Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 2/6

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Mật giáo

Những Khai Thị Từ Đức Liên Hoa Sanh

Dịch giả
An Phong dịch
Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

Không có sự xung đột giữa tiểu thừa và đại thừa

Vua Trisong Deutsen dâng cúng một mạn đà la bằng vàng cho đại Đạo sư Padmakara và nói: Kỳ diệu thay! Thưa Đại sư, con xin Ngài dạy cho phương pháp thực hành chứng tỏ rằng: "Không có sự xung đột giữa Tiểu thừa và Đại thừa".

Đạo sư trả lời: Emaho! Thưa đại vương, thật hiếm hoi tiếp tục được sanh ra làm một ông vua trong một thân người hoàn hảo cùng với phước đức. Thế nên, thật quan trọng khi trị vì được vương quốc của Pháp.

Ngài có thể duy trì một luật lệ chặt chẽ đối với các hoạt động trần thế, nhưng nó làm hại cho các chúng sanh. Thế nên, điều quan trọng là tu hành Bồ đề tâm.

Ngài có thể yêu quý cái thân huyễn hoá này với lòng say mê lớn lao, nhưng giờ phút của cái chết thì không chắc chắn. Tóc trắng và các vết nhăn của ngài là điều báo của cái chết. Thế nên, điều quan trọng là cảm thấy nhàm chán và nỗ lực trong các phương thuốc, tức là sự thực hành Pháp.

Nguyên nhân để đi vào con đường giải thoát là giữ gìn sự biết hổ thẹn và khiêm tốn, xa lánh hạnh xấu. Thế nên, điều quan trọng là tuân thủ những lời thệ nguyện và giới luật mà không làm hư hại chúng.

Chúng sanh hữu tình là đối tượng của lòng đại bi. Thế nên, hãy thoát khỏi thành kiến đối với các sự quen biết mới. Điều quan trọng là đưa tất cả cận thần, thần dân và quyến thuộc vào chánh pháp và ủng hộ họ.

Người ta có thể không bao giờ gom góp cho đủ các vật như thức ăn và của cải. Thế nên, điều quan trọng là dùng chúng cho chánh pháp mà không để cho chúng bị hoang phí bằng cách trở thành lương thực cho kẻ thù và ma quỷ.

Không có đức tin và sùng mộ, người ta không thể nhận tinh tuý của những lời dạy miệng. Thế nên, điều quan trọng là tôn thờ và phụng sự dòng các Đạo sư với niềm tin, sùng mộ và tin cậy.

Chính vì thầy chỉ cho ngài trí huệ và Phật tánh thường bằng hiện diện nơi chính ngài. Thế nên, điều quan trọng là thỉnh cầu lời khai thị từ một vị thầy của dòng trực chỉ và rồi đem nó vào thực hành.

Ngài không nhận được những sự ban phước khi ngài để thân, khẩu, tâm trong tình trạng bình thường. Thế nên, điều quan trọng là tập trung thần, khẩu, tâm vào hiện thân của hoá thần, thần chú và trạng thái bổn nhiên vượt khỏi ý niệm.

Nếu ngài theo đuổi các việc làm bình thường thì thân, khẩu, tâm ngài sẽ chạy rong trong các kinh nghiệm thế gian. Thế nên, điều quan trọng là khéo léo bỏ đi các bầu bạn xấu và ẩn cư trong núi.

Cha mẹ, anh em, con cái và thê thiếp cũng giống như những người du lịch đi qua, ngài sẽ không thể cùng ở. Thế nên, điều quan trọng là buông bỏ ràng buộc và tự chế với phái nữ, nguồn gốc của sanh tử luân hồi.

Mọi thành tựu, danh dự và tiếng tăm của đời này là nguyên nhân cho sự phóng dật và các chướng ngại. Thế nên, điều quan trọng là vất bỏ mối bận tâm với đời này và khước từ toàn bộ tám sự quan tâm thuộc về thế gian.

Mọi kinh nghiệm hiện thời của ngài, cảm giác sướng khổ đa dạng, đều giả tạo và không thực. Thế nên, điều quan trọng là nhận biết rằng tất cả những gì xuất hiện và có mặt đều không có một hiện hữu độc lập, đều vô tự tánh, giống như một sự hiện hình ảo huyễn hay một giấc mộng. Tâm thì giống như một con ngựa rừng chạy rong bất kỳ chỗ nào nó thích. Thế nên, điều quan trọng là luôn luôn chánh niệm tỉnh giác.

Bản tánh của tâm ngài, không thể chỉ điểm, là tánh Giác tự có xưa nay vốn sẵn; điều quan trọng là nhìn vào chính ngài và nhận ra bản tánh của ngài.

Khi nắm bắt cái tâm, nó không còn lại. Thế nên, điều quan trọng là buông xả thân tâm từ bên trong và để cho sự chú tâm ở trong trạng thái tự nhiên vốn sẵn của nó.

Mọi sửa trị và tạo tác là sự lầm lạc thêm một lần thứ hai nữa của chính tư tưởng. Thế nên, điều quan trọng là buông xả hoạt động phồn tạp của tư tưởng trong khi để nó được tự do trong trạng thái tự nhiên bổn nguyên của nó.

Mọi cố gắng và thử nghiệm để thành tựu đều bị cột ràng bởi sợi thừng của tham cầu. Thế nên, điều quan trọng là để cho tâm được sáng tỏ trong chính nó, lìa ngoài mọi cố gắng và tham cầu.

Ngài không đạt đến Phật tánh khi còn chứa chấp hy vọng và sợ hãi. Thế nên, điều quan trọng là quyết chắc rằng bản tánh trống không và vô sanh của tâm thì siêu vượt khỏi một Phật tánh để đạt được và một sanh tử để rơi vào.

Emaho, hãy nghe, đức vua! Nếu ngài thực hành điều ấy, ngài sẽ không có bất kỳ xung đột nào giữa Đại thừa hay Tiểu thừa, giữa Mật thừa hay Giáo thừa, giữa thừa Nhân và thừa Quả. Thế nên, đại vương hay giữ điều ấy trong tâm.

Vào lúc chót của thời kỳ này, đại vương, ngài sẽ cắt đứt dòng tái sanh và đem sanh tử đến chỗ chấm dứt. Tánh Giác bổn nguyên của Phật tánh sẽ mọc lên tròn vẹn trong ngài và ngài sẽ không ngừng thành tựu lợi ích cho chúng sanh. Hãy cất giấu các lời dạy này như kho tàng quý giá!

Nghe xong lời chỉ dạy này về sự hợp nhất của phát triển và thành tựu, nhà vua vô cùng hoan hỷ và lễ lạy, đi nhiễu nhiều lần và rải rắc bụi vàng.

Đây là lời dạy miệng về sự khuyên bảo quan trọng rằng: Không có xung đột gì giữa các thừa chánh yếu.

Dấu ấn kho tàng

Dấu ấn che giấu

Dấu ấn giao phó.

Xâu chuỗi hạt bằng vàng của cam lồ

Kính Lễ Đại sư Padmasambhava! Người sanh từ Hoa Sen của sứ Uddiyana là hoá thân của tất cả chư Phật ba đời, vị Vidyadhara vĩ đại của toàn giác bất hoại. Ngài được mời đến Tây Tạng do đức vua và người trị vì Trisong Deutsen. Khi ở đó, tôi Tsogyal, phụng sự Ngài như là người phối ngẫu tâm linh và người phục vụ. Một lần, khi ở trong động Tidro xứ Shoto, tôi được chỉ cho và nhận ra ý nghĩa Tâm Yếu Vô Thượng Thậm Thâm của Đại Toàn Thiện. Tôi xác quyết được trạng thái bổn nhiên qua cái thấy như là kinh nghiệm trực tiếp, nó không phải là giả định. Choáng váng vì ngạc nhiên, tôi công chúa của Kharchen, hỏi rằng:

- Kỳ diệu thay! Đại sư, vì tất cả các điểm then chốt Tâm Yếu của Mantra ẩn Mật đều bao gồm trong ba nguyên lý yếu tính, bản tánh và công dụng, ba cái này có thể có sự sai lệch nào hay không?

