Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng
Hạnh Phúc Kỳ Diệu
- Tác giả
- TT Thích Phụng Sơn
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
CHƯƠNG 09 - THỰC HÀNH DIỆU PHÁP THIỀN TỊNH ĐỂ SỐNG ĐỜI AN VUI
KHỎE MẠNH CÙNG CHỮA TRỊ CÁC THỨ BỆNH TẬT
Sau khi đọc bài Niệm Phật, Trì Chú, Cầu Nguyện và Quán Tưởng Để Chữa Trị Các Bệnh Tật Theo Phương pháp Mầu Nhiệm của Diệu Pháp Thiền Tịnh, chúng ta đã biết rõ phương pháp chữa bệnh của đạo Phật dù là thân bệnh hay tâm bệnh trong mấy ngàn năm qua rất là tiến bộ và rất là phù hợp với những khám phá mới mẻ nhất của khoa học ngày nay.
Những vị nào muốn sống cuộc đời an vui, lành mạnh và hạnh phúc xin đọc thêm cuốn Diệu Pháp Thiền Tịnh: Thực Hành Tu Tập và Quán Tưởng Đức Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát Để Sống Đời An Vui, Lành Mạnh Và Hạnh Phúc. Nếu chúng ta thực hành theo phương pháp giản dị nhưng mầu nhiệm đó, chúng ta sẽ khai mở được suối nguồn tâm linh kỳ diệu vô cùng. Ngoài ra, với những ai có bệnh tật thì sự thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh để làm cho chóng gia tăng sự lành mạnh. Bên cạnh sự săn sóc và thuốc men của bác sĩ, thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh làm cho chúng ta được an vui, thoải mái, tràn đầy năng lực, tinh thần minh mẫn, cơ thể được chóng bình phục và sống với niềm hạnh phúc bao la.
Cách Chữa Trị Các Bệnh Tật
Sau khi chúng ta dâng hương lễ Phật, trì chú, ngồi thiền, thiền hành, tụng kinh và quán tưởng hình ảnh mầu nhiệm của Đức Quán Thế Âm thân thể chúng ta trở nên trong sáng, nhẹ nhàng, thoải mái, tâm chúng ta an vui, tĩnh lặng, rộng lớn, bén nhạy, tràn đầy tình thương yêu trong sáng, sự hiểu biết chân thật, niềm hạnh phúc kỳ diệu, chúng ta thực hành Từ Bi Quán. Từ Bi Quán gồm phần thấy rõ thân thể của mình vốn tràn đầy tình thương yêu bao la hướng đến mọi người và mọi nơi. Sau khi đi sâu vào trạng thái an vui kỳ diệu, chúng ta thực hành sự chữa trị bệnh tật. Phương pháp chữa trị bệnh tật này dù có từ ngàn năm nay nhưng lại rất phù hợp với những khám phá và áp dụng phương pháp chữa trị bệnh tật mới mẻ nhất của các bác sĩ nổi danh như bác sĩ Dean Ormish thuộc trường đại học Y Khoa Baylor College, bác sĩ Herbert Benson thuộc trường đại học Y Khoa Havard hay bác sĩ Bernie Segel thuộc trường y khoa Yale cùng rất nhiều bác sĩ chuyên môn chữa trị bệnh thân thể và tâm thần khác.
Điều tốt đẹp, tích cực, ích lợi và mầu nhiệm nhất khi thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh là chúng ta sống đời an vui hạnh phúc và lành mạnh mà không tốn kém gì cả. Khi sống bệnh tật và khổ đau thì chúng ta cho nếu được an vui khỏe mạnh là một phép lạ. Khi thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh thì chúng ta thấy sức khỏe gia tăng và niềm an vui rộng lớn vốn rầt tự nhiên, rất bình thường. Điều ấy cũng giống như lời của bác sĩ Roman W. De Santis, giám đốc khu chữa trị bệnh tim thuộc bệnh viện Masachusetts và cũng là giáo sư của trường Đại Học Y Khoa Havard cho rằng cách chữa bệnh theo phương pháp phối hợp sự thoải mái, thiền, quán tưởng, ăn chay cùng sống đời an lành với những kết quả tốt đẹp của bác sĩ Ormish là “Không có gì là đặc biệt cả… Bác sĩ Ormish đề nghị vài sự thay đổi lối sống để chúng ta sống giản dị và không tốn kém.”
Đạo Phật trong hơn hai ngàn năm trăm năm qua đã thấy rõ tâm của chúng ta là yếu tố rất quan trọng trong việc tạo ra sức khỏe thể chất cũng như tinh thần. Do đó, khi tu tập Diệu Pháp Thiền Tịnh, chúng ta thực hành cách duy trì và phát triển sức khỏe về thể chất cũng như về tinh thần để sống đời an vui và lành mạnh. Ngoài ra, chúng ta còn thực hành cách phòng bệnh cùng chữa trị các bệnh tật nếu đang có. Các loại bệnh gồm có bệnh về thể chất và bệnh tinh thần. Như thế khi thực hành đạo Phật, chúng ta:
Duy trì và phát triển sức khỏe tổng quát:
Nhiều bác sĩ khuyến khích chúng ta phải hoạt động, phải vui vẻ, phải có những ý tưởng tốt đẹp về chính đời sống của mình. Phần này đã được những vị tu tập Diệu Pháp Thiền Tịnh thực hành hằng ngày và đạt được những kết quả tốt đẹp trong đời sống.
Làm cho mình trở thành người vui vẻ, yêu đời và lành mạnh:
Nhiều người có thái độ tiêu cực về cuộc sống, hay buồn rầu chán nản và thường có cảm tưởng là mình không được khỏe, không được bình thường, bị yếu hay bệnh. Đa số những người đó thật chẳng có bệnh gì ngoài ý tưởng là mình có bệnh nên dù họ đi khám nhiều bác sĩ mà không tìm ra được nguồn bệnh. Bác sĩ Ormish cho đó là những người tự nghĩ mình có bệnh, tiên tri mình có bệnh và tự mình chứng tỏ lời tiên tri ấy là đúng bằng cách tạo bệnh cho mình. Đó chẳng khác gì những người sợ ma và “tạo” ra hình ảnh ma để làm mình sợ hãi.
Cách giúp chúng ta ra khỏi vòng luẩn quẩn này là thực hành quán tưởng mình đang thực hành một môn thể thao ưa thích, thấy mình hoạt động hăng say, vui vẻ, thoải mái, linh động. Thấy rõ tất cả bộ phận trong người đều tràn đầy năng lượng trong lành, tràn đầy sự tươi mát, lành mạnh và trẻ trung. Riêng những vị nào bị các chứng bệnh thuộc thân thể xin áp dụng cách chữa trị mầu nhiệm qua sự quán tưởng cùng lúc đón nhận sự săn sóc của bác sĩ. Chúng ta khi bị bệnh luôn luôn cần sự săn sóc của bác sĩ chuyên môn, đó là điều rất cần thiết. Ngoài ra, khi thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh sẽ làm gia tăng hiệu lực của thuốc men cùng sự săn sóc của bác sĩ. Tôn giáo không thay thế bác sĩ, tôn giáo tiếp tay với các bác sĩ để giúp cho những kẻ bệnh hoạn được chóng an vui và lành mạnh.
Đối với những người bị bệnh, chương trình quán tưởng chữa bệnh được thực hành sau mỗi khóa tu tập sẽ đem lại nhiều sự tốt đẹp, gia tăng sức khỏe, khả năng chống trả bệnh tật cùng giúp chúng ta được nhiều an vui hạnh phúc. Ngoài ra những giờ nào rảnh rỗi, chúng ta có thể thực hành thêm càng nhiều càng tốt phương pháp chữa trị bệnh tật.
Cách Quán Tưởng Để Chữa Trị Các Loại Bệnh Thể Chất
1. Làm Cho Tim Lành Mạnh:
Những người tim còn tốt và những người bị bệnh tim.
a. Cách giúp cho tim mạnh khỏe lâu dài:
Nhìn vào hình vẽ quả tim lành mạnh, thấy rõ các phần và mạch máu của tim. Nếu có được hình ảnh trong truyền hình hay băng video để quán tưởng theo thì rất tốt vì bác sĩ chuyên viên tim Ormish nói rõ thấy hình ảnh quả tim bằng máu, hoạt động thật sự như chiếu trên màn ảnh thì tốt hơn nhiều khi thực hành quán tưởng.
Sau khi thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh và quán tưởng toàn thân khỏe mạnh, vị nào muốn tim được mạnh khỏe quán tưởng hình ảnh của trái tim đang đập một cách mạnh khỏe. Các mạch máu và quả tim tươi mát, lành mạnh, đầy năng lực trong lành và tốt đẹp. Những vị trung niên, cao niên và những người chịu nhiều căng thẳng, áp lực từ công việc làm và đời sống hàng ngày thực hành rất tốt đẹp. Phối hợp Diệu Pháp Thiền Tịnh với đi bộ hay thiền hành, ăn chay hay ăn nhiều chất rau tươi và có nhiều chất xơ, trái cây, không hút thuốc và uống rượu cùng sống đời sống thoải mái bằng cách làm giảm đi những áp lực trong đời sống.
Đạo Phật là đạo chân thật nên chúng ta hiểu rõ sự chữa trị của bác sĩ chuyên môn rất cần. Bên cạnh đó, sự thực hành quán tưởng đem đến cho ta nhiều điều lợi ích về sức khỏe mà y khoa hiện nay chưa giúp cho chúng ta có được. Tất cả những phương pháp quán tưởng dưới đây để chữa trị các bệnh tật được thực hành song song với sự chăm sóc thuốc men của bác sĩ.
b. Cách quán tưởng chữa trị bệnh tim
Những người bị bệnh động mạch vành tim đóng chất cholesterol làm nghẹt dần mạch máu và tim có thể bị ngưng đập cấp tính thực hành quán tưởng tẩy sạch các chất nguy hại đó. (Bác sĩ Ormish nói rõ cách quán tưởng như sau: Nhìn hình của quả tim có các động mạch vành tim bị đóng chất cholesterol làm cho máu chậm lưu thông. Nhìn hình này một phút. Nhìn hình quả tim lành mạnh và nghiên cứu thật rõ trong nhiều phút rồi thấy rõ hình này trong trí. Sau đó, nhìn quả tim bên trái (bệnh), rồi chuyển sang nhìn quả tim bên phải (lành mạnh) ngay). Người tu Thiền Tịnh thì quán hình quả tim lành mạnh và cùng quán tưởng thấy ánh sáng tỏa chiếu từ Đức Quán Thế Âm xoáy trong mạch máu vành tim làm cho mạch máu được thông suốt và thấy quả tim trở nên lành mạnh vì các chất đóng vào vành mạch máu tim bị loại đi.
