Cuộc Đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni

Soạn giả Minh-Thiện Trần-Hữu-Danh

& hiền nội Diệu-Xuân Nguyễn-thị Bạch-Mai

CUỘC ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

Nguồn dữ liệu: Trang nhà Quảng Đức - http://quangduc.com/

Định dạng ebook bởi namo84000 - http://namo84000.com

Mọi sai sót xin được sám hối

Nếu có chút công đức nào, xin hồi hướng cho tất cả những ai có duyên với namo84000 và Thanh Tịnh Lưu Ly, cầu cho họ được thân tâm an lạc, tất cả bệnh hoạn khổ não đều tiêu trừ, ai chưa biết Phật Pháp sẽ biết, ai chưa tin sẽ tin, ai tin rồi tin sâu hơn, tâm Bồ Đề kiên cố, tu tập tinh tấn để sớm thoát khỏi sinh-tử luân hồi

CUỘC ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

MỤC LỤC

Lời mở đầu

Phần I - Tiền thân đức Phật Thích-Ca Mâu-Ni

1- Bồ-tát Sumedha (Thiện-Huệ)

2- Bồ-tát Vessantara (Hộ-Minh)

Phần II - Đức Phật đản sanh

1- Lai lịch họ Gotama và bộ-tộc Sakya

2- Lúc mới sanh (năm -624)

3- Sau khi sanh

Phần III - Thời gian làm thái-tử

1- Thời thơ ấu

Thái tử Siddhattha dự lễ hạ điền

Thái tử Siddhattha học văn

Thái tử Siddhattha học võ

Thái tử Siddhattha cứu chim thiên nga

2- Tuổi trưởng-thành

Thái tử Siddhattha lập gia đình

Thái tử Siddhattha nhớ đại nguyện

Thái tử Siddhattha dạo chơi bốn cửa thành

Thái tử Siddhattha xin phép xuất gia

Phần IV - Thời gian xuất gia học đạo

1- Ra đi (năm -595)

2- Vị đạo-sư thứ nhất: Alara-Kalama

3- Vị đạo-sư thứ nhì: Uddaka-Ramaputta

4- Sáu năm tu khổ-hạnh tại Uruvela

Phần V - Đức Phật thành đạo

1- Chọn lối tu trung-đạo

2- Đêm thành đạo (năm -589)

3- Tuần-lễ đầu tiên sau khi thành đạo

4- Tuần-lễ thứ hai sau khi thành đạo

5- Tuần-lễ thứ ba sau khi thành đạo

6- Tuần-lễ thứ tư sau khi thành đạo

7- Tuần-lễ thứ năm sau khi thành đạo

8- Tuần-lễ thứ sáu sau khi thành đạo

9- Tuần-lễ thứ bảy sau khi thành đạo

10- Hai thiện-tín đầu tiên

Phần VI - Bài pháp đầu tiên

1- Lên đường đi Lộc-Uyển

2- Ông Kondanna và 4 người bạn xuất gia

3- Đức Phật thuyết kinh Chuyển Pháp Luân (năm -589)

4- Đức Phật thuyết kinh Vô Ngã Tướng

5- Ông Yasa và 4 người bạn xuất gia

Phần VII - Từ hạ thứ nhứt đến hạ thứ

1- Hạ thứ nhất tại Lộc-Uyển (năm -589)

Năm mươi người bạn khác của ông Yasa xin xuất gia

Phật trao sứ mệnh hoằng pháp cho các vị tỳ-kheo

Ông Punna Mantaniputta và 29 người bạn xuất gia

Ông Uruvela Kassapa, 2 người em, và 1000 đệ tử xuất gia

Đức Phật nói Kinh Lửa (Aditta-Pariyaya):

2- Hạ thứ 2 tại Venuvana (năm -588)

Phật độ vua Bimbisara

Phật giảng năm giới của người cư sĩ

Phật kể chuyện cây bông sứ

Vua Bimbisara cúng dường ngự uyển Venuvana (Trúc Lâm)

Hai ông Sariputta, Moggallana và 155 người bạn xuất gia

Phật thành lập tinh-xá đầu tiên Venuvana

Kaludayin thỉnh Phật về thăm vua Suddhodana

Phật độ ông Dighanakha

Dư luận chống đối Phật tại Rajagriha

Dân chúng Vesali cầu Phật đến trừ bệnh dịch tả

Ambapali và Jivaka gặp Phật

Phật về Kapilavastu, ngụ tại vườn Nigrodha

Nanda xuất gia

Rahula xuất gia

Phật thuyết pháp lần thứ ba trong hoàng cung Kapilavastu

Phật đến thành-phố Anupiya thuc xứ Malla

3 - Hạ thứ 3 tại Venuvana (năm -587)

Em bé cúng bánh bằng đất vào bát Phật

Ngoại đạo đào hầm lửa hại Phật

Maha Kassapa (Ma-ha Ca-Diếp) xuất gia

Bhaddiya ngộ đạo

Phật độ ông Sudatta Anathapindika (Cấp-cô-độc)

Sudatta và Sariputta đi Sravasti

Sudatta mua vườn của thái-tử Jeta

Phật thọ trai tại vườn xoài của bà Ambapali tại Vesali

Phật thọ trai tại cung điện các Vương-tử Licchavi

Sariputta rước Phật đi Sravasti

4 - Hạ thứ 4 tại Jetavana (năm -586)

Phật dạy có bảy hạng vợ trên thế gian

Phật dạy có thương là có khổ

Phật độ vua Pasenadi

Hạ thứ 4 có trên 150 thanh-niên xuất gia

Phật cho người gánh phân tên Sunita xuất gia

Vua Pasenadi và tỳ-kheo Sunita

Phật đưa tỳ-kheo Nanda lên cung trời Đao-Lợi

5 - Hạ thứ 5 tại Mahavana, thuc Vesali (năm -585)

Tranh chấp giữa hai nước Sakya và Koliya

Vua Suddhodana băng-hà (năm -585)

Hoàng-hậu Pajapati Gotami xin xuất gia

Hoàng-hậu Pajapati cùng 500 nương-tử xuất gia tại Vesali

Cuộc đời đau khổ của ni-sư Uppalavanna

Phần VIII - Từ hạ thứ 6 đến hạ thứ 20

1- Hạ thứ 6 tại Jetavana (năm -584)

Phật độ bà Khema ở Rajagriha

Đại đức Pindola Bharadvaja biểu diễn thần thông

Đức Phật biểu diễn đại thần thông tại Sravasti

2- Hạ thứ 7 tại làng Samkassa (năm -583)

Đức Phật thuyết pháp tại cung trời Đao-Lợi

Pho tượng Phật đầu tiên

Làm sao trở thành Sakka, vua Trời Đao-Lợi?

3- Hạ thứ 8 tại rừng Bhesakala (năm -582)

Ngoại đạo dùng cô Cinca vu cáo Phật

Chuyện ông bà Nakula gọi Phật bằng con

4- Hạ thứ 9 tại tinh-xá Ghosita, Kosambi (năm -581)

Bà Magandiya, thứ hậu vua Udayana, phỉ báng Phật

Nắm lá simsapa và tỳ-kheo Malunkyaputta

Tranh chấp giữa một vị kinh-sư và một vị luật-sư

Đại-đức Bhagu gặp Phật tại thành-phố Balaka

Đại-đức Anuruddha gặp Phật tại công viên Đông-Trúc

5- Hạ thứ 10 trong rừng Rakkhita (năm -580)

Phật an-cư một mình trong rừng Rakkhita

Phật dạy xử sự đúng chánh pháp

Thất Diệt Tránh Pháp (Saptadhikarana-samatha)

Phật độ bà Janapada-Kalyani

6- Hạ thứ 11 tại Ekanala, gần Rajagriha (năm -579)

Chú bé chăn trâu Svastica xuất gia

Giới luật có từ lúc nào?

