Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 1/2

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Thiền › Thiền Bắc truyền

Thiền Học Vấn Đáp

Tác giả
HT Minh Thiền
Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

Thiền Học Vấn Đáp

THIỀN HỌC VẤN ĐÁP

HT Minh Thiền

Mục Lục

01.- Tâm vọng có thể tu sao ?

02.- Như thế nào là MINH TÂM KIẾN TÁNH ?

03.- Tu hành được Minh Tâm Kiến Tánh là xong chưa ?

04.- Làm sao để biết chắc con đường tu của mình là thẳng tắt và chính xác ?

05.- Quan Niệm Về Thân Xác và Kỳ Tình có gì bí mật đâu, mà sao lại có khã năng tiêu hóa Vọng Niệm hiệu lực đến thế ?

06.- Kinh nói :” Bổn tánh chúng sinh vốn ngậm chứa vạn pháp” (bao gồm cả hửu tình và vô tình) nên gọi là “Hàm Tàng Thức”... Thế thì cái chứa trong lòng của chúng sinh lẽ ra cũng tự nhiên, thế sao phải có chuyện điều chỉnh lại ?

07.- Người tu Tâm có nên xem thường xác thân nầy không?

08.- Trường hợp không thể phát khởi nổi Kỳ Tình là vì sao ?

09.- Đối với khối vọng tâm muôn thuở, ngoài cách áp dụng pháp Vô Niệm (=Giải Thoát pháp) để hạ thủ công phu, còn có pháp nào hay hơn nữa không ?

10.- Tu pháp Vô Niệm nầy có được vảng sanh về Tịnh Độ không ?

11.- Pháp Vô Niệm với pháp Tịnh Độ, pháp nào thẳng tắt hơn?

12.- Với lý luận “Đới nghiệp vảng sanh”, ông nghĩ thế nào ?

13.- Người ta nói “Kiến Tánh Thành Phật” là thuộc về PHẬT PHÁP THÂN, khác với PHẬT BÁO THÂN xa lắm, làm sao sánh kịp. Nghĩa nầy thế nào ?

14.- Ai cũng nói tu Thiền khó lắm không chắc ăn, nên theo Tịnh Độ cho dễ. Nghĩa đó thế nào ?

15.- Niệm Phật bằng miệng ra tiếng, lần chuổi, với mặc niệm của Pháp VÔ NIỆM khác nhau như thế nào ?

16.- Kinh nói :”Tu phải trải qua 3 A Tăng Kỳ kiếp”, so với pháp VÔ NIỆM ý nghĩa ra sao ?

17.- Hiện nay đang có không biết bao chủ thuyết như : Thiền xuất hồn, chuyển luân xa, Thiền nhân điện, Thiền Yoga, Luyện đơn, Cơ bút, sấm giảng... làm cho quần chúng không còn biết đâu là phải trái, đâu là chánh tà. Nay muốn cứu vản tình thế, lôi cuốn chúng sanh trở về đường chánh, xin hỏi làm sao có thể làm được ?

18.- Tu Pháp VÔ NIỆM có điều gì cấm kỵ hay không ?

19.- Người ngộ được bổn tánh rồi, khi va chạm với sự thật, khó mà điều động được mình. Thí dụ như va chạm với “danh lợi, sắc tình” hoặc cảnh trái chướng, như thế có thể dùng pháp nầy để điều chỉnh được không ?

20.- Làm sao để biết mình chưa được tự tại giải thoát ?

21.- Pháp VÔ NIỆM với Y ĐẠO là một hay khác ?

22.- Xin phân biệt rõ ý nghĩa Y ĐẠO và THIỀN ĐẠO ?

23.- Tự mình có thể trắc nghiệm lấy trình độ tiến triễn của Tâm Linh không ?

DUY KỲ TÂM TỊNH TỨC PHẬT ĐỘ TỊNH SIÊU TRẦN TOÁT YẾU

CÔNG PHU HÀM DƯỠNG

VÔ NIỆM VIÊN THÔNG YẾU QUYẾT

I.- BIỆN CHỨNG NGHỊCH LÝ

II.- T H Â N G I Á C

III.- NHẬP LƯU HƯỚNG NỘI

PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT HẠ THỦ CÔNG PHU

SIÊU TRẦN TOÁT YẾU

01.- Tâm vọng có thể tu sao ?

-Đúng như thế. Chỉ có nhắm vào tâm vọng mà nói chuyện hạ thủ công phu. Tại sao ?

Giả sử chúng sinh không hề quên đi bổn tánh, thì tâm vọng làm gì có. Đã không có tâm vọng, thì làm gì có tâm chơn, và tâm với Tánh là 2 hay 1 cũng không còn thành vấn đề, vậy lấy đâu để tu ? Nhưng khi đã có tâm vọng mới có chuyện tâm chơn, vì bổn tánh bị tâm vọng che khuất đi, giống như cụm mây nhỏ che khuất mặt trời, bề trên vẫn sáng, bề dưới tối. Cho nên, không nhắm vào tâm vọng để tu đều là pháp hướng ngoại, không phải con đường thẳng tắt nữa.

Phải biết rằng, tâm vọng hay tâm chơn chẳng qua cũng chỉ là một pháp trong vạn pháp của bổn tánh, chỉ vì phát triễn có mất chính thường hay không mà thôi.

Một chúng sanh khi bị khổ đau phiền não dày vò, tự mình cãm thấy bất ổn nên mới nói tới chuyện chọn đường tìm pháp để tu. Chính hồi ấy cũng là một thứ tâm vọng, nhưng là tâm vọng đã bắt đầu chuyển hướng. Kinh Lăng Nghiêm có nói :” Ngay hồi tính trừ vọng, chính hồi đó là vọng, đến bao giờ tâm cuồng vọng ngừng dứt tức là giải thoát” . Như thế không nhằm vào tâm vọng mà gở, mà tu vậy dựa vào đâu để chấm dứt khổ đau, thoát vòng tục lụy ?

02.- Như thế nào là MINH TÂM KIẾN TÁNH ?

-Tất cả ngôn ngữ văn tự chẳng qua chỉ là một thứ dụng cụ tạm bợ bất toàn. Điểm quan trọng của câu hỏi nầy ở ý của người muốn hỏi là sao ?. Sự thực đáng lẻ phải nói là “tự minh bổn tâm tự kiến bổn tánh” mới đủ ý nghĩa. Tại sao ? Vì đây là tự mình mình biết, tự mình mình hay, tựa như người uống nước vào trong bụng cãm biết được sự lạnh nóng, chứ không phải cái biết trong thế 2 tướng.

Nói minh tâm đây có bao gồm 2 ý nghĩa :

1.- Tự thấy được tâm vọng của chính mình, nó đang tự ngôn tự ngữ, tự nói tự rằng rối rối rít rít không bao giờ ngừng dứt.

2.- Khi tâm vọng ngừng dứt, biển lòng sóng lặng gió yên, TÂM THỂ VÔ NIỆM xuất hiện, mặt thật của tâm hiễn bày, tự mình trực nhận mà thấy được. Đó là minh được Chơn Tâm. Thế là cả tâm chơn và tâm vọng của chính ta, ta đều nhận được. Xa hơn nữa, suốt đi đứng nằm ngồi khi tâm chưa động dụng, thì tâm thể như Hư không. Khi có động dụng, nếu động dụng theo điên đảo, theo mê, đam chấp theo tướng thì gọi là nghịch dụng hay chúng sinh dụng. Nếu động dụng theo Ngộ, theo chánh biến tri, xứng theo bổn tánh, thì gọi là thuận dụng hay Phật dụng. Mà Phật dụng thì luôn luôn được rỗng rang rời rảnh, khi xúc duyên chạm cảnh động dụng phân minh.

Xa hơn nữa, nhờ có minh tâm mà trực nhận được chính thân tâm mình cùng với bao la vô tận vốn nằm tròn trong cái thế tuy không phải một nhưng không phải khác. Vốn nó có cái lẽ đồng nhất tương quan quân bình trật tự biến hóa lưu thông chớ không phải khác. Nên khi tâm vọng dấy khởi, thì thấy tâm với Tánh hình như hai. Đến khi Tâm Chơn xuất hiện, thì thấy Tâm Với Tánh hình như một. Đến đây, trong ta có tất cả, cũng như trong tất cả đều có ta, chỉ có “động dụng Mê” hay “động dụng Ngộ”, mở hiểu biết theo chúng sanh hay mở hiểu biết theo Phật mà thôi.

