Căn Bản Thuyết Nhất Thế Hữu Bộ Tỳ Nại Da

Biệt môn tụng tổng nhiếp thứ hai

Định vật hữu chủ xứ

Tu vấn Kiều tát la

Tùng tượng dự tiên sai

Đại giảm hội ny chúng.

Tụng thứ nhất.

Định vật bất ưng di

Mạc thập tặc di vật

Thi lâm diệt phục nhĩ

Tùy hứa tinh ưng thâu.

Phật ở thành Thất La Phạt. Trưởng giả kia giàu sang vô cùng, tạo một trú xứ cúng cho Tăng già; đồng thời cúng dường cả chăn nệm và các tạp vật khác để nằm. Một số Bí-sô nhỏ trú ở đây, bàn nhau:

- Này các cụ thọ! Chăn nệm tư cụ đã đầy đủ rồi, số thừa này đem cất đi thì nhiều quá sợ hư hoại nên lấy vừa đủ sử dụng thôi, số dư ra nên chia cho các Bí-sô tăng già.

Sau khi bàn luận, họ đem tất cả vật dư cúng hết cho Tăng già ở gần bên. Có Bí-sô khất thực, du hành đến đây, Bí-sô cựu trú thu xếp cho vị này nghỉ nơi đây. Vị này hỏi:

- Cụ thọ! Có ngọa cụ dài để dư không?

Đáp:

- Không có vật để dư.

Các Bí-sô khách phải nằm nghỉ trên giường hư dau đớn ê ẩm suốt đêm đến sáng. Họ cầm khóa cửa đến nhà cư sĩ vốn là chủ của trú xứ. Đến nơi họ ngồi vào chỗ được mời, vì trưởng giả giảng dạy pháp yếu, tán thán bảy loại phước nghiệp.

Trưởng giả thưa:

- Phước nghiệp này con đã làm.

Bí-sô nói:

- Trú xứ của ngài còn thiếu ngọa cụ, đêm qua tôi phải ngủ trên giường hư rất là cực khổ.

Chủ trú xứ nói:

- Con đã cúng rất nhiều tư cụ chăn nệm cho đại chúng. Chẳng lẽ các Bí-sô đem vật con cúng chuyển sang trú xứ khác hay sao?

Bí-sô hỏi:

- Ông biết chìa khóa cửa này không?

Đáp:

- Con biết!

Họ cùng đi với trưởng giả đến nơi xem xét. Sau khi đến trú xứ, trưởng giả hỏi các cựu trú Bí-sô:

- Con đã cúng rất nhiều chăn nệm tư cụ cho đại chúng, nay những vật ấy ở đâu?

Các cựu trú Bí-sô đem sự việc trên trình bày cho trưởng giả rõ. Trưởng giả nói:

- Quí ngài nên đem về lại, ý tôi chỉ muốn cúng cho trú xứ này thôi.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Không được đem vật của trú xứ này đưa cho trú xứ khác, vật ở đâu, nơi ấy được thọ dụng trừ họ cho riêng được phép tùy ý sử dụng. Nếu không đem về lại trú xứ cũ, bị tội vượt pháp nặng.

Duyên xứ như trước. Lục chúng Bí-sô đi theo khách buôn du hành trong nhân gian, chẳng may lúc ấy khách buôn bị giặc cướp. Bọn giặc không mang hết tài sản cướp được, chúng bỏ lại một số rồi đi. Lục chúng Bí-sô đi theo sau thấy những tài vật bỏ lại này cùng nhau bàn bạc:

- Nan Đà, Ô Ba Nan Đà! Lạ thay! Y vật phấn tảo ở đâu bỏ nhiều thế này, chúng ta nên lượm lấy mang đi.

Lục chúng nhặt lấy y vật.

Chủ của tài vật chạy trở lại, thấy Lục chúng giữ y vật. Họ cùng nhau chê trách:

- Tài vật của chúng tôi giặc đã không đoạt mà quí vị lại lấy. Tôn giả! Ngài mặc y phục bậc đại tiên mà tạo ra các ác hạnh.

Lục chúng hỏi lại:

- Chúng ta làm việc gì?

Đáp:

- Các ông đoạt y vật của tôi!

Bí-sô nói:

- Giặc cướp y của các người, vứt bỏ để chạy, chúng ta tưởng là vật phấn tảo nên lượm lấy.

Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Những vật do vật cướp của thương nhân bỏ lại không được lượm lấy. Nếu người nào lượm lấy bị tội ác tác.

Lại có thương chủ bị trộm cướp, bọn chúng mang tài vật đi không hết, để lại tàn dư. Các cư sĩ bảo rằng:

- Quí ngài tự ý lượm lấy.

Bí-sô không lấy. Thế Tôn dạy:

- Nếu họ cho phép, được nhận lấy.

Phật ở tại thành Vương Xá. Lục chúng Bí-sô đi vào khu rừng bỏ xác người, thấy y phục tàng lọng và củi đốt. Họ cùng nhau bàn bạc:

- Này Nan Đà, Ô Ba Nan Đà! Ở đây có nhiều vật ph?n tảo quá, nên nhặt lấy mang đi.

Sau đó những người Chiên đà la giữ Thi Lâm đến chỗ này. Họ nghĩ rằng: "Ai đoạt lấy những vật ở thâm ma Xá na này" (Thi lâm: rừng bỏ xác người).

Sau đó bảy tám ngày, lục chúng cùng bàn luận:

- Này Nan Đà, Ô Ba Nan Đà! Ở Thi Lâm chắc hẳn có nhiều y phấn tảo. Ta nên cùng nhau đến đó thu nhặt các vật ấy!

Sau khi họ đến nơi, bị các Chiên đà la giữ lại, bảo rằng:

- Này A giá lợi da (quĩ phạm sư) trong những việc phục vụ cho vua, nặng nhọc nhất là ở Thi Lâm. Tại sao quí ngài đoạt lấy những vật người khác đang quản thủ.

Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Những vật như y, lọng, củi đốt trong Thi Lâm có người đang quản lý, đều không được lấy. Nếu người nào lấy bị tội vượt pháp.

Vào một nơi khác, người quản thủ Thi Lâm có tâm kính tín, bảo các Bí-sô:

- Quí ngài tùy ý nhặt y vật.

Bí-sô không dám lấy, đem việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu họ cho phép, tùy ý nhặt lấy.

Tụng thứ hai

Hữu chủ thiên miếu vật

Bí-sô bất ưng thủ

Khán bệnh nhân bất ưng

Khuyến tha xã pháp phục

Phật tại thành Thất La Phạt, rừng Thệ Đa, vườn Cấp Cô Độc. Lục chúng đi theo xe của khách buôn, thình lình giữa đường trục xe bị gãy, khách buôn vứt trục rồi mới lên đường.

Lục chúng Bí-sô đem trục xe gãy chân ấy dựng đứng ở ngã tư đường, nói với nhau rằng:

- Trụ này nên ghi cho tên là Xa Trục Thiên Tôn.

Sau khi làm xong, Lục chúng bỏ đi.

Bấy giờ có trưởng giả đem thức ăn cúng tế chỗ này, những người khác cũng đến đây khấn nguyện cầu xin:

- Nếu Ngài cho chúng con được thành tựu sở nguyện, chúng con sẽ xây cất miếu thờ thiên tôn và hàng ngày có 108 bà la môn đến đây cúng tế.

Họ cầu nguyện như vậy, may thay được như ý. Ngay tại nơi này họ cất miếu thờ.

Bấy giờ các đoàn khách buôn qua lại nơi này đều lấy y vật và các vật quí cúng dường Thiên Tôn. Lục chúng trở lại chỗ cũ thấy miếu thờ trời kia, khách buôn tấp nập, ngựa xe đông đảo, tài sản trong miếu phong phú vô cùng. Họ cùng nhau bàn luận:

- Xa Trục Thiên Tôn có nhiều y vật sang trọng, chúng ta nên lấy đi.

Bấy giờ người giữ miếu thấy Lục chúng lấy các vật quí, bèn nói rằng:

- Thánh giả! Tôi ở đây sửa sang thương xuyên, tại sao quí vị lại tự tiện lấy vải vóc, tiền bạc quí giá của thần tượng trong miếu.

Lục chúng trả lời:

- Người lâu nay nghèo khổ bần tiện ở đâu mà được thiên miếu như thế này. Miếu này đầu tiên do chúng tôi sáng lập, lấy trục xe gãy dựng thành Thiên Tôn. Người không biết ngọn ngành mà còn khinh mạn bủn xỉn giữ gìn.

Bấy giờ Ô Ba Nan Đà đánh vào trục xe và nhổ lên. Mọi người bảo rằng:

- Giả như tôn giả hoặc người nào khác tạo ra. Nhưng tôi dựa vào đây để sinh sống. Tại sao quí vị lại đoạt lấy những y vật của cải?

Bấy giờ các cư sĩ cùng nhau chê trách. Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không được tự tiện lấy y phục, tiền bạc, tài sản quí giá trong thiên miếu. Người nào lấy bị trọng tội vượt pháp.

Có thiên miếu khác cho phép tùy ý lấy. Các Bí-sô không dám lấy. Đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu họ đồng ý, được phép lấy.

Duyên xứ như trước.

Có Bí-sô bị bệnh nặng. Như Thế Tôn dạy: - Các Bí-sô bệnh nên tu phước nghiệp đối với Tăng già.

Người nuôi bệnh nói với bệnh nhân:

- Ngài nên bố thí chút ít vào tăng điền.

Bệnh nhân đáp:

- Tôi chẳng có gì cả, nay đem ba y thí cho Tăng điền.

Người nuôi bệnh đem ba y cúng dường cho Tăng già. Tăng nhận y đổi ra và phân chia.

Sau khi hết bệnh vị Bí-sô này thiếu ba y. Đem sự việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không được khuyến hóa Bí-sô bệnh bố thí ba y cho người khác. Người nào khuyến khích như vậy bị tội vượt pháp. Tăng già không được thọ ba y này. Giả sử phải nhận thì không được phân chia. Khi thấy họ thiếu y phải trả lại. Nếu ai phân chia y như vậy, bị tội ác tác.

Tụng thứ ba.

Vật tu vấn thí chủ

Chúng lợi khả bình phân

Nhị đại hợp quân phân

Dư chúng ưng gia giảm.

Phật ở thành Thất La Phạt. Trưởng giả kia cúng dường thức ăn cho Tăng và ny. Sau đó đem tài vật cúng dường hai chúng. Các Bí-sô không biết phải phân chia vật ấy như thế nào. Đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên hỏi thí chủ và phân chia theo lời họ.

Duyên xứ như trước. Có sáu mươi Bí-sô du hành trong nhân gian đến một thôn kia. Trong thôn có một trưởng giả từ lâu đã chính tín, thỉnh các Bí-sô về nhà thọ trai. Bấy giờ cư sĩ tự nghĩ: "Ta nên cúng dường cho các Bí-sô này mỗi vị một bộ y".

Họ đang thọ trai lại có chúng sáu mươi Bí-sô ny đang đi khất thực. Mọi người bảo rằng:

- Nhà trưởng giả kia có các Bí-sô đang thọ cúng dường, quí vị nên đến đó. Ny chúng đến nơi, được mời thọ trai.

Trưởng giả tự nghĩ: "Nay ta làm sao cúng dường y cho đủ tất cả các vị này, nên tùy theo trưởng giả phân chia". Bấy giờ trưởng giả đem 60 tấm vải đặt trước thượng tọa. Bí-sô không biết phải phân chia như thế nào đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Đây là lợi vật chung của hai chúng, nên cùng nhau, phân chia bình đẳng.

Duyên xứ như trước.

Trưởng giả nọ thỉnh hai chúng thọ thực và cúng dường tài vật.

Bấy giờ các Bí-sô cùng những cầu tịch phân chia bình đẳng. Các vị Bí-sô nhân đó giận hờn:

- Chúng tôi rất cần ba Chi phạt la (Civara = y). Các vị cầu tịch kia, trên chỉ đắp man điều, dưới chỉ mặt một quần. Hai y là đủ. Tại sao lại bảo tôi phân chia y ngang bằng với các vị ấy.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Bí-sô, Bí-sô ny phân chia bằng nhau. Nếu là cầu tịch, cầu tịch nữ thì chia một phần ba; thức xoa ma noa chia một phần hai; người sắp thọ giới (cận viên) chia một phần hai. Phải nên biết cách như vậy.

