Thiền Quan Sách Tấn

THIỀN QUAN SÁCH TẤN

TUYỀN GIẢ :Sa Môn Châu Hoằng

DỊCH GIẢ: Hoà Thượng Thích Thanh Từ

Nhà Xuất Bản Thiền học

P.L 2507 – D.L 1963

Gõ, kiểm tra chính tả và tạo ebook: tducchau (TVE)

http://www.thuvien-ebook.com

MỤC LỤC

TỰA

I.- RÚT GỌN LỜI DẠY CHƯ TỔ

1.- Hoàng-Bá-Vận Thiền-sư dạy Chúng

2.- Triệu Châu-Thẩm Thiền-sư dạy Chúng

3.- Huyền-Sa Bị Thiền-sư dạy Chúng

4.- Đại-Nghĩa Thiền-sư răn dạy

5.- Vĩnh-Minh-Thọ Thiền-sư răn dạy

6.- Tử-Tâm-Tân Thiền-sư tiểu tham

7.- Đông-Sơn-Diễn Thiền-sư tiễn đệ tử đi hành khước

8.- Ghi-Am-Chơn Thiền-sư dạy

9.- Đại-Huệ-Cảo Thiền-sư đáp lời hỏi

10.- Mông-Sơn-Dị Thiền-sư dạy chúng

11.- Tố-Am-Điền Đại-sĩ dạy Chúng

12.- Vô-Lượng-Thương Thiền-sư dạy

13.- Cương-Nhu Thiền-sư đáp thơ người

14.- Tuyết-Nham-Khâm Thiền-sư dạy

15.- Cao-Phong-Diệu Thiền-Sư dạy Chúng

16.- Thiết-Sơn-Ái Thiền-sư dạy

17.- Đoạn-Nhai-Nghĩa Thiền-sư dạy Chúng

18.- Trung-Phong-Bổn Thiền-sư dạy chúng

19.- Thiên-Như-Tắc Thiền-sư dạy

20.- Trí-Triệt Thiền-sư bàn Tịnh-độ huyền-môn

21.- Vô-Văn-Thông Thiền-sư dạy

22.- Độc-Phong Hòa-thượng dạy Chúng

23.- Bát-Nhã Hòa-thượng dạy Chúng

24.- Tuyết-Đình Hòa-thượng dạy Chúng

25.- Cổ-Mai-Hữu Thiền-sư dạy Chúng

26.- Kiệt-Phong-Ngu Thiền-sư dạy Giảng-sư Ngũ-Đài

27.- Hạt-Đường Thiền-sư đáp lời Vua hỏi

28.- Đoạn-Ngạn Hòa-thượng dạy Chúng

29.- Cổ-Chuyết Thiền-sư dạy Chúng

30.- Thái-Hư Thiền-sư dạy Chúng

31.- Sở-Thạch-Kỳ Thiền-sư dạy Chúng

32.- Phổ-Tế Thiền-sư đáp thơ Lý-Tướng-Quốc

33.- Sở-Sơn-Kỳ Thiền-sư giải chế

34.- Độc-Phong-Thiện Thiền-sư dạy Chúng.

35.- Không-Cốc-Long Thiền-sư dạy Chúng

36.- Thiên-Kỳ Hòa-thượng dạy Chúng

37.- Cổ-Âm-Cầm Thiền-sư dạy Chúng

39.- Nguyệt-Tâm Hòa-thượng dạy Chúng

II.- SỰ KHỔ CÔNG TU TẬP CỦA CHƯ TỔ

1.- Một mình ngồi trong tịnh thất

2.- Ngồi trên cây dựa mé hố

3.- Ăn rau ngủ dưới gốc cây

4.- Không giải y

5.- Lấy dùi chích vào mình

6.- Trong thất tối không quên

7. Chiều về rơi nước mắt

8.- Tám năm nỗ lực tu hành

9.- Đánh thức bằng cách kê đầu gối tròn

10.- Bị mưa không hay

11.- Thề không xổ mền

12.- Ném thơ không xem

14.- Không lúc nào duyên cảnh khác

15.- Giây phút không quên

16.- Quên đò đến bến

17.- Quên cả ăn ngủ

18.- Thân miệng đều quên

19.- Bỏ hết muôn việc

20.- Bế cửa nỗ lực tham cứu

21.- Đụng đầu vào cột

22.- Trong thất khắc khổ

23.- Quên nằm

24.- Giữ độn công phu

III. DẪN CÁC KINH

1.- Im lặng chuyên cần tu tập

2.- Không thấy Đạo thề không nằm nghỉ

3.- Vì chuyên cần cam chịu mọi khó khổ

4.- Hông không bén chiếu

TỰA

Thiền lại có cửa (quan) sao ? Đạo vốn không có trong, ngoài, ra, vào; nhưng người hành đạo bởi có mê, ngộ nên bậc đại thiện-tri-thức giữ cửa không thể không có khi mở, đóng. Các Ngài giữ khóa chốt kỹ càng, tra hỏi nghiêm ngặt, khiến những kẻ loạn ngôn, tà ý muốn vượt qua bị cửa ngăn cản không thể thực hiện được mưu gian, cũng là cái kế giữ lâu dài vậy.

Tôi khi mới xuất gia được gặp một pho sách để trong phòng tên Thiền-môn Phật-tổ cương-mục. Trong ấy ghi chép những lời tường thuật của các vị Tôn-túc về sự tham-học, tu chứng của mình. Nào lúc mới tham-học khó-khăn thấu hiểu, lúc thực-hành công phu nhọc nhằn khổ sở, đến sau cùng bỗng nhiên thấu-ngộ. Tôi đọc qua, lòng rất kính mộ, nguyện học theo gương các Ngài. Bộ sách này các nơi khác không thấy có. Kế tôi đọc bộ Ngũ đăng chư ngữ lục trong Tạp-truyện, không luận những vị xuất-gia hay tại-gia có thật tham, thật ngộ, tôi đều góp nhặt thêm vào phần trước pho sách.

Tôi chọn rút những chuyện cốt yếu, xếp theo loại, biên thành tập lấy tên là Thiền quan sách tấn. Ở nơi nào thì tôi để nó trên bàn, đi đâu thì mang theo trong bị, mỗi lần đọc cảm thấy kích-lệ tâm-chí, tinh thần khoáng-đạt, như có một sức mạnh vô hình thúc đẩy gắng tiến.

Có thể nói quyển sách này rất cần-thiết đối với người chưa vượt qua khỏi cửa, nếu với kẻ vượt khỏi cửa đã xa thì đâu còn cần dùng ? Tuy nhiên, ngoài cửa này còn lớp cửa khác, chẳng qua giả mượn tiếng gà, tạm rời miệng cọp mà thôi. Được ít cho là đủ là người tăng-thượng-mạn. Sông chưa cùng, núi chưa tột vẫn phải gắng tiến. Chạy mau, đi mãi bao giờ vượt khỏi cái cửa đen tối sau cùng, chừng ấy sẽ chậm-rãi nghỉ-ngơi không muộn.

Niên-hiệu Vạn-Lịch năm thứ 28, đầu mùa Xuân

CHÙA VÂN-THÊ

Sa-môn CHÂU-HOẰNG

Cẩn chí

THIỀN QUAN SÁCH TẤN

I.- RÚT GỌN LỜI DẠY CHƯ TỔ

Phần này, tôi không biên những lời cao-siêu của chư Tổ, chỉ rút những chỗ thực-hành công phu khẩn thiết. Lại rút gọn những chuyện cốt yếu cho tiện hằng ngày đọc qua để kích lệ thân tâm.

1.- Hoàng-Bá-Vận Thiền-sư dạy Chúng

Về trước tu tập nếu chưa thấu-triệt, một phen lưỡi hái tử-thần kề cổ, sẽ thấy trăm mối rối-ren. Thế mà, có một bọn ngoại-đạo vừa thấy người hạ thủ công-phu, bèn cười lạt, bảo rằng : Còn có cái ấy nữa. Ta thử hỏi ông : Nếu khi thần chết đến, ông lấy cái gì để chống cự lại ? Vậy lúc rảnh-rang lo giải-quyết cho xong, đến khi gấp rút được ít nhiều tỉnh lực. Chớ đợi khát nước mới lo đào giếng, khi tay chân co rút, đường trước mịt-mờ, trăn-trở rối-loạn, khổ thay ! Khổ thay ! Bình nhựt chỉ học Tam-muội ngoài môi, nói thiền, nói đạo, trách Phật, chê Tổ, đến lúc này tất cả buông xuôi. Chỉ tưởng dối với người, đâu ngờ ngày nay dối mình.