Đạo sư nói: Tsogya!! Con hỏi điều đó thật là tuyệt hay. Thật vậy, mọi điểm then chốt của Tâm Yếu Thậm Thâm đều chứa đựng trong yếu tính, bản tánh và công dụng. Khi một người không hiểu, có ba đường lối đi lạc. Để giải thích điều này, có bốn điểm: cách đi lạc, dấu hiệu của sự đi lạc, khuyết điểm của điều này và hậu quả của sự đi lạc.

- Thứ nhất, cách đi lạc khỏi yếu tính. Tổng quát, "yếu tính" đơn giản là trạng thái bổn nhiên tánh Giác của con, sự tỉnh giác không giả tạo và không hư hoại. Từ vô thuỷ đến bây giờ, tánh Giác này thường trụ như một cái biết trống không, nó không được tạo tác từ bất cứ thứ gì. Khi, thay vì an trụ ngay như vậy, có người tu hành bằng cách tưởng tượng nó là trống không, thế là người ấy không thoát khỏi thái độ, ý niệm, danh tướng của sự trụ vào cái trống không. Bởi thế, người ấy lạc vào cái gọi là "Tánh không hư vô luận".

- Dấu hiệu của sự đi lạc bắt đầu có những suy nghĩ như là "Không có chư Phật ở trên! Không có chúng sanh bên dưới! Mọi sự đều không vì chúng không hiện hữu!".

- Khuyết điểm của cách đi lạc này là tư tưởng, ý niệm "tất cả đều không". Một thái độ như vậy làm cho con bỏ mọi hình thức của hoạt động tâm linh như là sùng mộ và tri giác thanh tịnh, quy y và Bồ đề tâm, tâm từ và bi, vv... Con lại dấn thân vào các theo đuổi thế tục. Đối với cái xấu, thái độ này làm cho con đi vào một cách buông tuồng trong các hành động không đức hạnh. Người nào hành động trong đường lối hư hỏng này chắc chắn sẽ không có chỗ nào khác ngoài địa ngục Kim Cương.

- Làm hư hỏng chân lý của cái vốn là thiện đức, hậu quả của một thực hành điên rồ như vậy sẽ tái sanh làm một kẻ chấp Không cực đoan. Làm hư hỏng chân lý nhân quả, con sẽ chìm đắm trong đại dương của đau khổ.

Tsogya! Có nhiều người tuyên bố thấu hiểu tánh Không, nhưng ít người thấu hiểu trạng thái bổn nhiên tối hậu.

Bây giờ, về "bản tánh" cũng có bốn điểm để đi lạc, mà điểm thứ nhất, đi lạc khỏi bản tánh là như sau: Quang minh tự nhiên của tánh Giác trống không, nó là hiện diện sáng tỏ như là các thân và trí tuệ không có thân (hình tướng) với đầu và tay, không có màu sắc và không được tạo từ bất cứ thuộc tính hữu hạn nào. Quang minh bổn nhiên của tánh Không này tự có như là một phẩm chất thông tỏ, nó không chia lìa khỏi tánh Không. Không nhận ra tánh Không thông tỏ này như là một nhất thể không thể phân chia thì gọi là "cái Giác lạc vào tri giác Nhị nguyên". Dấu hiệu của người nào đi lạc vào lối này là người ấy phát biểu các từ ngữ giáo pháp theo một cách cực đoan. Dầu được dạy cho những lời diễn tả cái nhất thể này, tâm anh cũng không thể nắm được chúng.

Khuyết điểm của sự đi lạc theo lối này, là thái độ ý niệm danh tướng khi nhìn đối tượng như là cụ thể có thực, sẽ ngăn cản con không hiểu được giáo lý Duy Tâm. Qua biên kiến nặng nề này, con xa lìa khỏi con đường và các cấp bậc đi đến toàn giác. Người nào trụ vào cái được thấy như là thực tại vững chắc thì không phải là một ứng viên cho giải thoát!

Hậu quả của sự lạc đường này là bên ngoài phải sinh lại trong sắc giới vv..., vì đem sự chấp tướng vào trong sự hiển lộ Quang minh. Bên trong, thái độ một chiều này, sự thất bại không nhận ra tánh Giác như là sự thông tỏ trống không, là nguyên nhân không thể giải thoát.

Tsogya!! Nhiều người tuyên bố đã nhận ra Quang minh, nhưng có ít người tu hành trong nhất thể của cái biết trống không!

Bây giờ về công dụng có bốn điểm đi lạc: Thứ nhất là đường lối, cách thức đi lạc khỏi công dụng. Trong yếu tính, bất kể chúng xuất hiện như thế nào, các tư tưởng khác nhau biểu lộ từ tánh Giác, như là sự sáng chiếu tự nhiên của sự thông tỏ trống không, thì không bao giờ vượt ngoài tánh Giác trống không. Không hiểu được điều này thì gọi là "đi lạc khỏi tánh Giác trống không".

Dấu hiệu đi lạc vào lối này là các tư tưởng, ngôn ngữ và hành vi đều dấn mình vào các cuộc theo đuổi đời thế tục.

Khuyết điểm của loại đi lạc này là một thái độ ý niệm như vậy, trong đó tư tưởng xảy ra không hiện lên như là pháp thân, sẽ trói buộc con trong mạng lưới của tư tưởng sanh khởi, như vậy làm tê liệt sự thực hành tâm linh của con. Các thói quen tiêu cực thống trị của các khuynh hướng tiềm ẩn, làm cho con theo đuổi các mục tiêu của cuộc đời này. Bị khoá trong những cái còng của nghi ngờ nhị nguyên, con tự cột mình vào hy vọng và sợ hãi.

Hậu quả của đi lạc vào lối này là làm vững chắc thêm các khuynh hướng thói quen, bởi vì không nhận ra sự đi lạc của các tư tưởng. Tiêu phí đời mình trong phóng dật, bởi vì không nhớ các hậu quả của nhân quả và khi con chết, sẽ đi lạc vào ba cõi.

Nhiều người tuyên bố tự do khỏi tư tưởng, nhưng ít người thấu rõ điểm then chốt như thế nào chúng thoát khỏi sự sanh khởi.

Bà Tsogyal lại hỏi: Vì vô nghĩa nếu không cắt đứt ba lối lầm lạc này, làm thế nào chúng ta chuyển hoá nó?

Đạo sư trả lời: Tsogyal! Yếu tính trống không của tánh Giác con thì không do cái gì tạo ra. Không nhân và duyên, nó hiện tiền xưa nay; chớ có công thay đổi hay làm biến chất tánh Giác. Hãy để cho nó hiện hữu đúng như nó là! Như thế con sẽ thoát khỏi đi lạc và tỉnh giác ở trong trạng thái của thanh tịnh bổn nguyên.

Cũng như thế, bản tánh thông tỏ của con thì hiện tiền một cách nguyên thuỷ và tự nhiên, không tách lìa tánh Không. Sự biểu lộ của nó, cái công dụng vô ngại của bất cứ cái gì sanh khởi, thì không có sự hiện hữu cụ thể là vô tự tánh. Hãy nhận biết rằng cả ba phương diện của tánh Giác là một nhất thể vĩ đại không thể phân chia. Như thế con tỉnh ngộ như là tính không thể phân chia của Ba Thân.

Một lần nữa Bà Tsogyal hỏi: Đâu là những con đường đi lạc khỏi cái thấy, thiền định và hạnh?

Đạo sư trả lời: Nghe đây, Tsogyal! trước tiên về cái thấy, có năm điểm: Sự lầm lạc của chính cái thấy, sự lầm lạc của chỗ ở, sự lầm lạc về bè bạn, sự lầm lạc của phiền não và sự lầm lạc của tính một mặt.

