được. Nếu làm cả 2 oai nghi, thì chỉ đi đòi được 3 lần, đứng đến 6 lần.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu đòi theo phép và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (ànànattika) có 4 chi:

- Tỳ-khưu chỉ người hộ (kappiyakàrakàsss abhikkhanoni ditthabhàvo).

- Người tay sai nói cho người hộ hay rồi cho Tỳ-khưu biết nữa (dùtena appitatà).

- Ráng đi đòi, đi đứng quá luật định (taduttam vàyamo).

- Được y vì sự ráng sức ấy (tànavàỳamenapatilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học xin y nơi người không phải bà con

2) NGOẠ CỤ TRỘN VỚI CHỈ TƠ LẦN THỨ NHÌ (kosiyavagga).

Có 10 điều học:

1/- Ngọa cụ trộn với chỉ tơ (kosiya).

Tỳ-khưu làm ngọa cụ bằng lông cừu trộn với chỉ tơ, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Aggàlava gần thành Àlavi do phe Lục sư dạy người nấu tơ cho nhiều để làm ngọa cụ bằng chỉ tơ.

Chú giải: dầu làm ngọa cụ có trộn một sợi chỉ cũng phạm Ưng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu làm trần thất, làm sáo che, làm nệm, gối và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì người dạy (sànàtika) có 3 chi:

- Làm ngọa cụ trộn với chỉ tơ (kosiyamissakabhàvo).

- Mình làm hoặc dạy người làm cho mình (attano atthàyasantha tassa karanakàràpanam).

- Làm được (patilàbho).

Điều đủ 3 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này có 6 chỗ sanh tội vì làm (kiriyà), không khỏi phạm vì tưởng (nosannàvimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannattivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), có 3 tâm (ticitta), 3 thọ (tissovedanà).

2/- Ngọa cụ lông cừu toàn màu đen (suddhakàlaka).

Tỳ-khưu làm ngọa cụ lông cừu bằng màu đen, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại phước xá Kùtàgàra, trong rừng Tuyết sơn gần thành tỳ sa li (Vesàli) do phe Lục sư làm ngọa cụ bằng lông cừu bằng đen.

3/- Ngọa cụ lông cừu là màu đen hơn 2 phần (dvebhàga).

Tỳ-khưu làm ngọa cụ mà phải để lông cừu đen 2 phần, lông trắnng 1 phần, lông cừu đỏ 1 phần, thành 4 phần. Nếu không làm như thế rồi để lông cừu đen nhiều hơn 2 phần, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư làm ngọa cụ để lông cừu đen nhiều hơn 2 phần.

4/- Dùng ngọa cụ mới chưa đến 6 năm (Chabhassa).

Tỳ-khưu làm ngọa cụ mới phải dùng cho đến 6 năm, nếu chưa đến 6 năm, rồi làm ngọa cụ mới khác, phạm Ưng xả đối trị (trừ ra Tỳ-khưu có bịnh, có Tăng cho phép).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu xin lông cừu rất nhiều để làm ngọa cụ.

5/- Làm tọa cụ (nissidanasanthata).

Tỳ-khưu làm tọa cụ phải cắt lấy chung quanh tọa cụ cũ một gan của đức Phật đem may chung với tọa cụ mới, nếu không làm như thế, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu bỏ rải rác tọa cụ.

6/- Thọ lãnh lông cừu (Elakaloma).

Khi Tỳ-khưu đi đường xa, nếu có lông cừu phát sanh đến mình, rồi muốn cần dùng, thì được phép lãnh, nếu có người hộ, được phép tự mình đem đi xa lắm đến 3 do tuần. Đem đi xá quá 3 do tuần, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu thọ lông cừu đi xa quá 3 do tuần.

7/- Khiến Tỳ-khưu ni giặc lông cừu (Elakalomadhovàpana).

Tỳ-khưu dạy Tỳ-khưu ni, không phải bà con đi giặt, hoặc nhuộm, hoặc chải lông cừu, phạm Ưng xả đối trị.

Điều này đức Phật cấm chế tại Tịnh xá Nigrodhà gần thành Ca tỳ la vệ (Kàpilavatthu) do phe Lục sư dạy Tỳ-khưu ni giặc lông cừu.

Chú giải: chỗ sanh tội (Samutthàna) của 6 điều học trên đây như trong điều học "ngọa cụ trộn với chỉ tơ" (kosiya).

8/- Thọ lãnh vàng bạc (Rùpiya).

Tỳ-khưu lãnh hoặc dạy người khác lãnh vàng bạc hoặc vui thích ngay vàng hoặc bạc mà người cất giữ cho mình phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại thành Vương xá (ràjagriha) do Tỳ-khưu Upananda thọ vàng bạc.

Chú giải: vàng lá, vàng cục, bạc hình, bạc cục, bạc nén, bạc giấy... hoặc các vật dụng để mua, bán, đổi thế cho vàng bạc cũng đều gọi là vàng bạc là vật phải xả bỏ.

Ngọc ngà, châu báu, 7 thứ lúa, tớ trai, tớ gái, ruộng vườn, trái, bông cây, đều là vật phát sanh tội Tác ác.

Chỉ gai, vải bông các thứ đậu, mè, thuốc, sữa, dầu,mật, nước mía ... đều là vật dụng thọ lãnh được, không phạm.

Trong vật phải xả bỏ, Tỳ-khưu thọ, hoặc dạy người lãnh cất cho mình, hoặc người cất ngay trước mặt họ nói: "vật này là của ngài", hoặc vật ấy để nơi kín, chủ chỉ dâng bằng thân, hoặc bằng khẩu, hoặc ra dấu nói như vầy "bạc, vàng của tôi có trong chỗ đó, bạc vàng ấy là của ngài". Nếu họ nói như thế, Tỳ-khưu không ngăn cấm, bằng ra dấu hoặc bằng khẩu cũng gọi là vui thích bạc vàng mà họ cất, phạm Ưng xả đối trị.

Nếu đã phạm nên xả như vầy: Aham bhate rùpiyam patiggahesim idam me bhate nissaggiyam imàham sanghassa nissajàmi.

Nghĩa: Bạch đại đức Tăng, tôi thọ bạc vàng rồi, bạc vàng ấy là của tôi phải xả, tôi xin xả bạc vàng ấy đến Tăng.

Nếu có mặt người thế nơi đó, cho Tăng nói với họ rằng "Người hãy biết vật này". Nếu họ hỏi "Với của này, tôi phải đem vật chi đến?" Tỳ-khưu không nên nói: "Phải đem vật chi chi...", chỉ nên nói "đem vật nên dùng" (sữa, dầu, mật). Nếu họ đem các vật ấy đến, các Tỳ-khưu nên chia nhau dùng, trừ ra Tỳ-khưu đã thọ vàng bạc ấy, Tỳ khưu đã thọ bạc vàng không nên dùng đến.

Nếu người thế họ không muốn lấy vàng bạc ấy, Tăng nên nhờ họ rằng "Ngươi nên liệng bỏ vật ấy đi". Nếu liệng trong một chỗ nào, hoặc họ lấy đi, chẳng nên ngăn cản, nếu họ không chịu liệng Tỳ-khưu ấy phạm Tác ác.

Không phải bạc vàng, tưởng là bạc vàng, hoặc nghi, hoặc lãnh bạc vàng cho người khác, nhất là thọ cho Tăng hoặc cho tháp, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Họ dâng vàng bạc, hoặc cất để trong nơi khuất mắt, hoặc trước mặt họ nói rằng "Vậy này là vật dụng của ngài". Nếu Tỳ-khưu có tâm vui thích muốn lấy rồi ngăn cản ra, bằng cách ra dấu, hoặc bằng khẩu rằng "Vật ấy không nên", hoặc nếu không ngăn cản bằng thân hay khẩu mà có tâm trong sạch, không vui thích, tính rằng là "Vật không nên đến ta", cũng được, không có tội.

Tỳ-khưu lấy, hoặc dạy người ấy vàng bạc của người rớt trong chùa, hoặc trong chỗ mình ở, tính rằng "Của người nào, thì người ấy hãy lại lấy" như thế, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này, phạm tội vì dạy người (sànattika) có 3 chi:

- Vật ấy là vàng bạc, là vật phải xả bỏ (Jàtarùparajatabhàvo).

- Về phần của mình (attudesikatà).

- Tự mình lãnh hoặc dạy người khác lãnh, hoặc người cất giữ mà mình vui thích (patiggahanàdisu annatarabhàvo).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học làm mai dong, chỉ khác nhau là điều học này phạm vì lãnh (siyà akiriyà) và phạm vì không làm là không ngăn cản (siyà akiriyà) bạc vàng mà họ cất giữ cho.

9/- Mua, bán, đổi bạc vàng. (Rùpiyasamvohàra).

Tỳ-khưu mua bán, đổi vàng bạc là vật mà người dùng thế cho vàng bạc, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư mua, bán, đổi bạc vàng.

Chú giải: chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trước.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 2 chi:

- vật đã đổi được hoăc của mình đem đi đổi (yamattanodhane parivateti tassavà dhanassavàrùpiyabhàvoceva).

- thành tựu được trong việc mua bán, đổi (parivatananca).

đều đủ 2 chi ấy phạm tội Ưng xả đối trị.

10/- Mua, bán, đổi vật y, bát (kayavikaya).

Tỳ-khưu mua, bán, đổi các vật nhất là y vật thực với người thế phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda đổi y.

Chú giải: Tỳ-khưu nói với người thế "ngươi hãy cho vật này", do vật này hoặc ngươi lấy vật này cho vật kia cho tôi, lấy vật này, đổi lấy vật này như thế, phạm Tác ác, nếu đổi được thì phạm Ưng xả đối trị.

Lấy vật của người gọi là mua, đem của mình cho người gọi là bán, cho nên Tỳ-khưu đưa vật của mình, lấy vật của người như thế, trừ ra hạng người xuất gia (Sa-di), Tỳ-khưu dầu là của cha mẹ, nếu nói tiếng "đổi", thì phạm Ưng xả đối trị.