Tôi khuyên hết thảy huynh-đệ, lúc thân-thể còn tráng-kiện nên chọn lấy những điều mình đã hiểu, làm động-cơ tu tiến thì rất dễ-dàng. Tự các ông không chịu lập chí quyết chết thực tập công-phu, chỉ nghĩ là khó thì lại càng thấy khó. Nếu là bậc trượng-phu hãy khán công-án. Có vị Tăng hỏi ngài Triệu-Châu : "Con chó có Phật-tánh không ?" Ngài Triệu-Châu đáp : "Không". Suốt 12 thời (24 tiếng đồng hồ) khán một chữ KHÔNG. Ngày tham, đêm tham, đi, đứng, ngồi, nằm, mặc áo, ăn cơm, đại tiểu tiện v.v… đều dồn hết tinh-thần khán một chữ KHÔNG. Lâu ngày chầy tháng kết thành một khối, bỗng nhiên tâm-hoa khai phát, ngộ được cái máy nhiệm-mầu của Phật, Tổ, sẽ không còn ngờ-vực câu nói của Lão Hòa-thượng, thấu triệt đại ngộ. Tổ Đạt-Ma từ Ấn-độ đến, không gió đã làm dậy sóng. Đức Thế-Tôn đưa cành hoa cả hội đều ngơ-ngác. Lý này, dù nói đến chết, cả ngàn vị Thánh còn chẳng biết thế nào, chưa tin được cái đạo quá kỳ-đặc như thế. Việc này chỉ ngại người hữu tâm.

2.- Triệu Châu-Thẩm Thiền-sư dạy Chúng

Các ông chỉ thấu đạt lý tọa-thiền, chuyên khán hai ba mươi năm, nếu không hội ngộ chặt đầu Lão Tăng đi. Lão Tăng ngót 40 năm chuyên khán không dụng tâm tạp loạn, trừ hai thời cơm và cháo mới tạp dụng tâm.

3.- Huyền-Sa Bị Thiền-sư dạy Chúng

Phàm người học Bát-nhã Bồ-tát phải đủ đại căn-cơ, đại trí-huệ mới được. Nếu căn-cơ trì-độn, phải chuyên cần khổ-nhọc, nhẫn-nại đêm ngày quên mệt, giống như người đi đưa đám ma mẹ, cần-cù cấp bách sẽ có người phụ lực. Ghi tạc trong lòng chuyên tâm thật cứu, ắt có ngày hội ngộ.

4.- Đại-Nghĩa Thiền-sư răn dạy

Chớ có quên mình với tử tâm,

Bệnh này khó trị thật quá thâm,

Mau mau đề khởi tâm suy xét,

Cần kiếm Tổ-sư nghĩa nhiệm-mầu

Lỡ khi ngủ gật, liền trợn mắt,

Xem thử kèo nhà, nó là gì ?

Nếu người tịnh-tọa chẳng dụng công,

Bao giờ mới được ngộ tâm không ?

5.- Vĩnh-Minh-Thọ Thiền-sư răn dạy

Cửa học đạo không có gì kỳ-đặc, chỉ cần gột sạch căn, trần và những chủng-tử nghiệp-thức từ vô lượng kiếp đến giờ. Các ông nếu tiêu trừ hết tình-niệm, đoạn dứt vọng duyên, đối với tất cả thứ ái-dục ở thế-gian tâm không động nhiễm như cây đá, dù đạo-nhãn chưa sáng, tự-nhiên thân tâm an-tịnh. Nếu gặp bậc đạo-sư chân-chánh phải thiết-tha thân cận, giả-sử tham chưa thấu-triệt, học chưa thành tài, một phen tai nghe đạo-vị tạo thành chủng-tử đạo trong tàng-thức, kiếp kiếp không sa vào ác-thú, đời đời không mất thân người, vừa sanh ra một nghe ngàn ngộ.

6.- Tử-Tâm-Tân Thiền-sư tiểu tham

Chư Thượng tọa ! Thân này khó được, Phật-pháp khó nghe, chính đời này không lo độ, mong đời nào độ thân này ? Các ông thích tham-thiền ư ? Phải buông bỏ hết. Buông bỏ cái gì ? Buông bỏ tứ-đại, ngũ-uẩn, buông bỏ những nghiệp-thức từ vô-lượng kiếp đến nay. Nhìn xuống gót chân mình suy cùng, xét tận xem nó là cái gì ? Xét qua xét lại, bỗng-nhiên tâm-hoa phát sáng, chiếu khắp cõi nước mười phương.

Có thể nói được tại tâm, nắm trong tay, mới hay biến quả đất thành vàng ròng, khuấy nước sông làm tô-lạc, thật khoái chí thay ! Chớ nên cắm đầu trên sách vở, xét lời bàn chữ, nói thiền luận đạo, thiền đạo không có ở trên sách vở. Dù nhớ hết Đại-tạng-kinh thuộc lòng Bách-gia chư tử, cũng chỉ là luận bàn suông chơi, đến khi chết trọn không lợi-ích gì.

7.- Đông-Sơn-Diễn Thiền-sư tiễn đệ tử đi hành khước ¹

Ông nên ghi hai chữ Sanh Tử trên trán, xét nét tìm hiểu. Chớ có kết bè, hiệp bọn cười giỡn qua ngày. Lúc Diêm-vương đến không thể đem cơm tiền đút lót được. Chớ bảo rằng ta chưa từng nhắc ông.

Nếu thực-tập công-phu, phải luôn luôn kiểm điểm thường thường xét nét, thế nầy là chỗ đắc lực, thế kia là chỗ không đắc lực, thế này là chỗ được, thế kia là chỗ mất. Có một bọn vừa lên Bồ-đoàn ² liền ngủ gật, đến lúc tỉnh thì tâm tưởng lăng-xăng, vừa xuống Bồ-đoàn là nói chuyện vang rân. Biện đạo như thế đến Đức Phật Di-Lặc ra đời cũng chưa kết-quả. Phải sáng-suốt, mạnh-mẽ đề khởi câu thoại-đầu, sáng tham, tối tham cùng với thùy-miên, loạn-tưởng chống nhau, không nên tọa trong vô sự. Lại không nên trên Bồ-đoàn ngồi như chết. Nếu tạp-niệm dấy khởi, càng tranh-đấu càng nhiều chi bằng nhẹ-nhàng buông xả, bước xuống đất đi một vòng. Lại lên Bồ-đoàn mở mắt, để hai bàn tay ngón cái gối đầu nhau, xương sống thẳng lên, y như trước đề khởi thoại-đầu, liền có cảm giác mát-mẻ, in như trả nước sôi vừa đổ vào một gáo nước lạnh. Thực tập công-phu như vậy, quyết định có ngày đạt đạo.

(1) Hành-khước : Đi khắp nơi tìm thầy, tìm bạn học hỏi, cốt yếu không ở lâu một chỗ để dứt tâm quyến luyến nhiễm trước.

(2) Bồ-đoàn : Đồ lót ngồi trong lúc tọa thiền lạnh.

8.- Ghi-Am-Chơn Thiền-sư dạy

Tin có 10 phần, nghi cũng có 10 phần ; nghi 10 phần, ngộ cũng 10 phần. Hãy đem những cái đã nghe, đã thấy, biết quấy, hiểu lầm, câu hay, lời diệu, thiền đạo, Phật-pháp, tâm cống cao ngã mạn … trong lúc bình-sanh trút đổ triệt để. Chỉ để lại công-án còn chưa minh liễu, an định tại gót chân, ngồi thẳng xương sống, không phân-biệt ngày đêm, liền được quên lửng đông, tây, nam, bắc, tợ hồ như người chết. Tâm tùy cảnh hóa, tự-nhiên bên trong quên suy-nghĩ, bặt tâm thức, chợt phá vỡ đầu-lâu, xưa nay không phải do ai mà được. Bấy giờ đâu không thỏa chí bình sanh sao !

9.- Đại-Huệ-Cảo Thiền-sư đáp lời hỏi

Thời nay có những kẻ tự mắt chưa sáng, chỉ biết dạy người tu tâm như ngây, như chết là hết việc. Hoặc dạy người tùy duyên quán xét, mang vọng tình lặng-lẽ chiếu soi. Hoặc dạy người việc ấy chớ soi xét. Các bệnh như thế, dụng công-phu rất uổng không bao giờ liễu-ngộ. Chỉ cần an tâm một chỗ, không việc gì chẳng được, một khi thời-tiết nhơn-duyên đến, tự-nhiên xúc chạm liền thấy khắp nơi đều bừng sáng.