Thứ nhất, đối với sự lầm lạc của chính cái thấy, cái thấy thông thường của Pháp, là xác định rằng: Tánh Không thì vượt khỏi các giới hạn, nhưng trong bối cảnh này thiền giả của Tâm Yếu chấp nhận rằng tánh Không là một hiện thực trực tiếp. Khi con hoàn thành sự chứng ngộ thực sự và tối hậu, hai cái này: tánh không và kinh nghiệm về cái hiện thực là không thể phân chia. Nhưng nếu con không chứng ngộ, bấy giờ cái thấy thông thường, nó là một cái thấy giả định, không giải quyết được nghĩa hiện thực; đây là sự lầm lạc vào cái thấy thực tại hiện thực mà xem một cái thấy thuộc về danh cú giả định như là tối hậu, con sẽ có những nhận xét như "Mọi sự là vượt khỏi điểm qui chiếu, vô tạo tác, và thoát ngoài mọi đối cực!" Cư xử theo cách đó làm lẫn lộn thiên hạnh và tà hạnh, con có những phát biểu như: "Không có tốt và xấu! Không có phước đức gì từ những hành động đức hạnh! Không có tai hại gì từ tà hạnh! Mọi thứ đều vốn giải thoát và bình đẳng!". Như thế, con vẫn là một người bình thường. Đây gọi là "cái thấy ma quái truyền bá hắc đạo", và nó là gốc rễ của mọi đường lối sai lầm của cái thấy.

Tsogyal! Nếu con muốn không lạc vào lối này, cốt yếu là hành động tương ứng với cái thấy bất nhị, sự thông tỏ tự nhiên trong thực tại, không lìa khỏi hạnh đặt căn bản trên nhân quả sâu xa.

Thứ hai, về sự lầm lạc của chỗ ở, thông thường có dạy rằng: Để hoàn thành sự chứng ngộ tối hậu về cái thấy. Người nào có một chứng ngộ tạm thời về cái thấy phải đến một nơi hẻo lánh, rộng thoáng, như là một chỗ ẩn cư trên núi hay nghĩa địa. Con có thể sở hữu tạm thời cái thấy, nhưng để duy trì nó, con phải ở trong thất trên núi. Một chỗ ở xấu thật ra có thể làm cho cái thấy của con bị lầm lạc.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh lối lầm lạc này, hãy hộ trì cái thấy tạm thời của con ở những nơi ẩn cư núi non!

Thứ ba, đối với sự lầm lạc về bè bạn, thông thường có dạy rằng: Người nào tạm thời có cái thấy phải ở với những bạn đồng tu hoà hợp với Pháp và không gây ra phiền não. Giữ sự liên lạc với các bạn xấu, con không thể tránh được bị ảnh hưởng bởi đường lối xấu của họ. Đó là gốc rễ của lầm lạc, vì nó dẫn con vào sự theo đuổi các mục đích của đời này, ngăn cản con hộ trì cái thấy và làm tăng phiền não.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh lối lầm lạc này, hãy cắt đứt sự ràng buộc với bạn bè không cần thiết và ở yên nơi cô tịch!

Thứ tư, về sự lầm lạc của phiền não: Người nào tạm thời có cái thấy thì chưa thể hoàn toàn vượt qua các phiền não. Người ấy có thể dấn thân vào các phiền não, vì một số hoàn cảnh bên ngoài. Trong sự dấn thân ấy, dầu chỉ trong một niệm, nghiệp được sản sanh. Nếu sự dấn thân kéo dài một thời gian, con mắc phải các nghiệp xấu theo chiều hướng năm độc sinh ra nghiệp xấu trong mỗi cái của sáu thức. Đời này hay mai sau con sẽ gặt quả. Bởi thế, con phải tức thời chánh niệm không màng đến phiền não nào mình cảm thấy và buông lỏng sự chú tâm.

Tu hành Từ và Bi đối với tất cả chúng sanh mà từ phiền não của họ, họ sẽ tạo ra nghiệp. Cầu nguyện vị thầy của con, khấn rằng: "Xin ban phước cho con để dùng được phiền não như con đường". Tu hành hàng ngày thần chú tịnh hoá các hạt giống phiền não. Chấm dứt với sự thư giãn trong trạng thái của cái thấy rồi hồi hướng và phát nguyện.

Nếu con thực hành theo lối này, con sẽ đạt được cả hai những hiệu quả tạm thời và tối hậu. Nhưng nếu không, con sẽ đắm trong đầm lầy phiền não và hỏng dịp hoàn thiện cái thấy. Đây là nguyên nhân gay gắt nhất của sự lầm lạc.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh lầm lạc vào lối này, hãy áp dụng phương thuốc cho bất kỳ phiền não nào con cảm thấy và như thế dùng nó như con đường của con!

Thứ năm, sự lầm lạc của tính một chiều, ngay cả người sở hữu cái thấy một cách tạm thời, cũng có thể lạc vào quan điểm triết học của trường phái tư tưởng riêng mình. Trích dẫn từ kinh điển, với tính cách một chiều và biên kiến, thành kiến, họ phân biệt giữa mình và người, cao và thấp. Làm như thế là sự lầm lạc căn bản muốn đo lường cái thấy không giới hạn, vĩ đại của chư Phật bằng ý thức, ý niệm, danh tướng của một thường nhân và tạo ra những giả định về nó.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc theo lối này, hãy nhận ra cái thấy vĩ đại không giới hạn của giải thoát!

- Về phương diện thứ hai, các lầm lạc của thiền định cũng có năm điểm; Sự lầm lạc của chính thiền định, sự lầm lạc của chỗ ở và bạn bè,

sự lầm lạc của thiền định sai lầm và sự lầm lạc của các phiền não.

Thứ nhất, sự lầm lạc của chính thiền định: Đó là khi người đệ tử không hiểu được thực tại hiện tiền mà vị Thầy chỉ thẳng cho. Thế rồi người ấy đi lạc do lầm lộn yếu tính, bản tánh và công dụng, do bởi không nhìn thấy chúng không cách lìa với tánh Không và tánh Giác.

Giải thích thêm điều này: Sau khi thực hành theo loại giáo lý truyền miệng của Thầy con, nếu con bám vào cảm giác lạc trong thân và tâm, con sẽ lạc vào sự sinh lại như là một vị thiên hay người trong các cõi Dục. Nếu con vướng mắc vào trạng thái của tâm nó đơn thuần và vô niệm, con lạc thành một vị thiên trong các cõi Sắc. Nếu con bị hấp dẫn bởi sự trong sáng và vô niệm, con lạc thành một vị thiên trong các cõi Tịnh. Nếu con vướng mắc vào lạc phúc và vô niệm, con lạc thành một vị thiên trong Dục giới. Nếu con bị hấp dẫn bởi trống không và vô niệm, con lạc thành một vị thiên của Vô sắc giới. Trong những lối ấy, con lạc vào ba cõi.

Nếu con người dòng cảm thức các đối tượng, con lạc vào cõi tri giác của Không vô biên xứ. Nếu con ngừng các cảm giác, như trường hợp ngủ say, con lạc vào cõi tri giác của Vô sở hữu xứ. Nếu con ngừng cái được thấy trong khi cái biết còn sinh động, con lạc vào cõi tri giác của Thức vô biên xứ. Nếu con còn một cảm giác mong manh về lạc trong khi tiếp tục không có gì được thấy, con lạc vào cõi tri giác của Không hiện diện cũng không vắng mặt. Các cái này gọi là "rơi vào Chỉ (Shamatha) một chiều", khi con chết và chuyển sanh, con tiếp tục lạc vào sáu loài của ba cõi.

Tsogyal! Không cần phải rớt lại vào sanh tử. Thế nên, hãy cắt đứt các lầm lạc của sự thực hành thiền định ngu muội!

Hơn nữa, nếu con tin vào cái thấy của người bình thường thấy có tâm và cảnh, con lạc vào sự bình thường Duy vật. Nếu con nhìn chúng theo cách biên kiến một chiều như là có hoặc không có, con lạc vào thường kiến hoặc đoạn kết cực đoan. Nếu con tin rằng đối tượng sự vật hiện hữu lìa ngoài tâm thức, con lạc vào Thanh Văn hoặc Bích Chi. Nếu con nói rằng các tri giác đều là tâm thức, con lạc thành một người theo phái Duy tâm. Nếu con tin rằng thế giới và chúng sanh là các hoá thần, con lạc vào Mật thừa. Có ích lợi gì của sự thực hành thiền định mà không biết làm sao cắt đứt các lầm lạc này!