Cách quán tưởng loại trừ chất dơ này cũng giản dị và tùy theo ý của mỗi người. Có người tưởng tượng thấy một cái máy quay chiếc chổi bằng nhựa rất nhỏ chạy bên trong mạch máu quét sạch trơn phía trong mạch máu. Có người tưởng thấy những sinh vật nhỏ mà thân là bàn chải đánh sạch mọi chất bên trong mạch máu. Như thế tùy theo ý thích của mỗi người mà quán tưởng những gì hữu hiệu nhất cho sự chữa trị của mình.
Riêng những vị tu tập theo Diệu Pháp Thiền Tịnh và đã quán tưởng rõ ràng ánh sáng tỏa chiếu cùng khắp thân thể, họ quán tưởng rất rõ như sau:
· Đức Quán Thế Âm tỏa chiếu ánh sáng rực rỡ tràn ngập thân thể họ. Ánh sáng ấy đi vào động mạch vành tim. Ánh sáng này rất mạnh mẽ, tỏa chiếu màu vàng rực rỡ như ánh sáng mặt trời, xoay tròn và chạy khắp tất cả các mạch máu vành mạch máu vành tim và làm cho những chất đóng lại (cholesterol) bị tan biến đi.
· Sau đó, quán thấy rõ quả tim mình trở nên mạnh khỏe, tươi mát, trần đầy năng lực và tỏa chiếu ánh sáng tình thương yêu trong lành.
· Giữ hình ảnh quả tim trong lành đó trong tâm, thở vào niệm lành mạnh, thở ra niệm an vui từ 30 lần trở lên.
· Nếu có băng video hình quả tim hoạt động, quán tưởng theo hình đó, thấy rõ trong tâm (quán tưởng) tim mình đang đập và tràn đầy sức khỏe.
Cầu Nguyện
Cầu nguyện là phần rất quan trọng trong việc chữa trị bệnh tật. Sau khi quán tưởng, thân tâm thoải mái, chúng ta cầu nguyện như sau: “Nam Mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát, con thành kính tri ân ngài đã ban cho con nhiều an vui và sức khỏe. Mỗi ngày sức khỏe con gia tăng, quả tim con mạnh khỏe, đời sống con được mọi điều an lành tốt đẹp. Con nguyện cầu cho tất cả mọi người đều được an lành sức khỏe.” Sau đó, hướng tình thương yêu đến mọi người.
2. Cách làm cho áp xuất huyết điều hòa: Những người bình thường và những người bị áp huyết cao (máu)
a. Người bình thường: Duy trì tình trạng tốt đẹp của áp xuất bình thường bằng cách thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh và quán tưởng thân thể khỏe mạnh, thực hành từ bi quán, vận động điều hòa cùng ăn nhiều rau và chất có nhiều xơ. Thực hành đời sống từ bi, trí huệ, và an vui hạnh phúc do kết quả của sự tu tập mang lại
b. Người bị bịnh huyết áp cao: Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh, sau mỗi kỳ tu tập cảm nhận rõ ràng sự thoải mái và nhẹ nhàng của thân tâm và thực hành:
· Quán tưởng quả tim đập lành mạnh, thoải mái, nhẹ nhàng thư thả. Quán tưởng các mạch máu đều tươi mát, mềm mại, có rất nhiều khả năng đàn hồi (thư giãn),
· Quán tưởng hình đức Quán Thế Âm và nguyện cầu ngài ban cho nhiều an lành và sức khỏe, cùng thấy ánh sáng ngài tràn đầy thân thể ta. Mỗi đêm trước khi ngủ nhớ quán tưởng toàn thân trong lành, khỏe mạnh cùng tự mình nhắc nhở ăn uống và thuốc men theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.
· Điều quan trọng hơn nữa là thực hành Từ Bi Quán và sống đời an vui, giác ngộ tràn đầy tình thương yêu trong sáng và sự hiểu biết chân thật.
· Ngoài thiền tĩnh lặng, ứng dụng thiền hoạt động theo sự hướng dẫn trong Diệu Pháp Thiền Tịnh để thân tâm lúc nào cũng thoải mái và an vui trong tỉnh thức.
3. Cách làm cho lồng ngực lành mạnh và thoải mái: Những người bình thường và những người bị chứng hay tức ngực.
a. Những người bình thường: Để gia tăng sự khỏe mạnh và cảm giác thoải mái của lồng ngực chúng ta thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh hàng ngày cùng sự quán tưởng toàn thân khỏe mạnh cùng thực hành Từ Bi Quán. Nếu tập thở được bằng bụng rất tốt (xin xem phần hướng dẫn trong tập Diệu Pháp Thiền Tịnh).
b. Những người bị chứng tức ngực (Angima Pectoris, liên quan đến tim):
· Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh, quán tưởng các bắp thịt nơi ngực buông xả, an ổn, lành mạnh và thoải mái.
· Quán tưởng tim và phổi lành mạnh, tươi mát, chuyển động rất nhịp nhàng tự nhiên và đầy năng lực trong lành,
· Cầu nguyện đức Quán Thế Âm, sau khi thực hành phần Từ Bi Quán, ban cho chúng ta nhiều an lành và sức khỏe,
· Sau đó quán thấy ngài tan thành khối ánh sáng và tràn ngập thân thể ta, phần ngực cùng tim và phổi trở nên thoải mái, mạnh khỏe, an lành,
4. Cách làm cho trí óc luôn luôn thoải mái, thông minh tươi mát, linh động bén nhạy và an vui: Những người bình thường và những người hay bị chứng đau đầu.
a. Người bình thường: Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh và áp dụng thiền hoạt động trong đời sống hàng ngày.
b. Người bị chứng đau đầu:
· Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh từ đầu đến cuối
· Quán tưởng bộ não toàn là một khối ánh sáng trong lành, thoải mái,
· Giữ hình ảnh đó trong tâm và niệm thầm theo hơi thở ra và vào: Lành mạnh, an vui từ 30 lần trở lên
· Cầu nguyện đức Quán Thế Âm ban cho mọi điều an lành và sức khỏe,
· Khi lên giường ngủ, nhớ quán tưởng và cầu nguyện như trên.
5. Cách giữ gìn cho da được tươi nhuận: Người bình thường và những người bị chứng bệnh da sần sùi do nguyên nhân tâm lý:
a. Người bình thường:
Thực hành Diệu Pháp Phổ Môn và quán tưởng toàn thể da bao bọc quanh người được tắm trong ánh sáng rực rỡ mầu nhiệm phát ra từ thân ánh sáng của đức Quán Thế Âm và cầu nguyện ngài ban cho sức khỏe và an vui.
b. Người bị chứng da sần sùi do nguyên nhân tâm lý:
· Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh
· Quán tưởng hình đức Quán Thế Âm tràn đầy ánh sáng và cầu nguyện ngài ban cho sự an lành và sức khỏe,
· Quán thấy ánh sáng từ thân ngài tỏa chiếu đầy thân thể. Ánh sáng lan dần từ đầu, mắt, tai, v.v… cho đến tận gót chân. Tất cả người của ta biến dần thành khối ánh sáng trong lành đó. Làn da của ta tràn đầy ánh sáng trong lành, tươi mát, lành mạnh và mầu nhiệm ấy.
· Giữ hình ảnh tốt đẹp đó trong tâm và niệm từ 30 lần lành mạnh, an vui theo hơi thở vào và hơi thở ra,
· Mỗi tối trước khi đi ngủ cũng quán tưởng và cầu nguyện như trên,
· Áp dụng thiền hoạt động hàng ngày,
· Quán từ bi và làm những việc thiện càng nhiều càng tốt.
6. Cách ăn uống lành mạnh: Những người muốn hướng đến sự ăn uống tốt đẹp hơn mà chưa thực hiện được vì thích ăn thịt cá quá nhiều và những người muốn chữa bệnh phì (quá mập do ăn quá nhiều).
a. Người muốn mình phải ăn uống các chất bổ dưỡng và nhẹ hơn:
· Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh hàng ngày để thân thể và tâm hồn an vui sâu đậm,
· Quán thấy rõ những thực phẩm tốt mình muốn ăn như rau đậu, các thứ có nhiều chất xơ, các loại trái cây,
· Quán thấy những thức ăn ấy được nhai và nuốt từ từ và chúng tỏa ra mùi vị thơm ngon, tinh khiết,
· Quán thấy toàn thân mình tràn đầy nguồn ánh sáng trong lành sau khi ăn và thân tâm thành nhẹ nhàng, trong sáng,
· Nguyện cầu đức Quán Thế Âm Bồ Tát ban cho mọi điều an lành và sức khỏe.
b. Người muốn chữa bệnh phì:
· Thực hành Diệu Pháp Phổ Môn hàng ngày, quán từ bi và hướng lòng từ bi về chính thân thể và đời sống mình,
· Quán tưởng mình ăn uống rất khoan thai, nhai lâu mỗi miếng cơm hay thức ăn nhai 30 lần) và mình thưởng thức mùi vị thức ăn ngon và tinh khiết,
· Quán thấy thân thể mập của mình hiện tại nhỏ lại và biến thành con người lý tưởng mà mình muốn (dĩ nhiên là hợp với thực tế mà mình có thể đạt nhất),
· Quán thấy đức Quán Thế Âm tỏa đầy ánh sáng rực rỡ. Quán thấy thân thể của chính mình tỏa chiếu ánh sáng tinh khiết, trong lành, khỏe mạnh trong hình ảnh mình muốn trở thành. Quán thân tinh khiết theo Diệu Pháp Thiền Tịnh
7. Giữ gìn mắt tốt và sáng: Những người muốn có đôi mắt sáng, khỏe mạnh, tinh anh và những người bị cận thị muốn đừng tăng độ và mắt được khỏe mạnh hơn.
a. Muốn giữ gìn đôi mắt sáng và khỏe mạnh lâu dài: thực hành quán tưởng đôi mắt trong sáng và thoải mái sau mỗi khóa tu tập.
b. Người bị cận thị muốn không bị tăng đồng thời làm giảm độ cận thị và có đôi mắt khỏe mạnh: Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh, quán tưởng đức Quán Thế Âm và cầu nguyện, quán tưởng đôi mắt tiếp nhận luồng ánh sáng từ ngài làm cho đôi mắt thành tinh sạch, mạnh khỏe, thoải mái, tươi sáng.
