Bồ Đề Đạt Ma Quán Tâm Pháp

Canh năm Bát-Nhã chiếu vô biên,

Một niệm chẳng khởi ba ngàn suốt qua.

Chơn như bình đẳng muốn thấy là ….

Tịnh tâm không loạn trước mắt ta hiện liền.

Đạo mầu tâm khó suy lường Chớ nên tìm kiếm cho thêm mệt thần.

Nếu hay vô niệm là chơn,

Tìm cầu càng cách hết đường thấy nghe.

*

* * Luận Ngộ Tánh đến đây là hết.

Tiếp theo đây tôi xin nói đến vấn đề phải khám phá ‘Thằng Mình” như thế nào? để giúp cho những người mới đến sau khỏi bị lạc hướng, và những người đến trước cũng cần phải theo dõi thâm sâu hơn.

Phần đông chúng ta đều thích nhìn trở ra. Không bao giờ chúng ta chịu lưu tâm dò dẫm trong con người của mình. Tại sao có lúc mình muốn làm phải mà vẫn không sao làm được, cố tránh làm quấy mà vẫn bị làm … để rồi có lúc ăn năn đến muốn tự tử ! Có khi tự tử được cứu rồi, lần khác cũng làm như thế, để rồi lại tự tử nữa ! Trông thật đáng tội nghiệp ! Tuy nhiên như vậy đâu phải là con người không biết phải trái, nhưng vẫn bị làm là tại không có cách để thắng nó.

Bởi thế đầu mối kinh Kim-Cang, mở đầu đã có vị hỏi Phật : “ Bạch Thế-Tôn, như có người muốn tu vậy phải phát tâm bằng cách nào ? phải hàng phục tâm mình ra sao ?”. Nghĩa là vô thẳng đề, nhắm ngay con người của mình mà đặt nền tảng cho việc tu. Nếu không hiểu con người mình thì học Phật tức không học. Kinh Phật chẳng qua là cái gương để rọi lại cho thấy lòng mình, chớ không phải học thuộc để trả bài với ông Phật !

Chúng ta có thể ví thân con người như chiếc xe chở hàng cũ đấy ắp. Bộ óc ngóng chuyện sắp tới, cái thân chứa chuyện đã qua, trái tim đập nhịp hiện tại mà không có sống. Chúng ta ai cũng vậy, lúc nhỏ sống khác, đến già đi ngược lại. Thí dụ hồi nhỏ tâm tánh mình ra sao, sanh con ra lớn lên nó cũng sống y như vậy. Bây giờ mình trở về già thấy ngược lại nên không bằng lòng nó, chớ sự thật nó làm đúng kiểu của mình, chỉ tại mình không hiểu thôi. Nên cuộc sống chúng ta từ nhỏ đến già ngược nhau, thì từ đầu năm đến cuối năm cũng ngược nhau, và từ sớm mai đến chiều cũng ngược nhau, bây giờ muốn thế này một lát nữa muốn trở ngược khác. Kiếp này đã là một chùm mâu thuẫn thì kiếp kiếp đã qua cũng là một chùm mâu thuẫn. Nó đóng cứng và xỏ suốt thành một xâu thời gian tâm lý. Nên có thể ví cuộc đời con người như một chiếc xe chở đầy nhóc, chạy trên con đường không được bằng phẳng nên đồ đạc khua rổn rảng, đó gọi là phiền-não đau khổ. Nhưng đường đời làm sao có bằng phẳng được ! Chỉ có đừng chở thì khua cũng không có. Và chỉ trừ đừng có xe hơi thì mới không có chở. Xưa kia có một vị Thiền-Sư tu lâu tưởng mình đã lưu thông rồi, một hôm đến chơi với một ông ThiềnSư khác nói rằng : khi trước tôi giàu, bây giờ tôi nghèo nên không có đất cắm dùi. Ông kia liền nói : Anh còn có dùi để không có đất cắm. Tôi thì dùi còn không có, lấy đâu đi tìm đất để cắm ! Nên hễ còn một chút xíu cái ‘có’ là vẫn không phải thiệt ‘không’. Nếu còn cái dùi dù không cắm ở đâu thì bỏ trong túi nó cũng ló mũi ra !. Cũng như hai bài kệ của hai vị Thiền-Sư Việt Nam, người đời sau đọc ai cũng khen hay mà không nhận rõ : Ông thứ nhất nói kệ rằng:

“Phật pháp lưu truyền tám vạn tư,

Học hành không thiếu cũng không dư, Đến nay tính đà chừng quên hết, Còn lại trên đầu một chữ ‘Như’”.

Ông thứ hai nói:

“Có thì có tự mảy may,

Không thì cả thế gian này cũng không,

Thử xem bóng nguyệt dòng sông, Ai hay ai có có không là gì ! …”

Bởi vậy chúng ta hãy lui lại, tế nhị để hiểu xác thật con người của mình cho chính chắn hơn nữa. Tôi thí dụ anh kép xiệc đi dây trên sợi dây căng thẳng cao 5-7 thước, nếu không cầm cây dù thì phải cầm 2 cây gậy. Như vậy là trong bụng anh đã có tính toán rồi ! Tôi đi ngang một nơi đó nghe đồn là có ma nhiều lắm. Tôi ngại ngùng. Nhưng sở dĩ tôi dám đi là vì tôi đã ếm câu chú trong lòng, tay bấm chặt lại … tưởng rằng tôi không sợ ma chớ đâu phải vậy ! Nên tất-cả chúng ta đều có cuộc tính toán trước. Bởi cuộc tính toán ấy nên tất-cả đều đổ vỡ. Nhưng khốn nỗi chúng ta không ai chịu đứng ở giữa, mà chỉ thích tìm dựa, chỗ này chỗ kia, hình như sợ rằng đứng khơi sẽ chết mất. Sự thật nếu có chết thì ông Phật cũng đã chết từ lâu rồi ! Kinh Phật có một câu chuyện mang nhiều ý nghĩa là Phật đem bình bát bằng vàng ném xuống sông nói : nếu ta có chứng được Đạo thì bình bát này liệng xuống sông sẽ ngược dòng mà trôi trở lại. Chúng ta không cần phải đặt vấn đề bình bát có trôi trở lại không. Sự thật đó là một bài kinh không chữ. Bình bát là tượng trưng cái bao tử. Liệng bình bát là nghĩa đã giải quyết rồi vấn đề ăn. Ý muốn nói rằng mỗi người đừng có lo ăn. Càng lo ăn chừng nào là càng đói chừng ấy ! Nhưng nói vậy không phải là nghĩa không làm việc, mà có nghĩa là đừng chật vật vì miếng ăn, nó không mất đi đâu ! Đừng vì miếng ăn mà tàn hại lẫn nhau.

Do đó khi muốn thấy đưọc sự thật thì tất-cả chúng ta nên lưu tâm đến trong lòng của chúng ta khi chưa mống lên một ý nghĩ. Hồi ấy cái gì là tâm của chúng ta, cái gì là vọng. Đó là chỗ chiêm nghiệm duy nhất. Nếu khi nghe mà không nhận ra được ngay thì phải ráng lưu tâm làm việc. Và điều cần yếu là khi nghe đừng đem những gì có sẵn trong bụng mình ra mà so sánh. Vì nếu sánh giống mới thấy phải, thì cái nghe đó không phải thiệt nghe đâu. Hỏi: Thưa, thế nào là nghĩa quán pháp vô ngã? Đáp: Thưa, “Quán pháp vô ngã” nếu đi sâu vào thì có nghĩa là thế giới này nếu có chăng cũng chỉ là một tướng tổ hợp. Nếu ai thấy được cách cấu tạo của mọi sự vật thì mới biết tất-cả đều chỉ là hiện tượng. Có ai biết những tảng đá nổi trên mặt biển, đầu tiên là do sóng biển, nhồi cuồn cuộn, lâu ngày hóa cứng, kết cấu lại thành tảng đá to, cách sắp xếp thật khéo léo. Thật ra ngôn ngữ không thể diễn tả hết ý, và lý trí cũng không thể theo dõi được; chỉ có tuệ giác mới thấy mà thôi. Lý trí nếu có thấy được chăng cũng là một cách quán tưởng, mà quán tưởng thì chưa phải là thật.

Do đó, nếu muốn chứng thực toàn thân tôi chỗ nào cũng có tai, mắt, mũi, miệng, tôi phải ngồi lại tĩnh tọa, hít vào thở ra thật chậm. Tôi sẽ thấy toàn thân tôi do từng phần nhỏ ráp lại, và cũng bằng trực giác tôi cảm thấy sự sống hiện diện trên khắp con người tôi, từng tế bào cũng thở ra hít vào y như một con người.

Tôi muốn nói trong khi tôi đưọc nghe một đoạn kinh diễn tả bằng ngôn ngữ trực giác, nếu tôi không đủ tuệ giác nhận thẳng vô thì tôi còn những phương tiện khác để theo dõi như tĩnh tọa … Nhưng tại sao lại phải khắc khổ như vậy? - Tại sao các vị bác sĩ giải phẩu biết rõ thân người tổ hợp cũng y như tôi nói đây, nhưng mấy ai biết thế mà thoát được sợi tơ tình ?! – Cũng bởi chúng ta chỉ biết bằng lý trí nên không xài được gì. Điều cần yếu là phải chứng thực ở ngay nơi mình. Dù học Phật, học Dịch, hay học Nội Kinh cũng thế, không thể có cách nào khác hơn được.

Hỏi: “Bổn lai vô nhứt vật”, vậy tâm này với Phật có mâu thuẫn nhau không?

Đáp: Sự thật chữ tâm hay chữ Phật là tại mình đặt, chớ nó không có nói năng gì hết. Nên nhà Nho có nói: “thiên hà ngôn tai …” Trời có nói gì đâu mà vạn vật vẫn sanh sôi, bốn mùa vẫn luân lưu. Mình đặt nào chữ tâm, chữ Phật chẳng qua đều là phương tiện, là cách nói. Sự thật không có chữ “Bổn lai “ hay “nhứt vật”, cho tới “bổn lai vô nhất vật” cũng không có. Mà nếu có bổn lai vô nhất vật thì cũng có thể có đủ thứ. Cũng như ở trong bao la này, khi mình đã qua khỏi vấn đề lạnh và nóng, thì gặp một thứ lạnh cực độ. Tới chỗ đó sẽ dễ dàng biến thành lửa hay nước đá. Cũng vì thế ở các miền cực lạnh, nước đông đặc, nếu đụng da vỏ lớp sơn ngoài xe hơi sẽ bị phỏng ngay.

Do đó, nếu muốn biến hóa vô cùng thì phải vào chỗ không có gì hết sẽ có đủ thứ. Hỏi: Thưa, muốn thế có lẽ chúng ta phải cần pháp tọa Thiền?

Đáp: Thưa, hễ nói tọa Thiền là Thiền đã bị kẹt vào cái tọa, và cái tọa chỉ ở trong một góc của Thiền. Nếu thấy ngồi là tọa Thiền, thì Thiền đó chỉ ở trong cái tọa, bởi vì trong cuộc sống còn có đi, đứng, nằm. Do đó nghĩa tĩnh-tọa đây cứ hiểu y như tôi đã nói, rồi qúi vị sẽ thấy nó vẫn là Thiền. Còn đặt tên nó là tọa Thiền … thì nó sẽ biến thành thứ không có Thiền gì hết.

Thiền là không là gì cả. Nên nghĩa Thiền thì không có lập. Bởi vì phá chưa rồi cái cũ thì không có lập. Bao giờ phá đến tận cùng không còn phá được nữa thì cái còn nguyên lại đó khỏi cần phải lập thêm. Nếu thật là cái sân xi măng, vật nào tôi còn quét trôi được thì đều là rác, còn lại không gì quét được nữa mới là sân xi măng của tôi. Nếu thiệt là thợ đi thuyền thì ra biển không có sóng sẽ không thấy thú vị. Nếu không biết đi biển thì đút đầu ra khơi sẽ bị sóng nhận chìm. Nên chỉ cần biết, chớ không cần đòi hỏi làm sao cho biển đừng có sóng, vì nếu không có sóng thì cũng không phải là biển.

TUẦN THỨ SÁU

2 – 7 – 1972 (22 – 5 N. Tý)

THIÊN THỨ BA

LUẬN PHÁ TƯỚNG

Tôi rất bằng lòng ở điểm chúng ta - với một con người rất bình thường – cùng nhau tột bực chân thật để học hỏi. Với tôi, tất-cả những cái lạ xin gạt qua hết. Nếu tôi chuộng cái lạ thì giờ đây cũng có vô số người theo tôi. Nhưng đó là người ta theo cái lạ chớ không phải theo tôi, cũng không phải theo Đạo. Cũng như một người có thế lực thì có nhiều người bon chen đi theo, đó là họ dong ruỗi theo thế lực chớ không phải tìm Đạo. Do đó tôi bằng lòng với việc tột bực chân thật với một con người bình thường, xác thịt, nói chuyện về vấn đề con người, về vấn đề sống mà không chen một chút xíu gì gọi là cầu kỳ lạ lùng hết. Nên hễ ai chuộng cái thực thì đến đây cùng học hỏi, không thích cái thực thì lần hồi người ta sẽ tản đi. Ở đây tôi luôn luôn chỉ nhắm vào sự thật mà nói.

Giờ đây chúng ta bắt đầu vào thiên thứ ba:

* Luận rằng : Ví có người hỏi : Nếu muốn cầu Đạo phải tu cách nào cho đưọc chóng tắt nhất ? Đáp: chỉ có pháp quán tâm nhiếp hết các pháp là chóng tắt nhất.

Chữ “quán tâm” ở đây cũng như chữ soi trở vào trong của Lục-Tổ vậy. Tất cả kinh điển nhà Phật, ngàn kinh muôn pháp chung qui chỉ có pháp quay trở vào trong chính con người của mình là pháp đi thẳng chóng tắt nhất.

Con người sở dĩ khác hơn các loài thú-vật chẳng qua chỉ là việc biết trở vào với chính con người của mình. Nên nếu sợ quay về với chính con người của mình, nghĩa là sợ giáp mặt với sự thật ; lẽ cố nhiên là mình đã chấp nhận một cuộc sống chồng chất kiến thức. Thế thì con người cũng là một sinh vật rất đầy đủ khả-năng hơn tất-cả các sinh vật khác mà thôi. Do đó con người cũng như con dao hai lưỡi, như gươm bén, nếu không biết dùng vào việc lợi ích lẽ tất nhiên sẽ dùng vào việc tai hại. Nên nếu con người không trở về với mình thì so với các loài vật khác còn thú vật hơn nhiều lắm. Đó là điều rất dĩ nhiên không ai chối cãi được. Bằng cớ là bây giờ chúng ta có thể nào tưởng tượng được ở trong loài vật chưa hề có những thái độ đối đãi với nhau như loài người đối đãi với loài người. – Con vật cấu xé nhau bất qúa là một con cắn chết một con, còn loài người có thể một người giết hằng triệu người. Cũng như chỉ có con người mới đè cổ con gà con vịt cắt cổ mà khấn :”Con gà con vịt ở dơ ở dáy đầu thai kiếp khác làm ăn”. Loài vật không có kiểu đó. Nên biết khi bộ óc con người phát triển qúa mạnh mà không biết trở về với con người của mình, thì con người sẽ thú vật hơn con thú nhiều lắm. Nhưng thú vật dưới một hình thức mới mẻ, nên chúng ta nhìn thấy bề ngoài cũng hấp dẫn như thường ! Do đó vấn đề trở lại với lòng không phải là việc riêng của chùa chiền hay của ông Giáo-Chủ nào cả, mà cũng không có ai là người đầu cơ được. Đó là việc bổn phận của mỗi người đều phải làm như vậy. – Và theo tôi, ý nghĩa của bổn phận một con người hay bổn phận một công dân ít ra phải nhắm vào điểm đó mới có nghĩa thật. Nên đối với ngày xưa, trở về với con người của mình gọi là tu là điều chánh pháp nhất. Vì đối với ngày xưa, nghiệp chung còn nhẹ hơn nghiệp riêng, và con người ở xứ nào sống theo xứ ấy. Nhưng ngày nay nghiệp riêng của mỗi người đã nặng quá rồi, mà nghiệp chung lại càng nặng hơn. Quả địa cầu trở nên vô cùng bé nhỏ với thế vật chất năm châu họp chợ, tinh thần thì sát mặt nhau mà lòng vẫn cách muôn trùng biển cả. Do đó, theo tôi vấn đề trở về với mình là một điều không ai được quyền chểnh mảng hết cả. - Nếu ai đã chán ngán vấn đề giặc giã rồi thì phải như vậy. Nhưng nếu còn sợ giặc, còn than khổ, mà sợ việc trở về với mình, thế thì bất qúa là mình nói láo với mình mà thôi, chẳng có sự thật chút nào hết. Nên tôi thường hay đặt câu hỏi : “Có thể nào chúng ta vẫn ăn uống, đi đứng, vẫn phát minh học hỏi … mà vẫn không bị vướng vào vòng tục lụy được không ?” Đó là câu hỏi từ trước tới giờ tôi thường nêu ra.

Còn vấn đề tôn giáo tín ngưỡng, theo tôi đối với ngày nay nó đã đi đến chỗ cùng đường. Nhưng bởi cái thế lười biếng của loài người chỉ thích nằm nhà thương, thích uống thuốc ngủ, do đó vẫn còn hấp dẫn đối với phần đông. Nhưng ở trong cơ vật chất năm châu họp chợ, với lòng người cạn cợt, thì vấn đề tôn giáo tín ngưỡng đã mãn nhiệm kỳ. Vì sao thế? Vì qủa địa cầu càng hẹp, tôn giáo tín ngưỡng càng giáp mặt nhau, thì sẽ chóng đi đến chiến tranh cuối cùng cũng như bệnh tật cuối cùng. Tôi thường hay nói : Cuối cùng con người phải lãnh hai hiện tượng : một là bịnh ung thư tổng thể, hai là chiến tranh tôn giáo, chiến tranh ý thức hệ ; đó là chưa kể nạn nước lụt, lửa cháy và bão.

Phương chi, nếu chúng ta chịu khó tưởng tượng : mỗi người chúng ta trên quả địa cầu này nếu cùng xuất gia đi tu hết , thì rồi sẽ cũng phải trở về với cảnh nhà ai nấy ở, và mỗi người cũng phải tự làm tự sống. Khi xưa tôi chưa đi tu, tôi nhớ có một người hỏi một vị đại đức : Nếu trọn hết thế gian này đều tu thì cõi này thành ra cõi chết thì sao? Vị đại đức nói : điều đó là tưởng tượng chớ không bao giờ có thật được. Trả lời như thế là cũng có lối thoát, nhưng không phải là lưu thông. Chớ sự thật mỗi người đều cùng xuất gia thì mỗi người đều trở về nhà, đều tu.

