Duy Ngữ Lục - Quyển Hạ

- Lời của Đức Phật và lời của ngoại đạo vốn chẳng khác, làm sao phân biệt?

Trong Kinh Lăng Già, Đức Phật giải thích rất kỹ càng, trong lời dịch giả tôi cũng có nói “Giống thì rất giống, phải thì chẳng phải”. Tại sao? Vì ngoại đạo có sở trụ, Phật thì vô sở trụ. Ngoại đạo vì có sở trụ, trong thế lưu bố tưởng sanh ra trước tưởng, nên thành điên đảo tưởng. Còn Phật cũng nói như thế nhưng vô sở trụ, tức chỉ có thế lưu bố tưởng, chẳng có trước tưởng, nên không điên đảo như ngoại đạo vậy.

Sự thật rất khó phân biệt, trong Kinh Lăng Nghiêm nói đến 50 thứ ma ngũ ấm, thời Phật hồi xưa ngoại đạo đã đầy dẫy, thời ấy có 96 thứ ngoại đạo, còn thời nay thì vô số kể, ai cũng lấy ý mình mà gắn bảng hiệu của Phật, hành theo pháp ngoại đạo, chẳng cách nào ngăn chặn được. Cũng như con rùa biển và con rùa giếng, mặc dù rùa biển thật biết biển lớn hơn giếng, nhưng cũng không có cách để nói cho rùa giếng biết, chỉ có thể nói là chịu thua thôi.

Hỏi: Xin Sư phụ giảng rõ về ngũ nhãn trong Kinh Kim Cang.

Đáp: Có bài kệ rằng:

Thiên nhãn thông phi ngại,

Nhục nhãn ngại phi không,

Pháp nhãn duy quán tục,

Huệ nhãn liễu tri không,

Phật nhãn như thiên nhựt,

Chiếu dị thể hoàn đồng.

Phật nhãn như ngàn cái mặt trời, mặc dù sở chiếu đến vũ trụ vạn vật muôn ngàn sai biệt, nhưng bản thể ánh sáng mặt trời thì chẳng khác. Chỉ có Phật mới đủ ngũ nhãn, phàm phu chỉ có nhục nhãn, ngoại đạo có tu hành cũng có được thiên nhãn, còn pháp nhãn và huệ nhãn thì người tu chánh pháp mới có, người chấp ngã thì không được. Khi chứng tới cùng tột mới có Phật nhãn.

Hỏi: Trong Kinh Bát Nhã nói “Không tu không chứng không đắc”, Sư phụ cũng nói như vậy, thế thì Sư phụ và chúng con ở đây làm gì?

Đáp: Ở đây tham thiền. Bây giờ là còn tu, đến chừng kiến tánh rồi mới biết là chẳng phải tu chứng, cũng chẳng chứng đắc. Trong Kinh Kim Cang, Phật nói “Nếu nói ta có chứng đắc Vô thượng Bồ đề, thì Phật Nhiên Đăng đã không thọ ký ta thành Phật, hiệu Thích Ca Mâu Ni. Vì ta chẳng chứng đắc Vô thượng Bồ đề, nên Phật Nhiên Đăng thọ ký cho ta thành Phật, hiệu Thích Ca Mâu Ni”. Theo như sư hỏi, đã không chứng đắc thì thọ ký cái gì, phải không? Sư hãy hỏi thử Phật Nhiên Đăng vậy.

Hỏi: Thế thì chưa chứng đắc vẫn phải tu, phải không?

Đáp: Nếu không dùng danh từ “Tu” thì dùng danh từ gì để nói? Nhưng Phật thì chẳng phải do tu mới thành, đã thành sẵn như trên tôi đã nói.

Hỏi: Vì chúng con chưa tin tự tâm, nên còn thắc mắc còn hỏi; Sư phụ thường dạy trong Tự tánh sẵn đủ tất cả, không cần phải học, nhưng khi Sư phụ giảng pháp thường dẫn chứng kinh này kinh kia, vậy xin hỏi đó là Tự tánh của Sư phụ biết hay phải đọc qua kinh điển?

Đáp: Nói “biết” là biết của bộ não, cái biết của bộ não chưa phải là biết. Bây giờ tham thiền là muốn dẹp cái biết của bộ não, chứ không phải muốn cho bộ não biết thêm. Tổ Sư Thiền này do Phật Thích Ca thân truyền, chỉ chú trọng chữ NGHI, nghi là không hiểu không biết, chẳng có nghi thì chẳng phải tham thiền. (Sư phụ giảng về cách tu Tổ Sư Thiền, lược qua).

Hỏi: Phật tử đã thọ giới Bồ tát, khi phạm giới phải sám hối với ai? Bằng cách nào cho hết tội? giới Bồ tát còn hay mất?

Đáp: Sám hối thì giới còn, không bị mất, và sám hối với người đã thọ giới Bồ tát. Nếu thọ giới Bồ tát tại gia thì sám hối với người Bồ tát tại gia cũng được, với người thọ giới Bồ tát xuất gia cũng được. Nếu đã thọ ngũ giới thì sám hối với người đã thọ ngũ giới. Cách sám hối rất dễ, chỉ nói với người ấy rằng: “Tôi vô ý phạm phải giới này, xin ông chứng minh, về sau tôi không phạm nữa”.

Hỏi: Ví như khởi tâm muốn trộm cắp một món đồ gì thì sám hối được, nhưng nếu phạm giới Ba-la-di thì sao?

Đáp: Cũng sám hối được, giới Bồ tát hoàn toàn sám hối được.

Hỏi: Công năng của thần chú Lăng Nghiêm như thế nào? Tại sao có người trì chú vẫn bị ma quấy phá?

Đáp: Tất cả duy tâm tạo, trì chú có công hiệu hay không là do tâm chú chẳng phảii do chú: Người có tâm lực mạnh thì trì chú có công hiệu, dẫu cho không trì chú vẫn có công hiệu; còn người tâm lực yếu thì có trì chú cũng chẳng công hiệu, Người giữ giới trong sạch, tâm luôn thanh tịnh thì trì chú có công hiệu.

Hỏi: Trong cuốn Noi Gương Niệm Phật nói: “Niệm một câu A Di Đà Phật diệt được tám mươi bốn ngàn tội sanh tử, được tám mươi bốn ngàn công đức vi diệu”. Trong công quả hằng ngày, lúc quét nhà lau nhà lỡ giết hại con kiến côn trùng thì câu Phật hiệu có diệt được tội đó không?

Đáp: Nếu nói niệm Phật diệt được tội thì không có nhân quả, ví như tạo ác nhân mà niệm Phật có thể tiêu tội thì đâu sợ tạo nghiệp! Ai cũng biết niệm Phật, kể cả con nít biết nói, chỉ cần dạy cho nó niệm Phật cũng được vậy! Chúng ta không thể y văn giải nghĩa, làm oan cho tam thế Phật. Hễ người phạm giới mà sám hối cũng chỉ diệt được tội phá giới, vẫn phải chịu tội nhân quả, chứ chẳng thể sám hối tội nhân quả. Nếu vô ý giết hại con vật thì sau này sẽ bị vô ý giết lại.

Hỏi: Chúng con còn chấp rằng phải lên chánh điện tọa hương đi hương mới tâm tham thoại đầu, nếu làm việc nhiều quá thì tham không được, vậy phải làm sao?

Đáp: Chư Tổ nói “Phải thống thiết vì sinh tử”, nếu phát khởi nghi tình không được, phảii tạm ngưng tham thiền mà suy nghĩ đến việc sinh tử của mình.

Nay dù còn sống, nhưng có thể tối nay chết, có thể một lát ra đường bị xe đụng chết, có thể ngày mai chết … Bây giờ không nghĩ đến chết, cứ cho là còn sống đi; năm nay còn sống, sang năm thì thế nào? Dẫu cho sang năm còn sống, như tôi năm nay 71 tuổi, còn ngồi đây giải đáp thắc mắc cho quí vị, đến 81 tuổi tôi ở đâu? Đến 91 tuổi thì ra sao? 101 tuổi ở đâu? Thời gian có thể tiếp tụp mãi, còn sự sống đâu thể tiếp tục mãi! Cũng phải có ngày phải chết.

Hỏi: Ngài Lai Quả bảo buông bỏ kiến văn giác tri, thân tâm thế giới, tâm ý, ý thức để tiến đến đầu sào trăm thước, còn Ngài Nguyệt Khê lại bảo phải nương tựa lục căn, phá tan hầm sâu đen tối, vậy lời của hai vị ai đúng?

Đáp: Hai vị dù nói khác nhưng ý chẳng khác. Nếu theo Ngài Nguyệt Khê thì mọi thứ tự động buông bỏ, Ngài Lai Quả cũng vậy. Ngài thí dụ: Bốn phía áp nhau, trước có súng, sau có dao, hai bên là lửa, tới lui đều chẳng được, làm sao ra khỏi? Phải nhờ nghi tình. Lúc nghi tình nổi lên, đâu biết đến bốn phía như thế nào, cứ vậy mà đi là ra khỏi. Nói buông bỏ hay không buông bỏ chỉ là lời nói phương tiện mà thôi, hễ có nghi tình thì tự động buông bỏ, nếu không có nghi tình thì muốn buông bỏ cũng chẳng được.

Hỏi: Nghi tình phát khởi, ngày đêm ngủ không được, vậy có cần buông bỏ không?

Đáp: Nếu ngày đem có nghi tình làm cho không ngủ được là tốt, chẳng ảnh hưởng đến sức khỏe.

09.14/07/94 - 20/07/94 tại Chùa Từ Ân Q. 11

Hỏi: Theo Tịnh Độ có 9 phẩm, tùy theo sự tu chứng của mỗi người đi về từng phẩm, còn theo Tổ Sư Thiền phải đi đến kiến tánh thành Phật, nhưng nếu trong thòi mạt pháp, chúng con không thể kiến tánh ngay trong kiếp này thì sẽ đi về đâu? Và nợ cơm áo của Đàn tín thí làm sao trả?

Đáp: Đối với vấn đề đi về đâu. Phật tánh khắp mọi nơi, khắp không gian thời gian, chẳng có chỗ sanh khởi và cuối cùng, ấy mới là bất sanh bất diệt của Phật tánh, nếu có chỗ về thì chẳng phải Phật tánh. Như Tịnh Độ nói “Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh”, vô sanh là chẳng có sự sanh khởi, hễ có sanh tức có bắt đầu, có sanh tức có diệt, vẫn còn trong sinh tử luân hồi. Nên người chứng ngộ nói “ngộ pháp vô sanh”, đã vô sanh thì đi về đâu? Do chấp thật có sanh nên mới có tử, mới nói là có chỗ về, nên cứ ở trong sinh tử luân hồi mãi.

Hỏi: Con muốn xuất gia, nên tìm đọc quyển lịch nói về năm xuất gia xem có thuận lợi hay không, trong đó có chỉ dẫn cả ngày giờ xuống tóc, đọc xong khiến con do dự, và năm nay con gặp năm súc sanh, năm tới gặp năm ngạ qủy, tuy nhiên người tu hành không cần xem xét những vấn đề này, nhưng vì con tuổi già sức yếu, không biết có vượt qua những khảo đảo và bệnh hoạn không?

Đáp: Người viết cuốn sách này đã gieo tội địa ngục, vì không biết Phật pháp, dùng pháp mê tín hại người, gọi là cuồng vọng thuyết pháp, tạo tội địa ngục. Phật tánh của mọi người đều đầy đủ, mặc dầu nay là chúng sinh, nhưng đã thành Phật, những gì bà nói đều là pháp mê tín, xuất gia là vì muốn liễu thoát sinh tử luân hồi, chứ đâu phải vì cái khác mà phải sợ đến tướng số.

Nay nhiều người xuất gia, ở chùa hưởng sự cúng dường của Phật tử mười phương nhưng vẫn còn lo cho gia đình, như đám giỗ ông bà cha mẹ cũng do Phật tử cúng dường, đã xuất gia thì không có nhà, nay lợi dụng sự xuất gia, nhờ Phật tử giúp đỡ cho gia đình, lo cho con cháu, ấy là hư tiêu tín thí, là tội địa ngục, sau này từ địa ngục ra, còn phải làm trâu ngựa, trả nợ thí chủ, hại còn nhiều hơn ích, chẳng thà không xuất gia còn không gây tội nặng như thế. Cho nên tôi thường khuyên ai muốn xuất gia phải là người quyết tử, không biết gia đình con cháu mới được, nếu không chẳng thà tu tại gia tốt hơn.

Hỏi: Tâm mình trong sạch, tại sao lại ham dính bụi?

Đáp: Sắc thanh hương vị thuộc tiền trần, trần là bụi, khiến dơ mình, tại sao lại cứ muốn dính bụi? Ví như tấm gương vốn sáng, chiếu soi rõ mặt mũi, hễ dính đầy bụi thì mất tác dụng chiếu soi, nay muốn cho không dính bụi, nên phải tham thoại đầu. Tại sao? Sở dĩ dính bụi là do sự biết: Biết sắc đẹp thì ham, biết sự khen ngợi của người khác thì mừng … Nay tham thiền dùng cái không biết để tu, thấy sắc chẳng biết xấu hay đẹp, nghe tiếng cũng chẳng biết khen hay chê thì đâu dính bụi? Nên phải dùng cái không biết để cho không dính bụi. Hễ không dính bụi thì ánh sáng gương được hiện, người nam đến thì hiện tướng nam, nữ đến hiện tướng nữ, rõ ràng chiếu soi.

Hỏi: Phiền não của con rất sâu đậm, con chẳng thể phá tan được, kính xin Sư phụ khai thị.

Đáp: Kinh nói “Trực tâm là đạo tràng”, nay tôi hỏi cô, mà tôi hỏi cái nào thì cô trả lời cái nấy, phải dùng tâm ngay thẳng để trả lời.

- Cô nói phiền não sâu đậm, vậy cô phải biết phiền não của cô sanh khởi từ chỗ nào?

- Dạ thưa sanh khởi từ lửa sân.

- Vậy lửa sân sanh khởi từ chỗ nào?

- Dạ thưa nó có đủ thứ …

- Tôi chỉ hỏi cô nó sanh khởi từ chỗ nào, trong thân của cô thì cô phải biết nó sanh khởi từ đâu chứ! Ví như trong túi tôi có tiền, người ta hỏi tôi “Trong túi ông có tiền không?”

Tôi nói “có”.

Hỏi “Có bao nhiêu?”

Tôi nói “Có mười ngàn”.

- Đồ của mình thì mình phải biết, cô nói phiền não của cô mà cô lại không biết nó sanh khởi từ đâu?

- Dạ thưa vì việc gia đình của con, việc gì nó cũng dồn tới …

- Thân cô đâu phải của gia đình? Cho dù là cha mẹ cô thì cũng là thân của người khác, đâu phải của cô? Ví như bây giờ cô đang đói, cha mẹ cô có thể ăn no giùm cô được không? Anh em có thể ăn no giùm cô được không? Cha mẹ anh em khác hơn thân của cô mà! Bây giờ phiền não đó đâu phải là cha mẹ hay anh em sanh ra? Làm sao nói là gia đình được?

- Dạ, cũng như con cháu của con nó không nghe lời …

- Con cháu đâu phải thân cô? Nay tôi nói cho cô biết, phiền não đó chẳng phải của cô, tại cô suy nghĩ phiền não nên mới thành phiền não. Cái suy nghĩ đó tức là biết, do bộ óc suy nghĩ cho cái này cái kia là phiền não, nhưng sự thật bộ óc vốn trong sạch chẳng có phiền não, phiền não là ở ngoài bộ óc của cô. Nếu cô không suy nghĩ đến những phiền não đó thì phiền não đâu dính mắc? Bây giờ cô thì không biết có bộ óc, nhưng cô cũng biết cô suy nghĩ, thì năng suy nghĩ đó là bộ óc, sở suy nghĩ là phiền não. Năng thì chẳng sở, sở chẳng phải năng, năng suy nghĩ đó mới là của cô, sở suy nghĩ chẳng phải của cô. Cho nên phiền não chẳng phải của cô, tại cô suy nghĩ rồi lấy cái đó cho là của cô. Do cô tự mình không biết được nguồn gốc suy nghĩ đó, bản thể suy nghĩ đó, nay tôi đem những việc trước mắt có thể thí dụ cho cô được rõ:

Hai chân của cô là năng đi, con đường có gai gốc cứt sinh, là sở đi của hai chân, cũng như tâm là năng suy nghĩ, phiền não là sở suy nghĩ của cô; cái năng suy nghĩ vốn chẳng có phiền não, cũng như hai chân vốn chẳng dính cứt sình, con đường có gai gốc cứt sình đó chẳng dính dáng với hai chân, tại hai chân ham dẫm lên con đường cứt sình mới bị dính mắc, rồi cho cứt sình đó là của cô, vậy có được không?

Đức Phật đã chỉ cho chúng ta con đường bằng phẳng, nhưng mình không chịu đi, cứ ham đi trên đường gai gốc cứt sình, rồi nói: “Con đường đó dơ quá khiến tôi bị dính mắc cứt sình”. Lại nói: “Cứt sình đó của tôi!” Phải vậy không? Cho nên, cô nói “bị phiền não sâu đậm” là không đúng, đó ở ngoài tâm cô. Bây giờ cô chỉ tham thiền, không biết tới những cái đó, tức không suy nghĩ thì chẳng bị phiền não chướng ngại!

Hỏi: Trong kinh dạy “người tu hành phải phát Bồ đề tâm, nếu không thì như cày ruộng mà không gieo giống”. Kính bạch Sư phụ, Bồ đề tâm này có tương đương với Từ bi tâm không? Chúng con phải phát Bồ đề tâm để tu hành không?

Đáp: Bây giờ tôi hỏi bà: Bà nói Bồ đề tâm, vậy Bồ đề tâm là cái gì?

- Dạ con chưa được rõ lắm.

- Bà nghe vị giảng sư giảng “Phải phát Bồ đề tâm” mà bà không hiểu thì phải hỏi vị giảng sư ấy, nếu không thì làm sao phát tâm?

- Vậy kính xin Sư phụ giảng cho con được rõ.

- Hai chữ Bồ đề là tiếng Ấn Độ, nghĩa là giác ngộ, cũng có người dịch là “Đạo”, tức đạo giác ngộ. Vậy giác ngộ cái gì? Giác ngộ cuối cùng gọi là “vô sở đắc”. Tại sao? Vì trong tâm sẵn đủ thần thông trí huệ, khắp không gian thời gian, chẳng thiếu sót chút nào, nên chẳng cần đắc nữa. Nếu còn có sở đắc thì chẳng phải Bồ đề tâm. Cho nên, phát tâm Bồ đề tức phát tâm vô sở đắc. Đó cũng là tại sao trong mười điều kiện thực hành tham Tổ Sư Thiền, điều trước tiên là “Vô sở đắc, vô sở cầu, vô sở sợ”, thì tâm này là tâm Bồ đề.

Chư Tổ có câu “Phiền não tức tức Bồ đề”. Tại sao? Vì vô sở đắc thì làm sao đắc phiền não? Đắc sự hạnh phúc sung sướng còn không có, huống là phiền não? Không có phiền não tức Bồ đề, chẳng những phiền não tức Bồ đề, tất cả đều là Bồ đề, vì vô sở đắc vậy.

Hỏi: Trong lúc con dự Thiền thất, có hai buổi con bị rơi vào tình trạng như sau: Gần cuối giờ tọa thiền, đang tham con ngủ thiếp đi lúc nào không hay nhưng vẫn ôm câu thoại đầu, khi thức tỉnh thấy thầy đang dẫn chúng đi hương, Xin Sư phụ chỉ ra chỗ sai của con để con sửa, hầu tránh tình trạng đi sai một bước cách xa ngàn dặm.

Đáp: Bây giờ biết đúng cũng là sai, biết không đúng cũng là sai, biết mình tinh tấn cũng là sai, biết không tinh tấn cũng là sai, vì tham thiền là dùng sự không biết để tu, nay có một niệm biết tức chẳng phải tham thoại đầu, có sự biết là trái với nghi tình, nên không thể cho là đúng hay sai.

Nay đang tập tham tất nhiên còn có sự biết, đến khi tới thoại đầu rồi tất cả đều không biết. Mục đích của chúng ta là muốn đến chỗ đó, nên phải tập giữ cái không biết để tu, mà cái không biết này khác hơn cái không biết của ngủ mê, khác hơn cái không biết của người tâm thần, người khờ ngốc, vì những cái không biết kể trên không có tánh ham biết. Con người thì tánh ham biết, khi giữ cái không biết để tu, đụng với tánh ham biết mới khởi lên thành nghi tình, mới gọi là tham thiền.

Hỏi: Để phá tan phiền não vọng tưởng trong lúc tham thoại đầu, con nhớ sáu câu kệ của Ngài Lục Tổ: “Tà đến phiền não tới, chánh đến phiền não trừ. Tà chánh đều chẳng tranh chấp, thanh tịnh đến cùng tột. Hễ bỏ tâm chấp quấy, phiền não tự tan rã”. Nhưng lúc vọng tưởng đến, con có thể tạm ngưng thoại đầu trong giây lát để áp dụng sáu câu này không?