- Vâng! Xin hãy cho con phương pháp cắt đứt sự đi lạc. Bà hỏi.

Đạo sư trả lời: Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc vào các lối này, trước tiên hãy có được một sự học rộng; tiếp theo, tập trung vào giáo lý trực chỉ; và cuối cùng, khi áp dụng nó trong thực hành. Phải hiểu các đường lối đi lạc đề cập ở trên không gì khác hơn là sự bám chấp và sự tham dính vào các trạng thái thiền định. Thiền định giống như ví dụ một con thỏ ngủ trong tổ một con diều hâu, hay như sự tập trung của một người bắn cung, thì không phải là nguyên nhân cho giải thoát. Chẳng kể loại kinh nghiệm tạm thời nào mà con có, hãy đơn giản buông xả và ở yên trong bất cứ thứ gì được kinh nghiệm. Không cố gắng phát triển hay làm biến chất, không hy vọng và sợ hãi, không lấy và bỏ. Khi tự do khỏi sự trụ vào bất cứ điều gì được kinh nghiệm, thì không có nguyên nhân để đi lạc.

- Thứ hai, đối với sự chỉ dạy về sự lầm lạc của chỗ ở và của bạn bè: Thiền giả phải tu hành trong một nơi có những tính cách chân chánh. Nếu con ở trong một ngôi chùa phóng dật hay một nơi làm tăng thêm mạng lưới phiền não, sự thương và ghét sẽ làm cho con bị phủ ngập bởi các phiền não này, do bất tịnh về đạo đức và những cúng dường con nhận được. Giữ liên lạc với các bạn xấu sẽ ngăn chặn sự tiến bộ trong thiền định và giống như tự mua cho con thuốc độc.

Tsogyal! Nếu con muốn thực hành pháp trong một con đường đích thực, tối quan trọng là cắt những mối ràng buộc vào các nơi chốn và bạn bè xấu vv... Thế nên, hãy bỏ chúng đi!

- Thứ ba, về sự lầm lạc của thiền định sai lầm: Khi cố gắng duy trì trạng thái thiền định, con có thể kinh nghiệm hôn trầm, xao động và tán tâm(1). Về hôn trầm, có sáu loại: Hôn trầm do chỗ ở, do bạn bè, do thời gian, do thức ăn, do tư thế và do thiền định.

* Thứ nhất, hôn trầm do chỗ ở xảy ra: Vì ở trong một khu rừng hay một hẻm núi nằm thấp; trong một vùng hay một làng kém đạo đức. Về mặt trí óc con cảm thấy mờ tối, các bindu không rõ ràng, sự tỉnh giác như bị mây che, con cảm thấy rất buồn ngủ, thân thể nặng nề. Trong những trường hợp này, làm các lễ nghi tẩy tịnh và sám hối. Đến chỗ khoáng đạt, thiền định trong một nơi có trời trong, không mây, mở cửa sổ cho không khí trong lành. Hãy tưởng tượng con đang ở trên đỉnh một ngọn núi tuyết và xúc chạm với gió mát. các phương pháp này sẽ trừ sạch hôn trầm.

* Thứ hai, hôn trầm do mối liên lạc bạn bè xảy ra: Do ở với người hạnh kiểm xấu hay với một phối ngẫu tính cách không sạch, vì người ấy có thể có những quan hệ bừa bãi. Chính con cũng bị ô nhiễm luôn. Trong trường hợp này, nỗ lực trong các nghi lễ để thành tựu, sám hối và tịnh hoá. Hãy cảnh giác với người phá hư các thệ nguyện hay hạnh kiểm dơ bẩn. Tìm kiếm một phối ngẫu có phẩm hạnh, người ấy đã nhận sự truyền pháp và không cho phép sự quan hệ bừa bãi. Điều ấy sẽ làm sạch hôn trầm.

* Thứ ba, hôn trầm do thời gian: Là cảm thấy tối tăm, buồn ngủ vào mùa xuân hay mùa hè. Được xoá sạch bằng cách đi đến các núi tuyết và các địa điểm tương tự.

* Thứ tư, hôn trầm do thức ăn và đồ mặc: Là cảm thấy mờ đục và bị che ám từ thức ăn của người khác hay đồ mặc dơ bẩn. Khi thực hành con phải tránh thức ăn của người khác và đồ mặc dơ bẩn. Điều đó sẽ làm sạch hôn trầm.

* Thứ năm, hôn trầm do tư thế: Là khi một người sơ học trở nên buồn ngủ, do bởi nằm dài người và những tư thế tương tự. Trong lúc tu tập thiền định, hãy giữ ba tư thế hay tư thế kim cương (ngồi tréo chân), làm mạnh mẽ tâm thái, làm hưng phấn các giác quan của con; hãy thiền định với sự trong sáng mãnh liệt. Điều ấy sẽ làm sạch hôn trầm.

Thứ sáu, hôn trầm do thiền định: Đến từ thiền định với một trạng thái chán nản của tâm, như vậy cảm thấy hoàn toàn tối tăm và buồn ngủ. Hướng đôi mắt về bầu trời trong một cách thăng bằng; hãy tỉnh giác một cách sắc bén và làm bén nhạy trí tuệ của con. Điều ấy làm sạch hôn trầm.

[1]

Các bản văn về các cấp độ tiệm tiến của con đường dạy rằng: Hôn trầm và xáo động là do lỗi lầm không làm sống động được tỉnh giác.

Tsogyal! Các chướng ngại của thiền định không thể trừ sạch, trừ phi con siêng năng cần cù!

Tiếp theo, về xáo động có hai loại: Xáo động do chỗ ở và xáo động do hoàn cảnh.

* Xáo động do chỗ ở xảy ra khi thiền định ở một nơi sáng sủa và cao ráo. Sự tỉnh giác của con trở nên trong sáng, sự chú tâm không ổn định được các tư tưởng lay động và phân tán. Nếu con để cho mình đi vào bất kỳ thứ gì bắt lấy sự chú tâm của con, con sẽ làm mồi cho phiền não. Để đối phó với điều này, hãy nhìn thẳng vào điểm gặp nhau giữa mặt đất và bầu trời. Nếu chuyện đó không làm cho con yên lặng, thì hãy áp dụng cái nhìn (xuống) của một Thanh văn và đôi khi chú tâm vào một vật. Ban đêm, đi ngủ trong khi tưởng tượng rằng tâm con đi vào một bindu màu đen, ở trong hai đầu mối kinh mạch hình quả trứng nằm trong hai lòng bàn chân con. Đây là một lời dạy, nhưng tốt hơn là tập trung tâm con vào chữ A trong chỗ bí mật của con. Khi một tư tưởng thình lình xảy ra, hãy nhận ra nó, dùng chữ Phat và giữ hơi lại, sau đó thư giãn hoàn toàn và buông xả. Kế đó, theo dõi những tư tưởng, rồi con trụ trong trạng thái không tìm kiếm gì. Điều này sẽ làm sạch xáo động.

* Xáo động do hoàn cảnh xảy ra khi do một biến cố bên ngoài: Con đi theo một tư tưởng, tâm con trở nên lay động và phân tán trong một phiền não. Khi điều ấy xảy ra hãy giữ thái độ "Chẳng cần phải làm gì cả!" tu hành Từ và Bi, xả ly, phương tiện, trí huệ và sùng mộ. Tiếp theo đó, kiên trì thực hành như trong thời gian của cái thấy. Điều này làm sạch xáo động.

- Điểm thứ ba, về lỗi của tán tâm có hai phần: Tán tâm do thiếu hiểu biết và tán tâm do hoàn cảnh.