Đem tâm-thức duyên việc thế-gian trần-tục của mình, xoay lại để trên lầu Bát-nhã, dù đời này chưa triệt ngộ, nhưng khi chết nhất định không bị ác-nghiệp kéo lôi. Kiếp sau, vừa ra đời là được ở trong nhà Bát-nhã, thấy nghe liền được thọ dụng. Việc này quyết-định như vậy không thể nghi ngờ.

Chỉ phải tự luôn luôn đề khởi thoại-đầu, khi vọng-niệm dấy khởi không cần dụng tâm đàn-áp, nên khán câu thoại-đầu. Đi cũng đề-khởi, ngồi cũng đề-khởi, đề-khởi qua, đề-khởi lại, không cần xét ý-nghĩa, nơi nào cũng là chỗ tốt, không nên phóng xả. Bỗng nhiên tâm-hoa khai phát chiếu soi khắp mười phương cõi nước, hay ở trong đầu mảy lông hiện các cõi Phật, ngồi trong hạt bụi chuyển đại pháp luân.

10.- Mông-Sơn-Dị Thiền-sư dạy chúng

Tôi năm 20 tuổi mới hiểu đạo, đến năm 32 tuổi đi thưa hỏi 17, 18 vị Trưởng lão, thế nào thực-hành công-phu, đều không ai chỉ ra manh mối. Sau đến tham học với Hoàng-Sơn Trưởng-lão, dạy khán chữ KHÔNG. Suốt cả ngày đêm chăm chăm khán nó như mèo rình chuột, như gà ấp trứng, không cho gián-đoạn. Khi chưa thấu triệt phải như chuột khoét rương chưa phủng thì không dời chỗ khác. Thực-hành công-phu như vậy nhất định có ngày phát-minh. Tôi y lời dạy, ngày đêm chăm chăm thể cứu trải 18 hôm, sau khi uống trà, chợt ngộ "Đức Thế-Tôn đưa cành hoa, Ngài Ca-Diếp mỉm cười", vui mừng vô hạn. Đi cầu 4, 5 vị Trưởng-lão quyết nghi, các ngài đều không dạy một lời. Hoặc bảo dùng Hải-ấn tam-muội ¹, nhất ấn mà ấn-định, ngoài ra chớ để lòng. Tôi tin lời nầy hơn hai năm. Nhằm năm Cảnh-Định thứ 5 tháng sáu, tại Tứ-Xuyên phủ Trùng-Khánh, tôi bị bệnh kiết nặng, ngày đêm đi cả trăm lần, nguy kịch sắp chết. Tất cả công-phu đều không đắc-lực, đến Hải-ấn Tam-muội cũng không dùng được. Những điều hiểu ngộ ngày trước dùng cũng không được, có miệng không thể nói ra lời, có thân không thể cử-động, chỉ chờ chết mà thôi. Tôi cố sức gắng gượng làm chủ, phân phó mọi việc xong xuôi, bước lên Bồ-đoàn, sửa soạn một lò trầm, chậm rãi ngồi định. Thầm khấn: "Tam-bảo Long Thiên chứng giám, con xin sám-hối các nghiệp ác về trước. Nếu đại-hạn con đã đến, nguyện nương sức Bát-nhã chánh niệm thác sanh, sớm được xuất-gia. Nếu bệnh được lành, con xin xả tục làm Tăng, mau được giác-ngộ, rộng độ những kẻ sau". Khởi nguyện nầy rồi, tôi đề-khởi chữ KHÔNG hồi quang tự khán, không bao lâu nghe trong tạng phủ động ba bốn lần, không quan tâm đến nó, chập lâu mí mắt không động. Lại lâu lâu không thấy có thân, chỉ có thoại-đầu thầm thầm liên tục. Đến chiều mới xuất-định, bệnh bớt được phân nửa. Lại tọa-thiền đến cuối canh ba, các bệnh đều dứt, thân tâm nhẹ nhàng. Đến tháng 8, tôi sang Giang-Lăng xuất-gia.

Qua một năm, tôi rời đây đi hành khước, giữa đường dừng lại thổi cơm, hiểu được công-phu một mạch liên-tục không gián đoạn. Đến Huỳnh-Long, vào tạm trú. Một hôm, đang tọa-thiền ma ngủ đến, liền tại tòa chấn-chỉnh tinh-thần, ma ngủ nhẹ nhẹ rút lui. Lần thứ hai, ma ngủ lại đến, cũng làm như lần trước chúng thối lui. Lần thứ ba, ma ngủ rất trầm trọng, bèn bước xuống tòa đi lễ Phật, chúng liền tiêu tán. Lại lên Bồ-đoàn ngồi, y như nghi-thức đã định trước, tinh-tấn mãnh-liệt đuổi bọn ma ngủ đi mất. Ban đầu khi ngủ dùng gối ngắn kê đầu, sau dùng cánh tay gối đầu, sau nữa giữ không cho thân xoay trở. Qua hai ba đêm, ngày đêm đều nhọc nhằn mỏi mệt, dưới chân bức bách khó chịu, bỗng nhiên trước mắt như mây mù tan, tự thân như tắm mới ra nhẹ-nhàng mát-mẻ. Trong tâm nghi-tình càng mạnh, không cần dụng công mà thầm thầm hiện tiền. Tất cả thinh-sắc, ngũ-dục, bát phong đều không thể xâm nhập, trong sạch tợ như tách pha-lê đựng tuyết, như bầu trời trong tạnh buổi sáng mùa thu. Tự suy-nghĩ công-phu tuy khả quan, nhưng không thể quyết trạch. Tôi liền từ giã đi Chiết-Giang.

Dọc đường quá nhọc-nhằn nên công-phu thối thất. Đến Thừa-Thiên, chỗ Cô-Thiềm Hòa-thượng tạm dừng. Tự thệ : "Nếu không được hội ngộ, quyết không đi đâu". Hơn một tháng công-phu phục-hồi như cũ. Bấy giờ khắp mình sanh ghẻ lở, tuy thế không để ý đến, quyết tâm liều chết sấn sướt công-phu, tự-nhiên được đắc lực. Thế là, thực-hành được công-phu trong lúc bệnh. Một hôm nhơn đi thọ-trai, vừa ra khỏi cửa đề khởi thoại-đầu, đi mà không hay mình đi cho đến nhà trai chủ. Lại thực-hành được công-phu trong lúc động. Công-phu đến chỗ này như trăng hoa dưới đáy nước, tuy sóng gió ầm ầm ở trên mà vẫn không tan, không mất, hoạt-bát linh-động.

Ngày mùng 6 tháng 3, tôi trong khi tọa-thiền đề-khởi chữ KHÔNG, bỗng ngài Thủ tọa vào thiền-đường thắp hương, đụng hộp nhang khua lên tiếng, hốt nhiên như dưới đất động một tiếng, chợt ngộ được chính mình, thấu đạt được ý ngài Triệu-Châu. Liền đắc ý một bài tụng :

Chớ bảo cuối đường cùng,

Dẫm ngược sóng là nước.

Lão Triệu-Châu siêu quần,

Diện mục chỉ như thế. ²

Khoảng mùa thu đến yết kiến các vị Đại-lão : An-Kiến, Tuyết-Nham, Thối-Tỉnh, Thạch-Khanh, Hư-Chu. Hư-Chu khuyên trở về Hoàng-Sơn. Tôi y lời trở về Hoàng-Sơn.

Vừa vào chùa gặp Hoàng-Sơn Trưởng lão hỏi : "Quang minh tịch chiếu biến hà sa, đâu không phải lời của Tú-Tài Trương-Chuyết ?". Tôi vừa mở miệng, Ngài nạt một tiếng, rồi đi. Từ đây, đi, ngồi, ăn uống đều không còn ý-tứ, trải qua sáu tháng. Đến năm sau vào mùa xuân, nhơn ra ngoài thành trở về, lên bực thang đá, bỗng nhiên nghi ngại trong lòng đều tiêu-tan, không còn biết có thân đi trên đường. Tôi vào yết kiến Hoàng-Sơn. Ngài hỏi lại câu trước. Tôi bèn lật ngược thiền sàng. Về trước những phương pháp thực hành, bao nhiêu công-án, giờ này mỗi mỗi đều minh liễu.