Phật giảng kinh Chăn Trâu

Phật dạy sa-di Rahula trì giới

Đi tu cũng là lao động và sản xuất

Phật dạy Rahula giữ chánh niệm trong lúc đi khất thực

Phật dạy Rahula tu hạnh của tứ đại

Phật dạy Rahula tu hạnh Từ Bi Hỷ Xả

Phật dạy Rahula quán vô thường

Phật dạy Rahula quán hơi thở

7- Hạ thứ 12 tại Veranja, xứ Kosala (năm -578)

Nạn đói tại Veranja

Nên ban hành giới luật lúc nào?

8- Hạ thứ 13 tại thành phố Calika, xứ Koliya (năm -577)

Phật dạy Meghiya cách tập sống một mình nơi thanh vắng

9- Hạ thứ 14 tại Jetavana (năm -576)

Nữ cư-sĩ Visakha cúng dường tinh xá Pubbarama (Đông Viên)

Phật thuyết kinh Người Biết Sống Một Mình (Bhaddekaratta)

Phật dạy vua Pasenadi cách cúng dường tại tư gia

Phật dạy đám trẻ nghịch cua về lòng từ-bi

10- Hạ thứ 15 tại vườn Nigrodha, Kapilavastu (năm -575)

Vua Suppabuddha bị đất nuốt

Rahula đúng 20 tuổi, thọ Cụ-túc-giới

Phật dạy Rahula quán 18 giới phân biệt

Phật dạy Rahula quán 5 uẩn để trừ ngã chấp

Rahula được cúng dường tinh xá riêng

11- Hạ thứ 16 tại thành phố Alavi (năm -574)

Phật độ quỷ dạ-xoa Alavaka (quỷ Khoáng-Dã)

12- Hạ thứ 17 tại Venuvana (năm -573)

Có ai muốn mua thi hài người đẹp Sirima không?

13- Hạ thứ 18 tại tảng đá Caliya, xứ Koliya (năm -572)

Con gái người thợ dệt ngộ đạo

14- Hạ thứ 19 tại Griddhakuta (năm -571)

Phật truyền tâm ấn cho đại đức Maha-Kassapa (Niêm hoa vi tiếu)

Vị lương y Jivaka

Phước điền y (sanghati, áo tăng-già-lê)

15- Hạ thứ 20 tại Jetavana (năm -570)

Angulimala xuất gia sau khi đã giết 999 người

Tỳ-kheo Ananda được chọn làm thị-giả thường xuyên cho Phật

Đại đức Ahimsaka (Angulimala) bị hành hung

Đại đức Ahimsaka cứu giúp một sản phụ

Phần IX - Từ hạ thứ 21 đến hạ thứ 43

1- Hạ thứ 21 tại Jetavana (năm -569)

Vua Pasenadi kết thân với vua Mahanama

Bà Kisa-Gotami tìm xin hột cải để cứu con

Quán thân người như bong bóng nước

2- Hạ thứ 22 tại Jetavana và Pubbarama (năm -568)

Phật nói kinh Tứ Niệm Xứ (Satipatthana-sutta)

Cô Sundari bị giết chôn tại tinh xá Jetavana để vu cáo Phật

Đức Phật chăm sóc một khất sĩ mắc bệnh kiết

Các ni-sư Maha-Pajapati, Khema và Dhammadinna

Cuộc đời đau khổ của ni-sư Patacara

Phật thuyết kinh Quán Niệm Hơi Thở (Anapana-sati)

Tự sát không phải là tự giải thoát

3- Hạ thứ 23 tại Jetavana (năm -567)

Giáo lý là ngón tay chỉ mặt trăng

Giáo lý là chiếc bè đưa người sang sông

Ngôn thuyết pháp và thân thuyết pháp

Jivaka hỏi Phật về ăn chay ăn mặn

Sư cô Subha gặp tên du-đãng

Phật nói kinh Phạm Võng (Brahmajala-sutta)

Lục sư ngoại đạo

Balaka Upali thuộc ngoại đạo Nigantha xin xuất gia theo Phật

Thanh niên Bà-la-môn Sonadanta vấn đạo

4- Hạ thứ 24 tại Jetavana (năm -566)

Cây Bồ-đề Ananda ở tinh xá Jetavana

Mười hai nhân duyên (Paticca-samuppada)

Phật cho phép ăn sau giờ ngọ và giữ thức ăn qua đêm trong lúc bệnh

Thượng tọa Sariputta bị vu cáo khinh khi mt tu sĩ trẻ

Phật dạy pháp Tứ Y (Catvari pratisaranena)

Người tu sĩ như khúc gỗ trôi trên sông

Phật giảng về Tám Điều Giác Ngộ của Bậc Đại Nhân

Phật thăm khất sĩ Vakkali đang hấp hối

Phật dạy cách vượt qua các đau khổ

Vô minh, hành, thức và danh sắc trong 12 nhân duyên

Thế nào là Chánh Kiến?

Phật nói kinh Vu Lan Bồn (Ullambana sutta)

5- Hạ thứ 25 tại Jetavana (năm -565)

Thượng tọa Punna Mantaniputta đi hoằng hóa tại xứ Thâu-lô-na

Phật thuyết kinh "Hải Bát Đức"

Những mầm mống chia rẽ không đáng ngại

Phật dạy Tam Pháp Ấn

Nên học giáo lý bằng tiếng mẹ đẻ

6- Hạ thứ 26 tại Jetavana (năm -564)

Nên làm gì khi biết mình sắp chết?

Bốn người mù sờ voi

7- Hạ thứ 27 tại Jetavana (năm -563)

Thầy Vangisa hộ trì sáu căn

Các luận chấp và những câu hỏi về siêu-hình do đâu mà có

8- Hạ thứ 28 tại Jetavana (năm -562) 252

Thượng tọa Ananda và cô gái hạ tiện tên Prakriti

Phật nói kinh Thủ-Lăng-Nghiêm (Suramgama-sutta)

9- Hạ thứ 29 tại Jetavana (năm -561)

Lòng từ bi của Phật đối với các khất sĩ còn non kém

Hiệp sĩ Rohitassa hỏi cách ra khỏi thế giới sinh tử

10- Hạ thứ 30 tại Jetavana (năm -560)

Những câu hỏi không được Phật trả lời

Như-Lai không từ đâu tới và cũng không đi về đâu cả

11- Hạ thứ 31 tại Jetavana (năm -559)

Phật nói kinh Sư Tử Hống

12- Hạ thứ 32 tại Jetavana (năm -558)

Phật nói kinh Kim-cang Bát-nhã Ba-la-mật

13- Hạ thứ 33, 34, 35 tại Jetavana (năm -557/ -555)

Phật nói kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật

14- Hạ thứ 36 tại Jetavana (năm -554)

Bà Visakha than khóc với Phật về mt đứa cháu vừa mới chết

Người tu phải biết lượng sức mình

15- Hạ thứ 37 tại Venuvana (năm -553)

Devadatta xin thay Phật lãnh đạo giáo đoàn

Devadatta lập giáo đoàn riêng tại Gayasisa

Thái-tử Ajatasattu soán ngôi vua

Ajatasattu và Devadatta âm mưu ám sát Phật

Thượng hoàng Bimbisara bị bỏ đói trong nhà giam

Sariputta và Moggallana đến Gayasisa

Devadatta lăn đá hại Phật

Hoàng tử Abhaya chất vấn Phật

Devadatta thả voi say hại Phật

16- Hạ thứ 38 tại Jetavana (năm -552)

Phật thuyết kinh A-Di-Đà

Nhờ Đức Tin có thể chứng Vô Sanh hay không?

