Thập độ Ba-la-mật

Nói về nàng PANCÀLACANDÌ tức là Hoàng Hậu thành MITHILÀ, rất được lòng nhà vua VIDEHARÀJA thương yêu. Hai năm sau, Hoàng Hậu sanh được một trai và một gái. Đến năm thứ 12, Hoàng Tử lên 10 tuổi, thì Đức vua VIDEHARÀJA thăng hà. Đức Bồ Tát làm lễ tôn vương có Hoàng Tử, rồi từ giã qua ở cùng với vua CULANÌ. Ấu chúa ngăn rằng: Ngài đừng từ bỏ tôi sớm, vì tôi còn trẻ lắm. Trẫm xin tôn trọng cúng dường Ngài như cha. Bà hoàng thái hậu PANCÀLACANDÌ cũng khẩn cầu rằng: xin Ngài từ bi ở lại, Ngài đi rồi còn ai là nơi nương tựa của ấu chúa.

- Tâu, tôi ở lại không được vì tôi đã hứa hẹn với Hoàng Tổ Phụ trước kia rồi.

Từ các quan cho đến dân gian ai ai cũng cảm mến ân đức, khóc than đưa đức Bồ Tát.

Qua đến xứ UTTARAPANCÀ vào chầu Đức vua CULANÌ. Đức vua tiếp rước trọng thể và ban cho đức Bồ Tát dinh thự xứng đáng. Từ đó đức Bồ Tát vào ra chầu Đức vua CULANÌ.

Thuở đó, có một ni cô danh là PHERÌPARIBBÀJÌ có nhiều trí tuệ, hay vào thọ thực trong đền nội của vua CULANÌ. Ni cô này chưa từng gặp mặt đức Bồ Tát, nhưng có nghe danh MAHOSATHA PANDITA thường vào chầu Đức vua CULANÌ. Đức Bồ Tát cũng đã nghe nói về Ni cô PARIBBÀJÌ hay vào thọ thực trong đền nội, nhưng chưa từng giáp mặt.

Nói về bà Hoàng Hậu chỉ nhớ đến con là Công chúa PANCÀLACANDÌ chừng nào thì càng giận Bồ Tát chừng ấy, nên tìm dịp để báo thù. Bà dạy những cung nữ thân cận đáng tin cậy rình xem bắt tội Bồ Tát. Ngày kia ni cô PARIBBÀJÌ vào thọ thực trong cung nội, khi trở ra gặp Bồ Tát vào chầu vua. Bồ Tát đưa tay lên thi lễ ni cô rồi đứng nép một bên.

Ni cô PARIBBÀJÌ tin chắc rằng là MAHOSATHA. Ni cố muốn biết Bồ Tát có trí tuệ thực hay là thế nào, nên ni cô định ra câu đố, hỏi thử. Nghĩ rồi ni cô bèn xòe bàn tay ra trước mặt Bồ Tát cố ý hỏi rằng: Đức vua mời Ngài sang đây, thường ngày Đức vua có ban thưởng của cải chi thêm chăng?

Đức Bồ Tát hiểu ý ni cô hỏi, nên đáp ngay, bằng nắm tay lại dụng ý nói rằng: Chưa ban thưởng vật chi thêm.

Ni cô đưa tay lên vuốt đầu là hỏi đố rằng: Như thế thì Ngài cực khổ lắm, vậy Ngài có thể xuất gia như ta, hay thế nào?

Đức Bồ Tát bèn lấy tay vuốt bụng, cố ý đáp rằng: Tôi chưa xuất gia được , vì có vợ con nhiều phải cần nuôi nấng.

Chỉ nói với nhau bằng tâm chí như thế, rồi ni cô ra về chỗ ngụ, Bồ Tát vào chầu vua.