8. Cách giữ lưng thẳng, xương sống mạnh khỏe: Những người lớn tuổi muốn có lưng thẳng và xương sống mạnh khỏe, những người đang bị chứng đau lưng muốn được hết đau và lành mạnh: Thực hành cách ngồi thiền, thiền hành và quán tưởng theo Diệu Pháp Thiền Tịnh.
9. Những Người Sắp Mổ:
Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh, phần Từ Bi Quán hướng về chính mình, sau đó thực hành quán tưởng trước và sau khi mổ:
a.Trước khi mổ:
Niệm danh hiệu Nam Mô Bồ Tát Quán Thế Âm 108 lần hay hơn nữa, sau đó quán thấy thân thể mình chỉ là một khối ánh sáng trong lành, mềm mại như những sợi bún, rất thoải mái,
· Quán thấy tất cả tay chân, tất cả các phần trong người mềm mại, và lòng vui mừng được những bác sĩ chuyên môn sắc sóc tốt đẹp, thân thể vui vẻ thuận theo sự chăm sóc đó.
· Quán thấy đức Quán Thế Âm Bồ Tát tỏa ánh sáng tràn đầy làm cho các vế giải phẫu được khô ráo, sạch sẽ, tinh khiết, lành mạnh, - Quán thấy đức Quán Thế Âm sau đó tan thành khối ánh sáng rực rỡ và thân thể ta tràn đầy nguồn ánh sáng đó. Thân thể ta chuyển thành nguồn ánh sáng trong lành và cảm nhận cảm giác toàn thân trở nên yên ổn, thoải mái, lành mạnh, an vui kỳ diệu, rồi cầu nguyện:
Nam Mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Con nguyện cầu Ngài ban cho con an lành, sức khỏe và mọi điều tốt lành như ý nguyện. Thân thể của con trong lành, an vui và thoải mái. Thân thể của con vui vẻ nhận sự săn sóc của bác sĩ, vết mổ khô và rất chóng lành. Con cảm tạ Ngài đã ban cho con sự an lành và sức khỏe. Nam Mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.
b. Sau khi mổ:
· Quán thấy đức Quán Thế Âm tỏa đầy ánh sáng trong lành, rực rỡ tràn đầy thân thể của ta,
· Quán thấy ánh sáng rực rỡ đó làm cho các vết mổ được khô ráo, sạch sẽ, tinh khiết, tươi mát và lành mạnh,
· Quán thấy toàn thân mình chuyển thành khối ánh sáng trong lành, an vui, thoải mái rồi quán từng bộ phận trong người theo cách quán thân thanh tịnh thuộc Từ Bi Quán,
· Quán thấy thân ánh sáng đó tỏa chiếu hào quang trong lành, an vui, thoải mái và bước những bước đi an lạc, rồi cầu nguyện:
Nam Mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Con xin thành tâm cảm tạ ngài đã ban cho con an lành và sức khỏe. Toàn thân con giờ đây tỏa chiếu ánh sáng của sự an vui và lành mạnh từ thân Ngài chiếu đến…”
Cách Quán Tưởng Để Chữa Trị Các Bệnh Tâm Thần
Đạo Phật khuyến khích chúng ta duy trì một tinh thần an vui, lành mạnh, tích cực, thông minh và thoải mái trong đời sống hành ngày. Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh hằng ngày giúp cho chúng ta đạt được niềm an vui rộng lớn, sự tỉnh thức trong sáng, sự thấy biết chân thật và sức mạnh tích cực trong đời sống. Khi lòng chúng ta an vui, thân chúng ta khỏe mạnh, tâm chúng ta rộng lớn, trí óc chúng ta bén nhạy thông minh thì người chúng ta tràn đầy năng lượng và có thể thực hiện mọi điều cần thiết để phát triển đời sống tốt đep.
Thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh để chữa trị các chứng bệnh tâm thần. Khoảng một phần ba dân số Hoa Kỳ được xem là có bệnh tâm thần tự nhẹ đến nặng. Sau đây là một số các loại bệnh tâm thần và cách làm cho chúng bớt đi:
1. Bệnh lo âu:
Lo lắng là một điều bình thường như chúng ta lo lắng trước khi một kỳ thi đến, trước khi lên sân khấu, trước khi phải trình bày một chương trình trong một buổn họp. Nhưng nếu chúng ta biến sự lo lắng ấy thành một sự sợ hãi, một mối ám ảnh và tưởng tượng sự thất bại trước khi chúng ta thực hành thì chúng ta sẽ tự làm cho mình thất bại như sự sợ hãi.
Như thế, lo lắng là một điều bình thường khi chúng ta sắp làm một công việc quan trọng, nhưng trong khi lo lắng chúng ta lại tưởng tượng, lại suy nghĩ về những vấp váp có thể xảy ra rồi điều ấy gây cho mình một mối khiếp hãi thì chúng ta cần phải chữa trị. Chúng ta thực hành Diệu Pháp Phổ Môn sau đó đến phần quán tưởng chúng ta quán thấy mình đang ở trong phiên họp hay trong phòng thi, diễn tả hay viết một cách lưu loát đề tài thuyết trình hay làm bài thi. Nếu là lo âu về một cuộc tranh giải thể thao thì chúng ta quán thấy mình đang đánh banh, hoặc chạy, nhảy, bơi lội, v.v… một cách khéo léo, thoải mái nhưng linh động và chính xác theo cách thức tốt đẹp nhất mà mình vẫn thực hành từ trước đến nay.
2. Bệnh sợ hãi hay khiếp hãi (phobia):
Có nhiều chứng sợ hãi như sợ đi cầu thang máy, sợ mèo, sợ ở trong phòng, sợ ở nơi rộng lớn, sợ đi máy bay, sợ đi xe hơi, v.v… Các nỗi sợ hãi ấy có nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng cơ thể chữa trị như sau:
Sau khi tu tập Diệu Pháp Thiền Tịnh, quán tưởng lòng từ bi của mình chiếu sáng mọi nơi. Khi lòng từ bi tràn dâng, lòng mình an ổn, thoải mái, lúc đó quán thấy các vật mình sợ hãi và rải lòng từ bi, những luồng ánh sáng trong lành lên vật đó và cầu nguyện đức Quán Thế Âm ban cho vật ấy hay loài vật ấy được mọi điều an lành. Sau đó quán thấy đức Quán Thế Âm ở trên đỉnh đầu của mình tỏa chiếu hào quang tràn ngập thân thể và tâm hồn mình rồi thấy mình đến và bước nhẹ nhàng, thoải mái lên cầu thang máy, lên máy bay, xe hơi, thuyền bè, v.v… và thấy chúng chuyển động nhẹ nhàng, êm ái, đầy vững chãi và tốt đẹp. Nếu là mối sợ hãi liên hệ đến không gian thực hành quán tưởng như trên rồi thấy mình ở trong căn phòng, nơi chỗ cao, ngoài trời với lòng đầy an vui, thoải mái. Nếu đối tượng sự khiếp sợ là các con vật thì thực hành quán tưởng như trên rồi rải tâm từ bi các con vật. Quán thấy các con vật đó tiếp nhận luồng ánh sáng từ bi và trở nên thân thiện, hiền lành, an vui với mình. Thấy lòng mình tràn đầy tình thương yêu trong lành và rộng lớn.
Riêng với những người sợ ma thì thực hành quán đảnh đồng thời niệm thần chú Lục Tự Đại Minh Chân Ngôn vì thần chú có năng lực nhiệm mầu làm cho mọi loài ma đều trở thành vô hại. Sau đó thực hành Từ Bi Quán, chiếu ánh sáng của tình thương yêu trong lành đến những hình ảnh mình sợ hãi và quán thấy tất cả đều đón nhận ánh sáng mầu nhiệm của tình thương yêu đồng thời nguyện cầu cho họ được siêu sanh Tịnh Độ.
3. Bệnh u uất (Depression):
Theo thống kê 1991 của Hiệp Hội Quốc Gia Sức Khỏe Tâm Thần Hoa Kỳ thì một nửa số người lớn ở Mỹ cho rằng họ hay người trong gia đình họ bị bệnh u uất nhưng đa số lại nghĩ rằng đó là dấu hiệu của sự yếu kém tâm lý chứ không phải là bị thiếu sức khỏe. Do đó, họ đã không tìm đến các bác sĩ để điều trị.
Theo cơ quan nói trên, khi những người có triệu chứng như:
- Thấy buồn bã lâu dài,
- Thiếu thích thú trong các hoạt động đem đến sự vui vẻ,
- Giảm năng lực,
- Thay đổi cách ăn và ngủ,
- Khó tập trung tư tưởng và quyết định,
- Có những mặc cảm tội lỗi, không giá trị, và bất lực,
- Nghĩ đến tự vẫn hay chết,
- Khó chịu hay khóc nhiều.
Đó đúng là những dấu hiệu bày tỏ chứng bệnh u uất. Những người này cần được bác sĩ chữa trị. Ngoài ra, thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh sẽ làm cho sự chữa trị đó càng thêm chóng lành như sau:
Sau phần thực hành tu tập, để dành nhiều thì giờ hơn trong phần quán thân thanh tịnh, an lạc, trong lành và sức khỏe đồng thời hướng lòng từ bi rộng lớn đến mọi người và mọi loài.
4. Các loại kỷ niệm: làm cho ta buồn khổ như có thân nhân qua đời, vợ chồng ly dị, những kỷ niệm về vượt biên, tù đày, thất bại, v.v… Chúng ta thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh, trì tụng thần chú, quán tưởng đức Quán Thế Âm, quán thân tâm thanh tịnh, quán từ bi sẽ làm cho bao nhiêu sự buồn rầu chán nản tan biến đi và nguồn hạnh phúc vô biên sẽ tràn ngập cuộc đời chúng ta.
5. Sự căng thẳng trong đời sống trẻ em:
Con cái đau ốm cũng làm cho cha mẹ bị căng thẳng tinh thần. Do đó, để cho con cái trong gia đình được khỏe mạnh, các vị phụ huynh quan sát để biết rõ tình trạng tinh thần của con em mình. Vì trẻ em ít diễn tả hay không diễn tả được những ý tưởng hay cảm giác bên trong, chúng ta quan sát và có thể thấy các dấu hiệu như lo âu, sợ hãi, u uất. Hiện nay sự căng thẳng trong đời sống các trẻ em gia tăng. Hậu quả là các em bé cũng có thể bị gia tăng mức độ cholesterol, dễ bị nhiễm trùng hay là những bệnh tật khác. Nếu cha mẹ biết con cái gặp khó khăn và giúp các em đương đầu và vượt qua những khó khăn ấy thì sau này các em sẽ lớn lên mạnh khỏe hơn.