Tụng thứ tư

Kiều tát la bạch diệp

Phật tử nhân san xiêu

Thất lợi cấp đa duyên

Quãng luận doanh tạo sự.

Bấy giờ Thế Tôn ở nước Kiều Tát La cùng 1250 vị Bí-sô du hành trong nhân gian. Đến một làng nọ, có trưởng giả thỉnh Phật và tăng cùng những người đi theo, về nhà thọ trai.

Bấy giờ có sáu mươi Bí-sô ny du hành trong nhân gian, cũng đi đến thôn này. Họ tuần tự đi khất thực, đến nhà trưởng giả và được mời thọ thực.

Bấy giờ trưởng giả cúng Phật và Tăng xong, lấy vải bạch điệp 1250 tấm an trí trước thượng tọa. Các Bí-sô không biết phải phân chia vật cúng dường này như thế nào. Khi ấy sáu mươi Bí-sô ny phát biểu:

- Trước đây chúng tôi đã được cúng dường một nửa số này. Nay nên cho chúng tôi một nữa.

Các Bí-sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên tính số người của Bí-sô và Bí-sô ny để phân chia (vật được cúng). Không được chia hai.

Trưởng giả kia thỉnh Phật và Tăng về nhà thọ trai. Các Bí-sô đến giờ đi thọ trai, riêng Thế Tôn không đi trong lần này, bảo với người thỉnh thực là ngài ở chùa. Phật có năm duyên sự không dự thọ thỉnh. Nay vì các đệ tử muốn chế học xứ.

Bấy giờ vị trưởng giả kia kính bậc trưởng giả dâng bơ và bánh chiên bơ. Dâng những vị trung tọa bánh chiên dầu. Dâng những vị hạ tọa dầu gai cặn và rau chiên dầu cặn. Khi ấy, cụ thọ La Hổ La tự thân lấy bát đựng thức ăn mang về cho Thế Tôn. Đến gặp Phật, lạy sát hai chân. Ngồi qua một bên, thường pháp của chư Phật là vui vẻ thăm hỏi người lấy thức ăn:

- Các Bí-sô được thức ăn ngon không?

La Hổ La bạch Phật:

- Chư Tăng được thức ăn ngon, rất là đầy đủ.

Thế Tôn hỏi:

- Nay, tại sao thân thể thầy gầy ốm vậy?!

Tôn giả La Hổ La nói kệ rằng:

Ăn dầu có sức lực

Ăn bơ mới đẹp người

Cặn dầu gai, rau dưa

Làm sao thân thể đẹp.

Phật bảo La Hổ La:

- Tôi chỉ hỏi về sức khỏe của ông. Tại sao lại đem việc ăn uống ra trả lời.

La Hổ La đem sự tại nhà trưởng giả trình bày lại với Thế Tôn. Phật hỏi:

- Vị nào là thượng tọa trong tăng?

Đáp:

- Là bổn sư của con.

Phật bảo La Hổ La:

- Xá Lợi Tử! Thầy ông là người ô thực không được gọi là thiện thực. Tại sao không xem xét phần ăn của các vị trung, hạ tọa?

Phật bảo các Bí-sô:

- Thượng tọa của Tăng già có những pháp phải làm. Nay tôi chế định:là thượng tọa, vừa thấy người mang thực phẩm đến, nên bảo họ quì xuống, chắp tay xướng: "Tam bát la khứ đa". Thượng tọa bảo rằng:

- Nên hành thực bình đẳng.

Bấy giờ họ thấy người mang rau, bánh ngon.v.v.. đến, đều nói lời như trên nên (lộn xộn) gây ra thiếu sót.

Phật dạy:

- Để ý xem người hành thực đầu tiên, bảo họ rằng: - Nên hành thực bình đẳng, không làm phiền những người khác nữa. Nếu làm ngược với chế định này bị tội ác tác.

Bấy giờ cụ thọ Xá Lợi Tử nghe Thế Tôn bảo mình không phải là thiện thực, liền dùng ngón tay móc thức ăn ói ra.

Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Thế Tôn:

- Xá Lợi Tử ói ra những thức ăn.

Thế Tôn bảo rằng:

- Này các Bí-sô! Không phải ngày nay tôi chê sự ăn như vậy nên thầy ấy ói ra. Thời quá khứ tôi cũng đã chê sự ăn như vậy và ngay khi ấy cũng ói ra. Các thầy hãy lắng nghe:

- Xưa có vị Bà la môn thường ưa tụng tán cùng một Bà la môn trẻ du hành trong nhân gian. Họ đi đến một tụ lạc, vị lớn để vị trẻ bên ngoài tụ lạc, nghỉ ngơi bên bờ ao bảo rằng: "Người tạm thời ở đây, tôi vào tụ lạc xin bánh mỳ để ăn". Bà la môn trẻ đứng đó có một người Chiên đà la, đến bên ao múc nước để ăn mỳ. Bà la môn trẻ tuổi hỏi:

- Này người kia, có thể cho tôi ít mỳ để ăn không?

Đáp:

- Ông hãy lấy lá kết thành đĩa đựng đi.

Bà la môn trẻ làm theo và nhận số mỳ của người Chiên đà la cho. Thấy trong mỳ có cấu bẩn, vị này hỏi Chiên đà la:

- Mỳ này tại sao bẩn vậy?

Đáp:

- Đựng mỳ trong bát dơ nên mỳ bị dơ.

Bà la môn trẻ ăn mỳ ấy. Bà la môn lớn tuổi kia từ trong tụ lạc đi về, bảo với bà la môn trẻ:

- Nay ngươi có thể vào tụ lạc xin mỳ.

Đáp:

- Tỗi đã ăn mỳ!

Hỏi:

- Ở đâu.

Đáp:

- Chiên đà la cho.

Bà la môn nói:

- Họ là người dơ bẩn bất tịnh. Tại sao người ăn mỳ họ cho.

Bà la môn sinh tâm khinh thường. Bà la môn trẻ liền ói mỳ ra.

Phật bảo các Bí-sô:

- Các thầy chớ nghĩ gì khác, người Bà la môn ưa tụng tám thời quá khứ nay là Ta. Người thiếu niên nay laø Lợi Tử. Đời xưa vì Ta nên mửa thức ăn ra, hôm nay cũng bị Ta la mắng nên mửa thức ăn ra.

Phật ở thành Vương Xá, vườn Trúc Lâm, bên ao Yết Lan Đạc Ca. Trong thành ấy có một trưởng giả tên là Thất Lợi Cấp Đa, nguyên là tín đồ của ngoại đạo lõa hình, chồng của em gái Tụ Để Sắc Ca. Tụ Để Sắc Ca rất tín ngưỡng Tam Bảo, tự nghĩ: "Nay ta nên khuyến khích Thất Lợi Cấp Đa biết Phật Đà và Tăng già là phước điền vô thượng". Nghĩ thế nên ông ta bảo Thất Lợi Cấp Đa rằng:

- Người nên cúng dường thực phẩm đến cho Phật và Tăng để thu hoạch vô lượng phước điền.

Thất Lợi Cấp Đa nói:

- Nay tôi cúng dường Phật và Tăng. Anh cũng vì tôi thỉnh Bộ Lan Noa cùng đệ tử của vị này đến, dọn thức ăn cúng dường.

Tụ Để Sắc Ca tự nghĩ: "Nay nếu ta không đồng ý thì làm cho người này đối với phước điền thù thắng bị tổn thất lớn. Ta bố thí khắp nơi, nào có ngại gì việc này". Nghĩ thế, Tụ Để Sắc Ca đồng ý thỉnh. Thất Lợi Cấp Đa tự nghĩ: "Nếu ta thỉnh Sa-môn Kiều Đáp Ma đến nhà thọ thực trước thì Tụ Để Sắc Ca sau đó không chịu thỉnh Bộ Lan Noa và các đệ tử đem đến thọ thực". Do đó, Thất Lợi Cấp Đa bảo rằng:

- Anh nên thỉnh Bộ Lan Noa đến nhà thọ thực trước. Sau đó tôi sẽ mời Phật và Tăng già đến nhà tự thân cúng dường.

Tụ Để Sắc Ca đồng ý, tìm đến chỗ Bộ Lan Noa cùng nhau trò chuyện, tâm tình cởi mở. Sau đó thưa rằng:

- Nhân giả Bộ Lan Noa cùng các đệ tử, ngày mai tôi mời quí vị đến nhà thọ thực.

Bộ Lan Noa tự nghĩ: "Có lẽ là người này đối với Sa-môn Kiều Đáp Ma thấy có sai lầm nên tâm không tin tưởng nữa, nay đối với ta sinh tâm tín ngưỡng, vậy ta được lợi ích lớn. Lại nữa, tổ tiên người này là thí chủ của ta nay hướng trở lại với ta cũng là điều hợp lý". Nghi vậy nên ông ta thọ thỉnh.

Ngay đêm ấy, Tụ Để Sắc Ca sửa soạn thức ăn bố trí chỗ ngồi và chậu đựng nước. Sáng sớm sai người đến nói với Bộ Lan Noa:

- Đã đến giờ, thức ăn đã dọn, xin ngài tri thời.

Thất Lợi Cấp Đa thưa với Bộ Lan Noa:

- Thánh giả biết không! Sa-môn Kiều Đáp Ma khi có người thế tục đến mời thỉnh, bước đến cửa nhà người, trước tiên ông ta lấy chân phải đặt trên ngạch cửa rồi mỉm cười. Có thị giả A Nan Đà y chừa vai phải quì xuống đất chắp tay thưa thỉnh:

- Đại đức! Đại thánh Như Lai cùng các đệ tử không phải không nhân duyên mà hiện tướng mỉm cười. Bạch Đại đức! Đây là nhân duyên gì vậy?

Ông ta đáp:

- Đúng vậy A Nan Đà! Chẳng phải không nhân duyên mà hiện tướng mỉm cười. Những chỗ đức Phật đi đến đều vì việc thọ ký, làm cho đại chúng phát tâm kính tín. Quí vị ở đây đi đến chỗ Tụ Để Sắc Ca, khi vào trong nhaø nên làm như vậy cũng có thể làm cho đại chúng sinh tâm kính tín như sự việc trên.

Bấy giờ Bộ Lan Noa cùng các đệ tử dẫn nhau đi đến trú xứ Tụ Để Sắc Ca. Khi đi đến nơi, ông bước lên ngạch cửa mở miệng cười to. Đệ tử lõa hình đãnh lễ dưới chân, bạch rằng:

- Đại đức! Chẳng phải không nhân duyên mà bậc thắng nhân như vậy lại mở miệng cười lớn?

Bộ Lan Noa liền nói:

- Đúng như vậy! Chẳng phải không nhân duyên. Ta dùng thiên nhãn xem thấy bên bờ ao Vô Túy có con vượn đực chạy theo con vượn cái. Bấy giờ trượt chân từ trên cây té nhào xuống đất do đó bị chết. Nay ta tự nghĩ: - Loài súc vật như vậy là tuy không có nhận thức nhưng có tình cảm, vì lòng ham muốn tầm thường nên chịu khổ đau đớn.

Bấy giờ Tụ Để Sắc Ca nghe lời ấy, tự suy nghĩ: "A! Đây là trẻ con của dâm nữ tìm kim chưa có lại muốn bán kim. Nay ta phải triết phục để nó sửa đổi lại cho nghiêm túc!". Ông ta liền vì Bộ Lan Noa cùng các đệ tử, bố trí chỗ ngồi đẹp và dùng thức ăn thượng diệu đựng đầy bát bằng đồng, trên để bánh, dưới để thức ăn để cúng dường chúng lõa hình. Ngay bát của Bộ Lan Noa dưới để các loại tạp vị, trên che bằng bánh, rồi trao vị ấy.

Bộ Lan Noa tự nghĩ: "Ta là giáo chủ phải được ăn ngon. Tại sao không thấy trưởng giả đem đến".

Trưởng giả thưa:

- Tại sao ngài không ăn?!

Đáp:

- Đây chỉ là bánh, không có thức ăn, hãy mau đem đến.

Bấy giờ Tụ Để Sắc Ca (xưa dịch:Thọ Đề Ca -- nguyên chú) ở ngay trước mặt Bộ Lan Noa đọc kệ:

Những điều đáng thấy lại không thấy

Những điều không thấy dối nói thấy

Thấy rõ vượn chết bên bờ ao

Sao không thấy cơm ngon trong bát.