Chư nhơn giả ! Tham thiền rất là tinh mật, tôi nếu không bị bệnh nặng ở Trùng-Khánh có thể một đời đã trôi xuôi. Cần thiết gặp bậc thầy thấy biết chơn-chánh. Cho nên, cổ nhơn sáng tham học, chiều thưa hỏi để quyết trạch thân tâm, chăm chăm khẩn thiết tham cứu cho thấu đáo việc này.

(1) Hải-ấn Tam-muội : Chánh-định trong lặng tâm suốt thấu vạn vật, như biển nước yên lặng vạn tượng đều in hình không sót.

(2) Nguyên văn :

Một hưng lộ đầu cùng

Đạp phiên ba thị thủy

Triệu Châu lão siêu quần

Diện mục chỉ như thị

11.- Tố-Am-Điền Đại-sĩ dạy Chúng

Gần đây những người dốc chí tham thiền rất ít, vừa tham câu thoại-đầu liền bị ma hôn-trầm, tán-loạn lôi cuốn. Không biết hôn-trầm, tán-loạn với nghi-tình chống đối nhau. Tín tâm nặng thì nghi-tình nhiều, nghi-tình nhiều thì hôn-trầm, tán-loạn tự mất.

12.- Vô-Lượng-Thương Thiền-sư dạy

Suốt cả ngày đêm đều ôm câu thoại-đầu mà đi, mà đứng, mà ngồi, mà nằm, tâm dường như dẫm lên gai nhọn, không bị tất cả vô-minh, ngũ-dục tam-độc… nuốt sống. Đi đứng ngồi nằm toàn thân là nghi-tình, nghi qua, nghi lại, trọn ngày như ngây ngốc, thấy sắc, nghe tiếng, chỉ giữ một tiếng động ấy thôi.

13.- Cương-Nhu Thiền-sư đáp thơ người

Thực tập công-phu cần phải khởi đại nghi-tình. Ông tập công-phu chưa đầy một tháng đã kết thành khối. Nếu chơn-nghi hiện tiền thì dù khuấy cũng không động. Cần phải dõng mãnh tiến tới, trọn ngày như kẻ ngây khờ, khi thời tiết đến, không còn sợ con quỉ trong vò chạy mất.

14.- Tuyết-Nham-Khâm Thiền-sư dạy

Thời giờ không đợi người, một chớp mắt đã qua đời khác, lúc thân-thể còn tráng kiện sao không dốc chí học hỏi cho thấu nguồn tột đáy. Chúng ta có cái diễm phúc gì mà ngày nay được ở trong Tăng-đường ấm-cúng, tại pháp-hội của Tổ-sư, trên ngọn danh sơn Đại-trạch Thần-long thế giới này. Ăn thì cơm cháo ngon lành, uống thì nước nôi ấm-áp. Nếu không dốc chí học hỏi giáo-lý cho tận cùng, triệt-để, là các ông tự thả trôi đời mình cam chịu trôi lăn, thật là kẻ hạ liệt ngu si! Nếu thật là mờ mịt không biết, sao không thưa hỏi các bậc tiên-tri ? Phàm những khi có người hỏi đạo, các bậc Trưởng-lão chỉ dạy, hoặc nói ngang nói dọc sao không ghi nhớ xét nghĩ rốt-ráo thử cái đó là cái gì ?

Sơn-tăng (Ngài tự xưng) xuất-gia lúc năm tuổi, làm thị-giả thượng-nhơn, mỗi khi Ngài cùng khách luận đạo đều lặng tâm lóng nghe, liền biết có việc này, lòng tin chắc chắn khởi sự học tọa thiền. Năm 16 tuổi làm Tăng, 18 tuổi đi hành-khước. Đến chỗ Hòa-Thượng Song-Lâm-Viễn, thực tập công-phu từ sáng đến chiều không ra khỏi ngõ, dù vào liêu của chúng cũng chỉ đi đến giá phía sau. Vòng tay trước ngực, không ngó hai bên, chỉ nhìn trước không hơn ba thước. Ban đầu khán chữ KHÔNG, chợt niệm-đầu phát khởi, liền phản quán trở lại, bỗng được một niệm như băng lạnh, tâm lóng lặng trong-trẻo không diêu động, hơn một ngày và khoảng một khắc (15 phút) không nghe tiếng chuông trống.

Năm tôi 19 tuổi dừng tại Linh-Ẩn, được thơ Xử-Châu gởi đến. Trong thơ nói : "Nghe ông thực tập công-phu như nước lạnh, việc ấy không hay, hai tướng động và tịnh phải đoạn dứt. Phàm tham thiền phải khởi nghi-tình, nghi ít ngộ ít, nghi nhiều ngộ nhiều…". Được Xử-Châu chỉ bảo, tôi liền đổi thoại-đầu khán "càn niệu quyết" ¹. Một bề đông nghi tây nghi, khán ngang khán dọc, lại bị hôn-trầm, tán-loạn giao-công, không được một khắc yên tịnh. Tôi bèn dời sang Tịnh-Từ. Được bảy huynh đệ kết bạn tọa-thiền, giao ước không đấp mền và không kề lưng xuống chiếu. Ngoài ra, có Tu Thượng-tọa mỗi ngày ngồi trên bồ-đoàn in tuồng "thiết quyết tử" ² khi bước xuống đi mở đôi mắt, xuôi hai tay cũng tợ "thiết quyết tử". Muốn gần-gũi Ngài để hỏi thoại-đầu, mà không được. Nhơn hai năm thân không nằm, bị hôn-trầm hành rất khổ-sở. Bèn một buông, tất cả đều buông. Sau hai tháng, mới chỉnh đốn được sự tu tập trước, lần lần tinh-thần hồi phục. Lâu nay cốt mong đạt được bản-hoài, nên không nằm quên ngủ ; nhưng không ngủ không được, đến giữa đêm buồn ngủ muồi phải ngủ một giấc, thức dậy mới có tinh-thần.

Một hôm, bên hành lang gặp Tu Thượng-tọa, mới một lần được gặp Ngài. Tôi liền hỏi : "Năm rồi, muốn nhờ thầy dạy câu thoại-đầu, tại sao thầy cứ tránh tôi ?". Thượng-tọa bảo : "Người chơn chánh biện-đạo không có rảnh mà cắt móng tay, huống là dạy thoại-đầu". Tôi hỏi : "Hiện giờ tôi bị hôn-trầm, tán-loạn đuổi không đi, phải làm sao ?". Thượng-tọa dạy : "Tại ông không mãnh liệt, phải lên Bồ-đoàn ngồi thẳng xương sống, gom toàn lực vào câu thoại-đầu, không màng đến hôn-trầm, tán-loạn". Tôi y lời dạy của Thượng-tọa thực-hành công-phu, bỗng nhiên quên cả thân tâm, trong-trẻo sáng-suốt cả ba ngày đêm, hai con mắt không nhắm. Ngày thứ ba, sau buổi ngọ trai, tôi kinh hành ngoài tam-môn, chợt gặp Thượng-tọa. Thượng-tọa hỏi : "Ông thực-hành công-phu thế nào ?". Tôi thưa : "Được đạo". Thượng-tọa hỏi : "Ông nói thế nào được đạo ?". Tôi lặng thinh không thể trả lời, lại tăng thêm mê muội. Toan quay vào thiền-đường tọa-thiền, chợt gặp Thủ-tọa. Thủ-tọa bảo : "Ông chỉ mở sáng đôi mắt, xem thử cái ấy là cái gì ?". Tôi lại bị đề thêm một câu thoại-đầu, vội vã vào Thiền-đường tọa-thiền. Vừa lên ngồi bồ-đoàn, bỗng nhiên trước mặt mở sáng như tuồng đất lỡ. Trạng thái này không thể trình bày cho người hiểu được, không thể lấy các tướng thế-gian thí dụ được. Tôi bèn bước xuống đơn tìm Thượng-tọa. Thượng-tọa thấy, liền bảo : "Tốt lắm ! tốt lắm". Rồi nắm tay tôi dẫn đi một vòng trên bờ liễu trước cửa chùa. Ngước nhìn trời đất xum-la vạn-tượng, những vật mắt thấy tai nghe xưa nay là đáng chán, đáng bỏ, cho đến vô-minh, phiền-não từ trước đến giờ đều là Diệu-minh của mình, lưu xuất từ chơn-tánh. Hơn nửa tháng không khởi xao-động. Rất tiếc ! không gặp bậc Tôn-túc sáng-suốt hướng dẫn nên không tiến lên được, phải dừng trụ nơi đây. Không thể vượt được chỗ thấy biết, làm ngăn ngại chánh tri-kiến, mỗi khi ngủ cảnh khác lúc thức. Chỉ-thú của công-án thì lý-hội, còn "núi bạc vách sắt" ³ thì không hiểu. Tuy gần-gũi những vị Tiên-sư chưa đạt đạo, cũng nhiều năm nhập thất, thăng tòa, mà không có một lời nào giải quyết được sự nghi-ngại trong tâm. Trong kinh giáo và những lời Ngữ lục cũng không cứu được bệnh này. Ôm ấp cái nghi này trong lòng ngót 10 năm.