Phần các cung nữ mà Hoàng Hậu CANDÀ đã sai đi rình, tìm lỗi Bồ Tát đó. Khi thấy được điều như thế,bèn vào tâu cho đức Hoàng Hậu hay. Hoàng Hậu việc cớ tâu với vua rằng:

- Chúng tôi gặp ni cô PARIBBÀJÌ và Ngài MAHOSATHA ra câu đố nhau muốn đoạt ngai vàng của Hoàng Thượng. Sau khi thọ thực, ni cô vừa ra khỏi đền ngặp Ngài MAHOSATHA hỏi ý rằng: Ngài bắt Đức vua rồi đoạt đế vị có được chăng? Ngài MAHOSATHA nắm bàn tay lại đáp, có nghĩa là: hai ngày nữa tôi sẽ bắt hạ sát Đức vua để đoạt ngai vàng. Ni cô đưa tay lên vuốt đầu hỏi, có nghĩa rằng: Chặt đầu đi, đừng để lâu. MAHOSATHA đưa tay vuốt bụng đáp, có nghĩa là: Tôi chặt đầu không tiện, đễ tôi chém ngang mình. Tâu, lệnh Hoàng Thượng nên giết MAHOSATHA cho mau đừng chậm trễ, không nên dễ duôi mà lâm nạn.

Nghe tâu, Đức vua CULANÌ bèn nghĩ: Có lẽ đâu MAHOSATHA lại dám hại ta? Vậy để ta hỏi lại ni cô cho rõ đã. Sáng ra, ni cô vào thọ thực, Đức vua CULANÌ bèn hỏi: Bạch,bà với MAHOSATHA có gặp nhau chăng?

- Tâu, có được gặp nhau tại ngày hôm qua ngay trước đền.

- Bạch bà có nói chuyện chi với MAHOSATHA chăng?

- Tâu, không có nói lời chi cả, chỉ ra câu đó rằng: Tôi xoè bàn tay ra, có ý hỏi. Đức vua mời Ngài qua đây có ban thưởng thêm chi chăng?

MAHOSATHA nắm tay lại đáp, có nghĩa là: Chưa ban thưởng chi thêm.

- Tôi đưa bàn tay kên vuốt đầu, có ý hỏi: Như thế Ngài khổ lắm, vậy nên xuất gia như tôi vậy Ngài nghĩ sao?

MAHOSATHA đưa tay vuốt bụng đáp, có nghĩa là: Tôi có vợ con nhiều cần phải nuôi nấng.

Chỉ có ra thai hỏi và đáp như thế thôi, rồi tôi ra về, MAHOSATHA vào chầu.

- Bạch, bà xem MAHOSATHA là bậc có trí tuệ nhiều thật chăng, hay thế nào?

- Tâu, trong đời này, không ai sánh bằng trí tuệ MAHOSATHA.

Tâu xong, ni cô từ tạ trở về am an nghĩ. Khi ni cô vừa ra về, Bồ Tát vào chầu, Đức vua phán hỏi: Này MAHOSATHA! Khanh với ni cô PARIBBÀJÌ có gặp nhau lần nào chăng?

- Tâu, hôm qua hạ thần có gặp ni cô trước đền.

- Có trò chuyện cùng nhau chăng?

- Tâu, không có nói bằng lời mà chỉ trao đổi ý kiến bằng cử chỉ câu thai, để vấn đáp, Bồ Tát liền tâu rõ tự sự cho Đức vua nghe.

Đức vua CULANÌ rất hoan hỉ liền phong cho MAHOSATHA làm đại tướng, rồi giao phó cho tất cả công việc triều chính cho Bồ Tát. Từ đây uy quyền của đức Bồ Tát càng vẻ vang chói lọi. Sau khi đó, đức Bồ Tát nghĩ rằng: Tại sao Đức vua giao phó công việc triều đình cho ta trọn quyền nắm giữ như vầy, thật là khó hiểu. Có khi Ngài mưu chước hại mình cũng có. Vậy để ta tìm xét thử coi, ngoài ni cô ra không ai hiểu được Đức vua, để ta đến bạch hỏi xem?

Khi vào lễ bái cúng dường ni cô rồi, đức Bồ Tát bạch: Thưa bà từ ngày bà tán tụng đức tính của tôi, Đức vua nghe được rồi ban thưởng tôi rất trọng hậu, nhưng không rõ Đức vua có lòng tin tưởng tôi thật chăng? Cầu bà, tuỳ dịp hỏi Đức vua, rồi cho tôi biết. Ni cô hứa chịu.

Sáng ra vào đền, ni cô mong tìm hỏi Đức vua, nhưng lo ngại vó nhiều người sợ vua không nói thật, nên tâu rằng: Tôi có việc kín xin tâu với Đại Vương.