Nghĩa là vẫn một cảnh, mà phát tâm tu. Do đó, ngay bây giờ vấn đề trở về với chính con người của mình là một vấn đề vô cùng quan trọng, không phải là đối với riêng ai, mà mỗi người đều phải tự lo liệu. Bạn tôi là ông Nguyễn-Bá-Tước, khi

đọc Nội-Kinh rồi ông thấy thương tôi, thấy như chuyện đó tôi chỉ lo cho một mình ông vậy. Tôi nói : thật tình tôi lo cho ông là tôi lo cho thiên hạ, hễ duyên gần cái nào thì lo cho cái ấy trước. Sự đời vốn không hai, có việc nào là việc riêng tư ! Nhưng khốn đốn là chúng ta thường thường mắc phải cái bịnh bò tới chớ không chịu trở lui vào con người cuả mình ; nên cứ đi tìm cái vững để chỉ gặp tất-cả những cái không vững. Như thế nghĩa là sâu kín trong lòng chúng ta vẫn còn nghi sẽ có một pháp nào vững hơn. Bởi thế nên hóa ra không vững. Sự thật, một người khi đã tột bực tuyệt vọng rồi thì mới chịu yên. Cũng như khi xưa người pháp chiếm tỉnh Định Tường, lúc đó Thủ-Khoa-Huân trấn thủ. Người Pháp bắt được ông đem lên đài xử tử. Ông nghĩ đã đến lúc không còn làm gì được hơn, nên ông bình tâm làm một bài thơ khẳng khái, để lại đến ngày nay đã trở thành bất hủ. Do đó chỉ có trong những khi tuyệt vọng hay khi đã thấy hết rồi thì lòng người mới thiệt hết sạo sực. Bởi vậy nếu gặp cảnh không vững mà mình còn chưa thiệt vững, lại còn nghĩ tìm cách nào để tạm vững hơn thì không bao giờ được. Nên tôi thường hay nói ở trong chúng ta đều luôn luôn có toan tính, nương dựa. - tất-cả mọi lãnh vực trong lòng mình đều có tính toán trước hết. Nên bao giờ mưu mô trong lòng ngừng dứt thì cuộc sống hiện tại này mới yên. Bởi vậy việc trở về với mình ; nói thì dễ nhưng chúng ta chớ coi thường, vì chính chỗ đó là then máy. Nếu chúng ta không hằng soi trở lại, thì vấn đề bản thân của chúng ta trong cuộc sống hằng ngày đối với tất cả những tiếp xúc, ăn uống, và sâu hơn nữa là những biến hóa của tâm tư v.v… chúng ta sẽ không tài nào nắm vững sự kiểm soát được. Nên tôi nói hầu hết chúng ta gần như là bị cái bịnh bò tới, không lưu tâm đến vấn đề trở vào. Chính như con người của tôi, khi tu độ 2 năm tôi rất lưu tâm đến vấn đề tâm. Nhưng trong tâm tôi bị lệch nhìn trở ra một chút, nhất là thấy qúi Thầy học kinh sách nhiều quá làm cho tôi nôn, sợ theo không kịp người ta ; nên rốt cuộc cũng chẳng tới đâu. Tới cuối cùng đục nước thấy cái lội trở ra không xuể nữa. Tôi bằng lòng đứng lại để soi trở vào chính con người của mình. Bừng tỉnh ra mới thấy rõ từng chút, từng chút trong con người của mình. Nên tôi nói chỉ có việc dám đứng lại để soi trở vào trong là một nguyên tắc thiết yếu nhất. Nếu vọng niệm tôi chưa đã thèm với sự lội ra thì việc đứng lại sẽ không dễ gì đứng được. Nhưng nhờ có thiện tri thức nói ra điều đó, may ra chúng ta có phần nào nháng lên thấy được cái lý để tin tưởng mà quay trở vào. Đó là một trong những từng lớp của việc soi trở vào trong. Thêm nữa chúng ta phần nhiều rất sợ sự thật. Chúng ta luôn luôn đề cao sự thật, nhưng rất khó thật với chính mình, huống chi là thật với kẻ khác. Dù chúng ta là nhà giáo dục hay là chánh phủ cũng vị tất đã dám thật ! (không hẳn có địa vị mà là dám thật). Đó là điều chúng ta phải thận trọng lưu tâm. Nên tóm lại, trong việc trở về với mình tuy có nhiều cách, nhưng bước trước nhất là phải dám tột bực thành thật với mình. Ví như thấy mình yếu đuối không dám ngó ngay vào trong sự thật, thì tự chấp nhận ngay là mình yếu đuối không dám nhìn thẳng vào sự thật. Như thế có cơ mình sẽ dám nhìn thẳng. Còn né tránh nó là không khi nào mình nhìn thẳng được. Chỉ cần tột bực thành thật, theo dõi mình từng ly từng tí, thì tất-cả những gì đến với mình biến hóa con người mình ra sao, mới có thể biết được. Đó là cách làm của những người luôn luôn thích giáp mặt với sự thật, đương đầu với những biến động để giáp mặt sự thật xem ra sao. Đến khi cùng cực rồi thấy không có gì vững nữa, bỗng nhiên hồi ấy mình vững. Đó là một cách.

Hoặc như king Kim-Cang dạy cho chúng ta quán xét từ vật chất đến tinh thần, từ thân đến tâm … nếu thấy được tất-cả đều là tổ hợp, tất-cả đều là mâu thuẫn một cách thật rõ ràng ; và lúc nào cũng thấy được như thế thì mọi vấn đề sẽ giải quyết được dễ dàng, tới nơi tới chốn. Nên tôi thường hay nói, một ông thầy tu ngồi lại để khám phá chính con người của mình, với một vị bác sĩ tốt nghiệp y khoa cũng theo đuổi vấn đề khám phá con người. Cuối cùng cả hai đều thấy xác thân con người là một mớ tổ hợp của những phần tử cực nhỏ, muốn gọi là tế bào hay gọi là gì cũng được. Nhưng ông thầy tu đối với vấn đề vật chất, sắc tướng lòng vẫn thản nhiên. Trái lại vị bác sĩ thì không thể thản nhiên được. Tại sao vậy ? – Là tại thấy ngoại cảnh làm đối tượng khám phá, mà bỏ quên việc soi trở vào chính con người của mình. Do đó, kết qủa biết thì vẫn như nhau mà lý với sự lại là hai nẻo. Cho nên biết nếu không quay trở vào thì cái biết chẳng qua là thứ chồng thêm kiến thức, và con người chỉ còn là một sinh vật chở đầy nhóc kiến thức thế thôi. Đó là một cách. Thêm nữa, có nhiều người lại không hợp với điểm đó, mà lại đòi hỏi có sự giúp đỡ của Thiện tri thức, bằng cách chỉ cho tạm thời quay trở vào trong dứt hẳn những nghĩ tưởng để nghiệm xem bản sắc của tâm linh ra sao ; tạm thời được rơi vào giữa ánh sáng tâm linh ấy, để có được một cặp mắt không bị méo mó, không bị thiên lệch phiến diện. Rồi từ đó mới bắt đầu nhìn sự vật để khám phá chíng con người của mình, cũng như khám phá ngoại cảnh ; nhìn đến đâu sẽ rõ ràng, tỏ rõ đến đấy. – Như thế cũng chẳng khác nào chúng ta muốn nhìn trọn một qủa địa cầu, phải có dịp ngồi phi thuyền vượt thẳng ra không gian nhìn lại quan sát địa cầu mới thấy rõ. Nên vấn đề quay trở vào con người của mình để giáp mặt với hiện tại của tâm linh, rồi từ đó khám phá mọi sự vật cũng tương tự như vậy. Đó cũng là một cách.

Cho nên sống mỗi người mỗi nết, chết mỗi người mỗi tật, đau mỗi người mỗi chứng, thuốc mỗi người mỗi thang. Chúng ta gặp nhau đây không phải là vấn đề qúi vị mong được truyền dạy cho một phép lạ gì, hay là vấn đề tôi mong thu được nhiều người theo phe cho oai. Không phải thế. Nhưng tôi nói chẳng những cho quí vị nghe mà tôi cũng nghe. Cũng như quí vị nghe đây không phải chỉ để quí vị nghe mà còn giúp cho tôi nữa. Do chỗ đó, trong tôi có tất-cả mọi người, trong tất cả mọi người đều có tôi. Nghe như vậy nói như vậy mới đúng nghĩa nghe đúng nghĩa nói. Và nếu chúng ta không dám phanh phui hết sự thật ra, thì cuộc học hỏi của chúng ta bằng lòng kéo dài ra vô lượng kiếp. Nên ở đây tôi phải dám nói thẳng ra sự thật, tôi phải dám cố gắng mà lớn lên cho bằng lời.

Nếu tôi nói như vậy mà chỉ còn độ 3,4 người đến cùng nói chuyện, thì cũng còn hơn có được hằng triệu người nghe mà chỉ đi theo vì thế lợi. Do đó, theo tôi “nhơn sanh quí thích chí”. Hễ ai đã thèm sự đời, muốn đi ra cứ việc ra, chúng ta sẽ cùng nhau nói chuyện. Còn nếu thấy chưa đã thèm cuộc đời, còn muốn thò tay vô nữa thì cứ việc làm. Cuộc đời là một lò cừ, nên có câu hát rằng.

“Lò cừ nung nấu sự đời, Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương” là vậy. Hỏi: Thưa, nghĩa học Đạo có phải là tự mình ngừng dứt các duyên thì sẽ tự rõ được mình, chớ không phải cố đi tìm mình mà thấy được ?

Đáp: thật ra, nếu ai còn lội đi tìm, thì tôi biết người đó chưa có thấy, hay ví dù có gặp được cũng chỉ là thứ giả, chớ không phải thứ thiệt. Tôi nói lội đi tìm đây là lòng phóng ra, chớ không phải là mình tránh sự gặp gỡ với nhau. Không thể nào tôi đi tìm chân lý, Chúa, hay Thượng đế, hay Phật … mà có thể gặp được. Chỉ trừ khi lòng tôi thiệt hết sạo sục; Bỗng dưng bừng tỉnh ra mới hay tôi chính là chân lý. Lắm khi tôi cứ thắc mắc với vấn đề có Thượng-đế hay không có Thượng-đế … Nhưng thật ra dù có Thượng-Đế hay không, hằng ngày tôi vẫn phải làm để sống, phải tu học để sửa đổi con người của tôi, không ai làm thế cho tôi được cả. Thế thì tại sao bỗng dưng tôi lại dựng lên một chuyện sạo sục vô lý thế ! Lẽ cố nhiên có cái để mình gọi là Thượng-đế hay không, điều đó không quan hệ. Đã không quan hệ thì chúng ta phải coi chừng chữ Thượng-đế là do chúng ta bày đặt ra mà thôi ! Vì nếu có bình tĩnh một chút thì mới thấy rằng chúng ta có thể tự làm để sống được, có thể học hỏi để tự sửa đổi được … Đến chỗ tận cùng là thằng người có thể trở thành ông Thánh, ông Tiên hay ông Phật .. nghĩa là trở nên một người rất bình thường, một người đã cùng với bao la đồng nhất. Khi ấy mới hay ra Thượng-đế, Phật, Trời hay Chúa … chỉ là mình, chớ chẳng có chi lạ !

Thưa, tôi nói vậy không phải là tôi thấy chỉ có mình tôi mà không có quí vị ở ngoài tôi. Tất cả đều là hiện tượng thì tôi cũng là một thứ hiện tượng. Nên nếu tôi quay trở vô, cái TÔI của cái chấp hiện tượng này mất đi, thì tất-cả trong qúi vị đều có tôi, trong tôi có tất cả qúi vị. Cuộc sống này là đồng nhất, tương quan, trật tự, biến hóa, lưu thông. Trở lại nguồn gốc, cứ để y nguyên nó vậy đừng thêm gì nữa. Nhưng lạ thay, chúng ta cứ ngồi tằn nắm lấy.

Chỉ cột thêm vô !

Hỏi : Thưa, theo nghĩa Thiền-học thì càng tìm càng không thấy. Nhưng thực tế trong cuộc sống thì càng tìm gạo mới có gạo, càng kiếm tiền mới có tiền … như vậy lẽ phải ở đâu?

Đáp : Thưa, ngừng chỗ đó tôi nói cho nghe. Khốn đốn cho chúng ta là khi có một bao gạo thì mình thấy có, mà mất đi một hai ngàn thì không hay. Tôi kể một chuyện xảy ra ở chùa này để mọi người thận trọng. Một hôm có người đem cho chùa một rổ rau đắng biển thật ngon. Tôi nói, ăn chay dùng rau đắng biển không tốt, nhất là vào mùa lạnh, nên đem cho người ăn mặn dùng tốt hơn ; đừng nên tiếc, vì ăn vào rồi sẽ phải uống thuốc tốn nhiều hơn giá tiền rổ rau ấy nữa ! Mọi người thấy tiếc uổng không nghe tôi, đem nấu canh ăn. Ăn xong mỗi người đều phải uống 2,3 thang thuốc. Thế thì khi có rổ rau mình chỉ thấy cái có, còn khi đau mất tiền thuốc thì không nghĩ tới ! Nên phần nhiều chúng ta chỉ thấy ở bề có mà không thấy được bề không ; và thấy được bề nhỏ chớ không thấy được bề lớn. - Trong tượng pháp của nhà Phật có một bức tượng vẽ đức Phật cầm bình bát ném xuống sông Găng và nói : Nếu qủa chân lý có thật, thì bình bát ta ném xuống sông sẽ ngược dòng trở lại với ta. Ném xong, bình bát trôi ngược trở lại. - Nếu chúng ta cứ tin là câu chuyện như vậy để lội đi tìm những thứ đó, thì tôi chắc chắn là học Phật suốt kiếp mãn đời rồi cũng chỉ gặp ma chớ không gặp Phật. Theo tôi hiểu thì giản dị như thế này : Bao tử của người đời là bình bát bằng sàng, còn bao tử của người tu qúi hơn nên bằng vàng. Ở Ấn-Độ bình bát gọi là “Ứng lượng khí”, tức là bằng cái bao tử của mỗi người. Vậy trong chỗ không lời, bức tượng ấy muốn nói với chúng ta rằng : đừng có sợ đói ! Ở trong bao la này vốn bất tăng bất giảm, không mất đi đâu cả. Người nào sợ đói thì mới bị mất. Cũng như những người bị lâm cảnh đói thiếu, nếu lòng sợ đói thì cao lắm là 7-8 ngày chết, còn nếu bằng lòng nhịn đói thì một tháng hơn cũng chưa chết. Nên biết hễ bằng lòng cái gì thì cái đó trở nên đẹp, cũng như hễ không bằng lòng thì thấy đủ thứ mất mát. Tôi biết có rất nhiều người đang có đủ ăn mà lòng vẫn sợ đói, thấy thiếu rồi lo lắng lặn lội đi làm thêm, để rồi bị giựt hụi, lỗ lã … phải cố công làm để trả nợ !

Tôi nhắc lại là mình học thì phải biết áp dụng. Thí dụ trong thân tôi xảy ra một chỗ ngứa ; nếu tôi bằng lòng cái đó không thèm gãi, thì ngứa tới mức đó thôi, lần hồi nó sẽ tan đi. Nhưng nếu tôi quên, tay tôi mò tới thì cái ngứa sẽ nhân lên, càng gãi chỗ ngứa càng nổi lớn ra. – Cũng như trên trường chánh trị, hễ phía đàn áp phe xuống đường mạnh chừng nào, thì xuống đường càng leo thang mạnh chừng ấy. – Nên biết rằng việc tuy nhỏ vậy nhưng khó thâm nhập lắm !

* Hỏi: Vì sao mà một pháp nhiếp được hết các pháp?

Đáp: Vì tâm là nguồn cội của vạn pháp, hết thảy pháp đều từ tâm sanh. Nếu tỏ được tâm thì vạn pháp đều đủ. Cũng như cây to, cành lá hoa qủa sum sê đều từ gốc cả. Khi trồng cây phải chú ý săn sóc ở gốc cây thì cây mới được sanh sôi. Đốn cây cũng cứ đốn ở gốc thì toàn thân cây đều chết. Nếu tỏ tâm mà tu thì dụng lực ít mà thành công dễ ; chẳng tỏ tâm mà tu phí công vô ích. – Nên biết tất cả thiện ác đều từ tâm, lìa tâm mà tìm Đạo là việc luống công.

Thật rõ ràng lắm ! Nhưng chữ Tâm là gì? Chúng ta đừng vội lầm với chữ Tâm thường dùng thuộc về nghĩa duy tâm của Âu-Châu. Thưa, cái người ta gọi là duy-tâm hay duy-vật ngày nay chỉ là một hệ thống dòng họ bên nội, bên ngoại của một đầu ông cố. Sự thật, tâm hay vật cũng chỉ là một thứ vật chất mà thôi. Tại sao biết ? Vì Phật đã trình bày cho chúng ta thấy rõ cái tâm lăng xăng hằng ngày của chúng ta vốn là một tướng hiện tượng như bao nhiêu hiện tượng vật chất khác, nên nó chỉ là một thứ vật chất kết thành bởi những siêu nguyên tử tâm thức, nghĩa là nó cũng là một hiện tượng tổ hợp như bao nhiêu hiện tượng tổ hợp khác. Do đó việc tranh nhau giữa phái duy tâm và duy vật cũng như con cháu bên nội và bên ngoại tranh nhau miếng đất hương hỏa, chớ không phải là hai thứ khác. Còn chữ Tâm ở đây dùng là nghĩa mà Âu-Tây tạm gọi là Vũ-trụ-tâm (rayonscosmiques), kinh Dịch gọi là Tâm-thái-hư, hay trong Nội-Kinh lời giải tôi gọi là tâm Linh-không vô cực đó. Ai có đọc Nội-Kinh rồi sẽ thấy rõ nghĩa đó. Nhưng hễ nói đến vấn đề Linh-không vô cực , nói Tâm-thái-hư, nói Vũ-trụtâm thì người ta dễ rơi vào vấn đề ngoại quan triết học. Nên muốn chứng thực cái Tâm đó là phải chứng ngay ở trong lòng ; ngừng dứt hết các duyên nghiệm trở vào trong, thì mới nhận được cái bao la vô lượng vô biên của Tâm ra sao. Vì thế hôm trước tôi có đưa ra câu chuyện “Chiếc xe ngựa” của NaTiên Tỳ-Kheo và vua Na-Lan-Đà, với câu hỏi : Tất cả đều không phải xe, vậy cái gì là xe ?- Cũng như tất-cả vạn vật, hư không này đều không là tâm của tôi, vậy cái gì là tâm của tôi ? – Đó chính là nghĩa của chữ Tâm ở đây. Nên Khổng Tử cũng dựa vào đó lập ra đạo Trung Dung và đường lối Tu Tề Trị Bình, đều lấy việc phải trở về với tâm của mình làm gốc. Do đó Đạo nếu nói lớn thì không có cái nào ở ngoài, nếu nói nhỏ thì không có cái nào ở trong – Nghĩa là không có cái thứ hai lọt ra ngoài.

Hỏi : Vì sao quán tâm gọi là cứu cánh ? Đáp : Bực đại Bồ-Tát khi thâm nhập vào pháp đại-trí-huệ, biết được tứ đại vỗn rỗng không vô ngã.

Thưa, chữ Đại-Bồ-Tát đây là chỉ cho người đã soi rõ nguồn tâm linh của mình rồi, từ đó mới khám phá mọi việc. Chữ Đại-trí-huệ nghĩa là trí-huệ quan sát đứng ở trên nguyên lý không hai. Nếu không phải trở vào chính con người của mình đứng trên nguyên lý không hai mà quán sát, thì gọi là tiểu-trí-huệ. Biết được tứ đại vốn rỗng không vô ngã nghĩa là biết được thân này do 4 yếu tố tổ hợp : yếu tố ẩm ướt, yếu tố ngăn ngại, yếu tố dao động, và yếu tố ấm nóng. - Tức là đất, nước, gió, lửa. - Biết được thân tứ đại nay vốn là tổ hợp, và ở trong mỗi tế bào, mỗi nguyên tử cũng vẫn tổ hợp. Do đó thân này cũng chỉ là một hiện tượng như bao nhiêu hiện tượng khác, không có gì là riêng của nó cả.

Thấy được tự tâm khởi dụng có hai mặt khác nhau : một là tâm nhiễm, hai là tâm tịnh. Hai mặt tâm pháp này tự nhiên vốn đầy đủ.

Thưa, nếu nói về tự tâm, qúi vị có đọc Nội Kinh đến thiên thứ năm thì sẽ thấy rõ.

Tuy nhờ duyên hợp, nhưng hai tướng vẫn làm nhân đối đãi lẫn nhau. Tâm tịnh thích làm nhân lành, tâm nhiễm thường ưa nghiệp ác. Nếu chẳng thọ nhiễm thì gọi là thánh, thoát ly các khổ, chứng cái thật vui.

Sự thật con người chúng ta là một khối bùi nhùi bằng rơm ; hễ nước đến dễ ngấm, lửa đến dễ cháy. Nhưng nếu tất-cả những việc đến với chúng ta, đừng vội chống cũng đừng vội theo, thì tự nhiên không tiêm nhiễm được. Vì theo tất nhiên là bị nhiễm, mà chống cũng là bị nhiễm một kiểu khác nữa. Nên Phật đưa ra nguyên tắc là : Thương không được gần, ghét không thể xa. Do nguyên tắc đó mà trong kinh Hoa-Nghiêm Phật nói : Dù chửi Phật đi nữa, cũng đã kết duyên với Phật chắc lắm rồi ! Như thế đủ biết lý của Phật sâu mầu cỡ nào ! Bởi vậy Phật kể câu chuyện xưa kia có một bà già ghét cay ghét đắng Phật - Phật biết tâm lý đó không thể độ thuận được nên nghĩ cách độ nghịch. Một hôm Phật nói sẽ đi đến nhà độ bà già ấy. Các vị đệ tử đều lắc đầu, nghĩ việc chắc khó thành. Nhưng Phật vẫn thản nhiên đi. Đến độ 3 lần, đều bị chửi đủ 3.- Lúc về đệ tử hỏi Phật độ được không? Phật nói : độ rồi ! – Nghĩa là khi còn cái Tôi thì dù lớn thế nào cũng ở trong bàn tay của cái KHÔNG mà thôi. Nhứt định là chạy không khỏi. Nên có vị Thiền-Sư nói :”Cái CÓ của mầy có hạn, còn cái KHÔNG của tao vốn vô cùng”.