Tỳ-khưu cho vật thực hoặc đồ gì khác đến người thế rồi nói, người nên dùng vật này, rồi đem vật kia đến cho tôi hoặc làm việc này cho tôi, hoặc làm việc kia cho tôi rồi dạy lấy nước nhuộm hoặc vật khác hoặc dạy đào đất, làm cỏ... Như thế phạm Ưng xả đối trị. Nếu có vật phải xả, bằng không có vật xả thì sám hối tội Ưng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu hỏi giá rằng: của giá bao nhiêu hoặc muốn lấy vật gì nơi tay người ấy, nhờ kẻ khác, dầu là bà con của chủ vật ấy tiếp đổi dùm, rằng "ngươi hãy lấy của này, đổi vật kia lại cho ta", hoặc nói không ra dấu, như người đi đường chỉ có gạo mà muốn được cơm nên nói với chủ cơm rằng: "Ta có gạo, không cần dùng, ta cần dùng cơm" như thế, chủ lấy gạo đi, cho cơm lại Tỳ-khưu, và Tỳ-khưu điên, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 3 chi:

- của mình đem đi đổi hoặc của người đổi lại (tesamlappiyavatthutà).

- chủ của ấy là người thế (asahadhàmmikatà).

- đổi như các đã nói (kàyavikkaỳapajjanam).

Đều đủ cả 3 chia ấy mới phạm Ưng xả đối trị. Chỗ phạm tội như trong điều học thọ lãnh vàng bạc.

3. BÌNH BÁT LẦN THỨ BA (pattavagga).

Có 10 điều học.

1/- Bình bát dư (patta): Bình bát chưa gởi, chưa nguyện gọi là bình bát dư. Tỳ-khưu cất giữ bình bát dư ấy lâu lắm đến 10 ngày, nếu cất giữ quá 10 ngày phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư cất giữ nhiều bình bát.

Chú giải: Bình bát có 2 thứ: bình bát sắt và bình bát đất vừa cho Sa-môn dùng nên mới nguyện và gởi.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina).

2/- Bình bát chưa nứt bể đến 5 chỗ: (Onapancabhanna): Bình bát nứt bể 2 ngón tay gọilà nứt bể 1 chỗ, Tỳ-khưu có bình bát nứt bể chưa đẻ 5 chỗ, nghĩa là có nứt bể chưa đủ 10 ngón tay, rồi đi xin bình bát mới nơi người thế không phải bà con, nơi người không có yêu cầu, nếu xin được, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Nigrodha tịnh xá gần thành Ca tỳ la vệ (Kaoilavatthu) do chư Tỳ-khưu xin bình bát mới nhiều.

Chú giải: Tỳ-khưu phạm Ưng xả đối trị phải xả bình bát trước mặt 5 vị Tỳ-khưu trở lên, 5 vị Tỳ-khưu thế mặt cho Tăng ấy là người đổi bình bát. Nên đem bình bát của người cao hạ đem dâng cho vị thấp hạ, đổi theo thứ tự, lần xuống như thế, cho đến Tỳ-khưu ngồi sau cuối cùng chư Tăng, rồi lấy bình bát của Tỳ-khưu này, cho Tỳ-khưu vừa xả ấy và nói "bình bát của ngài, ngài hãy dùng cho đến bể và không bỏ, không nên cho ai".

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu có bình bát nứt hoặc bể, xin nơi bà con, nơi người có yêu cầu của mình, nơi bà con và người có yêu cầu của Tỳ-khưu khác, xin cho vị khác hoặc kiếm do của mình và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 4 chi:

- Bình bát nên nguyện, nứt bể chưa đủ chỗ. (onapancahamdanattà).

- Xin cho mình (attuddesikatà).

- Xin nơi ngườikhông phải bà con, không có yêu cầu (agatavinnattità).

- Xin được (patilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ưng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học "khiến Tỳ-khưu ni giặt lông cừu" (ekaloma dhovàpana).

3/- Thuốc chữa bịnh (Bhesajja).

Tỳ-khưu lãnh 1 trong 5 thứ thuốc là: sữa lỏng, sữa đặc, dầu, mật ong, nước mía, chỉ được phép để dành dùng lâu lắm là đến 7 ngày, nếu quá 7 ngày, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu cất giữ thuốc ấy lâu ngày.

Chú giải: Tỳ-khưu cất giữ 1 trong 5 thứ thuốc ấy đến mặt trời mọc ngày thứ 8, phạm Ưng xả đối trị. Kể theo mỗi thứ thuốc, nếu đựng chung trong 1 chỗ phạm 1 tội. Thuốc xả rồi, dùng thoa, xức được, uống không được.

Cả 5 thứ thuốc ấy, nếu đã giao cho người chưa thọ Tỳ-khưu giới (Sa-di, thiện tín) trong 7 ngày được lại dùng không phạm. Tỳ-khưu đã thọ rồi, tính dùng, rồi mới để cho quá 7 ngày mới phạm Ưng xả đối trị, nếu không tính uống để thoa xức, dầu quá 7 ngày cũng không phạm tội.

4/- Y tắm mưa (Vassikasàtikà): Còn 1 tháng hết mùa nóng, kể từ 16 đến cuối tháng 5, trong nữa tháng ấy là hạn định cho Tỳ-khưu phải kiếm y tắm mưa, từ ngày mùng 1, đến trăng rằm tháng 6, trong nửa tháng này, Tỳ-khưu phải kiếm và làm cho xong y tắm mưa và mặc cũng được, nếu kiếm, làm, hoặc sái thì giờ đã định, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư kiếm làm, mặc y tắm mưa trước thì giờ đã định.

Chú giải: Thể thức không phạm tội: Tỳ-khưu có y bị trộm cướp hoặc mất và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika - Pariyesanàpatti) (phạm tội vì cách xin) có 3 chi:

- Y tắm mưa của mình .

- Tìm kiếm ngoài hạn kỳ.

- Xin được.

Navàsanàpatti (phạm tội vì cách mặc ngoài hạn định) có 4 chi:

- Không có hư mất.

- Tỳ-khưu không có y đều đủ.

- Y tắm mưa của mình.

- Mặc ngoài hạn kỳ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học "khiến Tỳ-khưu ni giặt lông cừu".

5/- Đòi y (cìvaràcchindana).

Tỳ-khưu đã cho y đến vị khác, rồi giận đòi lại hoặc dạy kẻ khác đòi lại, đòi y được phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda cho y đến Tỳ-khưu rồi giận đòi lại.

Chú giải: Không phải Tỳ-khưu tưởng là Tỳ-khưu, Sa-di tưởng là Tỳ-khưu hoặc nghi, hoặc biết là Sa-di rồi đòi lại hoặc cho các y phục tùng khác đến Tỳ-khưu, rồi đòi lại thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Người được y vui, hoặc giận rồi trả lạivà Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 5 chi:

- Y có thước tấc nên gởi (vikkappanupaga pacchimacìvaratà).

- Chính tay mình cho (sàmamdinnatà).

- Tưởng là của mình (sakkha sannatà).

- Người đi theo là Tỳ-khưu (Upasampannatà).

- Chính mình đòi hoặc dạy kẻ khác đòi y vì giận (kodhavasena acchintanamvà acchindàpanamvà).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Ưng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna) chỉ khác nhau là điều này thuộc về thọ khổ.

6/- Xin chỉ nơi người không phải bà con. (suttavinnatti).

Tỳ-khưu xin chỉ nơi người thế không phải bà con, không phải người có yêu cầu đem cho thợ dệt y, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Velivana) gần thành Vương xá (Ràjagaha).

Chú giải: khi thợ dệt sắp sửa dệt, phạm Tác ác, mội lần dệt phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Xin chỉ để may vá các thứ y hoặc cho thợ dệt bà con hoặc có người yêu cầu, xin cho kẻ khác, kiếm do của mình và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 3 chi:

- Xin chỉ để dệt

- Cho mình

- Cho người thợ dệt và xin chỉ nơi người không phải bà con hoặc không phải người có yêu cầu.

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong Điều học "khiến Tỳ-khưu ni giặt lông cừu".

7/- Thợ dệt (Mahapesakàra).

Người thế không phải bà con, không có yêu cầu, họ cho thợ dệt y để dâng đến Tỳ-khưu. Nếu Tỳ-khưu đi nói với thợ, cho họ dệt y tốt hơn rồi thưởng thêm, được y thì phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Upananda nói với thợ dệt cho tốt rồi thưởng thêm.

Chú giải: Tỳ-khưu nói với thợ dệt. "người hãy dệt cho dài, cho lớn, cho mịn, cho tốt, khéo", như thế rồi đem vật chi chẳng hạn cho thợ (hoặc cho vật thực), nếu thợ dệt thêm chỉ rồi theo lời dạy, trong mỗi lần dệt phạm Tác ác, dệt xong đem về phạm Ưng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trên, nhưng đây có 4 chi:

- Tỳ-khưu dạy thợ dệt của thí chủ không phải bà con,không có yêu cầu (vikappamàpajjanatà).

- Cho mình (attuddesikatà).

- Thợ dệt thêm chỉ theolời Tỳ-khưu (suttavaddhamma).

- Được y (cìvarapatilàbho).

8/- Cất giữ y quá hạn kỳ (Accekacìvara).

Còn 10 ngày nữa đến kỳ lễ tự tứ, là từ ngày mùng 5 tháng 9 nếu thí chủ muốn dâng y nhập hạ gấp đến Tỳ-khưu, Tỳ-khưu nên thọ để dành đến hết hạn kỳ giữ y, nếu để cho quá hạn, phạm Ưng xả đối trị.

Hạn kỳ giữ y ấy như vầy: nếu đã nhập hạ rồi không được thọ lễ dâng y, hạn kỳ giữ y chỉ có 1 tháng, kể từ ngày 16 tháng 9 đến rằm tháng 10, nếu có thọ lễ dâng y thì hạn kỳ giữ y có 5 tháng, kể từ 16 tháng 9 đến rằm tháng 2 năm sau (5 tháng ấy gọi là hạn kỳ giữ y).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu không dám lãnh y gấp vì chưa có lịnh cho.