Đáp: Không cần. Sáu câu này của Lục Tổ dạy là muốn chúng ta giữ được nghi tình, hễ giữ được nghi tình là đã thực hành sáu câu này rồi. Nói tà đến là vọng tưởng, chánh đến là nghi tình, đến cuối cùng nghi tình bùng nổ thì tà chánh đều hết, lúc đó mới tới cùng tột. Nay chưa tới cùng tột, giữ được cái chánh tức nghi tình thì vọng tưởng nổi chẳng được tức tà không đến.

Lúc mới tập tham, vọng tưởng cứ nổi lên hoài, lúc vọng tưởng nổi lên thì nghi tình ngưng, đề khởi nghi tình thì vọng tưởng ngưng, vọng tưởng với nghi tình đánh nhau, có khi vọng tưởng thắng thì nghi tình mất, khi nghi tình thắng thì vọng tưởng mất, tập dần dần đến khi nghi tình thắng hoàn toàn, vọng tưởng nổi lên không được, chỉ còn cái chánh. Khi nghi tình bùng nổ, thì tà chánh đều sạch, lúc đó mới là thanh tịnh đến cùng tột. Chỉ cần giữ câu thoại đầu tham tới mãi, chứ không cần niệm sáu câu này.

Hỏi: Thế nào là Vô Môn Quan?

Đáp: Vô môn quan là công án của Thiền Tông: Vô môn là không có cửa, Quan là cửa ải, ví như bốn bề là vách tường, chẳng có cửa mà ra vào được, là thấu Vô Môn Quan. Thiền Tông gọi Vô môn quan tức khán thoại đầu và tham thoại đầu, từ chỗ không cửa mà thấu qua được tức là kiến tánh.

Hỏi: Nói thân cận Thiện tri thức, mục đích chỉ vì cầu pháp cầu trí huệ, vậy tại sao Đức Phật trong Kinh Kim Cang nói “Ta ở nơi Phật Nhiên Đăng, chẳng có thật đắc pháp A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề”? Như thế chẳng phải đánh mất mục tiêu cầu pháp cầu trí huệ sao?

Đáp: Phải biết tại sao Đức Phật nói như thế? Câu nói này chỉ có người kiến tánh rồi mới có thể nói, vì người đã kiến tánh tất cả thông trí huệ đều sẵn đủ, không lọt vào có không. Nếu còn kiến lấp một pháp nào, nói CÓ là thật có; nói KHÔNG là thật không, ấy là bớt, vì muốn phá chấp có và không của chúng sinh, nên không có kiến lập. Đây cũng chính là sự khác nhau giữa Phật Giáo và các tôn giáo khác; các tôn giáo đều kiến lập chơn lý, Phật Giáo thì không. Vì Phật tánh sẵn có này đã là chơn lý rồi, nếu còn kiến lập tức thành hai chơn lý, hễ có hai chơn lý tức chẳng phải chơn lý rồi.

Hỏi: Đức Phật đã kiến tánh, nói như thế thì được, nhưng đối với hàng phàm phu chúng tôi, có phải nên cầu mới đắc?

Đáp: Nếu cầu đắc thì không có nhân quả, phải không?

Hỏi: Vậy thì đâu cần thân cận Thiện tri thức nữa?

Đáp: Nếu nói không cần cũng không được, nếu chẳng luyện bỏ tạp chất vàng thì vàng thiệt đâu thể hiện ra? Cho nên, chẳng phải là cần hay không cần, đó tùy thuộc vào căn cơ trình độ của mỗi người, nên mới có tám mươi bốn ngàn pháp môn.

Hỏi: Thế nào là lọt vào vô ký không?

Đáp: Bây giờ chúng ta tham thiền phải chú trọng nghi tình, có nghi tình mới gọi là tham thiền, nhưng vì mới tập tham, vọng tưởng cứ nổi lên hoài, vọng tưởng nổi lên thì nghi tình mất, nghi tình nổi lên thì vọng tưởng mất, có vọng tưởng có nghi tình hai chữ cứ xen lẫn nhau. Tham được một thời gian, vọng tưởng bớt mà nghi tình cũng không nổi lên, tức không có vọng tưởng cũng không có nghi tình, gọi là lọt vào vô ký không. Hễ lọt vào vô ký thì chẳng thể kiến tánh, nên phải mau mau đề khởi thoại đầu để có nghi tình lại. Vì nghi là nhân, ngộ là quả, không có nhân thì không có quả, nên người tham thiền phải luôn giữ được nghi tình.

Hỏi: Có một vị hành giả tự mình ăn chay nhưng lại bán đồ mặn, vậy có bị nhân quả không?

Đáp: Dĩ nhiên là bị nhân quả, hễ khởi tâm động niệm đều có nhân quả, huống là làm! Ví dụ: Cha mẹ vì sợ nhân quả nên ăn chay, lại thương con đi mua thịt cho con ăn, ấy là phải chịu nhân quả, thịt thì con ăn, nợ thì cha mẹ chịu.

Hỏi: Phật pháp và thế gian là một hay hai?

Đáp: Phật pháp cũng là thế gian pháp, vì thế gian pháp cũng là tâm, Phật pháp cũng là tâm. Tâm cũng như đất, chẳng cái gì rời khỏi đất mà sanh trưởng cả, nên nói là tâm địa. Người thế gian cũng phải sống trên mặt đất, nhà cửa cây cối cũng phải ở trên mặt đất, mà mặt đất thì ở trên tâm chứ phải ở ngoài. Phật nói “Nhất thiết duy tâm tạo”, nếu thế gian ở ngoài Phật pháp thì chẳng phải nhất thiết rồi.

Hỏi: Thiền sư Bác Sơn nói: Dù cho bát cảnh thay nhau hiện trước mắt cũng chẳng màng đến”, vậy thế nào là bát cảnh?

Đáp: Bát cảnh cũng là bát phong, tức là Được, Mất, Khen, Chê, Vinh, Nhục, Khổ, Vui. Ý nói là đối với tất cả những tình cảnh tốt xấu đều không bị ảnh hưởng, gọi là bát phong thổi chẳng động.

Trong Thiền Tông có một công án: Ông Tô Đông Pha là một nhà văn nổi tiếng đời nhà Tống Trung Quốc, đồng thời cũng là một vị có tu hành, chơi thân với Thiền sư Phật Ấn, một vị Thiền sư đã kiến tánh. Tô Đông Pha thường hỏi pháp với Thiền sư, lúc đó hai người ở cách nhau bởi con sông Trường Giang.

Một hôm, Tô Đông Pha viết một lá thư cho Thiền sư, nói rằng ông đã tu đến bát phong thổi chẳng động. Thiền sư nhận được thư, hạ bút phê trên đó hai chữ “địt, địt” (trung tiện, cũng có nghĩa là nói bậy) và gởi trả lại cho Tô Đông Pha.

Khi nhận được thư, Tô Đông Pha, rất giận, nói: “Tôi chỉ trình công phu, sao lại sỉ nhục tôi như thế!” Liền qua sông trách vấn Thiền sư. Thiền sư nói: “Chẳng phải trong thư ông nói là bát phong thổi chẳng động ư? Sao lại bị hai cái địt đó thổi qua sông vậy!”

Tôi thấy nhiều hành giả tham thiền cũng có tình trạng như thế, tự mình khoe công phu đắc lực, sự thật thì không phải.

Hỏi: Tồ Sư Thiền là dùng cái không biết để tu đến khi bùng vỡ sự không biết, nhưng Như Lai Thiền là dùng sự biết để tu, làm sao lại có thể đạt đến chỗ khối nghi tình tan rã?

Đáp: Như Lai Thiền sùng sự biết để tu, biết bao nhiêu mới tu bấy nhiêu. Ví dụ Giáo môn thuộc Như Lai Thiền, ở Trung Quốc, gồm bốn tông: Thiên Thai, Hiền Thủ, Tam Luận, Duy Thức. Nay trong Phật học viện cũng còn dạy Duy Thức, nhưng Duy Thức Quán Thiền lại chẳng có ai tu.

Ở Việt Nam, còn pháp Chỉ Quán thiền của tông Thiên Thai, gồm tam chỉ tam quán, gọi là Không, Giả, Trung. Người tu chỉ ngưng nghỉ quán xét, ban đầu quán Giả, ví như quán cái tách này không thật, cái bàn này không thật, cho là giả, quán đến cuối cùng thì giả cũng phải thật giả, lại quán Không, đến cuối cùng thì Không cũng chẳng phải thật không. Chẳng phải thật giả, chẳng phải thật không, là cái gì? Phải quán Trung, cũng như Không với Giả là hai đầu, Trung là ở giữa. Hai đầu đã không thành lập thì ở giữa làm sao thành? Vậy chẳng phải giả, chẳng phải không, chẳng phải trung, là cái gì? Từ đó mới pháp lên nghi tình như tham thiền vậy.

CHỈ là ngưng nghỉ, có ba cấp:

1/ Hệ duyên chỉ: Tâm mình như con khỉ chẳng chịu ngưng nghỉ, nay đem buộc lại ở dưới rốn không cho phan duyên, gọi là Hệ duyên chỉ.

2/ Tiến thêm một bước, gọi là Tùy duyên chỉ, ví như ham thích cái này, nay không còn ham thích nữa; ghét cái này từ nay không ghét nữa, tùy duyên ngưng nghỉ là chỉ.

3/ Cuối cùng phán xét ba thứ Không, Giả, Trung đều chẳng phải, vậy là cái gì? Phát khởi nghi tình, gọi là Thể chơn chỉ. Thể là thể cứu, thể cứu thật, sau cùng phát nghi rồi đến ngộ.

Ví như người tu Tịnh Độ muốn sanh cõi Cực Lạc, vì tin tham thiền không nổi, nên chỉ tu pháp Tịnh Độ tới Bất Thối Địa, tức không lui sụt, đến cõi Cực Lạc rồi do Phật A Di Đà dạy tham Thiền, phát nghi rồi đến ngộ.

Pháp môn nào cũng vậy, cuối cùng là từ nghi đến ngộ, cuối cùng cũng thành Phật, nhưng phải trải qua con đường xa hơn, còn tham Tổ Sư Thiền là pháp thiền trực tiếp, thẳng tắp hơn.

Hỏi: Con xem Kinh Lăng Nghiêm, Đức Phật có dùng phương tiện phá lục căn và lục trần không thật. Lục căn và lục trần sanh ra lục thức, căn và trần không thật thì thức cũng không thật, vậy tại sao Đức Phật không pháp luôn một thể, mà phải dùng đủ thứ thí dụ chứng tỏ lục thức chẳng thật?

Đáp: Thức là sự phân biệt của bộ não, phàm tất cả do bộ não nhận thức được đều không thật. Trong Kinh Lăng Già giảng về Duy Thức để phá sự chấp của các tôn giáo khác, các tôn giáo khác giảng kinh cũng dùng danh từ và giải nghĩa giống như Phật, khiến nhiều người hiểu lầm. Mặc dầu lời của Phật và lời của các tôn giáo khác giống nhau, nhưng nếu xem xét kỹ thì khác. Tại sao? Vì họ có sở trụ còn Phật thì vô trụ.

Tất cả danh từ lục căn, lục trần, lục thức … đều có số lượng, trong kinh gọi là tự tâm hiện lượng. Nếu hiện ra số lượng thì chẳng phải chơn tâm, vì chơn tâm của mình tức Phật tánh, vốn chẳng hình tướng số lượng. Nay dù có trí huệ cao nhất, số lượng cao nhất cũng là vọng, cũng gọi là tự tâm hiện lượng. Trong kinh nói “Nếu ngộ được tự tâm hiện lượng tức giải thoát”. Trong Kinh Lăng Nghiêm cũng có giải thích, nhưng kỹ càng nhất là Kinh Lăng Già.

Hỏi: Tu theo tông chỉ của Tịnh Độ và tông chỉ của Thiền tông đưa đến kết quả như thế nào?

Đáp: Tông chỉ của Tịnh Độ, của Thiền Tông, kể cả của các tông các phái trong Phật Giáo, mục đích đều như nhau, cũng là muốn thành Phật. Thành Phật không phải trở thành một vị thần linh, mà là giác ngộ, ở trong chiêm bao thức tỉnh thì khổ trong chiêm bao tự dứt, vì giác ngộ mới giải thoát tất cả khổ, đạt đến tự do tự tại, cho nên nói là thành Phật, kỳ thật Phật đã thành sẵn, Kinh Viên Giác nói “Tất cả chúng sinh đều đã thành Phật” (Sư phụ thí dụ quặng vàng, lược qua).

Tất cả pháp môn cuối cùng chỉ là hiện ra Phật tánh, thật ra nói Phật tánh là tâm. Tại sao nói Phật tánh? Vì chữ Phật nghĩa là giác ngộ, tâm này có tánh giác ngộ, nên gọi Phật tánh; nếu không có tánh giác ngộ thì chẳng thể thành Phật.

Nói đến chữ TÂM thì tất cả đều là tâm, “vạn pháp duy tâm”, “tất cả do tâm tạo”, vũ trụ vạn vật, địa, thủy, hỏa, phong v.v... đều bao gồm trong đó, chẳng cái nào thiếu sót, cho nên nói tất cả thế gian đều là Phật pháp; Lục Tổ nói “Phật pháp tại thế gian, chẳng lìa thế gian giác”, cái tách này, bình này, kể cả cái thân này đều từ diệu tâm sanh ra. Bây giờ chúng sinh chấp cái thân này là ta, còn cái tách, cái bình chẳng phải ta, nếu theo Phật pháp thì tất cả đều là ta, bởi vì tất cả đều từ tâm sanh ra, thì đâu có cái nào ở ngoài tâm? Nên nói đều là tự kỷ. Nếu tất cả đều là tự kỷ, thì mặc dầu nói là ta, nhưng đã phá được ngã chấp, chẳng còn tương đối, nên nói là đồng thể bi, tất cả đồng một bản thể (tâm).

Thế thì Tịnh Độ cũng là tâm, Thiền cũng là tâm, những người tu Tịnh Độ không biết nên chấp cái thật cái thân này.

Nếu nói cho đúng thì Phật Giáo chẳng phải là một tôn giáo, hai chữ Tôn Giáo là do người Nhật đặt ra, tất cả các tôn giáo khác như Thiên Chúa Giáo, Hồi Giáo … chú trọng về tín ngưỡng, phải tin vào Giáo chủ, nên thuộc về tôn giáo, còn Phật Giáo thì khác, Phật Thích Ca nói “Tất cả chúng sinh đều là Phật”, đều bằng với Phật.

Vì tâm chẳng có hình tướng số lượng, bộ não chẳng thể nhận biết, nhưng sự dụng thì rõ ràng, ví như cái thân này, cái tách này, cái bàn này, ghế này … đều là dụng của tâm, vũ trụ vạn vật đều là dụng của tâm, nên Đức Phật nói “Nhất thiết duy tâm tạo”. Nhưng nhà khoa học thì không tin, chỉ tin vào vật chất, nói tâm này cũng do vật chất sinh ra. Ngài Nguyệt Khê trong Đại Thừa Tuyệt Đối Luận có một biểu đồ nói về bốn thừa: Tiểu thừa nói về Duy vật, Trung thừa nói về duy tâm, Đại thừa nói tâm vật hợp một, Tối thượng thừa thì vô sở trụ, nói chẳng phải tâm, chẳng phải vật, tức chẳng phân biệt tâm khác với vật, là phi tâm phi vật, chẳng phải có hai.

Ví như mấy mươi cây đèn trong một phòng, đèn lớn ánh sáng mạnh, đèn nhỏ ánh sáng yếu, đèn dù khác nhau nhưng ánh sáng chẳng phải có hai; năm cây đèn cũng chỉ một ánh sáng, một triệu cây đèn cũng chỉ một ánh sáng. Lại nữa, những người khoa học thì biết rõ ánh sáng cùng khắp hư không, đã cùng khắp thì sự tương đối tự nhiên tiêu diệt, chẳng còn tương đối nữa.

Theo Phật pháp, nguồn gốc của tương đối là hữu và vô, hữu là, vô là không. Tất cả chúng sinh đều do chấp ngã mới gây ra đủ thứ khổ và phiền não, tức chấp thân này là ta, bây giờ thành lập có ta tức hữu ngã, được không? Ví dụ thân ta là một trong những cây đèn, muốn thành lập hữu ngã thì phải chỉ ra ánh sáng đèn nào thuộc về của ta, quí vị có ai chỉ ra được không? Ánh sáng đèn cùng khắp chánh điện này, có ai chỉ ra được ánh sáng nào là của ta? Không được. Tại sao? Vì ánh sáng đèn nào cũng cùng khắp, dù lớn hay nhỏ, bao nhiêu triệu cây đèn cũng cùng một ánh sáng, chẳng sức mạnh nào chia thành hai ánh sáng được.

Thế thì nói không có ta, tức vô ngã, được không? Muốn thành lập vô ngã, quí vị phải chỉ ra chỗ nào không có ánh sáng đèn của ta? Chỗ nào cũng cùng khắp, vậy muốn thành lập nghĩa vô ngã cũng không được, vì chẳng thể chỉ ra.

Mặc dầu chẳng thể chỉ, nhưng không phải là không có những cây đèn khác biệt, ví như một trăm cây đèn vẫn là một trăm cây, đèn lớn vẫn phát ra ánh sáng mạnh hơn, đèn nhỏ vẫn phát ra ánh sáng yếu hơn, chứ chẳng phải tương đối tiêu diệt rồi ánh sáng và đèn cũng tiêu diệt luôn. Cho nên, tất cả chúng sinh dù cùng một Phật tánh, cùng một tâm, nhưng mỗi mỗi chúng sinh vẫn là khác nhau, cũng như tất cả đèn cùng chung một ánh sáng mà mỗi mỗi đèn vẫn khác nhau vậy. Nếu chúng ta sanh khởi tâm chấp thì có cái này cái kia, muôn ngàn sai biệt; có Tịnh Độ, Thiền Tông, Thiên Thai, Hiền Thủ, Duy Thuúc, Tam Luận … đủ thứ tông phái, cho đến tà ma tà đạo, thế gian công thương kỹ nghệ … nhưng công thương kỹ nghệ, tà ma tà đạo, tông phái này tông phái kia đều là một tâm chứ chẳng phải hai tâm. Do đó, nói Phật Giáo chẳng phải tôn giáo, vì tất cả gồm trong đó. Nếu hiểu được tất cả đều ở trong tâm, chẳng phải ở ngoài thì khỏi cần phân biệt Tịnh Độ, và Thiền, sở dĩ có phân biệt vì có tâm chấp vậy.

Nay người đời nhìn Phật Giáo như là một tôn giáo, vì thấy giáo đồ mê tín, cho rằng Phật Giáo là một tôn giáo mê tín. Sự thật thì giáo lý của Phật Giáo là chánh tín, là phá mê tín, nhưng vì Phật Giáo đồ không hiểu, trong Thiền Tông có nói: “Ấy chẳng lỗi tại đệ tử, là lỗi tại người Thầy”, tại tu sĩ tự mình mê tín rồi dạy Phật tử cũng mê tín theo.

Tại sao nói chánh tín là phá mê tín? Như Bát Nhã Tâm Kinh, các chùa ngày thường đều tụng mấy lần, tụng thì tụng, mà trong cuộc sống hằng ngày thì nghịch với Kinh. Trong Kinh nói “Vô lục căn, lục trần, lục thức, vô lão tử … cho đến vô Khổ Tập Diệt Đạo, vô trí diệc vô đắc”, vô lão tử là không có già chết, cái đó cón thuộc phạm vi Giáo môn chứ chưa phải thiền môn, người ta còn tin không nổi! Nếu muốn phổ biến cho những người thì phải dạy người ta mê tín, đó mới dễ tin và phổ biến được nhiều, vì những người mê tín rất dễ dàng đem gia tài đi cúng, họ cho rằng càng cúng nhiều càng được phước nhiều, còn dạy người chánh tín thì tất nhiên khó tin rồi. Chỉ có những người đã phát tâm tu giải thoát, kiếp trước đã tu, đã gieo trồng thiện căn rồi, kiếp này mới có lòng tin chơn thật. Kinh Kim Cang nói: “Phát lòng tin trong sạch, chẳng phải chỉ kiếp trước nơi một Phật hai Phật gieo trồng thiện căn, mà là vô lượng vô biên hằng sa chư Phật gieo trồng thiện căn”, mới được lòng tin trong sạch như hiện nay vậy. Có lòng tin chắc chắn, sự tu mới chắc chắn, giải thoát mới chắc chắn.

Nhiều người đã phát tâm tu, ấy là nhiều kiếp đã gieo trồng thiện căn, mới có nhân duyên đến dự Thiền thất, đến nghe tôi giảng về pháp chánh tín. Tôi không bao giờ giảng về mê tín, người cúng dường chánh tín không mong đợi phước báo và cúng dường vô điều kiện, không đòi hỏi tôi tụng kinh cầu an cầu siêu, cũng không cần biết phước báo đó sẽ lớn như thế nào.

Tôi đến giảng tại các Phật học viện, mặc dầu tôi chuyên hoằng Tổ Sư Thiền, nhưng người ta hỏi về Tịnh Độ thì tôi giải đáp về Tịnh Độ, hỏi về Thiền giải đáp thiền, cho đến các pháp môn khác. Ai thích tu pháp môn nào thì tôi dạy pháp môn đó, chứ chẳng phải bắt buộc mọi người phải tu Tổ Sư Thiền.