Trong kinh Hoa-Nghiêm có nói một câu vô cùng thắm thía : “Chẳng thà ở dưới địa ngục mà còn được nghe tiếng niệm Phật, còn hơn ở trên cõi Trời mà chỉ hưởng yên vui”. Nghĩa là ở trong cảnh khổ bao giờ cũng dễ nghe pháp, dễ giác ngộ hơn. Còn ở cõi Trời chỉ hưởng phước, thì hết phước sẽ bị đọa xuống cõi dưới ; cũng như con nhà giàu có sẵn của từ thuở nhỏ thì không thể nào biết sử dụng của cải. Cho nên thà ở địa ngục được nghe pháp, còn hơn ở cõi Trời hưởng yên vui. Nghĩa là một cách nói khéo cho chúng ta rằng : đừng ham tu phước, vì tu phước không phải là tu. Nếu chỉ nói đừng làm phước thì sẽ sanh ra thứ ích kỷ. Nên phải nói cách nào cho họ đừng bỏn sẻn mà cũng đừng mong cầu, nếu không thì làm phước chỉ là một cuộc mua bán. Do đó chúng ta đọc kinh sách thì nên đọc ở sau lưng, bề không có chữ mới gặp được kinh thiệt. Nhưng như vậy chúng ta lại không đọc được ! Cũng như thầy trò Tam Tạng đi thỉnh kinh, dọc đường về mở ra thấy giấy trắng không bèn đem đổi lại. Người phát kinh nói : Tại người xứ ông nghiệp chướng nhiều quá nên đọc kinh này không được, chớ kinh vô tự đây mới chính là kinh thiệt đó !

* Nếu đọa vào tâm nhiễm thì tạo nghiệp, chịu trói buộc; gọi là phàm, trôi lăn trong ba cõi, chịu muôn điều thống khổ.

Thưa, ba cõi tức là cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc. Ba cõi ấy không ở đâu lạ hơn là chính trong thân chúng ta. Học Phật chúng ta nên nhớ nằm lòng nguyên lý quan trọng nhất là : Phật khéo tháo banh con người chúng sanh ra để cho thấy hiểu hết rồi mới thâu lại. Nghĩa là muốn biết hết tất-cả chỉ có trở về với con người của chính mình trước. Vì con người là cả bầu bao la và bề mặt địa cầu thu hẹp lộn ngược trở vào. Qúi vị đã đọc Nội-Kinh, nếu có để ý về mặt giải phẩu cơ thể sẽ thấy rõ có nhiều điều hay lắm !

Thí dụ từ thượng từng bầu khí quyển vô đến trung tâm địa cầu chia làm 3 cặp khí (3 âm 3 dương), thì thân con người cũng chia ra 3 phần : từ chẻn vừng trở lên gọi là pháp thiên, từ rún trở xuống gọi là pháp địa, khoảng giữa gọi là pháp nhơn. Đó là Dịch lý biểu hiện nghĩa Tam Tài ở trong thân. Nhà Phật căn cứ vào lý đó mà định ăn sớm mai là chư Thiên ăn, ăn trưa là Phật ăn, ăn chiều là súc sanh ăn, ăn tối là ma qủi ăn. Nhưng nghe nói thế, chúng ta lại ra sức cố ăn cho thật no buổi trưa, để buổi chiều không ăn, tránh khỏi làm súc sanh ! Chớ không hiểu rằng đó là Phật muốn mượn vấn đề trong thân để lập pháp cho được điều hòa. Còn việc lấy bữa trưa làm chánh là tục lệ tu hành của xứ Ấn Độ, tuy nhiên nó cũng không phải là việc hiểu rõ về con người. Vả chăng, nghiệm kỹ vào thân người chúng ta sẽ thấy ăn bữa sáng vào từ cuống bao tử có điểm tâm vị là nơi giao dịch với thần kinh tim - sẽ liên lạc nuôi ở phần trên nhiều hơn. Vì từ chẻn vừng trở lên là pháp thiên, thuộc về phần ảnh hưởng của ánh sáng và không khí. Thức ăn buổi sáng vào đều đi lên nuôi các tế bào của phần thân trên nhiều hơn, nên gọi là chư Thiên ăn. Do đó những người làm việc bàn giấy hay làm việc trong nhà, thì buổi sáng ăn no không được.

Buổi trưa là buổi giữa không khí giao, âm dương giao nhau ra đến tột bực ngoài bầu khí quyển rồi bắt đầu trở vào trong ; nên ứng vào người, thức ăn đi vào lúc đó có ảnh hưởng nhiều ở khoảng giữa thân. Còn buổi chiều, bầu khí quyển đã đi lần vào đến trung tâm lòng đất, nên ăn buổi chiều ảnh hưởng đến phần bên dưới nhiều hơn. Do đó ăn chiều là súc sanh ăn, ăn tối là qủi ăn.

Về phương diện tâm thức cũng vậy, phần nặng đều chứa từ rún trở xuống, phần trung bình chứa từ rún lên đến chẻn vừng, phần nhẹ chứa từ chẻn vừng trở lên. Nên ở trên thuộc về cõi vô sắc, ở giữa thuộc cõi sắc, ở dưới thuộc về gan chỉ huy nên gọi cõi dục. Ở đây chúng ta chỉ đại lược là thế, nếu có đọc NộiKinh thì qúi vị sẽ tường tận hơn về nghĩa 3 cõi trong thân.

Thêm nữa, nếu chúng ta dong ruỗi theo từng phần của ngoại cảnh để gom bó vào thân, thì chính ngay khi sống đây, chúng ta vẫn đuổi theo thèm khát dục vọng của tai mắt miệng mũi thân ; tất nhiên khi chết, thành phần nào giàu nhất sẽ làm chủ để điều động chúng ta trong vòng luân hồi. Do đó khi sống ở trong mê thì khi chết bị trôi lăn trong 3 cõi, đó là chuyện dĩ nhiên. Thí dụ bây giờ mình đắm đuối theo sắc thì đêm sẽ nằm mơ. Nằm mơ mà tưởng là thật nên mới bị đi theo. Đó chính là dục vọng phóng rọi ra mà thôi.

Lư-Tín, một nhà bác học cận đại có nói : Thiên hạ vốn vô sự, chỉ tại người vụng về tự rối ren (thế thượng bổn vô sự, dung nhơn tự nhiễu chi). - Sự thật, nếu không có thằng người thì không có vấn đề.

Có vấn đề là chỉ tại thằng người bày đặt mà thôi.

* Vì sao thế ? Vì tâm nhiễm trái chướng với thể chơn như.

Nghĩa là hễ nổi lên vọng niệm là gây thành mâu thuẫn nội tại. Chúng ta nhìn thấy sáng tối, động tĩnh, thân cảnh, mình người … không biết đó là hiện tượng âm dương tương đối, mà chúng ta lầm hiện tượng tương đối là định luật mâu thuẫn nên ôm nó vào lòng làm thành mâu thuẫn nội tại. Mâu thuẫn nội tại lại được dựng lên tán dương, để rồi dựa vào đó mà đánh giết lẫn nhau. Chỉ có con người mới làm kiểu đó !

Có một câu chuyện thật thú vị để nói lên vấn đề mâu thuẫn là chuyện “Vừa bán mộc vừa bán giáo”: có một ông gánh hàng đi bán, một đầu gánh đựng giáo một đầu gánh đựng khiêng. Rao rằng : Khiêng này vật gì đâm vào cũng không lủng. Rồi lại tiếp : Giáo này đâm vào vật gì cũng lủng. Có người nghe ra thấy buồn cười bèn hỏi : bây giờ lấy giáo của ông đâm vào khiêng của ông thì sao? Ông không trả lời được.

Cũng như thuyết duy vật gặp phải hai nhược điểm to tát mà không ai để ý tới là : Chỉ đưa ra hai chữ “duy vật” tức là đã chấp nhận duy tâm rồi ! Tôi tự xưng tôi thuộc phe duy vật tức là tôi đã chỉ người phe khác là duy tâm; nghĩa là tôi vẫn còn ở trong tương đối. Như thế đâu phải là chân lý ! Đó là nhược điểm thứ nhất.

Nhược điểm thứ hai là : Duy vật cho tất-cả vũ trụ này chỉ là hóa trình biến hóa lưu động, nghĩa là tấtcả đều không thật, đều tổ hợp, đều vô thường. Đã qua qua rồi, hiện tại không dừng, vị lai chưa đến. - Lời nói nghe thật lưu thông không khác lời Phật nói, nhưng sao lại dựa vào đó để kêu gọi người ta giết nhau mà giành giựt vật chất ? ! Đó là phải chủ nghĩa rồi ! Thuyết duy vật trở thành lạc hậu vì vừa bán giáo lại vừa bán mộc.

Thật ra, vấn đề duy tâm và duy vật ngày nay là hai phe bên nội và bên ngoại của cùng một đầu ông đánh nhau để dành của hương quả, chớ tâm hay vật cũng là một thứ vật chất mà thôi. Còn chữ duy tâm của nhà Phật dùng là bởi không có chữ để nói nên phải tạm dùng. Sự thật Phật muốn nói là “Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức”, tức là nghĩa “vạn vật đồng nhất thể” của Khổng Tử. Nhưng nếu nói “vạn vật đồng nhất thể” thì chúng ta phải đề phòng mình bị rơi vào ngoại giáo, triết học ; vì Khổng Tử nói câu đó là để người nghe phải quay trở vào mà chứng thực nơi mình. Vì thế kinh Dịch mới nói : “Kiết hung hối lẫn quan hồ động – Bất động vi đại” (Lành dữ khổ vui đều bởi động. Chẳng động là to nhất). - Vậy cái gì động ? Cái gì chẳng động? Tại sao lại chẳng động ? Chẳng động bằng cách nào ? Nếu không có MÌNH thì có thành vấn đề không ?- Qủa thật khi chưa có tôi thì chuyện không thành vấn đề ; sau khi tôi chết thì chuyện cũng không thành vấn đề ! Nên biết : có chuyện này là tại có TÔI, nên cũng có đủ thứ hết. Do đó vẫn đề quan trọng là có TÔI, nếu không nhắm vào chỗ đó thì sẽ bị lạc đường. Hỏi : Thưa, nếu chỗ quan trọng là chỉ nhắm vào cái TÔI, tại sao chính Phật, cũng phải tu qua nhiều kiếp mới thành Phật ?

Đáp : Thưa, chúng ta khỏi phải nói nhiều đời nhiều kiếp gì hết. Hễ người nào thấy được chỗ quan trọng đó mà dám buông mình là hết chuyện. Còn thấy được mà không dám buông thì phải qua 3 A-tăng-tỳ kiếp chớ nói chi là nhiều đời nhiều kiếp. – Nên tôi xin kể câu chuyện ông Giáo đến nói chuyện với ông Thiền-Sư. Ông Giáo hỏi : trong kinh Phật dạy tu phải qua 3 A-tăng-tỳ kiếp mới đến được, còn ThiềnSư lại nói tu liền một kiếp này thành Phật thì đâu có lý !

Ông Thiền-Sư không trả lời lại hỏi : Thí dụ từ trước đến giờ ông là người tốt, ngay thẳng, không gian tham. Rồi một hôm bỗng dưng thấy của qúi ông động lòng thò tay lấy. Vậy hồi ấy ăn cắp nguyên con hay chỉ có cánh tay ? Ông Giáo đáp: Ăn cắp thì ăn cắp nguyên con, sao chỉ có cánh tay thôi !

Thiền-Sư nói : Ăn cắp thì nguyên con, sao thành Phật không nguyên con được ! Cho nên chỉ có bằng lòng với không bằng lòng ; nếu chưa chán còn muốn đi nữa thì cứ đi. Tôi xin nói thêm về chữ 3 A-tăng-tỳ kiếp của Phật nói - tức là 3 Vô-lượng kiếp. Nên nhớ đó là thuộc phần giáo, phần triết học. Nếu học Phật mà không hiểu cho rành thì chỉ mùi kinh cũng đủ làm cho chúng ta ra không được. Cứ mỗi một Thái-dương-hệ là một tiểu thế giới, một ngàn Thái-dương-hệ gọi là một trung thiên thế giới, một ngàn Trung-thiên thế giới gọi là một Đại-thiên thế giới. Mà có 3 ngàn Đại-thiên thế giới như vậy - Tức là vô lượng vô số, không còn có thể làm toán được nữa. Mà có 3 vô lượng như thế thì là cả một sự vô lý không có bao giờ ! Nhưng nên nhớ Phật sở dĩ nói vậy là có tác dụng để nói : Mày giỏi xài trí óc thì tao cho mày xài, nhảy cho tới hết đường, chói lòa rồi ngừng. – Như vậy chúng ta lắng nghe được ý ngoài lời là : hướng trở ra mà tu thì không thành gì hết. – Nhưng nếu nói không thành thì e chúng sanh thấy khó mà bỏ lơ đi, nên buộc lòng Phật phải nói qua 3 A-tăngtỳ kiếp mới thành. Chỗ đó là lòng từ của Phật, và cũng là chỗ can trường dữ dội nhất của Phật. Phật ví bổn tánh chúng ta như mặt đất, những thứ thâu vào như hột giống. Hột giống thâu vào nếu là chuyện hữu hạn, tầm thường thường thì nó thuộc hột giống sanh diệt ; nếu là chuyện cao cả hằng còn thì thuộc hột giống bất sanh bất diệt. Do đó Phật thường nói : nếu Phật, Bồ-Tát mà thiệt tình nhìn thấy có tướng chúng sanh, tướng thọ yểu, tướng mình người … thì đâu làm việc nổi !- Nên Phật nói thì cứ nói, mình nghe thì cứ nghe. Vì chuyện Phật nói vốn bất sanh bất diệt, khi nghe dù muốn giữ hay không giữ cũng vẫn còn đó ; nếu xô ra nghĩa là lòng chưa chán cái không thiệt, thì hột giống đó càng đeo gần mình hơn nữa. Do đó, khi xưa các người tu chứng nhập rồi phải nhờ các vị Thiền-Sư thử đủ cách. Thật ra nếu không có thiện-tri-thức thì không biết lấy đâu mà giác ngộ, cũng như nếu không có phiền não thì cũng không biết lấy đâu để thức tỉnh. – Con gà con khi còn trong trứng, trước khi muốn chun ra phải khai mỏ cho trứng vỡ. Đúng thì trứng nứt, nếu còn dính vỏ, người ta mới gỡ giúp cho. Nên sự đời này, lý của nó là cái nhân tổ hợp, chỉ có thêm điều kiện hay bớt điều kiện mà thôi. Tất cả mọi việc đều không phải khi không bỗng nhiên mà có được. Cũng vì thế tổ Huyền-Giác sau khi tỏ ngộ có nói một câu : “Phấn cốt toái thân vị túc thù” (sau khi được tỏ ngộ rồi dù tán thân này ra thành tro bụi cũng chưa đủ đền đáp) – Nói như vậy là bổn phận của người nhận ; còn nhìn thấy không có công ơn gì cả là bổn phận của người cho. - Nếu người nhận như vậy mà xem thường là không phải người biết nhận. - Người cho nếu thấy có công ơn thì không phải thật lòng của người cho. Sự đời đến chỗ đó mới thật thắm thía, thật can trường ! và cũng là một thú vị cao cả nhất của con người !

* Nên kinh Thập-Địa nói : Trong thân chúng sanh có tánh Phật Kim-Cang tròn sáng như mặt trời, rộng lớn không bờ mé. Vì bị mây 5 ấm che khuất như đèn bị chậu úp, sáng không hiện được.

Nói đèn bị chậu úp cũng như nói mang cặp kính đen mà đi tìm màu sắc thực của sự vật là vô lý, hay có thể nói mình ôm máy chụp hình nhảy tưng tưng thì dù cảnh vật đứng yên cũng không chụp được. – Nhưng lạ thay ! con người dùng cái máy nào cũng biết điều chỉnh trước khi dùng, còn dùng cái máy MÌNH thì cứ để nguyên vậy, có trục trặc cũng mặc ! Tôi nói điều đó hiển nhiên, rõ ràng, dù tuổi nhỏ cũng dễ thấy. Chỉ việc nhìn lên trời thấy cụm mây nhỏ bay ngang che khuất mặt trời, thì ở dưới này liền bị tối. Nên Lục-Tổ nói : Tuy mắt có thấy tối, nhưng sự thật bề trên sáng bề dưới tối. Khi có luồng gió quét qua thì trên dưới đều như nhau. Chữ “ấm” cũng là chữ “uẩn” để chỉ sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Nguyên của chữ “ấm” là chữ âm, nghĩa là trùm kín lại. Cứ mỗi một uẩn là có 5 uẩn trùm kín, mà 5 uẩn đều như vậy, thế là 5 lớp chồng chất bao trùm. – Lãnh vực của sắc là không với sắc (có); lãnh vực của thọ là xúc với ly ; lãnh vực của tưởng là nhớ với quên ; lãnh vực của hành là sanh với diệt; lãnh vực của thức là được với bị. Tóm lại đó là lãnh vực của những cặp mâu thuẫn. Nếu còn thấy có mình người, thân cảnh, tâm vật, Phật và chúng sanh … nghĩa là còn thấy có “cặp” là còn bị che khuất. Dù mắc kẹt với không cũng là một thứ mắc kẹt sắc, vì không với sắc là hai bề của sắc ấm. Còn nếu không kẹt vào “cặp” mà thấy đặc một khối như bánh đúc thì là không biết gì hết.

Nên thế thường có nói:

“Lồng đèn chậu úp không soi,

Mãn coi nhan sắc quên coi cẳng cùi” là vậy.

Lại trong kinh Niết-Bàn có nói : hết thảy chúng sanh đều có tánh Phật, vì bị vô minh che khuất nên chẳng được giải thoát, tánh Phật tức là tánh giác đó ! Chỉ tự giác và làm cho kẻ khác giác ngộ. Giác ngộ rõ suốt thì gọi là giải thoát.

Đúng lý ra chỉ nói tự giác là đủ, nhưng vì chúng ta chỉ nghe được có bề có chữ mà không nghe được bề không chữ. Do đó nếu chỉ nói tự giác thì sẽ sanh ra ích kỷ, nên phải nói chỉ có tự giác và giác ngộ kẻ khác thì cái nghe mới tròn. – Cũng như nói “tận nhơn lực”, phải thêm câu “tri thiên mạng”. Vì nếu chỉ nói tận nhơn lực thì chúng ta sẽ cố tận sức làm để rồi gặp thất bại sẽ chán nản mà tự tử. Còn nếu chỉ nói “tri thiên mạng” thì chúng ta sẽ ỷ lại số mạng để không thèm cố gắng làm gì cả. Đó là chỗ đặc sắc của ngôn ngữ người xưa.

Nên biết tất-cả việc thiện đều lấy giác làm gốc. Nhờ giác mới có thể hiển hiện các cội công đức, qủa Niết-Bàn cũng nhân đây mà thành tựu. Quán tâm như thế có thể gọi là “liễu”.

Chúng ta đừng hiểu chữ Thiện đây giống như cái hiểu thường tình là sai rồi ! Đừng tưởng như chuyện gặp người đi xin thì lấy gạo đem cho, hay mua chim thả … là pháp lành. Vì nhiều khi chúng ta làm thiện là mục đích để cầu cho mình được một điều gì … thì việc đó đã trở thành pháp dữ chớ không còn là pháp lành nữa, vì đó chỉ là việc mua bán. Chúng ta phải thận trọng chỗ đó. Tất cả pháp lành đều từ tâm giác nảy sanh, phải mắc gốc tận tự trung tâm, chớ không ở trên tướng. - Nếu một người từ trước làm nghề lùa trâu trộm của người ta , bây giờ tu chứng rồi không làm chuyện đó nữa. Nhưng với khả năng cũ người ấy vẫn đi lùa trâu của những tên trộm trâu mà đem trả lại cho chủ mất trâu. Việc làm như thế đâu thể gọi là pháp ác !