Người xưa muốn nghiệm biết xem coi có Minh Tâm Kiến Tánh hay chưa, đại khái có 2 cách :

- Hoặc trắc nghiệm bằng cơ phong, không bao dung lý trí, tức thì hỏi tức thì đáp, không chấp nhận dần dà suy nghĩ. Nếu còn thời gian suy nghĩ là chưa toàn bích, chưa nhập diệu, việc chưa rồi.

- Hoặc nhìn suốt cả động dụng hằng ngày trong đi đứng nằm ngồi, để biết được người đó đã thuần thục hay chưa.

03.- Tu hành được Minh Tâm Kiến Tánh là xong chưa ?

- Chúng sinh là sản phẩm của đại tự nhiên mắc liền vào bao la vô tận. Đại tự nhiên vốn vô thỉ vô chung, không đầu không đuôi không khúc giữa. Con người giải thoát là tự trả về với trật tự thiên nhiên, không còn vận dụng theo ý riêng nữa. Vậy lấy đâu mà nói là xong hay chưa xong. Như thế đủ biết nói xong hay chưa xong hoàn toàn nhắm vào tâm mê vọng mà nói. Sau khi tâm mê vọng dứt rồi, từ đây về sau đều thuộc về pháp thị hiện. Hoặc thị hiện thuận hay thị hiện nghịch, để thành diệu dụng mà thôi. Phương chi con sư tử một tuổi tuy vẫn đầy đủ gan ruột, tướng tá oai vệ của một con sư tử, nhưng nếu so sánh với con sư tử già nhất định không thể không có chỗ khác.

04.- Làm sao để biết chắc con đường tu của mình là thẳng tắt và chính xác ?

- Trong Kinh Thủ Lăng Nghiêm có một ví dụ : Đức Phật dùng một cái khăn thắt lại thành nhiều gút, rồi nắm hai mối lại hỏi Ngài ANAN :”Nếu muốn gỡ phải làm sao?”. Ngài ANAN thưa :”Phải bắt từ ngoài mà gở lần trở vào trong đến bao giờ hết gút”. Đức Phật bảo :”Đúng thế ! Đúng thế !” Tâm đã vọng tạo thành trói buộc thì không thể không căn cứ vào tâm vọng mà mở. Như thế không phải là việc làm chính xác sao ? Chỉ có điều là mở có phưng pháp, có kỹ thuật hay không mà thôi. Nếu có phương pháp và kỹ thuật tốt, thì kết quả sẽ được nhanh chóng và dễ dàng.

Khi ta đã ý thức được, vì mê nên cấu tạo thành khối tâm vọng bao hàm cả không gian và thời gian tâm lý. Nay quay hẳn trở vào, căn cứ vào tâm vọng mà gở, áp dụng “thân chính giác” và “kỳ tình” làm lợi khí, thì sao mà không thẳng tắt chính xác được ? Phương chi người xưa có nói, khi lội trở ra thì biển hận muôn trùng, nhưng quay hẳn vào thì lập tức thấy bờ mé. Như thế thì còn gì nghi ngờ nữa chứ?

Thật không ai ngờ sinh thế của một con đĩa với sinh thế của một khối vọng tâm giống hệt nhau.

Con đĩa vì tế bào ngang, và nơi sinh sống của nó ở dưới nước. Nếu đem cắt nó ra từng đọan, rồi cho đất ẩm ướt vào chôn dấu kỹ lưỡng. Ít lâu sau đào lên, mỗi một khúc kéo dài ra thành một con đĩa, để ngọ ngoạy chen lấn lẫn nhau. Nhưng, nếu người ta chơi rắn mắt, bắt nó lộn ngược bề trong ra ngoài, nó liền tức khắc chết.

Thật vậy, khối vọng tâm muôn đời nếu ta chống lại nó bằng cách hướng ngoại hay phân tán, nó sẽ đứt đoạn từng khúc mà biến thành linh tinh để khuấy rối chúng ta, mà Thiền học gọi là 50 thứ ma chướng. Nhưng, nếu ta quay hẳn trở vào mà hạ thủ công phu, thì chúng nó hoàn toàn bị phân hóa, để ta dễ bề hóa giải hay tiêu diệt. Đây quả là một định tắt hoàn toàn chính xác.

05.- Quan Niệm Về Thân Xác và Kỳ Tình có gì bí mật đâu, mà sao lại có khã năng tiêu hóa Vọng Niệm hiệu lực đến thế ?

- Mục đích của hạ thủ công phu tu hành là nhắm vào việc tiêu hóa tận nguồn cội của khối vọng tâm muôn thuở (=Hoặc+Nghiệp+ Khổ) . Tâm mê nên đam chấp lấy thân, nhà Phật gọi là chấp ngã. Vì chấp ngã, nên mới có cái chuyện dựng đứng cái TÔI. Nay muốn phá trừ tâm vọng, chỗ bí yếu duy nhứt là làm cách nào, để có thể tách rời sự đam chấp ấy, để tâm với thân có thể là hai mà cũng có thể là một.

Ý thức Quan Niệm Về Thân Xác (=thân chính giác) và phát khởi Kỳ Tình là vạch một luồng tách bạch rẻ đôi giữa thân và tâm vọng. Bởi vậy, nếu một người tu mà ý thức sâu xa chính chắn kỹ lưỡng về Khu Xác Quan Niệm và Kỳ Tình (=nghi tình) một cách thường trực nằm sâu tận đáy tâm não sẳn sàng, thì đối với vấn đề rẻ đôi giữa thân và tâm vọng của người đó khẳng định sẽ rất dễ dàng, hễ động dụng là thành công.

Người xưa có nói :”Không biết bổn tâm học Đạo vô ích”. Còn ngày nay lại có người nói :”Không biết tự thân học Đạo vô ích” là tại mẹo nầy !

Bởi vì khối tâm vọng lấy đam mê xác thân để tồn tại, nay giữa thân và tâm vọng bị tách làm đôi, tự nhiên muôn niệm của tâm vọng đều lập tức bị tiêu hóa. Phương chi chỉ ý thức về Khu Xác Quan Niệm thôi cũng đã đủ là một thế mẹo tâm lý để tách rời thân và tâm vọng, đà đàng nầy lại còn bồi thêm Kỳ Tình giống như một con đường có lú lấp vừa mới được vạch xong lại cho thêm một ban đi tém dẹp thúc đẩy sâu vào cho con đường rẽ thêm rộng rải thênh thang. Do đó, khối vọng tâm bị lộn ruột vở toang giống như đĩa bị lộn bề trái ra ngoài, tự nó phải chết mất.

Quả thật, Quan Niệm Về Thân Xác và Kỷ Tình là một thứ diệu dược rất mầu nhiệm, một kỹ thuật siêu đẳng để tách rời thân với tâm vọng, nếu khéo vận dụng, thì thành công dễ dàng.

06.- Kinh nói :” Bổn tánh chúng sinh vốn ngậm chứa vạn pháp” (bao gồm cả hửu tình và vô tình) nên gọi là “Hàm Tàng Thức”... Thế thì cái chứa trong lòng của chúng sinh lẽ ra cũng tự nhiên, thế sao phải có chuyện điều chỉnh lại ?

Xưa, khi HUỆ MINH (T.Tọa MINH) đuổi kịp LỤC TỔ HUỆ NĂNG và thỉnh pháp. Tại sao LỤC TỔ không giải thích mà chỉ giáng võn vẹn có một câu hỏi :” Hồi chẳng nghĩ thiện chẳng nghĩ ác, chính hồi đó cái gì là Bản Lai Diện Mục của Thượng Tọa MINH ?”. Như thế không phải là bổn tánh của chúng sinh vốn tự thanh tịnh, vốn có khã năng sinh ra vạn pháp sao ?

Khi chưa động dụng, thì tâm với Tánh vốn không hình tướng, vốn không thể phân, cũng không thể hợp. Nhưng khi đã động dụng tất có động dụng Mê hoặc động dụng Ngộ. Động dụng Mê là chúng sinh dụng, là xứng thân. Còn động dụng Ngộ là Phật dụng là xứng tánh dụng. Xứng Tánh dụng thì rỗng rang rời rảnh, tỉnh táo sáng suốt thường xuyên. Xứng thân dụng, thì chèn ép, ồn ào, lao xao lầm lẩn, khổ đau phiền lụy. Như thế há không phải tuy vẫn ngậm chứa vạn pháp mà khi đã nghịch dụng là biến dạng rồi đó sao ? Bản thể tuy là một, nhưng tướng dụng lại khác xa. Nên mới có việc chuyển thức cho thành trí, chuyển thức hàm tàng thành ĐẠI VIÊN CẢNH TRÍ. Chuyển cái tâm đam chấp như máy chụp hình cho trở thành cái tâm giải thoát như gương sáng, cho đến chỗ chuyễn và tướng chuyển cũng không còn nữa. Thế là Phật không khác gì chúng sinh mà vẫn khác xa vậy !