Hỏi: Trong chùa có nuôi chó mèo, con mèo không chịu ăn chay, vậy có thể mua cá cho nó ăn không?

Đáp: Người nào mua cá cho mèo ăn thì người đó trả nợ giùm cho con mèo.

Hỏi: Vậy nếu con mèo bị chết đói thì chúng con có phải chịu tội nhân quả không?

Đáp: Trong giới Bồ tát cấm nuôi mèo, tại sao? Vì nó sát sanh, nay muốn nuôi con mèo để nó bắt buộc là gián tiếp sát sanh, còn phải trả nợ mạng nữa.

Hỏi: Những vật thực cúng vong, người tu không ăn được, tại sao?

Đáp: Tôi thì có ăn, người ta cho tôi, tôi ăn hết.

Hỏi: Tại sao lúc nhập Hạ, buổi trưa ăn cơm quá đường thường cúng súc sanh, và đọc câu “Đại bàng kim xí điểu, khoáng giả quỉ thần chúng” là như thế nào?

Đáp: Đó gọi là thí thực, nhưng nếu nói biến một hạt gạo thành bảy, bảy biến thành bốn mươi chín, cứ biến hoài bằng biến thực chơn ngôn ấy phải có sức biến, nếu không có sức biến trở thành lừa gạt, vì có mấy hạt cơm thì làm sao đủ cho người ta ăn no? Hễ biến được thì bao nhiêu cũng đủ, dẫu biến cho con người ăn cũng được nữa.

Hỏi: Vậy phải là người kiến tánh rồi mới biến được?

Đáp: Không phải, người ấy phải trì giới trong sạch, phải có sức tu và tâm lực mạnh mới biến được, vì nhất thiết duy tâm tạo. Cho nên, nếu là người không đủ sức biến tức thành lừa gạt.

Hỏi: Nhân quả và nghiệp lực có giống nhau không?

Đáp: Nghiệp do nhân quả mới có, gọi là nghiệp nhân nghiệp quả; hễ nói lên một niệm thiện thì tạo nghiệp thiện được thiện quả, nổi một niệm ác là tạo ác nghiệp bị ác quả. Có nghiệp nhân mới có nghiệp quả, nay chúng ta chưa kiến tánh, vẫn phải theo nghiệp xoay chuyển: nổi niệm lên cũng là nghiệp, theo niệm đi làm cũng là nghiệp, nếu không có nghiệp thì không có luân hồi.

Hỏi: chúng sinh trong vòng tam giới chưa được giải thoát, các Bồ tát và A la hán đã giải thoát rồi, vậy cảnh giới của những vị này đang trụ xứ khác hay không khác?

Đáp: Bây giờ không lo cho mình tu giải thoát mà lo cho các bậc Thánh, cảnh giới của những bậc này đâu cần mình lo! Dẫu cho lo cũng đâu biết được? Công phu của mình đến chỗ nào mới biết đến chỗ đó, Bồ tát chứng quả Sơ địa muốn biết về Nhị địa cũng không được, chứng quả Nhị địa rồi muốn biết cảnh giới Tam địa cũng không được. Bậc Bồ tát đã cao hơn A la hán, Bích Chi Phật còn không thể biết, huống là chưa chứng ư! Biết có lợi ích gì? Muốn biết thì phải tu.

Hỏi: Trong Kinh Pháp Bảo Đàn có câu “Hữu tình lai hạ chủng, gieo nhân quả ắt thành, vô tình diệc vô chủng, vô tánh diệc vô sanh”. Vậy thế nào là vô tánh diệc vô sanh?

Đáp: Bài kệ này là kệ truyền Pháp của Ngũ Tổ truyền cho Lục Tổ: Hữu tình mới có thể gieo giống, tức tu thành Phật, có nhân địa mới được sanh, còn vô tình thiền không phải hạt giống Phật, chẳng thể thành Phật.

Hỏi: Vậy tại sao trong Tam tạng giáo điển lại nói: “Hữu tình vô tình đồng viên chủng trí?”

Đáp: Nếu không phân biệt thì hữu tình và vô tình đều là do tâm tạo, nhưng hữu tình mới có tâm, vô tình thì chẳng tâm; có tâm đã thành Phật, vô tình vô tâm, lấy gì để thành Phật? Nó chỉ sanh trưởng theo công thức mà thôi. Cũng có người nói: Cây cỏ cũng có sinh mạng, như lấy dao chặt cũng ra mủ như con người ra máu vậy; giết hữu tình là sát sanh, đốn cây chặt cỏ cũng là sát sanh, phải không?

Không phải, hai chữ Bồ tát tức Bồ đề Tát đõa, dịch là giác hữu tình. Bồ tát chỉ có thể giác ngộ hữu tình, không thể giác ngộ cho vô tình, vì vô tình không có tâm giác ngộ, nên chẳng thành Phật.

Hỏi: Vậy xin Sư phụ khai thị lại hai câu cuối của bài kệ.

Đáp: Thật ra sinh tử đã không có sự bắt đầu tức là vô tánh cũng vô sanh, đã nói vô thỉ vô sanh thì tánh bắt đầu từ đâu, sanh bắt đầu từ đâu? Nếu có sanh ắt phải có sự bắt đầu. Nên người chứng ngộ gọi là ngộ pháp vô sanh, chứng vô sanh pháp nhẫn.

Hỏi: Thế thì hai câu sau với hai câu trước cho thấy hai thái cực khác nhau?

Đáp: Do có tâm chấp thật mới thành khác. Nói “hữu tình lai hạ chủng” chẳng phải là thật, “vô tình diệc vô chủng” cũng chẳng phải là thật, đều là vô tánh vô sanh. Nếu hữu tình lai hạ chủng là thật có chủng để sanh thì làm sao nói là vô tánh diệc vô sanh? Vì có sự bắt đầu có sự sanh khởi rồi! Có sanh có chủng với vô sanh vô chủng chẳng khác, cũng như nhắm mắt chiêm bao và mở mắt chiêm bao đều là chiêm bao. Nhất thiết duy tâm tạo: hữu tình lai hạ chủng là tâm tạo, vô tình diệc vô chủng cũng là tâm tạo thì chẳng thật, chẳng thật thì không có tánh, nên nói vô tánh diệc vô sanh, đâu có mâu thuẫn?

Hỏi: Người tu hành chỉ thọ bữa cơm Ngọ, có lợi ích gì trong việc tu hành?

Đáp: Trong mười giới của Sa di có một điều là không ăn phi thời. Quá giờ Ngọ cho đến rạng sáng hôm sau thuộc phi thời, uống thì được, những thực phẩm phải nhai thì không được dùng. Đó có hai nguyên do: Một là sau khi ăn no ngồi thiền rất khó, hai là buổi chiều nếu còn ăn thì người tại gia phải lo tiếp một bữa cơm nữa. Theo phong tục ở Thái Lan, người xuất gia nào cũng phải đi khất thực, kể cả ông vua xuất gia cũng vậy. Người tại gia muốn cúng dường bao nhiêu phần thì chuẩn bị bao nhiêu xuất, sáng sớm đem dọn ra trước cửa, đợi các vị Tu sĩ đi qua, cúng dường xong mới dẹp bàn. Các vị tăng nhận được phần ăn sẽ chia làm hai: bữa sáng một nữa và bữa trưa một nữa, hễ quá giờ Ngọ là không ăn.

Cho nên ở Thái Lan, không được đi mua đồ ăn vào buổi chiều, mọi người sẽ cho là phá giới, mặc dầu phần ăn đó là chuẩn bị cho ngày mai cũng không được. Những Tu sĩ người Hoa không trì Ngọ, khi dùng bữa chiều phải đóng cửa lại ăn lén, sợ người Thái Lan thình lình bắt gặp cho là không giữ giới.

Hỏi: Vấn đề trì Ngọ ở Việt Nam như thế nào? Chúng con nếu không ăn tối không đủ sức kinh hành.

Đáp: Việt Nam thuộc xứ nóng còn dễ, Trung Quốc là xứ lạnh, mùa đông thường lạnh đến chịu không thấu, ở chùa Cao Mân vào mùa đông lại thường đả luôn mười thất, liên tiếp 70 ngày, theo giới luật là phải trì Ngọ, Ngài Lai Quả thấy mấy vị Tăng trẻ lúc bào hương không đủ nhiệt năng để chống lại rét lạnh, ảnh hưởng đến sự tu, nên Ngài cho buổi chiều dùng cháo, ấy cũng là phương tiện giúp cho tu giải thoát.

Nếu theo giới luật ấy là phá giới, nhưng sở dĩ trì Ngọ là vì sự tu đến giải thoát, mà không trì Ngọ cũng vì là sự tu đến giải thoát, chứ không phải phá giới. Tất cả những giới luật chướng ngại đến sự tham thiền Ngài Lai Quả đều bãi bỏ, ấy là vì sự tu chứ chẳng phải phá giới. Đức Phật cũng có nói “Tùy theo phương tiện có thể sửa đổi”.

Ví như ở Ấn Độ, tu sĩ đi làm ruộng là phá giới, còn ở Trung Quốc thì phong tục lại khác, tu sĩ đi xin ăn thì người đời cho là “con mọt gạo”, còn tu sĩ đi trồng trọt mới được khen ngợi. Cho nên, ở Ấn Độ làm ruộng là phá giới, ở Trung Quốc làm ruộng là trì giới. Sở dĩ Đức Phật chế định Giá giới là vì muốn Phật pháp được hoằng dương nơi thế gian, nếu người thế gian không chịu thì làm sao hoằng dương? Thế nên Phật pháp đến bất cứ nơi nào trên thế gian đều được hoan nghinh, vì theo giới luật của Phật Giáo: Nếu ai phạm luật của nhà nước, tức phạm giới luật nhà Phật.

Hỏi: Ni chúng chỉ được xuất gia một lần, nếu có những vị đã ra đời rồi trở lại chùa, Thầy cho xuất gia thọ giới lại nữa, vậy có nhân quả gì không?

Đáp: Tức là xuất gia hai lần. Nếu vị bổn sư biết mà vẫn tiến hành thì vị bổn sư đó phải chịu nhân quả.

Hỏi: Nếu người đó dù ra đời nhưng vẫn còn độc thân, không có lập gia đình?

Đáp: Đó là ý của người bổn sư chứ không phải theo đúng nhà Phật, thì bổn sư đó phải chịu nhân quả.

Hỏi: Thế nào là làm cho thân Phật chảy máu?

Đáp: Đốt kinh Phật, phá hủy tượng Phật là làm cho thân Phật chảy máu.

Hỏi: Thế nào là phá Hòa hợp Tăng?

Đáp: Phá Hòa hợp Tăng là tội lớn. Chữ Tăng là tiếng Ấn Độ, dịch là hòa hợp chúng, theo qui định phải từ bốn vị Tỳ kheo trở lên mới gọi là Tăng. Nếu dùng những hình thức như thị phi hai đầu, khiến Tăng đoàn bị tan rã, ấy là phá hòa hợp Tăng, phỉ báng Tăng đoàn.

Hỏi: Thế nào là giết A xà lê?

Đáp: A xà Lê là tiếng Ấn Độ, dịch là thân giáo sư. Ví như đi thọ giới, vị giáo thọ sư gọi là Giáo thọ A xa lê, người dạy về Yết ma gọi là Yết ma A xà lê. Tu sĩ giết hại người thường cũng còn phạm tội Ba la di, nếu giết hại A xà lê thì tội càng nặng hơn.

Hỏi: Nếu như tình cờ đốt hết nguyên một ổ kiến thì chúng con cũng phải đầu thai thành từng con kiến một để trả nợ sao? Vì con nghĩ con người lớn hơn con kiến mà!

Đáp: Phải, vì nó cũng là chúng sinh, cũng có Phật tánh, sau này cũng sẽ thành Phật. chúng sinh bình đẳng, chẳng phải vấn đề lớn hay nhỏ, ví như con voi tuy lớn như thế, cũng chỉ là một sinh mạng.

Hỏi: Con cái khó dạy khiến bậc cha mẹ luôn phải lo lắng phiền não, vậy có phải là nghiệp quả kiếp trước hay kiếp này không? Làm sao tiêu trừ nghiệp chướng?

Đáp: Tâm của chúng ta vốn chẳng nghiệp chướng, ấy là bởi do mình suy nghĩ nên trở thành nghiệp chướng của mình. Cái tâm năng suy nghĩ vốn chẳng có nghiệp, nghiệp là sở suy nghĩ của tâm, nếu tâm chẳng suy nghĩ thì không có nghiệp chướng. Nay chúng ta tham thiền là không cho tâm suy nghĩ, chỉ cần giữ được nghi tình không biết, nghiệp chướng chẳng cần diệt, tự nó sẽ tiêu trừ.

Hỏi: Con tham thiền không chú ý câu thoại đầu, có bị tẩu hỏa nhập ma không?

Đáp: Tẩu hỏa nhập ma phải có nhân do: Có sở cầu, có sở đắc, có sở sợ thì có thể tẩu hỏa nhập ma, còn đường lối thực hành tham Tổ Sư Thiền là vô sở cầu, vô sở đắc, sô sở sợ, tức đã phá được ngã chấp thì ma nhập ở chỗ nào? Tham không đúng chỉ là không có công hiệu thôi.

Hỏi: Trước khi tham Tổ Sư Thiền và dự Thiền thất thì con ăn mặn, vậy có tội gì không?

Đáp: Ăn mặn là nhân quả, có tu Tổ Sư Thiền hay không tu Tổ Sư Thiền thì ăn một cục thịt vẫn phải trả một cục thịt, giết một mạng phải trả một mạng, chứ không dính dáng với Tổ Sư Thiền.

Hỏi: Ý con muốn hỏi là trong thời gian dự Thiền thất, phải ăn chay đúng bảy ngày không?

Đáp: Mục đích tham dự Thiền thất là muốn đạt đến kiến tánh thành Phật, giải thoát tất cả khổ, chẳng dính dáng đến mấy vấn đề trên.

Hỏi: Con nghĩ rằng nếu căn cứ trên vấn đề nhân quả, mà người tu hành chỉ chú trọng tu phước không tu huệ, thì A la hán còn ôm bát không. Lại nữa, nữa, trong lịch sử Thiền tông có những vị Tổ sau khi kiến tánh rồi còn thiếu duyên về hoằng pháp lợi sanh, phải ở ẩn không ra hoằng pháp. Đức Phật cũng nói “Nều người thường tạo phước hữu lậu, khi chứng quả phước hữu lậu sẽ trở thành phước vô lậu”, sao Sư phụ lại nói không dính dáng với Tổ Sư Thiền?

Đáp: Mục đích tu Tổ Sư Thiền là muốn phát hiện bản tâm của mình, khi bản tâm hiện lên gọi là kiến tánh thành Phật, tất cả năng lực đều sẵn đủ, chứ chẳng phải do tu phước, tu huệ mới thành.

Thiền Tông tạm gác qua, này nói về Giáo môn: Bát Nhã Tâm Kinh nói “Vô trí diệc vô đắc”, bài này mỗi chùa hàng ngày đều tụng trên ba lần “Tu phước, tu huệ” chỉ là lời phương tiện để lừa gạt chúng sinh cho ham thích sự tu, cũng như Thiền Tông nói “Lấy lá cây vàng gạt con nít khóc” mà thôi!

Những gì ông hỏi đều là phương tiện đối với người có bệnh chấp nặng, còn Thiền Tông thì khác, vì đó là pháp Thiền trực tiếp, để cho những người tin được ít phí sức, mau đạt đến tự do tự tại, tự làm chủ cho mình. Người tu phước tu huệ dẫu cho thành công cũng chẳng thể giải thoát, vì ngã chấp còn quá nặng; hễ ngã chấp còn, dù tu thành cũng chỉ thành ta ma ngoại đạo. Trong Phật pháp bất cứ Tiểu thừa, Trung thừa, Đại thừa, căn bản đều phải phá ngã cháp, nay dùng ngã chấp để dạy người, dẫu cho mọi người nghe theo, đâu có ích lợi gì?

Hỏi: Nếu những người không đủ lòng tin đối với Tổ Sư Thiền thì sao?

Đáp: Nếu họ theo ta ma thì thành tà ma, theo ngoại đạo thành ngoại đạo, mà tu theo Tịnh Độ cũng được, tu theo các tông phái của Giáo môn cũng được, đâu nhất thiết phải bắt buộc theo Tổ Sư Thiền!

Hỏi: Trong cuốn Thiền Thất Khai Thị lục, Ngài Lai Quả dạy rằng trong quá trình dụng công có ba trạng thái xảy ra: “cực lạ, cực quen và phi phàm phi thánh” là như thế nào?

Đáp: Vọng tưởng đã quen từ lâu đời, nghi tình thì lạ; nghi tình quen được một ngày thì vọng tưởng lạ đi một ngày, đến khi nghi tình quen thuộc hết thì vọng tưởng không còn, lúc đó là đến thoại đầu, tức sắp kiến tánh.

Hỏi: Lúc dụng công ở Thiền đường, ví dụ khi tọa hương, nghi tình được mười phần thì khi mở mắt chỉ còn năm, đứng dậy đi kinh hành còn lại hai, về đến nhà chỉ còn một, và đôi khi mất tiêu luôn?

Đáp: Vì công phu còn lạ, còn dùng tâm phân biệt, còn có sự biết chứ không phải là tâm không biết. Bây giờ bất cứ biết có năm phần mười phần, cho dù biết có 100% cũng không được, đều là biết, thoại đầu là chưa nổi niệm biết, chưa có niệm nào hết mới là tham thiền, cứ dùng cái biết để tham thì chẳng phải tham thiền, chỉ là niệm câu thoại, tham thoại vĩ mà thôi.

Hỏi: Vậy khi dụng cộng ở Thiền đường là có Long Thần Hộ pháp, hay từ lực của Sư phụ?

Đáp: Tôi đã nói là “Giữ nghi tình không biết”, nay cứ muốn tìm hiểu, muốn biết, là nghịch với nghi tình rồi. Nếu chỉ dùng sự không biết để tu thì chỗ nào cũng như nhau, đã không biết thì chỗ náo nhiệt cũng không biết, chỗ vắng lặng cũng không biết.

Hỏi: Con là người ăn chay, nhưng ở nhà nấu cơm cho con chán ăn thì con có dùng mỡ để làm đồ ăn. Tối đến, con chiêm bao thấy Phật Bà nói với con rằng “Hãy giữ mười hai giới cấm”. Theo con biết, cư sĩ chỉ có ngũ giới, vậy là thế nào?

Đáp: Tại người có tà kiến nên mới thấy Phật Bà, Phật Bà là gì? Trong đạo Phật không có Phật Bà, nay thấy có Phật Bà tức có tà kiến mới thấy, vì đó là tà nên khác hơn ngũ giới của cư sĩ, Sa di cũng chỉ có mười giới, tại gia làm sao có mười hai giới!

Hỏi: Kính bạch Sư phụ, còn vừa hỏi câu thoại, vừa nhìn chỗ không biết đó, càng nhìn càng hỏi càng thắc mắc, công phu như vậy có đúng không?

Đáp: Nếu công phu thật sự như vậy, giữ được nghi tình như vậy là đúng.

Hỏi: Con vừa tham thiền vừa xem kinh sách của Sư phụ để tăng trưởng lòng tin tự tâm, được không?

Đáp: Khi tin tự tâm chưa đầy đủ thì phải người, nếu tin tự tâm 100% thì không cần xem kinh sách, và nếu tin tự tâm 100% cũng chẳng còn hứng thú để xem nữa.

Hỏi: Người tham thiền vừa đề lên câu thoại đầu là nghi tình nổi lên liền, hay là tham một thời gian sau nghi tình mới nổi lên?

Đáp: Ấy là tùy theo mỗi người, có người lúc đầu chỉ là niệm câu thoại, tức tham thoại vĩ, có người vừa đề câu thoại thì có thắc mắc, tức có nghi tình nổi lên; cũng có người tham một thời gian rồi thình lình nghi tình bị ngưng lại một hai ngày. Ngài Lai Quả cũng có kinh nghiệm này, nhưng không sao.

Hỏi: Con tham câu “Sanh từ đâu đến, chết đi về đâu?” tự hỏi thầm câu thoại, muốn biết nơi đi về khi chết nhưng không biết được nên thắc mắc, con dùng tâm nhìn chăm chăm cái thắc mắc như mèo rình bắt chuột, muốn soi thủng cái cản trở không cho mình biết. Khi cái thắc mắc đó lặng hết, con lại thầm hỏi nữa, công phu như thế có đúng không?

Đáp: Đúng một phần nào. Tại cứ dùng cái biết để so sánh, chẳng giữ cái không biết, mà cứ so sánh cho mình như thế này, thế kia. Bây giờ tham thiền cứ nhìn chỗ không biết và hỏi câu thoại để kích thích sự không biết đó, đừng dùng ý thức cho là cái gì cả.

Hỏi: Sư phụ dạy phải vô sở trụ, nhưng chúng con nghe pháp của Sư phụ nói đến đâu thiền trụ đến đó, trụ hoài chẳng bỏ được, vậy phải làm sao?