Bấy giờ trưởng giả chỉ ra các món ăn đặt dưới đáy bát. Bộ Lan Noa xấu hổ tự nghĩ: "Ta đã bị triết phục rồi, chút nữa ăn xong, ta sẽ chú nguyện:Làm cho hiện tại và tương lai, các phước nghiệp đã làm không có kết quả ích lợi gì cả".

Sau khi ăn xong, Bộ Lan Noa chú nguyện nói kệ:

Người nào khi làm chút bố thí

Và lúc soạn các món cúng dường

Dùng lời cật vấn để chê bai

Làm cho phước nghiệp không kết quả.

Bấy giờ Tụ Để Sắc Ca có người giữ cửa, khi nghe như vậy liền tự nghĩ: "Đây là kẻ vô trí, ăn cơm của nhà ta, lại chú nguyện sai quấy là không có kết quả đây thật là con nhà dâm nữ. Nay ta bố trí làm cho hắn bị trật khớp xương chơi". Ông ta đem bình đựng chất dơ đổ ngay cửa rồi kéo lê bình ra cửa đổ hết phần còn lại.

Bấy giờ Bộ Lan Noa đi lần ra cửa, bị bàn trơn làm ngã té xuống đất, đầu đập vào cổng máu chảy dầm dè.

Khi ấy người giữ cửa nói kệ:

Ngay khi đi ra ngoài cổng chính

Và khi đổ nước bẩn tràn lan

Khi té dọng đầu máu vọt ra

Khi ấy thiện phước không quả báo.

Bấy giờ Bộ Lan Noa ôm đầu máu đi đến chỗ Thất Lợi Cấp Đa. Thất Lợi thấy Bộ Lan Noa liền hỏi:

- Đại đức! Tại sao sứt đầu đổ máu như thế này?!

Đáp:

- Bị trưởng giả Tụ Để Sắc Ca gây trở ngại cho tôi.

Thất Lợi Cấp Đa nói:

- Ngài thật là may mắn mới còn mạng sống trở về. Nay tôi bàn kế làm cho Kiều Đáp Ma và chúng Tăng vào nhà tôi không còn sống mà về.

Bấy giờ Thất Lợi Cấp Đa tự nghĩ: "Nay ta đến gặp Sa-môn Kiều Đáp Ma và thỉnh ông ta thọ thực. Nếu ông ta là người Nhất thiết trí ắt không thọ thỉnh. Nếu không phải là Nhất thiết trí thì ông ta đồng ý". Thất Lợi Cấp Đa đến gặp Phật, cùng nhau thăm hỏi rồi ngồi qua một bên. Sau đó ông ta đứng dậy thỉnh Thế Tôn:

- Phật và Tăng già vào ngày mai có thể đến nhà tôi để dùng một bữa ăn không?

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA

MỤC ĐẮC CA

- Hết quyển 7 -

MỤC ĐẮC CA

(No. 1452)

Quyển thứ tám

Thành kính đảnh lễ đức Thế tôn, Ứng cúng, Chánh biến tri.

(Tiếp chuyện Thất Lợi Cấp Đa ở phần Tụng thứ tư, quyển 7)

Khi ấy Thế Tôn tự nghĩ: "Thất Lợi Cấp Đa sẽ nhờ ta mà chứng thực đế lý. Hiện nay tâm lý ông ta đang cuồng loạn muốn gây các hành động ác. Nếu ta không thọ thỉnh, sẽ làm chướng ngại sự kiến đế của ông ta. Vậy ta nên thọ thỉnh".

Khi ấy Thế Tôn im lặng thọ thỉnh. Thất Lợi Cấp Đa tự nghĩ: "Kiều Đáp Ma không phải là bậc nhất thiết trí, đây là kẻ oan gia ta phải báo thù".

Ông ta trở về nhà, ngay nữa đêm hôm ấy đào một hố lớn giữa cửa nhà. Trong lòng hố đốt một đống than chờ khi hết khói, lấy vật gác lên trên rồi đắp lên một lớp đất mỏng. Đồng thời bỏ thuốc độc vào thức ăn.

Bấy giờ em gái của Tụ Để Sắc Ca là vợ của Thất Lợi Cấp Đa, thấy vậy hỏi rằng:

- Anh muốn làm gì vậy?

Đáp:

- Sửa soạn giết kẻ thù.

Hỏi:

- Kẻ thù là ai?

Đáp:

- Kẻ ấy là Sa-môn Kiều Đáp Ma.

Người vợ nói:

- Nếu đức Phật đại sư là kẻ thù thì ai mới là bạn thân của anh hở?

Thất Lợi Cấp Đa tự nghĩ: "Bà này cùng người thân ở một chỗ, đối với Sa-môn Kiều Đáp Ma rất kính trọng, chẳng lẽ không làm tiết lộ công việc riêng của ta hay sao?"

Do đó ông ta nhốt vợ vào phòng nhỏ, khóa cửa lại. Sau đó, ông ta nói với Bộ Lan Noa cùng đồ chúng lõa hình:

- Quí ngài hãy tập hợp lại đây xem tôi hại kẻ thù. Tôi muốn giết hại bọn Sa-môn Kiều Đáp Ma, đã đào hố lửa, bỏ thuốc độc vào thức ăn.

Bấy giờ chúng ngoại đạo leo lên gác ngồi, nói với nhau:

- Chúng ta ngồi đây xem Kiều Đáp Ma bị lửa thiêu đốt và xem khi chúng ăn phải thuốc độc bất tỉnh ngã lăn ra đất, làm cho môn đồ chúng ta đều được khoái chí.

Bấy giờ Thất Lợi Cấp Đa vào sáng sớm đã xếp đặt chỗ ngồi, bố trí bình nước, tăm xỉa răng và bột rửa tay, rồi bảo sứ giả:

- Ngươi đến gặp Sa-môn Kiều Đáp Ma nói lại lời của ta: - Kiều Đáp Ma hãy đến, thức ăn đã dọn, hãy nên tri thời.

Sứ giả vâng lệnh, đến chỗ Thế Tôn lạy hai chân, thỉnh Thế Tôn:

- Trưởng giả Thất Lợi Cấp Đa nói lời thế này: - Thức ăn uống đã dọn, v.v...

Bấy giờ Thế Tôn sai cụ thọ A Nan Đà:

- Ông bảo với tất cả các Bí-sô không được một người nào được tự tiện đi vào nhà Thất Lợi Cấp Đa trước; chờ Phật đi trước rồi đi theo sau.

Cụ thọ A Nan Đà vâng lệnh Phật dạy đến gặp các Bí-sô trình bày lại đầy đủ lời Phật dạy.

Vào sáng sớm Thế Tôn mặc y, bưng bát cùng các Bí-sô chuẩn bị đi đến nhà trưởng giả Thất Lợi Cấp Đa. Khi ấy các thiên thần cựu trú ở vườn Trúc Lâm, lạy sát chân Phật, bạch rằng:

- Ngưỡng mong Thế Tôn đừng vào nhà Thất Lợi Cấp Đa. Tại sao? Họ có ác ý muốn hại Như Lai nên bố trí những việc nguy hiểm để gây nghiệp tội lỗi.

Phật bảo thiên thần:

- Ta đã đoạn trừ tất cả những việc vô ích, thì làm sao họ có thể tạo ra những việc tai hại để chống lại.

Thiên thần nói:

- Họ có ác ý đào hố lớn ngay cửa đổ đầy lửa muốn hại Như Lai.

Phật bảo thiên thần:

- Tất cả lửa tham dục, lửa sân hận, lửa si mê, Ta đã dùng nước trí tuệ dập tắt cả rồi. Vậy thì lửa thường trong thế gian làm sao hại được.

Thiên thần lại bạch Phật rằng:

- Họ bỏ thuốc độc vào thức ăn muốn hại Như Lai.

Phật bảo thiên thần:

- Đối với cái độc của tham dục, độc của sân hận, độc của si mê, Ta đã dùng thuốc trí tuệ A yết đa làm chúng mửa ra ngoài hết rồi, thì các loại độc bình thường của phàm phu làm sao hại được!

Khi ấy Thế Tôn từ từ đi lần vào thành Vương Xá. Thiên thần thành này lạy sát chân Thế Tôn, bạch rằng:

- Cầu xin Như Lai đừng vào nhà Thất Lợi Cấp Đa.

Hỏi và đáp như ở trên.

Bấy giờ Thế Tôn đến nhà Thất Lợi Cấp Đa, khi đến tại cửa, các cựu trú thiên thần trong đất nhà ấy, lạy chân Phật bạch rằng:

- Ngưỡng mong Thế Tôn... như ở trên...

Lúc bấy giờ vợ trưởng giả đang ở trong phòng tối lần lượt tự nghĩ: "Tính ra giờ này Phật đã đến cửa thứ nhất... Tính ra giờ này ngài đã đến cửa thứ hai... giờ này ngài đã bước hai chân lên hố lửa... giờ này Thế Tôn đại sư đã rơi vào hố lửa... tai họa thay cho Như Lai, hiện nay ngài bị khói xông sặc sụa nước mắt chảy tràn... lửa dữ phủ thân đốt cháy y phục Như Lai... Khi ấy bà này kêu khổ liên thanh ngây dại trong trạng thái mê muội. Trong khi ấy, Thế Tôn đã đến giữa cửa vừa muốn bước tới thì hoa Bát đầu ma (sen trắng) từ hố lửa mọc lên. Đức Chánh Biến Tri đi an tường trên hoa sen trắng vào nhà Thất Lợi Cấp Đa. Cấp Đa chứng kiến việc này sinh tâm thán phục bảo với Bộ Lan Noa:

- Mời ông xem thần thông biến hiện của Thế Tôn.

Bộ Lan Noa đáp:

- Vậy hiện nay người đã phục tùng huyễn thuật của Kiều Đáp Ma?

Trưởng giả trả lời:

- Giả sử đây là huyễn thuật, quí ngài nếu đầy đủ nhất thiết trí, cũng có thể làm thử huyễn thuật này chứ?

Bấy giờ lõa hình ngoại đạo kia sợ sệt xấu hổ cúi gầm mặt nhìn xuống đất rụt cổ lặng lẽ rút đi hết.

Khi ấy trưởng giả rất thẹn thùng xấu hổ không dám gặp mặt Phật, đến chỗ vợ bảo rằng:

- Hiền thủ! Hãy mau ra ngoài đảnh lễ Thế Tôn!

Người vợ nói:

- Làm gì có Thế Tôn. Ông cùng những người ác đã giết Như Lai.

Trưởng giả nói:

- Hiền thủ! Ai có khả năng làm hại được Như Lai. Nhưng tôi vì quá xấu hổ nên không dám gặp Ngài.

Người vợ ra khỏi phòng, đưa chồng đến gặp Thế Tôn, đãnh lễ chân Phật. Khi ấy trưởng giả phủ phục dưới đất không dám ngẩng đầu lên, bạch rằng:

- Con còn mặt mũi nào dám nhìn Thế Tôn.

Người vợ chắp tay cúi đầu bạch Phật:

- Ngưỡng mong Phật từ bi tha thứ cho trưởng giả và các tội lỗi nặng nề nơi địa ngục Vô gián.

Thế Tôn bảo:

- Người hãy đứng dậy! Ta đã tha thứ rồi.

Trưởng giả nói lời cảm thán:

- Thật không thể chống lại đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác.

Sau đó trưởng giả đứng lên, vui mừng hớn hở như chết đi sống lại, bạch Phật rằng:

- Cầu mong đức Đại Bi ở lại trong giây lát, con đang sửa soạn thức ăn.

Phật hỏi:

- Trưởng giả! Chẳng phải ngươi đã sai sứ giả đến bảo rằng: - Kiều Đáp Ma hãy đến ăn, thức ăn đã dọn, hãy nên tri thời.

Đáp:

- Thật có lời ấy, Đại đức! Con đã gây việc bất lợi lớn với Thế Tôn.

Phật nói:

- Ta đã đoạn trừ tất cả việc bất lợi. Người làm thế nào gây việc bất lợi cho Ta được.

Trưởng giả bạch Phật:

- Con đã bỏ thuốc độc vào thức ăn, muốn hại Như Lai cùng các thánh chúng.