07.- Người tu Tâm có nên xem thường xác thân nầy không?

- Bất cứ một pháp nào ở trên đời nầy, chính nó vốn sẳn có một tầm vóc giá trị đúng y như nó đang là, không có vấn đề tầm thường hay không tầm thường. Sở dĩ có xem thường hay không xem thường là vì chính con người không thật sự hiểu nó, mà hóa ra có chủ trương lệch lạc. Thử hỏi, nếu không thân, thì còn tu cái gì nữa ? Từ xưa tới nay có ai nói Hư không tu hay không ? Hay nói anh XOÀI anh ỔI tu. Giả thử không có thân lấy đâu để nói tâm vọng tâm chơn ? Không có tướng lấy đâu để nói “MỘT LÀ TẤT CẢ, TẤT CẢ LÀ MỘT”, “MỘT TỨC TẤT CẢ, TẤT CẢ TỨC MỘT”, trên đầu kim có đủ Tam Thiên Đại Thiên thế giới.

Khi chưa có tướng lấy đâu để có Mê và Ngộ, có thời gian và không gian ... Khi chưa có cái TÔI, chưa có cái biết của TÔI, thì mọi vật ra sao vốn không thành vấn đề. Nhưng, khi đã có TÔI, có cái biết của TÔI, thì muôn vạn vấn đề đổ xô kéo tới. Quả thật, TÔI là trung tâm của vấn đề. Đã có TÔI mới có Mê, có Mê mới có thời gian không gian. Có Mê và có thời gian không gian mới nói có tu có Ngộ. Vậy ai là người dám bảo trên đường đời, trong dòng thế tục, xác thân tứ đại nầy đối với người tu đâu không phải là con long mã để đưa TAM TẠNG đi thỉnh kinh hay chiếc thuyền con để cho ta vượt dòng sóng gió ? Mặc dù mới mấy bửa trước đây, chính ta đã dùng nó làm hệ lụy cho ta và người khác !? Thế mới biết, đi chưa đến TÂY PHƯƠNG mà định bỏ đói con long mã không cho ăn, không cho tắm; chưa qua được bờ bên kia mà đã nghĩ tới chuyện hủy bỏ chiếc thuyền, thì nào có khác chi kẻ đã vượt qua bờ bên kia rồi mà ngồi đó tiếc rẻ chiếc thuyền không muốn lên bờ giải thoát !.

08.- Trường hợp không thể phát khởi nổi Kỳ Tình là vì sao ?

- Vì không biết rõ vọng tâm dính mắc liền với xác thân nguy hiễm thế nào, nên vấn đề thân giác (=Quan Niệm Về Thân Xác) không ảnh hưởng sâu vào tâm não. Do đó, mà KỲ TÌNH khó phát khởi hoặc phát khởi yếu, cho nên phải nghiên cứu kỹ, nếu biết rõ thì sẽ không còn khó khăn nữa.

09.- Đối với khối vọng tâm muôn thuở, ngoài cách áp dụng pháp Vô Niệm (=Giải Thoát pháp) để hạ thủ công phu, còn có pháp nào hay hơn nữa không ?

- Thực ra, dùng pháp Vô Niệm hay Pháp Giải Thoát để hạ thủ công phu cũng chỉ là pháp thứ hai, Tại sao ? Sở dĩ có ra khối vọng tâm muôn thuở là tại cái thấy mê lầm buổi ban đầu của chúng sinh chỉ lục đục xoay quanh theo sự lợi hại của bản thân, lấy cái TÔI làm trụ cốt, nên càng ngày càng bẩn chật khó khăn, mất hẳn tầm mắt thấy xa nhìn rộng, làm cho khối vọng tâm càng thêm sức mạnh. Nếu ai có đủ tầm mắt thấy xa nhìn rộng đúng sự thực, thì khối vọng tâm không còn hiệu lực nữa. Bởi vậy, NGŨ TỔ có nói với các đệ tử của Ngài rằng :“Các người suốt ngày chỉ lo cúng bái làm phúc. Đến giờ phút chót, bổn tánh nếu mê thì phúc nào cứu được!?” Hay như có người hỏi Tổ BỒ ĐỀ ĐẠT MA :” Đồ tể còn nghiệp sát sanh, cư sĩ còn vợ con dâm dục làm sao thành Phật được ?. Tổ đáp :” Đây không bàn đến vợ con dâm dục hay đồ tể sát sanh, mà chỉ nhằm vào việc thấy Tánh. Một khi thấy được bổn tánh rồi, thì nghiệp dâm nghiệp sát tự rỗng lặng”. Cũng vì thế mà LỤC TỔ HUỆ NĂNG đến với NGŨ TỔ HOẰNG NHẪN một cách hết sức tự nhiên với bài kệ họa vận với bài kệ Ngài THẦN TÚ :

“Bồ Đề vốn không phải cội,

Gương sáng cũng không phải đài,

Bổn lai không một vật,

Lấy gì bám trần ai”.

Thế là được trúng tuyển !.

Chính vì thế cho nên, nếu có một cách nhìn thật sâu rộng nhẹ nhàng (thể hội sâu khắc 100%), để buông xã, thì tự nhiên vọng tâm không còn thành vấn đề nữa.

Thời nay, chỉ vì không có được cách nhìn như thế, nên bất đẳc dĩ phải dùng pháp thứ hai mà thôi.

Có ai ngờ, hồi Tết Mậu Thân có một cậu trai con một của một bà lão bị tử nạn... Khi qua cơn khói lửa, nhiều người đến thăm hỏi chia buồn, bà có nói một câu :” Nếu không ai chết chắc tôi sẽ chết theo con tôi rồi, nhưng khi thấy người ta chết nhiều quá bỗng dưng việc con tôi chết hết thành vấn đề trong tâm tôi nữa”. Oi !. Nếu không có điều kiện thấy suốt nhìn khắp, mà cũng không thực hành được pháp thứ hai (Vô Niệm Pháp), thì chỉ còn có nước chờ pháp độ nghịch theo kiểu bà lão nói trên mà thôi vậy !.

10.- Tu pháp Vô Niệm nầy có được vảng sanh về Tịnh Độ không ?

- Nếu câu nói :”Tự tánh là nghĩa A DI ĐÀ, duy tâm là Tịnh Độ. Muốn thanh tịnh quốc độ trước phải thanh tịnh cái tâm, tùy theo tâm được thanh tịnh thì quốc độ được tịnh”, là nghĩa cứu cánh, thì tu pháp nầy quyết định sẽ được Tịnh Độ.

Còn như đặt vấn đề Tịnh độ ngoài tâm theo chiều hướng ngoại xa tít tận trời Tây, thì pháp Vô Niệm nầy thuộc về pháp hướng nội, so với tinh thần hướng ngoại, hai thế trái ngược nhau làm sao hợp lại mà cùng bàn được ? Vẫn biết rằng Đạo vốn không có gần với xa, nhưng hướng nội và hướng ngoại hai thế muôn trùng cách biệt.

11.- Pháp Vô Niệm với pháp Tịnh Độ, pháp nào thẳng tắt hơn?

- Gốc bệnh ở chỗ nào thì nhắm vào đó mà chữa trị, bệnh ở tại tâm quay vào tâm mà chữa. Đây là một định tắt đã có nói từ trước. Giờ đây, nếu so sánh để biết thẳng tắt hay không thẳng tắt, vậy thử hỏi bệnh ở tại tâm mà không quay hẳn theo chiều hướng nội để chữa, lại quay ra theo chiều hướng ngoại qua 10 muôn ức cõi nước hướng về mặt trời lặn để tìm kết quả. Sự thật hai việc là như thế, còn thẳng tắt hay không thẳng tắt, xin nhường cho diễn đàn chung nhận xét.

12.- Với lý luận “Đới nghiệp vảng sanh”, ông nghĩ thế nào ?