Phật dạy cách xây dựng hạnh-phúc

Phật thăm cư-sĩ Sudatta trên giường bệnh

Phật dạy Singala cách sống đạo-đức để có hạnh phúc

Phật dạy Bát Quan Trai giới

Sariputta dạy Sudatta cách quán tưởng lúc hấp hối

Chiến tranh giữa hai xứ Magadha và Kosala

17- Hạ 39 tại Jetavana (năm -551)

18- Hạ 40 tại Jetavana (năm -550)

Phật chỉ cách chấn chỉnh tư-pháp và kinh-tế

19- Hạ 41 tại Jetavana (năm -549)

20- Hạ 42 tại Venuvana (năm -548)

Phật nói kinh Sa-Môn Quả (Samanna-phala-sutta)

Phật nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa

21- Hạ 43 tại Jetavana (năm -547)

Ni-sư Pajapati và Thượng tọa Rahula viên tịch

Vua Pasenadi giết oan tướng Bandhula

Phần X – Đức Phật nhập niết-bàn

1- Hạ 44 tại Jetavana (năm -546)

Vua Pasenadi ca ngợi Phật

Vua Pasenadi băng hà ở Rajagriha

Vua Vidudabha tàn sát dòng họ Sakya

Moggallana bị ngoại đạo ám sát tại Rajagriha

Devadatta qua đời tại Griddhakuta

Sứ giả của Ajatasattu thỉnh ý Phật về việc cử binh đánh nước Vajji

Phật dạy Bảy Pháp Bất Thối để giữ gìn chánh pháp

Sariputta ca ngợi Phật

Bà Rupa-Sari, mẹ Thượng tọa Sariputta bệnh nặng

Cổng thành và bến đò Gotama tại Pataliputta

2- Hạ 45 tại làng Beluva gần Vesali (năm -545) 317

Phật bệnh nặng tại Beluva, gần Vesali

Phật dạy nương tựa nơi tự tính Tam Bảo

Thượng tọa Sariputta viên tịch tại Nalaka

3- Phật nhập niết-bàn tại Kusinagar (năm -544)

Phật báo tin sẽ nhập diệt trong ba tháng

Bát cháo nấm của người thợ rèn Cunda

Thế nào là làm vẻ vang Như Lai

Thượng tọa Upavana đứng che án chư Thiên

Lợi ích của sự chiêm bái Bốn Thánh Tích

Phật dạy chư tăng cách đối xử với nữ giới

Phật khen tài làm thị giả của Ananda

Subhadda, người đệ tử xuất gia cuối cùng của Phật

Lời nói cuối cùng của Phật

Đức Phật viên tịch

Lễ trà tỳ tại Kusinagar

Phân chia xá lợi Phật ra làm 8 phần

Phụ Đính:

1- Kiết tập kinh điển:

Kiết tập kinh điển lần thứ nhất tại Rajagriha (năm -544)

Kiết tập kinh điển lần thứ nhì tại Vesali (năm -444)

Kiết tập kinh điển lần thứ ba tại Pataliputta (năm -244)

Kiết tập kinh điển lần thứ tư, của Nam tông tại Aluvihara (năm -200)

Kiết tập kinh điển lần thứ tư, của Bắc tông tại Kudalavana (năm -200)

Kiết tập kinh điển Nam tông tại Mandalay, Miến-Điện (năm 1871)

Kiết tập kinh điển Nam tông tại Rangoon, Miến-Điện (năm 1954)

2- Tam Tạng Kinh Điển (Tripitaka)

Tạng Luật (Vinaya Pitaka)

Tạng Kinh (Sutta Pitaka)

Tạng Luận (Abhidhamma Pitaka)

3- Thập Đại Đệ Tử (Phần 17 )

1. Sariputta (Xá-Lợi-Phất), trí huệ đệ nhất.

2. Moggallana (Mục-Kiền-Liên), thần thông đệ nhất.

3. Maha-Kassapa (Ma-Ha Ca-Diếp), hạnh đầu-đà đệ nhất.

4. Subhuti (Tu-Bồ-Đề), giải không đệ nhất.

5. Punna Mantaniputta (Phú-Lâu-Na Mãn-Từ-Tử), thuyết pháp đệ nhất.

6. Maha-Kaccana (Ma-Ha Ca-Chiên-Diên), luận nghị đệ nhất.

7. Anuruddha (A-Na-Luật), thiên nhãn đệ nhất.

8. Upali (Ưu-Ba-Ly), trì luật đệ nhất.

9. Rahula (La-Hầu-La), mật hạnh đệ nhất.

10. Ananda (A-Nan), đa văn đệ nhất.

4- Ba mươi ba vị Tổ-sư (Phần 18 )

1. Maha-Kassapa (Ma-Ha Ca-Diếp) năm -624 đến -520

2. Ananda (A-Nan) năm -605 đến -485

3. Sanavasin (Thương-Na-Hòa-Tu, Thai Y) năm -550 đến -470

4. Upagupta (Ưu-Ba-Cúc-Đa) năm -500 đến -430

5. Dhitaka (Đề-Đa-Ca) năm -460 đến -380

6. Michaka (Di-Già-Ca) năm -440 đến -360

7. Vasumitra (Bà-Tu-Mật, Thế Hữu) năm -420 đến -330

8. Buddhanandi (Phật-Đà-Nan-Đề) năm -370 đến -300

9. Buddhamitra (Phật-Đà-Mật-Đa) năm -360 đến -290

10. Parsva (Hiếp Tôn Giả) năm -360 đến -270

11. Punyayasa (Phú-Na-Dạ-Xa) năm -300 đến -230

12. Asvaghosa (Mã Minh) năm -270 đến -190 381

13. Kapimala (Ca-Tỳ-Ma-La) năm -250 đến -180

14. Nagarjuna (Long Thọ) năm -240 đến -130

15. Kanadeva (Ca-Na-Đề-Bà) năm -170 đến -90

16. Rahulata (La-Hầu-La-Đa) năm -150 đến -60

17. Sanghanandi (Tăng-Già-Nan-Đề) năm -100 đến -20

18. Sanghayasas (Tăng-Già-Da-Xá) năm -50 đến +20

19. Kumarata (Cưu-Ma-La-Đa) năm -10 đến +60

Tam Tạng Pháp-sư: Huyền Trang (Hiuen Tsang) năm 602 - 664

5- Phật Giáo truyền sang Sri-Lanka (Tích-Lan) (Phần 19 )

Vua Asoka (trị vì -264 / -227)

Vua Devanampiya Tissa

Đại sư Maha Mahinda

Ni sư Sanghamitta

6- Bốn động-tâm và các Phật-tích tại Ấn độ

Lumbini (Lâm-tỳ-ni)

Bodh-Gaya (Bồ-đề đạo tràng)

Migadava (Lộc Uyển)

