Kinh Bách Dụ

82 - GIEO LÚA

Một người ở miệt thị thành

Về làng quê để theo ngành nghề nông

Kiếm sinh nhai chốn ruộng đồng.

Một ngày đi dạo xem vùng chung quanh

Thấy bao đồng ruộng tốt lành

Lúa tươi mơn mởn sắc xanh phi thường

Anh bèn ghé lại bên đường

Hỏi thăm chủ ruộng: “Dùng phương pháp gì

Mà gieo lúa tốt thế kia?”

Nông dân chủ ruộng tức thì đáp ngay:

“Khó chi đâu, giản dị thay

Ta cho đất xốp vào cày tới lui,

San cho bằng phẳng khắp nơi

Bỏ phân cào kỹ, rồi khơi nước vào

Dễ làm, tốn chút công lao

Tương lai lúa mọc lên cao tốt lành.”

Nghe lời chỉ dẫn ngọn ngành

Anh theo phương pháp thực hành ngay thôi

Sau khi cày đất xốp rồi

Làm cho bằng phẳng, phân thời bỏ lên

Khơi nước vào tưới lên trên

Chỉ còn đem giống gieo liền là xong

Nhưng anh thầm nghĩ trong lòng:

“Nếu chân bước xuống ruộng đồng để gieo

Sợ gây hại biết bao nhiêu

Đất kia thô cứng lại theo chân người,

Khi mà đất hết xốp rồi

Lúa kia không mọc tốt tươi sau này.”

Anh liền nghĩ cách lạ thay:

“Ta nên ngồi sẵn ở ngay trên giường

Sai khiêng giường xuống ruộng nương

Ta ngồi gieo lúa dễ dàng biết bao

Đất kia ta khỏi dẵm vào

Đất luôn còn xốp há nào ngại chi.”

Bốn người được mướn tức thì

Bốn chân giường được phân chia bốn người

Khiêng anh xuống ruộng, tận nơi

Anh ngồi gieo giống thảnh thơi vô ngần.

Mình anh, đất chịu hai chân

Bốn người, đất chịu bốn lần hơn lên

Tám chân dẵm đất cứng liền

Thêm giường với kẻ ngồi thêm nặng nề

Thế là đất cứng khỏi chê

Vừa thô, vừa rắn có hề lợi đâu.

*

Truyện này thí dụ đạo mầu

Giữ gìn ruộng Giới tu mau đạt thành

Sẽ nhiều mầm thiện phát sinh

Ta nên học tập, thực hành cho chuyên

Theo lời thầy dạy chớ quên

Pháp lành hạt giống thuận duyên nảy mầm.

Nhiều người tu thoạt chuyên cần

Dù cho giới nhỏ cũng luôn giữ gìn

Không hề phạm, thật đáng khen

Dần dà Giới luật nhiều phen coi thường

Giới to, giới nhỏ đôi đường

Không hề kiêng giữ, chẳng màng tuân theo

Buông lung, hủy báng sớm chiều

Bồ Đề mầm mống hủy tiêu chẳng còn.

83 - KHỈ BỊ ĐÁNH

Có con khỉ nọ một ngày

Bị người kia đánh thẳng tay bạo tàn

Tay người mạnh khoẻ vô vàn

Khỉ ta đau đớn xác thân não nề

Không hề chịu nổi thêm chi

Khỉ bèn tháo chạy thoát đi xa người

Hận thù tạm nuốt xuống thôi.

Trên đường khỉ chạy gần nơi xóm làng

Thấy em bé nọ đi ngang

Hầm hầm khỉ đã vội vàng túm em

Đòn thù oán giận trút lên

Tội cho đứa trẻ lành hiền vô can.

*

Chúng sinh trong cõi nhân gian

Thường chồng chất mãi hờn căm oán thù

Từ tiền kiếp cứ dây dưa

Kéo dài ra mãi rất ư não phiền

Đời đời tiếp nối liên miên

Lửa sân, tâm ác luân phiên hoành hành

Chúng sinh đâu có biết rành

Cái vòng biến diệt xoay quanh kiếp người

Rời quá khứ, tới tương lai

“Có không, không có” mãi hoài đổi thay

Kiếp xưa khác với kiếp này

Lắm người ngu muội chẳng hay ngọn nguồn

So cùng khỉ thiếu trí khôn

Người ngu, khỉ dại có còn khác chi!