- Nếu có uế độ, thì có Tịnh Độ là lẽ tất nhiên. Uế độ là hậu quả của nghiệp nhiễm, còn Tịnh Độ là hậu quả của nghiệp tịnh. Cả hai nghiệp nhiễm và nghiệp tịnh cũng như cõi uế và cõi tịnh đều thuộc lảnh vực nghiệp cả. Người có đạo giải thoát phải là người không nghiệp, cho nên đới nghiệp có được vảng sanh hay không, chưa phải là vấn đề quan trọng, mà chỗ quan trọng là ở chỗ có được giải thoát hay không mà thôi vậy.

13.- Người ta nói “Kiến Tánh Thành Phật” là thuộc về PHẬT PHÁP THÂN, khác với PHẬT BÁO THÂN xa lắm, làm sao sánh kịp. Nghĩa nầy thế nào ?

- Ta hãy nghe Đức LỤC TỔ nói về ba thân :”Pháp thân là bổn tánh. Báo thân là trí tuệ giác ngộ thấy được bổn tánh. Hóa thân là y cứ nơi Pháp thân và Báo thân mà hiễn hạnh”. Vậy thử hỏi, có chúng sanh nào thành Phật Báo Thân, mà bỏ qua Pháp Thân được không ? Phương chi, Pháp, Báo, Hóa Thân là một cách nói khác của Thể, Tướng và Dụng. Cả ba đều không rời nhau. Vậy thử hỏi, có Tướng mà không cần đến Thể và Dụng được không ? Như thế đủ biết, lìa bổn tánh đi tìm Phật Báo Thân chẳng khác nào leo cây tìm cá vậy !

14.- Ai cũng nói tu Thiền khó lắm không chắc ăn, nên theo Tịnh Độ cho dễ. Nghĩa đó thế nào ?

- Thế nào là dễ ? Thế nào là khó ? Nghĩa nói dễ đây, có phải là ỷ lại vào nghe trong Kinh nói về nguyện lực của PHẬT A DI ĐÀ, rồi mỗi ngày niệm hơ hà mấy câu rồi bỏ đi nằm nghỉ, để đến khi lâm chung bề nào cũng có Phật đến rước có phải thế không ?

Chúng ta hãy nghe Kinh nói :” Nầy XÁ LỢI PHẤT, không thể dùng thiện căn phước đức nhân duyên nhỏ mà được sanh về cõi nước đó... Nếu có thiện nam tín nữ nào nghe nói về PHẬT A DI ĐÀ, bèn chấp trì danh hiệu, hoặc một ngày, hai ngày, ba ngày... cho đến bảy ngày, một lòng không loạn, thì người nầy khi sắp mạng chung có PHẬT A DI ĐÀ cùng các Thánh chúng hiện ở trước. Người nầy khi lâm chung, nếu tâm không điên đảo thì được vảng sanh về TÂY PHƯƠNG CỰC LẠC... Giờ đây ta hãy xét :

Đã nói không được dùng thiện căn phước đức nhân duyên nhỏ, đó là yếu tố thứ nhứt. Nói chấp trì danh hiệu... Chấp nghĩa là cầm , trì nghĩa là nắm. Nghĩa là giữ chặt lấy danh hiệu, thế tức là niệm. Niệm thuộc về tâm. Tụng thuộc về miệng. Đây là yếu tố thứ 2.

Lại nói tâm chẳng điên đảo thì mới được vảng sanh. Vậy thế nào là điên đảo ? Là hướng ngoại. Vậy đã hướng ngoại thì làm sao tâm chẳng điên đảo ? Đây là yếu tố thứ ba.

Xin hỏi, tại sao tiền thân của PHẬT A DI ĐÀ là Tỳ Kheo PHÁP TẠNG, và tại sao PHẬT A DI ĐÀ còn được gọi là PHÁP GIỚI TÀNG THÂN A DI ĐÀ PHẬT ? Như thế nếu lìa bổn tánh, để tìm PHẬT A DI ĐÀ theo phép tụng niệm của đà hướng ngoại có thể dễ dàng gặp được PHẬT A DI ĐÀ không ? Phương chi, nếu nói tu Thiền là khó là căn cứ vào đâu ? Quả thật, quả thật ! Nếu không có phương pháp tốt, kỹ thuật hay khéo, thì biết đâu sẽ không dễ như hàng ngày ăn cơm bữa. Cho nên đối với người có nghiên cứu kỹ đường lối tu sẽ không còn nghi ngờ để nói khó nói dễ nữa.

Và Kinh đâu không nói :” Y theo văn chữ mà giải nghĩa thì Phật ba đời cũng chết hết. Nếu lìa Kinh một chữ là bị lọt vào đường tà”( Y Kinh giải nghĩa tam thế chư Phật oan, ly Kinh nhứt tự tức đồng ma thuyết), là nghĩa thế.

15.- Niệm Phật bằng miệng ra tiếng, lần chuổi, với mặc niệm của Pháp VÔ NIỆM khác nhau như thế nào ?

- Niệm bằng miệng ra tiếng hay lần chuổi, trong đó hàm ẫn 2 ý nghĩa : một là tập trung tinh thần theo chiều hướng ngoại, hai là đồng thời bài tiết bớt những hơi độc do ăn uống, sinh hoạt, tâm tư tạo nên, để đuổi ra khỏi cơ thể đến mức bình thường của một con người, hầu cho khí độc nầy xung động lên đầu, kích thích thần kinh các bộ phận ở thân cũng như nội tạng, thúc đẩy ta rơi vào con đường của các nghiệp ác.

Một người khi chưa tu mà giấc ngũ nặng nề trằn trọc, ác mộng diễm mộng không yên, đó là triệu chứng của chất độc vừa kể trên nó kích thích. Sau khi siêng tu pháp môn nầy ít lâu sẽ thấy giấc ngủ yên lành, và thỉnh thoảng nằm mơ trong lãnh vực mình tu. Đó là bằng cớ hơi độc đó đã bài tiết được phần nào. Đến khi tu thật lâu, thật tinh tiến, trong giấc ngủ sẽ không còn mơ nữa. Nhưng, nếu không phải là giấc ngủ tĩnh táo, thì trái lại đó là một bằng cớ ta đã lạm dụng pháp nầy làm cho nhiệt lực trong cơ thể xuống dưới mức bình thường, để rơi vào bầu trời của ông hỗn độn vô ký, mặc dù tạm thời có thể trấn an sức thúc đẩy của người khác.

Còn phép mặc niệm của Pháp Vô Niệm có thể nói là Thiền Tịnh song tu, là một phương pháp, một kỹ thuật để đi đến kết quả TÂM THỂ VÔ NIỆM tức là giải thoát, trong đó bao hàm ý nghĩa hoàn toàn hướng nội, đóng bít các cửa, nuôi dưỡng năng lực, biến hóa chất độc của vọng tâm cho trở thành Vô Thượng Bồ Đề, hai pháp khác nhau một trời một vực.

16.- Kinh nói :”Tu phải trải qua 3 A Tăng Kỳ kiếp”, so với pháp VÔ NIỆM ý nghĩa ra sao ?

- Mỗi khi chúng ta lật Kinh Phật ra đều bắt gặp bài kệ, mà câu đầu là :”Vô thượng thậm thâm vi diệu pháp”, chớ không thấy nói Vô thượng thậm thâm vi diệu lý. Như thế nghĩa là sao ? Có phải Phật chứng lý rồi lập pháp, để cho chúng sanh nương nơi pháp mà ngộ lý không ?

Tại sao Phật bảo không một chúng sanh nào mà không tu ? Nếu mỗi chúng sanh đều đang tu và đã tu, vậy thử hỏi, từ khi có mặt, chúng sanh đó đã phải tu, cho đến khi hiện tướng thành Đạo là bao nhiêu kiếp ?

Nói “A Tăng Kỳ” nghĩa là vô lượng. Vô lượng nghĩa là không thể tính đếm. Mà không thể tính đếm, thì một cái không thể tính đếm với ba cái không thể tính đếm khác nhau thế nào ? Như thế, có phải chăng nghĩa tu đã trải qua 3 A Tăng Kỳ kiếp chỉ có giá trị trong phạm vi của người vận dụng pháp, chớ không có nghĩa y theo văn ngữ mà tin.