Phật bảo trưởng giả:

- Các độc trong lửa tham dục, sân, si Ta đã trừ sạch thì còn gì để nói. Thức ăn đã nấu chín sẵn nên đem cúng dường.

Thế Tôn ngồi xuống chỗ dọn sẵn. Các vật dâng cúng đã bố trí trước thượng tọa. Phật bảo cụ thọ A Nan Đà:

- Ông bảo tất cả các Bí-sô, từ giờ phút này đến lúc chưa xướng câu "Tam bát la khứ đa", không được một người nào ăn trước.

Bí-sô cụ thọ A Nan Đà vâng lệnh của Phật bảo các Bí-sô, sai một người đến trước thượng tọa xướng:Tam bát la khứ đa. Do uy lực này, các chất độc trong thức ăn đều tiêu tan cả.

Bấy giờ trưởng giả tự dâng và sớt thức ăn bắt đầu từ thượng tọa đến vị nhỏ nhất, xem xét tất cả, tự nghĩ: "Làm sao hôm nay từ già đến trẻ có thể bị trúng độc ngã ra đất được, chỉ có dung sắc Thế Tôn hơi thay đổi. Mọi người trong chúng không ai trúng độc cả". Thấy rõ như vậy trưởng giả sinh lòng tin rất sâu xa.

Hai vợ chồng thấy đại chúng đã ăn xong, rửa tay sạch sẽ, họ liền lấy ghế thấp ngồi trước Phật muốn nghe giáo pháp. Khi ấy Thế Tôn quan sát hai người này, tùy theo căn tánh của họ mà giảng pháp yếu. Khi đã được nghe pháp, trưởng giả dùng chùy trí tuệ kim cương phá tan hai mươi hữu của thân kiến, chứng quả Dự lưu. Sau khi đắc quả, trưởng giả bạch Thế Tôn:

- Quả thánh nay con chứng được không phải cha mẹ có thể tác thành được... Con xin thọ ba qui y, sinh tịnh tín... như trước... trưởng giả bạch Thế Tôn:

- Từ nay trở đi, đối với tất cả nam nữ ngoại đạo con đóng cửa vĩnh viễn. Đối với Phật, Pháp, Tăng và các vị cận sự nam, cận sự nữ con luôn luôn mở cửa.

Thế Tôn làm cho trưởng giả được thấy đế lý rồi liền từ giã trở về trú xứ.

Phật ngồi an tường bảo các Bí-sô:

- Thượng tọa Tăng già có những việc phải làm. Nay Ta chế định:Vị nào làm thượng tọa thủ chúng, khi có vật cúng dường đặt tại trước chúng, trước tiên nên bảo một người bưng thức ăn, rồi đi xem xét trước, đến trước thượng tọa biểu hiện cung kính, xướng câu "Tam bát la khứ đa". Nếu chưa xướng lên, không được thọ thực. Nên biết rằng câu này có uy lực lớn. Nếu ai thọ thực không theo qui định này bị tôi ác tác. (Tam bát la khứ đa dịch là chánh trí - đến cúng nơi - hoặc thời chí - đến đúng lúc - hoặc là mật ngữ thần chú có công năng trừ độc. Xưa gọi tăng bạt là sai . Phật dạy là xướng lên trước khi ăn. Nay lại bảo xướng lên sau khi ăn, phổ biến như vậy gọi là sai với ý ban đầu. Có bậc thượng tọa cũng chưa thoát lỗi này. Sai lầm này đã lâu dài. Người trí phải biết rõ để sử dụng. -- Nguyên chú).

Phật ở thành Thất La Phạt Trưởng giả kia tạo một trú xứ, đang cất nửa chừng thì qua đời, con của trưởng giả thừa kế gia nghiệp. Các Bí-sô đến nhà trưởng giả bảo với người con rằng:

- Hiền thủ! Cha ngài cất chùa, công quả được một nửa, chẳng may qua đời, chút công đức còn lại này, ông nên làm cho xong.

Người con thưa rằng:

- A giá lợi da! Chùa quá to lớn, tôi không đủ sức làm. Nếu Phật cho phép làm nhỏ lại, tôi sẽ xây cất.

Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không thể làm lớn thì đồng ý để họ làm nhỏ.

Có cư sĩ cất trú xứ được nửa chừng thì qua đời. Người con thừa kế gia nghiệp. Các Bí-sô đến hỏi người con như trước. Người con đáp:

- Tôi thích làm chùa lớn. Nếu cho phép làm lớn thì tôi làm.

Phật dạy:

- Tùy ý cho họ làm lớn.

Lại có trưởng giả xây dựng tháp nhỏ, nửa chừng qua đời. Người con quản lý nghiệp nhà. Các Bí-sô đến nhà bảo người con rằng:

- Hiền thủ! Cha ngài trước đây xây dựng tháp, công quả nửa chừng thì qua đời. Chút công đức còn lại ông nên tiếp tục làm.

Con trưởng giả đáp:

- Thánh giả! Con thích to lớn nguy nga, tháp này bé nhỏ. Nếu Phật cho phép làm tháp lớn, con sẽ xây dựng.

Bí-sô bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu họ muốn làm lớn thì tùy ý cho họ làm.

Có trưởng giả xây tháp lớn, công việc nửa chừng thì qua đời. Sự việc diễn tiến như trên.

Người con nói:

- Nay con nghèo khó không thể làm lớn được. Nếu đồng ý làm nhỏ lại thì con làm.

Phật dạy:

- Tùy ý để họ làm nhỏ.

Về việc xây tháp, nên làm lớn thêm, không nên làm nhỏ lại. Cư sĩ có khả năng làm lớn thì tốt, nếu họ không đảm đương nổi, Bí-sô nên quyên góp hổ trợ để xây cất.

Nếu luân tướng tháp lâu ngày bị hư hoại. Phật dạy:

- Nên sửa chữa lại.

Có người phá bỏ luân tướng cũ xuống để làm cái mới nhưng kéo dài lâu ngày không xây xong. Phật dạy:

- Không nên phá cái cũ trước. Nên xây cái mới xong rồi hạ cái cũ.

Có tượng Phật bằng đất bùn bị hư hoại, Bí-sô nghi sợ không dám sửa lại. Phật dạy:

- Nên làm lớn hơn hoặc tương tợ tùy ý.

Những hình vẽ trên tường không rõ ràng, Bí-sô nghi ngại không dám vẽ lại. Phật dạy:

- Nên lau sạch rồi vẽ lại cái mới.

Các Kinh Phật bằng giấy lá bị hư, Bí-sô nghi ngại không dám lau chùi.

Phật dạy:

- Xóa cái cũ viết lại cái mới.

Tụng thứ năm.

Tùng tượng nhập thành trung

Thọ kiết tường thí vật

Kỳ cổ tùy tình thiết

Bí-sô giai bất ưng.

Phật tại thành Thất La Phạt. Trưởng giả Cấp Cô Độc bạch Thế Tôn rằng:

- Con muốn thỉnh hình tượng chiêm bộ vào thành để cúng dường.

Phật nói:

- Trưởng giả! Nay đúng lúc.

Các Bí-sô không biết ai sẽ tháp tùng tượng vào thành. Phật dạy:

- Bí-sô nhỏ tuỏi có thể theo tượng vào thành.

Lúc ấy số Bí-sô nhỏ ít quá nên không thể đảm đương hết công việc. Phật dạy:

- Năm bảo năm chúng Bí-sô, Bí-sô ny, chánh học nữ, cầu tịch nam, cầu tịch nữ đi theo chung quanh.

Bấy giờ có tịnh tín Bà la môn và các cư sĩ dùng bình quí giá đựng nước cát tường rót trên tay Bí-sô và trao các vật cúng dường. Không một người nào dám nhận cả. Thế Tôn bảo:

- Các Bí-sô trưởng lão kỳ túc, nên đua tay phải nhận nước kết tường và vật bố thí.

Các Bí-sô đưa tượng vào thành không đánh trống nhạc. Phật dạy:

- Nên đánh trống nhạc.

Ô Ba Ly bạch Phật:

- Như Thế Tôn dạy: - Nên đánh trống nhạc, không biết người nào nên làm?

Phật dạy:

- Bảo người thế tục làm.

Lại bạch Phật rằng:

- Bí-sô được đánh trống nhạc không?

Phật dạy:

- Không được! Trừ khi lập hội cúng dường.

Phật bảo những người tấu nhạc:

- Nhân giả! Nay quí vị vì cúng dường bậc đại sư nên tấu nhạc, không nên làm việc này khi vô cớ tấu nhạc đánh trống. Ai vi phạm bị tội ác tác.

Tụng thứ sáu.

Dự tiên vi xướng lịnh

Ngũ chúng tùng hành thành

Ưng sai chưởng vật nhân

Ny vô biệt luân pháp.

Phật ở thành Thất La Phạt. Thế Tôn đã hứa vào ngày đại hội đưa tượng vào thành. Bấy giờ các Bà la môn cư sĩ bảo các Bí-sô:

- A dá lợi da! Hình tượng tuy vào thành nhưng chúng tôi chưa biết. Thánh giả nên dự trù cho biết trước. Nay chúng tôi tùy theo khả năng đặt bày hương hoa thượng diệu tốt đẹp cúng dường, sửa sang đường sá, trang hoàng thành quách, chiêm ngưỡng tôn tượng là cách để hưởng phúc đức.

Bấy giờ các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Trước đó bảy tám ngày, đi vào thành, bố cáo cho mọi người rằng:Vào lúc... ngày... lập pháp hội. Quí ngài đến lúc ấy tùy khả năng sắm sửa hương hoa đến già lam... tự thân cúng dường. Khi ấy tuy bố cáo tại ngã tư đường, nhưng vẫn có người chưa được nghe.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên viết rõ bố cáo nơi giấy hay vải trắng đặt lên xe, voi, ngựa, đi đến ngã tư đường chính để phổ biến.

Đến ngày đi bố cáo trong thành lại không có nhiều người tùy tùng. Phật dạy:

- Nên nhờ năm chúng cộng tác để đi.

Bấy giờ các tịnh tín cư sĩ Bà la môn, v.v... đem các tạp vật đến cúng dường các Bí-sô. Bí-sô không biết ai nên nhận những việc này. Thế Tôn dạy:

- Các Bí-sô kỳ túc trưởng lão đuợc thọ nhận.

Họ đã thọ nhận, nhưng vì mang tài vật quá nhiều nên rất mệt nhọc. Thế Tôn bảo rằng:

- Nên bảo Bí-sô trẻ tuổi mang vật này. Khi đem về chùa, họ để từng đống lớn, bị kẻ trộm lấy đi.

Phật dạy:

- Nên sai người giữ vật này. Nên sai như thế này:Đại chúng tập hợp xong, hỏi Bí-sô kia rằng:

- ... Người mổ giáp... có thể vì tăng già làm người quản thủ y không?

Đáp:

- Tôi có thể làm.

Sau đó nên bảo một Bí-sô vì việc này bạch Nhị yết ma: "Đại đức tăng già lắng nghe! Bí-sô mổ giáp này hoan hỷ làm người giữ y vật cho đại chúng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng già, Tăng già đồng ý. Nay Tăng già sai Bí-sô... mổ giáp... sẽ làm người quản thủ y vật cho đại chúng".

Đây là lời tác bạch. Sau đó tác yết ma căn cứ lời tác bạch mà làm.

Bấy giờ có Bí-sô nhận nhiều vật cúng dường. Chúng Bí-sô ny nói rằng:

- Đại đức! Nay ngài được cúng nhiều y vật, nên phân chia cho chúng tôi. Nếu không phân chia, ny chúng tôi sẽ không còn quan hệ với quí ngài.

Bí-sô nghe vậy không bằng lòng phân chia. Sau đó, ny chúng tách ra một nhóm riêng, hành động tùy ý.

Bấy giờ cư sĩ hỏi các Bí-sô:

- Này A dá lợi da! Họ có hành đạo đồng với quí ngài không?

Đáp:

- Không đồng.

Cư sĩ hỏi:

- Đức Đại sư còn hiện tiền mà đã phá tăng luân, không chịu vâng lời nhau, tự lập phe đảng riêng.

Bấy giờ Bí-sô ny cũng được tài lợi. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Chúng Bí-sô ny không được tạo phe nhóm hành động riêng. Nếu ai hành động như vậy chính là tạo phương tiện phá tăng bị tội Tốt thổ la.