84 - NGUYỆT THỰC

Nhà vua cõi A Tu La

Theo truyền thuyết tự xưa xa nói rằng

Một hôm vua thấy mặt trăng

Trên cao tỏa sáng chói chang khắp miền

Vua bèn dùng tay che liền

Mặt trăng biến mất. Dân bèn đặt tên

Gọi là “nguyệt thực” ban đêm,

Vậy thời loài chó chẳng liên quan gì.

Nhưng không biết lý do chi

Tới kỳ “nguyệt thực” tức thì dân gian

Cho rằng trăng bị chó ăn

Cho rằng chó nuốt mặt trăng mất rồi

Mọi người muốn đánh chó thôi

Mỗi khi chó chạy ngang nơi có người

Thật oan cho chó quá trời

Bị gieo tiếng ác bao đời. Khổ thay!

*

Chúng sinh trong kiếp sống này

Những điều phải trái, gian ngay, vui buồn

Nên tìm hiểu rõ cội nguồn

Biện minh mới tránh được luôn sai lầm

Chủ quan nguy hiểm vô ngần

Tự mình chuốc khổ vào thân còn gì.

Khổ vì tham với sân si

Muốn tìm cách diệt khổ đi cho rồi

Lại tìm cách ngủ trên gai

Mang lửa ngũ dục thiêu người, đốt thân,

So cùng những kẻ ngu đần

Nguyệt thực đánh chó muôn phần giống nhau.

85 - ĐAU MẮT

Có người con gái bất ngờ

Mắt vương bệnh tật rất ư hiểm nghèo

Khiến cô nhức nhối thật nhiều

Ngày đêm rên rỉ, tiêu điều tấm thân.

Nàng con gái khác ở gần

Nhìn qua thấy vậy tần ngần lo âu

Nhủ thầm: “Bệnh mắt đớn đau

Nếu ta bị bệnh thoát đâu não phiền

Giờ ta mắt vẫn tốt nguyên

Nhưng rồi bệnh mắt luân phiên đến mình

Sẽ đau sẽ nhức thật tình

Muốn ngăn ngừa bệnh khỏi hành mắt ta

Chi bằng móc mắt trước ra

Mắt còn đâu nữa để mà bệnh đây.”

Thấy nàng định làm chuyện này

Có người nghe được khuyên ngay đôi lời:

“Có tròng mắt quý nhất đời

Đau hay không là chuyện thời mai sau

Nào ai hay rõ trước đâu

Giờ sao móc mắt đớn đau vô cùng

Mù loà tăm tối chập chùng

Suốt đời thống khổ cô không biết à?”

*

Truyện này thí dụ cho ta

Đang ăn có kẻ bất ngờ nghẹn cơm

Thế là quyết bỏ ăn luôn

Còn ai vô lý được hơn kẻ này!

Nhiều người tính toán loay hoay

Nghĩ giàu sang sẽ có ngày bại suy

Cho nên không bố thí chi

Nhủ rằng: “Bố thí ích gì mai sau

Nếu mà quả báo nhiệm màu

Mình dù được hưởng sang giàu tương lai

Thời giàu sang cũng tàn phai

Chỉ thêm phiền não khổ đời mà thôi!”

Người khôn khuyên nhủ đôi lời:

“Hãy nên bố thí, mai thời tính sau

Khổ vui chưa biết ra sao,

Giờ không bố thí ta nào an vui

Kiếp này đã khổ ngay rồi!”

86 - VÌ CỦA GIẾT CON

Hai cha con một nhà kia

Nhân vì công chuyện cùng đi một ngày

Tới vùng xa vất vả thay

Giữa đường vô phước gặp ngay cướp rồi

Bọn này lẩn quất khắp nơi

Cướp đi tài vật của người đi ngang,

Con đeo đôi bông tai vàng

Người cha thấy vậy hoang mang trong lòng

Sợ rằng cướp lấy đôi bông

Tai con cha xé mạnh không ngại ngần

Muốn lấy bông giấu đi luôn

Nhưng vì vội vã bồn chồn lòng cha

Cho nên xé rứt không ra

Cha bèn quyết định thật là kỳ khôi

Đầu con chặt đứt ngay thôi.

Đến khi bọn cướp đã rời đi xa

Và cơn khủng hoảng đã qua

Cha đem đầu ráp lại mà được đâu

Cổ nào có dính với đầu

Người con chết thảm, thương đau, ngậm ngùi.