Hơn nữa, nếu y vào nghĩa Phật nói, không chúng sanh nào mà không tu, thì nghĩa chữ tu nầy không phải chỉ để ám chỉ riêng cho một số người tu ở trong chùa, mà là tất cả bò bay máy cựa, đồ tề sát sinh, sát nhân giặc cướp v.v... đều tu. Và nghĩa của chữ tu nầy không thể hiểu khác hơn là, nó thấy điều lợi ích trước mắt cho nó, nó nhảy bổ vào. Khi thấy tai hại, nó lại dang ra, cứ kinh nghiệm chuyền níu thế mãi đến bao giờ đục nước cùng đường, mới bắt đầu rơi vào chánh vị của chữ tu. Từ khi rơi vào chánh vị của chữ tu, mà nếu chưa phải hoàn toàn đắc pháp ( =như thực Ngộ Đạo), thì từ đây cho đến khi thành Đạo lại phải trải qua chừng bao nhiêu kiếp nữa ?

Như thế đủ biết câu nói 3 A Tăng Kỳ kiếp nầy quả là một ẫn ngữ bao hàm hai nghĩa. Một là đa số người tu, sự thực họ chẳng có tu gì hết, và hai là nếu tu theo pháp ngoài tâm hay theo xuẩn động, thì đều là làm việc phí công vô ích hết cả.

17.- Hiện nay đang có không biết bao chủ thuyết như : Thiền xuất hồn, chuyển luân xa, Thiền nhân điện, Thiền Yoga, Luyện đơn, Cơ bút, sấm giảng... làm cho quần chúng không còn biết đâu là phải trái, đâu là chánh tà. Nay muốn cứu vản tình thế, lôi cuốn chúng sanh trở về đường chánh, xin hỏi làm sao có thể làm được ?

- Bổn tánh của chúng sinh vốn không dư không thiếu, đầy đủ cả vạn pháp kể cả pháp thuận và pháp nghịch đều có giá trị và tác dụng của nó. Cho nên, nói tất cả pháp đều là pháp Phật, không độ thuận thì độ nghịch, không có pháp chúng sinh thì pháp Phật hết thành vấn đề. Không có pháp Phật, thì pháp chúng sinh cũng không lấy đâu để hiễn thế độ nghịch. Vạn pháp đã vốn thị hiện, dòng đời đang lúc đổ dốc, thế mê của chúng sanh nếu không có pháp phản tá, bỗng dưng muốn theo hạnh thuận, mà kéo lại theo thế ngược dòng, chắc chắn sẽ hoài công vô ích ? Sao bằng cứ để tùy sở thích tha hồ đổ dốc, kiến bò miệng chén có mất đi đâu ? Việc chúng sinh, chúng sinh cứ làm, việc của Phật, Phật cứ nói ? Đến lúc đã thèm theo thế chúng sinh rồi, thì trở về với Phật. Cho nên hai pháp vốn nương nhau mà tồn tại, thị hiện để độ rỗi chúng sinh, tuy thấy trái nhau nhưng kỳ thực là giúp nhau. Vì thế pháp Phật vốn thường hằng và liên tục không hề gián đoạn. Nếu thế gian nầy, tất cả đều như ý không hề có chướng ngại, vị tất đã là hay ? Nên, nếu thiếu pháp chúng sanh, thì pháp Phật không có giá trị. Pháp chúng sinh càng ngặc nghèo thì pháp Phật càng nhiệm mầu và vi diệu. Người ta nói :”Đạo cao một thước, ma cao một trượng”, vậy tại sao không thể “Ma cao 1 thước, Đạo cao 1 trượng”? Cũng như nói : “Thầy hay gặp quẻ mắc”. Vậy tại sao không nói :”Không có quẻ mắc khó có thầy hay”?. Cho nên hai pháp phải nương tựa lẫn nhau mà hiễn dụng. Người ta hay đến than với tôi, đời Mạt pháp tà thuyết bạo hành, nhưng riêng tôi, tôi nói :”Tâm chúng sinh đang hồi nguy ngập nên pháp Phật siêu tuyệt không thể lường ? Chỉ có những người căn cơ nhỏ hẹp mới băn khoăn than vãn ?”.

18.- Tu Pháp VÔ NIỆM có điều gì cấm kỵ hay không ?

- Có, có cấm kỵ cái điều cấm kỵ. Vì sao ? Từ xưa đến nay, hễ trâu thì tìm về với trâu, ngựa chạy theo ngựa, bợm nhậu về với rượu, bợm hút về với á phiện, ma túy, kẻ muốn giải thoát thì về với pháp giải thoát. Cho nên, nếu thiếu hiểu biết, thiếu lòng thành, rồi dùng ý riêng ghét bừa làm bậy, thì sẽ thất bại sa đọa. Còn như đủ hiểu biết, đủ lòng thành, có ý chí xuất trần và kham nhẫn thực hành chính xác, thì bảo đảm hoàn toàn thành công.

19.- Người ngộ được bổn tánh rồi, khi va chạm với sự thật, khó mà điều động được mình. Thí dụ như va chạm với “danh lợi, sắc tình” hoặc cảnh trái chướng, như thế có thể dùng pháp nầy để điều chỉnh được không ?

- Tất cả cuộc sống đau khổ bệnh tật làm mất hẳn sức tự tại của con người, không đâu không bởi khối vọng tâm muôn thuở nó điều động. Tâm vọng là tâm đắm chắp, cho nên dù người đã ngộ được bổn tánh rồi mà vẫn chưa điều động nổi được mình, tức là người nầy chưa triệt ngộ. Do đó, người nầy ngoài việc tinh tấn hạ thủ công phu ra, còn phải thường trực giác ngộ sâu cái thân tứ đại vật chất (Khu Xác Quan Niệm), để cho vọng tâm với xác thân không còn sức kết cấu chặt chẻ nữa, thì khi va chạm với sự thật mới không còn nặng nề khó điều động nữa.

20.- Làm sao để biết mình chưa được tự tại giải thoát ?

- Thực ra thì từ xưa tới nay, hết thảy những người có xác thân bị trói, không ai không biết rằng chính mình đã bị trói, nên không ai không căm hờn oán trách. Đến khi được mở trói cũng không ai không tự biết mình đã được mở trói, nên không ai không tự vui mừng, chỉ trừ những người điên. Trên nguyên tắc, hình như ở thân hay ở tâm cũng không thể khác hơn. Nhưng, khi vào thực tế, thì phần xác thân với phần tâm không hoàn toàn hẳn như thế ? Ai cũng biết, có những người đang trong đau khổ trói buộc mà vẫn hảnh diện tự cho là vui là giải thoát. Nên ít nhứt cũng phải có cách biết. Nếu khi mình bị đau khổ trói buộc mà không tự biết tự hay, thì khi được giải thoát làm sao biết !? Nên cần nhất phải ý thức cho được nổi niềm bẩn chật đau khổ của chính mình, mới nên nói tới chuyện giải thoát.

Một con heo được chủ nuôi săn sóc, nâng niu cho ăn uống đầy đủ. Mặc dù mục đích là nuôi cho lớn để bán làm thịt, nhưng việc chưa xảy ra, đương sự làm sao biết được, nếu vô ý thức !? Đợi khi viêc đã lở dở thì dù có trời Phật hiện trước mặt cũng không phương cứu chửa.

-Một con chó, chủ nhà nuôi bắt giữ nhà bỏ đi không được, đói không cho ăn, chỉ xua ra đồng để tìm đến những nơi phóng uế. Con chó không thể nào không oán trách căm hờn. Thế mà có những thứ chó, còn hãnh diện lấy đó làm vui !? Thế mới biết, trói buộc bằng cảnh nghịch mà còn có kẻ không biết, thì trói buộc bằng cảnh thuận lại há gì biết được sao ?

Jésus có nói :” Rất vô phúc cho các ngươi, bây giờ các ngươi sướng để rồicác ngươi sẽ khố !”.

Thế mới biết :”Vầng trán chưa từng nhăn nheo vì sạm nắng, gót chân chưa dẫm nát gai chông, chén cơm chưa đẫm mùi nước mắt, dòng sinh mệnh chưa từng ăn hoàn sắt nóng, uống nước đồng sôi, thì mùi thế sự chưa đã thèm, thì thử hỏi làm sao máu thánh hiền nổi dậy cho được !?”.