Đáp: Cũng là do cái ngã. do muốn đắc muốn cầu, còn sợ, tức chưa thực hành chín chữ “Vô sở đắc, vô sở cầu, vô sở sợ” và chưa tin tự tâm, hoặc tin tự tâm chưa đầy đủ, nên còn muốn tìm kiếm ở ngoài.

Hỏi: Niết bàn của Tiểu thừa có phải tới vô thỉ vô minh không?

Đáp: Phải.

Hỏi: Tại sao ở nơi vô thỉ vô minh lại sanh ra nhất niệm vô minh?

Đáp: Vô thỉ vô minh bị kích thích nổi lên một niệm, gọi là nhất niệm vô minh, Tiểu thừa dẹp được nhất niệm vô minh thì trở lại vô thỉ vô minh. Nếu không phá được vô thỉ vô minh, cứ trở đi trở lại, hễ bị kích thích lại nổi lên nhất niệm vô minh, dẹp được nhất niệm vô minh lại trở về vô thỉ vô minh. Trong Đạo giáo Trung Quốc nói “Vô cực” tức vô thỉ vô minh, nói từ vô cực nổi lên một niệm gọi là Thái cực, từ Thái cực sanh Lưỡng nghi tức âm dương. Triết học Phương Đông và Triết học Phương Tây thì dùng ý thức suy nghĩ đến vô thỉ vô minh, còn Triết học Phương Đông như Lão Tử, Trang Tử dùng sự tu, có kinh nghiệm trực tiếp chứ chẳng phải dùng suy luận để đến vô thỉ vô minh, nên hơn Triết học Phương tây, nhưng cho chỗ đó là cuối cùng tức là Niết bàn.

Hỏi: Vậy từ chỗ nào kích thích để nổi lên nhất niệm vô minh?

Đáp: thấy cái đẹp liền nổi lên niệm ham thích, biết cái xấu liền nổi niệm chê bai, ấy là kích thích. Mắt thấy tai nghe đều có kích thích, ngửi, nếm, xúc đều có kích thích, tức lục căn tiếp xúc lục trần đều có kích thích, tai thì muốn nghe lời khen ngợi chứ không muốn nghe tiếng chửi mắng chê bai, hễ gặp người chửi mắng liền tức giận, đó là kích thích.

Hỏi: Vậy tập khí từ đâu ra?

Đáp: Tập khí tức thói quen: Ví như xưa kia chưa có đèn điện, mọi người quen dùng đèn dầu, nay đã quen dùng đèn điện, thỉnh thoảng cúp điện một buổi liền thấy bực bội, ấy là tập khí khiến thành kích thích. Bây giờ chúng ta tu là muốn dứt hết tất cả tập khí.

Hỏi: Con tham câu “Sanh tử từ đâu đến, chết đi về đâu?” con nhìn vào chỗ không biết, chăm chăm như mèo rình bắt chuột, công phu như thế phải không?

Đáp: Phải thì phải, nhưng không cần nổi niệm biết như mèo rình chuột.

Hỏi: Người hành giả tham Tổ Sư Thiền có được chư Thiên hoặc ai đó hộ trì không?

Đáp: Trong các Kinh đều nói đến Long thiên Hộ pháp, những người chơn tu chánh pháp đều được Long thiên Hộ pháp ủng hộ, chứ không phải chỉ có người tham thiền.

Hỏi: Trong cuốn Nghiên Cứu Kinh Lăng Già của Thiền sư Suzuki nói: “Bồ tát muốn thành Phật phải nhờ Phật gia trì” như vậy có đúng không?

Đáp: Không đúng, vì Suzuki là dùng tri giải, dùng kiến thức của ý thức. Suzuki có trước tác cuốn Thiền luận, chỉ hai chữ “Thiền Luận” đã không đúng rồi. Tổ Sư Thiền không thể luận, có luận thì chẳng phải Tổ Sư Thiền. Ngã chấp của ông ấy còn quá nặng, tại sao biết? Nếu là người thật sự kiến tánh thì không cần người biết, không muốn người ta biết, còn Suzuki lại đi khắp thiên hạ để khoe tài, đem những lời nói của Phật Thích Ca đã bỏ vào thùng rác, lượm lên lên cho là quí báu để đi khoe khoang, cho những lời đó không phải của Phật Thích Ca mà là của y. Tuy ngã chấp rất nặng, nhưng vì ông ấy giải thích công án rất có lý, nên giới trí thức rất khâm phục, cho ông ấy là đệ nhất Thiền sư trên thế giới.

Hỏi: Hồi hướng là gì? Phóng sanh rồi đem công đức hồi hướng cho người khác được không? Gia trì luật là gì? Và Phật gia trì cho ai? Bằng cách nào?

Đáp: Thập Hồi hướng là của Giáo môn, dùng để phá ngã chấp, thời nay đệ tử của Tam bảo lại mượn hai chữ Hồi hướng để tăng cường ngã chấp, cho làm việc lành đó là của tôi, tôi muốn hồi hướng cho ai cũng được: người này là thân nhân của tôi nên tôi hồi hướng; người kia tốt với tôi nên tôi hồi hướng … tức tăng thêm ngã chấp, ấy là nghịch với ý của Phật, còn Đức Phật dạy về Thập Hồi hướng là để phá hết ngã chấp rồi lên lên Sơ Địa.

Về sự phóng sanh: Phóng sanh tự nhiên sẽ được phước đức, sau này những con thú đó sẽ báo ơn lại, chứ không cần hồi hướng. Bố thí cũng vậy, nay người ta muốn phóng sanh, đi mua xong đem về chùa, tụng kinh tụng chú rồi mới thả, mấy trăm con chim nhốt chặt trong lồng, đến khi tụng kinh xong muốn phóng thì chết hết một số. Lại nữa, có người sợ đến ngày phóng sanh không có chim, phải đi đặt trước, tức mượn người ta bắt, bắt xong rồi thả, cho nên đó không đúng với ý nghĩa phóng sanh. Phóng sanh là khi gặp ở ngoài đường liền mua liền thả, hoặc chỉ cần niệm Phật hay đọc tam qui y, không cần niệm chú, vì dù nó có nghe cũng đâu biết là gì?

Còn nói đến gia trì: không thể gia trì được. Nếu Phật có thể gia trì cho mình thì không có nhân quả, tức là không trồng bí mà xin Phật gia trì cho mình được quả bí, không nhân mà được quả. Lại nữa, như trồng đậu mà xin gia trì được quả bí, ấy là không đúng nhân quả. Làm thiện được phước quả, làm ác bị khổ quả, bây giờ làm ác rồi xin Phật gia trì cho phước quả sao? Cho nên, nếu gia trì được là không có nhân quả.

Tất cả đều do tâm mình tự tạo, chứ chẳng thể do người khác tạo cho mình, nên tôi thường dùng ăn cơm để thí dụ: Ai ăn nấy no, cha mẹ dù thương con thế nào cũng không thể ăn no giùm con, con dù hiếu thảo đến đâu cũng không thể ăn no giùm cha mẹ.

10.12/08/94 tại Chùa Từ Ân, Q. 11

Hỏi: Phật tánh là sanh hay chẳng sanh? Nếu nói sanh thì đồng với nghĩa thức tâm phan duyên, sanh các loại hiển thức lưu chú; nếu nói chẳng sanh thì đồng với lý rỗng không tịch diệt của Thanh văn Nhị thừa. Người trí nơi các duyên sanh khởi các loại thức tưởng thì làm sao giác được tự tâm hiện lượng? Xin Hòa thượng giải nghi cho cơn chỗ này.

Đáp: Phật tánh chẳng phải sanh hay vô sanh, nói “Phật tánh” cũng chẳng phải Phật tánh nữa. Tất cả Phật pháp đều nói về cái tâm, tại tâm có tánh giác ngộ, nên gọi là Phật tánh. Bản thể của tâm cùng khắp không gian chẳng khứ lai, nên gọi Như Lai; vì vốn chẳng sanh diệt, nên gọi Niết bàn. Đã không sanh không diệt thì làm sao có sanh và vô sanh? Sanh, vô sanh là do có bệnh chấp, co chúng sinh chấp thật sự sanh nên Phật nói vô sanh, nếu chấp vào vô sanh thì bệnh chấp vẫn còn.

Không trụ chỗ sanh, cũng không trụ chỗ vô sanh, đó là nghĩa vô trụ, hễ trụ vào sanh hoặc vô sanh tức có sở trụ, có sở trụ thì mất hết cái dụng của tâm. Kinh Kim Cang nói “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, vô sở trụ là thể của tâm, sanh kỳ tâm là dụng của tâm, thể và dụng là một chứ chẳng phải hai. (Sư phụ ví dụ sự dụng của cánh tay, lược qua).

Hỏi: Thiền thất là khai thị ngộ nhập tri kiến Phật cho chúng sinh để đi đến thành tựu đạo quả của Bồ đề, vậy xin hỏi: Người ngộ đạo là do công phu miên mật, một phen liễu ngộ, ngộ được tự tánh như cùng với Phật không hai không khác, nhưng vì tập khí vọng tưởng huân tập nhiều đời kiếp, chẳng thể một lần nhảy thẳng vào biển thanh tịnh giác của Như Lai, thì các vị đó phải dùng phương tiện gì, tu hành như thế nào để lột bỏ những tập khí hữu lậu?

Đáp: Thiền thất không phải để khai thị, không cần khai thị, khai thị cũng là vọng. Thiền thất cũng như trường thi, hồi xưa người ta khổ học mười năm rồi vào trường thi là muốn thi đậu, chứ đâu phải vào trường thi để nghe khai thị! Xưa kia chư Tổ trong khi dự Thiền thất, có người ngay nơi thất thứ nhất khai ngộ, có người ở thất thứ nhì ngộ, người thì thất thứ ba ngộ … tức bình thường đã có công phu, đã đến mức rồi, như qua mười năm khổ học tất cả đều biết hết, bây giờ là đi thi, mong cho được đậu chứ chẳng phải đến trường thi để học.

Đối với tâm và Tự tánh, nay tôi hỏi ông:

- Có tin lời của Phật Thích Ca không?

- Dạ, dĩ nhiên con tin rồi, qua các Tam tạng Giáo điển, qua lịch sử tu chứng của chư Tổ cho nên rất tin tưởng về lời dạy của Đức Phật.

- Đức Phật nói tất cả chúng sinh đều có Phật tánh, có tin không?

- Dạ tin.

- Mà ông tin ông có Phật tánh không?

- Dạ tin.

Phật tánh có thể giảm bớt không?

- Dạ không thể giảm bớt.

Phật tánh có gián đoạn không?

- Dạ cũng không gián đoạn.

Nếu ông nói vậy thì ông còn muốn nghe khai thị để làm gì? Phật tánh không thể giảm bớt thì bây giờ tất cả thần thông trí huệ năng lực đều bằng với Phật Thích Ca, chẳng kém hơn một tí nào phải không? Ông đã nhìn nhận ông có Phật tánh rồi, nếu có kém hơn tức là giảm bớt; nếu bây giờ ông không phải là Phật thì là gián đoạn! Tất cả đã sẵn, đâu phải nhờ khai thị? Tại ông học rồi đuổi theo văn tự lời nói, quên mất Phật tánh sẵn có của mình. Do lòng tin chưa đầy đủ, mặc dù nói là tin, sự thật chỉ tin một phần nào thôi. Nay chỉ cần tăng trưởng lòng tin tự tâm cho đầy đủ, phát hiện cái sẵn có của mình.

Tôi thí dụ cái sẵn sàng đó cho ông biết để tẳng trưởng lòng tin:

Phật tánh khắp không gian thời gian, mặc dầu chẳng hình tướng số lượng, nhưng đã sẵn sàng. Trong Bát Nhã Tâm Kinh nói “Tánh không” tức là cái tâm này. Nói đến tánh không, nhiều người hiểu lầm Phật Giáo và tu sĩ chúng chúng tôi chán đời tiêu cực mới đi vào cửa không, nhưng sự thật thì Phật pháp rất tích cực, phàm nói đến chữ KHÔNG là hiển bày sự dụng. Tại sao? Vì bất cứ cái gì, muốn dùng phải có cái Không, chẳng có cái không thì chẳng thể dùng. (Sư phụ nói về nghĩa không của cái tách, cái bình, lược qua).

Cái không này chẳng nhúc nhích, nhưng tuụ nhiên hiển bày sự dụng: Vũ trụ vạn vật, mặt trăng mặt trời, nhà cửa cây cối … đều phải nhờ cái không này mới hiển bày sự dụng.

Chính cái Không, túc cái tâm, do tâm có sức dụng nên gọi “Tánh không”, sự dụng sẵn sàng và vô biên, tất cả dùng đều phải nhờ nó. Nó vốn hoàn toàn chẳng có cái gì hết, nhưng chính vì vậy mới hiển bày sự dụng được. Cho nên, Ngài Long Thọ, Tổ thứ 14 của Thiền tông Ấn Độ trong Trung Quán Luận nói: “Vì có nghĩa Không, nên thành tựu tất cả pháp”, nếu chẳng có cái không thì thế giới này thế giới chết.

Bây giờ con người thông minh, đem cái Không này hạn chế thành cái tách, rồi giải thích sự dụng của cái tách; đem hạn chế thành cái bình rồi giải thích sự dụng của cái bình, cho rằng cái không của tách khác hơn cái không của bình; cái không của bình khác hơn cái không của căn nhà v.v... mà chẳng biết đều cùng một cái không. Bây giờ cái tách này vỡ đi, cái bình này bể đi, căn nhà này sụp đổ, cái Không vẫn y như cũ, chẳng có thêm bớt, cho đến một quả bom nguyên tử làm nổ tung trái đất này, mặt trăng mặt trời tan rã hết, đối với cái không cũng vẫn y như cũ, chẳng bị ảnh hưởng, chẳng bị tổn thương một chút nào. Vậy đâu có nghĩa lý gì? Nay cứ đặt ra nghĩa lý của cái tách cái bình, đối với cái không này đâu ăn thua gì? Tại con người thông minh, cứ tự mình đặt ra để tự hạn chế.

Hỏi: Tự tánh chơn không, mọi hiện tượng đều từ chơn tánh lưu xuất, nhưng tại sao nói tâm không rồi, lại sanh các pháp phiền não, lại phải nhọc nhằn để độ thoát?

Đáp: Tại do ông đem cái không này hạn chế thành cái tách, rồi đặt ra nghĩa lý của cái tách, thì tách này hư cũng là phiền não … ấy do tự mình tạo ra, đối với cái không đâu dính dáng! (Sư phụ thí dụ dẫm chân lên cứt sình và trừ nghiệp chướng phiền não, lược qua).

Hỏi:Tham Thiền này có giống thiền Yoga của phương Tây không?

Đáp: Yoga là thiền Ấn Độ, chẳng phải của phương Tây, đó là phương pháp tập để trị bệnh, còn tham thiền là muốn đạt đến kiến tánh để vĩnh viễn tự do tựtại, giải thoát tất cả khổ. Tập Yoga là để hết bệnh, nhưng bệnh này hết thì bệnh kia đến, tuổi già chừng nào bệnh nhiều chừng nấy, đến tập Yoga cũng không trị được thì phải chết, còn tham thiền là muốn trị cho triệt để, chẳng còn bệnh nữa.

Hỏi: Khai quang điểm nhãn có lợi ích gì?

Đáp: Chư Phật Bồ tát nếu phải nhờ khai quang điểm nhãn thì đâu có giá trị gì? Ấy là sự mê tín.

Hỏi: Gia đình có người mất, con cháu cúng heo quay thì người cúng có tội hay người chết có tội?

Đáp: Người cúng có tội trực tiếp, vong linh nếu có biết sẽ ham thích muốn ăn, cũng bị liên lụy, vì hễ giết một mạng phải trả một mạng, ăn một miếng thịt phải trả một miếng.

Hỏi: Tham thiền cần chú trọng nghi tình và khán thoại đầu, nhìn về một niệm chưa sanh khởi và hướng về tự tánh cùng khắp mà không hiểu không biết, đúng không?

Đáp: Tôi chỉ nói là nhìn chỗ thoại đầu, đâu có bảo là hướng về Tự tánh! Tự tánh làm sao có chỗ để hướng? Vì bản thể Tự tánh khắp không gian thời gian, nếu cố chỗ hướng tức chẳng phải Tự tánh.

Hỏi: Sư phụ thường khai thị là pháp môn Tổ Sư Thiền là Tối thượng thừa, dùng để tu giải thoát, nếu như đã biết mà không tu là tự làm chướng ngại cho mình, tức đọa địa ngục?

Đáp: Ai nói câu này? Có tạo nghiệp địa ngục mới phải đọa địa ngục, chứ “Không tu Tổ Sư Thiền phải đọa địa ngục” là ai nói vậy? Khi nào phỉ báng Tổ Sư Thiền, tự mình phỉ báng không dám tu, ấy là tội phỉ báng, chứ đâu phải tội không dám tu, Không tu chỉ là không được kiến tánh mà thôi, nếu không phỉ báng thì làm sao tạo tội địa ngục?

“Phỉ báng Tổ Sư Thiền mà tự mình không dám tu, ấy là tội địa ngục, một đại kiếp; còn phỉ báng Tổ Sư Thiền khiến người khác không dám tu, là tội địa ngục bốn đại kiếp”, đó là lời của Ngài Lai Quả, chứ tôi có nói là “Không tu Tổ Sư Thiền tức tạo tội địa ngục” đâu! Ấy là phỉ báng tôi vậy.

Hỏi: Ví như mình có một ngôi chùa hoặc một phương tiện nào để cho người khác tu hành, có người đến xin tu mà mình không cho ở, vậy có nhân quả gì?

Đáp: Chùa là đạo tràng, lập đạo tràng có hai mục đích: Một là để cho chúng tu, hai là hoằng dương chánh pháp, còn nếu đi quyên tiền thí chủ mười phương để lập đạo tráng mà không cho người ta tu chánh pháp, cho tu theo pháp tà ma, thì dẫu có tu cũng không được. Phải tu đúng theo chánh pháp, phải hoằng dương chánh pháp, chứ không phải lấy bảng hiệu Phật pháp mà tu theo tà ma ngoại đạo, ấy là tội địa ngục, thầy và trò đều có tội.

Hỏi: Nếu còn khởi niệm là chưa đến thoại đầu, phải không?

Đáp: Niệm cũng như nghi tình, nếu chỉ có nghi tình, không có niệm khác là tới thoại đầu, nếu có niệm khác là chưa tới thoại đầu.

Hỏi: Đức Phật trong Kinh Bát Đại Nhơn Giác nói “Khi trả lời vấn đáp, người xuất gia phải đầy đủ bốn yếu tố: Tự tha, chánh tha, tùy nghi vấn đáp, theo ý nhân duyên”. Vậy thế nào là tự tha?

Đáp: Về vấn đề này, trong Kinh Bát Đại Nhơn Giác nói chưa rõ bằng Kinh Lăng Già: Bốn thứ đáp ấy là: Quyết định đáp, đáp hai mặt, hỏi ngược và im lặng, tức không đáp mà đáp, nhưng đến cuối cùng thì Phật nói: “Từ lúc đắc đạo đến khi nhập Niết bàn, ở khoảng giữa chẳng có nói một chữ, cũng chẳng đáp một chữ”. Vì sở dĩ có hỏi là do có bệnh nhưng là bệnh giả, cái đáp đó là thuốc giả để trị bệnh của người hỏi, nên có bốn cách trả lời.

Tất cả kinh Phật đều là phương tiện giả lập để phá chấp của chúng sinh, ví như có thứ kinh phá chấp của Bồ tát, có thứ kinh phá chấp của Thừa Duyên giác, thứ thì phá chấp của Thừa Thanh Văn, thứ thì phá chấp của các tôn giáo khác, như Kinh Lăng Già là phá chấp của tôn giáo khác, cho nên dù lời kinh chẳng giống nhau, nhưng ý vẫn không khác, chỉ là dùng thuốc giả để trị bệnh giả, bệnh giả hết thuốc giả cũng phải bỏ.

Hỏi: Trong tám thức có A lại da thức, Mạt na thức, tâm sở và tâm vương, thế nào là tâm sở và tâm vương?

Đáp: ám thức đều là tâm vương: Tiền ngũ thức, thức thứ sáu, thức thức bảy và thức thứ tám đều gọi là tâm vương, vì nó chủ động. Tám thức chẳng phải có tám người, chỉ là chia thành tám nhiệm vụ, mỗi thứ đảm trách một nhiệm vụ, cũng có thức lãnh hai nhiệm vụ:

Ví như nhãn thức lãnh nhiệm vụ xem, nhĩ thức lãnh nhiệm vụ nghe, tỷ thức về ngửi, thiệt thức về nếm, thân thức về xúc, ý thức về biết, còn thức thứ bảy lãnh hai nhiệm vụ, một là ngày đêm chấp thức thứ tám là ta, hai là lãnh nhiệm vụ truyền tống, thức thứ sáu làm những việc thiện việc ác, làm thiện tạo chủng thiện, làm ác tạo chủng tử ác, thức thứ bảy đem hạt giống này chứa vào tạng thức (thức thứ tám), khi chín mùi rồi đem trở ra giao cho thức thức sáu thi hành. Đưa ra đưa vào nên gọi là truyền tống, còn thức thứ tám chỉ có nhiệm vụ kho tàng, nên gọi là tạng thức.