Phật dạy thêm:

- Chúng Bí-sô được cúng dường lợi vật nên phân chia cho chúng Bí-sô ny. Nếu không chia cho họ bị tội vượt pháp.

Tụng thứ bảy.

Ưng sai phân vật nhân

Thượng tọa nghi chuẩn giá

Bất đắc triếp thù trực

Sách giá phản hoàn y.

Sau khi đại hội, được nhiều tài vật, chúng Bí-sô không biết phân chia như thế nào.

Phật dạy:

- Nên sai người phân vật, sai như thế này:Sau khi đại chúng tập họp, trước tiên phải hỏi rằng:

- Này ông... mổ giáp... có thể vì Tăng làm người phân chia y không?

Người kia đáp:

- Vâng! Tôi có thể làm.

Sau đó sai một Bí-sô bạch nhị yết ma:

- Đại đức Tăng già lắng nghe! Bí-sô mổ giáp này vui vẻ làm người phân tài vật cho Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng đồng ý. Nay Tăng già sai Bí-sô... mổ giáp... vì Tăng làm người phân chia tài vật. Đây là lời tác bạch. Yết ma căn cứ lời tác bạch mà làm.

Bấy giờ người phân y bố trí chỗ ngồi, đánh kiền chùy nói lời tác bạch xong, tập hợp Tăng già trao đổi số y đã được.

Bí-sô không biết ai được phép định giá trao đổi số y đã được. Phật dạy:

- Thượng tọa Tăng già nên xác định giá trị của y.

Bấy giờ thượng tọa định giá trị của y quá cao nên không ai nhận được. Phật dạy:

- Khi chuaån định giá trị y nên lấy mức trung bình, không được đưa giá quá cao hay quá thấp.

Họ mới trả giá liền trao y ngay. Phật dạy:

- Không nên, đợi họ đưa ra giá cao nhất mới giao cho họ.

Bấy giờ Lục chúng Bí-sô thấy người khác trả giá liền cố ý nâng giá y tăng lên. Đến khi giao y (thì họ không chịu nhận) lại phát biểu:

- Tôi không cần y, muốn gì đại chúng nên tăng thêm giá y.

Phật dạy:

- Nếu trong chúng mua y không chịu bán, không nên cố ý tăng thêm giá. Nếu cố ý tăng giá bị tội ác tác.

Bấy giờ Lục chúng tăng giá nên được y, liền lấy ra mặc bị đòi giá y, họ liền trả y lại.

Phật dạy:

- Chưa trả đủ giá y, không được lấy mặc. Nếu chưa trả mà lấy mặc, bị tội ác tác.

Tụng thứ tám.

Tự đại giảm kỳ tầng

Tương y giả ưng dùng

Khủng bố nhược chỉ tức

Chuẩn thức dụng tăng kỳ.

Như Thế Tôn dạy: - Bí-sô làm chùa chỉ vừa được năm tầng. Đài hương có thể bảy tầng, lầu cửa có thể bảy tầng. Bí-sô ny làm chùa nên ba tầng, hương đài cùng nhà dưới cửa nên năm tầng.

Do làm chùa nhiều tầng nên bị hư sập. Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nên bỏ những tầng trên có thể gây hư sụp. Như vậy chỉ giới hạn những tầng có thể chịu đựng được.

Từ khi đức Phật Thế Tôn hiện đại thần thông về sau những người kính tín cho đến những người ở biên phương cũng đều lập chùa. Bí-sô ở chùa biên phương có nhiều sợ hãi. Bấy giờ các Bí-sô có việc phải đi ra ngoài. Giặc đến trộm lấy y bát, làm cho họ thiếu y phục. Họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Ngọa cụ của tăng không nên để cho mất, nếu có việc cần đi phải mang theo.

Bấy giờ có Bí-sô thấy nạn duyên đến, mang Tăng già phi cùng các Bí-sô ra đi đến chiều tối có Bí-sô trưởng lão bảo rằng:

- Này cụ thọ có Tăng già phi, phải căn cứ theo tuổi thì tôi được dùng. Ông nên đua cho tôi.

Vị kia liền đưa Tăng già phi cho Bí-sô này, Bí-sô này dùng y lót nằm ngủ. Đến sáng mai bảo rằng:

- Này cụ thọ! Hãy lấy y đi.

Vị hạ tọa nói:

- Nếu cần y thì đem tuổi tác ra nói. Khi ngài mang đi thì tại sao không luận về tuổi tác bao nhiêu? Tăng già phi này ngài hãy tự mang đi.

Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Người mang đi được sử dụng.

Sau khi nạn duyên đã qua, các Bí-sô bảo rằng:

- Đây là vật của tăng, tại sao dùng một mình.

Đáp:

- Phật cho phép tôi sử dụng.

Phật dạy:

- Tôi căn cứ vào lúc có nạn duyên, tạm thời cho phép sử dụng ngọa cụ của tăng. Nạn duyên đã qua phải trở lại những qui định bình thường.

Tụng thứ chín.

Nhược hữu đại tụ hội

Minh cổ tập chúng tăng

Chúng đại biệt vi hành

Kiểm hiệu nhân tiên thực.

Phật ở thành Thất La Phạt. Trưởng giả Cấp Cô Độc bạch Phật rằng:

- Con muốn lập đại pháp hội ở rừng Thệ Đa, mong Thế Tôn cho phép.

Phật dạy:

- Đã đúng thời.

Vào ngày đại hội, các Bí-sô ở sáu thành lớn đều tập hợp. Do chúng quá đông nên đến trễ giờ ăn.

Phật dạy:

- Nên đánh kiền chùy.

Tuy đánh kiền chùy, nhưng quá ồn ào nên chúng không nghe.

Phật dạy:

- Nên đánh trống lớn, khi nghe thấy trống đánh phải tập trung ngay tại nơi thọ thực. Các Bí-sô nên theo thứ tự lớn nhỏ mà ngồi.

Người mang thức ăn chưa đến đủ thì đã quá giờ ngọ, phần nhiều các Bí-sô phải chịu nhịn đói.

Phật dạy:

- Nếu số người nhiều quá, cần phải tính toán để xếp đặt người hành thực riêng từng nhóm. Ngay nơi mỗi thượng tọa bố trí thức ăn để có thể dọn một lần.

Cư sĩ dọn bánh trái không bình đẳng. Phật dạy:

- Nên cắt đặt Bí-sô xem xét việc xếp đặt dọn ăn.

Bí-sô nhận việc làm, chú ý xem xét cho chu đáo chờ chúng ăn xong thì đã quá ngọ, Bí-sô này phải nhịn ăn.

Phật dạy:

- Ngay lúc chia thức ăn, người kiểm tra nên lấy phần ăn của mình. Ăn như vậy không có lỗi.

Tụng thứ mười.

Phàm ư ny chúng thủ

Ưng an nhất không tọa

Vi đãi dư Bí-sô

Cô khổ vật tăng giá.

Phật tại thành Thất La Phạt. Nhiều chúng Bí-sô ny du hành trong nhân gian đến một thôn kia.

Bấy giờ trong thôn có một trưởng giả tâm tình kính tín, thỉnh các chúng Bí-sô ny đến nhà thọ thực. Khi ấy Bí-sô ny Tốt Thổ La Nan Đà là thượng tọa.

Bấy giờ có một Bí-sô khất thực đi cùng đoàn buôn du hành trong nhân gian. Ông ta đến tụ lạc này, đi từng nhà khất thực. Người trong thôn bảo rằng:

- Thánh giả! Có chúng Bí-sô ny đang thọ cúng dường tại nhà trưởng giả. Ngài có thể đến đó thọ thực.

Bí-sô này nghe vậy, đi đến nhà kia. Các Bí-sô ny bạch rằng:

- Đại đức! Khi đại chúng ăn xong, nếu ngài có thể chú nguyện và thuyết pháp thì ngồi tòa trên. Nếu ngài không làm được chỉ có thể ngồi một bên, ăn xong rồi đi.

Bí-sô này ngượng ngùng tự nghĩ: "Nếu ta chờ ăn xong, thuyết pháp rồi mới đi, thì thời gian kéo dài, đoàn buôn bỏ đi mất". Nghĩ thế, vị này ngồi qua một bên ăn xong rồi đi.

Sau đó, Bí-sô này đến thành Thất La Phạt. Các Bí-sô thấy vị này đến, chào đón:

- Thiện lai! Thiện lai cụ thọ! Ngài đi du hóa có an lạc không?

Đáp:

- Nào có an lạc! Bị Bí-sô ny ác ý làm nhục.

Hỏi:

- Ác ý gì?

Bí-sô đem sự việc trình bày lại, các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu chỉ có một Bí-sô và một Bí-sô ny thì Bí-sô ngồi ở vị trí thượng thủ, được nhận nước rửa và thọ thực trước. Nếu nơi có hai, ba hoặc nhiều Bí-sô ny nhưng chỉ có một Bí-sô. Bí-sô này vẫn là thượng thủ, được nhận nước rửa và thọ thức trước. Tại chỗ Bí-sô ny thọ thực phải bố trí một chỗ ngồi ở vị trí thượng thủ. Giả như có một cầu tịch đi đến sau thì được mời ngồi chỗ này, đây thuộc chúng trên. Nếu không như vậy, các Bí-sô ny bị tội vượt pháp.

Trưởng giả Cấp Cô Độc lập đại hội tại rừng Thệ Đa, xả tất cả vợ con nam nữ cho Tăng. Khi ấy các Bí-sô không biết phải giải quyết như thế nào. Họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nên hỏi trưởng giả.

Trưởng giả đáp:

- Quí ngài nên định giá và bán lại cho tôi.

Bí-sô cùng nhau định giá. Lục chúng Bí-sô tranh nhau nâng giá. Có một người nữ đơn lẻ khổ cực, thấy họ tăng giá lên cao, rất lo sợ buồn khổ, bạch trưởng giả rằng:

- Tôi là người đơn lẻ khổ cực, đừng bỏ tôi.

Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Người nữ sống đơn lẻ tánh nhiều sầu khổ lo sợ. Này các Bí-sô! Không được nâng giá, nếu tăng giá bị tội ác tác. Nên tùy thí chủ tịnh tâm kính tín. Họ tính bao nhiêu nhận bấy nhiêu.

Mục đắc ca đệ tam biệt môn tổng nhiếp tụng

Tư cụ y ngu si

Nhược sai bất dụng tục

Chánh giác trưởng giả thí

Thế đạo tốt đổ ba

Bỉnh lạc diệp thừa thủy

Cập tẩy bát đẳng sự

Thử tri thiên nhị tụng

Tổng nhiếp yếu ưng tri.

Tụng thứ nhất

Thập tam tư cụ vật

Điệp danh nhi thủ trì

Tại dư chư trưởng y

Ủy ký ưng phân biệt.

Phật ở thành Thất La Phạt. Cùng các Bí-sô du hóa trong nhân gian. Có Bí-sô bị bệnh nhưng thiếu thốn thuốc uống nên qua đời.

Các Bí-sô bạch Phật. Phật dạy:

- Từ nay trở về sau, Ta chế định các Bí-sô được cất y đổi thuốc. Khi bệnh, được bán đi để đổi thuốc.

Như Thế Tôn dạy: - Chế định cho các Bí-sô; được cất y đổi thuốc. Có Bí-sô sau khi được y liền giặt sạch, nhuộm, thủ trì rồi mới cất giữ. Sau đó, cần mua thuốc họ đem y này bán không có giá. Họ bạch Phật. Phật dạy:

- Y đổi thuốc không nên giặt, nhuộm, nên giữ vải mới và nguyên màu sắc lại ("y" ở đây được hiểu là vải - Người dịch)

Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Phật:

- Như Thế Tôn dạy:Các Bí-sô phải thủ trì ba y, Thế Tôn lại cho phép giữ y đổi thuốc, không biết phải làm thế nào?

Phật dạy:

- Nay Ta cho phép, các Bí-sô được phép cất giữ mười ba loại tư cụ y.

Bí-sô không biết mười ba loại tư cụ y là gì. Phật dạy:

1- Tăng già phi.

2- Ôn đản la tăng già.

3- An đản bà sa.

4- Ny sư đản na.

5- Quần.

6- Quần phụ.

7- Tăng phước chi.

8- Tăng phước chi phụ.

9- Khăn lau mặt.