*

Truyện này thí dụ ở đời

Chỉ vì việc nhỏ mà rồi bỏ đi

Bao nhiêu việc lớn kể chi

Gây thành tổn thất nặng nề xiết bao

Khó mà cứu vãn được nào.

Thế gian khờ dại thấy sao lắm người

Lợi danh quyến rũ chút thôi

Tà giáo, tà thuyết tức thời theo ngay

Trộm danh lừa dối kiếp này

Tạo thành tội ác đọa đày tai ương.

87 - BỌN CƯỚP CHIA CỦA

Bọn ăn cướp nọ thuở xưa

Kết bè cướp bóc dân cư nhiều lần

Bạc tiền, hàng hóa, áo quần

Cướp xong cả bọn chia phần cùng nhau

Chiếu theo địa vị thấp cao

Chiếu theo bản lĩnh từ lâu trong nghề

Chia phần nhiều ít đề huề

Mọi người hoan hỷ không chê trách gì.

Nhưng rồi tới một lần kia

Có chàng cướp nọ rất chi buồn tình

Vì ngôi vị kém của mình

Phần chia tệ nhất để dành chàng ta

Áo chi xấu xí quá mà

Dệt bằng chất liệu xem ra rẻ tiền

Khiến chàng quả thật muộn phiền

Bất bình la lớn: “Khó tìm người mua

Áo này bán chẳng ai ưa

Phần tôi như vậy là thua thiệt rồi.”

Sau khi phản đối một hồi

Chàng đành cam chịu kém người. Buồn thay!

Và sau đó một vài ngày

Chàng đem vào bán áo ngay trong thành.

Kiếm tiền hy vọng mong manh

Ngờ đâu lại có người giành để mua

Một ông quan trong cung vua

Chịu mua cao giá rất ư lạ thường,

Số tiền cả bọn cướp đường

Chia nhau sau chuyến bất lương vừa rồi

Cộng chung của đủ mọi người

So cùng giá bán áo thời kém xa.

Bấy giờ chàng cướp nhà ta

Đột nhiên nhảy múa thật là mừng vui

Khoe rằng: “Ta đã đắc thời

Chuyến này ta kiếm được lời nhiều thay.”

*

Rút bài học từ truyện này

Dù ta thất bại chua cay trong đời

Không nên thất vọng buông lơi

Cố gieo giống tốt, tương lai gặt về

Hạt vàng từng chuỗi thoả thê;

Hoặc khi bố thí đừng nề hà chi

Phát tâm rộng rãi ngay đi

Quả lành đem lại muôn bề an vui

Kẻo khi được quả báo rồi

Được sinh lên ở cõi trời cao xa

Bấy giờ lòng mới tỏ ra

Hối rằng trước chẳng thiết tha tâm thành

Để làm thêm lắm điều lành

Gây nhiều lợi ích, nay mình khá hơn.

88 - KHỈ MẤT ĐẬU

Khỉ kia nắm đậu trong tay

Bỗng đâu một hột lọt ngay ra ngoài

Chỉ rơi một hột đâu thôi

Nhưng mà khỉ cũng tức thời hoảng lên

Buông rơi cả nắm đậu liền

Để rồi vội vã chạy tìm hột rơi

Loanh quanh kiếm khắp mọi nơi

Nào đâu có thấy tăm hơi hột này,

Sau hồi lật đật loay hoay

Khỉ quay về chốn cũ đầy lo âu

Mong gom nắm đậu ban đầu

Ôi thôi mất hết còn đâu hột nào,

Bầy chim bay lượn trên cao

Đậu rơi quyến rũ chim nhào xuống ăn.

*

Truyện này thí dụ người phàm

Xuất gia theo Phật chí tâm tu hành

Ban đầu phạm giới vô tình

Nhưng rồi không chịu chân thành ăn năn

Không lo sám hối bản thân

Con đường phạm giới trôi lăn thêm hoài

Pháp lành công đức than ôi

Tan tành theo với dòng đời buông lung.

Giống như khỉ dại vô cùng

Đậu rơi một hột, tiêu tùng hết luôn.

89 - CHUỘT VÀNG VÀ RẮN ĐỘC

Có chàng dạo bước trên đường

Bỗng nhiên bắt được chuột vàng một con

Mừng vui khấp khởi trong lòng

Chàng ôm chuột quý thong dong đi liền

Đến sông chàng lội qua bên

Sợ rằng áo ướt chàng bèn cởi ra

Chuột vàng kia thật bất ngờ

Biến thành rắn độc rất ư hãi hùng.