Tám thức này trong Duy Thức gọi là Tâm vương, thuộc về năng, có năng ắt có sở, cũng như nhãn thức là năng xem, và ngoại cảnh là sở xem; nhĩ thức là năng nghe, âm thanh là sở nghe; thức thứ sáu là phân biệt, là năng biết, như nhãn thức năng xem, qua thức thứ sáu phân biệt thấy cái đẹp thì ham thích, thấy cái xấu thì chê ghét, sự yêu ghét ấy gọi là tâm sở. Trong Duy Thức phân tích buồn vui yêu ghét … tính chung gồm 51 thứ tâm sở.

Hỏi: Thế nào là nhân sinh quan và vũ trụ quan?

Đáp: Tuúc hủ quan của mình cho là nhân sinh phải như vậy, như vậy, còn người khác lại cho là nhân sinh phải như vậy như vậy … Cũng như nhân sinh quan giữa nhà khoa học với nhà triết học đã khác nhau, rồi, vũ trụ quan cũng vậy. Làm thế nào hình thành vũ trụ. Vũ trụ có tác dụng gì? Làm thế nào thành lập nhân sinh! Nhân sinh có tác dụng gì? … Nhà triết học thì muốn biết tại sao, còn nhà khoa học thì muốn biết bắt đầu từ chỗ nào, muốn truy cứu nguồn gốc sanh ra vũ trụ, nguồn gốc sanh ra con người.

Nếu theo Phật Giáo thì Đức Phật nói những người này đều là ngu si. Nói nhà khoa học là ngu si thì mọi người đều phản đối, vì mọi người đều sùng bái khoa học, thế thì tại sao nói như thế? Vì Đức Phật nói là vô thỉ, bất cứ cái gì đều không có sự bắt đầu, không có lý bắt đầu, gọi là nghĩa vô sanh. Tại sao? Tôi thường lấy con gà và trứng gà làm thí dụ: con gà thì khác với trứng gà, trứng gà khác với con gà, vậy thì con gà bắt đầu trước hay trứng gà bắt đầu trước? Không có con gà làm sao có trứng gà? Mà không có trứng gà làm sao ấp ra con gà? Sự thật chứng tỏ, hai cái đều không thể bắt đầu, ấy là nghĩa vô sanh.

Nhà khoa học tìm sự bắt đầu không được thì cho là tự nhiên, còn Phật thì phủ nhận tự nhiện, mặc dầu Phật nói là nhân duyên, nhưng nhân duyên chẳng phải thật, cho nên Kinh Lăng Nghiêm nói “Phi nhân duyên, phi tự nhiên”. Tại sao? Vì chẳng có nhân đầu tiên thì nhân thứ nhì, thứ ba làm sao có? Cũng như con gà và trứng gà làm nhân với nhau nhưng không có cái nhân bắt đầu; nếu nói tự nhiên cũng không được, vì chẳng thể tự nhiên có gà, muốn có con gà phải có trứng gà, chẳng thể tự nhiên có trứng gà, muốn có trứng gà phải có con gà.

Hỏi: Con đã thọ giới Bồ tát mà chưa hiểu giới Bồ tát là gì, muốn giữa được dâm giới trong giới Bồ tát phải làm gì?

Đáp: Kinh Lăng Nghiêm nói” Chẳng những thân không phạm, luôn cả cái “không phạm” cũng không còn”, tức thân tâm đều dứt, luôn cả cái dứt cũng không có, như thế đối với Vô thượng Bồ đề mới có hy vọng. Lại nữa, trong kinh nói: “Có sát đạo dâm là trong tam ác đạo, mà không có sát đạo dâm là tam thiện đạo, vẫn còn ở trong luân hồi”; vì có và không là đối đãi, thành có luân hồi, còn Vô thương Bồ đề là không đối đãi, chẳng những cái có, luôn cả cái không có cũng không còn, tức dứt sạch thân dâm, dứt sạch tâm dâm, luôn cái “dứt sạch” cũng không còn, mới là thật trong sạch.

Hỏi: Kính bạch Sư phụ, con tham câu “niệm Phật là ai” sau một thời gian, con thấy tâm được thanh tịnh, cho đến liễu liễu thường tri. Như vậy nghi tình con vậy vẫn tiếp tục tham đến cứu cánh hay là thế nào?

Đáp: Tôi đã nói Tổ Sư Thiền là không biết để tu, nghi tình là biết, là nghịch với tham thiền. Thiền tông nói “Tri chi nhất tự, chúng họa chi môn,” nếu có liễu liễu thường tri thì làm sao nói la tu Tổ Sư Thiền!

Đó là vì ông lấy câu thoại làm mục tiêu chứ không phải lấy thoại tiêu, ấy là tham thoại đầu. Thoại đầu là chưa có câu thoại, đã có câu thoại thì chẳng phải thoại đầu rồi.

Tôi phát hiện những người tham câu “Niệm Phật là ai” không có nghi tình. Tại sao? Vì nếu thật không biết niệm Phật là ai thì mặc áo ăn cơm cũng không bíết, nói chuyện cũng không biết. Nếu như tất cả đều biết, chỉ không biết niệm Phật là ai, ấy là tự dối. Ví như ăn cơm biết là tôi ăn, mặc, chỉ có niệm Phật lại không biết là tôi niệm vậy có mâu thuẫn không?

Hỏi: Loài hữu tình như con người khi tạo tội có đọa thành loài vô tình như con người khi tạo tội có đọa thành loài vô tình để trả quả không ? Trong chuyện Quy Ngươn Trực Chỉ có đoạn viết:

Một hôm Đức Phật và A Nan đi ngang một cây cổ thụ, A nan thấy có loài sâu đục từ trong thân cây ra và ăn thân cây. A Nan bạch Phật “Loài sâu này tạo nhân gì mà hôm nay phải làm thân sâu ở trong bọng cây?” Phật bảo “Không chi lạ trước đây vị trụ trì lấy cho thân bằng quyến thuôc lợi dưỡng của thường trụ mà không tu, nên hiện giờ đọa làm thân cây, và những con sâu chính là thân bằng quyến thuộc”. Có phải vậy không? Xin Sư Phụ từ bi khai thị.

Đáp: Tất cả lời nói của chư Phật đều là phương tiện tạm thời. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Cái thân này với cái tách này, bình này đều bình đẳng, đều do Diệu tâm biến hiện”. Nhưng nay con người chấp cái thân này là ta, còn cái tách thì chẳng phải ta, ấy là do ý phân biệt, đã là che khuất cái tâm.

Thật ra, tất cả vũ trụ vạn vật, hữu tình vô tình, đều do Diệu tâm biến hiện, hễ kiến tánh thì tất cả đều là ta, tất cả hữu tình vô tình đều không ngoài tánh không, tức hư không này là tâm. Do tâm tạo ra đủ thứ núi sông đất đai, nhà cửa cây cối v.v... rồi lại phân biệt cái này là ta, cái kia chẳng phải ta, cái này là hữu tình, cái kia là vô tình … đều là vọng chấp, là bệnh mới có sự phân biệt như vậy. (Sư phụ ví dụ một trăm cây đèn, lược qua).

Hỏi: Về vấn đề đi nhanh hay chậm trong lúc kinh hành có ảnh hưởng gì không?

Đáp: Không ảnh hưởng. Ở Thiền đường Trung Quốc, có lúc thấy mọi người buồn ngủ thì đánh bảng bảo hương, đi thật nhanh như bay, còn bình thường thì đi chậm. Dù đi nhanh hay chậm, trong bụng vẫn vừa nhìn vừa hỏi tham liên tiếp.

Hỏi: Thế nào Hòa thượng Duy Lực?

Đáp: Chẳng có thế nào hết. Cũng như tôi đâu phải gọi là Duy Lực? Thầy bổn sư tôi đặt tên Duy Lực thì mọi người gọi tôi là Duy Lực; người ta khen ngợi Duy Lực cũng chẳng dính dáng vói tôi, chê cười Duy Lực cũng chẳng dính dáng với tôi, không những Duy Lực là giả danh, cho đến Phật Thích Ca cũng là giả danh. Trong Kinh Pháp Hoa, Phật nói: “Nay đồng thời ở vô lượng vô biên thế giới hoằng dương Phật pháp, mỗi thế giới đều có tên họ, tuổi tác khác nhau”, vậy cho tên họ nào là chính Phật Thích Ca? Nói Phật Thích Ca cũng chẳng phải Phật Thích Ca nữa, tức Phật còn phủ nhận, huống là Duy Lực! Trong Kinh Kim Cang, Đức Phật nói: “Do ta chẳng đắc Vô thượng Bồ đề nên Phật Nhiên Đăng thọ ký cho ta sau này thành Phật, hiệu Thích Ca Mâu Ni, nếu ta có đắc Vô thượng Bồ đề thì Phật Nhiên Đăng đã chẳng thọ ký cho ta thành Phật, hiệu Thích Ca Mâu Ni”. Tại ông có tư tưởng chấp thật, mới có những câu hỏi như vậy.

Hỏi: Đã chẳng có thì chẳng lập chơn, vậy những bậc cổ đức xưa kia ngộ đạo rồi nương vào cái gì để an thân lập hạnh?

Đáp: Hôm trước tôi đã hỏi ông Phật tánh có thể giảm bớt gián đoạn không, thì ông nói là không. Nếu Phật tánh không gián đoạn thì đâu cần thành Phật gì nữa! Chính ông cũng biết Phật tánh không gián đoạn không giảm bớt rồi, bây giờ đề ra câu hỏi nghịch lại, có phải mâu thuẫn không?

Hỏi: Thuận đã chẳng có thì làm sao có nghịch? Vậy thì đúng là Hòa thượng Duy Lực rồi!

Đáp: Vì ông có tư tưởng chấp thật quá nặng, nên phải chấp vào một chỗ nào mới được, chứ không tin Phật tánh của mình khắp không gian thời gian, dù nói tin mà không tin, hãy xem kỹ cuốn Kinh Lăng Nghiêm và Kinh Lăng Già.

Hỏi: Trong Thiền Thất Khai Thị Lục, Ngài Lai Quả nói: “Tất cả chúng sinh cũng là chướng, phiền não cũng là chướng, Phật cũng là chướng, hư không đại địa cũng là chướng”. Đã là hư không thì làm sao bị chướng? Con không hiểu đoạn này, xin Sư phụ từ bi khai thị.

Đáp: Tại ở trong thế lưu bố tưởng sanh ra trước tưởng, thành điên đảo tưởng mới thành chướng, nếu chỉ có thế lưu bố tưởng, không có trước tưởng thì chẳng thành chướng, tất cả đều là Chơn như, tất cả đều là tuyệt đối. Nếu không sanh ra chấp trước tưởng thì Bồ đề và phiền não chẳng khác, chúng sinh với chư Phật cũng chẳng khác, cho đến tham sân si cũng là giải thoát.

Tất cả vũ trụ vạn vật, pháp thế gian pháp xuất thế gain đều do vọng tâm kiến lập, kiến lập rồi lại phủ nhận. Kinh Lăng Gia nói “Kiến lập và phủ nhận đều là vọng”, vì tâm mình chẳng thể kiến lập, kiến lập còn không thể, làm sao phủ nhận?? Nhưng bây giờ tất cả Phật phải muốn giảng ra để chúng sinh được hiểu biết và theo đó tu hành thì phải kiến lập rồi phủ nhận, tức là hai chữ “lập” và “phá”: Năm thừa gồm Tiểu thừa, Nhơn thừa Trung thừa, Đại thừa, Nhơn thừa và Thiên thừa. Nhơn thừa, Thiên thừa chỉ có lập không có phá, Tiểu thừa, Trung thừa cho đến Đại thừa đều có lập có phá, Tối thượng thừa thì không có lập chỉ có phá. Nếu đến cùng tột thì lập cũng không, phá cũng không, tức đến Diệu Giác rồi, đó mới là bản lai diện mục, chẳng có cái gì để lập, cũng chẳng có cái gì để phá.

Hỏi: Trong kinh Viên Giác nói: “Nếu dùng tâm phàm phu này đo lường cảnh giới của Như Lai, chẳng khác gì lấy lửa đom đóm đốt núi Tu di” là thế nào?

Đáp: Cũng trong Kinh Viên Giác nói: “Nếu chưa ra khỏi luân hồi mà luận bàn viên giác, thì viên giác ấy cũng là luân hồi”. Nay dùng lời nói thế gian thì nói đi nói lại cũng là pháp thế gian, chẳng thể ra ngoài thế gian được. Cho nên, dùng ngôn ngữ chẳng thể nhập tri kiến Phật.

Nói đến tri kiến Phật, nhiều người lầm tưởng có cái kiến giải, có cái sở tri của Phật. Nếu có kiến giải, có sở tri thì chẳng phải tri kiến Phật, chẳng lập tri kiến nào cả, trống rỗng tánh không mới là tri kiến Phật. Hễ có nói lên một tri kiến nhỏ như hạt bụi cũng chẳng phải tri kiến Phật, mà ấy là vọng.

Hỏi: Thế nào là tri huyễn tức ly, ly huyễn tức giác?

Đáp: Ly là lìa, bây giờ muốn lìa cái gì? Đã trống rỗng tánh không rồi lấy cái gì để lìa? Biết đó là tánh không đã là lìa, biết chẳng có cái gì để lìa đã là lìa rồi! Nếu chấp thật có cái gì để lìa thì chẳng lìa được, là không dây tự trói. Cũng như Tổ Đạt ma ấn chứng cho Nhị tổ Huệ Khả:

Hệ Khả nói: Tâm con bất an, xin thầy an tâm cho.

Tổ nói: Đem tâm lại để thầy an cho.

Huệ Khả tìm một hồi rồi nói: Con tìm tâm không ra.

Tổ nói: Ta đã an tâm cho con rồi đó.

Huệ Khả liền ngộ.

Hỏi: Có một vị Phật tử, lúc trước theo phái khất sĩ, Hòa thượng Khất sĩ bảo: “Phật tử tại gia không ngồi thiền được, vì va chạm ngoài đời nhiều vọng động, không nên ngồi thiền”, còn Phật tử tại gia tu theo Tổ Sư Thiền rất dễ, con hơi thắc mắc điều này, xin Sư phụ từ bi khai thị?

Đáp: Theo Tổ Sư Thiền, ông vua cũng có kiến tánh, Thừa tướng, Bộ trưởng cũng có kiến tánh, bà già vai gánh tay bưng rao bán ngoài đường cũng có kiến tánh, đứa bé 8 tuổi như Long Nữ trong Kinh Pháp Hoa cũng kiến tánh thành Phật, những người này đều là tại gia, chẳng những tu thiền được, còn kiến tánh nữa. Phái Khất sĩ nếu quyết tử tu cũng kiến tánh vậy, đâu có phân biệt tại gia xuất gia? Trong Kinh Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ nói: “Xuất gia chẳng tu thì không bằng tại gia có tu” (Sư phụ kể về thân xuất gia và tâm xuất gia, và câu chuyện của gia đình ông Bàng Công Uẩn, lược qua).

Hỏi: Thế nào là “Vi thuận tương tranh, thị vi tâm bệnh. Bất thức huyền chỉ, đồ lao niệm tịnh” trong bài Tín Tâm Minh?

Đáp: Ông hãy xem lại cuốn Tín Tâm Minh Tịch Nghĩa Giải sẽ rõ, chỉ cần hiểu được hai câu đầu tiên của bài này sẽ hiểu tất cả. Bài Tín tâm Minh Tịch Nghĩa Giải là do Ngài Trung Phong thấy người ta chấp vào Tín Tâm Minh của Tổ Tăng Xán, dùng Tín Tâm Minh dẫn chứng là nghịch với Tín Tâm Minh và ý của Tổ Tăng Xán, là phỉ báng Tổ.

Ý của chư Phật, chư Tổ, chẳng phải ở trong lời, nên Tứ y nói “Y nghĩa bất y ngữ”, phải y theo ý nghĩa chứ không được y theo lời nói. Bây giờ người ta cứ đuổi theo lời nói mà nghịch với ý nghĩa, nên Ngài Trung Phong mới làm ra bài Tịch Nghĩa Giải. Tịch là phủ định nghĩa giải, lời của ngài dù cao hơn nghĩa giải của Giáo môn nhiều nhưng cũng phải quét sạch.

Thật ra, nói “Ý nghĩa” đã là không đúng. lập ra nghĩa đã là sai. Như ở trên tôi đã nói, tánh Không có nghĩa lý gì đâu? Lập ra cái nghĩa không của cái tách, của cái bình, của căn nhà, đối với nghĩa không của thực tế có dính dáng gì!

Hỏi: Tại sao lúc Đức Phật ra đời trời đất rung chuyển, khi Phật nhập Niết bàn thì trời người muông thú đau thương?

Đáp: Chính Phật Thích Ca nói là vô thỉ vô sanh, thì làm sao Phật lại có sanh và nhập Niết bàn? Kinh Lăng Già nói: “Chẳng có Phật Niết bàn, chẳng có Niết bàn Phật”, nếu y theo lời nói thì rất mâu thuẫn, nên phải hiểu theo nghĩa. Tám tướng thành đạo từ Đức Phật sinh ra đến khi nhập Niết bàn, là muốn thị hiện cho người đời biết, nên có trời đất rung chuyển, sự thật thì chẳng có sanh, cũng chẳng có Niết bàn.

Hỏi: Có phải số mạng con người thể hiện trên chỉ tay?

Đáp: Tôi chỉ biết nhân quả, không biết coi chỉ tay. Nhân quả do tâm tạo, tâm mình tạo thì tâm mình cũng sửa được, chứ người khác thì sửa không được.

Hỏi: Phật tử đông có tốt không?

Đáp: Vấn đề chẳng phải là đông hay không đông, mà phải tu đúng chánh pháp ấy là tốt, còn nếu Phật tử một ngàn người, tu theo tà pháp thì không tốt. Tại sao? Vì tu đúng chánh pháp được giải thoát, một người thành Phật độ vô lượng vô biên chúng sinh; còn một ngàn người tu theo tà đạo, chẳng những không được giải thoát, còn phải đọa địa ngục, ấy là hại người, đông chừng nào hại nhiều chừng nấy.

Hỏi: Thế nào là chuyển thức thành trí?

Đáp: Thức là tám thức, chuyển thức thành trí là kiến tánh: Thức thứ tám chuyển thành Đại Viên Cảnh Trí, thức thứ bảy chuyển thành Bình Đẳng Tánh Trí, thức thứ sáu chuyển thành Diệu Quan Sát Trí, tiền ngũ thức chuyển thành Thành Sở Tác Trí, tức tám thức chuyển thành tứ trí. Hễ chuyển thành trí rồi thì con mắt có thể nghe, lỗ tai có thể xem, tức lục căn hỗ dụng, vì tám thức chẳng phải có tám người, chỉ chia thành tám tác dụng, nay đã chuyển thành trí thì không có phân biệt nữa.

Hỏi: Ăn chay có đủ dinh dưỡng không? Mẹ con bị liệt bán thân, con muốn cho mẹ ăn chay nhưng sợ không đủ dinh dưỡng, hoặc con phải cúng dường trai Tăng, hồi hướng công đức cho mẹ con bớt nghiệp?

Đáp: Nhiều người cho là ăn chay không đủ dinh dưỡng, một số bác sĩ cũng nói vậy, nhưng ở các nước phương Tây, các nhà nghiên cứu tâm lý và vật lý học, lại khuyên mọi người dùng rau cải thay vì dùng cá thịt. Ấy só sự dẫn chứng cụ thể: như con voi, trâu, bò, ngựa … những loại động vật này đều ăn chay (ăn cỏ) mà rất khỏe mạnh. Người ta cho là dùng huyết bò, thịt bò là bổ, nhưng con bò chỉ ăn cỏ, vậy là chất bổ lấy từ cỏ, mà con người ăn chay là trực tiếp hấp thụ chất bổ.

Nhà Tâm lý học đem ra một số thí nghiệm: họ dùng một mảnh kiếng, cho người đang nổi sân hận phà hơi thở vào mảnh kiếng, thì hơi thở trên kiếng có màu hơi vàng, đem rửa ra cho con sâu nhỏ ăn, liền bị ngộ độc chết. Còn người không nổi sân hận, tâm thanh nhàn thì hơi thở phà ra có màu trắng, con sâu ăn phải không bị chết.

Thí dụ trên chứng tỏ, lúc con vật bị đưa ra giết hại thì tâm rất sân hận, tự nhiên máu thịt của nó sẽ chứa đầy chất độc.

Lại nữa, có một người Mỹ là chuyên viên kiểm dịch thực phẩm, khi được mời đi nhà hàng thì ông ấy không bao giờ dùng món thịt cá mà chỉ ăn rau cải, mọi người hỏi ông ấy là đạo Phật hay đạo gì mà không ăn thịt? Ông đáp: Tôi chẳng có đạo gì hết, sở dĩ không ăn thịt chỉ vì sức khỏe thôi.” Hỏi lý do thì ông ấy nói:

- Tôi là kiểm phẩm viên, mỗi khi tôi kiểm dịch thực phẩm đều phát hiện trên đó chứa đầy vi trùng, nếu tôi nghiêm khắc quá chắc thị trường không có thịt để bán, nên chỉ cấm những loại hàng nào quá tệ thôi, vì đó nên tôi không dám ăn.”