* Tán tâm do thiếu hiểu biết là khi không có tiến bộ bất kể con thiền định nhiều bao nhiêu. Đó là vì không biết làm sao phân chia sự thực hành thành các thời công phu. Con lại ngược với lời dạy và Thầy của con; hay là không biết làm sao phân biệt giữa lý thuyết và kinh nghiệm, con thành một thiền giả ngu si.

Đối phó với điều này, hãy cầu nguyện Thầy con, phát triển sự xác tín vào giáo huấn bằng lời, chia sự thực hành của con thành các thời và lập lại chúng nhiều lần. Không bận rộn công việc, hãy thiền định rộng rãi và tự do. Khi cảm thấy sáng tỏ, cắt đứt tán tâm và tiếp tục thiền định. Điều đó sẽ cắt đứt tán tâm và tăng trưởng kinh nghiệm.

* Tán tâm do hoàn cảnh xảy ra, khi do một vài biến cố bên ngoài, con rơi vào năm độc hay sáu loại tri giác của thức, trở nên phóng tâm và mất chánh niệm. Để đối phó với điều này, áp dụng tức thời phương thuốc cắt ra từng mảnh sự trụ tâm vào cái được thấy và nhìn nó như một ảo ảnh huyễn hoá.

Tsogyal! Nếu con muốn cắt đứt các sự lầm lạc này, hãy đánh vào mũi-heo của các phiền não!

- Thứ tư, về sự lầm lạc của các phiền não: Người cố gắng duy trì sự tu hành thiền định sẽ gặp nhiều kẻ thù và trộm cướp là các phiền não của mình. Chúng có thể phân thành năm phạm trù: sân, kiêu mạn, tham, ghen ghét và si mê. Từ các gốc rễ này khởi ra 84.000 phiền não, chúng sẽ không cho con ở yên trong thiền định. Mỗi thứ của năm độc này đưa con vào năm phiền não, chúng kéo con thêm vào sanh tử. Thế nên, chớ để cho bị phóng tâm bởi chúng, bằng thái độ cẩn trọng của một bà mẹ đã lạc đứa con độc nhất của mình. Hãy bỏ đi các xụng động này, như khám phá ra một con rắn độc trên đùi mình. Hãy nhận ra chúng, báo động và tỉnh thức, thực hành theo cùng một cách như khi tu hành cái thấy. Trừ phi con thực hành theo cách này, nếu không nghiệp xấu sẽ được tạo ra trong mỗi khoảnh khắc.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc theo lối này, hãy nỗ lực chống lại một cách khéo léo đối với năm độc bằng cách chấp nhận và khước từ đúng đắn, mà không lìa sự canh chừng của thức giác!

Trong bất cứ trường hợp nào, khi con chưa đạt đến ít nhiều vững chắc an định trong cái thấy và thiền định, cần thiết phải lánh vào nơi cô tịch, như một con nai bị thương; lướt nhanh qua các phiền não, như gặp một con rắn độc.

Bà Tsogyal lại hỏi: Một hành giả Mật chú có phải dùng mọi phiền não như con đường không?

Đại sư trả lời: Dĩ nhiên chúng phải được đưa vào con đường! Nhưng chỉ có một con công mới có thể ăn thuốc độc. Người có thể dùng phiền não cho con đường mà không bỏ chúng thì hiếm hoi như hoa ưu đàm. Trong khi đối với người lợi căn phiền não hiện ra như một người giúp đỡ; thì đối với người kém hơn nó thành ra thuốc độc. Đối với người căn cơ thấp này, tốt hơn là hãy bỏ đi các phiền não!

Bà hỏi: Sau khi từ bỏ được bao nhiêu thì một người trở thành đệ tử?

- Khi con không bị dính mắc với phiền não và lạc thú giác quan, chúng được kinh nghiệm như huyễn hoá. Thế rồi con không cần đè nén phiền não, dầu chúng có khởi ra, vì chúng không còn làm hại được. Khi chúng không khởi sanh, con không có ý muốn sản xuất ra chúng, vì con đã thoát khỏi mong muốn. Khi điều này xảy ra, phiền não được đem vào con đường. Cố gắng dùng phiền như là con đường, trong khi không lìa bỏ sự chấp tướng thì cũng giống như một con ruồi dính trong vũng mật.

Tsogyal! Hãy cắt đứt sự lầm lạc theo các lối này!

Chủ đề thứ ba: "Sự lầm lạc khỏi hạnh" có hai phần: Sự lầm lạc của hạnh không đúng thời và sự lầm lạc tổng quát của hạnh.

- Cái thứ nhất có bảy điểm. Lúc khởi đầu, hạnh giống như con ong phải đi trước học (Văn), suy nghĩ (Tư) và thiền định (Tu); vì đây là hạnh của một người sơ học. Thế nên, sai lầm khi theo nó vào thời gian tu hành thiền định.

Hạnh giống như con nai đặc biệt cho thời gian thực hành con đường. Sai lầm nếu theo nó vào thời gian tu hành thiền định, vì định của con sẽ mất sự tự do của nó.

Hạnh tịnh khẩu là đặc biệt cho lúc đã đạt đến điểm then chốt của kinh nghiệm. Sai lầm nếu theo nó khi người ta phải đối xử như một con ong, bởi vì không phân biệt giữa lời và nghĩa.

Hạnh của một con chim sẻ tìm kiếm tổ của nó, thì đặc biệt cho khi con đã đạt được kinh nghiệm cá nhấn. Sai lầm nếu theo nó khi con đã đạt sự điêu luyện trong định, bởi vì nó trở thành một chướng ngại.

Hạnh giống như của một người điên là đặc biệt cho lúc con đã làm vững chắc kinh nghiệm. Sai lầm nếu theo nó khi con chỉ có kinh nghiệm một phần, vì chưa khám phá nghĩa viên mãn.

Hạnh giống như sư tử là đặc biệt cho thời gian hoàn thiện cái thấy. Sai lầm nếu theo nó khi cố gắng có được kinh nghiệm, bởi vì chưa tìm được sự tin chắc trong tánh Như, con có thể bị tràn ngập bởi hiện tượng khác.

Hạnh giống như chó và heo: đặc biệt cho thời gian thông thạo nhuần nhuyễn. Sai lầm nếu theo nó vào thời gian sai lầm, bởi vì con sẽ gặt hái sự trừng phạt của Dakini.

Khi con theo một con đường không hư hỏng của hạnh, kinh nghiệm cá nhân của con sẽ hiện lên như là bản tánh bổn nhiên của pháp tánh. Đã đạt được sự chế ngự trên các nguyên tố, con có thể chuyển hoá tri giác không niềm tin của người khác, làm sống lại người đã chết và làm được các kỳ công phép lạ.

Nếu con làm hỏng các đường lối của hạnh nói ở trên, đó gọi là lầm lạc khỏi hạnh và con sẽ không có kết quả.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc vào lối đó, hãy đi theo con đường chánh hạnh như được nói trong kinh điển.

Thứ hai, về sự lầm lạc tổng quát của hạnh, con có thể tạm thời tạo ra một cách cư xử, nhưng nó không tương ứng với pháp. Nếu nó không trở thành con đường giác ngộ, nó sẽ được gọi là đạo đức giả và tạo thành sự lầm lạc của hạnh.

Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc liên quan đến hạnh trong tổng quát. Hãy chắc chắn rằng bất cứ thái độ cư xử nào con theo đều trở thành con đường giác ngộ!

- Đối với chủ đề thứ năm, sự lầm lạc của quả, có hai điểm: tạm thời và rốt ráo.

Sự lầm lạc tạm thời là sau khi đã thực hành các lời dạy miệng, con xem một kết quả bình thường như là cái tối thượng, con cảm thấy kiêu hãnh và ngạo mạn. Đây gọi là một sự lầm lạc, bởi vì nó che lấp cái quả rốt ráo.

Sự lầm lạc rốt ráo là khi con không giải tan được hy vọng và sợ hãi, cho dù con đã đạt đến quả. Thế rồi hậu quả lạc thành một nguyên nhân. Tsogyal! Nếu con muốn tránh đi lạc theo lối này, hãy nhận ra hy vọng và sợ hãi là không có nền tảng.