Kusinagar (Câu-thi-na)

Rajagriha (Vương-Xá)

Jetavana (Vườn Kỳ-đà, Kỳ-viên tinh xá)

Vesali (Tỳ-xá-ly)

Đại Học Phật Giáo Nalanda

7- Đại cương tu Phật: (Phần 20 )

3 tông phái lớn trong đạo Phật

37 pháp tu căn bản

6 pháp tu của Bồ-tát

4 pháp tu của Đại Bồ-tát

Thứ lớp tu chứng trong đạo Phật

Các cảnh-giới theo đạo Phật

8- Sách tham khảo

LỜI MỞ ĐẦU

Trong bước đầu học Phật, chúng tôi thường gặp nhiều trở ngại lớn về vấn-đề danh-từ. Vì trong kinh sách tiếng Việt thường dùng lẫn lộn các chữ Việt, chữ Hán-Việt, chữ Pali, chữ Sanscrit, khi thì phiên âm, khi thì dịch nghĩa. Các địa-danh và nhân-danh¹ không được đồng nhứt. Về thời-gian, nơi chốn và nhiều câu chuyện trong sự tích đức Phật cũng có nhiều thuyết khác nhau làm cho người học Phật khó ghi nhận được diễn tiến cuộc đời đức Phật. Do đó chúng tôi có phát nguyện sẽ cố gắng đóng góp phần nào để giúp người học Phật có được một tài liệu đầy đủ, chính xác, đáng tin cậy, dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ tra cứu khi cần.

Qua các tài liệu nghiên cứu đáng tin cậy như quyển Đường Xưa Mây Trắng của Hòa-Thượng Nhất Hạnh, quyển The Life of Buddha as Legend and History của Edward J. Thomas, quyển The Life of The Buddha According to The Ancient Texts and Monuments of India của A.Fouché, bộ Buddhist Legends 3 quyển của Eugene Watson Burlingame, quyển Geography of Early Buddhism của Bimala Churn Law, vân vân … chúng tôi cố gắng chọn lựa, sắp xếp thành quyển Sự tích Đức Phật Thích Ca mâu Ni này để giúp người học Phật thấy rõ diễn tiến cuộc đời gương-mẫu và giáo-lý cao-thượng của Ngài, vừa thực-tế vừa siêu-phàm². Giáo-lý cao-thượng của đức Thế-Tôn được đặt trở lại trong khung cảnh đời sống hằng ngày của Ngài bằng những lời lẽ đơn-giản, dễ đọc, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hành.

Tuy nhiên để tránh mọi kiến chấp đúng/sai, có/không, thật/giả … chúng tôi xin mạn phép nhắc lại lời Phật dạy về Pháp Tứ Y như sau: Muốn học hỏi giáo lý có kết quả tốt đẹp chúng ta nên y theo bốn điều này:

1- Y pháp bất y nhân: Nên nương theo sách vở hay lời chỉ dạy, không nên chấp nơi tác giả hay người nói.

2- Y nghĩa bấy y ngữ: Nên nương theo nghĩa lý, không nên chấp vào lời nói hay văn tự.

3- Y tánh bất y tướng: Nên nương theo thật tánh của sự vật, không nên chấp vào giả tướng bề ngoài.

4- Y kinh liễu nghĩa, bất y kinh bất liễu nghĩa: Nên nương theo lời nói hay kinh sách chỉ thẳng Chân lý rốt ráo, không nên chấp vào các lời nói hay kinh sách dùng phương tiện để chỉ dạy theo trình độ người nghe.

Vậy, qua các câu chuyện có tính cách huyền bí, thần thoại, khó tin, quý vị không nên tin, cũng không nên chấp là có thật hay không có thật, quý vị nên tìm hiểu ý nghĩa hay đạo lý mà câu chuyện đó đề ra. Vì hầu hết những mẫu chuyện có tính cách huyền bí, thần thoại, khó tin về sự tích đức Phật đều do chính đức Phật, chư Tổ, chư Hòa Thượng hoặc các học giả đặt ra vì lợi ích của người hậu học như chúng ta. Thật là ngây thơ khờ dại nếu chúng ta nêu ra câu hỏi: Chuyện Ông Già Noẽl, chuyện Con Quạ và Con Chồn của La Fontaine, chuyện Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ sanh ra 100 trứng… là có thật hay không có thật?

Ngoài ra, chúng ta cũng nên căn cứ vào Ba Pháp Ấn của đức Thế Tôn để biết giáo lý nào đúng là do ngài chỉ dạy hay không phải do ngài chỉ dạy. Ba Pháp Ấn đó là Vô Thường, Vô Ngã, Niết Bàn theo Phật giáo Nguyên thủy, hay Không, Vô Tướng, Vô Tác (Vô Nguyện) theo Phật giáo Đại thừa.

Chúng tôi mong rằng quyển Sự tích Đức Phật Thích Ca mâu Ni này có thể mang đến cho quý vị đọc giả một cái nhìn đầy đủ, đúng đắn về cuộc đời đức Phật và Giáo lý giác ngộ và giải thoát của ngài chỉ dạy.

Trong khi soạn thảo quyển ” Sự tích Đức Phật Thích Ca mâu Ni” này dĩ nhiên chúng tôi phải tra cứu các tài liệu hiện hành, nhiều khi phải trích dẫn nguyên văn, không dám sửa đổi, theo đúng tinh thần Văn dĩ tải đạo, thuật nhi bất tác. Vì lợi ích chung của người học Phật, chúng tôi chân thành cầu xin quý vị tác giả các tài liệu tham cứu vui lòng thông cảm và tha thứ. Dù với sự cố gắng của chúng tôi, các tài liệu hiện nay về sự tích Đức Phật vẫn còn rất nhiều thiếu sót và sai lầm, chúng tôi rất mong các vị thức giả vui lòng chỉ bảo thêm để chúng tôi có thể đính chánh và bổ túc thêm vào kỳ tái bản tới.

Nam-mô Bổn Sư Thích-Ca Mâu-Ni Phật.

Viết tại Antony, Pháp quốc, mùa thu năm 2004.

Minh – Thiện Trần – Hữu – Danh

Cách đọc chữ Pali và Sanscrit:

(Giữa chữ Pali và chữ Sanscrit, chúng tôi chọn chữ nào dễ đọc và thông dụng nhất.)

- Chữ Pali thường đơn giản và dễ đọc hơn chữ Sanscrit.

a ngắn, như amount(Anh). Thường có thể lượt bỏ. Ví dụ: chữ Pippala có thể viết và đọc là Pippal; chữ Arahat có thể viết và đọc là Arhat.

â dài, =aa, như cha(Việt), father(Anh).

ai như ai(Việt).

e như dê(Việt).

i ngắn, như đi(Việt), pin(Anh).

ĩ dài, như police(Anh).

o như ô-tô(Việt).

u như tu(Việt), fou(Pháp).

c, ch như chợ(Việt).

d như đi đâu(Việt).

g như ghe gạo(Việt).

h như họ hàng(Việt).

j như joujou(Pháp), hoặc như dj trong Djakartạ(Pháp).

p như papa(Pháp).

ph p và h đọc rời ra như uphill(Anh).

s, sh như tại sao(Việt), sure(Anh), chien(Pháp).

th đọc rời ra như hothouse(Anh).

v đầu chữ hoặc sau một nguyên âm, đọc như vì vậy(Việt).

v sau một phụ âm như Bodhisattva, đọc như chữ u(Việt).

y như danh dự(Việt, giọng Nam).