10- Khăn lau thân.

11- Y che ghẻ.

12- Y cạo tóc.

13- Y đổi thuốc.

Đây là mười ba tư cụ y.

Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Thế Tôn:

- Thế Tôn dạy Bí-sô được giữ 13 tư cụ y. Vậy thủ trì như thế nào?

Phật dạy:

- Tùy theo từng loại y, đặt tên để thủ trì, phải đối thủ với một Bí-sô nói như thế này:

- Đại đức nhớ cho! Đây là y tăng già phi, từ nay tôi xin chủ trì. Đã làm thành y là vật tôi sử dụng. Thưa như vậy ba lần.

Thủ trì các y khác cũng căn cứ đây mà làm. Riêng y đổi thuốc nên bạch thêm rằng:

- Tôi sẽ sử dụng khi có nhân duyên bệnh.

Ô Ba Ly bạch Phật:

- Ngoài 13 y còn có các loại y khác, không biết phải làm thế nào?

Phật dạy:

- Nên thưa với quĩ phạm sư và thân giáo sư để tác pháp ký gởi phân biệt thọ trì. Phân biệt thọ trì như thế này:Đối thủ với một Bí-sô thưa rằng:

- Cụ thọ nhớ cho, tôi là Bí-sô mổ giáp có y dư này chưa tác pháp phân biệt. Nay xin phân biệt, tôi đối trước cụ thọ xin phân biệt và ký gởi y nơi cận sự nam mổ giáp. Nay tôi xin thọ trì. Nói ba lần.

Tụng thứ hai.

Si bất liễu tam tạng

Thử đẳng thập nhị nhân

Thất tánh phục bổn thời

Ba ngôn ưng thái lục.

Cụ thọ Ô Ba Ly thưa Thế Tôn:

- Có bao nhiêu hạng người không được ha, lời nói không được ghi nhận?

Phật dạy:

- Có 12 hạng người. Thế nào là 12?

1- Ngu.

2- Si.

3- Không phân minh.

4- Không thiện xảo.

5- Không tàm.

6- Có lầm lỗi.

7- Ở ngoài cương giới.

8- Bị xả khí.

9- Lời nói không thứ tự.

10- Xả oai nghi.

11- Mất bản tánh.

12- Người thọ học.

- Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu hạng người được ha?

Phật dạy:

- Có ba hạng:

1- Giữ nguyên bản tánh.

2- Lời nói có thứ tự.

3- Không rời oai nghi.

- Thế nào là ngu?

Phật dạy:

- Người ngu là kẻ suy nghĩ điều ác, miệng nói lời ác, hành động. Cố chấp những việc ác này.

- Thế nào là si?

Phật dạy:

- Người không trì Tô hằng la (Kinh) không Tỳ nại da (Luật) không trì Ma thất lý ca (Luận).

- Không phân minh: Là không biết về những lời dạy trong ba tạng.

- Không thiện xảo: Không hiểu rõ về giáo nghĩa ba tạng.

- Không tàm: Phạm một trong bốn tội tha thắng.

- Có lỗi lầm: Gây đấu tranh mới hoặc đã có oán thù cũ.

- Ngoài giới: Người ở ngoài cương giới.

- Xả khí: Người bị Tăng già bạch tứ yết ma xả khí.

- Không thứ tự: Người nói lời dối trá, ly gián, thô ác, tạp loạn.

- Xả oai nghi: Rời bỏ chỗ ngồi.

- Mất bản tính: Làm việc không nên làm, đối với các học xứ không biết tu tập.

- Người thọ học: Người phạm tội nhưng không che giấu. Chúng Tăng bạch tứ yết ma cho vị ấy phải học.

- Bạch Thế Tôn! Người mất bản tính, khi yết ma không cần ghi nhận lời của họ, ha không thành ha. Nếu người này phục hồi bản tính, được thành ha không?

Phật dạy:

- Thành ha.

Tụng thứ ba.

Nhược sai thập nhị phân

Tư ngữ thành ha pháp

Thọ thời ngôn ngã tục

Thử bất thành cận viên.

Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Thế Tôn:

- Như Thế Tôn dạy: Nếu vì người nào khi tác pháp yết ma người này được phép ha. Khi đại chúng sai khiến thì mười hai hạng người trên phát biểu: - Chư Đại đức không được sai tôi. Lời nói như vậy có nên ghi nhận không?

Phật dạy:

- Đều phải ghi nhận, nhưng lời nói không thành ha. Tôi căn cứ vào trường hợp khi hành trị phạt nên nói như vậy.

- Bạch Thế Tôn! Khi một người đang thọ cận viên lại tự phát biểu: - Tôi là người thế tục. Người này thành tựu thọ cận viên không?

Phật dạy:

- Giả sử người ấy đã thọ cận viên rồi, tự tuyên bố mình là người thế tục, vẫn bị mất cận viên, huống chi khi đang thọ. Những trường hợp này căn cứ vào người có tâm xả giới.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA

MỤC ĐẮC CA

- Hết quyển 8 -

MỤC ĐẮC CA

(No. 1452)

Quyển thứ chín

Thành kính đảnh lễ đức Thế tôn, Ứng cúng, Chánh biến tri.

Tụng thứ tư.

Bất dụng ngũ chủng chỉ

Tùy ưng vi thuyết giới

Nhân ức nhĩ khai chúc

Vương điền chúng ưng thọ.

Phật tại thành Thất La Phạt.

Như Thế Tôn dạy: - Có năm loại dép da bất tịnh không được sử dụng.

Bấy giờ lục chúng Bí-sô dùng năm loại dầu mỡ bất tịnh để thoa dép da. Voi của vua Thắng Quang ngửi thấy mỡ hôi, kinh hãi bỏ chạy. Lục chúng phát biểu:

- Tại sao các người không quản thúc voi này?

Người giữ voi đáp:

- Tôi không giữ được nó.

Bí-sô nói:

- Ta có thể giữ được.

Người giữ voi nói:

- Nếu vì tôi, các ngài có thể giữ voi lại, tôi sẽ đền đáp lại bằng bánh trái.

Bấy giờ Lục chúng chạy xuống dưới gió, voi liền đứng lại. Mọi người nói:

- Thánh giả! Quí ngài có thần chú hay sao, bầy voi kinh sợ chạy chúng tôi không giữ được. Các ngài làm thế nào mà voi đứng lại vậy?!

Lục chúng đáp:

- Chúng tôi thật không hiểu việc trì tụng thần chú. Chúng tôi chỉ dùng mỡ voi để thoa dép da.

Nói:

- Thánh giả! Voi quí của vua nếu bị thương tổn chẳng phải là quí ngài đã làm việc không lợi ích hay sao?

Họ cùng nhau chê bai. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Này các Bí-sô! Không được lấy mỡ voi để thoa giày da. Ai thoa như vậy bị tội ác tác. Mỡ voi như vậy, ngựa, sư tử, hổ báo cũng đều không được.

Phật tại thành Vương Xá. Vua Tần Tỳ Sa La đến chỗ cụ thọ A Nan Đà đảnh lễ hai chân bạch rằng:

- Đại đức A Nan Đà! Hôm nay không phải là ngày nghe pháp, lại là thời gian trưởng tịnh, con được nghe pháp không?

Đáp:

- Đại vương! Ngài nên biết cho, trưởng tịnh là việc cùng phải làm của các Bí-sô không thích hợp cho người thế tục được nghe!

Nhà vua nghe xong, xin từ giã. Nhưng đức Phật Thế Tôn biết rõ, vẫn cố ý hỏi A Nan Đà:

- Tại sao nhà vua đến lại không nghe pháp mà từ giã ra về?

Tôn giả trình bày lại đủ sự việc. Phật dạy:

- Thầy đã làm việc rất sai lầm. Nên hướng dẫn cho vua được nghe Ba la đề mộc xoa này. Vua tất sinh thâm tâm tin tưởng, cung kính. Đã sinh tịnh tín có thể là tín chủ dẫn đầu. Thế nên từ nay Ta cho phép các Bí-sô vì các vị vua, đại thần có tâm tịnh tín, ý ưa thích nghe Ba la đề mộc xoa, vì họ thuyết giảng.

Phật dạy thêm:

- Nếu có người tuy tôn quí nhưng không có tâm kính tín. Những người như vậy cũng nên thuyết giảng cho họ. Nếu là người nghèo kính tín muốn nghe cũng nên thuyết giảng cho họ. Những kẻ bần cùng không có tâm kính tín nhưng muốn nghe giới, không nên thuyết giảng cho họ

Phật tại thành Vương Xá. Cụ thọ Thuyết Cung Noa Nhị Thập Ức Bí-sô từ nhỏ đã được nuôi dưỡng bằng cháo. Sau khi xuất gia không được ăn cháo nên thân thể ốm vàng vọt không có sức khỏe.

Bấy giờ Thế Tôn biết nhưng vẫn cố ý hỏi A Nan Đà:

- Tại sao Bí-sô Thuyết Cung Noa Nhị Thập Ức thân thể gầy ốm, vàng vọt không có sức khỏe?

Bấy giờ cụ thọ A Nan Đà đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Từ nay tôi cho phép Bí-sô Thuyết Cung Noa Nhị Thập Ức được ăn cháo tùy ý.

Bấy giờ ngài A Nan Đà truyền lời Phật dạy đến Bí-sô kia rằng:

- Thế Tôn cho phép thầy tùy ý dùng cháo.

Vị này hỏi:

- Đây là cho phép tất cả đại chúng hay riêng một mình tôi?

Đáp:

- Riêng một mình thầy.

Thuyết Cung Noa Nhị Thập Ức nói:

- Do nhân duyên này các vị đồng phạm hạnh sẽ chê cười tôi: - Này ông Thuyết Cung Noa Nhị Thập Ức, nay xuất gia được thu vào lợi lớn. Ngày trước, ở Chiêm Ba giàu có vô cùng, bỏ cả bảy voi chúa đi xuất gia chẳng lẽ ngày nay lại cầu chút cháo nhạt? Thế Tôn nếu đồng ý vì tôi cho phép đại chúng được ăn cháo thì tôi mới tùy theo chúng để ăn.

Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Ta nhân việc này vì Thuyết Cung Noa Thập Nhị Ức dẫn đầu, cho phép đại chúng được ăn cháo.

Bấy giờ các tịnh tín Bà la môn cư sĩ đem nhiều cháo ngon đến cúng cho các Bí-sô. Vua Ảnh Thắng nghe Phật cho phép các Bí-sô tùy ý ăn cháo, vua lấy ngàn mẫu ruộng tốt cúng cho đại chúng. Các Bí-sô không dám nhận ruộng, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Vì Tăng già có thể nhận ruộng; thu hoạch được, đại chúng cùng thọ dụng.

Tụng thứ năm.

Tục nhân cầu tịch đẳng

Tinh bất hợp đồng tọa

Lưỡng học hữu nạn duyên

Đồng xứ phi thành quá.

Phật ở thành Thất La Phạt. Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Thế Tôn:

- Các Bí-sô được nghe pháp cùng người thế tục ngồi chung một nệm không?

Phật dạy:

- Không nên! Bí-sô có nạn duyên cùng ngồi không phạm.

- Bạch Thế Tôn! Được phép cùng cầu tịch ngồi chung một tòa không?

Phật dạy:

- Không nên! Cũng không được ngồi cùng tòa với người nhỏ tuổi, bán trạch ca, Ô Bí-sô ny phạm ngũ nghịch, ngoại đạo, hướng đến ngoại đạo, tặc trụ, bất cộng trụ. Có nạn duyên đồng ngồi không phạm.

Lại hỏi:

- Được phép ngồi chung với người thọ học một nệm không?

Phật dạy:

- Không nên! Nếu có nạn duyên tùy ý đồng tọa.

- Được phép cùng người thế tục ngồi chung một giường gỗ không?

Phật dạy:

- Không nên! Trừ có nạn duyên tùy ý ngồi chung.

Như vậy cho đến không ngồi chung giường với người bất cộng trụ, trừ nạn duyên. Nếu ngồi cùng giường,v.v... với các hạng như trên nhưng có tấm ngăn không phạm.

Tụng thứ sáu.

Chánh tác bất linh khởi

Tùy niên tọa nhiễm bổn

Ủng cộng hộ tăng viên

Vật thiêu doanh tác mộc.