Một hôm, ở Thiên-mục, tôi kinh hành trên điện Phật, mắt chợt thấy một gốc Bá cổ, vừa thấy liền phát tỉnh, cảnh giới được lâu nay là vật ngăn ngại, chợt nhiên tiêu tán, như trong nhà tối hiện mặt trời. Từ đây không còn nghi sanh, nghi tử, nghi Phật, nghi Tổ mới được thấy chỗ đứng của Kính-Sơn Lão-Nhơn, vui vẻ an-trụ nơi đây 30 năm.

(1) Càn niệu quyết : có người hỏi Tổ Vân Môn : "Thế nào là Phật ?" Tổ đáp: "Càn niệu quyết" (đồ hốt phẩn)

(2) Thiết quyết tử : Dáng sừng sừng chăm chăm đáu đáu in tuồng cây giá áo sắt.

(3) Núi bạc vách sắt : Linh tánh cao vút khó với tới, thí dụ như núi bạc vách sắt khó vịn được.

15.- Cao-Phong-Diệu Thiền-Sư dạy Chúng

Việc này chỉ cần người có tâm tha-thiết, vừa phát tâm tha-thiết chơn-nghi liền khởi. Nghi qua, nghi lại, không nghi tự nghi, từ sáng đến chiều vuốt đầu rút đuôi làm thành một khối. Khuấy không động, đuổi không đi, sáng-suốt linh-diệu, thường hiện ở trước, đây là khi đắc lực. Lại phải sát-định chánh-niệm, cẩn-thận không khởi nhị tâm, đến đi mà không biết mình đi, ngồi không biết mình ngồi, lạnh, nóng, đói, khát, tất cả đều không biết, cảnh giới này hiện-tiền tức là tin tức sắp đến nhà. Nắm thì tới, bắt thì được, chỉ còn đợi thời khắc mà thôi. Lại không nên nghe nói như thế, rồi khởi tâm tinh-tấn cầu nó, cũng không được đem tâm đợi nó, không được buông, không được bỏ, chỉ cần ngưng đọng chánh-niệm, lấy ngộ làm qui-tắc. Chính khi ấy, có tám muôn bốn ngàn quân ma rình-rập trước căn-môn ¹ của ông, tất cả việc kỳ-quái, thiện ác… tùy tâm ông mà hiện. Ông vừa khởi một mảy may tâm nhiễm trước, liền rơi vào rọ của ma, bị chúng làm chủ, chịu chúng chỉ-huy, miệng nói lời ma, thân làm việc ma, chánh-nhơn Bát-nhã từ đây hằng mất, hạt giống Bồ-đề không thể nẩy mầm. Chỉ dừng khởi tâm như quỷ giữ thây ma, giữ qua giữ lại, khối nghi bỗng nhiên nổ một tiếng kinh thiên động địa.

Tôi 15 tuổi xuất-gia, 20 tuổi được đắp y, đến Tịnh-Từ lập nguyện bốn năm liều chết học thiền. Ban đầu học với Đoạn-Kiều Hòa-thượng, dạy tham cứu "sanh từ đâu đến, chết trở về đâu ?" Ý phân hai đường, tâm không qui nhất. Sau yết kiến Tuyết-Nham Hòa-thượng, dạy khán chữ KHÔNG. Lại dạy mỗi ngày đến trình một lần, như người đi đường mỗi ngày cần thấy công-trình, nhơn thấy nói mới có thứ-tự. Rốt sau, đến Ngài không hỏi chỗ công-phu. Một hôm vào cửa, Ngài hỏi : "Ai cùng ông kéo tử-thi đến ?" ² Tiếng chưa dứt, Ngài liền đi ra. Sau đến Kinh-Sơn, vừa vào thiền-đường, tôi như trong mộng chợt nhớ câu "Muôn pháp về một, một về chỗ nào ?". Từ đây nghi-tình phát hiện, không còn phân-biệt đông, tây, nam, bắc. Ngày thứ sáu ở đây, theo chúng lên gác tụng kinh, vừa ngước đầu nhìn lên chợt thấy bài Chơn-tán của Ngũ-tổ Diễn Hòa-thượng, hai câu sau :

"Trăm năm ba vạn sáu ngàn ngày,

Gắng công suy xét nguyên lai là gì" ³

Câu "kéo tử-thi…" ngày trước, bỗng nhiên thấu triệt, liền hồn phi đảm tán, chập sau tỉnh lại, khác nào người buông gánh nặng 120 cân. Khi đó, tôi được 24 tuổi. Mãn-nguyện ba năm, sau bị Hòa-thượng hỏi : "Những ngày này tu-tập đã làm chủ được chưa ?". Tôi thưa : "Đã làm chủ". Lại hỏi : "Trong khi ngủ nằm mộng có làm chủ được không ?". Thưa : "Làm chủ được". Lại hỏi : "Khi ngủ mê không mộng chủ ở chỗ nào ?". Câu hỏi này không có lời để đáp, không có lý-lẽ trình-bày, Hòa-thượng dạy : "Từ nay ông không cần học Phật-pháp cùng cổ tột kim, chỉ cần đói thì ăn, mệt thì ngủ, ngủ vừa thức dậy chấn-chỉnh tinh-thần, tự hỏi cái ta thức này chủ-nhân rốt-ráo tại chỗ nào ? An thần lập mạng, tự thể chuyển một đời ngu-si, quyết-định phải thấy rõ-ràng cái ấy".

Trải qua năm năm, một hôm đang ngủ chợt thức giấc, vẫn ôm lòng hoài-nghi việc này, bỗng một đạo-hữu cùng ngủ đẩy rớt cái gối xuống đất, động một tiếng, ngẫu-nhiên tan vỡ khối nghi, như chim thoát khỏi lưới. Bao nhiêu công-án của Phật-tổ, những nhơn-duyên sai-biệt nay đều thấu đạt. Từ đây, nhà yên nước thạnh, thiên-hạ thái-bình, nhất niệm vô-vi mười phương đều dứt.

(1)Căn môn : Ngoài cửa sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý).

(2) Nguyên văn : Thùy dữ nê dà giá tử-thi lai ?

(3)Nguyên văn :

Bách niên tam vạn lục thiên triêu,

Phản phú nguyên lai thị giá hán.

16.- Thiết-Sơn-Ái Thiền-sư dạy

Sơn tăng 13 tuổi biết được Phật-pháp, 18 tuổi xuất-gia, 20 tuổi làm Tăng. Trước đến Thạch-Sương, được Amatêrasu-chủ dạy luôn luôn quán chót mũi trắng, tâm được thanh-tịnh. Sau có vị Tăng từ Tuyết-Nham đến, trình bày phương pháp tọa thiền do Ngài Tuyết-Nham dạy. Xét lại công-phu của tôi chưa từng được qua lối ấy. Nhơn đó, tôi đến Tuyết-Nham. Ngài dạy thực-hành công-phu chỉ đề một chữ KHÔNG. Tôi y đó tu tập, đến đêm thứ tư toàn thân mồ-hôi ra ướt dầm, được mười phần trong sáng. Kế vào Tăng-đường, tôi không nói chuyện với ai, chỉ chuyên tâm vào sự tọa-thiền.

Sau đến yết-kiến Diệu-Cao-Phong. Ngài dạy : "Suốt cả ngày đêm thoại-đầu chớ cho gián-đoạn. Canh tư thức dậy theo đuổi thoại-đầu sẽ được hiện trước mắt. Vừa biết ma ngủ đến, liền đứng dậy đi kinh-hành vẫn giữ thoại-đầu, khi đi mỗi bước không rời thoại-đầu. Dọn đơn, rửa bát, cất muỗng, dẹp đũa, theo chúng làm việc… đều không rời thoại-đầu. Ban ngày, ban đêm đều cũng như vậy, nhào nặn thành một khối, chắc-chắn sẽ được phát-minh". Theo lời dạy của Ngài Cao Phong, tôi thực-hành công-phu quả nhiên kết thành một khối.