[1] Về nhân danh và địa danh chúng tôi chủ trương dùng chữ Pali hay Sanscrit cho chính xác.

[2] Tuy nhiên, theo lời Phật dạy, quý vị không nên vội tin hay vội bác bỏ những chỗ khó tin.

CUỘC ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

(Theo bản hiệu-chính ngày 21/05/2005)

Soạn giả: Minh-Thiện Trần-Hữu-Danh

Với sự khuyến khích và giúp đỡ của hiền nội:

Diệu-Xuân Nguyễn-thị Bạch-Mai

PHẦN I - TIỀN THÂN ĐỨC PHẬT THÍCH-CA MÂU-NI

Trong kinh sách, nhất là trong hai bộ kinh Bổn-sanh (Jataka) và Bổn-sự (Itivuttaka), có rất nhiều câu chuyện về tiền thân đức Phật. Chúng tôi chỉ kể ra đây hai kiếp¹ sau cùng trước khi đức Phật thị hiện đản sanh và thành đạo.

1- Bồ-tát Sumedha (Thiện-Huệ)²

Ở một đời quá-khứ xa xưa, thuộc kiếp Trang-Nghiêm³ (Vyuha-kalpa), có Thái-tử tên là Samantaprabhasa (Phổ-Quang) con vua Arcimat (Đăng-Chiếu), xin phép vua cha vào núi Himalaya tìm thầy học đạo, lấy hiệu là Sumedha (Thiện-Huệ). Ngài theo học với nhiều vị đại sư, cầu đạo cao thượng, nhưng lòng chưa thỏa mãn. Một hôm Sumedha đấu lý với 500 ngoại-đạo được toàn thắng, được thưởng 500 đồng tiền vàng. Sumedha vui mừng từ-giã thầy, mang tiền lên đường tìm đến cúng Phật Dipankara⁴ (Nhiên-Đăng) đang cư trú tại thủ đô Divapati. Giữa đường gặp một cô gái (tiền thân của công chúa Yasodhara) đang đi, tay cầm bảy hoa sen màu xanh vừa thơm vừa đẹp, chàng liền hỏi mua. Nhưng cô gái đáp: “Tôi mang hoa cúng Phật, đâu có bán mà ông hỏi mua”. Sumedha (Thiện-Huệ) đưa ra 500 đồng tiền vàng, năn-nỉ xin mua năm hoa sen để cúng Phật, nhưng cô gái vẫn đứng làm thinh, không đáp. Túng thế, chàng nói:

- Cô cúng dường hai bông cũng được rồi. Tôi từ xa đến đây, mong được hoa sen quý báu này để cúng Phật Dipankara và xin học hỏi giáo lý cao thượng của ngài. Xin cô thông cảm nhường lại cho tôi năm bông đi; rồi cô muốn gì tôi cũng làm theo.

- Anh ơi, cô gái ửng hồng đôi má, đứng nhìn xuống đất, rụt rè nói. Không biết sao vừa trông thấy anh thì em đem lòng thương anh liền hà. Em muốn tặng không cho anh năm bông sen này để anh cúng đức giác ngộ. Nhưng anh phải hứa với em là anh chịu cưới em làm vợ trong kiếp này và mãi mãi về sau.

- Cô ơi, Sumedha đáp. Cô là người rất dễ mến và rất chân thật. Vừa gặp cô tôi cũng có cảm tình với cô ngay. Nhưng tôi đã phát tâm cầu đạo giải thoát. Nếu cưới vợ thì bị ràng buộc, làm sao tôi có thể xuất gia tầm đạo !?

- Anh cứ hứa với em đi. Rồi sau này mỗi khi anh muốn xuất gia thì em cam kết sẽ không ngăn cản mà còn tìm cách giúp anh thực hiện được hoàn toàn chí nguyện.

Nghe cô gái nói như thế, Sumedha (Thiện-Huệ) miễn cưỡng nhận lời.

Rồi hai người tìm tới nơi đức Phật Dipankara (Nhiên-Đăng) đang ngự. Quần chúng đông đảo đang vây quanh đức Phật. Có cả vua và quần thần đến làm lễ dâng hoa cúng Phật. Sumedha và cô gái cố len lỏi đến gần, nhưng còn khoảng hai mươi bước nữa thì họ không tài nào tiến lên được nữa. Sumedha rất sung sướng được nhìn thấy Phật Dipankara tận mắt. Bỗng nhiên chàng cảm thấy tinh thần sảng khoái lạ thường. Chàng phát nguyện sẽ cố gắng tu học cho đến khi được hoàn toàn giác ngộ như ngài. Chàng chí thành tung năm hoa sen của mình lên không trung để cúng dường Phật theo thông lệ lúc bấy giờ. Năm hoa sen được tung lên không trung bỗng biến thành năm đài sen lớn trang nghiêm rực rỡ, lơ lửng giữa không gian. Cô bạn gái trao cho chàng hai hoa sen của cô, nhờ dâng cúng dùm. Chàng lại chí thành tung lên không trung cúng dường Phật. Hai đóa sen này hiện thành hai đài sen lớn đứng ở hai bên Phật. Trước sự ngạc-nhiên của đại chúng, đức Phật Dipankara hoan-hỷ giải-thích sở dĩ có sự kỳ-diệu như thế là do tâm vô cùng thanh-tịnh và thành kính của người cúng dường. Rồi Phật gọi Sumedha (Thiện-Huệ) và cô gái đến bảo:

- Ông là người có nhiều thiện căn, hãy ráng tinh tấn tu hành sẽ đạt được đạo quả lớn. Còn cô này cũng có thiện duyên với ông, nhưng cô nên tôn trọng lời hứa, nên khuyến khích chứ không nên ngăn cản bạn cô xuất gia tu học.

Từ đó Sumedha theo Phật Dipankara học đạo, về sau thọ bồ-tát giới và tỳ-kheo giới. Sumedha cố gắng tinh-tấn tu hạnh Bồ-tát. Một hôm đức Phật Dipankara đi từ tinh xá Sudassana đến thành phố Ramma, giữa đường gặp chỗ đất lầy, Bồ-tát Sumedha liền cởi áo đương mặc mà trải lên chỗ dơ ướt, nhưng còn hụt một chút không biết làm sao, ông bèn xả tóc lót thêm cho Phật đi qua khỏi lấm chân. Nhận thấy Bồ-tát Sumedha sẽ thực hành đầy đủ 10 thánh hạnh⁵ nên đức Phật thọ-ký⁶ cho ông sẽ thành Phật hiệu là Sakyamuni (Thích-Ca Mâu-Ni) trong đời Hiền-kiếp (Bhadra-kalpa).