Tuy nhiên, đây chỉ mới là phần sâu rộng, trên thực tế trong việc hạ thủ công phu của Pháp VÔ NIỆM còn có những điểm tế nhị hơn :

a)- Khi hạ thủ công phu đến một lúc biển lòng sóng lặng gió yên, mặt phẳng của Chơn Tâm được trải ra cho ta trực tiếp với bổn tánh. Đến đây chừng như xong việc, nhưng không hẳn thế. Có thể vì ta tỉnh táo quá chừng, tiếp xúc thẳng với Chơn Tâm Bổn Tánh, để rồi lọt vào kẻ hở có chủ thể, có khách thể của nhị nguyên tương đối, chớ không phải kiểu như mình uống nước, lạnh nóng tự hay. Hoặc cảm giác thanh lương an lạc nầy kéo dài được độ 5 - 10 phút, rồi vọng niệm sóng lòng lại tiếp tục phủ lên. Đó là một điểm để cho ta biết việc giải thoát chưa xong vậy.

b)- Khi hạ thủ công phu tiến được đến mức biển lòng sóng lặng gió yên, nhưng không phải trong suốt im lìm như “muôn dậm không mây muôn dậm trời”, mà là tực như sương mờ che khuất rặng núi, như sáng sớm mặt trời chưa lên, như trăng rằm bị chuyển mưa. Đấy là điều thứ hai cho ta biết chưa hoàn toàn giải thoát, hãy còn ở trong chân trời của ông hổn độn.

c)- Mặc dù suốt trong đi đứng nằm ngồi ta thấy hình như thênh thang vô sự, tâm thể phẳng lặng như tờ, nhưng có lúc phát lên cao hứng tựa như kinh Bà La Môn nói : Xưa kia chúng ta ở trên cõi trời sung sướng, nhìn xuống dưới nầy thấy ánh sáng không biết ra sao, cao hứng muốn xuống coi cho biết. Xuống đây mắc kẹt không về được. Đây là điều thứ ba, để biết được ta chưa giải thoát.

d)- Hoặc đột ngột bị hoàn cảnh dồn ép vào ngõ bí, không lựa là cảnh thuận hay cảnh nghịch, tinh thần trở nên lạng quạng nhất thời chỗ đứng bị lung lay.

LỤC TỔ HUỆ NĂNG có nói :” Niệm trước mê là chúng sanh, niệm sau ngộ là Phật, mới hồi nảy đắm cảnh là phiền não, bây giờ lìa cảnh là Bồ Đề”. Lại nói :” Các ngươi hãy thận trọng, đừng khai tri kiến chúng sanh... “. Như thế nghĩa là sao ? Nghĩa là bổn tánh vốn không chúng sanh hay Phật, vốn nguyên chất như vậy. Cho nên hễ động dụng theo chúng sanh, theo tướng theo điên đảo, qui y với xác thân là thành chúng sanh. Còn động dụng theo Phật theo Tánh, theo chánh biến tri, theo hướng nội là thành Giải Thoát (Phật). Cho nên mặc dù khi tâm thể được Vô Niệm cũng phải ý thức hàm dưỡng để đừng Khai Tri Kiến Chúng Sanh. Tức là trong cuộc sống hằng ngày, ta cũng ăn cũng uống cũng sinh hoạt, đi đứng nằm ngồi mà lòng vẫn thảnh thơi vô sự. Khi xúc duyên tiếp cảnh, động dụng sáng suốt phân minh, không bị mê lầm chạy lệch ra ngoài vòng bổn tánh. Đến mức độ mà Bồ Tát ĐẠI HUỆ nói trong Kinh Lăng Già là :”Kim thế hậu thế tịnh” tức là vĩnh viễn thanh tịnh. Đây là điều thứ tư, để chota biết được là giải thoát hay chưa vậy?

21.- Pháp VÔ NIỆM với Y ĐẠO là một hay khác ?

-Không phải một cũng không phải khác. Tại sao ? Ngày nay chúng ta bị rơi vào thế hệ khoa học kỹ thuật vật chất tiến đến trình độ năm châu họp chợ. Nhìn trở lại con người, cuộc sống càng ngày càng cách biệt với trật tự thiên nhiên, con người càng ngày càng sát mặt nhau hơn, mà lòng dạ càng ngày càng cách biệt. Tất cả những văn minh cục bộ được cho là tương đối đẹp đẽ, đều bị thế vật chất năm châu họp chợ phá hũy, làm cho con người rơi vào cái thế hoặc phải thủ tiêu hẳn năng lực khoa học kỹ thuật vật chất năm châu họp chợ đi, để trả về với thời kỳ cục bộ, hoặc con người phải nổ lực tìm cho ra con đường hướng thượng khắp mọi lãnh vực tinh thần, để cho xứng với thế vật chất năm châu họp chợ, thì cuộc sống mới mong lấy lại thế quân bình.

Phương chi ngoài nhân sự ra, trật tự thiên nhiên đã đến hồi nối tiếp xảy ra nhiều biến cố, vận thế vận tốc của địa cầu đã lệch lạc đi nhiều, không biết đến lúc nào sẽ xãy ra một cuộc đổi cực ?

Trải qua một thời gian dài đăng đẳng, nền văn minh Y Đạo Á Đông đã bị lòng người đóng cứng làm chết mất đi sức biến hóa, cho đến ngày nay đã trở thành hoàn toàn thất truyền phá sản, trong đó có những quảng thời gian xen kẻ, nhờ Thiền học Phật Giáo An Độ du nhập vào Trung Hoa biến thành một sinh lực mới để tiếp dưỡng hơi tàn cho Y ĐẠO. Đến ngày nay, có thể nói Thiền học cũng bị phá sản vàthất truyền luôn ?

Con người là một sinh vật xuất hiện từ thiên nhiên, thuộc về của trật tư thiên nhiên, hoàn toàn theo mạng lệnh của trật tự thiên nhiên mà tồn tại. Con người muốn tồn tại phải hoàn toàn ứng hợp với trật tự thiên nhiên, nhất là giai đoạn năng lực của địa cầu đã xuống dốc, con người lại càng cần phải ứng hợp với trật tự thiên nhiên hơn nữa, để khỏi phải thêm một bàn tay phá hoại. Đây quả là một định nghĩa cho Y ĐẠO, mà cũng là một minh chứng cho ta thấy Y ĐẠO phải được vãn hồi.

Con người dù có muốn ứng hợp với trật tự thiên nhiên đến đâu chăng nữa cũng không thể theo dõi thiên nhiên mà bắt chước lấy từ chút từ chút cho được. Chỉ có một cách duy nhứt là con người phải trở lại với chính mình là hoàn toàn ứng hợp nhất. Nay cả Y Đạo lẫn Thiền Đạo đều bị thất truyền phá sản, cả hai đều trở thành quá độ, con người biết nương nơi đâu, để trở lại với chính mình cho ứng hợp với trật tự thiên nhiên ? Trong giai đoạn vật chất năm châu họp chợ, cộng với trật tự thiên nhiên đã xê dịch chánh thường, con người trở nên hoang mang lạc lõng. Đó là cơ để cho Pháp VÔ NIỆM nương vận mà thành hình vậy.

22.- Xin phân biệt rõ ý nghĩa Y ĐẠO và THIỀN ĐẠO ?

- Tất cả ch1ng sinh cũng như con ngừơi đều là tác phẩm của trật tự thiên nhiên, tụ nó không thể không ứng hợp với trật tự thiên nhiên, chỉ vì tâm mê, nên dong ruổi theo đà hướng ngoại, tạo thành thế vặn tréo cho cuộc sống, làm cho cả thân lẫn tâm đều bệnh.

Trật tự thiên nhiên là Đạo, cuộc sống thuận với trật tự thiên nhiên là cuộc sống có Đạo. Nay cuộc sống thuận với trật tự thiên nhiên đã bị đổ vỡ, cả thân lẫn tâm đều bị khổ đau bệnh tật. Y khoa chỉ căn cứ vào lằn mức chánh điên đão, cắt khứa lấy một khúc bệnh thân để chữa trị, và dựng lên danh từ Y Khoa. Còn Thiền học cứ xoắn ngay căn cội của tâm mê mà lập ra một lối giải thoát gọi là Thiền Đạo. Còn Y Đạo, thì gốc của nó vốn là là đạo giải thoát, nó bao gồm cả pháp giới vật chất, thâm nhập vào tận nguồn cội tâm linh. Cho nên Y Khoa chỉ là ngọn ngành.

Chữ Y tùy thuộc vào đứng riêng một mình hay có chữ ghép mà định nghĩa giá trị khác nhau. Riêng một chữ Y, thì có nghĩa là điều chỉnh sửa trị.