Chú giải: Y gấp vì người mắc đi chinh chiến, người có bịnh, hoặc phụ nữ sắp sanh sản, hoặc có người đức tin mới xin dâng y đến Tăng trong ngày mùng 5 tháng 9. Y như thế Tỳ-khưu thọ rồi nên để dành cho sự dứt hạ sẽ đem dâng lại cho Tăng. Nếu gởi, không nguyện cũng được, nếu cất giữ cho quá kỳ giữ y, phạm Ưng xả đối trị. Y ngoài kỳ hạn ấy, kể từ ngày 16, nếu không được thọ lễ dâng y thì được phép cất giữ đến rằm tháng 10 (trong 1 tháng), tháng 2 năm sau (trong 5 tháng) gọi là hạn kỳ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina) chỉ khác nhau là điều học này có 4 chi:

- Y dâng cúng gấp có thước tấc, dầu nhỏ hơn hết là vừa gởi nguyện (Accekacìvarassa attanosantakatà).

- Y phát sanh từ ngày mùng 5 táng 9 (uppannabhàno).

- Y không được gởi, không được nguyện (anadhitthita avikappitatà).

- Qua khỏi hạn kỳ giữ y ( cìvarakàlàtikkamo).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ưng xả đối trị.

9/- Chổ nguy hiểm (Sàlanka).

Tỳ-khưu nhập hạ trong rừng là nơi có điều lo sợ, khi ra hạ rồi, còn trong tháng là (1 tháng) từ 16 tháng 9 đến rằm tháng 10, nếu muốn để 1 trong 3 y nào trong xóm, chỉ được phép để trong 1 tháng ấy, khi có cớ đi khỏi nơi ấy được phép lìa xa y ấy chi trong 6 đêm, xa lìa quá 6 đêm thì phạm Ưng xả đối trị, trừ ra có Tăng chứng nhận cho.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu để y trong xóm quá 6 đêm,làm cho y phải hư mất.

Chú giải: Khi có đều đủ 4 chi, đức Phật cho phép gởi 3 y trong xóm được 4 chi là:

- Tỳ-khưu nhập hạ ngày 16 tháng 6 và được làm lễ tự tứ (Pavàranà).

- Từ 16 th1ng 9 đến rằm tháng 10

- Chỗ ở trong rừng xa xóm, ít lắm là 500 cây cung (lối ngàn thước tây).

- Chỗ ở trong rừng có điều lo sợ, nghĩa là trong chùa hoặc nơi gần chùa là chỗ ở, chỗ ăn, chỗ ngồi của bọn cướp, thấy rõ rệt, chỗ ở có điều lo sợ là trong chùa hoặc nơi gần chùa, bọn cướp giựt đánh phá người cũng thấy rõ.

Đều đủ cả 4 chi như thế, Tỳ-khưu được phép gởi tam y trong xóm chỉ trong 1 tháng. Nếu hữu sự, Tỳ-khưu muốn đi khỏi nơi ấy, chỉ nên xa lìa tạm lâu lắm là 6 đêm, nếu xa lìa quá 6 đêm, qua đêm thứ 7 mặt trời mọc lên, phạm Ưng xả đối trị (trừ ra Tỳ-khưu có bịnh, có Tăng cho phép xa lìa tam y).

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học lễ dâng y lần thứ nhì (ditiyakathina).

10/- Đoạt lợi về cho mình (Parinata).

Tỳ-khưu biết rằng: lợi ích mà thí chủ họ sẵn dành để dâng đến Tăng rồi đoạt về cho mình, phạm Ưng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư đoạt y về cho mình, phạm Ưng xả đối trị.

Chú giải: Tỳ-khưu biết rằng lợi ích của Tăng là 4 vật dụng họ để dâng cho Tăng, bằng lời "chúng ta sẽ dâng y đếnTăng" Tỳ-khưu biết như thế rồi đoạt về cho mình, trong mỗi lời nói khuyên người dâng đến mình ấy, phạm Tác ác, nếu đoạt được thì phạm Ưng xả đối trị.

Lợi mà thí chủ đã dâng choTăng, rồi Tỳ-khưu nghi, tính đoạt về cho mình, lợi mà họ dâng đến 1 Giáo hội, tính đoạt về 1 Giáo hội khác, hoặc cho tháp, như thế phạm Tác ác. Lợi mà họ tính dâng cho 1 tháp rồi đoạt về cho tháp khác, hoặc đoạt về cho Tăng, cho Tỳ-khưu, hoặc lợi mà họ để dâng cho Tỳ-khưu, rồi tính đoạt về cho Tỳ-khưu hoặc cho chỗ khác, hoặc lợi mà họ chưa dâng, Tỳ-khưu tưởng đã dâng, nghi đoạt về cho mình cho người khác, đều phạm Tác ác (trong khi nói).

Thể thức không phạm tội:

Lợi của họ đã dâng rồi, Tỳ-khưu tưởng chưa dâng rồi nói họ dâng cho mình, cho ngườikhác,hoặc thí chủ hỏi "tôi nên dâng cho ai?" Tỳ-khưu đáp "Ngươi có đức tin nơi nào nên dâng đến nơi ấy" nói như thế, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Lợi mà thí chủ đã dâng đến Tăng rồi (sanghe parinatabhàvo).

- Đã biết rồi mà còn về đoạt về cho mình (attanoparinnàmanam).

- Được lợi (patilàbho).

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng như trong điều học trộm cắp (sikkhàpada adinnàdànà samutthàna).

V. ƯNG ĐỐI TRỊ (PÀCITTIYA)

Pàcittiya nghĩa là tội làm cho thiện pháp phải sa sẩy. Tàu dịch là "Ưng đối trị", nghĩa là không phải như tội chất chứa y, bình bát trái phép, cho nên không phải xả, chỉ nên sám hối trước mặt 1, 2, 3 Tỳ-khưu hoặc giữa Tăng thì được khỏi tội.

Có 92 điều học chia làm 9 phần:

1) NÓI DỐI PHẦN THỨ NHẤT (musàvàdavagga) có 10 điều học.

2) THẢO MỘC LẦN THỨ NHÌ (bhùtagàmavagga) có 10 điều học.

3) DẠY PHÁP PHẦN THỨ BA (ovàdavagga) có 10 điều học.

4) VẬT THỰC PHẦN THỨ TƯ (bhojanavagga) có 10 điều học.

5) ĐẠO LÕA THỂ PHẦN THỨ NĂM ( accelokavagga) có 10 điều học.

6) UỐNG RƯỢU PHẦN THỨ SÁU (surà pànavagga) có 10 điều học.

7) GIẾT CÔN TRÙNG PHẦN THỨ BẢY (sappànakavagga) có 10 điều học.

8) NÓI THEO PHÁP PHẦN THỨ TÁM (saha dhammikavagga) có 12 điều học.

9) TRONG ĐỀN VUA PHẦN THỨ CHÍN (ràjavagga) có 10 điều học.

Tổng cộng 92 điều học.

I. NÓI DỐI PHẦN THỨ NHẤT (musàvàdavagga).

1) Nói dối (musàvàdà): Tỳ-khưu nói dối phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Hatthaka nói dối.

Chú giải: Tỳ-khưu trước khi nói, trong khi nói biết là không sự thiệt, rồi ra dấu giải dối, như có hỏi hỏi "thấy hay không thấy" rồi dối, lúc lắc đầu cho người biết là không thấy, hoặc nói dối phạm Ưng đối trị.

Tỳ-khưu nói dối để khoe pháp bậc cao nhơn, phạm Bất cộng trụ: nói dối vô cớ để cáo Tỳ-khưu khác phạm Bất cộng trụ thì phạm Tăng tàn, nói dối vô cớ để cáo gian Tỳ-khưu khác phạm tội Ưng đối trị, nói dối vô cớ cáo gian Tỳ-khưu khác phạm tội làm quấy thì phạm Tác ác, người nghe hiểu biết ý nghĩa thì phạm Trọng tội, người nghe không rõ ý nghĩa thì phạm Tác ác.

Tỳ-khưu nói dối thấy, nói không thấy, nghe nói không nghe biết rằng mũi, lưỡi thân, mà nói không biết hoặc không thấy, không nghe, nói có thấy, có nghe, không biết, nói biết, tâm không biết, nói rằng biết như thế phạm Ưng đối trị.

Chưa suy nghĩ rồi nói gấp hoặc tính nói như vầy rồi nói lên lời khác, sai lời thiệt và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 2 chi:

- Tính nói lời không thiệt (visamvàdanapurekkhàratà).

- Ra dấu hoặc nói cho người nghe hiểu sự lý mà mình cố ý muốn nói sai lời thiệt (vinnà panapayogo).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdana sikkhàpada).

2) Chưởi mắng (omasavàda)

Tỳ-khưu chưởi rủa hoặc mắng nhiếc vị khác, phạm Ưng đối trị .

Điều học nàu Đức Phật cấm chế tại Kỳ Viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ, do phe Lục sư chửi mắng Tỳ-khưu có giới trong sạch.

Chú giải: Tỳ-khưu chưởi mắng ngay trước mặt, phạm Ưng đối trị . Nếu chửi mắng sau lưng thì phạm Tác ác, kể theo mỗi tiếng chưởi . Tỳ-khưu cố ý chửi để giuễu chơi thì phạm Tác ác, kể theo mỗi tiếng chưởi .

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu không cố ý chưởi mắng, nói đạo, dạy đạo, và Tỳ-khưu điên, đều không phạm tội .

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác chửi (anàpattika) có 4 chi:

- Chửi Tỳ-khưu (tassa upasampannattà)

- Chửi trước mặt (jàti àdihi akkosanam)

- Người bị chửi biết răng mình bị chửi (mamakko sati tijànanatà)

- Không phải nói đạo, thuyết pháp dạy người (atthadhamma purekkhàratàdinàbhàvo)

Đều đủ cả 4 chi ấy thì mới phạm Ưng đối trị .