Tác giả Barbara Kuczen trong tác phẩm Childhood Stress: How to Raise a Healthier, Happier Child (Các Sự Căng Thẳng Trong Đời Sống Trẻ Thơ: Làm Sao Nuôi Nấng Các Em Bé Lành Mạnh Và Hạnh Phúc Hơn) nêu các triệu chứng trẻ em bị áp lực trong đời sống:
· Dấu hiệu về thể chất: Khó khăn về tiêu hóa hay hô hấp, dễ bị chứng dị ứng, bị đau đầu, có những “tật” liên hệ đến thần kinh, chóng mặt hay bị mạch đập không đều hay nhiệt độ cơ thể không điều hòa.
· Có thái độ chống báng xã hội như hay đánh lộn, ăn cắp, nói dối, phá phách, hung dữ, làm hại thân thể của mình hay đốt lửa làm cháy nhà.
· Trốn tránh thực tại, đè nén những ưa muốn hay tức giận của mình nên hay có những ác mộng, đái dầm, mất ngủ, nghiến răng, học hành kém.
Trong trường hợp nhẹ, cha mẹ tỏ tình thương yêu và tìm hiểu con cái đang bị những khó khăn gì để giúp các em có đời sống tốt đẹp. Trường hợp nặng, đem các em đến chuyên viên chữa trị.
Dù trong trường hợp nào, cha mẹ giúp con cái thực hành một phần Diệu Pháp Thiền Tịnh thì đời sống của các em sẽ rất tốt đẹp:
· Tỏ sự quan tâm, nói chuyện và tỏ tình thương mến đến các em. Hướng dẫn các em niệm Phật và cầu nguyện cho các em được sức khỏe. Tập cho các em đi thiền hành chậm và nhanh như một trò chơi làm giảm sự căng thẳng.
· Tập cho các em cách thở thoải mái khi ngồi, khi học bài, khi ăn cơm, lúc nói chuyện. Hướng dẫn các em tỏ bày những ý tưởng một cách tự nhiên.
· Hướng dẫn các em thở thoải mái khi ở trên giường ngủ và cầu nguyện đức Phật ban cho các em nhiều an vui, thông minh và sức khỏe.
Tùy theo tâm tính mỗi em mà chọn lựa phương pháp nào các em thích nhất. Điều quan trọng cha mẹ dạy con làm gì thì phải tự mình thực hành để các em làm theo. Tránh làm những gì ngược lại với điều mình dạy con cái hay bắt buộc con cái phải làm. Trẻ em cần sự thương mến trong khi được hướng dẫn phát triển trong việc học hành hay trong đời sống hàng ngày.
Như thế, khi chúng ta thực hành Diệu Pháp Thiền Tịnh chúng ta sẽ giải trừ những khó khăn về bệnh tật hay phiền não, thực hành dâng hương, lễ Phật, trì chú, ngồi thiền, thiền hành, tụng kinh, quán tưởng hình ảnh đức Quán Thế Âm Bồ Tát và cầu nguyện thì chúng ta sẽ được rất nhiều điều an vui và lành mạnh.
CHƯƠNG 10 - ĐẠO PHẬT LÀM CHO ĐỜI TÔI TƯƠI SÁNG AN VUI VÀ HẠNH PHÚC VÔ CÙNG
Đức Phật ra đời để nói rõ tánh tự nhiên chân thật của chúng ta tự nó rộng lớn bao la, thuần một tình thương yêu trong sáng, sự thông minh tươi mát, sự hiểu biết chân thật và nguồn hạnh phúc vô biên. Tánh ấy được gọi là Chân Tâm, tâm chân thật hay Phật tánh. Đức Phật mở bày, giảng dạy cho ta rõ ràng về cái tâm chân thật đó vốn mãi mãi có mặt, vốn rộng lớn bao la, vốn an vui vô cùng và vốn trong sạch không chút nhiễm ô hay tội lỗi. Mỗi người khi sinh ra dù giàu hay nghèo, nam hay nữ, đen hay trắng đều có Phật tánh như nhau. Ngay cả với đức Phật dù ngài đã thành Phật, tức là sống an vui chân thật vĩnh viễn thì Phật tánh của Ngài cũng không khác gì Phật tánh của mỗi chúng ta. Thật như thế, Phật tánh vốn có mặt và bình đẳng nơi mọi người.
Ngoài ra, đức Phật còn chỉ cho chúng ta cách thực hành, tức là phương pháp cụ thể để sống với nguồn hạnh phúc bao la sẵn có nơi mỗi chúng ta trong đời sống hàng ngày, tức là sống với Phật tánh đó trong các sinh hoạt khác nhau ở sở hay ở nhà. Chúng ta có thể chọn sống lối sống vui trong các ngôi chùa hay trong mái ấm gia đình. Dù sống cuộc đời người tu sĩ hay cuộc đời người cư sĩ, tức Phật tử có gia đình, chúng ta đều có khả năng thực hành và sống đời an vui hạnh phúc như nhau.
Phương pháp thực hành sống đời an vui gồm nhiều cách mà chúng ta gọi là pháp môn như Thiền, Tịnh Độ, Nguyên Thủy hay Mật Tông. Nhưng dù theo tông phái nào chúng ta cũng có thể thực hành sống đời an vui hạnh phúc và đạt được sự hiểu biết chân thật như nhau. Các vị ở trong chùa chiền đem tình thương trong sáng mà hướng dẫn Phật tử về đạo Phật, giúp họ có sự hiểu biết chân thật để sống đời an lành hạnh phúc. Các vị Phật tử nương tựa vào đức Phật, vào chân lý Ngài đã giảng dạy, vào quý thầy cô để hiểu rõ giá trị của đời sống chính mình và cách thực hành để sống đời an vui, đẹp đẽ nhất mà mình, gia đình mình, cộng đồng mình, xã hội mình có thể đạt được.
Làm Sao Sống Với Niềm An Vui Hạnh Phúc Bao La Ấy
Nếu cuộc sống cứ bình thản trôi qua thì chúng ta ít để ý đến đời sống nội tâm của mình. Trên thực tế, chúng ta thấy đời mình vui buồn lẫn lộn. Và nhiều lúc buồn phiền khổ não quá, chúng ta ước mong tìm một lối thoát nhưng tìm hoài chẳng được. Chúng ta đến với đạo Phật để tìm hiểu về suối nguồn tâm linh sẵn có nơi mình.
Đức Phật chỉ cho chúng ta các sự hiểu biết chân thật để chúng ta hiểu rõ mọi sự vật và thực hành những điều tích cực, tốt đẹp để cho ta có thể sống với cuộc đời an lành hạnh phúc cao vút nhất mà mỗi người có thể đạt được.
Những điều chân thật và giản dị Ngài đã dạy đó gọi là Bốn Sự Thật Cao Quý (Tứ Thánh Đế hay Tứ Diệu Đế, the Four Noble Truths).
1. Sự Thật Cao Quý Về Khổ (Khổ Đế):
Thông thường chúng ta sống yên ổn thì ít biết về những cái khổ. Nhưng bất chợt một chuyện gì không may xảy ra thì ta cuống cuồng trong sự khổ đau không biết cách nào giải quyết vì không biết cái khổ đến từ đâu và làm sao diệt trừ chúng. Là một vị Thầy chân thật, đức Phật chỉ rõ cho chúng ta các sự khổ gồm hai loại: Khổ về thể chất và khổ về tinh thần.
Khổ về thể chất chúng ta rất dễ nhận biết qua các hiện tượng như sinh sản, quá già cả yếu đuối, bệnh hoạn và chết chóc. Tóm lại, tất cả những gì làm cho thân thể chúng ta đau đớn.
Khổ về tinh thần như buồn rầu, tức tối, giận dữ, lo lắng, sợ hãi xuất hiện khi người hoặc vật ta ưa thích, thương yêu bị chia lìa, xa cách, hay những gì chúng ta không muốn hay ghét bỏ lại phải gần gũi, gặp phải. Nói khác đi: Ưa mà không được, ghét mà phải gần.
2. Sự Thật Cao Quý Thứ Hai Về Nguyên Nhân Của Khổ (Tập Đế):
Khổ về thể chất là do các sự thay đổi thể chất tạo ra như đứa bé khi sinh ra bị đau đớn vì em bé đang nằm yên ổn và ấm áp trong bụng mẹ bị áp lực mạnh mẽ tống ra ngoài, lại phải tiếp xúc với ánh sáng làm chói mắt, đụng các vật làm đau da và thịt, hoặc khi chúng ta bị bệnh tật, tai nạn làm chúng ta đau đớn, v.v…
Sự khổ đau về tinh thần còn ghê gớm hơn nữa vì nó khó nhận biết, dai dẳng, thâm sâu và có mặt khắp mọi nơi, chỗ nào có loài người là có sự đau khổ này. Nước giàu mạnh nhất hiện nay là Hoa Kỳ hàng năm có đến sáu chục triệu người bị chứng đau đầu (Xin đọc tài liệu đính kèm), bốn chục triệu người bị các chứng sợ hãi, 30% dân số bị xem là có bịnh tâm trí, nạn nghiện cần sa, ma túy, rượu lan tràn vì áp lực của đời sống, v.v… Đức Phật thấy rõ chung quy do sự dính mắc (Attachment) vào những điều mình thích hay mình ghét nên đưa đến những căng thẳng bên trong tạo ra oán ghét, buồn rầu, lo lắng, sợ hãi, bất an, thù hận, chua xót, buồn tủi mà chúng ta gọi chung là khổ đau về tinh thần.
3. Sự Thật Cao Quý Thứ Ba Về Diệt Khổ (Diệt Đế):
Đạo Phật hướng đến một thế giới hoàn toàn hạnh phúc. Nhiều kinh điển diễn ta chốn cực lạc, chốn Tịnh Độ trong đó các hài nhi được sinh ra từ các đóa hoa sen tinh khiết, như thế người đàn bà không bị khổ đau vì thai nghén hay sinh nở, không ai bị bệnh tật, già cả và chết chóc. Tóm lại, mọi sự khổ đau về thể chất và tinh thần không có nơi đó. Đó là thế giới lý tưởng mà người Phật tử hướng về khi còn sống hoặc khi qua đời.