Con người là một tác phẩm bao gồm cả hai hệ thống vật chất lẫn tinh thần, vì thế nên công việc điều chỉnh hay sửa trị không thể chỉ ở hệ thống vật chất hay tinh thần không mà đủ. Phương chi nhiều cá nhân họp lại thành gia đình, nhiều gia đình họp lại thành xã hội, họp xã hội thành quốc gia, thành thế giới. Và thế giới bao gồm cả hữu tình và vô tình, tất cả đều hoàn toàn lệ thuộc vào trật tự thiên nhiên.

Cá nhân bệnh thì gia đình bệnh. Gia đình bệnh thì xã hội bệnh. Xã hội bệnh thì quốc gia bệnh. Mỗi quốc gia đều bệnh thì thế giới sụp đổ đau thương, vạ lây đến cả hửu tình và vô tình.

Cuộc sống của chúng sanh không thể chỉ nói tâm không mà đủ, mà trong đó còn bao gồm ăn uống sanh hoạt, hoàn cảnh, khí hậu, tâm tư, xã hội, truyền thống... Huống chi còn thêm điều kiện vật chất năm châu họp chợ nữa. Do đó, Y Đạo có một cái nhìn suốt từ bao la vô tận xuyên qua vạn hửu, thâm nhập vào tận thân tâm của chúng sanh, vào đến tế bào, vi trùng, vi khuẫn, nguyên tử..., để thấy đến toàn bộ hệ thống trật tự, để biết thật rõ khi có bịnh tật, dù bệnh ở thân hay ở tâm, đều tìm đến tận chỗ kẹt mà gở, hầu trả về với trật tự thiên nhiên, mà thỏa mản với cách nhìn không hai. Đó là chỗ khác và giống nhau giữa Y Đạo và Thiền Đạo vậy.

Lại nữa, cách làm việc của Y Đạo không chỉ nhắm vào mục đích giải thoát con người, mà còn bao hàm cả hửu tình động vật nữa. Về chữa trị, nhỏ từ bệnh thân bệnh tâm, bệnh cá nhân, bẹnh gia đình, bịnh xã hội, lớn đến bịnh quốc gia, thế giới đều không thể lọt qua tầm mắt nó được. Về đặc điểm tương đồng với Thiền Học là cái chuôi cuộc sống đều nằm ở TÂM THỂ VÔ NIỆM vậy.

23.- Tự mình có thể trắc nghiệm lấy trình độ tiến triễn của Tâm Linh không ?

- Muốn tự trắc nghiệm lấy mình, trên dặm đường hạ thủ công phu, không cách nào khác hơn là phải y cứ vào vọng tâm mà nghiệm xét. Hãy nhận định kỹ trạng thái vọng tâm của ta khi mới bắt đầu hạ thủ công phu, thì tự khắc thấy được trình độ dần dà tiến triển, cuộc sống tinh thần càng ngày càng được ổn định hơn, yên vui hơn. Chuyện nầy không đợi người ngoài cuộc nhận biết mới là chắc, vì việc làm đã có phương pháp, có bản đồ, có kỹ thuật. Cứ y vào đấy là thấy ngay. Mà cũng có thể hoặc bạn đồng tu bên cạnh thấy được./.

DUY KỲ TÂM TỊNH TỨC PHẬT ĐỘ TỊNH SIÊU TRẦN TOÁT YẾU

1.- THÂN CHÍNH GIÁC

Tấm thân là vật chất,

Vốn tổ hợp vô thường,

Nguyên lai không hay biết ?

Không thể có nhiễm tịnh,

Không thể có phân biệt,

Cũng không tham sân si,

Không đam mê dục lạc,

Vốn tuyệt đối tĩnh chỉ,

Tùy duyên mà biến khác,

Duyên mê thành trói buộc,

Duyên ngộ thành giải thoát,

Có thân chưa phải lụy,

Lụy tại chỗ có biết,

Nếu đạt sâu thân giác,

Nhất thời thành giải thoát.

2.- CHƠN TÂM BỔN TÁNH

Muốn phát hiện Chơn Tâm,

Cùng mặt thật bổn tánh,

Phải quét sạch vọng niệm,

Cho tâm thể chính thường,

Trả về với tĩnh lặng,

Trong suốt tợ như gương,

Mới viên thành giải thoát./.

CÔNG PHU HÀM DƯỠNG

Công cuộc cách mạng toàn diện cuộc sống con người trong lảnh vực Thiền học, dù phương pháp kỹ thuật của người hướng dẫn có khéo léo đến đâu, hành giả cũng cần phải ý thức 5 điều khó là : biết khó, thực hành khó, chứng khó, bỏ khó và dụng khó. Như thế nghĩa là sao ? Tại sao cần phải chứng mà lại bỏ, và tại sao bỏ lại khó ?

Thực ra, nói biết, nói thực hành, nói chứng, nói bỏ, nói dụng, chẳng qua chỉ là nhắm vào khối vọng tâm mà nói vậy thôi. Kỳ thực, Đạo vốn y nguyên, từ xưa vốn thế, muôn thuở thường hằng, không tăng không giảm, lấy đâu để nói biết, nói thực hành, nói chứng, nói bỏ, nói dụng ? Thế mới biết, nói biết là biết cái không biết,, nói thực hành là nói làm cái không làm, nói chứng là chứng cái không chứng, nói bỏ là bỏ cái không bỏ, nói dụng là dụng cái không dụng. Như thế mới gọi là biết diệu, làm diệu, chứng diệu, bỏ diệu và dụng diệu.

Như thế nghĩa là sao ? Nghĩa là phải đi đến chỗ lúc nào cũng như lúc nào, đều phải tuyệt diệu một cách tự nhiên như nhiên. Vì thế nên mới có chuyện công phu hàm dưỡng.

Ta vẽ một hình tròn, dù nhỏ bằng đầu kim đi nữa, nếu đã tròn, thì mở ra bao lớn cũng tròn, nếu méo, thì càng mở rộng ra càng thêm méo. Đã là con sư tử, dù ở trong thai vẫn là sư tử, cho nên không thể có chuyện nuôi con dê già lâu năm cho thành sư tử. Tuy nhiên, con sư tử mới lọt lòng mẹ được mấy hôm, dù có biết vươn vai gào thét chăng nữa cũng vẫn còn phải dược tiếp dưỡng bằng sữa mẹ đến bao giờ được trưởng thành. Cho nên, từ nhân tướng đến quả tướng, quảng đường dài nầy, công phu hàm dưỡng có một giá trị to tát bao trùm.

Đã trót có cái thùng đựng rác, rác chưa đến nổi đầy tràn, mà có chủ ý đập vở thùng, thủ tiêu cả rác, mặc dù khi đập vở chắc chi rác rến không tung tóe ? Nhưng thùng đã vở, thì không còn cái để đựng, rác rến tung tóe cũng được thu xếp lần hồi. Việc làm nầy trông có phần táo bạo và đột ngột.

Cũng một cái thùng rác, với một thời gian dài, rác đựng đầy nhóc tràn ra ngoài, cái thùng cũng được cũng cố lại cho bền chắc hơn. Nay muốn thủ tiêu cho dứt khoát mà phương pháp trên không thể áp dụng, thì chỉ còn có cách tuần tự trút hết rác mang vứt đi, rồi theo đó sẽ phá vở cái thùng cho mất tích. Hai việc làm, hai đường lối, hai kết quả, mỗi mỗi đều có khôn ngoan và kỹ thuật khác nhau.

Trong thời kỳ kẹt đâu gở đó, chú trọng hoàn toàn đến cơ duyên khai thị, mở chỉ cho thấy thẳng bổn tâm bổn tánh vốn có một giá trị độc đáo. Thí dụ : Có người hỏi Tổ BỒ ĐỀ ĐẠT MA :”Cư sĩ còn vợ con dâm dục, đồ tể còn sát sanh làm sao thành Phật được?”.

-ĐÁP : “Đây không bàn đến đồ tể sát sanh hay vợ con dâm dục, mà chỉ bàn đến việc thấy tánh (Kiến tánh). Khi đã Kiến tánh, thì nghiệp sát nghiệp dâm tự nó rỗng lặng, khỏi cần phải mó tay vào”.

Lại nói :”Từ phàm vào thánh phải nên ngừng nghiệp dưỡng thần, tùy phận qua ngày, tự nhiên nhập diệu”

Lại nói :”Khi đã Kiến tánh, dù có học nữa cũng được, không học chả sao, nếu không khéo giữ càng học càng chuyển sanh mê muội”.