Sự thật hễ có trứng thì phải nở. Nên theo thường tình thế gian thì có phân ra ác nhiều hay ít, nhưng sự thật hễ ác vẫn là ác. – Khi giặc đến mọi người đều hoảng chạy. Đến lúc về, người chạy gần cười người chạy xa cho là nhát. Thật ra cùng là nhát cả, vì nếu dạn sao có chạy ! Do đó mới có câu :”Tọa mật thất như thông cù, ngự thốn tâm như lục mã” (Ngồi trong phòng kín như ở ngoài đường cái, chế ngự tấc lòng như điều khiển 6 ngựa). Và cũng có câu :”Thốn tâm bất muội, vạn pháp giai minh” (khi lòng mới chớm phát mà thấy được thì tự nhiên mọi việc đều được tỏ sáng). Do đó Nội-Kinh còn nói :”Cơ mầu dấy động, họa phúc liền sanh ; điềm đạm rỗng rang bịnh nào phát khởi”. Mũi tên đã lắp vào cung, quan hệ chỉ ở lúc buông tên hay không buông thôi, nếu tên đã buông thì không bao giờ lấy lại kịp. Đến đây tôi xin thuật lại câu chuyện của Trang Tử để mỗi người thưởng thức : Một hôm Trang Tử mang cung tên đi săn bắn. Đến vườn của một vị tướng quốc thấy có con chim Phướng to đậu trong vườn. Thích qúa ông tìm lỗ hổng chui vào. Trên cành chim Phướng đang đứng rình mồi bất động như chim gỗ, ông liền lắp đạn vào cung, nhắm vừa tầm sửa soạn buông. Bỗng thấy lạ, sao chim đứng im thế kia ! Thì ra, nhìn trước con chim là một chú bọ ngựa – cũng đang im lìm rình châu chấu con, mà châu châu kia cũng đang vật lộn với một con sâu quăn – trông rõ cảnh tượng, Trang-Tử giựt mình, tay cung bỗng chùn lại. Liền khi ấy lão già giữ vườn xuất hiện, bắt kẻ đi săn trộm về giam. Ít hôm sau được trở về, Trang Tử không nói năng gì vào phòng đóng cửa ở luôn 5 ngày. Lúc ra, học trò đến thăm, hỏi : Thầy có bịnh gì không?

Ông đáp : Không bịnh gì cả. Nhưng kể từ nay ta không đi săn nữa.

Học trò hỏi. Trang Tử bèn thuật lại hết câu chuyện xảy ra.

Nghĩa là hết thảy thế gian đều săn đuổi trở ra, mà quên rằng phía sau lưng mình cũng đang có người săn đuổi – Nên đừng săn đuổi nữa là hết chuyện ! Đến đây còn ít thời giờ, tôi xin trình bày vài nhận định đối với cái cơ tối yếu hiện thời. Theo tôi thấy, thế tiến triển kỳ lạ của lượn sóng vật chất 5 châu họp chợ của loài người ngày nay đã đưa con người vào một tình trạng bế tắc khủng khiếp. Ví như một người tâm đã thấy tạm lưu thông chăng nữa cũng khó có một khả năng có thể điểm đâu tất cả những sinh hoạt vật chất đưa đến với chính con người của mình. Nên chỉ thiếu vấn đề đương đầu với sinh hoạt vật chất cũng đủ để bị lượn sóng vật chất nó nhận chìm. Do đó tất-cả các nguồn thiền học ngày nay không còn đứng vững nữa. Đó là chỗ tôi đang tột bực băn khoăn. Mong qúi vị nếu đã đọc NỘI KINH rồi nên cố gắng lưu tâm – Cho đến đối với một người có thể nói là thông đạt không có người thứ hai ở trong giai đoạn này là ông Krishnamurti, nhưng chỉ vì thiếu vấn đề hiểu biết trên xác thân vật chất, vấn đề ăn uống sinh hoạt, với tất cả vật chất đến với mình ; nên ngài rất muốn đặt lại một nền tảng giáo dục, văn hóa cho loài người cũng tìm không có cách trọn vẹn được. – Tôi không dám nói là tôi hơn ông, chỉ nói rằng tôi đã thấy được lối thoát ở chỗ nào. Tôi đã làm rồi chuyện của tôi và đã có một đường hướng. Nhưng tôi biết công trình này phải dày dặn lắm ! Đúng lý ra tất-cả đều phải chầu về làm việc này mới có thể giúp chúng ta thoát vòng tục lụy được. Nhưng bây giờ không có ai hơn là qúi vị có mặt nơi đây, tôi rất mong qúi vị lưu tâm về hướng đó. Chỉ nhìn trong nhóm người chúng ta hiện giờ đây đã có bao nhiêu người cận thị. Như thế trọn đất nước Việt Nam còn bao nhiêu người nữa ; và cả thể giới sẽ ra sao ! Chúng ta may mắn lắm là biết tránh được vấn để tủ lạnh, radio, tivi, ngoài ra còn bao nhiêu vấn đề khác chúng ta chưa biết đến, nên phải rất thận trọng. – Tôi nói chỉ vấn đề hằng ngày mua rau cải ngoài chợ ngày nay cũng có lúc làm cho con người gặp phải bao nhiêu khó khăn. Và vấn đề loài người đánh nhau để tranh hơn tranh thua cũng đã làm xáo trộn cả trật tự thiên nhiên, để rồi sẽ đưa con người đến đâu không ai biết được ! – Nên chỉ có thâm nhập vào tinh thần NỘI KINH trước thì mới đủ sức đương đầu với cơ hiện tại. Tôi thẳng thắn nói rằng chính tôi thấy chuyện của ngày giờ này trước đây hai, ba mươi năm. Muốn đem nói ra nhưng chưa đủ cơ duyên cho người nghe. Tôi phải chờ bao nhiêu năm nay, đến ngày giờ này đã già, tôi không muốn để sẽ có người phải mang nhiều ân hận, nên ráng nói ra đây được đến đâu hay đến đấy. Thật ra, theo tôi thấy hiện nay chưa có một nền tảng giáo dục, văn hóa, y-khoa … và cả mọi ngành một cách đúng nghĩa, nên tôi rất băn khoăn. Nghĩa băn khoăn đây không phải là tôi sợ chết làm không kịp, hay sợ nhiều người không biết tôi. Nhưng lòng tôi chỉ thương xót cho cuộc đau khổ của loài người sắp tới mà thôi. Nên rất mong hàng thức giả hãy cùng lưu tâm !.

TUẦN THỨ B ẢY

9 – 7 – 1972 (29 – 5 N. Tý)

Đêm hôm qua tôi chợt thức giấc vào khoảng 2 giờ 30, tĩnh-tọa xong tôi nằm - tự nhiên nước mắt bỗng trào ra. Không phải bởi tôi buồn mà khóc, cũng không phải bởi có chuyện vui qúa mà đến ra nước mắt. Không biết là gì mà lòng còn nghe tức tối bực dọc lạ … Nghiệm kỹ tôi mới nghĩ ra : Nhớ lại trong kinh, mở đầu hội Pháp-Hoa Phật nhập định không nói gì cả. Kế đó là cuộc phóng quang rồi Phật mới mở mắt ra nói chuyện. Bắt đầu Phật tán thán trí-huệ của chư Phật sâu vô lượng không thể nghĩ bàn. Đi sâu vào càng đến phần phương tiện, Phật mới thuật lại sau khi chứng thực được rồi Phật có nói : Lạ qúa ! tất-cả chúng sanh đều có đủ trí huệ đức tướng của Như-Lai, nghĩa là y nguyên như ông Phật, đều có đủ khả năng để thấy được sự thật. Mà lạ qúa ! Tại sao nó không thấy ! Nhưng tại sao ông Phật đã tỏ tận cùng lý tánh mà còn lấy làm lạ ? Đó là vấn đề tôi rất bực dọc khi tôi bước chân đi tu. Ngày một ngày hai, đến khi biết được lý do tại sao rồi tôi mới yên được. Nhưng đến phiên mình, thì tôi cũng mang một tâm trạng giống y như vậy - lạ quá ! không biết tại sao chuyện sự thật rất giản dị mà đối với mọi người đều trở nên khó khăn vô cùng ! Bỗng sanh tức tối trong lòng, mà không biết tức cái gì !

Nghiệm kỹ mới thấy hồi mình biết là cái biết đi thẳng vào chỗ trọn vẹn bằng trực giác. Đến khi nói ra cho mọi người nghe, khó ở chỗ là muốn nói bằng thứ ngôn ngữ các ông Thiền-Sư. Người ngoài nghe trừ một số rất ít, còn phần đông không sao biết được. Còn nếu nói cho mọi người đều nghe được thì đó là ngôn ngữ của lý-trí, chỉ nói ra vấn đề từ cục riêng rẽ chớ không sao nói trọn được, phải lấy cái này so sánh cái kia, mượn cái kia so sánh cái nọ. Rốt cuộc người nghe biết bằng cách tưởng tượng theo miệng của người nói chớ không phải biết sự thật ; giống như mị thuật chỉ một vật nói là cái máy, rồi mình tưởng tượng theo đó mà thấy ra vậy. Thành ra một thứ nói để đừng biết. Đó là nỗi khổ tâm của người muốn nói sự thật. Do đó sanh ra một trạng thái lạ, tức mình mà không biết tức cái gì ! - Đến chỗ đó, dù ông Phật cũng gặp phải khó khăn. Cho nên biết khó khăn không phải tại các ông Thiền-Sư hay tại ông Phật !

Từ đó tôi liên tưởng đến câu chuyện : Ai cũng thấy khoa học vạn năng, nhưng sự thật chẳng có gì là vạn năng cả. Vì khoa học chế được vô tuyến truyền hình làm cho người ở bên kia thế giới biết được chuyện bên này, ở đây biết được chuyện khắp 5 châu .. Nhưng điều đáng nói nhất là không ai có thể làm cho hai người thật giáp mặt nói chuyện mà thật hiểu nhau được ! Chung qui tôi thấy chỉ có làm cách nào trở lại với chính lòng mình thì tự nhiên ranh giới của mỗi người mới có thể xóa bỏ mà cảm thông với nhau được. Nếu không thì dù hỏi bộ óc điện tử chăng nữa, bộ óc điện tử ra dấu rồi chúng ta cũng chỉ nhận hiểu được bằng lối suy nghiệm qua bóng dọi của ý thức mà thôi. Trong tuần báo khoa học có thuật một câu chuyện rất thú vị : Một người mang hai cái đồng hồ đến hỏi bộ óc điện tử ; một đồng hồ hư và một đồng hồ chạy trễ, hỏi nên dùng đồng hồ nào. Óc điện tử trả lời nên dùng đồng hồ hư. Hỏi tại sao? – Đáp rằng dùng đồng hồ hư thì dù sao suốt ngày đềm cũng còn có 1 giờ đúng ; còn đồng hồ trễ thì giờ nào cũng bị trễ nên không dùng được ! Thế thì óc điện tử cũng không hơn gì óc con người, vì nó do con người đẻ ra và để nhận lại bóng dọi của chính lòng mình mà thôi.

Mãi mê với những ý nghĩ mà thời công phu sáng đã gần mãn. Mấy câu chú kết thúc hòa với tiếng mõ, vang cùng tiếng chuông … tôi buông mình trả lại cho lưu thông . Bỗng thấy tất cả chúng ta không phải lúc nào cũng mê ; mà hình như trong chúng ta luôn luôn có hai phần. Một phần tỉnh và một phần mê, và thường thì phần mê che khuất mất phần tỉnh. Tôi sực nhớ đến câu thơ của một nhà thi sĩ Việt Nam : “Đánh tan tục niệm hồi chuông sớm. Gõ vỡ trần tâm tiếng mõ trưa”.

Quả thật trong khi tịnh, tôi thấy rõ từng ảnh-hưởng của âm thanh. Tiếng chuông thuộc về âm thanh phá mê cho bộ óc lý trí. Tiếng mõ thuộc âm thanh ảnh hưởng thẳng vào Gan rồi đi lên Tim đánh thức trực giác. Vấn đề ảnh hưởng trở ra của âm thanh, nói ra ai cũng hiểu, nhưng chuyện chứng thực được ngay trong lòng thì không thể dễ dàng với tất-cả mọi người, phương chi con người chúng ta luôn luôn phóng vọt ra ngoài thì việc chứng thực lại càng khó khăn hơn. Có nhiều khi ngẫm nghĩ tôi bắt bực cười ; trong khi chúng ta gặp mặt nhau là gặp cái gì ấy ! Thế mà có lắm người đi tu để kiếm cái gì, chớ không phải để hiểu sự thật ! Như vậy khi hai người gặp nhau là giữa 2 người đã có sẵn một tấm vách ngăn. Người ở bên này nói vói qua người bên kia, chớ không phải giáp mặt nhau bằng cách chân thành. Lắm lúc tôi nghĩ mà cứ tức ! Chuyện rất giản dị, mà cũng đáng buồn cười là vì trong mỗi người thiếu tấm lòng thiết tha thành thật để khám phá chính con người của mình, nên hóa ra mê muội không biết gì hết ! Còn nếu có biết được tất-cả mọi việc chăng nữa, mà biết bằng cách nhìn ra thì cái biết đó cũng không mang lại ích lợi gì ! Sự thật mỗi người đều có một đặc điểm, chỉ có chính mình tự mê lấy chớ không ai làm cho mình mê hết.

Hỏi : Như trên đã nói, tánh Phật chơn như, tất-cả công đức đều nương nơi giác làm gốc, chằng hay cái tâm vô minh lấy đâu làm gốc ? Đáp : Cái tâm vô minh tuy có 84,000 phiền-não tình dục và hà sa các điều ác đều nhân 3 độc làm gốc, 3 độc là tham sân si đó. Cái tâm 3 độc này tự nó đủ tất cả khả năng làm ác cũng như cội cây to tuy chỉ có một, nhưng có biết bao cành lá. Căn cội của 3 độc, trong mỗi một cái rễ sanh ra các nghiệp ác vô lượng vô biên không thể tỷ dụ. Tâm ba độc như thế từ trong bản thể ứng hiện ra 6 căn, cũng gọi là 6 kẻ giặc, tức là 6 thức đó !

Thưa, ở đây chắc ai cũng biết tượng đức Di Lặc có 6 thằng nhỏ bò trên người móc lỗ mũi, móc miệng, móc tai, móc mắt, móc rún và một thằng vò đầu. Đó là ý muốn nói vấn đề tai mắt miệng mũi thân và ý của chúng ta lúc nào cũng phóng vọt ra ngoại cảnh để quấy nhiễu làm rối ren tâm tánh của chúng ta.

Do 6 thức này ra vào các căn tham đắm trần cảnh, tạo thành nghiệp ác trái chướng với chơn thể, nên gọi là 6 kẻ giặc.

Đây chúng ta có thể nói một cách nôm na cho dễ hiểu là gió thổi, sóng to làm chướng ngại cho mặt nước không thể yên lặng được. Nghĩa giản dị vậy.

Tất cả chúng sanh đều bị ba độc 6 kẻ giặc này làm mê loạn thân tâm, chìm đắm trong sanh tử, luân hồi trong 6 nẻo chịu các điều đau khổ.

Vấn đề luân hồi chúng ta mới nghe qua hình như có vẻ mê hoặc, dị đoan lắm. Nhưng nếu chỉ nhìn ở hiện tại, chúng ta có dám tự bảo đảm rằng mình đụng sắc không bị sắc lôi cuốn, mình nghe một bản nhạc tuyệt vời không bị âm thanh cuốn hút. Và mùi vị … cũng như tất-cả những chuyện khác đến với chúng ta mình có bảo đảm là trong lòng mình đã như mặt nước bằng, không xao xuyến hay không ? – Và hiện giờ đây chúng ta có 5 giác quan ; nhưng tác dụng không phải chỉ hạn hẹp ở trong phạm vi 5 giác quan đó, mà cứu tận khắp người chúng ta đều có đủ cả 5 giác quan. Tại sao biết thế ? – Vì mỗi khi mũi chúng ta hít vào thì lỗ chân lông khắp mặt da đều thở ra ; thết là khắp mặt da đều có miệng. Khi miệng thở ra, khắp cả mặt da đều hít vào ; thế là khắp mặt da đều có mũi. Vì thế chúng ta thoa dầu mới có ảnh hưởng cảm biết nóng hay lạnh. Khi chúng ta nghe mát nghĩa là cái hít vô nhiều hơn, khi nghe nóng nghĩa là cái thở ra mạnh hơn. Nếu khắp mặt da có mũi, miệng lẽ tất nhiên cũng phải có đủ tai mắt. Một người điếc ngồi trên phản gỗ, muốn gọi người đó tôi chỉ cần vỗ dưới phản thì họ sẽ quay lại ngay. Thế là nghe bằng cái đít. Thêm nữa, mặt da có thể tiếp xúc với tất-cả mọi vật để cảm biết nóng lạnh, trơn nhám v.v… hình thể cũng như tánh chất của vật, đó là xúc giác. Như vậy nghĩa là khắp cả mặt da chúng ta đều có đủ 5 giác quan – Mà bây giờ đây chúng ta nghe không ngoài lỗ tai, thấy không ngoài con mắt, ngửi không ngoài lỗ mũi, nếm không ngoài cái miệng. Thế tất hiện tại chúng ta đã bị đọa vào trong giác quan rồi !

Phương chi trong khi chúng ta hướng ngoại vọt trở ra thì bầu bao la khum khum này sẽ trở thành một tấm gương phản chiếu, có vô số cặp mắt của mình chiếu ngược trở vào để nhìn mình một cách quái gở lạ kỳ làm thành một thế mâu thuẫn dọng đầu.

Ngược lại, khi quay trở vào chính con người của mình, thì cũng ở trong bao la này mà khắp nơi đều có cái biết của tai mắt miệng mũi của mình nhìn trở ra theo chiều thuận. Thế nghĩa là hồi nhìn ra là cái thế mâu thuẫn, nhìn vào là cái thế phá mâu thuẫn. Chúng ta đã bị đọa vào trong giác quan, lại còn rơi vào thế hướng ngoại thế là chúng ta bị gói trọn ở trong vòng mâu thuẫn. Do mâu thuẫn đó mà chúng ta luôn luôn bị cái thế ngoại cảnh hút, vì chúng ta đã bị rơi hẳn vào trong cõi hiện tượng vật chất. Ở đình làng tôi có xảy ra một câu chuyện : một ông đang thổi kèn cho một đám hát đình, bỗng có một cậu bé cầm trái me đến xem, đứng trước mặt ông mà cắn nghe dòn rụm, khiến cho ông thổi ra nước đầy trong kèn. Ông tức mình đánh lộn với thằng bé, cả hai đều bị bắt đưa ra trước thầy Hương Quản. Thầy Hương Quản hỏi : tại sao hai người lại đánh nhau giữa buổi hội ?

Ông thổi kèn thưa: tôi đang thổi kèn mà nó lại đem me ăn trước mặt, làm tôi thổi nước đầy nhóc trong kèn.

Cậu bé bảo : bẩm thầy con ăn me miệng con, khi không ổng đánh con … Thầy Hương Quản nghe ra cũng chẳng biết phải xử làm sao, bèn phạt cả hai người rồi đuổi về. Như vậy là ông thổi kèn đó đã bị trái me nằm sẵn trong bụng tận tự hồi nào ; giờ đây nghe thấy trái me ngoài, trong ngoài hút nhau mà ông bị điều khiển. Tất cả những cái khác cũng thế.

Đó là nguyên lý luân hồi.

Thế thì hiện tại đây chúng ta đã không tự chủ được, lẽ cố nhiên khi chết đến chúng ta không thể

làm chủ được. Nếu chúng ta cho rằng chết là hết, là bị đọa vào trong chấp đoạn của duy vật. Nếu thấy chết rồi còn linh hồn bất biến, bỏ xác thân này để đút vào xác thân khác ; thì bị đọa vào trong chấp thưòng của duy tâm Âu Châu ; cả hai đều sai cả. Phương chi về phương diện vật lý, không một vật nào không phải là tổ hợp, cho đến linh hồn cũng là do nhiều điều kiện ráp lại. Do đó, vấn đề linh hồn, vấn đề luân hồi sanh tử không phải là dị đoan. Nên khi bỏ xác thân này rồi qua thân sau, tượng thai đôi ba tháng rồi thì quên đứt các chuyện cũ. Nhưng đến khi trưởng thành thì chuyện cũ đâu hiện ra đó, còn đủ cả. Vì thế kiếp trước, mình cũng đã từng làm nhiều chuyện “cọp hùm” (chuyện nam nữ) rồi, đến kiếp này trải qua mười mấy hai mươi năm bây giờ hiện tại cũng còn nguyên. Chớ nếu quên dứt đi được hết thì vấn đề nam nữ chúng ta khỏi phải trở lại nữa. Do chỗ đó dòng sanh mạng của chúng ta trở thành từng đoạn, từng đoạn chuỗi hột xỏ xâu lại nên nhà Phật gọi là “phân đoạn sanh tử”.