2- Bồ-tát Vessantara (Hộ-Minh)⁷

Đến lúc Phật Kassapa (Ca-Diếp)⁸ ra đời, nhằm Hiền-kiếp thứ chín, Bồ-tát Sumedha (Thiện-Huệ) tái sanh làm thái tử Vessantara (Visvantara, Hộ Minh), chuyên thực hành hạnh bố thí từ lúc ấu thơ; khi lớn lên làm vua, rồi xuất gia theo Phật Kassapa và trở thành Bồ-tát Vessantara (còn gọi là Svetaketu). Nhờ công hạnh đầy đủ nên khi lâm chung Bồ-tát Vessantara được sanh về cõi trời Đâu-Suất (Tusita) làm Bồ-tát bổ-xứ, lãnh đạo chư Thiên cõi này và diễn thuyết pháp mầu cho Thiên chúng nghe. Ngài ở Đâu-Suất bốn ngàn năm, dùng pháp tướng⁹ để giáo-hóa chúng sinh. Một hôm ngài nhìn xuống thế-gian thấy chúng sinh phần nhiều chỉ đua nhau tạo ác, chìm đắm trong tà-kiến, không biết tin nhân quả tội phước, sống đau khổ về thể-xác lẫn tinh-thần, chết bị đọa trong ba đường ác¹⁰. Ngài phát tâm từ-bi, nguyện giáng thế để giáo-hóa chúng sinh, mang đến ánh sáng chân-lý để cứu chúng sinh thoát khỏi sanh già bệnh chết, chứng được đạo quả niết-bàn, an lạc thanh tịnh. Ngay lúc đó toàn thân ngài phóng đại-quang-minh, đại địa mười tám tướng động, ma cung ẩn náu, mặt trời mặt trăng hết tinh quang, chấn động tất cả trời rồng tám bộ¹¹. Ngài liền quan sát năm việc dưới đây:

1- Quan sát thời kỳ, ngài thấy tuổi thọ con người lúc bấy giờ khoảng 100 năm, rất thuận lợi; vì với thọ mạng quá dài con người không ý thức được thế nào là già chết, với thọ mạng quá ngắn thì không có đủ thời gian tu tập.

2- Quan sát lục địa, ngài chọn Jambudipa (bán đảo Ấn-độ) vì lúc bấy giờ ngôn ngử và tư tưởng triết học nơi đây được phát triển hơn hết..

3- Quan sát quốc độ, ngài chọn Majjhimadesa (Vùng Trung Ấn, thung lũng sông Hắng); vì nơi đây có nhiều nhà hiền triết và minh quân xuất hiện.

4- Quan sát chủng tộc, ngài chọn dòng dõi Sakya với vua Suddhodana là người có tâm đạo nhất. Theo kinh Lalitavistara thì dòng họ này có 64 đức tính cần thiết.

5- Quan sát người có đủ đức tính làm mẹ vị Phật tương lai, ngài chọn hoàng hậu Maha-Maya; biết rằng bà chỉ còn sống thêm 10 tháng 7 ngày nữa. Theo kinh Lalitavistara thì bà Maha-Maya có 32 đức tính cần thiết.

Khi thấy cơ duyên đã đến, Bồ-tát Hộ-Minh bèn phó chúc ngôi vị lãnh đạo chư Thiên lại cho ngài Di-Lặc (Maitreya, Metteyya) làm Bồ-tát bổ xứ, rồi từ cung trời Đâu-Suất (Tusita) giáng trần, thị hiện nhập thai tại thành Kapilavastu, xứ Sakya¹², gần chân núi Himalaya, thuộc vùng biên giới đông-bắc nước Ấn-độ và Nepal ngày nay, làm con trai của vua Suddhodana (Tịnh-Phạn), và hoàng-hậu Maha-Maya. Hoàng-tộc xứ này đều thuộc dòng-dõi SAKYA (Thích-Ca).

CUỘC ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

(Theo bản hiệu-chính ngày 21/05/2005)

Soạn giả: Minh-Thiện Trần-Hữu-Danh

Với sự khuyến khích và giúp đỡ của hiền nội:

Diệu-Xuân Nguyễn-thị Bạch-Mai

PHẦN II – ĐỨC PHẬT ĐẢN SANH

Một vị Phật ra đời là một nhân duyên lớn rất hiếm có, là một niềm vui vô tận cho tất cả muôn loài chúng sanh. Đức Phật là bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, có trí tuệ và lòng từ bi rộng lớn cùng tột, vì thông cảm nổi khổ triền-miên vô bờ bến của chúng sanh mê lầm nên ngài dùng phương tiện thị hiện đản sanh để chỉ dạy và dìu dắt chúng sanh ra khỏi vòng sanh tử luân hồi, đạt đến niết-bàn an-lạc thanh-tịnh.

Về phương diện lịch sử, chúng tôi xin trình bày trước huyền thoại về 5 họ của đức Phật là Gotama (Cồ-Đàm), Sujata (Thiện-Sanh), Okkaka (Cam-Giá), Suryavamsa (Nhật-Chủng) và Sakya (Thích-Ca), sau đó mới nói đến lúc Phật đản sanh.

1- Lai lịch họ Gotama và bộ-tộc Sakya¹³

Vào thuở xa xưa, ở thủ đô Saketa, hiện nay là Ayodhya¹⁴, thuộc miền Trung Ấn-độ, có giống dân Aryan. Theo kinh Phật Bản Hạnh (Abhinikramana-sutra), kinh Thập Nhị Du, kinh Ambattha (Digha-nikaya 3) và kinh Mahavastu (do ngài Buddhaghosa chú giải vào thế kỷ thứ năm sau tây lịch), thì xưa kia nơi đây có vị vua tên là Maha-Sammata (Đại-Mao-Thảo) nhường ngôi cho em, xuất gia theo đại tiên Gotama (Cồ-Đàm)¹⁵ tu trong rừng. Để người đời không nhận ra mình là vua, ông lấy họ thầy là Gotama làm họ mình. Từ đó người ta gọi thầy ông là Maha-Gotama (Đại Cồ-Đàm) và gọi ông là Culla-Gotama (Tiểu Cồ-Đàm).

Hai thầy trò tu trong rừng, ở trong một cái am bên cạnh một vườn mía (cam-giá, okkaka) lớn. Một hôm có 500 tên cướp đánh cướp tài sản của quan, trong lúc chạy trốn băng qua vườn mía, đánh rơi những đồ cướp được trong vườn. Quan quân theo dấu tìm đến, cho Culla-Gotama (Tiểu Cồ-Đàm) là giặc cướp, liền dùng tên bắn chết, máu chảy lênh láng xuống đất. Maha-Gotama đang có việc đi xa, dùng thiên nhãn nhìn thấy, buồn bã rơi lệ. Ông liền bay về đến nơi, gom máu trộn lẫn với bùn trên mặt đất, vo thành hai viên lớn bằng nắm tay, đặt lên bàn thờ giửa trời, rồi chú nguyện rằng:

- Cồ-Đàm tôi thành tâm cầu nguyện chư thiên biến hai hòn máu này thành người.

Qua 10 tháng, nhờ hấp thụ ánh sáng mặt trời, viên bên trái hóa thành một bé trai, viên bên phải hóa thành một bé gái, đều lấy họ Gotama (Cồ-Đàm). Các quan đại thần trong triều nghe tin, rước về cung nuôi dưỡng. Bé trai được đặt tên là Sujata (Thiện Sanh)¹⁶, còn gọi là Okkaka (Cam Giá)¹⁷ hay Suryavamsa (Nhật Chủng)¹⁸. Bé gái được đặt tên là Subhadda (Thiện Hiền).

Về sau các đại thần lập Okkaka (Thiện Sanh) làm vua hiệu là Ikshvaku (Ý-Ma vương), và Subhadda (Thiện Hiền) làm hoàng hậu, sanh được bốn người con trai tên là Okkamukha, Karakanda, Hatthinika, Sinipura, và năm người con gái là Piya, Suppiya, Ananda, Vijita và Vijitasena. Sau đó hoàng hậu Subhadda qua đời, vua Ikshvaku cưới thêm một công chúa trẻ đẹp phong làm hoàng hậu sanh được một người con trai tên là Jantu.