Phật ở thành Thất La Phạt. Các Bí-sô ngồi trên giường tòa nhỏ làm các việc như giặt, nhuộm, may y, v.v... rửa bát, v.v... Lục chúng Bí-sô bảo họ đứng dậy để mình ngồi làm cho họ phải bỏ lỡ công việc. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Khi Bí-sô đang giặt nhuộm, v.v... không được bảo họ đứng dậy. Ai bảo họ đứng dậy bị tội ác tác.

Lục chúng Bí-sô đi đến đâu cũng tự thị mình là bậc thượng tọa, đẩy người khác đứng dậy. Các Bí-sô không chịu đứng dậy. Đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên tùy theo tuổi mà ngồi, thứ lớp theo vị trí.

Như Thế Tôn dạy: - Ngồi tùy theo tuổi.

Lục chúng Bí-sô thấy người đang ăn, tuy đến sau nhưng bảo họ đứng dậy. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu Bí-sô đang ăn, thượng tọa đến sau, nhưng không được bảo người nhỏ hơn đứng dậy, bảo người khác đứng dậy khi họ ngồi ăn, bị tội ác tác. Nên ngồi ăn tùy theo chỗ.

Cụ thọ Ô Ba Ly bạch Phật:

- Thế Tôn dạy không được bảo Bí-sô đang ăn đứng dậy. Không biết như thế nào là đang ăn?

Phật dạy:

- Cho đến nhỏ nhất là việc thọ muối, thọ lá cây để ăn, đều không đứng dậy.

Như Thế Tôn dạy: - Bí-sô đang ăn không nên đứng dậy.

Lục chúng Bí-sô cố ý đến chỗ tòa cao để thọ thực trước. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không được cố ý đến nơi hàng đầu chỗ thượng tọa ngồi để thọ thực. Làm vậy bị tội ác tác. Các Bí-sô phải khéo biết chỗ ngồi theo thứ lớp.

Tăng già có thùng chứa thuốc nhuộm và thau bồn. Có Bí-sô đang dùng những vật này để nhuộm y. Lục chúng đến nói:

- Cụ thọ! Ta lớn tuổi nên dùng trước.

Họ sang thuốc nhuộm ra và đoạt lấy thùng bồn để sử dụng, làm cho Bí-sô kia phải bỏ lỡ công việc, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu là thùng nấu thuốc nhuộm và chậu nhuộm của tăng, người khác đang sử dụng không được chiếm đoạt, chờ làm xong mới lấy, chưa xong vội lấy, bị tội ác tác.

Như Thế Tôn dạy: - Khi họ dùng chậu đang nhuộm không nên lấy.

Bấy giờ lục chúng Bí-sô chỉ nhuộm một miếng vải, cố ý để ngâm nhuộm mãi trong chậu gây trở ngại cho người khác. Phật dạy:

- Nếu nhuộm màu cả tấm y mới gọi là ngâm nhuộm, không được vì nhuộm một vật nhỏ, gây trở ngại cho người khác. Nếu ai vi phạm, bị tội ác tác.

Duyên xứ như trước. Trưởng giả Cấp Cô Độc làm hàng rào chung quanh rừng Thệ Đa. Bấy giờ có người phá hoại hàng rào để lấy cây gỗ.chung quanh rừng Thệ Đa.

Bấy giờ có người phá hoại hàng rào để lấy cây gỗ. Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Sai người ngăn giữ.

Đã có người ngăn giữ, bọn kia bỏ đi vứt bỏ cây gỗ lại; không người thu nhặt lại, cây gỗ bị hư mục.

Bấy giờ các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Cây gỗ hư nát vô dụng nên đưa vào nhà trù của tăng để làm củi đun, số nào còn sử dụng được, đưa cho người làm.

Bấy giờ Lục chúng Bí-sô lấy những cây gỗ còn dùng xây cất được, bửa ra để nấu thuốc nhuộm. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Bí-sô! Không được đốt cây gỗ còn sử dụng để xây cất được. Ai vi phạm bị tội ác tác.

Tụng thứ bảy.

Trưởng giả sở thí vật

Vấn dĩ ưng lưu cử

Tùy xứ mạc phế tha

Tẩy thân phương nhập tự.

Phật ở thành Thất La Phạt. Trưởng giả Cấp Cô Độc thưa với Thế Tôn:

- Xin Phật cho phép, con cúng dường Tăng già tại rừng Thệ Đa.

Phật bảo trưởng giả:

- Tùy ý làm.

Bấy giờ trưởng giả ngay trong rừng Thệ Đa có bao nhiêu cây; nếu là cây mang tên giống đực thì dùng y phục theo đàn ông trang hoàng. Nếu là cây mang tên giống cái thì dùng y phục theo đàn bà để trang hoàng. Trang hoàng khắp nơi trong chùa, sân, nơi kinh hành, dưới cửa phòng, trong phòng tắm, phòng ăn, phòng nuôi bệnh, phòng ăn thường như trên. Sau khi làm xong, đều xả thí cho Tăng già.

Bấy giờ Lục chúng Bí-sô được y phục này, không biết phải làm thế nào, đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nên hỏi trưởng giả.

Bí-sô hỏi. Trưởng giả trả lời:

- Vật cúng dường đặt ở đâu, thuộc nơi đó.

Phật dạy:

- Nhưng y phục được cúng dường bằng cách trang hoàng trên những cây mang tên giống đực hay giống cái và các nơi khác trong chùa, tùy theo từng nơi, cất y phục ấy vào rương hòm (Ấn văn chia thành ba nhóm từ ngữ: giống đực, giống cái và trung tính; tương tự như Pháp văn - Người dịch). Sau này có người làm đại hội ở rừng Thệ Đa, nên tùy theo những chỗ ấy, căn cứ theo trước đây mà làm. Trên vách tường nên treo tranh tường, tại phòng ấm nên mua củi để đốt sưởi ấm. Tại phòng tắm nên cung cấp vật tắm giặt. Tại nhà chứa nước phải cung cấp đủ cho đại chúng nước uống thời và phi thời. Tại phòng nuôi người bệnh nên cung cấp thức ăn ngon. Những vật thuộc gần trên lầu gác, trước mái hiên, chỗ kinh hành, bên cửa, hiện tiền tăng đư?c phân chia. Những vật trong sân, trong chùa thuộc tứ phương tăng sử dụng.

Các Bí-sô làm thiền đường để đoạn hoặc chỗ tịnh lự tu các thiện pháp. Lục chúng đến nơi này bảo người khác đứng dậy, nói rằng ta lớn tuổi. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Tại những nơi này không được ỷ vào tuổi tác để làm xáo động các Bí-sô khác. Nếu ai làm xáo động bị tội vượt pháp.

Các Bí-sô trong lúc ngồi thiền, từ tòa đứng dậy đi kinh hành trong một lúc. Lục chúng vội ngồi ngay vào chỗ ngồi của người kia, làm cho họ bỏ dở việc ngồi thiền.

Phật dạy:

- Chỗ họ đã ngồi trước không được giành ngồi. Này các Bí-sô! Khi muốn kinh hành nên lấy gối hoặc tăng khước chi để trên chỗ ngồi, sau đó mới kinh hành.

Lại có Bí-sô đập giũ giày dép vào cột trước hiên. Các Bí-sô thấy vậy giận hờn xấu hổ. Họ bạch Phật. Phật dạy:

- Tôi sẽ chế định nội qui đi đường. Khi các Bí-sô đi đường, muốn vào chùa phải tìm chỗ có nước, an trí bình bát, giũ y sạch, sau đó phải tắm rửa thân thể tay chân sach sẽ, không còn bụi đất. Sau đó đổ nước sạch vào bình, rồi dùng vải vụn lau dép da. Hoàn tất các việc trên, mặc y phục vào, tề chỉnh dung nghi, từ từ đi vào chùa.

Tụng thứ tám.

Thế đao tinh nhiếp tử

Dụng cánh bất ưng lưu

Tiện lợi nhược liễu thời

Vô nghi thất trung trụ.

Như Thế Tôn dạy: - Nên giữ dao cạo tóc và cái nhíp.

Lục chúng Bí-sô tự lấy dao cạo và nhíp của Tăng. Sau khi dùng xong giữ luôn không trả, lại bảo rằng để sau này dùng. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Này các Bí-sô! Dùng dao của tăng không được tự ý cất luôn. Dao đã như vậy thì các vật như đá mài, nhíp và vật lót chân nên biết cũng như vậy.

Lục chúng vào phòng tiểu tiện, xong việc nhưng ở mãi trong phòng. Người khác muốn vào nhưng họ cố ý ngăn lại, bảo rằng:

- Đừng vào! Tôi đang chờ đi tiểu lần nữa.

Với cố ý gây phiền não cho người làm cho họ sinh giận hờn đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Tiểu tiện xong không được ở lâu, cố ý ở lại bị tội ác tác. Ngay chỗ đại tiện cố ý gây phiền phức cho người khác, bị tội cũng như vậy.

Tụng thứ chín.

Tốt đổ ba vi nhiễu

Quãng trần chư thánh tích

Trược thủy tùy ưng ẩm

Nhược hàm phân biệt tri.

Trưởng giả Cấp Cô Độc bạch Thế Tôn:

- Con muốn trang hoàng tháp thờ và móng tay của Như Lai. Nếu Phật cho phép, con sẽ xây dựng.

Phật bảo trưởng giả:

- Làm tùy ý.

Trưởng giả không biết phải làm thế nào. Phật dạy:

- Bắt đầu từ hình tượng Chiêm bộ của Bồ tát ở Đổ Sử Đa Thiên (Đâu Suất Đà thiên) hạ sinh hóa đạo hữu tình cho đến khi nhập Niết bàn. Các thánh tích trong bổ sanh nên tùy ý làm.

Các Bí-sô đi đường thấy có nước đục, sinh nghi ngại không uống. Phật dạy:

- Nước soi thấy mặt đều có thể uống, dùng. Nếu không thấy mặt cần phải có người trao cho mới uống. Như quá đục cần nên bỏ trái yết đắc ca, trái bồ đào bỏ vào chờ trong (mới uống). Có thể dùng bột đặt vào trong nước. Các Bí-sô nắm bột vào nước, bột tan ra hết.

Phật dạy:

- Nên tẩm nước vo thành cục, rồi để vào.

Gặp khi nước mặn, nghi ngại không uống. Phật dạy:

- Nước mặn làm muối được thì thọ rồi mới dùng. Nước không làm muối được thì tự ý lấy dùng, không nên nghi ngại.

Tụng thứ mười.

Phạn lạc đẳng phi ô

Diệt khả nội bình trung

Tây túc ngũ chủng công

Tề hà đánh khẩu tịnh

Diệt thủ thừa chú khẩu

Đa nghi lưu bát trung

Cử lương trì độ hà

Túng xúc phi thành quá

Tẩy bát ưng dụng tâm

Tha xúc vấn phương thọ

Hoán thực trì lương đẳng

Vô nạn tinh hoàn giá.

Phật ở thành Thất La Phạt. Một số bà la môn, cư sĩ ở gần rừng Thệ Đa, ngay trong vườn rừng tổ chức ăn uống yến tiệc. Sau đó họ bỏ thức ăn thừa vào giếng. Các Bí-sô lấy nước giếng sử dụng, dùng lụa lược nước thấy có thức ăn vụn. Bí-sô nghi ngờ không dám dùng nước này và cả nước đang chứa trong lu. Họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không phải vì lý do kia mà thành bất tịnh đâu! Lược đi tất thành tịnh, không nên đổ nước bỏ đi.

Các Bí-sô lấy nước trong ao, thấy có người xúc vò đựng tô dầu và bình đựng lạc, lại có Bí-sô rửa bát dơ trong ao. Các chất bẩn lan ra và nổi lên mặt nước. Cặn bã trong bình từng miếng chìm xuống nước. Các Bí-sô nghi ngại không dám dùng nước này, đem việc bạch Phật. Phật dạy:

- Vật ấy không thể làm cho nước thành bất tịnh được, lược sạch thành tịnh, dùng không phạm.

Một lúc khác, các Bí-sô đi đường khó lấy được nước. Đến bờ xe nước muốn lấy nước nhưng nghi ngại không tịnh. Do đó bị thiếu nước, rất khốn khổ mới về chùa được. Các Bí-sô bạch Phật. Phật dạy:

- Nên lấy nước ở bờ xe nước, tước tiên dùng súc miệng, sau đó tùy ý uống.