Ngày 20 tháng 3, Ngài Tuyết-Nham lên Thiền-đường bảo: "Chư huynh đệ ! Nếu ngồi lâu trên bồ-đoàn bị ngủ gật, nên bước xuống đất, đi một vòng, lấy nước lạnh súc miệng, rửa hai con mắt, lại lên bồ-đoàn ngồi thẳng xương sống như vách đứng ngàn trượng, đề-khởi câu thoại-đầu. Dụng công như thế quyết định 7 ngày được ngộ. Lối đó là 40 năm về trước, Sơn-tăng đã áp-dụng công-phu".

Tôi y lời dạy này thực-hành, liền biết có công-phu dị-thường. Ngày thứ hai, cặp mắt muốn nhắm mà không thể nhắm. Ngày thứ ba, thân này như đi giữa hư-không. Ngày thứ tư, không còn biết tới việc thế-gian. Đêm ấy, đứng dựa lan-can một chút, lặng nhiên không biết, kiểm-điểm lại thoại-đầu vẫn không mất. Trở vào lên bồ-đoàn ngồi chợt nghe từ đầu đến chân tợ như đầu-lâu chẻ vỡ, in tuồng dưới đáy giếng sâu muôn trượng được đưa lên hư-không. Khi ấy, vui mừng vô hạn. Tôi đem việc này thuật lại Ngài Tuyết-Nham. Ngài bảo : "Chưa phải". Lại trở về thực-hành công-phu, mong được pháp-ngữ. Chuyến sau, Ngài bảo :

"Nối dòng Phật, Tổ việc hướng thượng,

Sau ót trước đây thiếu một chùy". ¹

Trong tâm tự hỏi, tại sao lại "thiếu một chùy ?". Không tin việc này, liền khởi nghi, không thể tự giải-quyết được. Mỗi ngày chồng-chập tọa thiền sắp được nửa năm. Một hôm, nhơn nhức đầu chưng thuốc, gặp Giác-Xích-Tỷ, tri-khách, hỏi : "Thái-tử Na-Tra lóc thịt trả cho mẹ, cắt xương trả cho cha là sao ?". Nghe hiểu mà không thể đáp, bỗng nhiên phá vỡ khối nghi.

Sau đến tham học với ngài Mông-Sơn. Sơn hỏi : "Tham-thiền công-phu đến chỗ nào là cùng tột ?". Liền im-lặng không biết mối manh. Sơn dạy : "Lại phải thực-hành định-lực công-phu, gột sạch tập tục thế-gian". Mỗi khi vào thất chỉ nhớ "thiếu một chùy". Một hôm, từ ban mai tọa thiền đến suốt đêm, dùng định-lực dồn ép, liền được thấy u-vi. Khi xuất định gặp Sơn, bèn thuật lại cảnh này. Sơn bảo: "Cái ấy là bản-lai diện-mục của ông". Vừa muốn nói, Sơn liền đóng cửa. Từ đây, công-phu mỗi ngày càng đến chỗ mầu-nhiệm. Bởi vì rời ngài Tuyết-Nham sớm quá, nên thực-hành công-phu chưa từng đến chỗ tế mật. Rất may ! Lại được gặp bậc Thầy khuôn-mẫu, mới đạt đến chỗ này. Lâu nay nhờ thực-hành công-phu khẩn-thiết cùng-cực, nên hiện tại giờ giờ ngộ nhập, bước bước sạch trong. Một hôm, nhìn trên vách thấy bài Minh-Tín-Tâm của Tam-tổ rằng :

"Về nguồn được ý-chỉ,

Tùy chiếu mất chơn-tông" ²

Lại gọt thêm một lớp nữa. Ngài Mông-Sơn bảo : "Việc này in như mài giũa hạt châu, càng giũa thì càng sáng, càng sáng thì càng trong sạch. Giũa một lần, hơn nhiều đời khác thực-hành công-phu". Nhưng, tuy nói vậy, chữ "thiếu" vẫn còn ở trong tâm. Một hôm trong định, chợt chạm đến chữ "thiếu", bỗng nhiên thân tâm rỗng-rang, triệt xương thấu tủy, như tuyết đọng hốt-nhiên chảy tan, siêu-việt không còn ngăn-ngại. Liền bước xuống đất tìm Mông-Sơn thưa : "Tôi thiếu cái gì ?" Sơn đánh ba cái, tôi lễ ba lễ. Sơn bảo : "Thiết-Sơn chỉ một cái đó mà mấy năm rồi, đến nay mới liễu-ngộ".

Chư huynh đệ ! Nếu tạm thời câu thoại-đầu không còn, có khác gì người chết. Tất cả cảnh-giới đến bức-bách thân, chỉ lấy câu thoại-đầu chống lại. Luôn luôn kiểm-điểm thoại-đầu, xét trong động, trong tịnh và đắc lực hay không đắc lực. Trong định cũng không nên quên thoại-đầu, quên thoại-đầu thì thành tà-định. Không được khởi tâm mong chờ được ngộ. Không nên tìm-hiểu trên văn-tự. Đừng thấy xúc-chạm chút ít cho là đã liễu-ngộ. Chỉ nên như si như ngốc, Phật-pháp, thế pháp nhồi thành một khối. Thi vi động-tác chỉ là tầm-thường, chỉ cần thay đổi đường lối của ngày xưa. Cổ-nhơn nói :

Đại đạo xưa nay chẳng dụng lời,

Nghĩ bàn huyền diệu cách vực trời,

Chi bằng quên cả năng và sở,

Mới khá đói ăn, mệt nghỉ ngơi ³.

(1) Nguyên văn :

Thiệu long Phật, Tổ hướng thượng sự,

Não hậu y tiền khiếm nhất chùy.

(2) Nguyên văn : Qui căn đắc chỉ, Tùy chiếu thất Tông.

(3) Nguyên văn :

Đại đạo tùng lai bất thuộc ngôn

Nghĩ đàm huyền diệu cách thiên uyên

Trực tu năng sở câu vong khước

Thủy khả cơ xan khốn tắc miên.

17.- Đoạn-Nhai-Nghĩa Thiền-sư dạy Chúng

Nếu muốn siêu phàm nhập thánh thoát khỏi trần-lao, phải nên lột da, chẻ xương, dứt hẳn tái sanh, như trong tro lạnh phát lửa, cây khô nảy chồi, đâu phải là việc dễ-dàng. Tôi trước kia hầu-hạ Tiên-sư đã nhiều năm, mỗi khi bị đánh phạt, tâm không khởi một niệm xa-lìa. Cho đến ngày nay khi gặp những việc đau khổ, bất giác nhớ đến Thầy mà rơi nước mắt! Đâu phải như các ông hiện giờ, gặp một việc khổ nhỏ là bỏ Thầy ra đi không thèm ngó trở lại !

18.- Trung-Phong-Bổn Thiền-sư dạy chúng

Tiên-sư Cao-Phong Hòa-thượng dạy người, chỉ dạy tham câu thoại-đầu, ôm-ấp trong lòng, đi tham như thế, ngồi cũng tham như thế. Khi tham đến chỗ dụng lực không tới, lưu-ý không được, chợt nhiên thấu đạt, mới biết thành Phật đã tự bao giờ. Một việc ấy, là do Phật, Tổ đã kinh-nghiệm được cái tam-muội liễu-sanh thoát-tử vậy. Chỉ quí ở chỗ tin quả quyết và trải thời-gian lâu xa không thối chuyển, quyết định sẽ được tương-ưng.

Khán thoại-đầu thực-hành công-phu là chỗ đứng rất ổn-đáng, gần-gũi bờ giác-ngộ. Dù đời nầy không ngộ, tín tâm vẫn không lui-sụt, ắt đời sau hoặc đời sau nữa sẽ được khai-ngộ.

Hoặc hai ba mươi năm mà chưa khai-ngộ, không cần tìm phương-tiện nào lạ, chỉ giữ tâm không duyên cảnh khác, ý dứt các vọng, chăm chăm không bỏ, một bề chú ý vào câu thoại-đầu đang tham, đứng thẳng tại cuối đầu, giữ vững sống cùng sống, chết cùng chết. Đâu quản ba đời, năm đời, mười đời, một trăm đời, nếu chưa triệt ngộ, quyết-định không thôi. Có cái chánh-nhơn như thế rồi, lo gì đại-sự không có ngày minh-liễu.