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) như trong điều học "trộm cắp" (adinnàdana sikkhàpada). Chỉ khác nhau là trong điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

3) Lời đâm thọc (pesunna).

Tỳ-khưu nói lời đâm thọc vị khác, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư nói dối đâm thọc các vị Tỳ-khưu khác.

Chú giải: Tỳ-khưu nghe vị khác chưởi Tỳ-khưu với nhau, rồi cố ý muốn cho người chưởi ấy thương mình hoặc muốn cho cả 2 người chia rẽ nhau rồi nói lời đâm thọc, đem lời chửi của vị này, đến nói với vị kia, phạm Ưng đối trị, đều đủ mỗi tiếng.

Nếu đem lời của Tỳ-khưu chưởi không nói ngay đến Tỳ-khưu bị chưởi, hoặc đemlời của Sa-di chưởi đến cho Tỳ-khưu hay, hoặc đem lời chưởi của Sa-di đến cho Sa-di hay, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu không cố ý muốn cho vị bị chưởi thương mình, hoặc không muốn cho cả 2 vị chia rẽ nhau và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người đâm thọc (anànattika) có 3 chi:

- được nghe lời người chưởi (không phải do người khác mà biết) rồi đem nói lại cho người bị chưởi (jàti àdihi... bhikkhussa upasamharanam).

- muốn cho người bị chưởi thương yêu mình hoặc muốn cho 2 người chia rẽ nhau (piyakamyatà bhedàdhippàyesu annataratà).

- người bị chưởi hiểu biết sự lý (tassa vijjànanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdanà sikkhàpada).

4) Dạy kệ pháp (padasodhamma).

Tỳ-khưu dạy kệ pháp đến người chưa tu lên bực trên (upasampanna) đọc chung cùng nhau phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư dạy kệ đến người chưa tu lên bực Tỳ-khưu và đọc chung cùng nhau.

Chú giải: như "rùpam aniccam" gọi là 1 câu đầu, câu sau như ‘ vedanàniccà" gọi là câu nói (anupada) Tỳ-khưu dạy pháp làm bằng kệ rằng: asevanàcabàlànam, đọc rồi, Sa-di đọc theo, Tỳ-khưu đọc chung cùng nhau với Sa-di, rồi đọc tiếp nối thêm asevanà cabàlànam, đọc chung cùng nhau như thế phạm Ưng đối trị, kể theo mỗi câu.

Tỳ-khưu dạy pháp 1 lần 2 câu như là "asevanàcabàlànam panditànanca sevanà" rồi trở lại đọc nữa với Sa-di, Sa-di đọc câu đầu không kịp, đọc theo kịp câu thứ nhì thì rằng "pandità nan sevanà" chung cùng với Tỳ-khưu như thế gọi là trước đọc khác nhau, sau đọc chung cùng nhau, phạm Ưng đối trị kể theo câu sau.

Tỳ-khưu dạy Sa-di đọc "rùpam aniccam vedanàaniccà", rồi Tỳ-khưu chỉ đọc đến được rùpam aniccam, Sa-di lẹ miệng đọc đến vedanàanicca là câu nối tiếp liền theo câu aniccam như thế phạm Ưng đối trị, kể theo mỗi câu.

Thể thức không phạm tội:

Học Pali chung với Sa-di hoặc học nơi Sa-di hoặc đọc chung nhau, tụng kinh đã đọc thuộc lòng rồi hoặc Sa-di tụng sai, Tỳ-khưu dạy rằng "đọc như vầy" rồi đọc chung cùng nhau, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Người chư tu lên bậc Tỳ-khưu (anupassam pannatà).

- Dạy học pháp bằng câu kệ (vuttalakkhanam dhammam padaso vàcanatà).

- Đọc dính chung cùng nhau (ekato osàpanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) dạy pháp bằng kệ (padasodhamma samutthàna), phạm vì làm (kiriỳa), không khỏi phạm vì tưởng (nosannavimokkha), không cố ý cũng phạm, phạm tội vì Phật cấm (pannattika), khẩu nghiệp (vàcikamma), có 3 tâm, 3 thọ.

5) Nằm chung trong chỗ có che lợp lần thứ nhất (pathamasahaseyya).

Tỳ-khưu nằm trong chỗ có dừng, lợp chung với người chưa tu lên bực trên (chưa tu lên bậc trên là chưa thọ cụ túc giới làm Tỳ-khưu - upasampanna) quá 3 đêm phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại pháp Aggâlava gần thành Aggalavi, do Tỳ-khưu mới xuất gia ngủ quên trong phước xá chung cùng với cư sĩ.

Chú giải: Tỳ-khưu ngủ trong nơi dừng kín, hoặc lợp kín, hoặc lợp nhiều, dừng nhiều chung với người chưa tu lên bực trên (trừ ra Tỳ-khưu với nhau), dầu ngủ chung với súc sanh có khiếu có thể sanh tội Bất cộng trụ. Nếu quá 3 đêm, phạm Ưng đối trị, kể từ đêm thứ 4.

Chỗ ở có dừng vách không chí với nóc, cao 1 hắc, 1 gang chung quanh gọi là "chỗ ở dừng kín" hết. Cho nên chỗ ở như thế dầu là lầu 7 tầng hoặc nhà 4 mặt, có 100 phòng, nếu có 1 cửa ra vào chung cùng nhau, cũng gọi là chỗ ở chung cùng nhau.

Tỳ-khưu ngủ chung với người chưa tu lên bực trên, trong chỗ ở như thế đến 3 đêm, rồi qua ngày thứ 4, khi mặt trời đã lặn, người ấy nằm trước Tỳ-khưu đóng cửa phòng hoặc không đóng rồi nằm, hoặc Tỳ-khưu nằm trước, người ấy nằm sau mà Tỳ-khưu không ngồi dậy thì phạm Ưng đối trị, kể theo mỗi lần nằm xuống và ngồi dậy với người ấy và kể theo số người (Sa-di, cư sĩ) nằm trong nơi ấy.

Tỳ-khưu mà tưởng là Sa-di hay là cư sĩ hoặc nghi rồi nằm phạm Tác ác.

Chỗ ở lợp phần nửa dừng phần nửa, lợp kín dừng ít, lợp nhiều dừng ít, dừng kín lợp ít, dừng nhiều lộp ít, đều là vật phát sanh tội Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ở lợp kín, không dừng hoặc không lợp mà dừng kính hoặc không lợp nhiều, không dừng nhiều đều là vật không cho phát sanh tội, ngủ đến 2 hay là 3 đêm hoặc trong đêm thứ 3, ra trước mặt trời mọc rồi trở thêm nữa đến đêm thứ tư, Sa-di cư sĩ nằm, Tỳ-khưu ngồi hoặc Tỳ-khưu nằm, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người nằm (anànattika) có 3 chi:

- chỗ ở cho sanh tội Ưng đối trị (pàcittiyavatthu senàsanam).

- nằm cùng người chưa tu lên bực trên, trong nơi ấy (tattha anupasampanne sahanipajjanam).

- mặt trời đã lặn trong ngày thứ 4 (catutthadi vasesuri yatthamgamanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học thọ lông cừu (alakaloma samutthàna).

Phạm tội do thân, do thân ý, phạm vì làm (kiriya) không khỏi phạm vì tưởng (nosannà vimokkha) vô ý cũng phạm (acittaka), tội vì Phật cấm (pannttivajja) thân nghiệp (kàyakamma) có 3 tâm, 3 thọ.

6) Nằm chung trong chỗ kín lần thứ nhì (dutiyasahaseyya).

Tỳ-khưu nằm trong chỗ lợp, dừng chung cùng phụ nữ, dầu chỉ trong 1 đêm, cũng phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đức Anuruddha vào ngủ chung trong nhà với phụ nữ.

Chú giải: Dầu nằm chung với phụ nữ mới sanh 1 ngày cũng phạm tội Ưng đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trước, chỉ khác nhau là điều học này dầu nằm chung chỉ trong 1 đêm cũng phạm.

Tỳ-khưu nằm chung với tinh nữ, ngạ quỉ nữ có thân hình rõ rệt, bộ nấp và thú cái là vật cho sanh sự hành dâm, phạm Tác ác.

7) Thuyết pháp đến phụ nữ (dhamma desanà).

Tỳ-khưu nói pháp quá 6 tiếng đến phụ nữ, không có người nam, biết nghe chung với, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu nói pháp đến phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khưu nói pháp quá 6 tiếng đến phụ nữ như đã giải trong điều học "dạy kệ đến người chưa tu lên bực trên" (padasodhamma), đến phụ nữ biết nghe lời quấy phải và lời thô tục, phạm Ưng đối trị, kể theo số phụ nữ, theo câu kệ, trừ ra có người nam biết nghe ở chung với, như đã có nói trong điều học "bất định thứ nhì" thì không phạm tội.

Không phải phụ nữ, tưởng là phụ nữ hoặc nghi rồi mới nói pháp đến tinh nữ, ngạ quỉ nữ, bộ nấp và thú cái có thân hình như người thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu chỉ nói pháp đến 6 tiếng, hoặc ít hơn 6 tiếng hoặc có người nam như đã có giải ở chung với hoặc Tỳ-khưu nói rồi ngồi xuống, rồi nói tiếp thêm, hoặc phụ nữ đứng dậy, rồi ngồi xuống, rồi Tỳ-khưu nói tiếp thêm, hoặc nói pháp đến phụ nữ khác, hoặc phụ nữ hỏi đạo, Tỳ-khưu đáp và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người nói pháp (anànattika) có 5 chi:

- Nói pháp quá 6 tiếng (channam vàpànam uparidesanà).

- Phụ nữ như đã có giải (vuttalahhkanomàtugàmo).

- Không thay đổi oai nghi (iriỳa patha parivattanàbhàvo).

- Không có người nam biết nghe ở chung với (vinnupurisàbhàvo).

- Không có sự luận đạo (apanhavisajjanà).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học "dạy kệ pháp đến phụ nữ" (padasodhamma samutthàna) chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm và không làm (kiriỳa akiriyà) làm là: thuyết quá 6 tiếng, vì không làm là "không đổi oai nghi".