Đức vua liền bảo mọi người ra khỏi sân rồng chỉ còn Ngài và ni cô. Ni cô tâu: Tất cả 7 người là: hoàng thái hậu, Hoàng Hậu, thứ vương, vị THÙSEKKHA, vị cố vấn SEVATA, bậc trí tuệ MAHOSATHA và Đại Vương. Tất cả 7 vị đồng nhau xuống thuyền ra đến giữa biển, có một con quái vật nước to, lên tìm ăn thịt người. Quái vật nước ấy vệt nước ra nổi lên nắm chặt chiếc thuyền, hắn hỏi Đại Vương rằng: Ngài phải cho ta ăn 6 người trong thuyền này,thì ta tha Ngài. Khi quái vật nói như thế, Đại Vương cho hắn ăn người nào trước?

- Bạch, như thế thì tôi cho quái vật ăn mẹ tôi trước, thứ nhì là nàng NANDÀ (Hoàng Hậu) thứ ba là thứ vương, thứ bốn là THÙSEKKHA, thứ năm là KEVATA, còn thứ sáu, tôi biểu quái vật nước hả miệng tôi vén cẩm bào lên cho gọn, nhảy ngay và mồn quái vật cho nó ăn tôi. Còn bậc trí tuệ MAHOSATHA tôi không cho hắn ăn đâu!

Nghe Đức vua đáp như vậy, bà ni cô hiểu rằng Đức vua thương MAHOSATHA thật. Biết rõ lòng vua, bà ni cô mong làm cho tài đức của MAHOSATHA càng thêm rõ rệt. Bà yêu cầu cho mời tất cả mọi người trog cung nội hội hiệp lại rồi tâu hỏi Đức vua về con quái vật nước. Đức vua bằng lòng cho quái vật ăn mẹ trước v.v... Bà ni tâu: Mẹ của Đại Vương có rất nhiều ân đức, nhất là công lao sanh thành dưỡng dục, nào là tắm rữa lau chùi những vật ô uế. Khi Đại Vương còn thơ ấu, bà lo từng miếng ăn, tắm mặc, lúc khóc la, khi đau ốm, dạy bảo cho Đại Vương được an vui cho đến lục căn thu thúc giới trưởng thành. Khi Đại Vương bị CHÀBBIBRÀHMANA làm hại, đức mẹ của Đại Vương tìm đủ phương cách để cứu vớt Đại Vương, không có bà mẹ nào sánh bằng. thật là ân đức sâu dày. Tại sao Đại Vương lại cho quái vật nước ăn bà mẹ trước, bà có lỗi chi?

Có lời hỏi rằng: Tại sao ni cô PARIBBÀJÌ lại tâu như vậy? Bởi thuở trước Đức vua CULANÌ còn bé, bà hoàng thái hậu thương yêu CHÀBBIBRÀHMANA, rồi hại vua CULANÌ đem đế vị dâng đến CHÀBBIBRÀHMANA, bà trở thành Hoàng Hậu của CHÀBBIBRÀHMANA.

Ngày nọ Hoàng Nhi CULANÌ đến nói với mẹ rằng: Con đói bụng. Bà mẹ tức Hoàng Hậu đem nước mía đến cho dùng, nhưng ruồi bay lại đậu hút nước mía xung quanh mình trẻ CULANÌ. Hoàng Nhi CULANÌ rải một chút nước mía lên đất, rồi đuổi cho ruồi đậu hút nước mía ấy xong trở lại dùng nước tự do, khỏi phải đuổi ruồi nữa.

CHÀBBIBRÀHMANA thấy vậy bèn nghĩ rằng; Hoàng Nhi này rất khôn ngoan, khi trưởng thành đâu có để cho ta giữ an ngai vàng. Vậy ta hãy giết trẻ này cho được. CHÀBBIBRÀHMANA tính rồi nói với Hoàng Hậu. Hoàng Hậu tâu dối rằng: Bệ Hạ đừng lo ngại, chồng tôi trước kia tôi còn hại được, huống chi đức trẻ nhỏ này, giết giờ nào mà không được, song nếu hại nó thì đừng cho ai biết, Hoàng Hậu tâu dối như thế bởi bà có mưu. Bà gọi người đầu bếp vào rồi dạy kín rằng: Con trai ta và con trai của ngươi, sanh ra trùng ngày, trùng tháng và thường hay gần gủi thân thiết nhau lắm, nay CHÀBBIBRÀHMANA muốn giết con trai ta. Vậy ngươi nên cứu tử CULANÌ, con trai ta với đi.