Gặp lúc phi thời không dám uống. Phật dạy:

- Phi thời vẫn uống nước được.

Bí-sô không dám giữ (trữ) nước trong bình. Phật dạy:

- Nên giữ.

Các Bí-sô đi đường không lấy được nước, không dám uống nước suối, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên xem xét kỹ rồi dùng.

Lúc phi thời nghi ngại không dám uống. Phật dạy:

- Được uống phi thời

Không dám múc nước thêm. Phật dạy:

- Nên lấy thêm.

Bí-sô thấy nước mưa đọng vàng đục không dám uống. Phật dạy:

- Nếu nước đục, xem xét kỹ rồi uống.

Phi thời không dám uống. Phật dạy:

- Thời hay phi thời uống, dùng không phạm, trữ thêm nước trong bình không phạm.

Bí-sô đi đường, thấy trong túi da đựng nước có váng bơ, nghi ngại không dám uống. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Thời, phi thời đều tùy ý uống, sử dụng. Này các Bí-sô! Tôi khai cho các trường hợp này khi có nạn duyên, khi không có nạn đều phải ngăn cấm.Nếu tiếp tục dùng bị tội ác tác.

Các Bí-sô du hành trong nhân gian, đến chỗ nuôi bò, tìm nước không có. Họ đưa lạc tương để rửa chân. Bí-sô ngại không dám dùng. Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Gặp nơi không có nước. Họ cho lạc tương nên dùng rửa chân.

Họ đi đến chỗ người chăn bò mượn bình lấy nước. Bí-sô mượn được bình để đựng tô dầu, nghi ngại không dám dùng nên thiếu nước.

Phật dạy:

- Này các Bí-sô! Nên biết rằng có năm loại bình:

1- Bình đại tiện.

2- Bình tiểu tiện.

3- Bình đựng rượu.

4- Bình đựng dầu.

5- Bình đựng lạc.

Ba loại bình trước không được dùng đựng thực phẩm, nếu lỡ đựng vào phải bỏ đi. Hai loại bình sau phải đem đốt, hoặc dùng muối, đất, phân bò chà rửa sạch. Khi bình đã sạch có thể dùng đựng nước, thời hay phi thời tùy ý uống dùng.

Có Bí-sô uống phi thời tương, cổ họng ợ ra mùi hôi, sinh tâm lo sợ.

Thế Tôn dạy:

- Trước hết phải rửa tay thật sạch, sau đó súc miệng. Súc miệng sạch, rồi mới uống các loại tương.

Như Thế Tôn dạy:Phải súc miệng thật sạch.

Bấy giờ các Bí-sô dùng muối đất để súc miệng bôi lên môi, nên bị sứt môi. Phật dạy:

- Nên dùng phân bò bôi sạch môi (hết sứt).

Ô Ba Ly bạch Phật:

- Như Thế Tôn dạy: - Nên làm sạch miệng, vậy thế nào là sạch?

Phật dạy:

- Miệng còn bị hôi thì làm sao cho sạch? Lấp phân bò khô sạch đập vụn nát hoặc dùng thao đậu hòa nước súc miệng thì trừ được mùi hôi của thức ăn dính trong miệng. Sau đó súc miệng bằng nước sạch hai ba lần, gọi là tịnh. Này các Bí-sô! Khi ăn uống thời hay phi thời, đều phải súc miệng như vậy rồi mới dùng. Nếu không làm như vậy, thì uống hay ăn đều bị tội ác tác.

Lại có Bí-sô vào lúc phi thời, cầm bình nước đưa lên miệng uống, muỗi mòng nằm sẵn trong bình bay ra chích. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Không được cầm bình đưa thẳng lên miệng uống. Trước hết phải rửa tay, súc miệng sạch rồi bụm nước vào lòng bàn tay để uống.

Có Bí-sô muốn làm thanh vân trì lung (bình lọc nước) nhưng không biết làm bằng vật gì. Phật dạy:

- Nên dùng tấm ván nhỏ, gạch đá đặt trong bình, không cho trùng lọt qua được.

Như Thế Tôn dạy: - Phải rửa tay cho sạch trước, sau đó mới uống nước. Khi đi trên đường, họ cho ít nước (lấy đâu rửa tay).

Phật dạy:

- Có thể đựng nước trong lá cây để uống.

Bí-sô thấy có lá xanh, không người hái. Phật dạy:

- Nhặt lá vàng rơi trên đất để đựng nước uống. Nếu không có lá vàng rơi thì hái lá trên cành.

Gặp lá cây mọc chùm không thể dùng được. Phật dạy:

- Nên đến chỗ thuận tiện súc miệng, rồi đưa bình lên miệng tùy ý uống.

Khai cho những trường hợp này vì nạn duyên... nói rõ như trên.

Bấy giờ cụ thọ Hiệt Ly Bạt Đề gặp việc gì cũng sinh tâm nghi ngại. Thế nên người đương thời đặt tên là Đa Nghi Hiệt Ly Bạt Đề. Ông ta thấy có nước trong bình chảy dưới đất, tự nghĩ: "Người nào sang nước vào bát, có khi đã làm bẩn nước". Do đó không dùng. Các Bí-sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Các vật thuộc thể lỏng đều có khuynh hướng chảy xuống dưới, không thể hướng lên trên (nên chất dơ từ bát không chảy ngược vào bình được). Vậy nên thọ dụng chớ sinh nghi hoặc, dùng không phạm. Cũng vậy tất cả các loại như lạc tương, v.v... căn cứ đây thì biết. Như Phật nói ... như trên... thọ dụng chớ sinh nghi hoặc.

Bấy giờ có Bí-sô cùng các thương nhân đi chung đường, bảo các cầu tịch mang lương thực đi đến sau. Thương nhân muốn nghỉ ngơi trong một lúc để đi, nói với Bí-sô rằng:

- Quí ngài vác hộ cho tôi.

Các Bí-sô không dám vác lấy. Họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nên vác hộ cho họ.

Họ lại bảo rằng:

- Hãy để hộ xuống cho tôi.

Bí-sô nghi ngại không dám đỡ xuống. Phật dạy:

- Nên đỡ xuống cho họ.

Sau đó, cầu tịch mang lương thực đi đường đến. Họ vác nặng, mệt nhọc, thưa với Bí-sô:

- Quí ngài vác cho tôi một lúc, để tôi được nghỉ ngơi.

Bí-sô không chịu. Phật dạy:

- Có thể dùng dây cột lại, bảo cầu tịch cầm dây, rồi vác cho họ để họ được nghỉ ngơi trong chốc lát.

Sau đó Bí-sô sinh nghi ngại:Tự tay ta mở lấy, không dám ăn. Phật dạy:

- Ăn không phạm.

Các Bí-sô cùng khách buôn đi một đường, gặp giặc cướp, đoạt của cải khách buôn. Cầu tịch đang vác lương thực, vứt hết bỏ chạy. Bí-sô đi không cũng bỏ chạy luôn. Sau đó họ bảo cầu tịch:

- Người phải trở lại lấy số lương thực ấy.

Cầu tịch trả lời:

- Nay quí ngài muốn cho giặc giết tôi hay sao? Tôi không thể đi! Các ngài tự đến lấy đi.

Bí-sô nghi sợ không dám đến lấy.

Lương thực đi đường bị thiếu nên không đi đến nơi được, họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Nên tự đi lấy lại.

Bí-sô đi lấy lại đem về nhưng không dám ăn, đem sự việc này bạch Phật. Phật dạy:

- Được ăn, không phạm.

Bấy giờ có Bí-sô bảo cầu tịch mang lương thực đi đường, muốn đi qua sông, không biết làm thế nào?

Phật dạy:

- Nên hỏi cầu tịch, ông có thể vì tôi mang lương thực qua sông không? Nếu họ đáp:Tôi chỉ có thể lội qua một mình, không thể mang lương thực được. Thì Bí-sô phải hổ trợ họ vác đi qua sông. Nếu cầu tịch nói:Tôi không đủ sức qua sông thì làm sao vác lương thực được. Bí-sô có thể đưa họ qua sông thì tốt. Nếu không được như vậy thì mang lương thực qua sông trước, rồi đưa cầu tịch qua sau.

Khi ấy các Bí-sô sinh nghi không ăn. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Được ăn không phạm.

Thế Tôn có dạy:

- Bí-sô nên ăn trong bát.

Có Bí-sô khi rửa bát thấy có chỗ nứt, sợ có chỗ phạm. Phật dạy:

- Nên chú ý rửa sạch ba lần; giả như có chỗ nứt, dùng không phạm.

Có Bí-sô khi rửa bát thấy trong kẻ nứt có hạt cơm, nghi ngại không dám dùng để ăn. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Dùng cọng cỏ khều ra, lấy nước rửa sạch ba lần rồi dùng tùy ý.

Có Bí-sô dùng bát cũ bẩn đựng nước nóng, cấu bẩn nổi lên đọng trên mặt nước, sinh nghi ngại không dám dùng. Đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nên vứt bỏ chất bẩn nổi ở trên rồi sử dụng.

Có Bí-sô rửa bát xong an trí vào một nơi. Đến ngày thứ ba mới đem rửa lại, dùng thì bát vỡ, sinh nghi vì bát chưa nung chín. Đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Rửa rồi nên dùng để ăn ngay.

Có Bí-sô đi khất thực về đặt bát xuống rồi ra đi. Lại có Bí-sô đi khất thực về đặt thức ăn bát của mình lên bát vị kia. Bí-sô thấy vậy nghi ngại, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

- Nếu có người trao thức ăn, thọ rồi mới ăn. Nếu không có người thì lấy bớt phần trên ra, ăn không phạm.

Lại có Bí-sô khất thực về, đặt bát xuống rồi bỏ đi, có người thế tục đến xúc chạm vào bát. Nên hỏi họ rằng:

- Người muốn thức ăn này phải không?

- Nếu họ nói tôi thấy có ruồi hay cỏ lá nên lượm ra, thì nên thọ rồi ăn. Nếu họ nói muốn được ăn thức ăn này nên xúc chạm vào; nên chia bớt thức ăn cho họ rồi mới ăn.

Bí-sô nọ khất thực về, để bát vào một nơi; lại có cầu tịch khất thực về sau đặt bát cơm của mình vào bát của Bí-sô. Bí-sô nghi ngại bỏ cả bữa ăn. Phật dạy:

- Nên lấy bát đang để trong cơm ra, rồi tùy ý thọ dụng.

Như Thế Tôn dạy: - Các Bí-sô nếu phải đi đường xa, nên đem theo lương thực. Nhưng gặp lúc không có người thế tục và cầu tịch.

Phật dạy:

- Nên bảo thí chủ, nếu không có thí chủ thì tự mang đi. Sau đó gặp người thế tục đổi lấy để ăn. Nếu không đổi được thì chia làm hai phần, bảo với người thế tục: "Người nên lấy một phần". Khi họ đã cầm vào tay, bảo với họ rằng: "Người ăn phần của ta; ta ăn phần của người". Đổi nhau rồi ăn.

Trường hợp này khó thi hành được, họ bạch Phật. Phật dạy:

- Ngày thứ nhất nên nhịn ăn, đến sáng ngày hôm sau nếu có người trao thức ăn thì nhận lấy ăn. Nếu không có người trao thì được lấy vừa bằng một nắm tay thức ăn để ăn. Đến ngày thứ ba nếu vẫn không có người trao thì được ăn bằng hai nắm tay. Đến ngày thứ tư nếu không có người trao thì tùy ý lấy thức ăn no, không phạm.

Sau đó, Bí-sô đi đường, hết sạch lương thực, thấy có trái chín rụng trên đất. Phật dạy:

- Nên lượm lấy tác tịnh; thọ xong rồi ăn. Nếu không có tịnh nhân, giả như không tác tịnh; thọ rồi có thể ăn.

Nếu không có người trao. Phật dạy:

- Nên tự tay lấy, tác ý tưởng ở Bắc Cu Lô Châu, giữ tâm nơi đó để ăn.

Trái chín trên cây chưa rơi xuống dất. Phật dạy:

- Nên leo lên rung cho trái rụng xuống tự lượm lấy ăn.

- Này các Bí-sô! Những điều được cho phép ở trên đều vì nạn duyên. Nếu khi không có nạn đều phải ngăn cấm. Ai vi phạm đều bị tội ác tác.