Về các khổ đau thể chất, đức Phật khuyến khích người Phật tử đem tình thương yêu trong sáng mà giúp đỡ những ai đang bị khó khăn. Làm cách nào ngăn chặn những bệnh tật, đói kém, nghèo nàn, khổ đau qua các chương trình y khoa, giáo dục hay xã hội. Nói khác đi, chúng ta cải tiến và nâng cao đời sống con người để giảm thiểu mọi khổ đau thể chất: làm cho sự sinh nở bớt đau đớn cho người mẹ lẫn người con, chữa trị các bệnh tật, chăm sóc người đau ốm, tật nguyền, già nua tuổi tác, làm cho các sự chém giết, tàn hại đừng xảy ra gây thương tích và chết chóc. Tóm lại, làm giảm thiểu tối đa mọi khổ đau về thể chất. Do đó, người Phật tử xưng tụng ngài là bậc Y Vương, vị vua thầy thuốc và là vị cha lành, Đấng Từ Phụ vì ngài nói điều chân thật, dạy chúng ta điều chân thật để chúng ta có được đời sống an lành hạnh phúc. Các nhà khoa học hy vọng trong thế kỷ tới, với sự tiến bộ nhanh chóng của y khoa hóa học, vật lý nguyên tử, v.v… người ta có thể thay đổi các di thể (Gene) trong thân thể người cha và mẹ để con cái sinh ra mạnh khỏe và không bệnh tật, tuổi thọ gia tăng, những người già yếu được chích các loại thuốc để được trẻ trung trở lại.
Về sự đau khổ tinh thần, đức Phật chỉ dạy phương pháp mầu nhiệm giúp cho mỗi người chúng ta quay về với tánh an vui rộng lớn trong sáng sẵn có nơi chính mình. Các phương pháp thực hành như ngồi thiền, thiền hành, tụng kinh, lạy Phật, trì chú để buông xả mọi sự dính mắc, mọi sự ám ảnh để cho lòng ta tràn đầy niềm hạnh phúc trong sáng bao la. Người Phật tử thực hành Pháp môn tu tập nào như Thiền, Tịnh, Mật một cách đúng đắn đều được cả vì tu đúng đưa đến giải thoát, tu sai tạo thêm khổ đau. (Do đó, quý thầy luôn luôn nhắc nhở quý vị Phật tử đừng ham tu tắt, nghe bất cứ ai hứa hẹn theo họ là lên thiên đàng hay thành Phật, thành tiên ngay tức thì thì vội theo mà không phân biệt những điều ấy vốn giả dối và vô ích, chỉ là sự trốn chạy khổ đau chứ không đối diện và giải quyết tận cội nguồn của chúng theo lời Phật dạy cùng phương pháp ngài chỉ bày).
Như thế, tu là quay về với Phật tánh tràn đầy niềm an vui rộng lớn, rồi từ kinh nghiệm tâm linh rõ rệt và chân thật đó chúng ta áp dụng vào các sinh hoạt hàng ngày như làm việc, học hành, lái xe, đi chợ, nấu ăn, chùi nhà, tập thể thao, v.v… Người Phật tử tu ngay trong cuộc sống hàng ngày, không phải chờ già, đến tuổi về hưu rồi mới lên chùa tu vì tu như thế không ích lợi gì cho khoảng thời gian trẻ trung đầy sức mạnh tinh thần và thể chất của họ cả và làm phí phạm cuộc đời thanh xuân trong những khổ đau tiếp nối. Chính từ kinh nghiệm an vui tươi sáng có được khi thực hành đạo Phật mà người Phật tử thấy rõ sự chân thật của cuộc sống tích cực nên biết ơn đức Phật và gọi ngài là bậc Vô Thượng Sư, bậc Thầy không ai hơn được nữa hay là bậc Dược Vương, bậc ban cho món thuốc linh diệu làm tan biến mọi khổ đau tinh thần.
Khi tâm ta thực hành sự buông xả thoải mái, không dính mắc vào các ý tưởng xung đột mâu thuẫn làm dấy khởi những lo âu, sợ hãi, giận hờn, khổ đau thì tâm ta quay về với trạng thái trong sáng rộng lớn ấy bừng dậy tình thương yêu trong sáng bao la, sự thông minh tươi mát linh động và niềm an vui sung sướng hạnh phúc nồng ấm sâu thẳm. Sống hạnh phúc như thế là sống với chân tâm, với Phật tánh, với tâm giác ngộ.
4. Sự Thật Cao Quý Về Sống Đời An Vui Hạnh Phúc (Đạo Đế):
Sống với tâm chân thật, với Phật tánh như thế từ ngày này qua ngày khác là Sống Đời An Vui Hạnh Phúc Chân Thật. Đức Phật là bậc giác ngộ nên ngài sống miên viễn trong niềm an vui hạnh phúc bao la đó còn chúng ta khi thực hành đời sống giác ngộ chúng ta sống vài giây, vài phút hay vài giờ mỗi ngày trong niềm hạnh phúc tràn đầy, niềm hạnh phúc tự nó tỏa chiếu, tự nó có mặt mà không nương tựa vào bất cứ điều gì cả. Tâm ta lúc đó như bầu trời xanh cao rộng lớn bao la tươi mát, êm dịu, thoải mái, vui vẻ và sung sướng không cùng. Trong tâm đó chỉ tràn đầy tình thương yêu trong sáng và sự hiểu biết chân thật nên chúng ta thấy biết rõ ràng, suy nghĩ đúng đắn, nói năng hòa nhã lịch sự, làm những điều tốt cho mình và cho người, trí óc sáng suốt và hiểu biết đúng sai, v.v…
Sống Đạo là sống an vui hòa thuận thoải mái vui vẻ như thế từ ngày nầy qua ngày khác. Từ kinh nghiệm tâm linh đó chúng ta biết rõ ý nghĩa sự có mặt của mình trong cuộc đời này: Chúng ta sinh để sống hạnh phúc, lớn lên trong hạnh phúc, già đi trong hạnh phúc và khi qua đời, ta quay về vũ trụ rộng lớn bao la của chốn Cực Lạc, thế giới an vui rực rỡ kỳ diệu của chư Phật.
Đạo Phật Không Diệt Dục Mà Chỉ Diệt Khổ
Dục là muốn. Muốn có thức ăn ngon và bổ dưỡng hay muốn uống thật nhiều rượu và ăn thật nhiều thịt, muốn có sự giao tiếp tốt đẹp với bạn bè hay muốn gây gổ đánh lộn, muốn chăm sóc con cái để chúng nên người tốt hay muốn dùng thì giờ tìm thú vui cho mình không quan tâm đến gia đình đều là những cái muốn, chỉ khác nhau một bên là tốt và một bên là xấu. Đạo Phật khuyến khích chúng ta thực hành các điều muốn tốt và đừng làm những điều muốn xấu chứ không bao giờ dạy phải diệt tất cả mọi cái muốn. Nếu chúng ta thực hành các điều muốn tốt (thiện dục) thì chúng ta được nhiều an vui.
Như thế đạo Phật không chủ trương diệt dục (diệt mọi thứ chúng ta muốn) mà chỉ diệt những cái muốn xấu đưa đến khổ đau và thực hành những cái muốn tốt đem lại nhiều hạnh phúc. Theo nhà tâm lý học Abraham Maslow, có năm nhu cầu thông thường mà mỗi người chúng ta cần có để sống đời an vui lành mạnh: có được sự đầy đủ về thể chất, an ninh, tình thân thiết, tự kính trọng và thể hiện được khả năng của mình. Năm nhu cầu ấy rất lành mạnh, chúng cần phải được thỏa mãn để chúng ta có được đời sống khỏe mạnh, an vui và phát triển về tinh thần lẫn thể chất. Những nhu cầu tự nhiên kia tạo ra những cái muốn. Nơi đây đạo Phật giúp chúng ta nhận rõ những cái muốn nào để thỏa mãn các nhu cầu nói trên là tốt (thiện dục) và những thứ nào là xấu (ác dục) để chúng ta không bị những cái muốn xấu tàn hại đời mình và đời kẻ khác.
1. Nhu cầu thể chất:
Mỗi người chúng ta đều cần có cơm ăn, áo mặc, nhà cửa, phương tiện di chuyển, thuốc men khi đau ốm, bệnh tật. Muốn có các thứ ấy cho bản thân và cho gia đình là điều muốn tốt (thiện dục). Nếu chúng ta có thực phẩm để ăn, nhà tốt để gia đình ở, xe cộ tốt để đi làm việc, trường học tốt để con cái học hành, bạn tốt để giao du, việc làm tốt để nuôi sống bản thân và gia đình thì đó là sự tốt đẹp trong đời sống. Tuy nhiên, nếu chúng ta bị dính mắc quá nhiều bởi ý muốn phải ăn cho thật nhiều, uống cho thật nhiều, có thật nhiều áo quần, xe cộ, nhà cửa thì chúng sẽ làm cho thân thể và tinh thần chúng ta luôn luôn bị căng thẳng và dễ đưa đến bệnh tật. Đó là điều muốn xấu (ác dục).
2. Nhu cầu an ninh:
Mỗi người chúng ta đều muốn đời sống mình được yên ổn, không bị ai đe dọa, bắt bớ, đánh đập hay hành hạ về tinh thần. Điều muốn này là thiện dục, là điều muốn tốt. Tuy nhiên, nếu chỉ muốn mình được an ổn mà lại tạo ra sự bất an, đau khổ cho kẻ khác là điều muốn xấu, là ác dục.
3. Nhu cầu tình thân thiết:
Mỗi chúng ta đều có tình thương mến cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh em, bạn bè, xóm làng, quê hương xứ sở. Tình thương yêu đó làm cho đời sống chúng ta được nhiều an vui hạnh phúc trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu chúng ta quá bị ám ảnh hay mê đắm một loại tình yêu nào đưa đến sự rối loạn cho đời sống của mình và đời sống của người thì đó là ác dục mà chúng ta thường gọi là ích kỷ: chỉ thương gia đình mình, muốn cho gia đình mình sung sướng dù phải làm hại đến gia đình người khác, chỉ muốn dân tộc mình, xứ sở mình giàu mạnh dù phải xâm chiếm hay tàn hại xứ sở người khác. Đó là ác dục.
4. Nhu cầu tự trọng:
Có sự tự tin và bằng lòng về chính mình, biết rõ mình có khả năng và làm những điều tốt đẹp cho mình, cho gia đình và xã hội. Như thế, người tự trọng là người rất thoải mái về chính mình, và khi đã có được điều ấy thì họ có đời sống quân bình, không đòi hỏi người khác phải đề cao hay sùng kính mình. Muốn mình có được sự tự trọng là thiện dục. Ngược lại, nếu mình thiếu sự tự trọng, bắt buộc kẻ khác phải tôn kính mình nếu không mình trừng phạt họ hoặc dùng những cách lừa dối để cho họ tưởng thật và ca ngợi mình thì đó là ác dục.