Ban đầu chàng sợ vô cùng

Nhưng rồi tự nghĩ: “Ta đừng quăng đi

Dù cho rắn độc sá chi

Thà cho rắn cắn chết đi là cùng.”

Chàng ôm rắn lội qua sông

Chẳng hề sợ hãi ung dung mọi đường,

Rắn đền ơn, biến thành vàng

Khối vàng to lớn phi thường, quý thay.

Có người chứng kiến cảnh này

Nghĩ ôm rắn độc trong tay lợi nhiều

Rắn thành vàng, quý bao nhiêu

Họ bèn bắt chước giống theo anh chàng

Tìm ôm rắn, nghĩ bình thường

Nào ngờ rắn cắn tử thương tội tình.

*

Truyện này thí dụ chúng sinh

Có người không thiết tu hành bản thân

Thấy người khác tu chuyên cần

Được phần lợi ích vô ngần lớn lao

Cho nên họ cũng hùa vào

Giả theo chánh pháp từ bao lâu rồi

Để cầu lợi dưỡng mà thôi

Tiếc thay kết quả cuộc đời thảm thê

Chết thời sa đọa não nề

Vào “ba đường ác” khó bề tránh qua.

90 - LƯỢM ĐƯỢC TIỀN

Một người nghèo đang đi đường

Bỗng nhiên lượm được túi vàng đánh rơi

Lòng mừng không nói nên lời

Y bèn ngồi lại ngay nơi bên lề

Lấy vàng ra đếm thoả thê

Loay hoay đang đếm chưa hề xong xuôi

Thời người chủ túi vàng rơi

Đã quay lại kiếm và đòi vàng kia

Y đành trả hết còn chi

Để rồi buồn khổ nghĩ suy trong lòng:

“Nếu ta đếm cho mau xong

Rồi chuồn đi sớm đã không mất vàng

Chủ nhân đến thời muộn màng

Tiền vàng khá lớn dễ dàng phần ta.”

*

Nhiều người trong cõi ta bà

Được gần Tam bảo vậy mà uổng sao

Nghiệp lành chẳng chịu tu nào

Để cầu giải thoát khỏi bao muộn phiền

Bụi đời lôi cuốn triền miên

Tháng ngày quanh quẩn trong miền khổ đau

Khi vô thường đến thật mau

Ăn năn hối hận còn đâu kịp thời.

91 - NGƯỜI NGHÈO

Thuở xưa có một người nghèo

Làm ăn vất vả, bao nhiêu muộn phiền

Để dành được một ít tiền

Thấy người giàu khác chàng liền nghĩ suy:

“Tiền ta chẳng có nhiều gì

Đem ra so sánh ta thì thua xa

Người kia giàu có quá mà.”

Anh chàng thất vọng thở ra não nề

Muốn quăng chút tài sản kia:

“Giữ làm chi nữa, vứt đi cho rồi

Tới bờ sông ném xuống thôi.”

Chung quanh thấy thế nhiều người nhủ khuyên:

“Tuy anh có rất ít tiền

Tiền này nuôi sống được thêm bao ngày,

Nếu anh liệng hết đi ngay

Một xu chẳng có đọa đày khó qua.”

*

Truyện này thí dụ cho ta

Trong hàng Tăng chúng xuất gia lắm người

Thấy cao Tăng ở khắp nơi

Đa văn, tài đức, được đời suy tôn

Cúng dường nồng hậu luôn luôn

Còn mình lợi dưỡng thời không sánh bằng

Nhưng không chịu nghĩ kỹ càng

Để mà tu học đạo vàng gắng thêm

Lại làm hành động cuồng điên

Bỏ tu, rời đạo, qua miền khổ đau

Thật là trái ngược xiết bao.

Người nghèo vứt của so nào khác chi!

92 - ĐỨA NHỎ ĐƯỢC ĐƯỜNG

Trên đường dài có một bà

Tay bồng đứa nhỏ đi xa mệt nhoài

Cho nên bà muốn xả hơi

Nghỉ chân dừng lại ngay nơi lề đường

Rồi bà ngủ thiếp mơ màng

Nào hay có kẻ lạ đương tới gần

Tay cầm đường ngọt trắng ngần

Đưa cho đứa nhỏ ham ăn vô cùng,

Trẻ con thấy vậy vui mừng

Ăn đường, không ngó ngàng chung quanh mình

Để cho kẻ lạ mặc tình

Lột đi báu vật bà dành lâu nay

Toàn đồ trang sức quý thay

Vòng vàng, kiềng bạc. Chẳng hay biết gì!