Vì muốn lập Jantu lên làm vua nên vị hoàng hậu thứ nhì xui giục vua Ikshvaku đày bốn người con trai của hoàng hậu Subhadda ra khỏi nước. Bốn hoàng tử này cùng với năm chị em gái đi về hướng đông bắc, đến gần chân núi Himalaya, gặp nhà hiền triết rất giỏi thiên văn địa lý tên Kapila khuyên nên ở lại đây lập nghiệp. Nơi đây lần hồi trở nên phồn thịnh. Vua Ikshvaku được tin này, thốt lời khen rằng “Sakya vata bho raja-kumara “, có nghĩa là “Các vị hoàng tử này quả thật là những người có khả năng”. Từ đó bộ-tộc của các hoàng tử và vương quốc của họ sáng lập mang tên là Sakya (Thích-Ca), có nghĩa là “người có khả năng” hay người anh hùng. Để nhớ ơn nhà hiền triết Kapila, các hoàng tử Sakya đặt tên thủ đô xứ Sakya là Kapilavastu. Ít lâu sau, người chị cả là Piya mắc bệnh cùi, vào rừng ở. Trong khi đó vua xứ Kasi ở Benares là Rama cũng mắc bệnh cùi, truyền ngôi cho con trai cả rồi vào sâu trong rừng núi ở, thời may gặp thuốc hết bệnh. Hai người gặp nhau, vua Rama chỉ thuốc cho bà Piya được lành bệnh, hai người ăn ở với nhau, thành lập xứ Koliya, lên làm vua¹⁹.

Ở Kapilavastu, bốn hoàng tử con vua Ikshvaku (Okkaka) không thể lập gia đình với người bản xứ vì không có ai thuộc giai cấp quý tộc (Ksatriya) nên phải sống chung với bốn chị em gái còn lại như vợ chồng²⁰. Trong số bốn hoàng tử này có ba người chết, hoàng tử còn lại là Okkamukha (Ni-Câu-La²¹) lên làm vua. Sau truyền ngôi cho con là Câu-Lô²² (?). Câu-Lô truyền ngôi cho con là Jayasena (Cù-Câu-Lô²³). Jayasena truyền ngôi cho con là Sihahanu (Sư-Tử-Giáp). Vua Sihahanu (Sư-Tử-Giáp) sinh được bốn người con trai là: Suddhodana (Tịnh-Phạn), Dhotodana (Hộc-Phạn), Sukkodana (Bạch-Phạn) và Amitodana (Cam-Lộ-Phạn); và một người con gái là Amita (Cam-Lộ vương phi) gả cho vua Suppabuddha (Thiện-Giác vương) xứ Koliya. Vua Sihahanu truyền ngôi cho con là Suddhodana. Vua Suddhodana (Tịnh-Phạn vương) và hoàng hậu Maha-Maya sinh ra thái tử Siddhattha (Sĩ-Đạt-Ta) về sau thành Phật hiệu là Sakyamuni (Thích-Ca Mâu-Ni).

Do đó đức Phật có cả thảy năm họ: Gotama (Cồ-Đàm), Okkaka (Cam-Giá), Sujata (Thiện Sanh), Suryavamsa (Nhật-Chủng) và Sakya (Thích-Ca). Nhưng người thời bấy giờ thường dùng tiếng Gotama để chỉ họ của đức Phật, tiếng Sakya để chỉ dòng-dõi, bộ tộc hay tên xứ, và tiếng Sakyamuni để chỉ Phật hiệu của ngài.

Phật hiệu Sakyamuni có nghĩa là “năng nhơn tịch mặc “. Sakya là “năng nhơn “, là bậc anh hùng có khả năng hơn người. Muni là “tịch mặc”, tịch tĩnh, vắng lặng, cũng có nghĩa là nhơn-từ. Sakyamuni cũng có nghĩa là ” bậc anh-hùng hoàn-toàn “.

2- Lúc mới sanh (năm -624)

Vua Suddhodana GOTAMA và hoàng-hậu Maha-Maya là người giàu lòng nhân ái, kính trọng thánh hiền. Đã gần bốn mươi tuổi mà chưa có con. Vua và hoàng hậu thường lập đàn cúng vái, và mở hội bố thí cho người nghèo khổ để cầu sanh được một hoàng nam hầu sau này nối ngôi vua.

Năm 624²⁴ trước tây lịch, tại khu lâm-viên xinh đẹp Lumbini²⁵ (Lâm-tỳ-ni, hiện nay thuộc lãnh thổ Nepal), thái-tử Siddhattha GOTAMA, thuộc dòng-dõi bộ tộc Sakya, con vua Suddhodana GOTAMA, 42 tuổi, và hoàng-hậu Maha-Maya, 44 tuổi, sanh vào ngày trăng tròn tháng Vesak²⁶ (còn gọi là Visakha hay Vaisakha, tương ứng với tháng tư hay tháng 5 dl).

Trước đó mười tháng, trong khi được vua cho phép giữ tám giới thanh tịnh, vào đêm trăng tròn tháng Asatha (tháng 6 hay tháng 7 dl), tại thành Kapilavastu²⁷ (Ca-tỳ-la-vệ), hoàng-hậu Maya nằm mộng thấy một con voi trắng sáu ngà²⁸, trong bụng có một hoa sen lớn màu trắng, từ trên trời bay xuống chun vào hông phải của bà, lúc đó bà cảm thấy thân tâm khoái lạc, nhẹ nhàng, sáng chói như ánh trăng rằm. Sáng hôm sau, bà thuật lại giấc chiêm bao kỳ diệu ấy cho vua nghe. Nhà vua cho mời 64 nhà tiên tri Bà-la-môn đến giải mộng; các vị nầy đoán là hoàng-hậu đã mang thai và thái-tử sắp được sanh ra sẽ là một đại đế hoặc một thánh nhân tiếng tăm lừng-lẫy. Từ lúc thọ thai thân tâm hoàng hậu luôn luôn được an lạc, thanh tịnh, trí huệ sáng suốt.

Theo phong tục, gần đến ngày sanh, hoàng-hậu Maha-Maya đi từ thành Kapilavastu về nhà cha mẹ ruột là quốc vương Suppabuddha và hoàng hậu Amita ở thành Devadaha còn gọi là Ramagama thuộc xứ Koliya (Câu-lợi, hiện nay thuộc lãnh thổ Nepal). Giữa đường phái đoàn tạm nghỉ chân trong khu lâm viên Lumbini, cách Kapilavastu khoảng 30 km về hướng đông-nam, đang mùa hoa cỏ xinh tươi. Hoàng-hậu đến một hồ nước tắm rửa, thay đổi y-phục, rồi đi ngắm cảnh đẹp xung quanh hồ. Thấy đóa hoa Vô-ưu²⁹ (asoka) vô cùng xinh đẹp trên cây, bà vói tay phải định hái thì chuyển bụng. Bà vội đứng vịn cành cây. Các thế nữ vội chạy đến đứng chăng màn bốn phía. Bỗng cõi đất rung động, hào quang chiếu khắp nơi, rồi thái tử xuất hiện ra đời³⁰, thân ngài thanh tịnh không bị nhơ nhớp, vẽ mặt an lành không khóc la. Chư thiên biết đấng cứu thế ra đời liền hiện đến tung hoa, tấu nhạc, ca hát chúc mừng. Hoàng hậu và các cung nữ hân hoan chào đón thái-tử³¹. Khi mới sanh ra thái-từ Siddhattha cũng được tắm rửa lần đầu tiên³² tại hồ nước nói trên. Hồ nước Puskarini này hiện nay được xây lại theo hình vuông mỗi cạnh 20m, nổi tiếng là linh-thiêng, có khả năng trị bệnh cho người xuống tắm. Bên cạnh hồ hiện còn một cây bồ-đề to lớn, cành lá sum-sê, đã có từ hồi đức Phật còn tại thế. Bên cạnh hồ hiện nay có ngôi đền thờ nữ thần Maha-Maya, trong đó có chỉ vị trí chính xác nơi đức Phật đản sanh, và có hai bức tranh nổi điêu khắc cảnh đức Phật đản sanh, một bức bằng đá và một bức bằng cẩm-thạch . Đến năm 244 trước tây lịch, vua Asoka có đến đây chiêm-bái theo sự hướng dẫn của đạo sư Moggaliputta-Tissa (Mục-Kiền-Liên-Tử Đế-Tu). Vua Asoka có cho dựng gần hồ một trụ đá kỷ niệm. Trên trụ đá có khắc năm hàng gồm 93 chữ bằng tiếng Brahmi như sau:

Devanapiyena Piyadasina³³ lajina-visativasabhisitena Atana-agacha mahiyite. Hida Budhe-jate Sakyamuniti Silavigadabhi cha kalapita silathabhe cha usapapite. Hida Bhagavam jateti Lumbini-game ubalike kate. Atha-bhagiye cha.

(Có nghĩa là: Vua Piyadasina, được các vị thiên thần kính mến và ủng hộ, đích thân đến đảnh lễ chỗ này, sau khi lên ngôi được 20 năm. Đây là nơi đức Phật Sakyamuni đản sanh. Vua hạ lệnh xây dựng một vách thành bằng đá bao quanh nơi nầy và một trụ đá bên trong để đánh dấu chỗ đức Thế Tôn đản sanh. Vua cho phép dân làng Lumbini từ nay chỉ đóng một phần tám thuế mễ cốc.)

Trong ký sự của ngài Huyền Trang vào thế kỷ thứ bảy có nói ” Đầu trụ đá có hình con ngựa rất mỹ thuật và trơn láng”. Nhưng hiện nay chưa tìm được di tích tượng con ngựa đặc biệt ấy.

Kinh sách còn nói đến trong lúc đức Phật đản sanh thì đồng thời bảy nhân vật sau đây cũng chào đời: 1-Cây Đại Bồ-đề, 2-Yasodhara (Da-Du-Đà-La), 3-Kaludayin (Ca-Lưu-Đà-Di), 4-Channa (Xa-nặc), 5-Kanthaka (ngựa Kiền-trắc), 6-Con voi báu, và 7-Bốn bình châu-báu³⁴.

3- Sau khi sanh

Qua ngày hôm sau, tiên ông Asita Kaladevala (A-tư-đà) do thấy điềm lạ trên trời, biết có thánh nhơn vừa giáng sinh, liền cùng với đệ tử là cháu ruột gọi ông bằng cậu, tên Nalaka³⁵, từ sườn núi Himalaya đến xin phép vua được xem tướng cho thái-tử³⁶. Vua Suddhodana rất vui-vẻ cho bồng thái-tử ra đảnh lễ tiên ông. Nhưng, trước sự kinh-ngạc của mọi người, thái-tử bỗng nhiên quay về phía tiên ông và đặt hai chân lên đầu tóc của ông. Đang ngồi trên ghế, tiên ông Asita vội đứng dậy chắp tay xá chào thái-tử³⁷ và tiên đoán thái-tử sẽ trở thành bậc vĩ-nhân cao quí nhất của nhân loại. Nhà vua cũng làm theo, xá chào thái-tử. Trong khi xem tướng cho thái-tử, tiên ông Asita tỏ vẻ rất vui mừng, nhưng khi xem xong thì ông oà lên khóc nức-nở. Nhà vua ngạc nhiên hỏi điềm lành dữ thế nào, tại sao ông hết vui mừng lại khóc. Tiên ông Asita sục sùi đáp:

- Tâu Đại Vương, thái-tử có 32 tướng tốt³⁸ và 80 vẻ đẹp³⁹, sau nầy sẽ là vị Chuyển Luân Thánh Vương cai trị bốn châu thiên hạ; nhưng chắc ngài sẽ xuất gia tu hành thành bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, là bậc thầy lỗi lạc của khắp các cõi trời và cõi người, giảng dạy pháp mầu để ban vui cứu khổ cho chúng sanh. Rất tiếc nay tôi đã quá già rồi, không còn sống đến lúc đó để được nghe lời ngài chỉ dạy, nên tôi tủi thân tôi khóc.

Lễ quán đảnh được tổ chức vào ngày thứ năm sau khi thái-tử ra đời. Vua Suddhodana triệu-tập sáu vị hiền-triết Bà-la-môn để chọn tên và tiên đoán tương-lai cho con. Tên được chọn là Siddhattha (Siddartha, Sarvarthasiddha) có nghĩa là người thành-đạt nguyện-vọng. Sau khi bàn thảo về tương-lai của thái-tử, năm vị đưa lên hai ngón tay, tuyên bố:

- Muôn tâu Đại Vương, thái-tử sẽ trở thành bậc Chuyển-Luân-Thánh-Vương (Cakravartin), vị hoàng-đế vĩ-đại nhất thế-gian nếu ngài muốn trị-vì thiên-hạ. Nếu xuất gia tu hành, ngài sẽ thành bậc Chánh-Đẳng-Chánh-Giác (Samma-sambuddha) cứu nhân-loại ra khỏi cảnh tối-tăm đau-khổ .

Nhưng vị trẻ tuổi nhất tên Kondanna (Kiều-Trần-Như)⁴⁰ chỉ đưa lên một ngón tay và nói:

- Tâu Đại Vương, sau nầy, sau khi nhìn thấy một người già, một người bệnh, một xác chết và một tu sĩ, thái-tử sẽ xuất gia đi tìm chân-lý và sẽ trở thành một vị Phật, Vô-Thượng Chánh-đẳng Chánh-giác.

Sau khi sanh thái-tử được bảy ngày thì hoàng-hậu Maya từ trần⁴¹, vãng sanh về cung trời Đao-lợi⁴² (Tavatimsa). Thái-tử được giao cho người dì ruột cũng là thứ-hậu trong triều là bà Pajapati Gotami⁴³ (Ba-Xà-Ba-Đề Kiều-Đàm-Di), chăm sóc. Do các lời tiên đoán của các nhà tiên tri nên vua Suddhodana tìm đủ mọi cách cho thái-tử Siddhattha hưởng đầy đủ lạc thú trong hoàng cung, không bao giờ nhìn thấy các cảnh khổ đau, bệnh hoạn, già chết ở đời. Khi thái tử được sáu tuổi, vua Suddhodana cho mời các vị thầy nổi tiếng vào triều dạy học, mong đào tạo thái-tử thành một vị vua tương lai có đầy-đủ khả-năng và đức-hạnh để kế nghiệp ngài.

CUỘC ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

(Theo bản hiệu-chính ngày 21/05/2005)

Soạn giả: Minh-Thiện Trần-Hữu-Danh

Với sự khuyến khích và giúp đỡ của hiền nội:

Diệu-Xuân Nguyễn-thị Bạch-Mai