- Tâu lệnh bà muốn tôi làm thế nào?

- Này đầu bếp, ngươi cùng con trai ta và con trai ngươi cả 3 bên thường ngủ trong nhà bếp, song chớ cho ai rõ được, rồi ngươi tìm lượm nhặt xương dê đem để tại chỗ mà 3 người thường hay ngủ đó. Đêm khuya vào giờ ngọ ngủ mê, ngươi hãy đem lửa đốt nhà bếp và dẫn con ta, con ngươi chạy ra khỏi cửu thành, tìm ngụ nơi biên thuỳ,mà cũng chẳng nên cho ai biết CULANÌ là con của Đức vua cả, hãy giữ cho kín miệng thì sẽ được hạnh phúc ngày sau. Hoàng Hậu lén lấy nhiều vật báu cho người đầu bếp. Một hôm vào lúc nữa đêm thanh vắng đầu bếp bèn nổi lửa đốt nhà bếp, dẫn hai trẻ chạy ra ngoài bang tìm ở với Đức vua MADDHARÀJA tại kinh đô SÀKALA.

Đức vua bèn thu nhận, cho làm đầu bếp. Mỗi khi đầu bếp vào chầu vua, hai trẻ là CULANÌ và THÙSENAKKHA cùng vào theo luôn. Đức vua hỏi: Này đầu bếp, hai trẻ này là con của ai?

- Tâu, chúng là của hạ thần

- Tại sao lại không giống nhau?

- Tâu, vì khác mẹ nhau.

Hai trẻ thường vào ra trong đền nội nên quen. Một ngày nọ gặp Công chúa của Đức vua MADDHARÀJA, cùng chơi với nhau. Trẻ CULANÌ dạy Công chúa đi bắt dế kiếm dây buộc dế mà Công chúa không đi, CULANÌ đánh Công chúa la khóc.

Đức vua nghe, hỏi ai đánh con Trẫm?

- Các cung nữ chạy hỏi NANDÀ Công chúa. Ai đánh Công chúa? Trẻ NANDÀ nghe rồi nghĩ rằng nếu ta nói bị CULANÌ đánh thì, Phụ Vương ta bắt tội (vì thương trẻ CULANÌ) nên Công chúa NANDÀ đáp, không có ai đánh cả, rồi cũng giởn chơi với CULANÌ.

Một bữa nọ, chính Đức vua MADDHARÀJA xem thấy con mình bị CULANÌ đánh. Ngài xét, đứa trẻ này mặt mày khôi ngô không giống người đầu bếp chút nào, nó không kiêng nể ai cả, khác hơn đứa trẻ của người đầu bếp. từ đó, Đức vua MADDHARÀJA để ý phân biệt cử chỉ của trẻ CULANÌ.

Các cung nữ đem bánh dâng cho Công chúa, Công chúa đem chia cho những trẻ chơi cùng nhau, đứa nào đến lấy bánh cũng có ý kiêng dè cuối đầu mà thọ bánh. Trừ trẻ CULANÌ đi đến tự nhiên, rồi chen lấn giành lấy bánh. Ngày nọ các trẻ chơi cùng nhau, vào gần chỗ long sàn của Đức vua, trẻ nào cũng chun dưới giừơng kiếm đồ chơi, còn trẻ CULANÌ chỉ lấy cây khều ra chớ không chịu chun dưới giừơng. Đức vua MADDHARÀJA thấy khác thường hơn các trẻ nhiều lần như thế, quyết định rằng: Em CULANÌ không phải là con của thường dân, Đức vua dạy cho đòi đầu bếp đến, rồi Ngài rút gươm ra, đưa lên mà nói rằng:

- Trẫm chắc trẻ CULANÌ này không phải là con đẻ của ngươi. Vậy ngươi nên khai thật,bằng không Trẫm sẽ chém đầu.

Anh đầu bếp kinh hồn bèn tâu ngay: Tâu, đây là Hoàng Tử của Đức vua CULANÌ. Sau khi biết rõ nguồn cơn, Đức vua MADDHARÀJA bèn gả Công chúa NANDÀ cho CULANÌ.