*

Truyện này thí dụ khác chi

Xuất gia Tăng chúng nhiều khi có người

Mải tham chút lợi ở đời

Ưa mồi trần tục, ưa nơi ồn ào

Đường tu Phật pháp thanh cao

Lơ là bỏ phế uổng bao công trình

Thế là công đức tu hành

Gió phiền não tới cướp nhanh mất rồi.

93 - BÀ GIÀ ĐÁNH CỌP

Bà già ngủ dưới gốc cây

Bỗng nhiên cọp tới chốn đây bất ngờ

Muốn ăn luôn thịt lão bà

Hoảng kinh bà chồm dậy và chạy nhanh

Gốc cây bà cứ chạy quanh

Vòng vo chạy mãi, cọp đành rượt theo

Một chân cọp bám gốc cây

Một chân nắm để bà này đứng yên,

Bà già bèn quay lại liền

Hai tay dang rộng hai bên cây rừng

Nắm chân cọp khỏi vẫy vùng

Thế là cọp với người cùng đứng nguyên

Không hề nhúc nhích được thêm,

Bà già sẽ gặp não phiền hiểm nguy

Nếu buông tay để chạy đi

Cọp kia chắc chắn tức thì rượt thôi.

Trong khi nguy cấp tới nơi

Chợt đâu lại có một người đi ngang

Bà già lớn tiếng nói rằng:

“Thật may mắn quá, ta đang đợi chờ

Mời anh tiếp sức với ta

Cùng nhau giết cọp chắc là thành công

Chúng ta chia thịt hưởng chung.”

Người kia nghe vậy nên không ngại ngần

Tin lời bà, vội tới gần

Giữ hai chân cọp muôn phần hăng say,

Bà già bỏ cọp ra ngay

Cắm đầu cao chạy xa bay tức thì

Bấy giờ kẻ lạ mặt kia

Mới hay mưu kế rất chi gian hùng

Ăn năn thời muộn vô cùng

Chỉ còn chiến đấu mới hòng thoát thân

Đánh nhau với cọp lâu dần

Sức tàn, lực kiệt tay chân rã rời

Lại mang thương tích đầy người

Không đường tẩu thoát khỏi nơi chốn này

Chẳng bao lâu, đáng thương thay

Thời y bỏ mạng tại đây mất rồi.

*

Phàm phu lắm kẻ ở đời

Không hề được liệt là người cao minh

Lại ưa tạo lập cho mình

Luận này, thuyết nọ quả tình khó nghe

Nào đâu có hay ho chi

Văn từ, ý nghĩa nhiều khi rất thường

Phần nhiều dang dở nửa chừng

Qua đời mà vẫn chưa xong công trình

Thế rồi đệ tử trung thành

Góp gom tài liệu tiến hành tiếp tay

Vì không hiểu ý của thầy

Cuối cùng tác phẩm chứa đầy lầm sai

Gieo thêm tai hại cho đời.

94 - HIỂU LẦM

Xấu xa thay bà vợ kia

Ngoại tình trong lúc chồng đi vắng nhà

Trong phòng giở thói trăng hoa

Thình lình chồng ở phương xa trở về

Nhận ra tình trạng ê chề

Biết trong phòng vợ chuyện gì xảy ra

Chồng tuy giận, chẳng hét la

Đứng chờ bên cửa để mà ra tay

Đợi tình địch ra ngoài này

Là chồng lập tức giết ngay rửa hờn.

Vợ hay biết, dặn tình nhân:

“Chồng em trở lại, muôn phần hiểm nguy

Vậy anh nên trốn mau đi

Thoát thân theo với ‘ma ni’ ra ngoài.”

Ở trong nước đó lâu đời

“Ma ni” có nghĩa là nơi hông nhà

Chỗ đường hầm nước thoát ra,

Đồng thời cũng có nghĩa là bảo châu

Là viên ngọc quý hàng đầu

Vợ kia muốn nói: “Thoát mau đường hầm.”