8) Khoe sự thiệt (bhuttàrocana).

Tỳ-khưu khoe pháp bậc cao nhơn mà tự mình đã đắc, đến người chưa tu lên bực trên, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Phước xá Kùtàgàra gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu khoe pháp bậc cao nhơn cùng nhau.

Chú giải: Tỳ-khưu khoe pháp bậc cao nhơn như là đắc thiền định mà chính mình đã được, đến người chưa tu lên bực trên, phạm Ưng đối trị.

9) Khai tội nặng (dutthullàrocana).

Tỳ-khưu nói tội nặng là (là tội Tăng tàn) mà vị khác đã phạm, đến người chưa tu lên bực trên, phạm Ưng đối trị, trừ ra Tăng cho phép nói.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư nói tội Tăng tàn của Tỳ-khưu Upananda đến người thế.

Chú giải: không phải tội nặng Tỳ-khưu tưởng là tội nặng, nghi rồi nói hoặc nói phạm 5 tội khác (Trọng tội, Ưng đối trị,... ) đến người chưa tu lên bực trên, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Nếu chỉ nói ngăn điều học rằng, "Tỳ-khưu này cố ý cho tinh di hoặc đụng chạm phụ nữ hoặc chỉ tội rằng: Tỳ-khưu này phạm Tăng tàn, phạm Trọng tội", hoặc "Tăng" cho phép nói đến đâu thì nói đến đó và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội".

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác nói (anànattika) có 3 chi:.

- Nói tội Tăng tàn của Tỳ-khưu cả và cách phạm tội (savatthukosanghàdiseso).

- Nói đến người chưa tu lên bực trên (anupasampannassa arocanam).

- Tăng không cho phép (bhikkhusammatiyabhavo).

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) như trong điều học "trộm cắp", chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ.

10) Đào đất (pathàvìkhanana).

Tỳ-khưu đào đất, hoặc dạy người khác đào đất bằng lời không nên, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Tháp Aggàlava gần thành Àlavi do phe Tỳ-khưu Alavi đào đất và dạy người khác đào đất.

Chú giải: Đất có 2 thứ: đất có đất nhiều hơn các vật khác (jàtapathavì) và đất có đất ít hơn các vật khác.

Đất thứ nhất toàn là đất phân, đất sét, đất có đá ít, có sỏi ít, đất có cát ít, có phần đất nhiều, có đất sét nhiều, hoặc đất mà họ chưa từng đốt, hoặc đống phân đất, đống đất sét mà chưa có mưa xuống nhằm trên 4 tháng gọi là đất phì (đất tốt).

Đất thứ nhì: đất toàn là đá, toàn là sỏi, toàn là cát có đất phần ít, có đất sét ít có cát nhiều, đất đã có người đốt rồi gọi là Đất chai (ajàtapathavì). Đất toàn là sỏi, đá, cát thì không phạm tội.

Tỳ-khưu cố ý đào hoặc dạy người đào bằng lời không nên, làm cho đất nẻ, bể, lở, phạm Ưng đối trị. Kể theo mỗi lần làm. Tỳ-khưu dạy nói "ngươi hãy đào" dạy, dầu đào suốt ngày, chỉ phạm 1 tội Ưng đối trị thôi, người dạy nhiều lần phạm nhiều tội Ưng đối trị. đất Tỳ-khưu nghi, không phải đất tưởng là đất, hoặc nghi rồi làm cho cử động, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Đất cục không dính với đất liền, đất lở không phạm, hoặc nói "ngươi hãy biết cái lỗ cật này, ngươi hãy cho tôi đất này, ngươi hãy lầy đất này cho tôi, tôi cần dùng đất", không cố ý làm cho cử động, hoặc dùng ngón chân, tay, xủi đất, hoặc tưởng không phải là đất đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người (anànattika) có 3 chi:

- Chất đất phì (jàtapathavità)

- Biết là đất (pathavisannità).

- Tự mình đào hoặc dạy người khác đào (khananakhanàpanànam anntaram).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna), chỉ khác nhau là trong điều học này phạm tội vì Phật cấm (pannattivajja) có 3 tâm, 3 thọ.

II. THẢO MỘC PHẦN THỨ NHÌ (Bhùtagàmavagga).

Có 10 điều học:

1) Phá hoại thảo mộc (Bhùtagàma).

Tỳ-khưu phá hoại cây cỏ sanh, mọc trên đất hoặc trong 1 nơi nào, cho đứt lìa, gãy, tét, phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Tháp Aggalava gần thành Aggàvi, do Tỳ-khưu đốn cây làm các công việc.

Chú giải: Các thứ cây cỏ, dầu nhỏ nhem đến đâu (rong rêu), mọc trong một nơi nào chẳng hạn, Tỳ-khưu đã biết mà tự mình dạy kẻ khác nhổ, chặt, bẻ làm cho lìa khỏi chỗ nó mọc, phạm Ưng đối trị .

Các thảo mộc mà người đã đào đã nhổ khỏi chỗ nó mọc dù không có rể, mụt, củ, hột... mà còn giống (bìjagàma), họ đem để trong đồ đựng hoặc cất trong một nơi nào (có thể còn gieo trồng nữa được) mà Tỳ-khưu làm hại thì phạm Tác ác. Nghi trong thảo mộc, hoặc các thứ giống thảo mộc, không phải thảo mộc tưởng là thảo mộc hoặc giống của thảo mộc, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Thảo mộc hoặc giống của thảo mộc tưởng là không phải rồi làm hại, Tỳ-khưu điên vô ý hoặc kéo cây, lăn đá mà thảo mộc chết đều không phạm tội. không cố ý giết hại, không cố ý nhớ như Tỳ-khưu nói chuyện cùng nhau mà lấy ngón chân hoặc tay làm hại thảo mộc cũng không phạm tội hoặc nói người nên biết bông cây này,trái cây này cho tôi dùng được. Nói như thế không phạm tội.

Khi ăn rau, cần phải nhờ Sa-di hoặc thiện tín làm cho có thể ăn được khỏi phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Thảo mộc (dhutagamo).

- Biết là thảo mộc (bhutagamasannita).

- Tự mình hoặc dạy kẻ khác phá hoại (vikopanam vàvikapàpanamvà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học đào đất (Pathavìkhananam).

2) Lời nói tráo trở (annavàdaka).

Tỳ-khưu làm quấy, Tăng đã gọi đến hỏi tra mà cố ý nói tráo trở, hoặc nín thinh không nói. Nếu Tăng đã tụng lời khuyên răn, mà còn giữ thái độ như thế phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Ghosita gần thành Kosambi do Tỳ-khưu Channa làm quấy, đến Tăng hỏi mà nói tráo trở.

Chú giải: Tỳ-khưu cố ý muốn dấu lỗi, nòi tráo trở như nói "ai phạm, phạm tộigì", làm khó cho Tăng, phạm Tác ác. đến khi Tăng đã tra hỏi mà còn tráo trở nữa, hoặc nín thinh phạm Ưng đối trị.

Tỳ-khưu không làm khó cho Tăng, không nói tráo trở như thế phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu không biết tội hoặc không biết mình phạm tội hoặc hỏi "ngài hỏi thế nào", và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này có 3 chi:

- Tụng để cáo tội (dhammakamme àropita).

- Tăng tra hỏi tội hoặc điều phạmtội (ànuyujjiyamànatà).

- Nói tráo trở, hoặc nín thinh, vì muốn dấu lỗi (patticaranamvà tunhìbhàvovà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna).

3) Tỳ-khưu nói xấu vị khác (ujjhàpanaka).

Tỳ-khưu nói xấu vị khác mà Tăng đã chỉ định để làm việc cho Tăng như lót chỗ ngồi, hoặc chia tài vật, nếu vị ấy làm việc cho Tăng được đúng đắn, Tỳ-khưu nói xấu, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Vihàra veluvàna) gần thành Vương xá (Ràjagaha). do phe Lục sư nói xấu đức A la hán Dabbamallaputta.

Chú giải: Nếu Tỳ-khưu mà Tăng đã chỉ định hành đúng theo phép, thì vội nói xấu phạm Ưng đối trị, hành không đúng theo phép vị nói xấu thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khưu nói xấu vị khác hành theo 4 pháp tây vị (agati) (như thương riêng) nghĩa là: không làm đúng phép và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác nói xấu (anànattika) có 6 chi:

- người mà Tăng đã chỉ định hành đúng theo phép (djamma kammena sammatàta).

- người mà Tăng chỉ định ấy là Tỳ-khưu (upasampannatà).

- làm không tây vị (agatigamanàbhàvo).

- cố ý cáo tội đến người ấy (tassa avannakàmatà).

- cáo tội hoặc nói xấu dếnngười nào, người ấy là Tỳ-khưu (tassa upasampannatà).

- cáo tội hoặc nói xấu (ujjhàpanam vàkhi yanamvà).

Đều đủ cả 6 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna). Chỉ khác nhau là: điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

4) Chỗ ngồi nằm thứ nhất (pathama senàsana).

Tỳ-khưu lấy tọa cụ của Tăng đem trãi nằm trong thất của Tăng, khi đi khỏi nơi ấy, mà không dọn, hoặc không nhờ người khác dẹp cất, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư sư đem vật lót ngồi, nằm nơi trống mà không dọn cất.

Chú giải: Ngoài 4 tháng mưa, trong nơi mát, dưới cội cây mà thú không đại, tiểu tiện nhằm, Tỳ-khưu để ngọa cụ nơi ấy, đi ra khỏi không phạm tội. Tỳ-khưu lót cho các vị khác mà các vị này không ngồi trong nơi ấy, hoặc không nói "Ông đi đi" thì còn về phận sự người lót trải. Tỳ-khưu ngồi trên bàn ghế,giường mà tự mình dọn ra, hoặc nhờ người dọn ra cho mình, các vật ấy đều về phận sự mình.