Tóm lại, đối với vấn đề sanh tử luân hồi theo tôi hễ điều gì nghi thì nên để đó, chớ nếu có nghi mà chống đối nghĩa là mình chẳng muốn biết nó. Bất cứ vấn đề gì nếu chúng ta chống đối hẳn, hay khinh khi cho rằng không có, đều là ngăn lấp trí thông minh của chúng ta cả. Nếu có người hỏi vấn đề luân hồi ra sao? Khi tôi chưa biết thì tôi phải trả lời thế nào ? – Theo tôi, vấn đề cái TÔI làm che khuất trí thông minh, điều đó tôi thấy rõ nên tôi chấp nhận việc phải phá vỡ cái TÔI để mở sáng trí thông minh trước, rồi sau đó tức khắc tôi sẽ thấy rõ mọi sự vật. – Cũng như một người cầm chiếc máy ảnh mà nhảy tưng tưng thì không thể nào chụp được ảnh cho chính xác. Điều đó dễ hiểu tôi chấp nhận. Nên thôi, để bao giờ đứng yên chụp được hình chính xác hẵn hay ! Còn tôi vội cho vấn đề đó là không hay có đều là bị đọa vào lãnh vực si mê cả. Vấn đề luân hồi giải quyết là vậy, chỉ có cách đó để cho mọi người dễ nhận nhất. Nên chúng ta đừng vội nghĩ chết rồi mới có luân hồi, mà luân hồi có ngay ở hiện tại đây chỉ chúng ta không hay mà thôi. Trong kinh thánh Thiên Chúa cũng có nói: làm ác bị đọa địa ngục, làm thiện được lên Thiên-Đàng. Đó là nhân qủa. Hễ nhân qủa có thì tự nhiên vấn đề luân hồi phải có.

* Cũng như sông rộng mênh mông, bắt nguồn từ khe suối nhỏ chảy mãi không ngừng, lần ra đến sóng cuộn ba đào, mịt mờ muôn dặm. Nếu có người lấp được tận nguồn thì dòng suối đều dứt. Người cầu giải thoát nếu có thể chuyển 3 độc làm 3 tu tịnh giới, chuyển 6 kẻ giặc làm 6 Ba-la-Mật tự nhiên lìa dứt tất-cả nghiệp khổ.

Ba độc là tham sân si, đổi ra thành Giới Định Huệ.

Đó là thuật ngữ của nhà Phật.

Giới là tự mình thấy điều vô lý không còn nữa. Định là lòng lúc nào cũng không xao xuyến và dong đuổi theo ngoại cảnh.

Huệ là nhờ trong lòng không xao xuyến và dong đuổi theo ngoại cảnh nên tự nhiên thấy đâu ra đấy. Nghĩa là đứng yên thì tự nhiên chụp được hình chính xác.

6 Ba-la-Mật là : Bố-thí, giữ-giới, nhẫn-nhục, tinhtấn, thiền-định, trí-huệ.

Bố-thí là không còn tâm ôm đồm chứa giữ, hiểu vấn đề chứa giữ là vô lý nên không làm nữa. Còn cho người ta để mong hưởng cái gì đó là lòng đi buôn chớ không phải nghĩa bố thí. Giữ giới là dùng vấn đề phương tiện để giữ cái tâm, chớ không phải dùng cái tâm tạo ra phương tiện để tự trói mình.

Nhẫn nhục là thấy chuyện tranh dành hơn thua là vô lý, không đi đến đâu nên không làm nữa ; chớ không phải ráng bậm môi mà nhịn. Tinh-tiến là biết được cái mê lúc nào cũng nối tiếp, bây giờ mình trở vào chiều thuận, chiều ngộ cũng phải nối tiếp. Hồi mê, mê không ngừng nên ngộ cũng phải giữ cái ngộ không ngừng. Tinh tiến là nghĩa khác của hộ niệm, thức tỉnh rồi từ đó về sau phải giữ ý thức đó luôn.

Thiền-định : trong lòng không rối loạn, ngoài không săn đuổi theo ngoại cảnh gọi là Thiền-định. Trí-huệ : hễ có định thì mới có trí-huệ, có định là có huệ, chớ không phải định rồi mới có huệ. Hễ nước trong ngọc chiếu, mây vẹt trăng soi, không có trước sau chi cả.

Do đó nghĩa bố-thí, giữ-giới, nhẫn-nhục, tinh-tiến, thiền-định, trí-huệ là 6 pháp để đưa chúng ta đì vào nẻo giải thoát; gọi là Ba-La-Mật (đó là danh từ Ấn Độ). Nên chuyển 3 độc làm thành Giới Định Huệ

nghĩa là chuyển tham sân si thành Giới Định Huệ ; chuyển nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, 6 kẻ giặc thành 6 Ba-La-Mật gọi là Lục-Độ hạnh, tự nhiên tất-cả nghiệp khổ đều dứt. Tiếp đến sẽ có nói thêm một cách khác.

* Hỏi : Sáu nẻo 3 cõi rộng lớn mênh mông, nếu chỉ quán tâm làm sao thoát khỏi biển khổ vô cùng ?

Sáu nẻo là : địa-ngục, ngạ-quỉ, súc-sanh, người, ATu-La, chư Thiên.

A-Tu-La là danh từ Ấn Độ, nghĩa là phi Thiên (tức là phước cũng như cõi Trời nhưng vẫn còn sân dữ dội). Do đó 6 nẻo luân hồi là do 6 tác dụng của 6 khía cạnh tâm linh ở trong thân, chịu ảnh hưởng bầu khí quyện ly tâm hương tâm của địa cầu, cộng với sự mê lầm gom nhóm của tâm thức tạo thành 6 cách hấp dẫn để về 6 hiện tượng gọi là 6 nẻo. 3 Cõi là : Cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc. Cõi dục là hiện tượng nhìn thấy của một kẻ nặng về vấn đề dục để bị hút về cõi đó. Cõi dục thuộc về phần thần kinh ở thân dưới.

Cõi sắc : thuộc về thần kinh ở khoảng giữa thuộc bộ tiêu-hóa ; còn từ chẻn-vừng trở lên thuộc về cõi vô-sắc. Nói một cách khác hơn, thí dụ từ hồi nào đến giờ trong tâm tôi gom nhóm hột giống mê sắc, nghĩa là hột giống ý niệm về dục vọng, thì bây giờ tôi nhìn ở đâu cũng thấy bằng kiểu đó. Cũng như thầu khoán thì thấy gạch ngói và xi măng … Thợ rừng thì nhìn thấy cây tốt hay xấu … Thầy thuốc thì thấy chỗ nào cũng là thuốc.

Cõi vô-sắc : thuộc về thần kinh hệ ở bộ óc. Nói một cách khác hơn, khi bị rơi vào cõi lý tưởng phiêu phiêu phưởng phưởng, cũng như mấy ông nghiện hút say tột bực rồi thì họ tưởng tượng ra đủ thứ hết. Nên nghĩa của chữ cõi tùy vào nơi tâm thức của chúng ta. Khi sống như thế thì lúc chết cũng tùy theo duyên mà hút theo. Cũng như mọi người khi sống dục vọng thái qúa thường tìm tới chốn lầu xanh, thì khi chết họ đầu thai vào xóm đĩ là tự nhiên.

Bây giờ tôi thấy hình như phải nói như vậy mới kềm nổi sự lùng tung của khoa học hiện thời.

* Đáp: ba cõi nghiệp báo chỉ từ tâm sanh, nếu được vô tâm, tuy ở trong 3 cõi nhưng liền thoát ly 3 cõi.

Nghĩa là nếu trong bụng tôi không có chứa vấn đề dục, thì dù tôi ở xóm đĩ cũng không vì thế mà tôi đĩ. Có một câu chuyện thế này : Có một ông hiền đi đến một nơi nọ là xóm ăn cướp, kẹt không có chỗ ở nên phải dừng chân tạm đó. Được bọn cướp rất thương yêu thường hay chia sớt giúp đỡ cho, ông ở đó đã 12 năm rồi mà không ai biết ông là ông hiền. Một hôm chúng đánh cướp trúng mối lớn, ra về gặp đàn chó đuổi theo sủa, chúng quất con chó chết quảy về nấu ca ri ăn, đem cho ông một tô. Ông sợ chúng nghi không dám từ chối. Ông phải nhận mà không ăn, bèn đổ ca ri vào cái hũ đậy kín chôn xuống đất. Rủi thay, ít ngày sau đó nhóm đó bị phát giác, chánh quyền bắt tra khảo, chúng khai đến tô ca ri đem cho ông, ông cũng bị mời đến hỏi. Ông thản nhiên khai sự thật, và bằng cớ đào lên còn nguyên đó nên ông được vô can. Chừng ấy người ta mới hay ông là người hiền.

Bởi vậy nên ăn thua ở trong lòng mình, chớ không phải ở đâu rồi cũng là một thứ như ở nơi đó. Nên vấn đề cõi không có ranh giới. Thí dụ tôi sợ tu quá nên vọt ra thế. Muốn cho khỏi đi lính tôi xin vào nghành cảnh sát, rồi ít lâu sau tôi bị đẩy ra quân đội. Ra quân đội ít lâu, tôi cũng nhớ lại chuyện tu ; đó là luật tự nhiên như vậy.

Ba cõi tức là 3 độc đó. Tham là cõi dục, sân là cõi sắc, si là cõi vô sắc, nên gọi là 3 cõi. Từ 3 độc này tạo nghiệp nặng nhẹ, thọ báo chẳng đồng, chia ra 6 nẻo nên gọi là 6 thú.

Hỏi : Sao gọi là nhẹ nặng chia làm 6 nẻo ? Đáp : Chúng sanh chẳng rõ nhân chánh, quên tâm tu nghiệp thiện vẫn chưa ra khỏi 3 cõi, sanh về 3 nẻo nhẹ.

Nghĩa là làm thì làm thiện mà không rõ được bổn tánh, nên sanh về 3 nẻo nhẹ.

Hỏi: Sao gọi là 3 nẻo nhẹ ?

Đáp: Là vì mê lầm lo tu 10 điều thiện, vọng cầu khoái lạc chưa khỏi cõi tham, sanh về đường trời. Mê giữ 5 giới, vọng khởi ghét yêu, chưa khỏi cõi sân nên sanh về đường người. Mê chấp theo hữu vi, tin tà cầu phước, chưa khỏi cõi si, nên sanh về nẻo A-Tu-La. Ba loại như thế gọi là đường nhẹ.

Hỏi : Sao gọi là 3 đường nặng ? Đáp : Nghĩa là từ tâm 3 độc, chỉ tạo nghiệp ác bị đọa vào 3 đường nặng. Nếu nghiệp tham nặng thì đọa vào đường ngạ quỉ, nghiệp sân nặng thì đọa vào đường địa ngục, nghiệp si nặng thì đọa vào đường súc sanh.

Thưa, tham nặng mà bị đọa vào đường ngạ quỉ là chuyện có thể thấy ở ngay hiện tại đây. Lúc tôi chưa đi tu còn làm thầy thuốc, tôi có gặp một bịnh rất lạ : Một người đàn bà mắc phải chứng hễ khi ăn thức ăn ngon, đắt tiền vào là bị đau bụng đi tiêu, khổ sở đủ kiểu. Bà đi khắp thầy thuốc đều không chữa khỏi. Đến tôi, tôi quan sát kỹ tướng tá, cách đi đứng … rồi coi mạch xong tôi nói : bịnh này không thể xem thường được ! bây giờ tôi không lấy tiền bà đâu, bà hãy về rồi sáng mai trở lại đây thật sớm tôi sẽ nói cho bà nghe. – Nghe nói không lấy tiền nên bà mừng nghe theo. Thế là tôi có mối để vô. Sáng hôm sau tôi mánh lới hỏi bà : “bây giờ bà có đồng ý cho tôi nói tột bực thiệt cho bà nghe không? Nếu bà chịu nghe không phiền thì tôi sẽ nói thiệt cho bà nghe”.

Bà đồng ý. Tôi nói : bịnh của bà là bịnh “tiền liền với ruột”. Vì mỗi khi bà ăn món ngon vật lạ bà nhớ tới đồng tiền nên ruột bà thắt lại không hoạt động được mà sanh ra bịnh này. Bà nghiệm kỹ xem phải không?

Bà nghiệm rồi nói : Thầy nói có lý à ! Tôi nói : Được rồi, bây giờ bà có dám quên hẳn vấn đề tiền, tôi cho bà ít thang thuốc sẽ hết ngay. Chớ nếu bà còn nhớ đến chuyện đó thì công lao của tôi đi mất. Bà nghe được đồng ý đàng hoàng, tôi cho thuốc ít hôm bà khoẻ.

Đó là hiện tại bị đọa vào cõi ngạ quỉ. Ngạ quỉ là thứ quỉ đói, miệng lớn, bụng lớn mà cổ họng nhỏ như trôn kim, cũng như cảnh người sống bị thắt ruột vậy.

Tôi xin kể thêm một chuyện nữa về vấn đề nghiệp tham :

Tôi có người bạn thuật cho nghe một chuyện : Người đi đâu hay đem theo cái ruột ngựa đựng tiền, lúc đó đi chợ nhiều lắm là hai cắc. Một bà già nọ đi chợ đánh rơi mất 2 cắc. Bà vừa khóc vừa tới lui tìm kiếm trông rất khổ sở. Ông bạn tôi đi tới thấy vậy, dừng xe lại hỏi tại sao bà khóc ? Bà kể lể … Ông liền móc túi cho bà 2 cắc. Bà vội nói : không, tôi có 5 đồng ở trong này đây ! Hỏi vậy tại sao bà còn khóc ? – Bà nói : bây giờ tôi kể là cả nhà ăn rồi, chẳng thà chịu đói ngày nay chớ không thể xài nữa được ! – Ông bạn tôi đành lắc đầu, không biết làm sao hơn !

Xưa kia ở miền Trung, nhất là miền Quảng Trị Thừa Thiên lúc bị bão lụt, có nhiều đoàn thuyền nan đi vào Nam xin gạo. Miền Nam lúc đó giàu gạo nên cho gạo thật ngon, tới mỗi nhà đều xúc cho một chén gạo. Họ đem ra thuyền đến mấy giạ gạo, mà mỗi lần nấu cơm là hốt thêm một nắm lúa trộn vô. Người ta thấy lạ hỏi làm chi vậy. - Họ nói : để gạo nguyên ăn ngon rồi ăn nhiều làm sao ! Như thế há không phải do nghiệp tham mà hiện tại sắp biến thành ngạ quỉ đó sao ? !

* Ba đường nặng này thông đồng với ba đường nhẹ, cộng thành sáu đường. Nên biết tất-cả nghiệp khổ đều từ tâm sanh. Nếu có thể nhiếp tâm, lìa các tà ác thì cái khổ trong 3 cõi 6 đường tự nhiên tiêu diệt ; lìa khổ là được giải thoát.

Hỏi: Như chỗ Phật nói : Ta ở trong 3 vô lượng kiếp tu vô lượng khó nhọc nay mới thành Phật ; đây ngài chỉ nói quán tâm, chế ngự 3 độc thì gọi là giải thoát là tại làm sao ?

Đáp: Lời Phật nói thật không ngoa. Ba vô lượng kiếp tức là 3 độc đó. Trong cái tâm 3 độc này có vô số niệm ác, trong mỗi niệm đều là một kiếp cho nên nói 3 vô số kiếp.

Đó là một biện chứng rất khủng khiếp không thể nói được. Chúng ta đi ra đường gặp một cô nàng nào vừa ý một chút xíu cạnh tai, sóng mũi, khoé miệng … về nhà ngồi tưởng tượng nhớ lại thì đã phải mang một kiếp rồi ! Thế nào cũng tới lúc đụng nhau sống nửa tháng hay một tháng rồi thôi cũng được. Đó là sắt với đá nam châm mà. Ghê lắm !

* Tánh chơn như đã bị 3 độc chất che khuất, nếu chẳng siêu cái tâm có 3 vô lượng ác độc ấy thì làm sao gọi là giải thoát ! Nay nếu có thể chuyển cái tâm 3 độc này làm 3 giải thoát, thế gọi là đã vượt qua được 3 vô lượng vô số kiếp. Chúng sanh đời sau ngu si căn độn, chẳng rõ cách nói bí mật của NhưLai bèn cho rằng việc thành Phật không thể tin được. Như thế há chẳng là làm cho người tu nghi lầm thối chuyển đạo Bồ-Đề đó sao !

Thật là khoa học và thực tế lắm ! Nếu tôi muốn mời qúi vị vào trong nhà này thì tôi phải mở cửa, dọn trống bên trong thì quí vị mới có chỗ vào. Nên khi muốn biết sự thật vấn đề gì, dù tôi có biết sẵn một điều gì cũng cứ gác qua đi, kể như tôi chưa biết gì hết. Đó là điều hay nhất ở trong chuyện học Đạo. Tôi có dám làm như thế không ? - Nếu không thì đừng tìm học Đạo làm chi, vì chồng thêm kiến thức thì bất qúa rồi cũng sẽ trở thành một thứ nghiệp !.

Nên cất nhà lầu muốn xây cao bao nhiêu cũng phải có nền cho vững chắc trước. Chúng ta dẫu có kiến thức nhiều bao nhiêu thì cũng phải gọt rửa tâm hồn trước. Thiên Chúa cũng có nói : phải dọn mình cho trong sạch để đón rước Chúa. Thật ra danh từ Chúa không phải là có một ông chúa tể ở trên, cũng như cuộc đời này không phải là một cây thước dài có nấc từ thấp đến cao. Sự thật là một người khi gọt rửa tâm hồn mình rồi nhìn ra tấtcả không có vật nào không linh cũng không vật nào linh. Chừng đó mới thấy tất-cả ở trên một thực thể lạ lùng tùy theo duyên biến hiện một cách thích thú ; mà chính mình lại là nó. Rổi hễ mình nhìn bằng hướng linh thì cục đá cục gạch cũng linh, nhìn bằng hướng không linh thì cái gì cũng không linh. Nên vấn đề linh với không linh tùy theo chỗ dùng. Mấy ông thầy phù thủy có thể trổ một khúc cây thành một cái đầu có 4 mặt xanh, đỏ, trắng, vàng. Đem đặt lên bàn thờ, mỗi ngày đốt hương cúng, đọc thần chú. Qua 2,3 năm bất thần một tuần lễ không cúng thì rồi sẽ biết nó ! – Nó vốn không phải là con đẻ của mình đó sao ! Chuyện đó giản dị quá ! Nên nếu không biết tận nguồn cội như vậy thì danh từ Phật, Chúa, hay Thượng Đế … đều là những liều thuốc độc mình nuốt vào không tiêu mà hại lại mình. Còn nếu biết quay trở vào trong thấy được sự thật thì muốn gọi bằng gì cũng được, chẳng sao !

* Hỏi : Bực đại Bồ-Tát do giữ 3 tụ tịnh giới, 6 BaLa-Mật mới được thành Phật. Nay ngài bảo người tu chỉ quán tâm chẳng tu giới hạnh làm sao thành Phật?

Đáp : Ba tụ-tịnh-giới tức là chế ngự cái tâm ba độc đó. Chế ngự 3 độc thành vô lượng pháp thiện tụ. Chữ tụ là gom lại ; vô lượng pháp thiện đều tụ nơi tâm nên gọi là 3 tụ-tịnh-giới. Còn nói 6 Ba-La-Mật nghĩa là 6 tịnh căn ; vì 6 căn thanh tịnh chẳng nhiễm 6 trần tức là qua được sông phiền-não đến bến BồĐề, nên gọi là 6 Ba-La-Mật.