Bà Tsogyal lại hỏi: Người ta có cần phát khởi Bồ đề tâm sau khi thành tựu điểm cốt yếu này là thấy vào thực tại?

Đạo sư trả lời: Đại thừa và Mật thừa thực ra có khác biệt do phẩm chất đặc biệt của sự phát Bồ đề tâm. Tuy nhiên, trừ phi con luôn nhớ đến cái chết, vô thường, nhân quả và các hiểm nguy của sanh tử trong bốn phần của một ngày, thì các biến cố của cuộc đời này sẽ nhanh chóng vút qua.

Con có thể tự cho là một người theo Đại thừa, nhưng trừ phi con liên tục tu hành Từ và Bi cho tất cả chúng sanh, nếu không con đã lạc thành một Thanh văn hay Duyên giác.

Con có thể chứng ngộ cao, nhưng trừ phi con chấp nhận hay khước từ đúng đắn trong mỗi khoảnh khắc ngay một điều nhỏ nhất của nhân quả, con sẽ còn gặp một số hoàn cảnh đau khổ.

Tsogyal! Nếu con muốn thực hành pháp trong một con đường chính thống, con hãy tiếp xúc với sự chứng ngộ và điều Ta đề cập ở đây!

Bà Tsogyal lại hỏi: Đâu là chướng ngại lớn nhất khi thực hành con đường?

Đạo sư trả lời: Khi lần đầu bước vào con đường, bất kỳ hoàn cảnh nào dẫn tâm con đi lạc, đều là một chướng ngại. Đặc biệt đàn bà là ma quỷ lớn nhất cho đàn ông và đàn ông là ma quỷ lớn nhất đối với đàn bà.

Tổng quát, thức ăn và quần áo là những ma quỷ chính.

Bà Tsogyal lại hỏi: Vì chướng ngại lớn nhất khi thực hành pháp là sự bám níu ích kỷ vào thức ăn, áo quần và thân thể, xin nói cho con làm thế nào bỏ được ba cái này.

Guru Rinpoche trả lời: Tsogyal! Sớm hay muộn thân này cũng chết. Độ dài đời người đã được xác định, nhưng chúng ta không chắc chúng ta giết già hay trẻ. Ai cũng phải chết và ta không thấy ai thoát khỏi chết bằng cách gắn bó vào thân thể đẹp đẽ của mình. Hãy vất bỏ đi mọi yêu thích chấp ngã về thân con và giữ sự ẩn cư trong núi!

Đối với áo quần, ngay chỉ một áo choàng lông cừu cũng đủ và người ta có thể sống ngay trên đá hoặc nước, nhưng điều này hình như không dành cho các hành giả Tây Tạng1

Bà Tsogyal lại hỏi: Con có cần ghi lại tất cả các điều Thầy dạy?

Guru Rinpoche trả lời: Nếu con ghi lại, con sẽ làm lợi cho các thế hệ mai sau.

Bà hỏi: Vâng! Nó có nên được phổ biến hay cất giấu? Làm thế nào nó sẽ đem lại lợi lạc? Ai sẽ dùng nó?

Guru Rinpoche trả lời: Thời gian để phổ biến nó thì chưa tới, nên nó phải được cất giấu. Khi Ta đặt chiếc hộp chứa kinh điển của Tâm yếu trên đỉnh đầu con gái nhà vua, công chúa Pema Sal, Ta nguyện cho nó được là sự chỉ dạy riêng của cô ta. Vài đời sau khi cô chết, cô sẽ gặp lại lời dạy nầy. Con phải cất giấu nó như là một kho tàng terma cho mục đích ấy.

Vimalamitra sẽ xiển dương các giáo lý của Tâm yếu. Thời gian đã đến cho các đệ tử của Ngài. Lời chỉ dạy này, nó là Tâm yếu của Ta, sẽ hiển lộ khi các bản dịch sơ thời bị hư hỏng và gần như biến mất. Nó sẽ truyền rộng và nở rộ ghê gớm, nhưng chỉ một thời gian ngắn. Nói chung, mọi giáo lý của thời đen tối sẽ nở rộ rộng rãi nhưng kéo dài ngắn ngủi.

Vào lúc chót của thời đại này, khi tuổi trung bình của con người còn năm mươi tuổi, công chúa sẽ lấy một sự tái sanh làm người và được chấp nhận bởi Nyang (Ral Nyima ệzer), một hoá thân thuộc khẩu (Speech Incarnation) của vua (Trisong Deutsen). Trong phần cuối cuộc đời của Guru Chowang, sự tái sinh của nhà vua, bà sẽ được tiếp xúc lại với Pháp.

Trong đời tiếp theo bà sẽ gặp kho tàng Terma này chứa đựng các lời dạy bằng miệng về Tâm yếu. Vì lúc đó sẽ là thời gian cho thực hành, nên sẽ không có hoạt động nào lợi lạc cho chúng sanh. Con người này(1) sẽ sống 59 năm. Người ấy sẽ có nhiều mối liên hệ nghiệp tốt và xấu. Một số trong các đệ tử sẽ sanh về Cực lạc, trong khi một số sẽ tái sanh trong các cõi thấp. Điều này chứng tỏ hậu quả của các Samaya bị ô nhiễm và có thể người ấy chết vào tuổi 50. Người ấy phải cảnh giác chống lại sự ô nhiễm của Samaya, nỗ lực giám sám hối. Làm như thế người ấy sẽ có thể sống tròn đủ số năm.[1]

Vào thời điểm đó có thể rằng một người đàn bà được ban phước bởi năm loài Dakini sẽ xuất hiện. Nếu người nữ ấy được như thế và người ấy lấy nàng như người phối ngẫu, người ấy phải cầu nguyện sống lâu; rồi người ấy có thể sống hơn 50 năm. Người ấy sẽ có một đệ tử, một cô gái tiền định với dấu hiệu là một con chuột chũi. Nếu người ấy ban cho cô toàn bộ giáo huấn, cô sẽ có thể hành động cho lợi lạc của chúng sanh ở một mức độ rộng rãi. Nếu nàng không xuất hiện trong đời ấy, thì nàng sẽ trở thành đệ tử của người ấy trong đời sau, và đạt đến giác ngộ Vô dư ở phần cao của xứ Kharag(1).

(1) Giác ngộ vô dư thường có nghĩa là đạt đến thân cầu vồng. Đôi khi, nó có thể nghĩa là sự chứng ngộ tạng thái Giác, thoát khỏi dư tàn của năm ấm thuộc điều kiện (EPK).

Nếu người ấy không đem những giáo huấn này đến phần thấp của xứ Bumtang, mà cất giấu chúng ở chỗ nguyên thuỷ hay trong một tảng đá ở một nơi không thể bị thay đổi hình dạng bởi chư Thiên hay quỷ thần, người ấy sẽ khám phá lại chúng trong đời sau.

Sau sự tái sanh này, người ấy sẽ lang thang một lúc qua các cõi báo thân, và sau đó sanh ở Tarpaling xứ Bumtang. Làm lợi lạc cho chúng sanh từ tuổi 15, người ấy sẽ khám phá nhiều Terma và làm nhiều loại phép lạ. Người ấy sẽ sống đến 70 tuổi. Lấy năm Dakini có thân người nữ như là các phối ngẫu, hoạt động của người ấy cho chúng sanh sẽ sáng bừng. Người ấy có một con trai tên Dawa Drakpa, một hoá thân của Hayagriva đứa con này cũng làm lợi lạc chúng sanh. Người ấy sẽ duy trì Phật pháp trong 90 năm. Vì đây là lời dạy riêng của người ấy, hãy cất giấu nó như là kho tàng Terma!

Nghe xong, Bà Tsogyal lễ lạy, nhiễu quanh vô số lần và nỗ lực viết lại.

Samaya. ấn. ấn. ấn.

Kỳ diệu thay, một người như tôi, người đàn bà ngu dốt Tsogyal!

Có thể gặp được Hoá thân qua các ước nguyện trong sạch!

Qua Samaya thanh tịnh của tôi, tôi đã nhận được tinh tuý của các giáo huấn.