Tỳ-khưu đứng trong nhà ăn, dạy rằng: người đem để trong giữa chùa rồi đi. Tỳ-khưu ấy ra khỏi nhà ăn, đi đến nơi khác như thế, nên cho luật sư phạt tội.

Nếu chỗ ngồi nằm của Tăng thì phạm Ưng đối trị, vật riêng của Tỳ-khưu thì phạm Tác ác.

Tỳ-khưu ngụ trong rừng, nếu không có chỗ che mưa, đem các vật ấy để trên nhánh cây cho khỏi thú phá hoại (như mối ăn) rồi đi khỏi nơi ấy cũng được.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ngồi nằm của mình và Tỳ-khưu thân thiết nhau, không phạm tội, tự mình cất hoặc nhờ người khác cất, hoặc gởi đem phơi, rồi đi tính sẽ trở lại dọn cất, hoặc có người ở hoặc có Tỳ-khưu trưởng lão [*] lại đuổi, hoặc cho Sa-di, người thế đến lấy, có thú dữ đến đứng nơi ấy, không được dọn dẹp rồi đi khỏi vì sợ có điều hại hoặc khó tu hành, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

[*] nếu có vị trưởng lão bảo dậy, hoặc có tinh, ngạ quỉ đến ngồi nơi ấy hoặc có quan lớn đến ngồi nơi ấy, bỏ đi khỏi phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người khác (sànattika) có 6 chi:

- Nhất là giường, bàn thấp dài của Tăng (mancàdinam samghikatà).

- Tự mình hoặc dạy người đem ra ngồi nằm trong chỗ đã nói (santhàranam và santhàràpanamvà).

- Không có người lại tranh giành (abalibuddhatà).

- Không có điều hại (àpadàyàbhàvo).

- Không cố ý trở lại dẹp cất (nirapekkhatà).

- Đi khỏi nơi ấy (lenducàtàtikkamo).

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) như trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathinasamuttàna). Chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm là dọn ra, và không làm là không dọn cất, hoặc không gởi cho người khác (kiriỳakiriyà).

5) Chỗ ngồi nằm thứ nhì (dutiya senasana).

Tỳ-khưu đem gởi ngọa cụ của Tăng lót nằm trong thất của Tăng, khi đi khỏi nơi ấy, không dọc cất, hoặc không nhờ người khác dọn, phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Thập thất sư đến trải lót ngọa cụ rồi bỏ ra đi không dẹp nên bị mối ăn hư hết.

Chú giải: các thứ ngọa cụ của Tăng, nệm, y lót lưng, y lót giường, y đắp, chiếu, đệm, da, tọa cụ có bìa... Tỳ-khưu lấy 1 thứ tọa cụ nào đem lót nằm trong chùa, thất của Tăng, rồi không đem cất, hoặc không nhờ kẻ khác cất, đi ra khỏi nơi ấy, 1 buớc đầu phạm Tác ác, khỏi bước thứ 2 phạm Ưng đối trị. trong nơi nào không có điều hại, dầu không gởi rồi cũng phạm, gởi là phận sự của Tỳ-khưu. Trong chỗ của Tăng thì phạm Ưng đối trị, trong chổ của Tỳ-khưu thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ở của mình hoặc của Tỳ-khưu thân thiết tự mình dọn cất hoặc nhờ người dọn cất, hoặc có người tranh dành (như đã có giải) rồi bỏ đi, hoặc tính sẽ lại dọn cất trong ngày ấy, hoặc đi rồi tính trở lại nhưng có tai hại không trở lại được và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người khác (sànattika) có 7 chi:

- chỗ nằm như đã nói (vuttalakkhanàseyà).

- chỗ nằm ấy của Tăng (tassàsamghikatà).

- mình lót trải hoặc dạy người khác lót trải trong nơi như đã nói (santharanam và santharàpanamvà).

- không có người tranh dành (aPalibhudhatà).

- không có điều hại (àpadàyàbhàvo).

- đi đến nơi khác,không cố ý trở về (anapekkhasSa-disà pakkamanam).

- đi khỏi ranh chùa (upacàra simàtikkamo).

Đều đủ cả 7 chi ấy mới phạm tội.

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học trên.

6) Chen lấn (anupakhajja).

Tỳ-khưu biết là thất của Tăng đã có vị khác vào ngụ trước rồi, cố ý lấy đồ trải lót ngồi, hoặc nằm chen lấn trong nơi ấy, làm cho vị đã vào ngụ trước phải chịu chật hẹp, khó khăn, rồi bỏ đi rakhỏi, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư dành chỗ ở tốt đẹp làm cho chư trưởng lão phải khó khăn.

Chú giải: tự mình hoặc dạy kẻ khác lót trải ngọa cụ trong chỗ ở của Tăng, phạm Tác ác, ngồi hoặc nằm phạm Ưng đối trị. Trong chỗ ở của Tỳ-khưu phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Lót trải trong chỗ ở của mình hoặc trong chỗ ở của Tỳ-khưu thân thiết, trong chỗ ở của Tỳ-khưu bịnh, hoặc vì có điều hại, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 4 chi:

- Chỗ ở của Tăng (sanghikahàratà).

- Biết rằng đã có người vào trước không nên chen lấn (anumatthàpaniyabhàvajànanam).

- Cố ý làm cho Tỳ-khưu ấy chật hẹp (sambàdhetukàmatà).

- Đã ngồi hoặc nằm trong nơi ấy (upacàre nisìdanamvà nippajùnamvà).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) như trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pthama pàràjika), chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

7) Lôi Tỳ-khưu ra khỏi thất (nikaddhana).

Tỳ-khưu giận hờn vị khác rồi lôi kéo hoặc đuổi vị ấy ra khỏi thất của Tăng, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư dành chỗ ở nên kéo lôi phe Thập thất sư.

Chú giải: Tỳ-khưu giận đuổi, dạy người khác lôi kéo, trong khi dạy phạm Tác ác, đuổi hoặc lôi ra khỏi cửa thất, phạm Ưng đối trị, đuổi, hoặc kéo hoặc lôi ra khỏi chỗ ở Tỳ-khưu phạm Tác ác. đuổi Sa-di, liệng vật dụng ra khỏi chỗ ở của Tăng, phạm Tác ác, kể theo mỗi vật dụng.

Thể thức không phạm tội:

Kéo lôi ra khỏi chỗ ở của mình,hoặc chỗ ở của Tỳ-khưu thân thiết, hoặc can gián người cãi cọ rồi liệng vật dụng của cải ra khỏi chỗ ở của Tăng, hoặc ép Tỳ-khưu phá giới, đệ tử của mình làm quấy, hoặc liệng vật dụng của người làm quấy và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người khác (sànattika) có 3 chi:

- chỗ ở của Tăng (sanghikahàratà).

- kéo lôi Tỳ-khưu vô tội, không cãi cọ (bhandanakàrakabhàvàdivimuttatà).

- tự mình kéo hoặc dạy người khác kéo lôi Tỳ-khưu ấy vì giận hờn (kopenanikadhanamvà nikaddhàpanamvà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) như trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada) . Chỉ khác nhau là điểu học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

8) Gác trong thất (vehàsakùtì).

Tỳ-khưu ngồi hoặc nằm trên giường, ghế mà họ chỉ kê đỡ, chưa làm thiệt chắc, để trên gác trong thất, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu ở trên gác, ngồi trên giường mà họ kê sỡ, rớt xuống nhằm đầu Tỳ-khưu ở tầng dưới.

9) Tịnh thất lớn (mahallaka).

Tỳ-khưu dùng đất và vôi tô tịnh thất chỉ được phép tô nhiều lắm là 3 lớp, nếu tô quá 3 lớp phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Ghosita gần thành Kosambi do Tỳ-khưu Channa tô thất lớp nhiều lớp làm cho thất phải ngã sập.

Chú giải: Phải đứng tránh chỗ cây xanh (cây, cỏ) là đứng xa cho khỏi ruộng, vườn, mà người có trồng cây, gieo mạ, trồng dâu... Nếu đứng trong các nơi ấy mà tô, sơn, phết, phạm Tác ác.

10) Nước có côn trùng (sappànaka).

Tỳ-khưu biết nước có côn trùng sống rồi đem tưới cây, cỏ, hoặc tưới đất phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Aggàlava, gần thành Aggalavi, do các Tỳ-khưu xứ Aggalavi dùng nước tưới côn trùng đem tưới cỏ, đất.

Chú giải: Liệng cây, cỏ xuống chỗ nước ít làm cho côn trùng chết, liệng 1 lần phạm 1 tội.

Trong nước không có côn trùng tưởng là có, hoặc nghi, rồi đem tưới cây cỏ, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tưới vì tưởng là nước không có côn trùng, không cố ý, quên không biết, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 4 chi:

- Nước có côn trùng sống (udakassasasappànakatà).

- Biết rằng côn trùng sẽ chết vì sự tưới nước (marissantitijànanam).

- Nước sẽ rút hết (tabbà udakamtàdisameva).

- Như đem nước tưới cỏ, vì 1 lẽ gì (tinàndinamsibbànam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) như trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì Phật cấm (pannattivajja), có 3 tâm, 3 thọ.

III. DẠY PHÁP PHẦN THỨ BA (Ovàdavagga).

Có 10 điều học:

1) Dạy pháp cho Tỳ-khưu ni (bhikkhunovàda).

Tỳ-khưu mà Tăng không chỉ định, rồi đi dạy 8 điều trọng pháp cho Tỳ-khưu ni, phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư thấy các đại đức dạy đạo cho Tỳ-khưu ni được nhiều vật dụng, bèn rủ nhau đi dạy Tỳ-khưu ni.

Chú giải: Tỳ-khưu có đủ 8 chi:

1. Thu thúc theo giới bổn.

2. Học rộng.

3. Thông cả 2 giới bổn.

4. Tiếng thanh tao dễ nghe.

5. Đáng cho Tỳ-khưu ni kính mến.