Trong lúc bệnh thật-hành công-phu, không cần ông tinh-tấn dõng-mãnh, cũng không cần mày chau, mắt trợn, chỉ cần tâm ông như cây như đá, tợ hồ như đống tro tàn. Đem thân tứ-đại huyễn-hóa này gởi tận thế-giới bên kia. Dù nó bệnh cũng được, chết cũng được, có người săn-sóc cũng được, không ai săn-sóc cũng được, thơm sạch cũng được, lầy thúi cũng được, có thầy trị lành bệnh sống đến 120 tuổi cũng được, nếu như chết liền bị nghiệp trước lôi vào vạc dầu sôi, lò lửa đỏ cũng được. Trong những cảnh giới như thế, đều không làm lay-động được tâm, chỉ thiết-tha đem câu thoại-đầu (không cần xét ý-nghĩa) để bên lò thuốc, gối trên đầu nằm, thầm thầm tham-chiếu, không nên lơi lỏng.

19.- Thiên-Như-Tắc Thiền-sư dạy

Sanh không biết từ đâu đến, gọi là sanh đại. Tử không biết về đâu, gọi là tử đại. Khi tử-thần đến chỉ còn biết co tay giựt chơn. Huống nữa, đường trước mịt-mờ theo nghiệp thọ báo, thực là cái việc rất khẩn-cấp vậy. Cái đó là cảnh quả-báo của sanh-tử. Nếu luận về gốc nghiệp sanh-tử, tức là ngày nay phóng tâm chạy theo thinh, sắc khiến phải thất điên bát đảo, chính là gốc ở nó. Do đó, Phật, Tổ vận đại từ-bi hoặc dạy ông tham thoại-đầu, hoặc dạy niệm Phật, khiến ông quét sạch vọng-niệm, nhận ra mặt thật xưa nay (bản lai diện mục), làm cái việc khoáng-đạt đại giải-thoát.

Nhưng, người nay tu không linh-nghiệm bởi ba thứ bệnh :

1- Không gặp Thiện-trí-thức chỉ dạy.

2- Không thống-thiết ghi nhớ việc lớn sanh tử, lửng-lơ thong-thả không ngờ mình ở trong vô sự.

3- Đối với danh-hư, lợi-ảo ở thế gian quán không tan, buông không rời, lên ngồi trên bồ-đoàn mà vọng-duyên ác-tập đoạn không được, bỏ không khỏi. Chỗ phong ba dấy động, bất giác thân này lăn vào trong biển nghiệp, trôi dạt đông tây.

Người chơn-chánh học đạo đâu có cam chịu như vậy. Phải tin quyết lời Tổ-sư dạy : "Tạp niệm lăng-xăng làm sao hạ-thủ công-phu ? Chỉ một câu thoại-đầu như cầm cây chổi sắt quét dọn, càng quét nó càng nhiều, càng nhiều lại càng quét, quét xuôi không được thì quét ngược, hốt nhiên quét tận thái hư-không, muôn sai ngàn biệt một đường suốt thấu". Chư thiện-đức ! nỗ lực đời này cho liễu-ngộ, đừng để vĩnh kiếp thọ tai ương.

Có người tự nghi niệm Phật cùng tham-thiền không đồng ? Đâu biết rằng, tham-thiền chỉ mong biết được tâm, thấy được tánh; niệm Phật ngộ tự-tánh Di-Đà duy-tâm Tịnh-độ, làm gì có hai lý. Kinh nói : "Nhớ Phật, niệm Phật hiện tiền và đời sau quyết-định thấy Phật". Đã nói hiện-tiền thấy Phật thì cùng với tham-thiền ngộ đạo, đâu có cái gì là khác ?

Chỉ đem bốn chữ A Di Đà Phật làm câu thoại-đầu, suốt 12 thời (24 giờ) luôn luôn đề-khởi, đến chỗ một niệm không sanh, không mắc trong giai-cấp vượt thẳng đến cõi Phật.

20.- Trí-Triệt Thiền-sư bàn Tịnh-độ huyền-môn

Niệm Phật một, hoặc ba, năm, bảy tiếng, thầm tự hỏi : tiếng niệm Phật này từ đâu khởi ? Hoặc hỏi : Niệm Phật là ai ? Có nghi chỉ giữ lấy cái nghi đó. Nếu chỗ hỏi không thiết-tha thì nghi-tình không tha-thiết. Hỏi trở lại cái câu cứu-kính "niệm Phật là ai ?". Hỏi ít thì nghi ít. Chỉ lấy câu "niệm Phật là ai ?" xét mãi hỏi hoài.

21.- Vô-Văn-Thông Thiền-sư dạy

Sơn-tăng ban đầu yết-kiến Độc-Ông Hòa-thượng, dạy tham "không phải tâm, không phải vật, không phải Phật". Sau, cùng với Vân-Phong, Nguyệt-Sơn v.v… sáu người lập nguyện tương-trợ nhau đến cứu-kính. Thứ, yết-kiến Hoài-Tây, dạy về công-năng chữ KHÔNG, bảo đề một chữ KHÔNG. Kế đi đến Trường-Lô, kết bạn miệt-mài điêu-luyện. Sau, gặp sư-huynh Hoài-thượng-Kỉnh. Kỉnh hỏi : "Ông sáu bảy năm rồi có thấy được cái gì ?". Tôi đáp : "Mỗi ngày chỉ tâm ấy không trước một vật". Kỉnh hỏi : "Một cái ấy bị ràng-buộc ở đâu ra đó ?". Tôi trong tâm in tuồng biết mà không biết, không dám mở miệng. Kỉnh thấy tôi chỗ thực-hành chưa phát-tỉnh, bèn bảo : "Ông trong định công-phu không mất, chỗ động liền mất". Bị chỉ trúng bệnh, lòng kinh-sợ, tôi hỏi : "Phải làm thế nào thấu đạt được việc lớn ấy ?" Kỉnh bảo: "Ông không nghe Xuyên-Lão-Tử nói : Cần biết ý đoan-chánh, xây mặt về hướng Nam xem sao Bắc-đẩu ¹". Nói xong, liền bỏ đi. Tôi bị câu nói này, lòng nghi-ngờ càng tăng, đi không biết mình đi, ngồi không biết mình ngồi, khoảng năm bảy ngày như vậy. Không đề chữ KHÔNG nữa, chuyên khán "cần biết ý đoan chánh, xây mặt về hướng Nam xem sao Bắc-đẩu". Đến liêu Tịnh-đầu cùng chúng ngồi trên một cái cây, chỉ vì nghi-tình không giải, độ khoảng bữa ăn, chợt biết trong tâm rỗng-rang trong nhẹ, thấy tình tưởng đổ vỡ giống như lột da, người, vật tất cả cảnh trước mắt đều không thấy cũng như hư-không. Ngủ khoảng nửa giấc thức dậy, toàn thân đều ra mồ-hôi, liền ngộ được câu "Xây mặt về hướng Nam xem sao Bắc-đẩu". Bèn đến gặp Kỉnh, nói bài tụng :

"Đều không ngăn ngại,

Chỉ có một đường hướng thượng.

Chưa được khoáng đãng" ²

Sau, vào trong núi Hương-Nham qua một mùa hạ, bị muỗi cắn hai tay nát bấy. Nhơn nhớ đến cổ-nhơn vì pháp quên mình, tại sao ta lại sợ muỗi ? Chí tâm quên tất cả, ngậm khít hai hàm răng, ấn mạnh hai bàn tay, chỉ đề một chữ KHÔNG, nhẫn lại càng nhẫn. Bất giác thân tâm vắng lặng, như tòa nhà đổ vỡ bốn vách, in tuồng hư-không, không có một việc gì phải nghĩ-ngợi. Giờ thìn tọa-thiền, đến giờ mùi xuất-định, tự biết Phật-pháp không dối người, tại mình công-phu chưa đến. Tuy kiến-giải rõ-ràng, mà còn vọng-tưởng ẩn kín chưa dứt. Bèn vào núi Quang-Châu tập định sáu năm. Đến núi Lục-An trụ sáu năm. Sau lại về núi Quang-Châu ở ba năm, mới chứng đến chỗ siêu-thoát.

(1) Nguyên văn : Yếu tri đoan đích ý, Bắc đẩu diện nam khán.

(2) Nguyên văn :

Đô vô đới ngại

Thượng hữu hướng thượng nhấùt lộ,

Bất đắc sái lạc.