Qua sự thống kê hàng năm của các công thương yêu bảo hiểm nhân thọ, phát hiện rằng người ăn mặn thường có tuổi thọ ngắn hơn người ăn chay, nên khi họ nhận bảo hiểm cho người ăn chay họ sẽ lợi hơn.

Vậy đủ chứng tỏ ăn chay là dinh dưỡng trực tiếp, còn ăn thịt là dinh dưỡng trực tiếp, còn ăn thịt là gián tiếp, lại thêm vào độc tố, vi trùng, mầm bệnh …

Hỏi: Lo tham thiền không màng đến buôn bán thì cuôc sống con cái ra sao?

Đáp: Pháp sư Đàm Hư ở Hồng Kông (thọ 90 tuổi, tịch ở HK) trước khi xuất gia là một người thầy thuốc, mở một tiệm thuốc Bắc và có năm đứa con. Khi Sư phát tâm xuất gia thì đứa con nhỏ nhất chỉ mới một tuối, vì sợ bị cản trở, nên không dám báo cho vợ biết mà lén đi xuất gia.

Đang đi nữa đường, chợt nghĩ: Nếu ra đi như thế thì tiệm thuốc sẽ ra sao? Phải đóng cửa ư? Rồ làm sao duy trì cuộc sống cho cả nhà? Cả bầy con còn non dại, rủi người vợ chịu không thấu đi lấy chồng khác thì ai nuôi con?

Lại nghĩ: trên đời này thiếu gì người tái giá, nếu như ta không phải vì xuất gia là bị bệnh chết, chẳng phải mấy đứa con cũng thành mồ côi sao!

Nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng cũng chọn con đường xuất gia. Vài năm sau, khi trở thành Pháp sư rồi, trên đường đi hoằng pháp có dịp đi ngang quê nhà, thì con cái đã trưởng thành, tiệm thuốc vẫn còn. Lúc đầu bà vợ rất giận, nhưng cũng ráng nuôi các con. Về sau, vợ ông ấy cũng tu theo Pháp Tịnh độ mà được vãng sanh, cũng có người con trai đi theo con đường xuất gia vậy.

Lại nữa, chính lúc Phật Thích Ca lén đi xuất gia thì đứa con là La Hầu La mới chỉ ra đời mấy ngày.

Hỏi: Thế nào là ngũ phần hương?

Đáp: Trong Kinh Pháp Bảo Đàn, Ngài Lục Tổ giải thích năm thứ hương: Giới hương, định hương, huệ hương, giải thoát hương, giải thoát tri kiến hương.

Năm thứ hương này là hương của tâm, mọi người đều có. Nay chúng ta tham thiền, hỏi câu thoại giữ được nghi tình thì giới hương, định hương, huệ hương … năm thứ hương đều đốt. Vì nghi tình là không biết, không biết thì không phạm giới, ấy là Giới hương: không biết thì tâm chẳng tán loạn, ấy là Định hương, không biết thì chẳng phân biệt, hễ có phân biệt là thức, chẳng phân biệt là trí, ấy là Huệ hương. Không biết thì đâu còn tri kiến gì? tức giải thoát tri kiến hương, luôn cả giải thoát tri kiến cũng không còn, là đầy đủ ngũ phần hương.

Hỏi: Sư phụ dạy tham thoại đầu là đi đến chỗ vô niệm, nói Phật tánh của mọi người sẵn đủ, nhưng trong lý này, thật ra con thấy ít ai nhận được, dẫu có đem thân tu đạo nhưng tâm pháp chưa nhập đạo cũng chẳng thể thấy được lý pháp thân. Ở đây Sư phụ cho hỏi những thắc mắc, nhưng hễ có thắc mắc mắc là đã rơi vào có niệm rồi! Vậy hỏi như thế nào để khỏi rơi vào năng sở và kẹt vào chỗ có không?

Đáp: bây giờ nghi tình cũng là có niệm, nghi tình cũng là nhất niệm vô minh, đâu phải vô niệm? Tôi đâu có nói là vô niệm? Ông còn chưa biết ý nghĩa của vô niệm: Trong Pháp Bảo Đàn nói: “Hữu niệm niệm thành tà, vô niệm niệm tức chánh, tà chánh đều quét sạch, thanh tịnh đến cùng tột”, tà chánh đều phải quét sạch, vô niệm cũng phải quét, đâu phải cần vô niệm? Hai câu kệ: “Chớ nói vô niệm, tức là đạo, vô niệm còn cách muôn trùng quan”, ai nói là phải vô niệm?

Tôi không có nói tham thiền cần vô niệm, chỉ nói là “Như Lai Thiền là dùng cái niệm biết để tu, còn Tổ Sư Thiền là dùng sự không biết để tu”, không biết cũng là niệm, mới thành nghi tình.

Hỏi: Vô sư trí nghĩa là không có thầy dạy, không có người chỉ mà nói ra được, ấy là của mình, phải không? Trong sự tham thoại đầu hằng ngày có được vô sư trí không? Vô sư trí và kiến tánh khác nhau như thế nào?

Đáp: Lúc kiến tánh tức hiện ra vô sư trí. Vô sư trí là cái tâm mình sẵn có, mục đích tham thiền là phát hiện cái mà mình sẵn có, còn những gì học được là của người khác, nếu muốn đem dạy lại người khác, tự phải có trí huệ phân biệt nó đúng hay sai. Lại nói là “tự mình biết”, có phải thật rõ biết hay không, ấy cũng là một vấn đề.

Theo tánh của con người thường ham làm thầy của người khác, dạy pháp thế gian nếu không đúng bất quá học không thành mà thôi, chẳng có tác hại; còn Phật pháp nếu dạy không đúng thì có hại. Thiền Tông có công án về Bá Trượng và con chồn năm trăm kiếp (lược qua). Cũng như bây giờ tôi giải đáp vì nhiều người tin tôi rồi, hễ tôi trả lời sai cũng có tội, chẳng thà nói mà chẳng ai tin thì không có tội. Cho nên, trong Phật pháp muốn dạy người không phải dễ.

Hỏi: Có phải dâng bông, thắp đèn cúng Phật thì kiếp sau sẽ được tướng hảo, được trí huệ sáng không?

Đáp: Trong Phật Giáo, tác dụng của Phật pháp là muốn người ta tu giải thoát tất cả khổ, còn nếu chỉ muốn kiếp sau được giàu sang, được tướng tốt thì đó là chướng ngại sự giải thoát, phải tự tu rồi trí huệ mới sáng, nếu khỏi tu thì không có nhân quả. Cúng bông cúng đèn cũng có cái nhân, nhưng nhân này rất nhỏ, còn tự mình tu phát hiện cái mình sẵn có, còn tự mình tu phát hiện cái mình sẵn có ấy mới là chơn thật triệt để.

Về vấn đề bố thí cúng dường, trong Kinh Kim Cang nói: “đem thất bữu chất đầy tam thiên đại thiên thế giới cúng dường chư Phật, phước đức đó không bằng giải thuyết tứ cú kệ”. Tại sao? Vì giải thuyết tứ cú kệ người ta theo đó tu được giải thoát, còn cúng dường bao nhiêu, phước lớn chừng nào, hưởng dần cũng sẽ hết. Lại nữa, trong lúc hưởng phước còn có thể gây thêm tội, kiếp sau nữa phải chịu khổ báo. Cho nên, người chơn tu chỉ cần giải thoát không cần phước, vì phước đó tự tánh sẵn có, hưởng đâu có hết!

Giáo môn dạy người phước huệ song tu, đó chỉ là phương tiện, còn tôi dạy Tổ Sư Thiền là vô sở đắc, không được phước cũng không được huệ; vô sở đắc vô sở cầu vô sở sợ là để phá ngã chấp, mau đạt đến giải thoát, tức kiến tánh thành Phật. Đã kiến tánh thì phước đó không gì bằng, vì tất cả đều đầy đủ chẳng thiếu sót.

11.11/0994 – 17/09/94 tại Chùa Từ Ân, Quận 11

Hỏi: Thế nào là ngũ giới của cư sĩ tại gia?

Đáp: Giới thứ nhất là sát sanh, thứ nhì là trộm cắp, thứ ba là tà dâm, thứ tư là vọng ngữ, thứ năm là uống rượu.

Giới thứ nhất cấm sát sanh: Đã muốn thọ giới của Phật thì trước tiên là cấm sát sanh, bất sứ sinh vật gì thuộc hữu tình đều cấm giết hại.

Giới thứ nhì cấm trộm cắp. Đồ vật của cải người khác, nếu muốn lấy sử dụng phải được sự đồng ý của chủ nó, nếu không được sự đồng ý mà lén lấy thì gọi là trộm cắp. Dĩ nhiên các đồ vật trong gia đình giữa cha mẹ anh em thường dùng qua lại lẫn nhau là không phạm, nhưng vái nào cũng có sự giới hạn, ví như con cái ăn cắp tiền của cha mẹ cũng phạm giới trộm cắp.

Giới thứ ba cấm tà dâm. Thế nào là tà dâm? Người tại gia thường có gia đình, quan hệ vợ chồng chính thức là chánh dâm, ngoài vợ chồng chính thức ra đều thuộc tà dâm, phải cấm, còn người xuất gia thì chánh dâm, tà dâm đều cấm.

Giới thứ tư cấm vọng ngữ, gồm bốn thứ: Vọng ngôn, ỷ ngữ, ác khẩu, lưỡng thiệt. Vọng ngôn là nói dối, tức nói có thành không, nói không thành có; Ỷ ngữ là lời nói thêu dệt; Ác khẩu là chửi mắng người khác; Lưỡng thiệt là thị phi hai đầu, làm cho hai bên bất hòa, khiến thù oán nhau, cũng thuộc về vọng.

Giới thứ năm cấm uống rượu: đáng lẽ uống rượu chẳng có hại, nhưng vì uống rượu rồi có thể phạm phải bốn giới trước nên cấm. Giới nhà Phật có khai giá trì phạm, ví như mình có bệnh, thầy thuốc nói phải dùng thuốc rượu, tự mình công khai nói ra là có thể uống rượu. Lại nữa, có trường hợp vì không biết đó là rượu mà uống phải thì chẳng phạm; hoặc trong trong lúc nấu nướng cần bỏ rượu vào để chế biến cũng chẳng phạm. Ngoài ra, một số thực phẩm có men rượu nhưng ăn vào không bị say như cơm rượu … cũng dùng được.

Ngũ giới này của cư sĩ tại gia, đã thọ rồi phải suốt đời giữ theo giới, nếu sơ ý phạm phải thì sám hối với một người cư sĩ đã thọ ngũ giới rằng: “Xin ông hãy chứng minh cho tôi đã lỡ phạm giới này, từ nay về sau tôi không dám phạm nữa”. Vậy là hết tội phá giới, còn tội nhân quả thì chẳng thể sám hối được, giết một mạng phải trả một mạng, ăn cục thịt trả cục thịt.

Có người nói: “Thế thì chẳng thà không thọ giới, không phải mắc đến hai tội, vừa tội nhân quả vừa tội phá giới; nếu không thọ giới thì mắc một tội nhân quả mà thôi”. Sự thật là nếu không thọ giới thì hay phạm nhiều tội nhân quả, mắc nợ nhiều; còn thọ giới rồi sẽ cẩn thận hơn, ít phạm tội nhân quả, ít mắc nợ, cho nên có thọ giới vẫn tốt hơn.

Hỏi: Khi nào mới có thể thọ giới Bồ tát?

Đáp: Muốn thọ giới Bồ tát phải hành theo hạnh Bồ tát, tám chữ “Chư ác mạc tác, chúng thiện phụng hành” là đạo Bồ tát, tất cả ác không làm tức chỉ trì, tất cả thiện đều phải làm, nếu cảm thấy có thể hành theo thì thọ giới Bồ tát được.

Theo giới Bồ tát, trước khi thọ phải nghe giảng các điều giới, nếu cảm thấy đủ sức thực hành được mới thọ, hễ thấy tự mình còn chưa thể làm được thì đừng thọ, vì giới Bồ tát phải hy sinh mình đi cứu giúp người khác, thọ xong là phải giữ, chứ thọ mà không giữ được giới tức phạm giới, tội còn nhiều hơn. Cho nên, các giới khác không cho nghe trước, riêng giới Bồ tát là phải nghe trước.

Hỏi: Thưa Sư phụ, tại sao lại có chỗ nói là chưa thọ giới thì không được học giới, học như vậy là phạm luật?

Đáp: đó là nói về giới Tỳ kheo và Tỳ kheo ni của hàng xuất gia: Người thọ giới Tỳ kheo ni mới được học giới và xem giới Tỳ kheo ni, nếu chưa thọ thì không được xem. Tại sao? Ý của Phật muốn cho người ta không phỉ báng Tam Bảo, nếu biết giới của Tỳ kheo, Tỳ kheo ni rồi, thấy người ta phạm giới, hễ nói là không được. Theo giới Bồ tát, không được nói lỗi của tứ chúng, nói là phạm.

Chẳng những như thế, Tỳ kheo thì được xem giới luật Tỳ kheo ni, phải thông suốt giới luật Tỳ kheo ni, còn Tỳ kheo ni chỉ được thông suốt giới Tỳ kheo ni, không được biết giới Tỳ kheo? Tại sao Tỳ kheo phải thông suốt giới luật Tỳ kheo ni? Vì theo pháp Bát kỉnh, Tỳ kheo ni mỗi nửa tháng phải mời hai vị Tỳ kheo đến chùa Ni dạy Tỳ kheo ni, nên phải thông suốt giới luật. Lại nữa, trong pháp Bát kỉnh, Tỳ kheo có thể cử tội tỳ kheo, nhưng Tỳ kheo ni không được cử tội Tỳ kheo, nên Tỳ kheo ni không được biết giới của Tỳ kheo.

Hỏi: Con tham thiền trong lúc công phu thì có nghi tình, nhưng đến lúc đi ngủ thì không tham, mà tự nhiên nghi tình vẫn cuồn cuộn nổi lên rất mạnh, rất căng, cảm giác ấy nhiều lúc cũng gây khó chịu, muốn buông cũng không được, muốn tiến cũng không được. Tình trạng cứ như vậy hoài, cho đến khi ngủ quên rồi thức dậy thì nó không còn gì nữa. Tình trạng như vậy là thế nào? Kính xin Sư phụ từ bi khai thị.

Đáp: Nếu trong lúc ngủ còn có nghi tình là tốt, là công phu tiến tới, đi sâu vào thì ngủ cũng có nghi tình, hễ công phu tự động rồi mới tự nó cuồn cuộn nổi lên, không đề khởi mà tự nó như thế là tốt, khỏi hỏi câu thoại cũng được, nhưng nghi tình là thắc mắc, còn nếu chỉ nổi lên câu thoại như niệm thì không phải, cần có nghi tình miên mật.

Hỏi: Ngay sau khi Đức Phật thành đạo, người đầu tiên được Ngài độ là năm anh em ông Kiều Trần Như, vậy giữa Phật và họ có nhân duyên gì?

Đáp: Kiều Trần Như là do vua Tịnh Phạn sai đi chăm sóc thái tử. Nói đến nhân duyên, trong quá khứ kiếp, khi Đức Phật còn là vị nhẫn nhục tiên nhân tu theo nhơn đạo, lúc đó Kiều Trần Như là vua Ca Lợi. Một hôm vua đi săn bắn, đem theo cung phi mỹ nữ, họ thấy vị tiên nhân một mình tu trong rừng núi, bèn bu lại cười giỡn. Vua thấy vậy đến hỏi tiên nhân có biết mấy vị này là cung nữ không? Tiên nhân trả lời “Biết”. Ông vua nghe rồi nổi giận, liền dùng dao cắt xén từng bộ phận cơ thể của tiên nhân cho đến chết. Ngay lúc vị nhẫn nhục tiên nhân bị sát hại, chẳng những trong lòng không oán hận, còn cảm thấy thương sót rằng ông vua làm như thế tạo tội rất nặng, sau này phải chịu khổ báo nặng, bèn phát nguyện rằng: “Sau này nếu tôi thành Phật tôi sẽ độ ông này trước”. Do nhân duyên này nên Đức Phật độ Kiều Trần Như trước.

Tất cả chúng sinh đề có nhân duyên với nhau, quá khứ đều là cha mẹ, anh em hoặc vợ chồng, dù phức tạp nhưng đã có nhân ắt có duyên, cái đó tự nhiên, chẳng thể giải thích được. Nói tóm lại, tất cả đều là việc trong chiêm bao, nhưng vì Phật muốn độ chúng sinh còn trong chiêm bao, nên mới kể những việc trong chiêm bao, để cho mọi người biết đó chỉ là chiêm bao, chớ sanh tâm lưu luyến giàu sang phú quí hầu mau được thức tỉnh, ra ngoài chiêm bao.

Hỏi: Thế nào là Tác, Chỉ, Nhậm,Diệt?

Đáp: Ấy là bốn thứ bệnh được nói đến trong Kinh Viên Giác: Tác là làm, mục đích của Phật Pháp là đi đến kiến tánh thành Phật, nhưng Phật chẳng phải do tác mà thành, nếu chấp tức thành bệnh. Chỉ là ngưng, nay nhiều người nói vọng tưởng nhiều quá, phải cho nó ngưng lại, nhưng thành Phật chẳng phải do chỉ, nên chấp tức thành bệnh. Thế thì mặc kệ ư? Nhậm là mặc kệ, vọng tưởng nổi lên cho nó lên, vọng tưởng xuống cho nó xuống, mặc kệ nó, nhưng thành Phật chẳng phải do mặc kệ, hễ chấp tức thành bệnh. Diệt là tiêu diệt, cũng như nhiều người nói phải tiêu diệt nghiệp chướng phiền não, nhưng thành Phật cũng chẳng phải do diệt mà được nên chấp thật cũng chẳng phải do diệt mà được, nên chấp thật cũng thành bệnh. Bây giờ chưa kiến tánh thì dùng đó làm công cụ cũng được, nhưng không được trụ vào đó, hễ có trụ tức thành bệnh.

Hỏi: Có phải sau khi kiến tánh, thì tất cả không gian thời gian tâm mình đều biết hết?

Đáp: Bây giờ chưa kiến tánh, bản thể của tâm cũng khắp không gian thời gian,chỉ là tự mình tin không nổi, phải đến khi kiến tánh rồi, tâm mình hiện lên, được tự chứng phần rồi, lúc đó mới tin.

Hỏi: Con xin mạn phép hỏi Sư Phụ kiến tánh chưa? Nếu chưa kiến tánh, làm sao biết giảng pháp ?

Đáp: Tôi đã tuyên bố nhiều lần là tôi chưa kiến tánh. Tôi giảng pháp không phải giảng giáo lý cao siêu cho quí vị được biết nhiều thêm, mà chỉ là đem thuốc giả của chư Phật chư Tổ để trị bệnh giả, tức đem đàm giải của chư Phật chư Tổ truyền lại thôi, và tôi cũng đang trị bệnh vậy. Quí vị nay đã biết bệnh sanh tử của mình thì tự phải lo điều trị, chứ đừng lo cho người khác, dù lo cho bạn đồng tham cũng không được. Vì Pháp môn này là dùng cái không biết để tu, nếu ngoài muốn biết cái của mình ra, còn muốn biết thêm của người khác thì mênh mông, làm sao biết được! Dẫu cho biết hết cũng đâu có ích lợi gì? Ấy là chướng ngại, là nghịch với pháp môn rồi!

Pháp môn này là dùng sự không biết để tu, không cho tìm hiểu, không cho ghi nhớ, phải chi ông tìm hiểu cách thực hành để đi cho đúng cũng còn được đi, nay lại đi tìm hiểu cái vô ích, tìm hiểu cái nghịch với cách thực hành! Chư Tổ nói: “Hiểu thiền đạo còn không cho, ghi nhớ, suy nghĩ cũng vậy.” Tất cả đều phải nhờ nghi tình này chấm dứt hết, nay chẳng những không chấm dứt, lại cho là cái tài khôn muốn trở lại khảo thầy!

Hỏi: Khi con ngồi tham thiền, thấy lửa cháy xung quanh người, vậy có sao không?

Đáp: Chớ nói đó chỉ là ảo tưởng, cho dù lửa cháy thật, nếu lòng tin chơn thật đầy đủ cũng không sợ. Có một Vị Thiền sư đi với nhiều người lên núi đang đi đột nhiên gặp đám cháy to, mọi người hoảng sợ bỏ chạy, Thiền sư nói: “Nhất thiết duy tâm tạo, nếu tâm không tạo thì làm sao có”. Lửa cháy xung quanh, nhưng khi đến gần Thiền sư thì tự tắt.

Hỏi: Con đang đi xe, đang làm việc đồng thời cũng đang tham, mà cũng chạy đến đúng chỗ, vậy phải là có hai tâm?

Đáp: Không phải có hai tâm, tâm chỉ có một. Mỗi người chỉ có một cái biết, lúc dùng cái biết của bộ não thì cái biết của bộ não ngưng thì cái biết của chánh biến tri tự động thay thế để làm việc, trường hợp như vậy đã có nhiều Phật tử chứng tỏ, như cô thợ may, như Trương Quốc Anh v.v...

Hỏi: Đang tham thiền có vọng tưởng con vẫn biết, Sư phụ đang giảng con cũng đang nghe, như vậy phải là có hai tâm?