5. Nhu cầu tự thể hiện, thực hiện các khả năng của mình:
Mỗi người chúng ta đều có năng khiếu khác nhau như sửa chữa máy móc, làm toán, làm thơ, ca hát, viết lách hay đánh đàn. Khi chúng ta phát triển các khả năng ấy và thực hiện chúng một cách tốt đẹp thì chúng ta sẽ rất vui sướng. Do đó, muốn thực hiện khả năng mình là một điều rất tốt. Trường hợp chúng ta chỉ muốn thực hiện những khả năng của mình mà chèn ép không cho người khác phát triển khả năng của họ thì đó là ác dục.
Về sau, nhà tâm lý học này nhận thấy ngoài năm nhu cầu chính nói trên, con người còn có nhu cầu sống với niềm hạnh phúc bao la của tâm giải thoát. Đối với một số người, nhu cầu ấy có thể làm cho họ không còn quan tâm đến những nhu cầu căn bản. Do đó, chúng ta thấy nhiều vị tu sĩ, tuy sống cuộc đời đạm bạc nhưng họ rất an vui hạnh phúc gấp bội lần những người giàu sang hay có nhiều tài năng. Các vị tu sĩ giác ngộ đó, tức là những vị sống với lòng an vui trong sáng hạnh phúc tràn đầy đó, đem sự hiểu biết chân thật của mình mà hướng dẫn cho người Phật tử để họ đạt được sự an vui giải thoát trong cuộc sống hàng ngày trong gia đình và ngoài xã hội.
Như thế, mọi người đều có các nhu cầu cần phải được đáp ứng để sống lành mạnh. Chính các nhu cầu ấy tạo ra những cái muốn nơi chúng ta và nếu chúng ta thực hiện những cái muốn tốt (thiện dục) thì ta được khỏe mạnh an vui. Ngược lại, nếu chúng ta bị những cái muốn xấu lôi kéo (ác dục) thì chúng ta tạo ra khổ đau, bệnh tật cho mình và cho người. Để giúp cho người Phật tử nhận rõ những điều muốn nào là có hại (Ác dục) đức Phật khuyến khích chúng ta nhận và thực hành năm giới căn bản như không giết người, không ăn nằm với vợ hay chồng người khác, không nói láo, không trộm cắp, không uống rượu hay dùng các chất độc hại như cần sa, ma túy. Các ác dục trên là ham muốn sai lầm nên gọi là tham. Khi đã có sự ham muốn sai lầm mà không thỏa mãn chúng được thì đâm ra tức giận, đó là sân. Sở dĩ có tham và sân là do mình mê mờ không biết được điều chân thật, đó là si. Tham, sân và si là ba thứ độc hại, tam độc tàn phá đời sống của rất nhiều người quanh ta.
Quả thật như thế, những điều ác dục không nên làm, vì nếu làm sẽ gây ra những tổn hại cho mình hay cho người. Để đời sống được an vui phát triển, đức Phật dạy những người Phật tử tại gia phải cố gắng thực hành bốn điều tốt lành (thiện dục) để tạo căn bản cho đời sống lành mạnh hạnh phúc của mỗi chúng ta.
Bốn Điều Muốn Tốt (Thiện Dục) Cần Thực Hành
Trong kinh Thiện Sanh, đức Phật dạy người Phật tử tại gia phải có bốn điều muốn tốt lành (thiện dục) như sau:
1. Muốn học tập một nghề nghiệp vững chắc (phương tiện cụ túc): Tùy theo khả năng và hoàn cảnh mỗi người chúng ta chọn một nghề mà học và thực hành cho hoàn hảo (Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh). Khi làm việc phải hướng đến kết quả tốt đẹp.
2. Muốn bảo tồn của cải làm ra (thủ hộ cụ túc): Chúng ta biết giữ gìn của cải làm ra, không hoang phí trong bài bạc, trai gái, rượu chè, hút sách hay ăn tiêu xa xỉ. Đức Phật dạy nên chia tiền bạc làm ba phần:
· Một phần để tiêu dùng cho các nhu cầu hàng ngày như áo quần, ăn uống, xe cộ, nhà cửa.
· Một phần để đầu tư vào việc kinh doanh sinh lời.
· Một phần để giúp đỡ bà con hay làm việc từ thiện như giúp kẻ nghèo khó, xây dựng chùa chiền, phổ biến Phật pháp, đóng góp vào các việc ích lợi chung.
Như thế, muốn có tiền bạc, muốn kinh doanh cho thêm nhiều tiền của, muốn thực hiện các chương trình có lợi ích cho nhiều người là các điều muốn tốt mà đức Phật khuyến khích người Phật tử tại gia nên làm.
3. Muốn có bạn lành và tốt (thiện tri thức cụ túc): Kết thân với những người hiền và tốt để nâng đỡ, khuyến khích và giúp đỡ lẫn nhau phát triển nghề nghiệp, mở mang kinh doanh, học hỏi đạo pháp, sống đời đạo hạnh và hạnh phúc.
4. Muốn sống tốt đẹp theo khả năng và tài sản của mình (chính mạng cụ túc): Không keo kiệt mà cũng không lãng phí. Sống tương xứng với mức lợi tức của mình thu được để cá nhân mình an vui, gia đình hạnh phúc, bạn bè hòa thuận, cộng đồng mến mộ và ích lợi cho xã hội.
Dĩ nhiên, cuộc sống ngoài đời rất phức tạp, việc phân biệt các điều muốn tốt (thiện dục) và các điều muốn xấu (ác dục) nhiều lúc không dễ dàng nên đức Phật chỉ dạy chúng ta giữ gìn năm giới căn bản, tức là không làm những điều gây tổn hại cho mình hay cho người.
Năm Điều Xấu Ác Không Làm (Ngũ Giới)
Để giúp chúng ta nhận biết rõ ràng đâu là điều muốn lành, đâu là điều muốn ác, đức Phật dạy chúng ta thực hành năm giới tức là năm điều mình nguyện không làm:
1. Không giết người và không xúi giục kẻ khác giết người. Trong trường hợp các quân nhân có nhiệm vụ bảo vệ xứ sở chống xâm lăng hay nhân viên công lực thi hành nhiệm vụ bảo vệ an ninh cộng đồng thì hành vi của họ không phát xuất từ ý muốn giết người mà là ý muốn bảo vệ những người yếu đuối chống lại kẻ gây tội ác. Nói khác đi, khi họ thực hành nhiệm vụ giao phó đúng đắn.
Riêng về giới không sát hại loài vật thì người thọ giới không giết hại các loài vật gây thiệt hại hay bệnh tật cho cộng đồng. Còn những con vật mang mầm bệnh như dán, ruồi, muỗi, chuột bọ, vi trùng, v.v... thì chúng ta có thể trừ khử chúng mà không phạm vào lời nguyện không giết hại (Bất sát). Như thế, đối với Phật tử tại gia, giới không giết hại (Bất sát) rất hạn chế vì người cư sĩ phải làm nhiều công việc như làm vườn thì phải trừ sâu bọ phá hoại mùa màng, làm bác sĩ thì phải giết các vi trùng gây bệnh tật, làm cảnh sát thì ngăn chặn kẻ trộm cướp sát nhân, v.v... Người tu sĩ giữ gìn giới bất sát chặt chẽ hơn vì quý tăng ni ở trong chùa, và việc ăn chay trường để biểu lộ lòng hiếu sinh, thương yêu đời sống của mọi loài.
2. Không tà dâm: Không ăn nằm với vợ hay chồng người khác làm cho gia đình họ bị đổ vỡ, khổ đau vì sự ham muốn bất thiện của mình. Đối với các vị tăng ni, họ nguyện không làm điều dâm dục để chuyển tất cả nguồn năng lực của sự ham muốn thành tình thương yêu trong sáng bao la và sự dũng mãnh trên con đường thực hành cứu độ chúng sinh.
3. Không trộm cắp của cải người hay làm giàu trên sự đau khổ của người khác như đầu cơ tích trữ, cho vay nặng lời, trả tiền nhân công quá rẻ, v.v...
4. Không nói láo, nói điều ác độc hay nói điều tạo ra sự xung đột.
5. Không sử dụng các chất độc hại như rượu, ma túy và các thứ làm tàn hại thân thể.
Việc giữ gìn giới luật như thế không phải là điều dễ dàng, do đó người Phật tử tùy hoàn cảnh sinh hoạt của mình mà xin thọ từ từ các giới. Dĩ nhiên thọ và giữ được năm giới là điều rất tốt, nhưng tùy theo khả năng của mình mà xin nhận từ một đến năm giới. Nếu nhận một giới mà giữ gìn tốt đẹp còn hơn là nhận cả năm giới mà chẳng giữ được giới nào cả làm mất niềm tin của kẻ khác là điều không tốt. Để cho người Phật tử tiến dần trên con đường đạo hạnh và sống đời an vui, đầu tiên người Phật tử nhận (thọ) Ba Sự Quay Về (Tam Quy): Quay về nương tựa Phật để hiểu biết điều chân thật, quay về nương tựa Pháp để thực hành cách sống an lành hạnh phúc, quay về nương tựa Tăng là những người nguyện sống cuộc đời an vui chân thật và chỉ dẫn cho kẻ khác tiến bước trên con đường cao đẹp đó. Sau thời gian tìm hiểu điều hay lẽ thật của đạo, hiểu rõ sự giữ gìn giới luật đem đến cho mình nhiều điều an lành tốt đẹp trong cuộc sống và tùy theo khả năng và hoàn cảnh của mỗi người, chúng ta xin thọ nhận từ một đến năm giới. Khi thọ giới như thế chúng ta phải biết rõ ràng là mình muốn thọ giới nào và phải làm điều gì như thế mới có ích lợi cho con đường tâm linh của chúng ta. Dĩ nhiên, cuối cùng chúng ta cũng đi đến việc thọ nhận năm giới nhưng sự tiến bước từ từ tạo cho chúng ta một nền tảng tâm linh vững chắc và thấy rõ mình tiến bộ trên con đường tu tập.