Gã tình nhân lại hiểu lầm

Tưởng rằng ngọc quý phải cần lấy đi

Lấy theo viên ngọc “ma ni”

Khi chui thoát chốn hiểm nguy bữa này

Cho nên hắn cứ loay hoay

Chạy loanh quanh mãi trong này không ngưng

Tìm tòi, lục lọi lung tung

Mong tìm thấy ngọc, nhủ lòng quản chi:

“Nếu không tìm thấy ngọc kia

Thời ta quyết chẳng trốn đi khỏi phòng.”

Mối nguy khủng khiếp vô cùng

Hắn đâu nghĩ tới cái vòng bủa vây

Chỉ mười lăm phút sau đây

Than ôi hắn gục chết ngay bạo tàn

Mũi dao tình địch hờn căm

Người chồng rình rập đã đâm hắn rồi.

*

Truyện này thí dụ ở đời

Theo trong Phật pháp mọi người thuyết minh

Lý trung đạo phải thực hành

“Chấp thường”, “chấp đoạn” rành rành hai bên

Lìa mau, tu học cho chuyên

Mới mong giải thoát vững bền luôn luôn

Lý trung đạo bị hiểu lầm

Cho nên lắm kẻ sa chân phiền hà

Dần dà ngày tháng trôi qua

Vô thường giết hại khó mà thoát đây

Hiểu lầm Phật pháp nguy thay

“Ba đường ác” nọ sa ngay tức thì.

95 - HAI CHIM BỒ CÂU

Chim bồ câu trống trên cây

Cùng bồ câu mái sống đây êm đềm

Khi mùa thu đến trong miền

Trái cây chín đỏ thắm trên núi đồi

Đôi chim sát cánh tung trời

Bay đi lượm trái khắp nơi đem về

Chứa đầy một tổ thoả thê.

Vài ngày trời tựa như hè, nóng hanh

Trái cây khô lại, teo nhanh

Trái đầy ắp tổ nay thành ít đi

Xẹp chừng một nửa còn chi

Khiến bồ câu trống tức thì không vui

Trách bồ câu mái ngay thôi:

“Chúng ta lượm trái khắp nơi nhọc nhằn

Cùng nhau lao động khó khăn

Mà nay nàng lại lén ăn một mình

Nhìn trong tổ thấy quả tình

Trái còn phân nửa rành rành, hãy xem.”

Bồ câu mái phân trần liền:

“Em không hề lén ăn riêng bao giờ

Trái cây tự nó teo mà.”

Nhưng chàng chim lại ngù ngờ không tin

Đùng đùng nổi giận quát lên:

“Nếu nàng không lén ăn trên tổ này

Sao vơi đi một nửa đây,

Mất đi phân nửa trái cây rõ ràng.”

Nói xong chim trống phũ phàng

Dùng luôn mỏ nhọn mổ sang tơi bời

Khiến cho chim mái tàn đời

Chết ngay tức khắc thấy thời đớn đau.

Nhưng rồi chỉ ít ngày sau

Cơn mưa tầm tã giăng mau đầy trời

Toả hơi nước lạnh khắp nơi

Trái cây thấm ướt tức thời nở thêm

Nhiều như cũ, đầy y nguyên

Chàng bồ câu lúc đó liền nhận ra

Mình tồi tệ, mình xấu xa

Giết oan chim mái thật là tang thương

Ăn năn, hối hận, đau buồn

Lòng vang tiếng thảm, mắt tuôn giọt sầu

Gọi thầm nàng mái canh thâu:

“Em ơi! Em ở nơi đâu bây giờ!”

*

Người điên đảo, kẻ dại khờ

Lợi danh, dục lạc kể như tham hoài

Không phân đen trắng, đúng sai,

Vô thường cuộc sống muôn đời chẳng tin

Bồn chồn, nông nổi triền miên

Nghĩ suy như vậy tạo nên lỗi lầm

Chuốc bao thất bại bản thân

Rồi vì tội lỗi sa chân vào vòng

Ăn năn đâu kịp mà mong.

96 - GIẢ MÙ

Vua sai nhiều thợ thuở xưa

Phải làm công dịch rất ư nhọc nhằn

Lại còn ngược đãi bạo tàn

Bao người do đó chết oan não nề

Vì đau khổ, vì thảm thê

Cho nên có gã thợ kia giả mù

Để mà trốn việc nhà vua

Quả nhiên mánh lới kể như vẹn toàn

Gã này thoát cảnh lầm than

Được vua cho phép bình an về nhà

Thế là chuyện đó đồn ra

Biết bao thợ khác nghe mà thấy ham

Muốn mù loà để không làm

Tính đường móc mắt mình. Lầm lẫn thay!