Đáp: Nếu có nghi tình phải là không biết, hễ biết thì lúc đó không có nghi tình, tức cái biết và nghi tình xen lộn hoài chứ chẳng phải có hai tâm.

Hỏi: Thế nào mới thì được giải thoát sanh tử.

Đáp: Kiến tánh thì được giải thoát sanh tử.

Hỏi: Các bài chú có hiệu nghiệm như thế nào?

Đáp: Bài chú chẳng có hiệu nghiệm gì cả, tại sao? Nếu bài chú có hiệu nghiệm thì ai tụng cũng hiệu nghiệm, phải không? Sở dĩ hiệu nghiệm là tại tâm mình. Tôi thường nói: sức dụng của tâm vô lượng vô biên, chẳng có sự hạn chế, người có tâm lực mạnh mới có hiệu nghiệm, còn người tâm lực yếu thì tụng cách mấy cũng chẳng hiệu nghiệm, đủ chứng tỏ đó là do sức tâm chứ chẳng do bài chú.

Hỏi: Thế nào là pháp?

Đáp: Tất cả vũ trụ vạn vật đều là Pháp, cái tách này, bình này, bàn này, cái thân của ông v.v... đều là pháp, cái Có cũng là pháp, cái Không cũng là pháp, pháp hữu vi cũng là pháp, pháp vô vi cũng là pháp.

Hỏi: Vậy pháp giới là gì?

Đáp: Tất cả pháp gọi là pháp giới.

Hỏi: Thế thì muôn pháp về một là về với cái tâm, phải không?

Đáp: Nói về với cái tâm cũng được, nhưng tâm về chỗ nào? Bây giờ đừng có cho là cái gì, cứ giữ cái không hiểu không biết mà tham là được rồi.

Hỏi: Tập khí cụ thể là cái gì?

Đáp: Tập khí làm sao có cụ thể?

Hỏi: Có phải phiền não tham, sân, si là tập khí phiền não?

Đáp: Phiền não là cái gì?

- Dạ thưa là người ta làm cho mình buồn phiền không vừa ý.

- Làm cho buồn mới là phiền não, còn đau ngứa có phiền não không?

- Dạ cũng có.

- Ăn không tiêu có phiền não không?

- Dạ có.

- Vậy những thứ này đâu có ai làm cho buồn, phải không?

Hỏi: Thế thì trừ tập khí là trừ cái gì?

Đáp: Tập khí là huân tập thói quen, tập khí tức thói quen. Cũng như ông mỗi ngày đều dùng ba bữa cơm, lâu ngày thành tập khí; hằng đêm đều đi ngủ lúc tám giờ, lâu ngày cũng thành tập khí.

Hỏi: Nếu bổn lai vô nhất vật thì làm sao có chơn tâm?

Đáp: Chơn tâm là gì? Nếu chơn tâm là vật chất phải có hình tướng số lượng, vậy chơn tâm có hình tướng số lượng không? Tôi thường nói Tánh không tức tâm, vô`n như hư không chẳng hình tướng số lượng, hư không chẳng phải vật, thế thì không có vật tức chẳng có hư không sao? Nếu chẳng có hư không thì chúng ta làm sao có thể ngồi tại đây? Nó vốn là không có vật gì mà?

Hỏi: Vía Quán Thế Âm Bồ tát có tất cả ba ngày, vậy ngày nào là chính?

Đáp: Chẳng có ngày vía nào chính, cũng chẳng có ngày vía nào không chính. Quán Thế Âm Bồ tát là do Phật sở thuyết, nói chi Quán Thế Âm Bồ tát, chính ngày Phật Đản cũng có đủ thứ sai biệt, Phật Giáo Thế Giới phải họp lại để chọn một ngày cho thống nhất, huống là ngày vía Quán Thế Âm biết bao nhiêu, cũng như ở đây, mỗi người đều có Tự tánh Quán Âm, không những Tự tánh Quán Âm, Tự tánh Phật nữa!

Hỏi: Thế nào là vô lượng vô biên?

Đáp: Hư không là vô lượng vô biên, tâm của mọi người cũng như hư không vô lượng vô biên.

Hỏi: Thế nào là Viên giác Diệu tâm? Viên giác Diệu tâm có phải Phật tánh không?

Đáp: Phải, Phật tánh cũng là cái tâm, Viên giác Diệu tâm cũng là cái tâm. Kinh Phật nói đến chữ Diệu là bất khả tư nghì, chẳng thể suy lường. Diệu tâm là tâm của mọi người, hễ bộ não có thể nghĩ đến, lục căn có thể tiếp xúc được thì chẳng thể nói là diệu. Tại sao? Vì Diệu tâm chẳng hình tướng, con mắt không thể thấy; Diệu tâm chẳng âm thanh, lỗ tai không thể nghe, chẳng mùi vị nên không thể ngửi nếm được. Vì chẳng có bản thể số lượng nên ý căn muốn biết cũng biết không nổi. Cho nên Lục căn tiếp xúc không đến, nhưng chẳng phải hoàn toàn không có, sự dụng vô lượng vô biên, có mà không tiếp xúc được, nên gọi là Diệu Tâm.

Phật tánh chỉ là biệt danh của Diệu Tâm, vì Diệu tâm có tánh giác ngộ, nay chúng ta dù có Diệu tâm nhưng chưa giác ngộ, tham thiền thì sau này sẽ giác ngộ nên gọi Phật tánh giác ngộ nên gọi Phật tánh. Chữ PHẬT nghĩa là giác ngộ chẳng phải là một vị thần linh.

Hỏi: Thế nào là nhất thiết duy tâm tạo?

Đáp: Như trên đã nói, tất cả đều từ Diệu tâm sanh ra, cái tách này, cái bình này, cái thân này … nên nói nhất thiết duy tâm tạo. Tôi đã thường giảng về tánh Không của tâm chẳng bản thể hình tướng số lượng, tâm là hư không, hư không là tâm, vì có cái Không nên tất cả pháp mới được thành tựu. Nay vì tất cả đều từ hư không sanh ra, tất cả đều từ tâm này sanh ra, nên nói nhất thiết duy tâm tạo. Mặc dù sự thật thì chẳng phải do hư không này tạo, vì thật tế vốn chẳng có cái gì tạo ra cái gì, nên gọi là vô sanh, hễ có tạo tức có bắt đầu.

Do chúng ta không thể tiếp xúc với cái tâm, lại do mọi người không thể tin rằng sức mạnh của tâm vô lượng vô biên. Nhà khoa học dù phát minh cái này cái kia, cũng chưa tin được cái tâm. Cái nào mà nhà khoa học chưa phát minh chưa hiểu thì qui cho tự nhiên, còn Phật thì phủ định tự nhiên. (Sư phụ dẫn chứng phi nhân duyên, phi tự nhiên, lược qua).

Bây giờ động lực của vũ trụ, ví như vũ trụ lớn thì sức xoay mạnh, như mặt trời xoay theo ngân hà … mà ngay trong vũ trụ nhỏ như hạt bụi, những hạt nguyên tử điện tử cũng đang xoay. Như trong cái tách này có cả muôn triệu hạt nguyên tử đang xoay, cái bàn này, cái ghế này … bao nhiêu hạt điện tử hợp thành cũng đang xoay. Các nhà khoa học đã chứng tỏ tất cả vật chất đều do nguyên tử tổ chức thành, trong mỗi hạt nguyên tử có một trung tử, chung quanh có nhiều điện tử luôn xoay chuyển chẳng ngừng, chẳng có sự bắt đầu và cuối cùng, nay dù đem đập bể cái tách, thì những hạt nguyên tử trong miểng tách cũng vẫn xoay chuyển không ngừng; đem bàn này đốt thành than thì những hạt nguyên tử cũng chẳng hề ngưng.

Muốn khởi động chiếc xe hơi phải đổ xăng vào, khởi động cho máy nóng lên rồi mới chạy được; nay những hạt nguyên tử điện tử xoay chuyển nhau, vậy động lực từ đâu ra? Tại sao có sức xoay chuyển ngày đêm chẳng ngừng? Sức đó từ đâu ra, biết không? Ấy là sức của tâm. Nói như vậy có lẽ mọi người khó lãnh hội, Lục Tổ thì nói rõ hơn, trong Kinh Pháp Bảo Đàn Ngài nói: “ Chẳng phải gió động, chẳng phải phướn động, là tâm của ông động”.

Do tâm của ông động gió mới động, do tâm của ông động phướn mới động, ấy là nhất thiết duy tâm tạo vậy.

Hỏi: Con đang học tại Viện Phật Học, làm thế nào có thể vừa tham thiền vừa học cho hết chương trình?

Đáp: Đang học thì đừng tập tham, hết giờ học mới tập tham, tập đến quen thuộc rồi thì đang học cũng tham được, làm việc cũng vậy.

Hỏi: người tham thiền có phải trở về tánh thấy và tánh nghe của nội tâm?

Đáp: Chẳng có đi cũng chẳng có trở về, vì tánh thấy tánh nghe vốn cùng khắp không gian thời gian, nên chẳng có đi và về. Thí dụ: Cô có thể đồng thời thấy một lượt cả chúng ở đây, hoặc phải thấy từng người một? Nếu đồng thời thất hết tức tánh thấy khắp không gian: chẳng những thấy được đại chúng, luôn cả cái bàn, cái ghế, tách, bình v.v... đều thấy cả, vậy đâu có trở về? Về đâu?

Hỏi: Tự mình làm chủ một cơ sở, không đi chợ mua đồ mặn cho công nhân ăn, chỉ đưa tiền cho người khác đi, vậy có chịu nhân quả không?

Đáp: Tự mình không đi mà đưa tiền cho người khác đi, ấy là sai người khác làm. Trong Kinh Lăng Già nói những người đi bắt chim cá là trực tiếp bắt, còn người mua ăn là dùng tiền đi bắt, cũng phải có nhân quả.

Hỏi: Những cư sĩ tại gia đã thọ giới Bồ tát, nếu chưa thể hoàn toàn trường chay, hoặc chỉ thọ năm ngày chay, mười ngày chay là vẫn tiếp xúc đến cá thịt, còn những vị đã phát tâm trường chay rồi, không tiếp xúc sát sanh và nêm nếm mùi vị, nhưng vì gia đình họ vẫn đi mua về xắt gọt nấu nướng, dù không nêm nếm mùi vị. vậy họ có chịu nhân quả không?

Đáp: người thọ giới Bồ tát là muốn học theo hạnh Bồ tát, muốn cứu giúp chúng sanh, nếu còn ăn thịt chúng sanh tức phá giới. Lại nữa, tự mình đã không ăn mà còn đi mua, tức dùng tiền đi bắt, cũng phải có nhân quả. Ngũ giới của cư sĩ tại gia là cấm uống rượu, không uống thì không phạm, bán rượu cũng không phạm, còn Giới Bồ tát là uống rượu tội nhẹ, bán rượu thì tội nặng. Tại sao? Vì uống rượu tội chỉ hại cho bản thân, bán rượu là hại đến người khác. Đã muốn học hạnh Bồ tát để cứu giúp chúng sanh còn trở lại hại người sao! Cho nên tội nặng.

Phật pháp nói tất cả do tâm tạo, tự tâm đã tạo nhân thì phải chịu quả. Trong gia đình nếu mình là người có quyền quyết định thì mình phải chịu nhân quả. Nếu làm việc cho người khác, hễ không thực hiện theo sẽ phải mất chén cơm việc làm, chỉ thực hiện theo sự sai bảo của người khác, tự mình không cố ý thì người sai khiến phải chịu.

Ở Trung Quốc có một tỷ phú làm chủ một ngân hàng, ông ấy dù rất giàu sang, cũng biết nhân quả, cả gia đình đều ăn chay trường, duy chỉ có bà mẹ không chịu ăn chay. Mỗi lần ông khuyên người mẹ ăn chay đều bị la rầy: “Đã nói là tôi không ăn chay được, cứ nói ăn chay ăn chay hoài!”.

Vì ông ấy là đứa con có hiếu, biết rằng bà mẹ mắc nợ thịt như thế, sau này phải chịu quả báo, muốn độ giúp mẹ mình, nên đã sai người nấu bếp chế biến những món chay rất ngon mà không nói đó là đồ chay. Hằng ngày người mẹ dùng các món ăn cũng chẳng biết đó là chay, chỉ cảm thấy rất ngon miệng. Như thế trải qua hai năm, đến ngày sinh nhật của me, ông thưa với mẹ rằng:

- Kỳ này con định tổ chức bữa tiệc lớn chúc mừng sinh nhật của mẹ, mời hết tất cả bà con bạn bè, bữa tiệc sẽ làm toàn các món ăn chay, mẹ cũng ăn luôn nhé!

- Sao cứ nói ăn chay hoài vậy, tôi đã bảo là không ăn được mà!

- Thế mà hai năm nay chẳng phải ngày nào mẹ cũng ăn chay ư, sao mẹ nói ăn không được?

- Thật vậy sao?

Cuối cùng bà mẹ mới biết và từ đó về sau mới công khai việc ăn chay.

Hỏi: Trước kia chúng con đã qui y rồi, nay muốn qui y Sư phụ một lần nữa được không?

Đáp: Nếu qui y rồi tức đã là đệ tử của Tam Bảo thì không cần qui y nữa. Tam Bảo là đại diện cho Phật, Pháp, Tăng, chứ không phải thuộc về một cá nhân nào. Nói qui y vị thầy nào đó chỉ là thay mặt cho Tam Bảo chứng minh cho mình đã trở thành đệ tử của Tam Bảo, chứ chẳng phải là đệ tử của riêng thầy đó.

Hỏi: Kính bạch Sư phụ, chúng con không qui y có tu Tổ Sư Thiền được không?

Đáp: Không có qui y cũng tu Tổ Sư Thiền được, và cũng có thể kiến tánh được.

Hỏi: Có người lúc lâm chung, những người chung quanh thấy có ánh sáng xẹt ra, vậy người đó đã được Phật rước, đúng không?

Đáp: Không đúng, nay dù thấy Phật Thích Ca đến rờ đầu thọ ký sẽ thành Phật cũng còn không đúng, huống là thấy ánh sáng! Tất cả đều là vọng, đều do vọng tâm biến hiện. Trong bá Trượng Quảng Lục, Ngài nói: Khi người lâm chung, cảnh giới mà mình ham thích sẽ hiện lên, ví như ham thích nhà lầu xe hơi thì cảnh đó dẽ hiện lên, hễ đi vào đó khi trở ra đã thành con chó con heo, vì đó là mình đã tạo nghiệp rồi, nên phải trả quả.

Hỏi: Ngài Hư vân và ông lão sửa đường đều đã kiến tánh, cùng một chánh biến tri nên không có hai cái biết, nhờ hỏi và nói chuyện với nhau, tức qua bộ não của mình rồi phàm phu mới biết được ông lão kia là kiến tánh, phải không?

Đáp: Người đã kiến tánh tự hiện ra cái dụng vô sở trụ, cử chỉ lời nói đều là vô sở trụ, đã vô sở trụ rồi thì những lời nói đó Thiền Tông gọi là chuyển ngữ. Vô trụ nghĩa là không thật, nên mặc dầu nói những lời đó nhưng không trụ vào những lời đó, nếu còn chấp thật tức chưa kiến tánh. (Sư phụ giảng về thế lưu bố tưởng và trước tưởng, lược qua).

Hỏi: Thế nào là chuyển ngữ?

Đáp: Chuyển ngữ là lời nói chẳng trụ ở chỗ nào hết, phải là người kiến tánh rồi mới nói được, người chưa kiến tánh thì nói không ra.

Hỏi: Vậy có phải là câu trả lời sáng suốt đúng sự thật?

Đáp: Nếu nói trả lời sáng suốt đúng sự thật là bậy, tức chỉ hiểu theo lời nói, là con chó đuổi theo cục xương.

Hỏi: Vậy chuyển ngữ là như thế nào? Xin Sư phụ thí dụ.

Đáp: Cái này không phải cho hiểu. Chuyển ngữ là chư Tổ dùng để khám xét hành giả tham thiền đã ngộ hay chưa, nếu ngộ rồi mới nói ra được, hễ chưa ngộ thì nghe cũng chẳng biết gì. Đó chẳng phải có nghĩa lý để giải thích, chẳng có gì để thí dụ được, khi nào bà kiến tánh rồi tự biết, bây giờ chỉ cần dùng công phu để tu đến kiến tánh thôi.

12.10/10/94 – 16/10/94 tại Chùa Từ Ân, Quận 11

Hỏi: Thế nào là nhìn vào chỗ hầm sâu đen tối?

Đáp: Chỗ đen tối là phương tiện để tập nhìn, ví như hiện nay mở mắt thì thấy rõ cái này là cái bình, kia là cái tách, còn nhắm mắt thì không thấy, chỉ thấy đen tối, cái tách cái bình … mọi thứ đều không biết, Tổ Sư Thiền là dùng cái không biết đó để tu, cứ nhìn chỗ không biết. Nay dùng cái đen tối đó thay thế chỗ không biết, đến khi nhìn được rồi, không cần nhờ đen tối để nhìn nữa, mở mắt cũng không thấy gì. Cũng như lúc tập đi xe đạp, ban đầu kể cả leo lên cũng không được, phải nhờ người khác vịn chiếc xe mới leo lên, rồi đạp cũng không đi, phải nhờ người khác đẩy giùm. Tập một thời gian, tự mình biết chạy rồi, không cần người khác giúp nữa. Nhìn vào hầm sâu đen tối cũng vậy, ban đầu nhờ cái đen tối để nhìn, đã nhìn được thì cái đen tối cũng khỏi.

Hỏi: Tâm và tánh có khác nhau không?

Đáp: Nếu nói về tâm và bản tánh thì chẳng khác, ví như nói tự tâm cũng là kiến tánh, kiến tánh thì tự tánh hiện, cũng là tự tâm hiện, còn người thế gian thì có khác, người thì tánh thiện, người thì tánh ác, người thì ham thích vui chơi, người thì ham thích yên tịnh v.v... nhưng tâm không khác, vốn như hư không chẳng có gì hết.

Hỏi: Vừa rồi Sư phụ khai thị về nhân quả, nhân nào quả nấy, giết người phải đền mạng, ăn cục thịt trả cục thị, nhưng Phật tử và người xuất gia nếu phạm những giới điều hoặc tạo tội nhân quả, có cách nào giải quyết tốt nhất?

Đáp: Cách giải quyết tốt nhất là kiến tánh, ở trong mở mắt chiêm bao thức tỉnh, nhảy ra ngoài chiêm bao thì tất cả giải quyết xong. Không kiến tánh phải từ thân này qua thân khác, cứ ở trong luân hồi mãi, chẳng thể giải quyết được.

Hỏi: Thế nào là thâu nhiếp lục căn, tịnh niệm tương tục?

Đáp: Trong Kinh Lăng Nghiêm, Đại Thế Chí Bồ tát dạy về cách tu Tịnh Độ: “Độ nhiếp lục căn, tịnh niệm tương tục”, đó là bao gồm tức nhiếp cả nhãn nhỉ tỷ thiệt thân ý. Muốn nhiếp nhãn căn phải không phân biệt xấu đẹp, nhiếp được nhĩ căn thì không phân biệt khen chê, tức là khen cũng không vui, chê cũng không buồn. Nhiếp những căn khác cũng vậy.

Nay nhiều người tu Tịnh Độ không nhiếp được căn nào, mà chỉ mong lúc lâm chung có Phật A Di Đà đến rước, đã không biết tông chỉ của Tịnh Độ thì làm sao thực hành cho đúng? Phải thực hành đúng mới có Phật đến rước. Nguyện lực của Phật A Di Đà rất mạnh, ví như làn sóng điện của đài phát thanh, dù máy radio rất nhỏ, bất kể ở phương trời nào, chỉ cần vặn đúng với làn sóng tổng đài thì tự nhiên thu được hiệu quả, hễ xê xích một sợi tóc là thu không được. Tu Tịnh Độ cũng vậy, nguyện của mình phải đúng với nguyện của Phật A Di Đà mới có tương ưng, thì dù ở khít một bên cũng không được, đâu phải chỉ niệm Phật là Phật đến rước!

Hỏi: Thế nào gọi là tu?

Đáp: Tu hành là thực dụng trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta, chứ chẳng phải chỉ là miệng nói suông. Cuộc sống hằng ngày ăn cơm, mặc áo, nói năng, tiếp khách … tất cả đều là tu, luôn cả ngủ nghỉ, đi đứng nằm ngồi đều là tu, đâu phải chỉ có niệm Phật tham thiền mới là tu!

Tu như thế nào! Ăn cơm cứ ăn cơm, chỉ biết ăn cơm, không cho thêm ý mình vào; mặc áo cứ mặc áo, chỉ biết mặc áo, tức tu vậy. Thế là làm sao? Ăn cơm, chỉ là ăn, đừng thêm ý của mình cho là cơm này ngon, cơm kia không ngon, đồ ăn này ngon, đồ ăn kia dở, mặc áo cũng vậy, cho là áo này đẹp, áo kia xấu v.v... hễ có xen vào ý mình là không phải tu.

Bất cứ cái gì trong thực dụng hằng ngày đều là tu, chứ chẳng phải đi đâu mới là tu, đi chỗ nào cũng là tu cả.