Năm Điều Lành Nguyện Làm
Không làm các điều ác, làm các điều lành để lòng mình được trong sáng an vui đó là lời dạy của đức Phật. Khi trở thành người Phật tử chúng ta thấy lòng mình gia tăng tình thương yêu và sự hiểu biết chân thật do đó từ năm điều xấu ác chúng ta nguyện không làm, chúng ta lại còn muốn làm điều tốt đẹp cho mọi người an vui. Năm điều tốt đẹp đó hoàn toàn ngược lại với năm điều xấu ác nói trên mà chúng ta nguyện không làm. Năm điều lành này hoàn toàn tích cực và mang lại nhiều hạnh phúc cho mình và cho người khi ta thực hành chúng:
1. Cứu giúp người đang bị tai nạn, bệnh tật hay khổ đau.
2. Bảo vệ hạnh phúc cho mình và cho mọi người.
3. Nói lời thành thật, hòa nhã, và lịch sự để tạo sự giao hảo tốt đẹp và an vui chung.
4. Bố thí tiền bạc cho người nghèo khó hay đóng góp tài lực vào các chương trình có ích lợi chung.
5. Thực hành các chương trình làm cho thân thể mình lành mạnh, trí óc mình trong sáng, tài năng mình gia tăng như thể thao, thơ văn, âm nhạc, khoa học, v.v... (Năm điều lành này thường được chia nhỏ ra thành mười điều lành gọi là Thập Thiện, nơi đây chúng ta thu tóm lại cho dễ nhớ để tự nhắc nhở mình và phổ biến cho nhiều người hiểu, tin và thực hành).
Như thế, thực hành các điều trên là thực hành đạo Phật. Càng thực hành đạo Phật thì càng thấy an vui hạnh phúc. Càng thấy hạnh phúc thì càng thực hành những điều trên một cách dễ dàng. Từ đó chúng ta có niềm tin mãnh liệt (Tín) về đạo Phật, có sự mong ước làm điều lành (Nguyện) và thực hành các điều lành trong cuộc sống (Hạnh).
Bồ Tát Đạo
Khi thực hành các điều trên tức là sống với tâm an vui giải thoát, tức là sống với tâm Phật, lòng chúng ta chỉ thuần tình thương trong sáng, sự thông minh tươi mát bén nhạy, sự hiểu biết chân thật và nguồn an vui rộng lớn. Đó tức là chúng ta thấy biết được, giác ngộ được, trực tiếp sống với chân tâm hay Phật tánh nơi mình. Khi đời sống chúng ta có nhiều tình thương, sự hiểu biết chân thật và hạnh phúc rộng lớn thì ta mong muốn mọi người đều hưởng được điều quý báu ấy. Do đó, ta thực hành Bồ Tát Đạo, đem chánh pháp truyền bá sâu rộng và khuyến khích họ thực hành. Làm điều ấy với lòng thành là phổ độ chúng sinh, giúp đỡ những người đang gặp khó khăn về tinh thần biết cách hành trì chánh pháp để sống đời an vui hạnh phúc.
Càng thực hành việc phổ độ chúng sinh thì tình thương yêu nơi ta càng phát triển, sự hiểu biết chân thật càng lớn mạnh, nguồn hạnh phúc càng gia tăng càng làm khơi động nguồn năng lực trong lành nơi mỗi chúng ta thúc dục chúng ta mạnh mẽ tiến lên trên đường sống an vui giác ngộ (Tự giác) và giúp người khác sống an vui chân thật (Giác tha). Hai điều ấy hòa hợp tròn đầy (Giác hạnh viên mãn) làm cho cuộc sống mỗi chúng ta rực rỡ như ánh sáng ban mai.
Quả thật như thế, tự mình thực hành sống đời hạnh phúc và giúp kẻ khác sống đời hạnh phúc sẽ làm cho đời sống chúng ta tràn đầy hạnh phúc. Từ đó, tự thân mỗi chúng ta kinh nghiệm được, biết rõ ràng là hạnh phúc của mỗi chúng ta và hạnh phúc của người khác vốn không thể tách lìa được: hạnh phúc của mỗi người và mọi người trong xã hội liên hệ với nhau một cách mật thiết.
Sống Đời Tích Cực Là Sống Giác Ngộ
Sự tu tập quý vị tăng ni nơi chùa chiền theo những quy luật rõ ràng, sự tu tập của quý vị Phật tử ở ngoài đời phức tạp hơn vì phải ứng dụng đạo Phật vào đời sống hàng ngày sao cho phù hợp niềm tin, với lời nguyện làm các điều lành cùng thực hành những điều lành để đem lại hạnh phúc cho mình và cho người. Tám con đường cao quý, Bát Chánh Đạo (The Eight Noble Paths) vốn là ngọn đuốc soi đưòng cho bao nhiêu thế hệ Phật tử hàng chục thế kỷ qua vẫn còn là những nguyên tắc hoạt động tích cực nhất mà người Phật tử chúng ta có thể noi theo. Dĩ nhiên, đạo Phật luôn luôn khuyến khích người Phật tử phải có sự hiểu biết chân thật về đạo và thực hành sự hiểu biết ấy để đem lại an vui hạnh phúc nhưng đồng thời phải áp dụng sao cho phù hợp với hoàn cảnh sinh hoạt hiện nay. Đức Phật ngày xưa chỉ đi bộ từ vùng này đến vùng khác để giáo hóa chúng sanh, quý vị tăng ni ngày nay khi đi giảng đạo ở những nơi xa xôi thì sử dụng các phương tiện chuyên chở nhanh chóng như xe hơi, máy bay hay xe lửa. Đạo Phật luôn luôn nhắc nhở chúng ta trong mọi sinh hoạt và phát triển đạo pháp làm sao cho phù hợp với chánh pháp và hoàn cảnh đang sinh sống. Chính ngay đức Phật khi giáo hóa các người có sinh hoạt và hiểu biết khác nhau, ngài cũng dạy cho họ đem tinh thần đạo Phật áp dụng vào các sinh hoạt họ vẫn thường làm. Đó là khế lý và khế cơ: phù hợp với chân lý cao quý của đạo Phật đồng thời phù hợp với hoàn cảnh và trình độ mỗi người hay mỗi xã hội.
Bát Chánh Đạo là tám sự thực hành cao quý đưa chúng ta đến con đường an vui tuyệt đối, là động lực mãnh liệt khai mở suối nguồn hạnh phúc nơi mỗi chúng ta, là chìa khóa quý báu mở cánh cửa tâm linh bao la của tình thương yêu rộng lớn và sự hiểu biết chân thật làm cho đời sống chúng ta tràn đầy ánh sáng giác ngộ. Tám điều thực hành ấy gồm có:
1. Chánh Kiến:
Thấy biết chân thật mọi sự vật. Khi ta buông xả mọi sự dính mắc với các ý tưởng xung đột mâu thuẫn làm khơi dậy những giận hờn, lo sợ, phân biệt, khổ đau thì tâm ta tràn đầy tình thương yêu trong sáng và sự hiểu biết chân thật. Từ đó, ta nhận biết rõ ràng mọi sự vật tự chúng đầy đủ, tự tại, rỗng lặng, không ngăn ngại hay chống đối nhau. Khi tình thương yêu trong sáng có mặt thì ta thấy Phật tánh, niềm an vui trong sáng rộng lớn bao la, có nơi ta cũng như nơi mọi người. Phật tánh có đầy đủ nơi chư Phật cũng như nơi mỗi chúng ta, dù chúng ta chưa kinh nghiệm được sự mầu nhiệm đó. Mọi người vốn không khác nhau vì mọi người đều có Phật tánh. Từ sự thấy biết chân thật đó chúng ta biết rõ mọi người đều bình đẳng, không phân biệt nam nữ, chủng tộc, v.v... và áp dụng nguyên tắc bình đẳng này vào trong các sinh hoạt xã hội, giáo dục, chính trị, phát triển nghề nghiệp, và khuếch trương thương mại: Tạo cho mỗi người những điều kiện tốt đẹp nhất để họ có thể phát triển các khả năng tiềm ẩn và hưởng được hạnh phúc an lành và giúp đỡ những người nghèo khổ để họ có cơ hội sống an lành hạnh phúc.
2. Chánh Tư Duy:
Nhờ sự hiểu biết chân thật nói trên mà chúng ta suy nghĩ, nghiệm xét mọi thứ hợp với lẽ thật trong đạo cũng như ngoài đời, không bị các thành kiến, tình cảm riêng tư hay sự thiếu hiểu biết về các kiến thức khoa học, giáo dục, tâm lý, xã hội mà lý luận sai lầm, không phù hợp với chân lý đạo Phật cùng các sự hiểu biết khách quan.
Từ sự hiểu biết chân thật và suy nghĩ đúng đắn ấy mà ta hiểu rõ mình phải sống cuộc đời đạo hạnh trong gia đình: Có hiếu với cha mẹ, thương yêu và trung thành với chồng vợ, thương mến con cái và nuôi dưỡng chúng nên người, cũng như ngoài xã hội: có tình nghĩa với bạn bè, thân thuộc, sở mình làm việc, yêu thương đồng bào, xứ sở và mọi người.
Điều ấy làm cho chúng ta thấy rõ là ánh sáng của lòng từ bi và hiểu biết chân thật đưa chúng ta trở về với thế giới bao la hạnh phúc của Phật tánh sẵn có nơi mỗi chúng ta. Nếu chúng ta sử dụng đạo để biện minh cho cái sai lầm của mình thì đó là vô minh, sự mờ tối, còn nếu chúng ta theo ánh sáng của đạo, tức là tình thương yêu và sự hiểu biết chân thật, tức là Phật tánh nơi mỗi chúng ta, thì hạnh phúc sẽ dâng tràn. Nguồn hạnh phúc trong lành bao la ấy lập tức xuất hiện, bây giờ và nơi đây chứ không phải chờ đợi đến một chốn thiên đàng xa vời nào.
Như thế, người Phật tử đề cao sự học hỏi trong đạo cũng như ngoài đời: Học đạo để biết rõ sự chân thật và học các môn như văn chương, khoa học, nghệ thuật, các bộ môn thể thao và các kỹ thuật sinh hoạt để có sự hiểu biết và sự suy nghĩ đúng trong mọi hoàn cảnh sinh hoạt xã hội.
3. Chánh ngữ:
Nói điều chân thật, thẳng thắn, điều mang lại lợi ích và an vui cho mình và cho người. Như thế, chúng ta:
· Nói điều chân thật không nói điều dối trá
· Nói điều đem lại an vui cho mình và cho người. Do đó những điều gì không cần nói hay nói ra đem lại sự buồn phiền xung đột thì chúng ta không nói.
Khi thực hành các chương trình Pháp Thí thì là lúc chúng ta thực hành chánh ngữ trọn vẹn nhất.