Với LỤC TỔ HUỆ NĂNG, khi môn đồ được khai ngộ rồi, thì Ngài dạy rằng :”Từ đây về sau đừng Khai Tri Kiến Chúng Sanh, mà phảibiết kính trên nhường dưới, thương xót kẻ nghèo nàn, học rộng nghe nhiều, suốt lý chư Phật”.

Thế thì khuyên bảo đừng cần học hay cần phải học rộng nghe nhiều ... trong đó đều có ngụ ý công phu hàm dưỡng, chớ không phải thứ ngôn ngữ chết cứng như người ta thường tưởng, cũng không phải là thứ có kẻ hở bời rời. Như thế, điểm trọng tâm hoàn toàn nằm ở Kiến tánh mà thành tác dụng.

Đến thời kỳ hạ thủ công phu bằng thoại đầu, bằng công án, bằng chỉ quán, bằng hô hấp tĩnh tọa, để tìm kiếm cái trút sạch rác trong thùng, lẽ cố nhiên sự nổ lực và công phu hàm dưỡng cũng phải có khác. Cả hai thời kỳ đến nay đều đã trở thành quá độ, lổi thời.

Nay ta muốn có một kỹ thuật siêu tuyệt, hoàn toàn ứng hợp với thời thế cơ duyên của thế kỹ khoa học kỹ thuật vật chất năm châu họp chợ nầy, tất nhiên ta không thể không bước vào thời kỳ siêu độ, áp dụng cả hai thủ đoạn của hai thời kỳ một lúc trong khuôn khổ kỹ thuật, để nắm vững cơ thành công. Thì lẽ cố nhiên công phu hàm dưỡng cũng phải theo đó mà trở nên siêu tuyệt. Nhưng, ngược lại, lẽ ra mục công phu hàm dưỡng nầy không cần phải đề cập. Tại sao ?

- Sau khi hành giả bắt gặp được cái “TÂM THỂ VÔ NIỆM” tức là đã giáp mặt với Chân Như Bổn Tánh rồi, từ đây về sau hoàn toàn tùy thuộc vào chí khí hướng thượng của mỗi người. Phương chi công phu hàm dưỡng tuy không ngoài đi dứng nằm ngồi, nhưng vẫn siêu ra ngoài đi đứng nằm ngồi của cuộc sống. Huống chi công phu hàm dưỡng của phép Vô Niệm Viên Thông lại càng đặc biệt hơn.

Hơn nữa, ngoài việc hạ thủ công phu nhắm hướng Tâm Thể Vô Niệm ra, còn có biết bao nhiêu kinhsách nhứt thừa liễu nghĩa như Kinh KIM CANG, PHÁP HOA và PHÁP BẢO ĐÀN của Đức LỤC TỔ, THIỀN HẢI MINH CHÂU và GIẢI THOÁT HỌC... lúc nào cũng là ngọn đuốc soi đường đưa ta đi thẳng vào toàn bộ cuộc sống.

Xưa, Lục Tổ HUỆ NĂNG đến với NGŨ TỔ, sau mấy phút khám nghiệm, NGŨ TỔ bảo :” Thôi, hãy đi xuống nhà dưới cùng làm việc với mọi người”. Lục Tổ thưa :” Tự tâm của đệ tử luôn luôn thường sanh trí huệ, chẳng lìa tự tánh tức là phước điền, chẳng hay Hòa Thượng còn sai làm việc chi nữa ?

- Ngũ Tổ nói :”Thằng mường mán nầy căn tánh sáng quá...!? Thử hỏi, với tinh thần đó, công phu hàm dưỡng có còn thành vấn đề nữa không ?

Thiền sư TRÍ HOÀN nương tựa với NGŨ TỔ nhiều năm, tự tin rằng mình đã được chánh thọ, tách rời đến một nơi xa xôi kết am ở ẫn, ngồi hoài không nằm suốt 20 năm, tình cờ HUYỀN SÁCH là đệ tử của Lục Tổ HUỆ NĂNG đi du phương đến gặp.

-HUYỀN SÁCH hỏi :” Ngài ở đây làm chi ?”.

Đáp :”Nhập định”.

HUYỀN SÁCH hỏi :”Khi Ngài nhập định là hửu tâm mà nhập hay vô tâm mà nhập. Nếu hữu tâm mà nhập, thì lý ưng bò bay máy cựa cũng phải được Định. Nếu vô tâm mà nhập, thì cây cối ngói gạch vô tình cũng phải được Định”.

Giây lâu TRÍ HOÀN đáp :”Ngay trong khi tôi nhập định, tôi không thấy có cái tâm hửu vô”.

HUYỀNSÁCH nói :” Nếu không thấy có cáitâm có hữu có vô tức là thường định, mà đã thường định sao lại có nhập có xuất ?

TRÍ HOÀN làm thinh giây lâu rồi hỏi :” Thầy của ông là ai?”.

HUYỀN SÁCH đáp : “Lục Tổ HUỆ NĂNG”.

TRÍ HOÀN hỏi :” Lục Tổ nói thế nào ?”.

HUYỀN SÁCH đáp :” Chỗ thầy tôi nói là nhiệm mầu, rỗng rang, tròn đầy, vắng lặng, thể và dụng như như, 5 ấm vốn không, 6 trần không phải có, không ra không vào, không định không loạn, tánh thiền không trụ, lìa cái trụ vắng lặng của thiền, tánh thiền không sanh, lìa cái tưởng sanh thiền, tâm như hư không, cũng không có cái tâm suy lường hư không nữa”.

Thế rồi cả hai người dắt nhau đến Lục Tổ, ra mắt Lục Tổ kể hết tự sự.- Tổ bảo :”Đúng như vậy !”. Và thương hại nên có lời khai thị :”Đạo do tâm ngộ, há phải do ngồi, ngồi hoài còm lưng có ích gì cho Đạo !?”. Rồi lại nói kệ rằng :

“Sống ngồi hoài không nằm,

Chết nằm hoài không ngồi,

Vẫn là bộ xương thôi,

Sao lấy làm công khóa?”.

Từ đó, TRÍ HOÀN mới vở lẽ. Như thể đủ biết cái mê của chúng sinh chẳng ai giống ai, nhân duyên của mỗi người đều khác.

Nếu công phu hàm dưỡng phải bao gồm cả đi đứng nằm ngồi lồng vào cuộc sống, không công phu hàm dưỡng, thì hóa ra đầu voi đuôi chuột, vậy phải làm thế nào ?

Thực ra, cuộc sống nầy nếu có giây phút nào bỏ quên Bổn tánh, là bắt đầu rơi vào sa đoạ. Nếu không căn cứ vào Tâm Thể Vô Niệm, để làm tay lái thường xuyên, thì chỉ nam cuộc sống sẽ mất. Nếu trụ vào một tướng nào, thì đã bị rơi vào tướng. Nếu không trụ vào tướng, mà trụ vào không, là đã bị rơi vào không. Cho nên phải là không trụ. Và điều quan hệ là phải nhập vào cuộc sống cho thật liền. Cho nên, nếu muốn công phu hàm dưỡng được nhập diệu, thì phải lấy cuộc đời làm lò, thường xuyên hồi quang phản chiếu, biện chứng nghịch lý, đề cao cảnh giác làm lửa, để trui luyện cho chính con người của mình mãi mãi đến bao giờ viên mản vô thượng giải thoát, vì đời với Đạo không phải hai. Nếu lìa đời mà tìm Đạo là không tưởng. Lục Tổ có dạy đồ đệ :”Các ngươi hãy thận trọng đừng khai tri kiến chúng sanh”. Đã là kẻ có chí xuất trần, thì bao nhiêu đó cũng là nhiều lắm, nếu thiếu chí khí xuất trần, muốn tĩa ngón chân cho vừa chiếc giày, e không khỏi có phần thương tổn ?

K Ệ R Ằ N G :

“Tất cả đều không dè,

Với tấm thân vật chất,

Bổn lai không hay biết,

Không tử sanh phân biệt,

Cũng không tham sân si,

Không đam mê dục lạc,

Không đòi hỏi thèm khát,

Vốn tuyệt đối bình thường,

Không hề có rắc rối,

-Vậy tại sao bây giờ,

Lại phát sanh hệ lụy,

Quái gở từ đâu ra,

Do đâu thành trói buộc ?

-Tại sao không thắc mắc,

Để phát khởi kỳ tình,

Giải thoát cả thân tâm,

Nhất thời liền an lạc !?.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.