Bằng cách hiến dâng sự phụng sự, Ngài nhìn tôi với tâm từ bi.

Thấy tôi là một người tiếp thu xứng đáng,

Ngài giao phó cho tôi tinh tuý của Mantra,

Và ban cho Tâm yếu tối thượng, tinh ròng.

Không phô bày nó một cách phi thời, tôi giấu nó như một kho tàng Terma.

Mong rằng Tràng Hạt Vàng của Cam lồ này trong hình thức hỏi đáp.

Gặp gỡ người có những dấu hiệu hoàn toàn ấy!

Samaya.

Dấu ấn của thậm thâm.

Dấu ấn của kho tàng.

Dấu ấn không thể đọc.

Dấu ấn của nghiêm nhặt.

Trong thời đại đen tối, vòng bí mật của giáo huấn cốt lõi này,

Được giao phó cho một người tiền định hành thuỷ sanh năm con Thỏ,

Một đứa con ruột của Uddiyana, có một định mệnh được che giấu,

Một cư sĩ với thông minh thực sự.

Năng lực đầy đủ của người không nở hoa trong đời đó, mà sẽ theo một lối sống ẩn mật(1).

Người không thắng cương đức hạnh, thoát khỏi giả hình,

Người sở hữu các thần lực, nhưng sức mạnh của người không được phát lộ.

Và người được đánh dấu bằng một con chuột trên thân và có cặp mắt lồi.

Các đệ tử của người, con của năm loài Dakini, Sinh trong các năm Cọp, Thỏ, Chó, Rồng và Bò.

Sẽ nắm giữ dòng phái và tiến đến các cõi trời.

Bất cứ ai nắm giữ dòng phái người, sẽ đạt đến Phật tánh trong một đời;

Họ sẽ là thiền giả trong kiếp cuối cùng của họ.

ITHI. Mong rằng nó được tốt đẹp!

[1]

Những bài ca cho 25 đệ tử

Nhà vua và 25 đệ tửm bấy giờ hỏi vị Đại sư quý báu của Uddhiyana: Xin ban cho chúng tôi một lời dạy sâu xa chạm đến điểm chính yếu, nó gồm trọn tất cả và tuy nhiên đơn giản cho thực hành.

Padmasambhava hát lên để trả lời:

Kỳ diệu thay!

Hỡi đức Vua, hoàng tử và các đệ tử còn lại,

Thật nghĩa thì không ở trong giới hạn của bất kỳ ai.

Khi một người nhận không xứng đáng được nghe.

Nó trở thành nguyên nhân cho vu khống, hiểu lầm và làm hư hoại các Samaya.

Ta đã cho các con những tiên tri quan trọng về tương lai.

Nhưng các lãnh tụ xấu xa của Tây Tạng,

Không có niềm tin, bất kể họ nghe nhiều thế nào,

Truyền rộng sự giả dối, họ nói chuyện vu vơ.

Tuy nhiên ta sẽ giảng giải ngắn gọn.

Về điều mà các con, đầy lòng sùng mộ, ta hỏi Ta.

Bây giờ không phải là thời để truyền bá,

Nhưng cho mỗi người để tự hành trì đúng đắn.

Bởi vì lời chỉ dạy này sẽ được cất giấu

Như một kho tàng Terma cho lợi lạc của tương lai,

Hãy phát thệ giữ gìn bí mật!

Dạy họ gắn bó với sự yêu cầu phải kín đáo này.

Ngài trước tiên nói với nhà vua:

Thưa Bệ hạ! Hãy nghe đây, dùng tư thế tréo chân.

Giữ thân thể thẳng đứng trên chỗ ngồi và tham thiền!

Giữ sự chú tâm tự do với niệm tưởng

Và không bị giam nhốt bởi các tạo tác của tâm thức. Vì trung tâm của ngài siêu vượt mọi loại đối tượng,

Không trụ vào bất kỳ dấu hiệu cụ thể nào.

Hãy ở yên lặng, thanh tịnh và tỉnh giác!

Khi ngài ở tư thế ấy, các dấu hiệu của tiến bộ tự nhiên xuất hiện,

Vì sự trong sáng của tâm thức, không khởi cũng không diệt.

Và tánh Giác tự do rất ráo với mọi vọng tưởng.

Đây là trang thái giác ngộ tìm thấy trong chính ngài,

Không tìm ra ở đâu khác mà tự hiện hữu kỳ diệu biết bao!

Nghe đây! Hỡi Tsogyal, họ Kharchen sùng tín!

Vì tâm con không có bản chất thực nào để chỉ bày,

Trong một trạng thái tự nhiên, không giả tạo, hiện diện xưa nay.

Hãy ở không phóng tưởng trong cõi giới của không-thiên-định!

Hãy an trụ như thế, giải thoát xảy ra tự nhiên.

Đây chính là trạng thái giác ngộ!

Hãy nghe đây! Palgyi Senge đứa con lỗi lạc cao cả của Ta! Mọi hiện tượng của sanh tử và Niết bàn đều là tự tâm con,

Không xuất hiện ở ngoài tâm này,

Không có tự tánh, lìa ngoài tư tưởng ngữ ngôn và diễn tả.

Không nhận lấy thích thú hay chối bỏ khó chịu,

Không xác nhận hay phủ nhận, không thiên về đâu.

Mà an trụ tỉnh giác một cách sống động trong trạng thái bổn nhiên vô tạo tác!

Bằng cách ở yên như thế, dấu hiệu tiến bộ là thân, khẩu, tâm ý của con.

Cảm thấy tự do và thoải mái, vượt ngoài mọi giới hạn sướng khổ.

Đây là phút thấu hiểu trạng thái giác ngộ!

Hãy nghe đây! Vairochana, con người xứng đáng!

Mọi thứ xuất hiện và tồn tại,

Sanh tử và Niết bàn, đều khởi từ tâm chính con.

Cái tâm không thể nắm bắt, thoát khỏi mọi trung tâm và biên bờ.

Trong trạng thái tự nhiên của sự bình thản bao la, nội tại và không cần phải tạo ra.

Hãy an trụ không lãng trí vào sự không cố gắng vĩ đại!

Tưởng niệm nào con nghĩ ra,

Nó sanh khởi như là khoảng không của Tánh giác.

Bậc Giác ngộ không gì khác hơn điều ấy.

Khi tỉnh giác tự thông tỏ được thực hiện trọn vẹn.

Đó là cái được gán cho danh từ "Phật!"

Hãy nghe đây! Yudra Nyingpo từ xứ Gyalmo!

Tâm con là không sanh, không có vật gì để có thể thấy.

Tự do khỏi tư tưởng, không tạo ra ý niệm, chớ chạy theo niệm tưởng của mình!

Thế nên, chớ xác nhận hay phủ nhận, mà an trụ thảnh thơi trong chính mình!

Trong trạng thái này, dòng niệm tưởng bị cắt đoạn.

Và trí huệ lộ bày, nối liền sanh tử với Niết bàn!

Hãy nghe đây! Namkhai Nyingpo, người khất thực từ xứ Nub!

Tâm con là sự đơn giản trơ trọi, xa lìa cái ta và một bản ngã.

Nên hãy an trụ trong trạng thái tự xảy ra, tự biến mất, thoát khỏi tạo tác giả tạo!

Vào lúc đó, lạc sanh ra từ bên trong,

Những dấu hiệu tiến bộ xảy ra tự nhiên; đây chính là trạng thái giác ngộ.

Hãy nghe đây! Jnana Kumara, nghe không đãng trí lời dạy này!

Tâm con từ khởi thuỷ không được tạo bởi các nguyên nhân.

Và cuối cùng không huỷ diệt bởi các điều kiện.

Vậy hãy an trụ, không dùng sức trong trạng thái không thể nghĩ bàn và không do tạo dựng!

Vào lúc đó, Quả được khám phá, nơi chính con mà không phải tìm kiếm.

Lìa ngoài cái này con sẽ không tìm ra bậc Giác ngộ nào khác!