Hỏi: Con muốn thỉnh Phật về thờ, bên Thiền Tông phải làm sao!

Đáp: Thiền đường đầu tiên của Ngài Bá Trượng không có thờ Phật, đó không phải là không kính trọng Phật, vì theo đúng lời dạy của Phật là phải tin tự tâm là Phật, cũng như Kinh Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ nói: “Tự qui y Phật, tự qui y Pháp, tự qui y Tăng”, tức qui y tự tánh Phật, chẳng phải qui y ở ngoài. Cho nên, tất cả tôn giáo khác đều phải tin theo giáo chủ, còn Phật Thích Ca thì dạy chúng ta phải tự tin mình, mỗi người đều đạt đến tự do tự tại, giải thoát tất cả khổ, mới được gọi là độ, nếu còn phải chịu khổ, hoặc muôn ngàn kiếp sau khổ còn trở lại thì không được, nên Tâm Kinh nói “Chơn thật bất hư”.

Hỏi: Khi con chết phải dặn các con niệm như thế nào?

Đáp: Đó là bên Tịnh Độ và Giáo môn, còn Thiền Tông thì ngay bây giờ, những gì đã qua rồi thì quên đi, không ghi nhớ, vị lai chưa đến không sắp đặt, hiện tại trước mắt cũng không trụ. Nếu thực hành được như thế, mặc dầu chưa kiến tánh, cuộc sống cũng rất thoải mái, chẳng có điều gì phải lo rầu nữa. Quá khứ, hiện tại, vị lai đều không cần lo, lo chi đến chết! Nếu sọ chết thì hãy lo tu đi, nó sẽ tự giải quyết, chẳng lo tu mà lo mong người khác giúp, hoặc lo sau khi chết phải làm sao, ấy là tư tưởng của người đời.

Hỏi: Bản thân con cũng như nhiều vị xuất gia, do cha mẹ nghèo khổ không ai nuôi nấng, nên đôi khi đem những của cúng thí mà đàn na thí chủ cúng riêng cho mình để giúp đỡ cha mẹ, ngoài ra cũng có nhiều vị Trụ trì khi cha mẹ mất cũng làm lễ cúng thất trai tuần v.v... Vậy những vấn đề trên có phạm phải nhân quả tội báo gì không?

Đáp: Theo Giới luật, đã xuất gia thì không có gia, Động Sơn Thiền sư, Sơ Tổ tông Tào Động, sau khi xuất gia gởi thơ cho cha mẹ, nói rằng không có gặp nữa. Lá thơ này có ghi trong cuốn Thiền Học Đại Thành.

Người xuất gia giúp đỡ cho Phật tử thì được, nếu giúp cho cha mẹ mình, phải mắc nợ tín thí, sau này phải trả. Trong tòng lâm, như Ngài Hư Vân là Trụ trì, muốn mời khách riêng của cá nhân, đến khố phòng mua dầu xào thức ăn, chỉ thiếu một xu cũng phải quay về lấy đủ tiền rồi khố phòng mới đưa dầu cho.

Cho nên, nói đến vấn đề nhân quả rất vi tế, nếu nói cha mẹ mình nghèo thì cũng có người nghèo hơn, nghèo đói đến gần chết, sao mình không giúp mà chỉ giúp cho cha mẹ? Như vậy là có phân biệt, chẳng thể xem cha mẹ như những Phật tử khác, tức có ngã chấp. Chánh pháp phải phá ngã chấp, đã xuất gia thì không còn nhà nữa. Cũng có nhiều vị Tu sĩ trong tòng lâm, có anh em ruột đến thăm, Tri khách đãi cho một bữa cơm xong, vị ấy bảo người nhà phải trả tiền lại. Nay nhiều người dùng tiền của mười phương làm đám giỗ cho cha mẹ, việc đó bề ngoài bình thường, chẳng thấy sao, nhưng trong đó đều có nhân quả. Tôi thường nói: Nhân nào quả nấy, đã tạo nhân ắt phải chịu quả. Có bài kệ rằng:

Một hạt gạo thí chủ,

Lớn như núi Tu Di,

Nếu không tu giải thoát,

Mang lông đội sừng trả.

Hỏi: Vậy tại sao trong giới luật Tỳ kheo có ghi: Nếu cha mẹ nghèo khổ không ai nuôi, có thể khất thực về nuôi cha mẹ?

Đáp: Đúng, nếu thật sự chẳng còn ai nuôi dưỡng cha mẹ thì có thể rước cha mẹ về chùa nuôi. Ngũ tỗ Hoàng Nhẫn vì không còn ai nuôi nấng mẹ, nên rước mẹ về chùa nuôi. Mình chẳng phải là không có hiếu, thập phương cúng dường tiền của là để chúng ta khỏi đi làm việc kiếm sống để chuyên tu giải thoát, tự giác giác tha, hiếu này là đại hiếu. Dù xuất gia không nuôi nấng cha mẹ, nhưng phải độ cha mẹ. Nên Kinh nói: “Trước dùng thỏa mãn ham muốn để lôi kéo, sau khiến vào trí huệ Phật”, vào trí huệ Phật mới có thể giải thoát.

Hỏi: Vậy Ngài Lai Quả tham câu này như thế nào?

Đáp: Ngài Lai Quả tham câu: “Niệm Phật là ai?” đến lúc ngủ mê lớn tiếng niệm Phật mà tự chẳng biết, nên mới có thể tham câu này được kiến tánh. Theo tôi biết từ mấy trăm năm nay, bao nhiêu người chọn câu này, chỉ có một mình ngài Lai Quả kiến tánh, ngoài ra không có người nào, còn các vị tổ khác như Ngài Hư Vân tham câu “Kéo tử thi là ai”, Ngài Nguyệt Khê cũng không phải tham câu niệm Phật là ai. Tôi chỉ đề ra năm câu này ra, có câu nào thắc mắc nhất thì vẫn là tốt hơn, bởi vì cần có nghi tình thật sự.

Hỏi: Tại sao Phật Giáo nguyên thủy ăn mặn?

Đáp: Phật Giáo nguyên thủy không phải ăn mặn, hồi thời Phật Thích Ca, tu sĩ phải đi khất thực, ai cho cái gì vào bình bát thì ăn cái nấy, con nít không biết gì, bỏ nắm cát vào cũng phải ăn luôn, vì không có sự phân biệt, nêm giò heo cũng ăn, nắm cát cũng ăn, còn thời nếu có phân biệt thì là ăn mặn chứ không phải ăn chay. (Sư phụ kể về phong tục trai Tăng ở Thái Lan, xem trang 178).

Hỏi: Thế nào là Ứng thân trong Tam Bảo?

Đáp: Phật tánh của ông là Pháp thân, thân hiện tại của ông là Ứng thân, cũng gọi là Báo thân, tức do trước kia tạo nghiệp con người, nên có cái ứng thân này để ứng với nghiệp quả. Nếu ông tu đến thành Phật thì hiện ra Thiên bá ức hóa thân. Như hiện nay Đức Phật có vô số ức hóa thân đang thuyết pháp nơi vô số ức quốc độ, đều có tên họ và tuổi tác khác nhau.

Hỏi: Vậy thế nào là Hóa thân?

Đáp: Đợi ông thành Phật rồi tôi giảng cho nghe.

Hỏi: Gần đây tà pháp thịnh hành, chẳng những hàng Phật tử, kể cả hàng Tăng ni xuất gia lại chủ trương tin theo cái thuyết “Phật mẫu Diêu Trì”, rằng mẫu có khả năng sinh ra nhà cửa đất đai, núi sông và tất cả. Xin Sư phụ khai thị vấn đề này.

Đáp: Trong Kinh Lăng Nghiêm có nói đến 50 thứ ngũ ấm ma, thần thông biến hóa không ai bằng. Ví như mình ngồi đây, họ có thể hay từ đây sang Mỹ để đưa về món đồ từ Mỹ mà không đầy năm phút, những người tà ma có phép thân thông như thế, khiến người thường cho là Phật, là Bồ tát v.v... những người đi theo họ, khi họ đọa địa ngục thì đệ tử cũng đọa theo, vì đã giúp họ lừa gạt người khác.

Hỏi: Vậy làm thế nào đối trị với nhân sinh quan và vũ trụ quan sai lầm này? Thế nào là nhân sinh quan và vũ trụ quan của Phật Giáo?

Đáp: Tôi đã giải thích về tánh không, là tâm của mình, vốn chẳng hình thể số lượng, trống rỗng chẳng có gì cả, làm sao có nghĩa lý gì, làm sao có nhân sinh quan và vũ trụ quan! Nhân sinh quan là sinh tử mới có, sinh tử là luân hồi, có sinh tử rồi mới có vũ trụ, tức có TA là sinh tử, ta đối với nhân sinh cho là phải như vậy vậy mới đúng, cái kia kia là không đúng … đó là ý của ta, cũng là vọng tưởng. Trong Kinh Lăng Già gọi là “tự tâm hiện lượng” Nhân sinh quan cao nhất tức chủ quan, chớ nói là chủ quan, dù khách quan cũng không được. Đức Phật là muốn chúng ta giải thoát khổ sinh tử luân hồi.

Năm kia tôi thuyết pháp tại Canada, có một vị giao sư khoa Tâm lý học dạy ở trường đại học, lại chuyên giảng về môn tâm lý giữa thầy và trò. Khi ông ấy đến với tôi, tôi không nói về danh từ Phật pháp, chỉ nói về danh từ khoa học, tôi hỏi ông ấy:

- Theo thầy, khi giảng dạy, nên dùng thái độ nào đối với học trò mới đúng?

Ông ấy trả lời không được. Tôi nói:

- Phải giảng bằng thái độ khách quan, nếu giảng bằng thái độ chủ quan là không đúng.

Giữa thầy với trò đều phải nhìn bằng góc độ khách quan chứ không thể nhìn bằng chủ quan, vì chủ quan là có xen vào ý của mình, ấy là nói theo khoa học. Cho dù nói khách quan, nhưng vẫn còn cách xa so với Phật pháp, vì khách quan là đối với chủ quan, chưa phải là nghĩa vô trụ của Phật pháp, còn nói theo Phật pháp là vô sở trụ, chẳng những chủ quan không trụ, khách quan cũng không trụ.

Cho nên, tất cả hành giả tham thiền, trong cuộc sống hằng ngày chớ có dùng hai chữ “CHO LÀ”, bất cứ cho là cái gì đều là có sở trụ.

Hỏi: Diệt tận định, hành pháp thế gian và tổng trì, tương ưng bất tương ưng?

Đáp: Diệt tận định có hai thứ: Một là của các tôn giáo khác và một là của A la hán. Các tôn giáo khác diệt hết tất cả niệm nhưng còn chấp ngã, như cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng.

Hỏi: Diệt tận định đến chỗ tâm không pháp không, dục niệm đã hết, có tương ưng với chỗ hành pháp thế gian không?

Đáp: Diệt tận định của các tôn giáo khác vì còn chấp thức thứ tám là ta nên không được giải thoát, còn diệt tận định của A la hán thì kiến hoặc tư hoặc đều hết, phá được ngã chấp nên được ra khỏi sinh tử luân hồi. Ông nói tương ưng là tương với cái gì? Tổng trì là gì?

- Dạ thưa Sư phụ, tổng trì là tất cả pháp, cũng là pháp tánh.

- Ông nói tương ưng là tương ưng với thế gian hay xuất thế gian? Các tôn giáo khác thì chẳng thể tương ưng với pháp xuất thế gian, vì chưa ra khỏi luân hồi, còn diệt tận định của A la hán thì tương ưng với xuất thế gian, nhưng chỉ ở trong phạm vi Tiểu Thừa vì chưa phá được pháp chấp, chưa thể tương ưng với Đại thừa.

Hỏi: Trong mười bức tranh chăn trâu, bức thứ mười “Thỏng tay vào chợ” thì hành giả tu trong thời nay, hành pháp của họ dù ở thế gian nhưng họ luôn giữ cái uy nghi là tổng trì pháp xuất thế gian, phải vậy không?

Đáp: Vì ông chưa hiểu nghĩa Tổng trì, tổng là bao gồm tất cả pháp thế gian. Bây giờ Ông nói chuyện cũng là tổng trì vậy, vì pháp thế gian cũng là bao gồm trong tổng trì, nhưng ông chỉ tương ưng với pháp thế gian thôi, không thế là xuất thế gian được.

Hỏi: Nếu vậy là không thấy diệt tận định?

Đáp: Làm sao diệt tận định được? Diệt tận định là phải tu, tu đến tất cả tư tưởng đều diệt hết.

Hỏi: Vậy thì hành pháp tu của Sư phụ như thế nào? Có phải chỉ có tham thoại đầu mới được diệt tận định, còn tất cả hành pháp khác đều không được ư?

Đáp: Ai nói? Pháp của tôi hoằng dương không có đưa đến diệt tận định, phải quét sạch diệt tận định, không cho biết tới diệt tận định. Pháp này do Phật Thích Ca thân truyền, chỉ chú trọng một chữ NGHI thôi, không có cho là có diệt tận định, cũng không cho biết có diệt tận định.

Hỏi: Cái biết của bộ não và cái biết của Phật tánh khoảng cách bao xa?

Đáp: khi nào kiến tánh rồi sẽ biết là bao xa, nay chưa kiến tánh không thể biết được. Ngài Lai Quả nói: “Nay ta chỉ nói chỗ hành chứ chẳng phải chỗ thấy, chỗ thấy phải quý vị đi đến chỗ đó tự thấy.”

Hỏi: hàng đêm từ nhắm mắt chiêm bao thức tỉnh rồi lại có thể đi vào chiêm bao nữa, vậy khi từ mở mắt chiêm bao thức tỉnh rồi, có khi nào lại đi vào chiêm bao không?

Đáp: Không. Đức Phật trong Kinh có nói: “ Cây đã đốt thành tro thì không thể trở laị thành cây nữa, quặng đã luyện thành vàng thì không trở lại thành cây nữa, quặng đã luyện thành vàng thì không trở lại thành quặng. “ Nhắm mắt chiêm bao ngủ đã rồi tự thức, thức rồi ngủ lại đi vào chiêm bao, nhưng mở mắt chiêm bao chẳng thể tự động thức tỉnh, phải tu hành, phải tham thiền mới có thể thức tỉnh được, thức tỉnh rồi thì không đi vào chiêm bao nữa.

Hỏi: Vậy người từ mở mắt chiêm bao thức tỉnh rồi, có phải còn ăn cơm đi tiêu tiểu không?

Đáp: Nếu còn thân người thì mọi việc vẫn y như cũ, trước kia mỗi bữa ăn ba chén cơm, nay vẫn như vậy, ông vua kiến kiến tánh vẫn làm vua, Thừa tướng kiến tánh vẫn làm Thừa tướng, cuộc sống với người thường chẳng khác, nhưng tâm thì không như trước nữa.

Hỏi: Hòa thượng dạy chúng con phải tu, ai tu nấy chứng, ai ăn no, uống nước tự biết lạnh nóng, vậy tại sao trong kinh laị có câu “Nhất nhơn chứng đắc cửu huyền thăng”?

Đáp: Đó chẳng phải của Phật nói, mà là của ngoại đạo nói.

Hỏi: Với số lượng kinh sách hiện nay rất nhiều, chúng con hàng tại gia tài mọn sức kém, Vậy xin Hòa Thượng chỉ cho kinh nào đáng xem và kinh nào không nên?

Đáp: Kinh nào phá chấp thật là đúng, kinh nào chấp thật là không đúng; kinh nào phá ngã chấp là đúng, kinh nào chấp ngã là không đúng.

Hỏi: Giới Bồ tát tại gia và giới Bồ tát xuất gia có gì khác không?

Đáp: Khác, Giới Bồ tát tại gia chỉ có 6 điều trọng 28 điều khinh, còn Giới Bồ tát xuất gia là 10 trọng 48 điều khinh, tức giới Bồ tát xuất gia hơn về giới trọng nhiều hơn 4 điều, về giới khinh nhiều hơn 20 điều, lại nữa, về dâm giới thì Bồ tát xuất gia cấm cả tà dâm và chánh dâm, còn giới Bồ tát tại gia chỉ cấm tà dâm, không cấm chánh dâm.

Hỏi: Vô vi của Phật pháp và vô vi của Lão Tử, đồng và khác nhau như thế nào?

Đáp: Tức là tâm mình vốn chẳng có hữu vi và vô vi, do tâm chấp của chúng sinh mới thành có. Nếu chấp vào hữu vi hoặc vô vi đều không được, nên nói là vô trụ, tức chẳng trụ chỗ nào hết, cũng là bản thể của tâm và dụng của tâm.

Hỏi: Các Thầy thường dạy phải phước huệ song tu, đối với những người bố thí thì có phước báo, còn đối với những người không có tiền của bố thí, chỉ lo chuyên tu về huệ, vậy giữa hai người đó, người chuyên tu về huệ có phải mau kiến tánh hơn không?

Đáp: Chẳng phải như vậy, người không có tiền của cũng có thể phát tâm bố thí, hễ có phát tâm là có phước. Ví như tôi không có tiền, muốn bố thí một ngàn đồng mà không có, phát tâm sau này nếu có một ngàn đồng tôi sẽ bố thí, ấy cũng đã tạo phước duyên; hoặc thấy người khác bố thí, phát tâm hoan hỉ, gọi là công đức tùy hỉ, vì tất cả do tâm tạo, nói phước huệ song tu, kỳ thật tự tâm đầy đủ cả.

Hỏi: Sư phụ thường giảng về cái tánh Không sẵn sàng, vậy nghi tình có sẵn sàng không? Cái biết của bộ não có sẵn sàng không?

Đáp: Cái biết của bộ não là vọng, vọng thì đâu có sẵn sàng! Nếu đã sẵn sàng thì làm sao phá được? Cái sẵn sàng là phá không được, ví như hư không. Tất cả đều phá được, chỉ có hư không là chẳng phá được.

Hỏi: Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, tại sao loài súc sinh chẳng thể thành Phật trong hiện đời?

Đáp: Trong lục đạo gồm cõi Trời, Người, A-tu-la, Súc sinh, Ngạ quỷ, Địa ngục, chỉ có cõi Người mới có thể tu thành Phật, cõi Trời dù cao hơn người nhưng chẳng thể tu thành Phật được. Tại sao? Vì họ chỉ có vui, không có buồn khổ, họ cứ hưởng cái vui, không biết đến khổ, còn con người biết có khổ, nên tu hành để dứt khổ.

Đối với Súc sinh, Ngạ quỷ, cho đến Địa ngục, do nghiệp thức nên không nghe biết sự thuyết Pháp, không biết tu hành thì làm sao có thể tu thành Phật? Chẳng những như thế, họ còn tạo thêm nghiệp, như mèo sát hại các sinh vật khác, chỉ gây thêm nghiệp chứ không thể dứt nghiệp được. Như cõi Trời có tuổi thọ sống lâu là để hưởng, còn Địa ngục có tuổi thọ sống lâu là để chịu tội, hễ tội nặng chừng nào thì sống lâu chừng nấy để chịu tội nhiều hơn, đâu còn thời gian để tu?.

Hỏi: Ở loài hữu tình thì gọi là Phật tánh, ở loài vô tình gọi là pháp tánh, vậy Phật tánh và pháp tánh là đồng hay khác?

Đáp: Vì tâm có tánh giác ngộ, nên gọi là Phật tánh. Đối với Pháp tánh, nếu nói cho đúng thì tất cả pháp đều chẳng tự tánh, nay do con người đặt ra các tánh mỗi mỗi khác biệt, như tánh không của cái tách v.v...do con người tự hạn chế thành có khác, nhưng cái Không sẵn sàng thì chẳng khác.

Ví như nói “Phật tánh” vốn không phải là Phật Tánh, vì tâm này sẽ giác ngộ được, mà chữ Phật nghĩa là giác ngộ, nên gọi là Phật tánh; Niết bàn, Như Lai … tất cả tên gọi đều chẳng có tự tánh, chỉ do con người đặt ra mà thôi.

Hỏi: Tại sao gọi là giới tự động?

Đáp: Cũng như chúng ta tham thoại đầu, hễ giữ được nghi tình thì tự nhiên không phạm giới, nên gọi giới tự động.

Hỏi: Ngày 16/10/1986, con bế quan mười lăm tuần trong tuần thứ bảy, ngày thứ năm, sau khi điểm tâm buổi sáng, con lên bồ đoàn bắt đầu tham câu “Muôn pháp về một, một về chỗ nào?” vừa đề khởi xong là thoại đầu mất, cho đến năm giờ chiều con mới tỉnh lại. Sau mỗi lần tỉnh lại như thế, trong tâm con lại có một cuộc sống mới, cảm thấy an lạc, lặng lẽ. Lúc đó có thể đề khởi thoại đầu tham tiếp mà không bị gián đoạn. Vậy kính xin Sư phụ khai thị cho con.

Đáp: Cái đó người ta gọi là thiền định, thiền định cao nhất của cõi Trời Tứ không là tám muôn đại kiếp, rồi sáu muôn đại kiếp, bốn muôn đại kiếp … cũng chưa thể ra khỏi luân hồi. Tổ Sư Thiền không phải thiền định thường, Tổ Thiền chỉ cần cái ngộ, còn vấn đề định thì Lục Tổ nói là Na Già Định, tức lúc nào cũng định.