22.- Độc-Phong Hòa-thượng dạy Chúng

Kẻ học đạo lấy cái gì làm chỗ nắm chắc trong tay ? – Chỉ đề một câu thoại-đầu là cái nắm chắc trong tay.

23.- Bát-Nhã Hòa-thượng dạy Chúng

Chư huynh đệ ! có người thực-hành công-phu ba năm, năm năm mà chưa được cái gì , liền đem câu thoại-đầu ấy ném đi, đâu biết thế là đi được nửa đường vội bỏ. Đáng tiếc ! từ trước đến đây, trong tâm chứa đầy máy-móc.

Lại kẻ có chí, thấy trong chúng sẵn củi khô, nước đầy, nhà ấm, phát nguyện ba năm không ra khỏi cửa, quyết-định được thọ-dụng mới chịu. Sau khi được chút ít thọ-dụng, lại gắng sức thực-hành công-phu, tâm-địa được thanh-tịnh, thấy cảnh-vật hiện-tiền liền thành tứ cú (pháp kệ) tự cho là đại liễu-ngộ. Rồi ngon mồm, thích ý lầm mất một đời, khi tắt ba tấc hơi lấy gì bảo-đảm ? Quí Phật tử ! Nếu muốn giải-thoát, tham phải bền chí tham, ngộ phải chơn-thật ngộ.

Hoặc thoại-đầu thầm thầm liên-tục, không gián-đoạn, không biết có thân, gọi đó là quên thân, chớ pháp chưa quên. Có người đến chỗ quên thân, chợt nhớ tìm lại, như trong mộng thấy trợt chân rơi xuống vực sâu muôn tượng chỉ lo vớt-vát cứu mạng, liền mắc bệnh điên-cuồng. Đến đây, phải khẩn-thiết đề thoại-đầu, bỗng-nhiên cả thoại-đầu cũng quên, gọi là thân pháp đều quên. Thình lình trong tro lạnh nghe đậu nổ, mới biết Trương-Công uống rượu, Lý-Công say (đạt đến chỗ giao cảm không thể nghĩ bàn). Lâu nay ở trong cửa Bát-nhã hoặc nạt, hoặc đánh là tại sao ? Vì phải đập phá lớp cửa chót của chư Tổ vậy. Phải đi khắp tham-vấn các bậc Thiện-tri-thức để được biết chỗ cạn sâu, sau sẽ đến bên bờ suối, dưới cội cây bảo-dưỡng thánh thai, đợi đến khi nào Long Thiên đuổi ra, mới nên đi xiển dương chánh-pháp, khắp độ quần-sanh.

24.- Tuyết-Đình Hòa-thượng dạy Chúng

Suốt 12 thời (24 giờ) tẩy sạch mọi việc, chỉ khán câu "trước khi cha mẹ chưa sanh, cái gì là mặt thật xưa nay (bản lai diện mục) của ta ?" Không quản đắc lực hay không đắc lực, hôn-trầm tán-loạn hay không hôn-trầm tán-loạn, chỉ chuyên đề-khởi thoại-đầu.

25.- Cổ-Mai-Hữu Thiền-sư dạy Chúng

Phải cần phát tâm dõng-mãnh, lập chí cương quyết, đem những điều đã học, đã hiểu trong thuở bình-sanh, tất cả Phật-pháp, văn-chương, thi phú, Tam-muội trên ngữ-ngôn, quét sạch, quét ra tận bể đại dương, không bao giờ nhắc đến. Trong khi tọa-thiền đoạn sạch tám muôn bốn ngàn niệm đầu vi-tế. Lại đem câu thoại-đầu đã tham, một bề đề-khởi, nghi qua nghi lại, đè tới ép lui, thân tâm lóng lặng, xét phần đã hiểu lấy liễu-ngộ làm qui-tắc. Không nên trên công-án xét nét, trên kinh sách tìm kiếm, chỉ phải đoạn dứt mọi việc xao-động mới mong đến nhà. Nếu thoại-đầu đề không khởi, liên-tiếp đề-khởi ba lượt liền thấy có sức mạnh. Nếu thân-thể mỏi-mệt, tâm-thức xao-động, nên nhẹ nhẹ bước xuống đi một vòng , lại lên Bồ-đoàn, đem câu thoại-đầu cũ như trước mà nhào nặn.

Nếu vừa lên Bồ-đoàn liền bị ngủ-gật, mở được mắt ra thì nghĩ Đông tưởng Tây, xuống Bồ-đoàn thì đi cặp đôi, cặp ba, kề tai giao đầu, nói to nói nhỏ, ghi một bụng kinh, sách, ngữ-lục trên văn-tự, thuật hay luận khéo, dụng tâm như thế, đến phút lâm-chung đều không thể nương cậy.

26.- Kiệt-Phong-Ngu Thiền-sư dạy Giảng-sư Ngũ-Đài

Giả-sử Đức Văn Thù phóng hào-quang kim sắc đến xoa trên đảnh ông, ông được cỡi trên mình con sư-tử, Đức Quan-Âm hiện thiên thủ thiên nhãn, ông nắm được chim Anh-ca, đều là chạy theo thinh sắc, nơi ông có lợi-ích gì ? Cốt suốt thấu việc lớn nơi bản thân mình, vượt khỏi ngục tù sanh tử, trước phải dứt tất cả những cái hiểu biết hư-vọng Thánh, Phàm, suốt 12 thời (24 giờ) hồi quang phản chiếu, chỉ khán cái "không phải tâm, không phải vật, không phải Phật", cái đó là cái gì ? Cần-thiết không chạy ra ngoài bàn-luận tìm kiếm. Dù có một mảy thần-thông, Phật-pháp, thánh-giải lớn bằng hạt gạo, hạt lúa, hạt bắp, đều là tự dối mình, thảy đều khinh Phật, chê pháp. Phải tham đến thân trần không áo, chỗ một mảy nhỏ không lập, liền được thấy trước mắt Thanh-Châu mặc áo vải, Trấn-Châu ăn rau bặc, đều là vật của mình dùng, lại không riêng cầu thần-thông thánh-giải.

27.- Hạt-Đường Thiền-sư đáp lời Vua hỏi

Hoàng-đế Tống-Hiếu-Tôn hỏi : "Làm sao thoát khỏi vòng sanh tử ?"

Đáp : "Không ngộ Đạo Đại-thừa trọn không thể thoát khỏi".

Hỏi : Làm sao được ngộ ?

Đáp : "Tánh bản hữu dùng năm tháng mài nó, sẽ được ngộ".

28.- Đoạn-Ngạn Hòa-thượng dạy Chúng

"Muôn pháp về một, một về chỗ nào ?" Không thể ngồi yên-lặng rỗng không, không quán thoại-đầu. Không được niệm thoại-đầu, ngồi mà không nghi. Như có hôn-trầm, tán-loạn không nên khởi niệm đuổi dẹp, tiện lợi nhất là đề-khởi thoại-đầu, chấn-chỉnh thân-tâm, dõng-mãnh tinh-tiến. Nếu không có hiệu-quả, nên bước xuống đi kinh hành, chừng biết hôn, tán hết sẽ lên Bồ-đoàn. Bỗng nhiên không đề-cử mà tự đề, không nghi mà tự nghi, đi không biết mình đi, ngồi không biết mình ngồi, chỉ có nghi-tình vọi vọi thẳm thẳm rõ-ràng sáng-suốt. Đó gọi là chỗ đoạn phiền não, cũng gọi là chỗ ngã tiêu-tan.

Tuy nhiên, như thế chưa phải là cứu-kính, lại thêm cố gắng khán "một về chỗ nào ?". Đến cái chỗ đề-cử thoại-đầu không còn thứ-tự, duy có nghi-tình, nếu quên liền đề-khởi, thẳng đến tâm phản chiếu dứt, ấy gọi là quên pháp. Đến cái chỗ vô tâm, chớ cho là cứu-kính. Cổ nhơn nói :

"Chớ bảo vô tâm ấy là đạo,

Vô tâm còn cách một lớp rào" ¹

Chỗ này, chợt gặp thinh gặp sắc chống-chọi nhau soang-soảng. Phải cười to một tiếng chuyển mình vượt qua, mới là cái đạo con trâu Hoài-Châu ăn lúa, mà con ngựa Ích-Châu đầy bụng (đạo giao cảm không thể nghĩ bàn).

(1) Nguyên văn :

Mạc vị vô tâm vân thị đạo.

Vô tâm du cách nhứt trùng quang.