6. Có sức vừa dạy bảo Tỳ-khưu ni được.

7. Tỳ-khưu ít khi phạm điều trọng pháp với Tỳ-khưu ni.

8. Xuất gia được 20 hạ, hoặc nhiều hơn 20 hạ.

Đều đủ cả 8 chi ấy mới mới nên chỉ định chi đi dạy Tỳ-khưu ni.

8 Trọng pháp là:

1. Tỳ-khưu ni, dầu tu được 100 hạ cũng phải làm lễ Tỳ-khưu mới xuất gia trong một ngày.

2. Không nên nhập hạ trong chỗ không có Tỳ-khưu.

3. Nên cố ý hỏi ngày lễ phát lộ, sám hối và đến thọ giáo nơi Tỳ-khưu Tăng trong nửa tháng.

4. Nhập hạ rồi nên hành phép tự tứ trong hai phái Tăng.

5. Phạm trọng pháp (là Tăng tàn) rồi nên cho 2 phái Tăng giao hiệp lại.

6. Phải tu bậc Thất xoa ma na thọ trì 6 giới trong 2 năm nơi 2 phái Tăng rồi mới được xuất gia lên Tỳ-khưu ni.

7. Không được phép mắng nhiếc Tỳ-khưu.

8. Tỳ-khưu ni không được dạy Tỳ-khưu.

Tỳ-khưu ni phải nên tôn kính thọ trì 8 trong pháp ấy cho đến trọn đời không được bỏ qua.

2) Mặt trời lặn (atthangata).

Dầu là Tỳ-khưu mà Tăng chỉ định khi mặt trời đã lặn mà còn dạy đạo đến Tỳ-khưu ni phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá ( Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đại đức A la hán Culapanthaka dạy đạo cho Tỳ-khưu ni mến tài đức ngài, đưa ngài ra khỏi thành bị thành đóng cửa vào không được, làm cho thiên hạ nói xấu.

3) Tại chỗ ở của Tỳ-khưu ni (upassaya).

Tỳ-khưu đi dạy Tỳ-khưu ni nơi chỗ ở của cô, phạm Ưng đối trị, trừ ra dạy Tỳ-khưu ni có bịnh.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Nigrodha gần thành Ca tỳ la vệ (Kapilavatthu), do phe Lục sư đi dạy cho phe 6 Tỳ-khưu ni tại chỗ ở của các cô.

4) Mong được tài vật (àmisa).

Tỳ-khưu nói xấu vị khác rằng đi dạy Tỳ-khưu ni rằng mong được tài vật phạm Ưng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư nói các đại đức đi dạy Tỳ-khưu ni vì muốn được lợi.

5) Cho y đến Tỳ-khưu ni (cìvaradàna).

Tỳ-khưu cho y đến Tỳ-khưu ni không phải bà con, phạm Ưng đối trị, trừ ra đổi y với nhau.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do 1 Tỳ-khưu cho cà sa đến Tỳ-khưu ni không phải bà con.

6) May y cho Tỳ-khưu ni (cìvarasibhana).

Tỳ-khưu tự mình may y hoặc dạy kẻ khác may y cho Tỳ-khưu ni không phải bà con Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi may y cho Tỳ-khưu ni.

7) Rủ Tỳ-khưu ni đi chung đường (samvidhàna).

Tỳ-khưu rủ Tỳ-khưu ni đi chung đường, dầu chỉ đi xa 1 khoảng trong xóm cũng Ưng đối trị, trừ ra có đường nguy hiểm.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư rủ Tỳ-khưu ni đi chung đường.

8) Rủ Tỳ-khưu ni đi chung thuyền(nàvàbhirùhana).

Tỳ-khưu rủ Tỳ-khưu ni đi chung thuyền, đi ngược hoặc đi xuôi nước cũng phạm Ưng đối trị, trừ ra đi qua sông rạch.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư rủ Tỳ-khưu ni đi chung thuyền.

9) Dọn nấu ăn (paripàcana).

Tỳ-khưu đã biết thọ thực (vật ngọt, hoặc mặn) mà Tỳ-khưu ni dọn, dạy thiện tín dâng cúng, phạm Ưng đối trị, trừ ra thiện tín đã tính trước.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra veluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do Tỳ-khưu đề bà đạt đa (Davadatta) đã biết nhờ Tỳ-khưu ni nên được mời ăn mà còn đi dự.

10) Chỗ khuất mắt (rahonisajja).

Tỳ-khưu ngồi hoặc nằm trong chỗ khuất mắt với Tỳ-khưu ni phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khưu Udàyi vào ngồi nơi kín với Tỳ-khưu ni (vợ trước).

IV. VẬT THỰC PHẦN THỨ TƯ (Bhojana vagga).

Có 10 điều học:

1) Nhà thí thực (àvasathapinda).

Vật thực trong phước xá mà họ bố thí không phân hạng người, Tỳ-khưu không bịnh chỉ được phép thọ thực 1 ngày rồi phải nghỉ, bỏ qua 1 ngày, thọ nữa mới được, nếu thọ thực liên tiếp đến ngày thứ 2, phạm Ưng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sư đến thọ thực nhà thí thực ấy luôn khi, làm cho người chê trách.

Chú giải: Có bịnh tưởng là không bịnh hoặc nghi rồi phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Có bịnh biết là có bịnh, thọ thực 1 lần thọ thực cách 1, 2 ngày hoặc thọ rồi qua ngày sau đi khuất nơi khác mà có sự rủi ro, trở lại thọ nữa được, hoặc thí chủ thỉnh thọ luôn, hoặc họ để dành riêng cho Tỳ-khưu hoặc thọ ngoài 5 món ăn (cơm, bánh sốt, bánh nguội, thịt, cá) và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Cơm trong phước xá (àvasathapindatà).

- Không có bịnh (agilànàtà).

- Ở chờ ăn (anuvasitvàbhojanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học thọ lông cừu (elakalomasikkhàpada).

2) Thọ thực chung nhiều vị (gànabhojana).

Nếu thí chủ họ thỉnh, cho biết tên vật thực 5 món là (cơm, bánh, sốt, bánh nguội, cá, thịt) một món nào, nếu Tỳ-khưu thọ vật thực ấy chung nhau từ 4 vị trở lên, rồi ăn chung hoặc ăn riêng, phạm Ưng đối trị, trừ ra có 7 duyên cớ này:

- Tỳ-khưu bịnh (gilànasamayo).

- Lễ dâng y (cìvaradànasamayo).

- Kỳ làm y (cìvarakàrasamayo).

- Đi đường xa (addhànagamanasamayo).

- Đi chung thuyền (nàvàtirùhanasamayo).

- Tỳ-khưu hội hợp quá số, vật thực không đủ dùng (mahàsamayo).

- Vật thực của các hạng xuất gia thỉnh thọ thực (samanabhattasamayo).

Có 1 trong 7 duyên cớ ấy thọ thực không phạm tội (trong điều học này chỉ lấy cớ đi thọ thực chung cùng nhau làm bằng).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra Veruvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do phe Tỳ-khưu Đề bà đạt đa (Devadatta) dẫn đi thọ thực chung cùng nhau thường thường tìm xin vật ngon.

Chú giải: Dầu Tỳ-khưu lên tiếng xin ngay tên của vật thực rằng: người cho tôi xin cơm... cá... thịt ... xin chung chỗ, hoặc khác chỗ, nhưng thọ trong 1 chỗ cùng nhau cũng phạm tội.

Thọ thực chung cùng nhau nhiều vị, trong khi thọ phạm Tác ác, ăn vào phạm Ưng đối trị, mỗi khi đã ăn vào khỏi cổ. Không phải thọ thực cchung nhiều vị mà tưởng là thọ chung, hoặc nghi rồi ăn, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không phải thọ thực chung nhiều vị biết là không phải, hoặc 2, 3 Tỳ-khưu thọ thực chung cùng nhau, hoặc nhiều Tỳ-khưu đi khuất thực rồi về ăn chung, hoặc thọ thực chung ngoài 5 món ăn, và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Thọ thực chung nhiều vị (ganabhojanatà).

- Không có duyêncớ (samayàbhàvo).

- Đã ăn vào khỏi cổ (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ưng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) như trong điều học thọ lông cừu (ekalakalomasikkhàpada).

3) Thọ thực nơi khác (paramparabhojana).

Tỳ-khưu đã chịu thỉnh đi thọ 1 trong 5 món ăn, trong 1 nơi nào, rồi không đi trong nơi ấy, trở lại đi thọ trong nơi khác phạm Ưng đối trị, trừ ra đã có cho Tỳ-khưu đi thế cho mình hoặc có 1 trong 3 duyên cớ này:

- Tỳ-khưu bịnh

- Lễ dâng y.

- Kỳ làm y.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàraveluvana) gần thành Vương xá (Ràjagaha) do chư Tỳ-khưu đã chịu thỉnh rồi mà còn đi thọ thực nơi khác làm cho thí chủ bất bình.

Chú giải: Khi thọ vật thực nơi thí chủ thỉnh sau phạm Tác ác, khi ăn vào phạm Ưng đối trị (mỗi miếng ăn mỗi tội) trừ ra có 1 trong 3 duyên cớ đã nói. Không phải thọ thực nơi khác mà tưởng là phải, hoặc nghi, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết không phải thọ thực nơi khác, đã chongười đi thọ thế cho mình, hoặc ăn chung 1 lượt, hoặc ăn theo vật thực đã thọ (thọ trước, ăn trước, thọ sau ăn sau), (ngoài 5 vật thực đã nói thì không kể) và Tỳ-khưu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy người khác (anànattika) có 3 chi:

- Vật thực của người khác (paramparabhojanatà).

- Không có duyên cớ (samaparabhojana).

- Đã ăn vào (ajjhoharanam).

Chỗ sanh tội (samutthàna) như trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm và không làm (kiriỳa kiriyà).

4) Thọ bánh (kànamàtà).

Tỳ-khưu vào xóm khuất thục, nếu có thí chủ họ đem bánh nhiều đến dâng, được phép thọ nhiều lắm đến 3 bát, nếu thọ quá hạn định, phạm Ưng đối trị. Bánh mà Tỳ-khưu đã thọ được 2 hay 3 bát ấy, phải chia sót cho Tỳ-khưu khác với, mới nên.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chư Tỳ-khưu thọ bánh của mẹ nàng Kànà.