Có người trong đám thợ này

Chợt đâu lên tiếng can ngay tức thì:

“Nếu ta mà móc mắt đi

Mù loà ta chẳng thấy chi mất rồi

Thế là đau khổ suốt đời

Chớ nên dại dột, bạn ơi hãy ngừng

Thiếu gì cách dối quốc vương

Lừa vua mà tránh con đường khổ sai

Đừng làm công việc nguy tai

Đừng nên móc mắt cho hoài tấm thân.”

*

Ngẫm ra trong cõi dương trần

Chút danh, chút lợi có ngần ấy thôi

Nhiều người ham muốn khôn nguôi

Cho nên phóng túng sống đời gian manh

Bao nhiêu giới luật tịnh thanh

Cứ luôn hủy phạm tạo thành khổ đau.

97 - CƯỚP ÁO LÔNG DÊ

Có hai người bạn đi đường

Trải qua đồng rộng, núi rừng mênh mông

Gặp ngay bọn cướp thật đông

Một người chạy thoát nấp trong mé rừng

Vì chân lanh lẹ lạ thường,

Một người chậm chạp khó vùng thoát đi

Cho nên bị kẻ cướp kia

Cướp luôn cái áo rất chi đắt tiền

Áo lông dê quý vô biên

Ở trong gấu áo có tiền giấu đây

Một đồng vàng cũng quý thay

Người này vì vậy nói ngay điều đình:

“Tôi mong lấy lại áo mình

Một đồng vàng chắc đủ dành đổi trao?”

Cướp kia lớn giọng hỏi mau:

“Tiền vàng mi để nơi đâu bây giờ?”

Người này không đợi chẳng chờ

Lấy vàng trong gấu áo ra đưa liền

Nói: “Vàng thật, nếu chẳng tin

Thời xin hãy hỏi người bên mé rừng

Thợ kim hoàn giỏi vô cùng.”

Cướp nghe nói vậy vui mừng chạy qua

Lôi người đang núp kia ra

Lột luôn y phục anh ta thêm liền

Thế là quần áo, bạc tiền

Hai người đều mất hết nguyên chuyến này.

Người ngu mất, dễ hiểu thay,

Hại thêm người khác mất lây vì mình!

*

Nhiều người cố gắng tu hành

Và rồi công đức do mình tạo ra

Thường thường hay bị tiêu ma

Vì giặc phiền não rất là gớm ghê

Pháp lành, thanh tịnh còn chi

Chính mình bị hại tức thì thấy ngay

Người đồng tu bị hại lây,

Chết sa đường ác đọa đày thảm thê.

98 - ĐỨA NHỎ BẮT RÙA

Trẻ kia sống ở miền quê

Trên khu đất trống thoả thê chơi đùa

Bỗng đâu bắt được con rùa

Thật là to lớn, rất ư lạ thường

Ra tay muốn giết chẳng nương

Nhưng không biết cách, còn đương tìm tòi.

Có người bày cách cho thôi:

“Thả vào trong nước rùa thời chìm sâu

Thế là còn sống nổi đâu.”

Nghe xong đứa nhỏ gật đầu tin ngay

Nắm rùa bỏ xuống hồ này

Rùa kia gặp nước loay hoay bơi liền

Ngao du thoải mái vô biên

Rồi bơi đi mất, khuất miền xa xôi.

*

Truyện này thí dụ lắm người

Tu trì Phật pháp một thời siêng năng

Thuận thành theo ánh đạo vàng

Đang lo phòng hộ “sáu căn” của mình

Để mong giải thoát an bình

Bỗng đâu lạc nẻo vô minh mất rồi

Nghe lời ngoại đạo dụ mời

Quay đầu trở lại đường đời gian truân

Thả tâm ý vào “sáu trần”

Ham mồi “ngũ dục” dấn thân miệt mài

Thật ngu muội, quá lầm sai

Đến khi nhắm mắt, tới thời xuôi tay

Rơi vào đường ác thảm thay

Căn lành hủy mất. Đọa đày than ôi!

*

Tâm Minh NGÔ TẰNG GIAO chuyển thơ

* Soạn giả không giữ bản quyền.

* Hoan nghênh tái bản

hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác.

LIÊN LẠC: giaongo@msn.com

HẾT