Hãy nghe đây! Gyalwa Cho-yang họ Nganlam!

Tâm sáng tỏ của giác ngộ không phải được tạo ta qua thiền định.

Thế nên, tự do khỏi nghĩ suy, không có niệm phóng ra hoặc tan vào,

An trụ với giác quan rộng mở, để cho ý thức lắng chìm trong chính nó!

Trong trạng thái này, thức nghĩ suy tự nhiên tan biến.

Và trí huệ tự hiện tiền không do tìm kiếm,

Đây chính là sự khám phá trạng thái giác ngộ!

Hãy nghe đây! Dorje Dudjom họ Nanam!

Có cái tên là "Tâm sáng tỏ của Giác ngộ"

Là vốn sẵn bên trong, bổn nhiên tự hữu và không tâm điểm cũng chẳng chu vi.

Chớ sửa chữa, chỉnh trang nó, mà trong trạng thái vốn tự ngộ và trong sáng tự nhiên

Không thay đổi, không làm biến chất, mà an trụ giải thoát trong tánh bổn nhiên!

ở yên như thế, tâm con thoát khỏi động niệm

Chính nó là Phật!

Hãy nghê đây! Palgyi Yeshe họ Sogpo!

Trạng thái giác ngộ của tâm là vô tạo tác,

Vô cầu và vốn tự sẵn đủ.

Tuyệt không nỗ lực để bám níu vào một chủ thể hay đối tượng.

Mà ở trong trạng thái vô vi của tánh Giác vốn có!

Bằng cách an trụ như vậy, dòng vọng động bị cắt đứt và dừng lại;

Hãy biết rằng giây phút ấy, chính là bậc Giác ngộ!

Hãy nghe đây! Nanam Yeshe, người khất thực trẻ tuổi từ xứ Shang!

Lìa sự chú tâm khỏi mọi tạo tác phân biệt, không xác nhận cũng không phủ nhận,

Mà an trụ trong cái không nỗ lực không do tạo tác, không lấy không bỏ.

Trạng thái giác ngộ là ở yên không vọng động trong đó!

Hãy nghe đây! Palgyi Wangchuk họ Kharchen!

Hãy để cho tâm con trong không thiền định, không tạo ra một quan kiến nào,

Mà, không một khởi tạo, an trụ trong tánh Giác bổn nhiên vốn sẵn!

ở yên trong trạng thái ấy, không vất bỏ khía cạnh sanh tử,

Sự tiêu tan tự nhiên những lời lầm của sanh tử chính là trí huệ của Phật!

Hãy nghe đây! Denna Tsemang, con người trổi vượt!

Tâm con trống vắng mọi chủ thể, đối tượng và vô tạo tác.

Thế nên, thoát ngoài dụng công và thêm thắt, chớ tạo ra bất cứ cái gì xuyên qua thiền định.

Mà an trụ không phóng dật trong tánh Giác bổn nhiên vốn sẵn!

Bằng sự ở yên trong trạng thái này, cái giác tự nhiên vốn là giải thoát.

Con sẽ không tìm ra Phật nếu con bỏ qua điều này!

Hãy nghe đây! Dịch giả Kawa Paltsek họ Chinbu!

Khi lìa chủ thể và đối tượng, tâm không phải là một vật gì có thể chỉ ra.

Cũng thế, nó không được làm ra hay phải sửa chữa.

Hãy an trụ trong trạng thái thản nhiên, không lạc lầm vào sự trụ tướng.

An trụ không xao lãng khỏi cái nó vốn chính là trạng thái giác ngộ!

Hãy nghe đây! Palgyi Selnge họ Shubu!

Trạng thái giác của tâm là thoát ngoài mọi yêu cầu tăng hay giảm.

Không sanh và tự nhiên không dính dấp đến "cái ta" chấp nhận hay chối bỏ đối tượng.

Chớ trụ vào bất cứ thứ gì, hãy rốt ráo không chướng ngại.

An trụ trong trạng thái này chính là Phật.

Hãy nghe đây! Gyalwey Lodrệ, người khất thực xứ Drey!

Tâm con không thể suy nghĩ đến, cũng không thể quan sát được.

Nó vượt ngoài có và không, thường và đoạn,

Thế nên, hãy an trụ, thoát khỏi sự thiền định về cái người tham thiền và đối tượng!

Khi con ở yên không xao lãng khỏi trạng thái này,

Đó là cái được gọi là Pháp thân của Phật. Hãy nghe đây! Lokyi Chungpa, lời dạy này!

Lìa chú tâm khỏi người biết và cái được biết,

Không trụ tâm, mà buông xả tự do không ước muốn, Và an trụ trong trạng thái giác vô tánh, vô trụ.

ở yên không động lìa khỏi nó chính là trạng thái giác ngộ.

Hãy nghe đây! Drenpa Namkha!

Tâm con, nó tri giác nhưng thoát khỏi mọi bản chất,

Biết mà không tư tưởng, thông tỏ tuy bất khả tư nghì.

Tự do khỏi các chuyển động của thức tưởng phân chia,

Hãy an trụ trong trạng thái đó, tỉnh giác và rộng mở.

An trụ trong bản tánh này chính nó là trạng thái giác ngộ!

Hãy nghe đây! Palgyi Wangchuk họ Odren!

Tâm là giác tánh không thông tỏ, cái biết trống rỗng mà sáng chiếu.

Hãy an trụ trong trạng thái vốn sẵn có này, chớ làm thoái hoá hay chỉnh trị nó.

An trụ không động, lìa khỏi nó thì chính nó là Phật.

Hãy nghe đây! Rinche Chok!

Tính nhất như của tỉnh giác, nó không trụ vào bất cứ cái gì,

Thì không thể bám nắm; nó không được tạo ra cũng không bị lơ là trong thiền định.

Chớ sửa trị hay làm biến chất sự trẻ trung bản hữu của nó,

Mà an trụ trong trang thái bổn nhiên xưa nay hiện tiền!

Trong trạng thái này, chớ để tâm con dậy sóng,

Từ đó con sẽ không tìm thấy Quả nào lìa ngoài Nó!

Hãy nghe đây! Sangye Yeshe, người khất thực từ xứ Nub!

Tâm tỉnh giác là trống không mà thấu biết

Và thấu biết trong khi vẫn trống không.

Một sự bất nhị không thể quan niệm nổi của trị giác và tánh Không thông tỏ.

Hãy an trụ trong tánh bổn nhiên, không lìa khỏi cảnh giới ấy.

An trụ không động lìa khỏi Nó thì chính Nó là Phật!

Hãy nghe đây! Palgyi Dorje Wangchuk họ Lhalung!

Bản tánh của tâm con thì vô tướng và không thuộc tính,

Chớ tìm cách tạo ra hay cải thiện nó, mà an trụ không đổi thay hay mất niệm.

An trụ như thế chính là Phật!

Hãy nghe đây! Kệnchok Jungney họ Landro!

Tâm con thì vô tướng thanh tịnh bổn nhiên,

Xưa nay trống không và không thêm thắt giả tạo,

Thế nên, hãy an trụ trong trạng thái giải thoát khỏi người thiền và đối tượng thiền.

Qua nó, con đạt đến quả của Phật tánh! Hãy nghe đây! Gyalwa Janchub họ Lasum!

Tâm con không khỏi không diệt, cũng vô tướng.

Trống không tự bản chất, tánh Giác của nó thì không chướng ngại.

An trụ không động lìa khỏi nó thì chính là Phật!

Tất cả các con, hãy áp dụng lời dạy này vào thực nghiệm!

Các con có thể so sánh các Kinh và Mật của Phật cùng các chú giải,

Với lời chữ nhiều hơn cả không gian,

Nhưng yếu nghĩa thì gồm trọn trong các điểm chính yếu này.

Thế nên, hãy thực hành chúng và giấu chúng như các kho tàng hợp với lời phát thệ của mình.

Padmasambhava nói như thế, và chỉ bằng sự trao lời dạy chân thật cốt tuỷ cho họ, mà tất cả họ đều được giải thoát và đạt đến thành tựu.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.