Chú giải: Tỳ-khưu đã thọ 2 bát, khi ra khỏi gặp Tỳ-khưu nơi phía ngoài nên nói "trong chỗ ấy tôi đã thọ 2 bát rồi, ngài chỉ nên thọ thêm 1 bát nữa". Tỳ-khưu này thấy vị khác nên cho hay "Tỳ-khưu trước đã thọ 2 bát rồi, tôi cũng đã thọ 1 bát rồi ngài không nên thọ nữa". Tỳ-khưu đã thọ trước 1 bát rồi, cũng phải nói lại với Tỳ-khưu khác như thế. Tỳ-khưu đã thọ 3 bát rồi, thấy vị khác đến ngăn cản không cho đến thọ nữa, nếu không ngăn cản, phạm Tác ác. Tỳ-khưu đã nghe vị khác ngăn cản mà còn đi đến thọ nữa, phạm Tác ác. Tỳ-khưu ấy về đến nhà ăn, hoặc đến nơi thường thọ thực, để cho mình 1 bát còn dư lại phải dâng đến Tăng, cho theo ý muốn mình không được (không nên cho đến người thân thiết). Tỳ-khưu thọ được 1 bát, không muốn cho ai cũng được tùy sở thích.

5. Ngăn vật thực lần thứ nhất (pathama pavàranà).

Tỳ-khưu đương ăn, nếu có thí chủ đem trong 5 vật thực đến dâng, trong khoảng 2 hắc 1 gang mà không thọ gọi là "ngăn vật thực". Tỳ-khưu đã ngăn vật thực không phải của Tỳ-khưu bịnh hoặc vật chưa làm theo luật ( vinaya kamma) phạm Ưng đối trị.

Chú giải: ngăn vật thực [*] có 5 chi:

- đương khi ăn (àsanampannàyati).

- vật ăn và vật ăn (5 thứ vật thực) (bhojanampannàyati).

- người dâng ở trong khoảng 2 hắc 1 gang (hatthapàsethito).

- họ dâng vật thực vào (abhiharati).

- ngăn ra (patikkhepopannàyati).

[*] 5 thứ vật thực, nhất là cơm và bánh làm bằng 7 thứ mễ.

Đều đủ cả 5 chi ấy mới gọi là ngăn. 7 thứ mễ hoặc bánh làm bằng 7 thứ mễ là vật sanh "ngăn vật thực" thịt và cá mà Tỳ-khưu đương ăn mà họ dâng thịt cá, dầu nhỏ bằng hột cải để trong đồ đựng, nếu Tỳ-khưu chưa ăn mà ngăn các vật thực khác, có thể làm cho sanh "ngăn vật thực" cũng không gọi là ngăn. Nhưng thịt và cá mà Tỳ-khưu đương ăn, 1 miếng còn trong tay, và trong bát, nếu Tỳ-khưu ngăn thịt, cá khác, gọi là ngăn cả 2 miếng. Cơm dầu 1 hột, vật thực trong bát, trong miệng và trong tay mà Tỳ-khưu còn tiếc rồi ngăn vật thực khác, gọi là ngăn. Nếu Tỳ-khưu không tiếc vật thực còn dư lại vật thực, vật thực ấy Tỳ-khưu không cố ý để ăn, hoặc muốn cho đến người khác, hoặc muốn đi ăn trong nơi khác, Tỳ-khưu ấy dầu ngăn cũng không gọi là ngăn.

Giải về hắc (hatthapàsa): Nếu Tỳ-khưu ngồi thì kể từ chỗ cuối cùng phía sau, nếu đứng kể từ gót chân, nằm nghiên bên nào, kể từ lưng bên ấy đến chỗ cuối cùng tay, chân của người dâng, ngồi hoặc đứng, hoặc nằm (trừ ra tay đưa ra dâng, được 2 hắc, 1 gang gọi là hắc). Họ đứng ở trong hắc rồi cúi dâng đến mà Tỳ-khưu ngăn ra mới gọi là "ngăn". Nếu quá hắc mà ngăn thì không gọi là "ngăn".

Giải về vật thực đến: Nếu Tỳ-khưu ngồi theo hàng ngũ, không đưa bát trong tay hoặc trên chân ra, chỉ nói "ngươi hãy lấy cơm" như thế, nếu Tỳ-khưu ngăn cũng không gọi là "ngăn", dầu vật trong thúng đem để trước mặt rồi bạch như thế cũng vậy. Chỉ đến khi xúc cơm lên rồi Tỳ-khưu ngăn mới gọi là ngăn, dầu 2 người đồng nhau đở lên cũng gọi là ngăn. Khi họ dâng đến Tỳ-khưu ngồi theo hàng ngũ rồi Tỳ-khưu ở ngoài tiếp đập bát, gọi là ngăn vật mà họ dâng đến người khác, vì lẽ ấy, không gọi là ngăn.

Giải về cách ngăn: Trong vật mà họ dâng đến bằng lời, thì ngăn không được. Vật mà hạ dâng bằng thân, cũng phải ngăn bằng thân, như đưa tay ra chận ngăn hoặc nói "vừa rồi, đừng dâng nữa, như thế mớigọi là ngăn".

Một người dâng canh thịt rằng "Bạch ngài, xin ngài thọ canh" Tỳ-khưu nghe, ngăn người ấy ra, như thế không gọi là ngăn, khi nào họ nói "Bạch ngài, xin ngài thọ canh thịt" mà Tỳ-khưu "ngăn" mới gọi là ngăn. Nếu họ nói "xin ngài thọ vật này" mà Tỳ-khưu ngăn cũng gọi là ngăn. Dầu họ làm thịt chút ít thịt bằng hột cải mà ngăn thì cũng gọi là ngăn. Họ nấu canh cá, thịt chung với mít và canh măng, rồi đem đến dâng rằng "Bạch ngài, xin ngài thọ canh mít, canh măng" nếu ngăn cũng không gọi là ngăn, vì họ nói tên của vật nên dùng, không sanh sự "ngăn" Nếu họ nói "xin ngài thọ canh cá, canh thịt" hoặc nói "hãy thọ vật này" mới gọi là ngăn.

Ngăn vật thực có 5 chi:

- Tỳ-khưu đương ăn.

- Họ đem vật thức đến dâng nữa.

- Họ ở trong hắc.

- Họ dâng vật thực vào.

- Tỳ-khưu ngăn vật thực.

Như thế gọi là ngăn.

Trong 4 oai nghi (nằm, đi, đứng, ngồi) Tỳ-khưu ngăn trong 4 oai nghi nào, đừng thay đổi oai nghi ấy, ăn không có tội.

Vật dùng mà không làm theo luật (vinaya kamma) và không phải là vật dư (anatiritta) dùng không được, vật thực đã làm theo luật và vật dư của Tỳ-khưu bịnh gọi là vật dư (atiritta) nên dùng được.

Bảy cách làm theo luật (vinaya kamma).

1- Các vật thực như trái cây hoặc củ mà người không được làm thành vật cho Tỳ-khưu dùng được (samanakappa) [*] và thịt không nên dùng, Tỳ-khưu người làm theo luật (vinaya kamma) lấy các vật không nên dùng ấy đem làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi" (alameta sabbam).

[*] cách thọ lãnh vật mà thí chủ dâng có 5:

- Vật mà người có sức lực bậc trung vừa dở lên rồi.

- Người dâng ở trong hắc

- Thí chủ nghiêng mình dâng vào

- Chư thiên, người hoặc thú dâng.

- Tỳ-khưu thọ lãnh vật ấy bằng thân hoặc bằng vật dính thân

2- Vật mà Tỳ-khưu, người làm theo luật chưa thọ, rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

3- Vật mà Tỳ-khưu đem đến cho Tỳ-khưu, người làm theo luật, làm cho thành vật nên dùng, nhưng chưa dở lên, hoặc chưa dâng vào, rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

4- Tỳ-khưu đem đến cho Tỳ-khưu trong bọn làm theo luật ấy ở ngoài hắc rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

5- Một Tỳ-khưu nào làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi". nhưng Tỳ-khưu, người làm theo luật ấy, chưa ăn rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

6- Tỳ-khưu, người làm theo luật được ăn rồi, đã ngăn vật thực rồi, đứng dậy khỏi chỗ ngồi rồi, đi làm theo luật cho vị khác rằng "tất cả vật này nên rồi".

7- Tỳ-khưu người làm theo luật nói rằng "tất cả vật này nên rồi".

Một trong 5 thứ vật thực nào, mà không phải là vật dư của Tỳ-khưu bịnh, vật không nên làm theo luật (7 cách trên) hoặc vật thực không phải là của dư của Tỳ-khưu bịnh, cả 2 vật thực ấy gọi là không phải của dư (anatiribhojana).

Không phải vật dư (anatiritta) là nói về vật không làm theo luật là:

- Vật mà không được làm cho thành vật nên.

- Vật mà Tỳ-khưu không được thọ, rồi làm cho ra vật nên.

- Vật mà Tỳ-khưu không được dở lên hoặc không được dâng vào gần cho Tỳ-khưu làm ra vật nên.

- Tỳ-khưu ở trong hắc rồi làm.

- Tỳ-khưu chưa được ăn rồi làm

- Tỳ-khưu đã ăn rồi, được ngăn vật thực rồi đứng dậy khỏi làm.

- Vật mà Tỳ-khưu không nói "tất cả vật này nên rồi", và vật không phải của dư của Tỳ-khưu bịnh.

Cả 2 vật thực ấy gọi là "không phải vật dư" (anatiritta), "vật dư" (atiritta) là nói về vật đã được làm theo luật (vinaya kamma) là:

- Vật mà họ làm cho ra vật nên.

- Vật mà Tỳ-khưu thọ lãnh rồi làm cho ra vật nên.

- Vật mà Tỳ-khưu dở lên hoặc dâng vào gần cho làm ra vật nên.