Nghĩa là hằng ngày chúng ta phải dùng con mắt, mỗi khi có ý thức thấy một cái gì nghĩa là cái đó ở sâu trong lòng chúng ta đã từng thấy rồi. Cũng như ông thổi kèn thấy thằng bé ăn me mà không thổi được, là bởi đã qua ông từng nếm vị me, thấy trái me. Hột giống của quá khứ còn đủ trong lòng chúng ta, để mỗi khi gặp đúng hình bóng đó đi qua lập tức hột giống đó sống lại, chúng ta lôi cái cũ trong bụng ra để chồng thêm vào cho cái mới. Đó là điều rất quan hệ. Nên mắt chúng ta có nhìn thấy sắc cũng chỉ là chuyện tự nhiên, sắc đầu thể làm đắm mình được. Chỉ có chúng ta đem ý niệm chồng thêm lên để đi theo nó nên mới bị đắm sắc. – Nên phải làm thế nào tôi nhìn vật gì là y nguyên vật đó, đừng thêm ý niệm gì nữa thì tự nhiên vật không hút tôi được. Qua 6 căn : tai mắt miệng mũi thân ý đều giữ như vậy thì chuyện hết thành vấn đề. Còn nếu không giữ được vậy thì chúng ta hoàn toàn bị động hút theo ngoại cảnh.

Chính tôi thấy có một bà già tuổi độ 50, nghèo phải đi làm mướn. Một hôm vo gạo nấu cơm chiều, sửa soạn đem bắc lên bếp, bỗng nghe tiếng Út-TràÔn từ máy phát thanh cất giọng đưa một câu hát rao thật mùi để quảng cáo cho tuồng hát tối. Tiếng ca xuống giọng bà cũng theo đó ríu-ríu đặt nồi cơm xuống đất, vội đi vay tiền để đêm đến đi gặp ÚtTrà-Ôn.

Khi chưa đi tu, tôi có được xem một vở hài kịch do ông Trần-văn-Trạch đóng. Ông mặc một bộ đồ 4, 5 thứ kiểu, quần áo xốc-xếch, mặt mày tùm lum ; ông ca một bài gồm 4, 5 thứ tiếng, diễn vai một người mang thân chạy giặc đến ở mướn nhà người ta. Gặp trúng nhà ông nghệ sĩ có tài nhưng nghèo mạt kiếp. Ở mấy tháng rồi mà không được lãnh tiền lương, anh buồn muốn bỏ đi. Mỗi lần ngỏ ý thì ông nghệ sĩ đem đàn ra đánh. Nghe tiếng nhạc ông lại đi không được, đành ở lại ! Ông nhạc sĩ đánh đàn, ông Trầnvăn-Trạch bị hút theo âm điệu, bộ tướng cũng rung chuyển theo. Ở hàng ghế khán giả, một ông Pháp cũng bị hút theo điệu bộ ông Trần-văn-Trạch, ngồi trên ghế mà rung mình theo điệu nhạc. nước mắt nước mũi chảy tùm lum mà không hay ; làm cho tôi cũng phải một bữa cười gần đứt ruột ! Chuyện bị hút là vậy. Nếu không bị sức hấp dẫn của ngoại cảnh đối với 6 giác quan tức là chúng ta đã được tự tại.

Hỏi: Như kinh nói : ba tụ-tịnh-giới là thệ dứt tất cả nghiệp ác ; nguyện tu tất cả việc thiện ; nguyện độ tất cả chúng sanh. Nay chỉ nói chế ngự cái tâm 3 độc há chẳng không hợp đó sao ? Đáp: Phật nói ra điều gì là chân thật, bực Đại-BồTát trong nhân tu hành của quá khứ là đối ba độc phát ba thệ nguyện giữ tất cả tịnh giới.

Nghĩa là phát lòng thệ nguyện để phá trừ ba độc. thí dụ nói : tôi bằng lòng giúp đỡ tất-cả người nghèo khó. Thế là hồi đó tôi đã có một thái độ để đối trừ lòng keo kiết. Còn nếu tôi nghĩ rằng giúp đỡ người nghèo khó để kiếp sau tôi được hưởng cái gì ; thì không những hồi đó tôi không đối trừ được lòng keo kiết mà tôi còn chồng thêm một lòng tham kiểu mới bằng cách mua bán.

Đối với tham thì nguyện dứt các điều ác, thường tu các điều thiện. Đối với sân thì nguyện độ tất-cả chúng sanh, nên thường tu huệ. Đối với si nhờ hành trì 3 pháp tịnh Giới Định Huệ ấy nên có thể siêu 3 độc mà thành Phật. Các ác tiêu diệt gọi là đoạn. Vì hay giữ được 3 tụ-tịnh-giới thì các thiện đều đủ, gọi đó là tu.

Nghĩa là không phải cạo trọc, ăn chay ở chùa mới là tu. Nhưng tôi nói vậy không phải là xúi người ta ăn mặn. Sự thật hễ quay trở vào thì tất-cả pháp thiện đều hiện, tự nhiên vậy. Thế mới gọi là tu.

Vì hay dứt ác tu thiện thì vạn hạnh thành tựu, mình người đều lợi, giúp khắp quần sanh, nên gọi là giải thoát.

Thưa, tất-cả vạn pháp trên thế gian này như một con dao 2 lưỡi, hễ có bề lợi tất có bề hại. Hễ tham bề lợi thì phải lãnh luôn bề hại. Cũng như hễ may đối với phe này thì rủi đối với phe kia, rủi ở phe này thì may đối với phe kia vậy. Nên làm cách nào để cho tất-cả đều có lợi mà không có hại thì mới là chánh pháp. Muốn được thế thì chỉ có cách quay trở vào mình là hay nhất.

Thế mới biết giới hạnh để tu ấy chẳng lìa tự tâm. Nếu tự tâm thanh tịnh thì tất-cả cõi Phật đều thanh tịnh.

Nói cách khác, hễ tâm thanh tịnh thì có cõi Phật ; tâm không thanh tịnh thì không có cõi Phật. Hay có thể nói hễ tâm chúng sanh còn sạo sục thì không có thánh hiền ở đâu mà tìm ; hễ tâm hết sạo sục thì chính mình là thánh hiền, và nhìn ra ai là thánh hiền ai là phàm tục tức khắc biết. Nếu tâm chúng ta còn sạo sục thì tự nơi mình còn không thể biết làm gì biết được ai !

Nên hỏi quỉ thần là gì, và quỉ thần có thiệt hay không sao bằng hỏi : mình là gì? Mình có thiệt hay không ? - Nếu biết được vậy thì biết được quỉ thần. Nếu không biết được mình là gì thì hỏi quỉ thần làm sao biết !- Cũng như có người hỏi Khổng Tử : chết rồi ra sao ? Ông hỏi lại : Sống ra sao ? Đáp : không biết. Khổng Tử mới nói : Sống còn không biết làm sao biết chết !

Nên khi tâm còn sạo sục thì không thể sống bình yên được.

Nên kinh nói : hễ tâm dơ bẩn thì chúng sanh dơ bẩn, tâm trong sạch thì chúng sanh trong sạch.

Nói một cách khác hơn, khi trong tâm tôi nổi lên ý muốn ăn trộm thì nguyên con tôi chỗ nào cũng là ăn trộm, mỗi tế bào tôi đều có mùi ăn trộm. Khi trong tâm tôi khởi lòng thánh hiền thì mỗi tế bào tôi đều có mùi thánh hiền.

Muốn được cõi Phật phải tịnh cái tâm, tùy cái tâm tịnh thì cõi Phật tịnh, ba tụ-tịnh-giới tự nhiên thành tựu.

“Cõi” là ở đâu? Nếu chỗ này không phải là tôi ở đây thì quí ngài đâu có tới đây. Mà nếu tôi là ông chăn vịt ở đây thì tự nhiên chỉ có đám chăn vịt với tôi.

Hỏi : Như kinh nói : 6 Ba-La-Mật cũng gọi là 6 độ. Nay nói 6 căn thanh tịnh gọi là Ba-La-Mật vậy chỗ dung thông phải như thế nào ? Đáp : Muốn tu 6 độ phải tịnh 6 căn, trước hàng phục 6 kẻ giặc … Hễ xả được giặc mắt, đừng đắm theo sắc thì gọi là Bố thí. Ngăn được giặc tai, đừng đắm theo âm thinh thì gọi là giữ giới. Phục được giặc mũi, không đắm theo mùi thì gọi là nhẫn nhục. Chế được giặc miệng, không tham theo vị, không đắm theo giọng, không buông lung theo nói năng tạp loạn thì gọi là tinh tấn. Hàng được giặc thân, chẳng đắm theo xúc dục - Rỗng rang chẳng động, gọi là Thiền-định. Điều phục được giặc ý, chẳng thuận với vô thường, thường tu giác huệ, gọi là tríhuệ. Độ nghĩa là chuyên chở. Sáu độ ví dụ cũng như đò, có thể đưa chúng sanh qua bờ sông bên kia nên gọi là 6 độ.

Nghĩa là có thể giúp cho chúng ta từ mê sang giác.

Hỏi : Kinh nói đức Thích Ca khi còn làm Bồ-Tát đã từng uống 3 đấu 6 thăng sữa mới thành Phật (3 đấu 6 thăng : hơn 3 lít rưỡi). Trước nhờ uống sữa rồi sau mới chứng quả, há chỉ quán tâm mà được giải thoát ư ?

Đáp: Đúng thế ! đúng thế ! Phải trước uống sữa rồi sau mới thành Phật. Nhưng phải biết sữa có hai thứ. Thứ sữa Phật uống đây không phải là sữa trâu, sữa bò, sữa dê của thế gian đâu, mà là thanh tịnh pháp nhũ đó ! Ba đấu tức là 3 tụ-tịnh-giới, 6 thăng là 6 độ. Thành Phật phải nhờ uống thứ sữa pháp thanh tịnh như thế mới chứng được quả. Nhưng phải biết đây là một cách nói kín. Nếu hiểu Như-Lai uống các thứ sữa vật chất thế gian thì thật là lầm lắm ! Chân như vốn tự là pháp thân vô lậu bất hoại, lìa hẳn tấtcả các cái khổ thế gian, há lại phải nhờ vật chất bất tịnh thế gian để khỏi đói khát ! Trong kinh có nói : thứ bò này chẳng ở cao nguyên, chẳng ở đất thấp, chẳng ăn lúa cám, chẳng cùng loại bò bô nhập bầy, màu lông vàng ánh tia. Chữ bò ở đây là để ám chỉ cho Phật Tỳ-Lô-Giá-Na, vì lòng từ bi rộng lớn, thương xót tất-cả chúng sanh, nên từ trong pháp thể thanh tịnh xuất hiện ra thứ sữa pháp 3 tụ tịnh giới và 6 độ vi diệu như thế đề mà nuôi dưỡng cho tất-cả những ai cầu giải thoát.

Đây là những đoạn dùng ẩn ngữ trong kinh nhà

Phật. Có những ví dụ rất lạ : ông Phật ví với con bò, Bồ-Tát ví với con sư tử. Có rất nhiều cách nói, nếu không hiểu được ý muốn nói thì chúng ta cứ chạy theo ví dụ thôi.

Cái nghĩa bò và sữa thanh tịnh như thế không những Như-Lai uống vào là được thành đạo, mà dẫu cho ai uống vào cũng đều được đạo Vô Thượng Bồ Đề cả.

Ý muốn nói nếu là 3 tụ-tịnh-giới và 6 Ba-La-Mật thì ai cũng cần.

Hỏi : trong kinh nói : Phật dạy chúng sanh cất chùa, đúc vẽ hình tượng, thắp hương đèn, rải hoa, ngày đêm 6 thời quanh tháp hành đạo, ăn chay lễ bái ; làm hết thảy công đức ấy đều được thành đạo. Nếu chỉ quán tâm nhiếp hết các hạnh, như thế té ra bao nhiêu chuyện kinh nói đều thành hư luống sao ? Đáp: Phật có nói ra điều gì đều là vô lượng phương tiện vì tất-cả chúng sanh ngu tối, căn cơ thấp kém chẳng tỏ nghĩa lý sâu mầu, nên mới mượn việc thế gian hữu vi để mà thí dụ. Nếu chẳng lo tu hạnh ở trong, chỉ chạy ra ngoài mà cầu hy vọng được phước thì thật là vô lý. Nói chùa cũng như nói nơi thanh tịnh. Nếu dứt trừ 3 độc, thường tịnh 6 căn, thân tâm rỗng lặng, trong ngoài thanh tịnh, đó là nghĩa cất chùa. Còn nói đúc vẽ hình tượng là nói tấtcả chúng sanh mong cầu đạo quả ; cách hạnh giác để tu là phỏng theo chân dung diệu tướng cuả NhưLai, chớ đâu phải nói chuyện hữu vi vật chất. Cho nên người cầu giải thoát phải lấy thân làm lò, dùng pháp làm lửa, dùng trí huệ làm thợ khéo, 3 tụ-tịnhgiới 6 độ là khuôn. Ung-đúc chơn như tánh Phật trong thân cho vào khuôn giới luật. Nếu kỉnh nhận thực hành đừng cho sai chạy, tự nhiên thành tựu. Còn nói tượng chân dung là nói pháp thân thường trụ, vi diệu cứu cánh, chớ không phải cái thân hữu vi bại hoại. Nếu người cầu đạo chẳng rõ cái nghĩa ung đúc như thế, vậy vẽ chân dung bằng cứ nơi đâu mà nói là công đức ?

Nghĩa là tận cùng nguồn tâm tánh của mình thì gọi là chân dung.

Còn nghĩa thắp hương cũng vậy ; là thứ hương chánh pháp vô vi, xông lên để tẩy sạch các uế nghiệp ác vô minh, hết thảy đều tiêu diệt. Hương chánh pháp có mấy thứ : Một là hương Giới, nghĩa là ý nói hay dứt các ác, hay tu các điều thiện. Hai là hương Định, nghĩa là tin sâu Đại Thừa, tâm không thối chuyển. Ba là hương Huệ, là thường quán sát trở vào trong tự thân tâm. Bốn là hương Giải Thoát, là dứt hết cả vô minh trói buộc. Năm là hương Giảithoát-tri-kiến, là xét soi thường tỏ, thông suốt không ngại. Năm thứ hương như thế gọi là hương tối thượng, thế gian không sánh được. Phật ở thế gian bảo các đồ đệ dùng lửa trí huệ đốt thứ hương vô giá này để cúng dường mười phương chư Phật.- Chúng sanh đời nay chẳng rõ nghĩa chơn thật của Như-Lai, chỉ dùng lửa ở ngoài mà thắp các thứ hương vật chất thế gian để mong cầu phước báo làm kết qủa. Còn nghĩa rải hoa cũng vậy, là nói công đức đem chánh pháp mà giảng dạy lợi ích chúng sanh, thấm nhuần khắp tánh chơn như, bố thí trang nghiêm. Thứ hoa công đức này Phật thường khen ngợi, cứu cánh hằng còn không bao giờ héo tàn. Nếu ai rải hoa như thế sẽ được phước báo vô lượng - Nếu nói Phật dạy chúng sanh cắt xén bông hoa, tổn thương thảo mộc cho được hoa để rải thì thật là vô lý. Vì sao thế ? Vì người giữ giới thanh tịnh thì tất-cả sum la vạn tượng trong trời đất cũng không xúc phạm. Khi lầm phạm còn có ăn năn thay huống chi là dạy cổ phá tịnh giới, tổn thương vạn vật để cầu phước báo ; muốn lợi lại hại, há có như thế sao ? Lại nữa nói luôn luôn đốt đèn sáng là ý nói cái tâm chánh giác tỏ suốt ví cũng như đèn sáng. Cho nên ai muốn cầu giải thoát phải lấy thân làm đài, tâm làm tim, các giới hạnh làm dầu, trí huệ tỏ suốt làm lửa. Thường thắp đèn chơn chánh giác, chiếu phá tất-cả vô minh ngu tối, hay dùng pháp này lần lượt khai thị lẫn nhau tức là một ngọn đèn mổi ra trăm ngàn ngọn ; cứ như thế mãi mãi vô cùng, nên gọi là Vô-tận đăng.

Đúng nghĩa Thiền là phải như vậy. Rõ-ràng lắm !

Xưa có Phật tên là Nhiên Đăng, ý nghĩa Nhiên Đăng là thế. Chúng sanh ngu si chẳng rõ lối nói phương tiện của Như-Lai, luống làm theo sự, đam chấp việc hữu vi ; bèn dùng các thứ đèn dầu thế gian đốt lên luống soi nhà trống, rồi bảo là làm đúng theo kinh, há chẳng lầm lắm sao ? Vì sao thế ? – Vì Phật phóng một đạo hào quang trắng ở giữa hai chơn mày, có thể chiếu suốt 18 ngàn cõi nước phương Đông, há đợi nhờ đèn dầu thế gian leo nheo như thế để làm lợi ích ! Gẫm xét cái lý phải chẳng thế sao !

Sự thiệt trí huệ thì vốn vô lượng vô biên.

Lại nữa, 6 thời hành đạo nghĩa là nói nơi 6 căn luôn luôn thực hành đạo Phật, tu các hạnh giác. Điều phục 6 căn, mãi mãi không hở, gọi là 6 thời. Còn quanh tháp hành đạo, chữ tháp nơi đây là ám chỉ cho thân tâm đó ! Nghĩa thường sanh giác huệ tuần sát thân tâm luôn luôn chẳng hở, gọi là quanh tháp. Các bực thánh đã qua đều nhờ thực hành cách ấy mà được Niết-Bàn. Người đời nay chẳng rõ lý này, chẳng thực hành nơi tâm, chỉ chấp trở ra mà tìm, đem cái thân chướng ngại đi quanh tháp thế gian ngày đêm lũ lượt, luống uổng nhọc công, đối với chơn tánh không chút lợi ích. Còn nói ăn chay lại phải càng thêm để ý, nếu chẳng rõ lý này thì càng nhọc công vô ích. Chữ chay ở chữ Hán là chữ Trai, mà chữ Trai lại từ chữ Tề mà biến, nhưng chữ Tề cũng như nghĩa chữ Bình. Nghĩa là tề bình thân tâm, chẳng để tán loạn.- Chữ ăn nơi đây cũng như nghĩa chữ giữ. Nghĩa là giữ các giới hạnh, đúng phép tu hành. Ở ngoài phải ngăn ngừa 6 tình, ở trong phải chế ngự 3 độc, siêng giác sát, tịnh thân tâm, biết rõ nghĩa này mới gọi là ăn chay.

Thưa, nói vậy không phải là biều đừng ăn chay. Nhưng muốn nói chúng ta đừng ỷ lại vào việc ăn chay để mong một lát nữa thành cái gì, như thế không phải.

Lại nữa, chữ ăn ở đây có 5 nghĩa: Một, ăn bằng vui với pháp, nghĩa là giữ y chánh pháp hoan hỷ vâng làm.

Hai, ăn là vui với Thiền-định, nghĩa là trong ngoài lặng suốt, thân tâm vui đẹp.

Ba là ăn bằng suy nghĩ, nghĩa là thường nghĩ chư Phật lòng miệng như nhau.

Bốn là ăn bằng nguyện, nghĩa là đi đứng nằm ngồi thường cầu nguyện lành.

Năm là ăn bằng giải thoát, nghĩa là tâm thường thanh tịnh, chẳng nhiễm tục trần. Năm nghĩa ăn này gọi là ăn chay. Nếu ai chẳng nhận 5 nghĩa chay tịnh này mà tự hào là ăn chay đều là làm việc vô lý. Cần nhứt phải dứt cho được cái ăn mê muội. Nếu phải va chạm gọi là phá trai.

Ăn mê muội nghĩa là thí dụ nghe nói ăn sáng là chư thiên ăn, trưa là Phật ăn, chiều là súc sanh ăn, tối là ma quỉ ăn ; nghe thế rồi bữa trưa ráng ăn thật no để chiều khỏi đói, ăn rồi nằm thở. Như vậy mới thật là súc sanh ăn !

Nếu đã phá trai sao gọi là được phước ? - Đời có người mê chẳng rõ lý này, thân tâm phóng túng theo các nghiệp ác, tham dục, buông tình, chẳng biết xấu hổ. Chỉ ăn được ba thứ rau cải rồi tự hào là ăn chay thì thật là phi lý.

Còn nói lễ lạy đúng theo phép thì ở trong phải tỏ thông lý thể, ở ngoài thì sự tùy quyền thông. Lý có khi phải hiện, có khi phải ẩn. Biết được nghĩa như thế mới gọi là y theo pháp. - Vả chăng lễ nghĩa là kỉnh, lạy nghĩa là phục. Nghĩa là cung kỉnh chơn tánh, hàng phục vô minh ; đó là lễ bái. Nếu có thể dứt trừ lòng ác, thiện niệm hằng giữ ; tuy chẳng hiện tướng, nhưng đó mới thật là lễ lạy.