4. Chánh nghiệp:
Nghiệp là các hành vi do thân, khẩu, và ý cùng hậu quả của chúng. Như thế, chánh nghiệp là hành động, lời nói, ý tưởng biểu lộ tình thương yêu và lòng mong muốn đem lại sự an vui, lợi lạc cho chính mình và cho mọi người. Người Phật tử ở ngoài đời, khi thực hành chánh nghiệp họ hướng tới:
· Đem lại sự an vui cho mình và cho người qua các chương trình phổ biến rộng rãi đạo Phật. Sự thực hành và hoằng pháp đó đem lại rất nhiều ích lợi cho ta vì khi trình bày về đạo Phật thì thân ta làm điều tốt, miệng ta nói lời chân thật và ý chúng ta hướng về sự cứu độ chúng sanh. Nói khác đi, thân, khẩu và ý chúng ta thanh tịnh, trong sáng, an vui, hạnh phúc vì chúng ta làm và nói điều thanh tịnh, trong sáng, an vui và hạnh phúc. Bất cứ lúc nào ta hướng về chúng sanh, muốn đem lại cho họ niềm an vui qua chương trình Pháp Thí, đem sự chân thật của đạo Phật mà bố thí cho chúng sanh thì lòng chúng ta lập tức tỏa sáng niềm an vui hạnh phúc.
· Cùng nhau thực hành sự tu tập và áp dụng niềm an vui trong sáng linh động vào trong các sinh hoạt thường ngày.
Quả thật như thế, khi chúng ta nói điều chân thật, làm các điều lành, nghĩ điều tốt đẹp lúc ở nhà, ở sở hay khi thực hành các chương trình Pháp Thí để đem lại an vui cho người thì ba nghiệp thân, khẩu, và ý (thân thể, lời nói và ý tưởng) trở nên trong sáng an lành. Nói khác đi, ta sống đời hạnh phúc chân thật.
5. Chánh Mạng:
Sống bằng nghề nghiệp chân chánh tức là những nghề nghiệp không gây tổn hại và khổ đau cho kẻ khác. Và rộng hơn, không những không gây tổn hại mà còn đem lại nhiều lợi ích cho xã hội. Như thế, người Phật tử đề cao sự làm việc, hiệu quả sự làm việc, sự thích nghi với hoàn cảnh để cải thiện và gia tăng sự tốt đẹp của đời sống cá nhân và cộng đồng.
· Làm việc để sinh sống và phát triển: “Tay làm hàm nhai” hay “Một ngày không làm một ngày không ăn” vẫn là những lời thường nghe nói ở ngoài đời hay trong chốn thiền môn. Làm việc là biểu lộ Phật tánh của chính mình.
· Làm việc có kết quả cụ thể: Tức là có chương trình và có kết quả rõ ràng. Như thế, chúng ta nhấn mạnh đến sự hữu hiệu thật sự của công việc làm chứ không phải làm cho xong chuyện.
· Phát triển nghề nghiệp qua các chương trình học hỏi và tu nghiệp.
· Làm việc trong tinh thần hòa hợp chung: Chấp nhận kỷ luật và trật tự, xóa bỏ sự dính mắc vào cái tôi (chấp ngã) bằng cách tuân theo những luật lệ và trật tự chung cần có và áp dụng đồng đều cho mọi người.
6. Chánh tinh tấn:
Siêng năng và mạnh mẽ thực hiện các điều nói trên trong đời sống hàng ngày.
Như thế về phương diện Đạo người Phật tử thực hiện sự tu tập trong gia đình để mọi người an vui, tu học ở chùa để gia tăng sự hiểu biết về chân lý và thực hành các chương trình pháp thí để đem lại nhiều an vui cho mình và cho mọi người.
Về phương diện đời, người Phật tử siêng năng làm việc để sinh sống, nâng cao hiệu năng làm việc, cải thiện hoàn cảnh sinh sống cho mỗi ngày một tốt đẹp hơn thêm. Kinh A Di Đà cho chúng ta một hình ảnh lý tưởng về một đời sống đầy đủ tiện nghi vật chất và an vui tinh thần mà người Phật tử hướng đến để tạo dựng trên cõi đời này cũng như mãi mãi về sau. Đời sống siêng năng đó là chìa khóa mở cánh cửa hạnh phúc và tiến bộ. Theo tinh thần các bộ kinh Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, A Di Đà, v.v... đời sống vật chất đầy đủ và tốt đẹp của cá nhân và cộng đồng làm cho đa số dân chúng có được thì giờ và phương tiện thực hành tu tập và sống đời an vui giải thoát.
7. Chánh niệm:
Tâm luôn luôn trong sánh và tỉnh thức, biết rõ các hoạt động của thân thể (khi đi, đứng, nằm, ngồi) cùng tâm ý (các tư tưởng cùng tâm tư như vui, buồn, thương, ghét mà không dính mắc vào chúng). Như thế tâm ta rất nhạy bén với mọi ý tưởng tâm tư bên trong cũng như những việc xảy ra bên ngoài, hiểu biết rõ ràng nhưng không dính mắc vào đâu cả. Thực hành sự tu tập như thế thì chúng ta trở thành năng động và tích cực hơn trong đời sống. Sống tích cực, thực hành các công việc tốt đẹp với tâm an vui hạnh phúc tỏa sáng là lối tu hoạt động, là thiền hoạt động khác xa với những người chủ trương sai lầm tu là xa lánh cuộc đời, đó thật là đúng như lời các bậc chân tu từng nói rõ áp dụng sự tu hành khó nhất là tại gia đình, thứ nhì là ở nơi chốn làm ăn buôn bán, và thứ ba là chốn chùa chiền. Người Phật tử sống trong cuộc đời, phải áp dụng sự tu tập trong các sinh hoạt hàng ngày để làm gia tăng hạnh phúc cho mình và cho người.
Khi ta sống trong chánh niệm thì tâm ta trở về trạng thái trong sáng rộng lớn tự nhiên của nó, do đó năng lực trong người gia tăng, ta trở thành hoạt động hơn, thích làm những công việc tốt đem lại lợi ích cho mình và cho người. Làm việc với tâm tỉnh thức và an vui thì làm việc trở thành sự giải trí chứ không còn là một gánh nặng, chính sự ăn không ngồi rồi là gánh nặng cho đời sống tinh thần của mỗi chúng ta.
8. Chánh định:
Thực hành chánh niệm trong các hoạt động thường ngày thì tâm ta lúc nào cũng an trú trong tánh rộng lớn, trong sáng, an lạc và chân thật tự nhiên. Đó tức là chánh định: mắt thấy, tai nghe, tay chân cử động, trí óc nhận biết nhưng tâm luôn luôn trong sáng và bén nhạy. Lúc đó mọi phản ứng trong đời sống hàng ngày của chúng ta xảy ra rất tự nhiên, rất nhanh nhẹn, rất tốt đẹp, rất an vui, rất linh động, rất thoải mái. Tâm mỗi chúng ta khi quay về với sự yên ổn, thoải mái, và chân thật của mình thì tự nó là tốt, tự nó là tình thương yêu bao la, tự nó là sự hiểu biết chân thật, tự nó là sự thông minh tươi mát và tự nó là nguồn hạnh phúc vô biên. Khi sống với tâm Phật đó thì chúng ta biết rõ:
· Ta chỉ muốn làm điều tốt và đạo đức vì làm điều tốt và đạo đức đem đến cho ta niềm an vui chân thật.
· Ta muốn thực hiện việc cứu độ chúng sinh, giúp người được an vui hạnh phúc vì thực hành điều ấy làm cho ta hạnh phúc vô cùng.
Như thế, khi thực hành đạo Phật trong đời sống hàng ngày ta hưởng niềm hạnh phúc kỳ diệu cao vút nhất mà con người có thể đạt được. Chính từ suối nguồn hạnh phúc bao la đó tình thương yêu trong sáng tỏa chiếu khắp mười phương thế giới và sự hiểu biết chân thật bao trùm mọi nơi. Đó chính là cõi Niết Bàn, chốn Tịnh Độ bây giờ và nơi đây. Đó là chốn thiên thu vĩnh cửu, không già không bệnh và không chết như lời đức Phật dạy:
“Chính ta cũng phải trưởng thành và suy nhược, nhưng xét thấy có trưởng thành và suy nhược là khổ nên ta hướng đến cảnh an tịnh vô thượng của Niết Bàn vốn không trưởng thành và suy nhược, cảnh an tịnh vô thượng ấy chính ta đã chứng, và cả Niết Bàn không trưởng thành và suy nhược nữa.
Chính ta cũng phải mắc phải bệnh tật, nhưng xét thấy có bệnh tật thì có khổ nên ta hướng đến cảnh an tịnh vô thượng của Niết Bàn vốn không bệnh tật, cảnh an tịnh ấy ta đã chứng đến và cả Niết Bàn không bệnh tật nữa.
Chính ta cũng phải chết đi, nhưng xét thấy có chết thì có khổ nên ta hướng đến cảnh an tịnh vô thượng của Niết Bàn vốn không có chết. Cảnh an tịnh vô thượng ấy ta đã chứng và cả Niết Bàn không chết nữa.”
(Kinh Trung A Hàm)
Như thế thực hành đạo Phật là thực hành đạo chiến thắng: chiến thắng những thứ tiêu cực, những khổ đau phiền não và đạt được niềm an vui hạnh phúc vô cùng. Đó chính là bầu trời mênh mông của tâm Phật nơi mỗi chúng ta như lời Phật dạy:
“Chiến thắng không thể bại
Trên đời không dấu tích
Phật giới rộng mênh mông
Làm sao hòng theo dõi
Lưới mê được giải thoát
Ai! Phược hết buộc ràng
Phật giới rộng mênh mông
Làm sao hòng theo dõi...”
Phẩm Phật Đà (Buddhavagga)
Kinh Pháp Cú (H.T. Minh Châu dịch)
SÁCH THAM KHẢO
· Childhood Stress: How to Raise a Healthier, Happier Child, Bell Publisher Co., New York, 1987
· Forever Young, Stuart Berger, M.D., William Morrow & Company, Inc., New York 1989
· Healing and the Mind, Bill Moyers, Double Day, New York, 1993
· Health Science, The Harford Courant, October 18, 1993
· Health Through Balance, Dr. Yeshi Donden
· Peace, Love & Healing, Bernie S. Siegel, M.D., Harper & Row, Publishers, New York, 1989
· Perfect Health, Dr. Deepak Chopra, Harmony Books, New York, 1991
· The Art of Happiness, Teaching of Buddhist Psychology, Mirko Fryba, Sambala, Boston & Shatesbury, 1989
· The Healing Heart, Norman Cousins, W.W. Norton, New York, 1983
· The Relaxation Response, Dr. Herbert Benson, William Morrow, New York, 1975
· Thiền Luận tập I, II và III, Viện Đại Học Vạn Hạnh, Trúc Thiên và Tuệ Sỹ dịch, Chùa Khánh Anh tái bản
· Unconditional Life, Deepak Chopra, M.D., Bantam Book, New York 1991
HẾT
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