Nghĩa là lạy để phá cái kỳ khôi ngã mạn chớ không phải lạy để cầu xin, chúng ta dùng pháp chớ không phải để pháp nó dùng.

Tướng là pháp tướng. Thế Tôn muốn làm cho người đời tỏ lòng khiêm tốn cũng là lễ lạy. Nên phải ở trong khuất phục, ngoài hiện khiêm cung ; nêu cái bên ngoài để rõ bên trong, tánh tướng như nhau. Nếu không căn cứ trên pháp lý, chỉ chấp tướng bên ngoài mà cầu, trong thì mở cửa 3 độc, thường làm nghiệp ác, ngoài làm ra tướng ghê gớm, trá hiện oai nghi, chẳng khỏi luân hồi, há thành công đức ? ! Hỏi : Như kinh Ôn-Thất nói : Tắm gội chúng tăng phước đức vô lượng. Đó là rõ ràng dựa vào sự pháp mới thành công đức ; nếu là quán tâm có thể tương ưng được sao ?

Đáp : Nói tắm gội chúng tăng cũng chỉ là một thứ ẩn ngữ, chớ phải đâu bảo làm theo sự tướng thế gian ! Đức Thế-Tôn thường vì các đệ tử mà giảng kinh Ôn-Thất để cho thọ trì phép tắm gội, nên mượn việc thế gian để ví dụ. Mật nói công đức của 7 việc cúng dường như sau đây : 1 là nước trong, 2 là nhúm lửa, 3 là xà phòng (chất tẩy), 4 là bàn chải, 5 là phấn bột, 6 là dầu ướp, 7 là áo lót. Dùng 7 việc này để ví dụ cho 7 pháp. Tất cả chúng sanh theo 7 pháp tắm gội trang nghiêm này, thì có thể trừ được tâm độc vô minh dơ bẩn. Bảy pháp ấy là :

Dùng tịnh giới gội rửa mê lầm cũng như dùng nước trong gội rửa bụi bặm.

Dùng trí huệ quán sát, trong ngoài sáng suốt cũng như nhúm lửa nấu nước trong.

Lừa lọc các điều ác, cũng như xà phòng rửa sạch dơ bẩn.

Chơn thật dứt trừ vọng tưởng, cũng như bàn chải hay làm sạch miệng hôi.

Chánh tín quyết định không nghĩ cũng như phấn bột dùng để xoa trong thân có thể ngăn ngừa các chứng phong ngoại cảm.

Nhu hòa nhẫn nhục, cũng như dầu ướp làm thông nhuận mặt da.

Biết hổ thẹn ăn năn các nghiệp ác cũng như áo lót mình để che khuất bớt các chỗ bất tiện trong cơ thể.

Bảy pháp vừa nói trên là nghĩa bí mật trong kinh.

Lúc đó Như-Lai vì các bực đại thừa lợi căn mà nói, chớ đâu phải vì phàm phu trí kém mà nói đâu ! Đó là chỗ người nay không thể rõ. Còn nghĩa Ôn-Thất cũng là ám chỉ cho thân đó. Cho nên nhúm lửa trí huệ, nấu nước tịnh giới để tắm gội chơn như tánh Phật trong thân. Thọ trì 7 pháp để tự trang nghiêm. Hạng Tỳ-Kheo lúc đó thông minh lanh lợi đều ngộ ý thánh, theo chỗ nói mà tu hành, công đức thành tựu, đều chứng quả thánh. Chúng sanh đời nay không rõ tự sự, đem nước thết gian để tắm rửa cái thân tứ đại mà tự cho là làm theo kinh ; như thế há chẳng lầm lắm sao ! Vả lại tánh Phật chơn như đâu phải thứ có hình ; phiền-não bợn nhơ bổn lai không tướng. Há có thể đem nước vật chất để gội rửa cái thân vô vi được sao ? Trên sự đã chẳng tương ưng làm sao ngộ được đạo ! Nếu muốn thân được tịnh, phải quán thân này vốn từ tham dục hôi hám dơ bẩn sanh ra, trong ngoài đầy dẫy ; thế mà muốn gội rửa cho thân này được sạch thì nào có khác chi rửa đường mương. Chỉ đừng có đường mương thì mới sạch cho. Cứ theo đây mà nghiệm thì đủ rõ tắm gội bên ngoài không phải là ý của Phật vậy. Hỏi : Kinh nói chỉ chí tâm niệm Phật tất được vãng sanh về cõi Cực Lạc, chỉ một môn này là được thành Phật, đâu cần phải quán tâm để cầu giải thoát ? !

Đáp : Niệm Phật nghĩa là phải niệm chánh. Nghĩa rốt ráo mới là nghĩa chánh, chẳng rốt ráo là tà. Nếu niệm chánh tất được vãng sanh, niệm tà làm sao đến được. Phật nghĩa là giác, nghĩa là giác sát thân tâm đừng để khởi ác. Niệm nghĩa là nhớ, nghĩa là giữ giới hạnh, đừng vọng tinh tấn. Cần rõ nghĩa như thế mới gọi là niệm. Nên biết niệm ở nơi tâm, chớ chẳng phải ở miệng, mượn ngôn ngữ để cầu ý, được ý phải quên lời. Đã nói niệm danh hiệu Phật cũng phải biết cái đạo niệm Phật. Nếu tâm không thật, miệng niệm danh hiệu suông, 3 độc lẫy lừng, chấp mình chấp người cả bụng ; dùng cái tâm vô minh vọng cầu thấy Phật luống uổng tốn công. Đến như tụng với niệm cũng khác nhau. Ở miệng gọi là tụng, ở tâm gọi là niệm. Nên biết niệm từ tâm khởi, gọi là môn giác hạnh. Còn tụng ở miệng là tướng âm thanh, chấp tướng cầu lý thật là không phải. Phải biết các thánh xưa tu hành đều không phải nói bên ngoài, mà luôn luôn phải lấy tâm làm chủ, vì tâm là nguồn cội vạn pháp, tâm là chủ của muôn đức, vắng lặng thường vui đều bởi ngừng vọng. Ba cõi luân hồi cũng từ tâm khởi, tâm là cửa của cuộc đời, tâm là bờ giải thoát. Biết được cửa tâm rồi lo gì khó thành ! Thấy được tâm rồi lo gì chẳng đạt ! Người nay thấy biết nông nổi, chỉ biết sự tướng làm công, hao phí của cải, tổn thương vạn loại. Luống công xây đắp, gom nhóm vật liệu, vẽ vời rằn ri đem hết tâm lực, tổn mình mê người, chưa biết tỉnh ngộ có đâu sợ khó. Hễ thấy việc hữu vi thì nôn nao mê đắm, còn nói đến vô tướng thì trơ trơ như mê. Chỉ tham kế quả nhỏ nhen hiện tại ; chớ biết đâu cái khổ biển cả sau này. Tu học như thế luống thêm nhọc sức, trái chánh theo tà, vọng nói được phước. Nếu chỉ có thể nhiếp tâm soi trở vào trong, giác quán ở ngoài cho tỏ, dứt trừ 3 độc, đóng hết 6 cửa giặc đừng cho nhiễu loạn ; tự nhiên vô lượng công đức, bao thứ trang nghiêm, vô số pháp môn đều được thành tựu, siêu phàm chứng thánh, tận mặt sát một bên, ngộ trong giây lát, đâu đến nỗi khó khăn. Môn chơn thật nhiệm mầu đâu thể nào trình bày hết. Nơi đây chỉ thuật sơ về quán tâm, nói rõ ra chút ít vậy thôi.

Kệ rằng:

Ta vốn cầu tâm tâm tự gìn

Cầu tâm chẳng được để tâm minh

Tánh Phật chẳng từ ngoài tâm được

Tâm sanh chính là lúc tội sanh

Ta vốn cầu tâm chẳng cầu Phật

Rõ biết ba cõi rỗng – không, suốt

Nếu muốn cầu Phật chỉ cầu tâm,

Chỉ tâm này, tâm này là Phật.

Luận Phá-Tướng đến đây là hết. Thưa quí vị thiện hữu ! nghe qua 3 thiên luận rồi, tôi chỉ mong chúng ta nên nhìn và kiểm điểm lại cuộc tu hành của tất-cả chúng ta ngày nay là đúng hay sai, và 3 thiên luận này có hợp lý hay không để chúng ta chỉnh đốn lại cuộc sống đạo của chúng ta. Sanh tử đối với biển cộng nghiệp ngày nay không thể là chuyện trò đùa, chẳng ai thay thế cho ai được cả. Mong tất-cả chúng ta nên nghĩ lại.

HỘI TÔNG TỰ

Kết tập xong ngày 15-12 Qúy Sửu

- (1973) P.L 2517 -

Bồ Đề Đạt Ma

Quán Tâm Pháp

Chánh Văn

Thiền Sư Thích Minh Thiền Dịch

THIÊN THỨ NHỨT

LUẬN HUYẾT MẠCH

CHÁNH VĂN * Ba cõi lăng xăng đều từ một tâm. Phật trước Phật sau đều chỉ dùng tầm truyền tâm, chẳng lập văn tự.

Có người hỏi : Nếu không lập văn tự, vậy lấy gì làm tâm ?

Đáp : Ông hỏi tôi tức là tâm của ông, tôi trả lời với ông tức là tâm của tôi. Nếu tôi không có tâm thì lấy đâu biết để trả lời với ông ; ông nếu không có tâm làm sao ông biết hỏi tôi. Cho nên biết : hỏi tôi tức là tâm của ông đó.

Từ lũy kiếp đến giờ, nhẫn đến hành tung hoạt động bất cứ lúc nào, bất cứ chỗ nào đều là cái tâm vốn có của ông, đều là Phật vốn có của ông. Cái nghĩa chính tâm mình là Phật là như thế.

Ngoài tâm này, rốt-ráo không có Phật nào khác có thể được. Nếu lìa tâm này mà tìm Bồ-Đề, Niết Bàn thì thật là không tưởng.

Tánh chơn thật của tự mình không phải pháp nhân pháp qủa, đó là nghĩa của tâm

Tự tâm là Niết-Bàn. Nếu nói ngoài tâm có Phật và Bồ-Đề có thể được thì thật không tưởng.

Phật và Bồ-Đề ở chỗ nào ? Ví như có người dang tay bắt hư-không có được gì không ? Vì sao thế ? vì hư không chỉ có tên chớ nào có hình tướng ! Bắt đã chẳng được, bỏ cũng chẳng được. Thế là hư không không thể bắt được. Trừ tâm này ra mà tìm Phật rốt rồi không được cũng giống như vậy.

Phật là tự tâm làm ra. Tại sao lìa tâm mà tìm Phật !? Phật trước Phật sau chỉ nói về tâm. Tâm tức là Phật, Phật tức là tâm : ngoài tâm không Phật, ngoài Phật không tâm. Nếu nói ngoài tâm có Phật, vậy Phật ở đâu ? Ngoài tâm đã không Phật sao lại còn làm ra cái thấy có Phật để mà dối gạt lẫn nhau, rồi không thể rõ được cái tâm vốn có của mình, lại bị vật vô tình nó nhiếp mất tự do nếu không tin hiểu như thế, để tự dối gạt thật là vô ích. Phật không lỗi lầm, chúng sanh điên-đảo chẳng biết giác-ngộ tâm mình là Phật. Nếu biết tự tâm là Phật chớ nên tìm Phật ngoài tâm.

Phật chẳng độ Phật, nếu đem tâm tìm Phật là chẳng biết Phật chỉ là tự tâm.

Những người đi tìm Phật, hết thảy đều chẳng biết tự tâm là Phật. Cũng chớ nên đem Phật lễ Phật, đem tâm niệm Phật. Phật chẳng tụng kinh, chẳng giữ giới, chẳng phạm giới. Phật không có giữ và phạm, cũng chẳng tạo thiện tạo ác. Nếu chẳng thấy tánh niệm Phật tụng kinh, ăn chay giữ giới cũng không ích lợi gì.

Niệm Phật chẳng qua được nhân qủa, tụng kinh chẳng qua được thông minh, giữ giới chẳng qua được sanh lên cõi trời, bố thí chẳng qua được phước báo. Tìm Phật quyết định không thể được.

Nếu tự mình không thấu suốt, thì phải nên tìm tham học với thiện tri thức nào đã dứt khoát nguồn cội sanh tử. Nếu chẳng thấy tánh thì không được gọi là thiện tri thức.

Nếu không như thế dẫu cho có giảng được hết cả kinh Phật cũng chẳng khỏi sanh tử luân hồi, vẫn ở trong 3 cõi chịu khổ mãi mãi.

Xưa có Tỳ-Kheo Thiện-Tinh giảng được hết cả kinh Phật nhưng vẫn chẳng khỏi luân-hồi, cũng chỉ vì chẳng thấy tánh.

Thiện-Tinh đã như thế, người nay bất qúa giảng được năm ba bổn kinh luận rồi vội cho là mình thực hành pháp Phật, đó là thuộc về hạng người mê. Nếu chẳng biết tự tâm, chỉ tụng không theo mặt chữ của kinh đều là vô dụng. Nếu muốn tìm Phật phải nên thấy tánh. Tánh tức là Phật. Phật tức là tự tại, rảnh rang, vô sự. Nếu chẳng thấy tánh suốt ngày chật vật dong ruỗi ra ngoài mà tìm, tìm làm sao được !

Tuy không một vật có thể được nhưng nếu muốn cầu tỏ ngộ cũng phải nên tham học với thiện tri thức. Phải thiết tha cầu khổ mà cầu đến bao giờ được tỏ ngộ bổn tâm.

Sanh tử việc lớn, không được phép để luống trôi qua, tự dối gạt vô ích. Dẫu có của qúi như non, quyến thuộc như cát sông Hằng, mở mắt thấy đó, khi nhắm mắt rồi ra sao ? Phải biết các pháp hữu vi đều như giấc mơ, như huyển hóa.

Nếu chẳng gấp tìm thầy học Đạo, luống uổng một kiếp trôi qua. Tuy rằng tánh Phật ai cũng vốn tự có, nhưng nếu chẳng nhờ thầy chỉ-giáo rốt không thể tỏ ngộ.

Những bực chẳng nhờ thầy mà tỏ ngộ chỉ là hy hữu trong muôn một mà thôi. Nếu tự mình được nhân-duyên hợp ý thánh thì không cần phải tham học với thiện-tri-thức ; trường hợp này gọi là sanh ra đã biết còn hơn vậy.

Nếu chưa được tỏ-ngộ phải nên cần khổ tham học, nương nơi giáo mới được ngộ. Nếu đã ngộ rồi chẳng học chả sao, không đồng với người mê. Nếu chưa minh bạch được đen trắng mà kỳ vọng nói tuyên-bày giáo-pháp của Phật, chê Phật kỵ pháp. Những bọn như thế, thuyết-pháp như thế, hết thảy đều là ma nói, không phải Phật nói, tức là ma vương, đệ-tử của họ là ma dân. Người mê chịu cho chúng nó chỉ-huy chẳng được giác-ngộ, đọa vào biển sanh tử chỉ vì chẳng thấy tánh, vọng xưng là Phật. Bọn chúng-sanh như thế là đại ma vương, gạtgẫm tất cả chúng sanh cho vào cõi ma.

Nếu chẳng thấy tánh dẫu cho giảng được hết kinh Phật đi nữa cũng chẳng qua là ma nói, là quyếnthuộc nhà ma, chẳng phải đệ-tử của Phật. Đã chẳng biện được đen trắng thì căn cứ nơi đâu mà khỏi sanh tử ? Nếu đã thấy tánh tức là Phật, chẳng thấy tánh tức là chúng sanh. Nếu lìa tánh chúng sanh mà riêng có tánh Phật có thể được, vậy Phật hiện ở chỗ nào ?

Như thế chúng sanh là tánh Phật. Ngoài tánh không Phật. Phật tức là tánh, ngoài tánh này không có Phật nào có thể được. Ngoài Phật cũng không có tánh nào có thể được.

Hỏi : Nếu chẳng thấy tánh niệm Phật, tụng kinh, bố-thí, giữ giới, tinh-tấn, mở rộng phúc duyên có được thành Phật không ? – Đáp : không !

Hỏi : Vì sao không được ?

Đáp : Nếu có chút pháp nào có thể được đều là pháp hữu vi, là pháp nhân qủa, là pháp thọ báo, là pháp luân hồi, không khỏi sanh tử, biết chừng nào mà thành Phật !

Muốn thành Phật phải thấy tánh. Nếu chẳng giác ngộ bổn-tánh thì dù có nói những nào nhân, nào qủa đểu là pháp ngoại-đạo. Nếu là Phật thì chẳng tập theo pháp ngoại-đạo.

Phật là người không nghiệp, không nhân qủa, nếu nói có chút pháp có thể được đều là chê bai Phật đó. Căn cứ nơi đâu mà được thành Phật ?! Dẫu cho chỉ trụ-chấp một tâm, một năng, một giải, một thấy cũng đều bị Phật chẳng thừa nhận. Phật không giữ và phạm. Tâm tánh vốn không, cũng không phải các pháp dơ sạch, không tu không chứng, không nhân không qủa. Phật chẳng giữ giới, chẳng tu thiện chẳng tạo ác, chẳng tinh tiến, chẳng giải-đãi. Phật là người vô tác, nếu có tâm đẵm chấp để thấy Phật là bị không thừa nhận rồi. Phật chẳng phải Phật, đừng làm ra hiểu Phật, nếu chẳng thấy nghĩa này thì luôn luôn ở đâu cũng đều là mê-muội bổn tâm, nếu chẳng thấy tánh mà luôn luôn tưởng-tượng làm ra cái rảnh rang (vô tác), đó là tội nhân lớn, là người si, rơi vào ngoan-không vô-ký, ngây ngây như người say, chẳng phân được tốt xấu. Nếu muốn tu theo pháp vô tác trước phải thấy tánh, rồi sau dứt các duyên lự nơi tâm. Nếu chẳng thấy tánh mà được thành Phật, thì thật là chuyện tưởng tượng. Có người bác cho rằng không nhân qủa, tha hồ mà tạo nghiệp ác, vọng nói vốn không, làm ác không tội, con người như thế sẽ đọa địa ngục vô-gián tối-tăm mãi mãi. Nếu là người trí không nên hiểu như thế.

Hỏi : đã nói dầu cho làm lụng, hoạt động, lúc nào cũng đều là bổn tâm. Vậy khi vô-thường đến với sắc thân sao lại chẳng thấy bổn-tâm ? Đáp : Bổn-tâm lúc nào cũng hiện bày, chỉ tại ông tự chẳng thấy.

Hỏi : Lúc nào cũng hiện-bày, vì sao chẳng thấy ? Tổ-sư nói : « Ông có từng nằm mơ lần nào không ? »

Đáp : Có.

Hỏi : khi ông nằm mơ có phải là bổn thân của ông không ?

Đáp : Phải

Lại hỏi : Ông nói-năng hoạt-động với ông là một hay khác ?

Đáp : Không khác

Nói : Nếu đã chẳng khác thì thân của ông đây cũng chính là pháp-thân vốn có của ông đó. Chính ngay pháp thân này là bổn-tâm của ông đó. Tâm này từ lũy-kiếp đến giờ vẫn y nguyên như thế, chưa từng có sanh tử. Chẳng sanh chẳng diệt, chẳng thêm chẳng bớt, chẳng dơ chẳng sạch, chẳng tốt chẳng xấu, chẳng đến chẳng đi, chẳng phải chẳng quấy, chẳng tướng nam tướng nữ, cũng không phải tướng tục tướng tăng, không già không trẻ, không thánh không phàm, không Phật không chúng sanh, không tu không chứng, không nhân không qủa, không gân lực, không tướng mạo cũng như hư không, bắt chẳng được, bỏ chẳng được, núi sông gành đá, không chướng ngại được, hiển ẩn qua lại tự tại thần thông, suốt 5 uẩn vượt sanh tử, tất cả nghiệp chướng đối với pháp thân cũng đều không thể trói buộc được. Tâm này rất vi diệu khó thấy, chẳng đồng với cái tâm nghiệp-chướng do trần cảnh tạo nên.

Cái pháp-thân, tâm tánh này ai ai cũng sẵn có. Trong tâm ấy động tay máy chân nhất nhất đều không lìa, nhưng khi hỏi đến đều không thể nói được, giống như người gỗ. Hết thảy đều tự mình thọ dụng nhưng sao lại không biết ? Phật nói : tất-cả chúng sanh đều là mê muội, vì thế nên tạo nghiệp đọa vào sanh tử, muốn ra rồi lại vào, chỉ vì chẳng thấy tánh. Chúng sanh nếu chẳng mê tại sao khi hỏi đến việc trong tâm tánh thì lại không có một người biết được, tự mình động tay máy chân sao mình không biết ? Cho nên biết thánh nhơn nói không lầm, vì người tự mê-muội. Nên biết tánh này rất khó tỏ, chỉ có Phật mới được tỏ ngộ thôi ; hết thảy người, trời, chúng sanh đều không tỏ suốt.

Nếu có trí-huệ tỏ suốt được tâm này thì gọi là pháp tánh, cũng gọi là giải thoát, sanh tử không trói buộc được, tất cả pháp không chướng ngại được, thế gọi là Đại-Tự-Tại-Vương Như Lai. Cũng gọi là không thể nghĩ bàn, cũng gọi là thánh thể, cũng gọi là trường sanh bất tử, cũng gọi là đại tiên. Danh tuy chẳng đồng, thể vẫn là một, bực thánh nhơn nói ra dẫu có muôn vàn phân biệt cũng đều chẳng lìa tự tâm. Tâm-lượng rộng lớn ứng-dụng vô cùng, ứng ra mắt thấy sắc, ra tai nghe tiếng, ra mũi biết mùi, ra lưỡi biết vị, cho đến hết thảy hành tung hoạt-động cũng đều là tự tâm. Bất cứ lúc nào, chỉ có bặt đường ngôn ngữ tức là tự tâm.

Nên nói sắc Như Lai vô-tận, trí-huệ cũng vô-tận. Sắc vô-tận là tự tậm, tâm khéo hay phân biệt tất cả pháp, nhẫn đến tất cả hành-tung hoạt-động cũng đều là trí huệ. Tâm không hình tướng nên trí-huệ cũng vô tận. Nên nói sắc Như-Lai vô-tận, trí-huệ cũng như thế. Còn cái thân tứ-đại tức là cái thân phiềnnão, thân sanh diệt. Pháp-thân thường-trụ không chỗ trụ ; pháp-thân của Như-Lai thường chẳng thay đổi nên kinh nói : chúng sanh nên biết tánh Phật vốn tự có ; ngài Ca-Diếp chỉ ngộ được bổn-tánh mà thành Phật. Bổn tánh tức là tâm ; tâm tức là tánh, tánh với tâm chư Phật không hai, Phật trước Phật sau chỉ truyền tâm này, ngoài tâm này không có Phật nào cả. Chúng-sanh điên đảo chẳng biết tự tâm là Phật, dong-ruỗi ra ngoài mà tìm, suốt ngày chật vật niệm Phật, lễ Phật, vậy Phật ở đâu ? Chớ nên hiểu như thế, làm như thế. Chỉ biết bổn-tâm, ngoài tâm không có Phật nào khác. Kinh nói : Phàm cái gì có tướng đều là hư vọng.

Lại nói : Phật ở đâu ? chỗ nào không Phật ? Tự tâm là Phật, chẳng nên đem Phật lễ Phật, dẫu có tướng Phật hoặc tướng Bồ Tát hiện tiền cũng quyếtđịnh chớ nên lễ kỉnh. Tâm ta vắng-lặng vốn không có tướng như thế. Nếu chấp tướng tức là ma, đều rơi vào tà đạo, nếu là huyễn từ tâm khởi, lại càng không nên lễ, lễ là không biết, biết thì chẳng lễ. Nếu lễ là bị ma nhiếp.

Sợ hậu-học chẳng biết nên phải biện-bạch như thế này. Các Phật, Như-Lai trên bổn-tánh đều không có tướng như thế, phải nên chú-ý. Khi thấy cảnh giới lạ, quyết định không nên chấp, cũng đừng sanh sợ hãi, chẳng cần nghi hoặc. Tâm ta bổn-lai thanh tịnh, đâu có tướng như thế ! Nhẫn đến tướng Thiên-Long, Dạ-xoa, qủi-thần, Đế-Thích, Phạm-Vương v.v. đi nữa, cũng chẳng nên sanh tâm kỉnh trọng, cũng đừng sợ hãi. Tâm ta bổn-lai vắng lặng, tất-cả tướng đều là tướng hư vọng, chỉ đừng chấp tướng là hơn.

Nếu khởi tâm thấy Phật thấy pháp và thấy các tướng Bồ Tát mà sanh kỉnh trọng, tức là tự đọa vào chúng sanh. Nếu muốn liền được tỏ-ngộ, chỉ đừng nhận một pháp nào là được. Không cần nói gì thêm.

Nên kinh nói : phàm cái gì có tướng đều là hưvọng, đều không có thật. Huyễn, không có tướng nhất-định, là pháp vô thường. - Chỉ đừng chấp tướng là hợp với ý thánh. Nên kinh nói : lìa tất-cả tướng là danh hiệu chư Phật.

Hỏi : Tại sao không được lễ Phật, Bồ-Tát ? Đáp : Thiên-Ma-Ba-Tuần, A-Tu-La cũng hiện thần thông làm được tướng Bồ-Tát và nhiều cách biến hóa. Đó là ngoại đạo chớ không phải Phật. Phật là tự tâm, đừng lầm lễ lạy. Chữ Phật là tiếng Ấn-Độ, theo xứ ta gọi là tánh giác. Giác nghĩa là linh-giác, ứng cớ tiếp vật, nhướng mày, liếc mắt, động tay máy chân đều là tánh linh-giác của mình. Tánh tức là tâm. Tâm tức là Phật. Phật tức là Đạo. Đạo tức là Thiền. Nội một chữ Thiền, phàm thánh cũng khó lường được. - Lại nói thấy tánh là Thiền. Nếu chẳng thấy tánh là không phải Thiền, dẫu cho giảng được thiên kinh vạn luận, nếu chẳng thấy tánh cũng chỉ là phàm phu. Đạo cả sâu mầu không thể dùng lời mà tỏ được hết. Vậy kinh-điển căn-cứ nới đâu mà có thể đến được. Chỉ thấy bổn-tánh, dầu cho không biết một chữ cũng là thấy tánh, tức là thánh thể.

Vốn nó thanh tịnh, không tạp không nhơ. Có nóinăng điều gì đều là thánh nhơn từ tâm mà khởi dụng. Dụng và thể bổn-lai là không. Danh ngôn còn chẳng đến được, vậy 12 bộ kinh bằng cứ nơi đâu mà đến được ? - Đạo vốn viên thành, chẳng phải tu chứng. Đạo không phải sắc thinh, vi-diệu khó thấy. Chỉ như người uống nước, lạnh ấm tự mình biết mà thôi, không thể nói cho người khác nghe được. Chỉ có Như-Lai biết được, ngoài ra người, trời các loại đều không hay biết. Vì trí phàm phu không đến được nên mới chấp tướng, chẳng rõ tự tâm vốn vắng-lặng rỗng rang, nên vọng chấp tướng và tất-cả pháp mới đọa ngoại đạo. Nếu biết các pháp đều từ tâm sanh thì chẳng nên chấp, chấp là chẳng biết. Nếu thấy bổn-tánh thì 12 bộ kinh chẳng qua chỉ là văn-tự rỗng, ngàn kinh muôn luận chỉ cốt để tỏ tâm ; nếu nói ra liền khế-hợp thì kinh giáo dùng được vào đâu ! Chí lý hết nói-năng, kinh giáo chỉ là từ ngữ, thiệt chẳng phải Đạo. Đạo vốn không nói năng, nói năng là vọng.

Người tu đêm đến nằm mơ thấy lâu đài, cung điện, voi ngựa hoặc cây cối, rừng ao v.v.. chớ nên mống lòng tham đắm, vì hết thảy cảnh ấy đều là chỗ để thác sanh, điều này phải hết sức chú ý. Lại nữa, khi lâm chung chẳng nên chấp tướng thì chướng liền trừ. Nếu tâm nghi phát khởi là bị ma nhiếp.

Pháp thân bổn lai thanh tịnh không thọ lãnh một điều gì, chỉ vì mê muội không hay biết nên vọng thọ báo, vì có tham đắm nên mất tự do, nếu ngộ được bổn tâm thì chẳng đắm nhiễm.

Nếu là từ thánh vào phàm thị hiện bao nhiêu tạp loại tự làm chúng sanh, đó là một việc khác. Nên thánh nhơn làm nghịch làm thuận đều được tự tại, tất-cả nghiệp chướng không trói buộc đuợc, đối với bực ấy có đại oai đức đã lâu cho nên tất cả nghiệp chướng đều bị chuyển hết. – Thiên đường địa ngục hết thành vấn đề.

Còn phàm phu thần thức mê muội, chớ không phải trong ngoài sáng suốt như thánh nhơn. Nếu có chỗ nghi thì chớ nên làm, làm là bị trôi lăn theo sanh tử, khi ăn năn đã muộn. Nghèo cùng khốn khó đều từ vọng tưởng sanh, nếu ai tỏ được tâm này thì nên lần lượt khuyên bảo lẫn nhau, chỉ làm mà không trụ không chấp là vào được tri kiến Như Lai.

Người mới phát tâm, thần thức chưa định, nếu khi nằm mơ thấy cảnh lạ hiện đều là tự tâm khởi, quyết định chớ nghi, không phải ngoài tâm có cảnh. Nếu mơ thấy ánh sáng như mặt trời tức là tập nghiệp còn thừa sắp hết, tánh pháp giới hiện. Đó là điềm sẽ thành Đạo, chỉ tự mình biết chẳng nên nói cho ai nghe. Hoặc khi dong chơi trong vườn vắng lặng, đi đứng nằm ngồi mắt thấy ánh sáng; hoặc trong đêm tối cũng thấy ánh sáng như ban ngày, đừng có lấy làm lạ, đều là tự tâm muốn hiển hiện. Hoặc nằm mơ thấy trăng sao tỏ sáng; đó cũng là điềm các duyên muốn dứt, cũng chớ nên nói cho ai nghe. Còn như nằm mơ thấy đi trong tối tăm u-ám, đó cũng là tự tâm phiền não chướng nặng cũng chỉ nên tự biết. Nếu đã thấy tánh, chẳng cần phải đọc kinh niệm Phật, học rộng biết nhiều vô ích, còn làm cho thần thức lại tối thêm. Kinh giáo chỉ để nêu tâm nếu rõ được tâm đâu cần phải xem kinh giáo. Nếu là từ phàm vào thánh phải nên ngừng nghiệp dưỡng thần, tùy phận qua ngày. Nếu là người nhiều sân nhuế làm cho tánh sanh chướng đạo, tự gạt gẫm vô ích.

Thánh nhơn ở trong sanh tử tự-tại hiện ẩn ra vào chẳng định, tất-cả nghiệp-chướng hết thành vấn đề. Hết thảy chúng-sanh chỉ cần thấy bổn-tánh là tậpnghiệp liền dứt, thần-thức không bị mê; nhưng phải là tức thì liền nhận.

Nếu luống thật ngộ đạo thì đừng chấp tất-cả pháp, ngừng nghiệp dưỡng thần thì dư tập cũng hết, tự nhiên minh bạch không cần dụng công. Ngoại đạo chẳng rõ ý Phật, dụng công rất nhiều mà vẫn trái với ý thánh. Suốt ngày bo-bo niệm Phật tụng kinh mà vẫn mê-muội bổn-tánh, chẳng khỏi luân hồi. Phật là người rảnh rang, đâu cần chật-vật rộng cầu danh lợi. Chỉ có người chẳng thấy tánh mới đọc kinh niệm Phật, siêng học, sáu thời hành đạo; ngồi hoài chẳng nằm, học rộng nghe nhiều và cho đó là pháp Phật. Chúng-sanh như thế đều là người khinh pháp. Phật trước Phật sau chỉ nói thấy tánh, các hành động đều là vô thường. Nếu chẳng thấy tánh mà vội cho rằng mình đã được đạo vô-thượng Bồ Đề, đó là hạng tội nhơn lớn. - Muời vị đệ tử lớn của Phật, ngài A-Nan là người học rộng bực nhứt mà với Phật còn không biết, chỉ học rộng nghe nhiều. Hết thảy nhị thừa ngoại-đạo đều không biết Phật, chỉ biết đếm theo pháp tu chứng, bị đọa vào trong nhân qủa, đó là chúng-sanh nghiệp-báo chẳng khỏi sanh tử, trái với ý Phật rất xa, là kẻ khinh Phật đó! Hạng chúng sanh ấy thuộc Nhứt-xiển-đề. Trong kinh có nói: kẻ Nhứt-xiển-đề chẳng có lòng tin; nếu có lòng tin thì người ấy là một vị Phật.

Nếu chẳng thấy tánh, chớ nên bắt chước chê bai những người lương thiện, tự dối gạt vô ích. Thiện ác rõ ràng, nhân qủa phân minh, thiên đường địa ngục chỉ ở trước mắt, người ngu chẳng biết hiện đọa vào địa ngục tối-tăm cũng không hay

Chỉ vì nghiệp nặng nên không thể tin, ví như người mù chẳng tin người ta nói có ánh sáng, dẫu có cắt nghĩa thế nào cũng không tin được, vì đã mù lấy đâu mà phân biệt được sáng tối! Người ngu cũng thế. Hiện tiền đã bị đọa vào súc-sanh tạp loại, chỉ ở trong nghèo cùng hạ-tiện, cầu sống chẳng được, cầu chết cũng chẳng được. Tuy thọ khổ như thế nhưng dẫu có ai hỏi họ cũng tự gọi mình được yên vui. Nên biết tất-cả chúng-sanh dẫu sanh vào chỗ vui thật cũng không hay biết. Hạng người ác như thế, chỉ vì nghiệp chướng quá nặng nên không thể phát lòng tin, không tự do được. Nếu thấy được tự tâm là Phật chớ không phải ở tướng bên ngoài, thì dẫu bạch-y-cư-sĩ cũng vẫn là Phật. Nếu chẳng thấy tánh dù có đầu tròn vai vuông cũng là ngoại-đạo.

Hỏi: Cư-si còn vợ con dâm-dục làm sao thành Phật được?

Đáp: Chỉ nói thấy tánh; chẳng bàn đến dâm-dục. Chỉ vì chẳng thấy tánh. Miễn được thấy tánh thì dâm-dục vốn tự rỗng lặng, tự nhiên dứt trừ, không còn tham-đắm nữa. Dẫu cho dư tập hãy còn cũng chẳng làm hại được. Vì sao thế? Vì tự tánh vốn nó tự thanh-tịnh. Tuy ở trong sắc thân 5 uẩn, tánh nó cũng vốn thanh tịnh không ô nhiễm. Pháp-thân bổn lai không thọ, không đói, không khát, không lạnh nóng, không bịnh hoạn, không ân ái, không quyến thuộc, không khổ vui tốt xấu, không vắn dài mạnh yếu, vốn không một vật có thể được. Chỉ vì cố-chấp cái thân này nên mới có các tướng đói khát, lạnh nóng, bịnh chướng v.v..

Nếu chẳng chấp là được tự-tại. Nếu trong sanh tử mà được tự-tại, chuyển trở lại các pháp, đừng để các pháp chuyển, cũng như thánh-nhơn, thì ở đâu lại không yên?

Nếu tâm có chỗ nghi, quyết-định không thể tự-tại, không khỏi sanh tử luân-hồi. Nếu thấy tánh thì dẫu bần cùng hạ tiện, đồ-tể sát sanh cũng vẫn thành Phật.

Hỏi : Đồ tể làm nghiệp sát sanh làm sao thành Phật được ?

Đáp : chỉ nói thấy tánh, chẳng nói tạo nghiệp. Dẫu có tạo nghiệp thế nào, nghiệp cũng không thể trói buộc được. Từ lũy kiếp đến giờ, chỉ vì chẳng thấy tánh nên mới có trôi lăn sa-đọa vào địa ngục, sanhtử ; khi ngộ được bổn-tánh sẽ không tạo nghiệp nữa. Nếu chẳng thấy tánh, niệm Phật để khỏi nhân qủa cũng không thể được, không luận là sát-sanh.

Nếu được thấy tánh, tâm sát liền trừ, nghiệp sát cũng không thể trói buộc được. Nên chi 27 vị Tổ ở Tây-Trúc chỉ truyền nhau tâm ấn. Nay ta đến cõi này cũng chỉ truyền đốn-giáo đại-thừa chính tâm mình là Phật, chớ chẳng nói đến giữ giới, tinh-tiến, khổ-hạnh. Nhẫn đến vào nước vào lửa, leo lên gươm đao, ăn một ngày một bữa, ngồi hoài chẳng nằm, hết thảy những cái ấy đều là pháp hữu-vi ngoại-đạo. Nếu rõ được cái tánh linh giác chính là tánh Phật, Phật trước Phật sau chỉ nói truyền tâm chớ không có pháp nào khác. Nếu rõ được tâm này, dẫu phàm-phu không biết một chữ cũng vẫn là Phật, nếu chẳng rõ tự-tánh linh-giác của mìng, dẫu cho đem thân này tán ra tro bụi để tìm Phật rốt cũng chẳng được gì.

Phật cũng gọi là pháp-thân, cũng gọi là bổn-tâm. Tâm này không hình tướng, không nhân qủa, không gân cốt. Vốn như hư không, bắt chẳng được ; chớ không phải như vật chất, không phải như ngoại đạo nói. Tâm này chỉ trừ Như-Lai ra, hết thảy chúng sanh đều mê muội, đều chẳng tỏ ngộ. Nhưng tâm này không phải lìa cái thân vật-chất này. Nếu thân tứ-đại này mà lìa tâm là không có sự sống, làm sao có biết ! Nhẫn đến nói năng vận-động, thấy nghe hay biết đều là cái động-dụng của tâm. Động là tâm động, dụng là tâm dụng. Ngoài động-dụng không tâm, ngoài tâm không động-dụng. Động chẳng lìa tâm, tâm chẳng lìa động. Lìa động không tâm, lìa tâm không động. Động là tâm dụng, dụng là tâm động. Động tức tâm dụng, dụng tức tâm động. - Chẳng động, chẳng dụng, dụng và thể vốn không, không vốn không động. Động dụng do tâm, tâm vốn không động. – Nên kinh nói : « động nhưng không chỗ động. Suốt ngày đi đến nhưng chưa từng đi đến.

Suốt ngày thấy nhưng chưa từng thấy, suốt ngày cười nhưng chưa từng cười, suốt ngày nghe nhưng chưa từng nghe, suốt ngày biết nhưng chưa từng biết, suốt ngày mừng nhưng chưa từng mừng, suốt ngày đi nhưng chưa từng đi, suốt ngày đứng nhưng chưa từng đứng. » Nên kinh nói « bặt đường nói năng dứt hết nơi chỗ, thấy nghe hay biết vốn tự tròn vắng, nhẫn đến giận mừng, đau ngứa nào khác người gỗ, chỉ vì suy tìm cái đau ngứa không thể được. » Nên kinh nói « nghiệp ác thì được báo khổ, nghiệp thiện thì được báo vui. » Chớ không phải chỉ sân bị đọa địa-ngục, mừng được sanh thiên. Nếu rõ được cái tánh mừng giận vốn không, chỉ đừng chấp nghiệp là giải-thoát. Nếu chẳng thấy tánh, giảng kinh quyết không bằng cứ. Nói không sao hết, chỉ đại-lược tà chánh đôi điều mà thôi.

Tụng rằng :

Tâm tâm tâm không thể tìm

Rộng cùng khắp pháp giới,

Hẹp chẳng chứa đầu kim

Ta vốn cầu tâm chẳng cầu Phật

Biết rõ ba cõi rỗng không vật

Nếu muốn cầu Phật chỉ cầu tâm

Chỉ tâm này, tâm này mới là Phật

Ta vốn cầu tâm, tâm tự trì

Cầu tâm chẳng được, tự tâm hay.

Tánh Phật chẳng từ ngoài tâm được

Tâm sanh là lúc tội sanh rồi.

Kệ rằng :

Ta vốn đến cõi thế này

Truyền pháp cứu mê tình

Một hoa nở năm cánh

Kết-qủa tự nhiên thành