Đây nói về bà hoàng thái hậu CHALAKÀDEVÌ thấy nhà bếp cháy hết, rồi dạy người đi nhặt xương dê đem trình cho CHÀBBIBRÀHMANA rằng: Đây là hài cốt của trẻ CULANÌ, nó đi ngủ chung của đầu bếp bị cháy, nên nó phải bị chết thiêu như vậy. CHÀBBIBRÀHMANA nghe được rất hài lòng.

Bà ni cô PARIBBÀJÌ tâu: Khi CHÀBBIBRÀHMANA hại Đại Vương đó, nhờ bà hoàng thái hậu cứu tử Đại Vương. Như thế tại sao đại vương lại cho quái vật nước ăn trước?

- Bạch, thường ngày mẹ tôi đã già mà chưa chịu là già, làm như là gái tơ, dùng đồ nữ trang tô điểm khác thường, không xứng đáng với tuổi già. Một ngày nọ, Trẫm đang lâm triều chung lo việc nước cùng các đại thần, mẹ Trẫm mang dây lưng có đủ ngọc báu đi qua lại trước đền, tiếng ngọc của dây lưng khua động khắp cả thành nội. Lại nữa, mẹ Trẫm các lần gọi các trẻ lại mà đùa giỡn với chúng, thật không xứng đáng, ai ai cũng bất bình. Một hôm, mẹ Trẫm một mình tả chiếu chỉ giả rằng: Là lịnh của Trẫm cho chư hầu biết "Mẹ tôi còn trẻ tuổi cần ngũ dục. Ngài nào vừa lòng, thì đến lãnh về chung hưởng". Viết như vậy rồi gởi về chư hầu, các Ngài đáp rằng: Vì sao Hoàng Thượng dạy như thế?

Chư hầu đem chiếu chỉ ra đọc giữa hội, Trẫm lấy làm hổ thẹn muôn phần, và cảm thấy phẩn uất, như bị người áp chế. Vì mẹ Trẫm có lỗi như vậy, nên Trẫm cho quái vật nước ăn trước.

- Nếu Đại Vương nói Hoàng thái hậu có lỗi nên cho quái vật nước ăn trước, còm bà NANDÀ Hoàng Hậu, thường thốt những lời tao nhã và là người đức hạnh, hết lòng phụng dưỡng gần gũi Đại Vương từ thưở Ngài còn thiếu niên. Khi Đại Vương đến ngự trong nước của bà, bị Ngài rầy la đánh đập thế nào, bà cũng không nói thật vì hết lòng yêu mến Ngài. Bà NANDÀ là phụ nữ có trí tuệ biết quan sát tìm điều lợi ích cho Đại Vương, do nhân nào Đại Vương lại cho quái vật nước ăn, bà có tội gì chăng?

- Bạch, nàng NANDÀ hay còn những của không nên xin, những đồ trang sức mà Trẫm cho vợ con đó, nàng NANDÀ chờ có dịp thì xin, thấy Trẫm mê say nàng giờ nào thì xin giờ ấy. Khi trẫn đã bị phiền não dục lôi cuốn, càng xin Trẫm càng cho, khiến Trẫm phải chạy theo thế lực của phiền não dục, sau rồi dầu xin mà Trẫm không cho mà cũng lấy, Trẫm quở trách cũng không kiêng nể, quyết lấy cho được. Do đó, nên Trẫm cho quái vật nước làm thực phẩm.

- Tâu, nếu Hoàng Hậu NANDÀ có tội, còn vị thứ vương rất thông minh, võ nghệ siêu quần, dẹp an giặc biên thuỳ làm cho các ngoại bang đều kiêng nể hằng phục Đại Vương. Cớ sao Đại Vương lại cho quái vật nước ăn, th? vương có tội gì?

[Vấn: Có lời hỏi, cớ sao bà ni cô PARIBBÀJÌ lại hỏi như thế?

Đáp: Thuở bà Hoàng Hậu CHALÀKA thích khách Đức vua CULANÌ (chồng bà) rồi dâng đế vị cho CHÀBBIBRÀHMANA, thì thứ vương TIKKHANAMANDI còn trong bào thai, nên tưởng CHÀBBIBRÀHMANA là cha ruột, không rõ rằng là cha nuôi. Sau rồi mới phân biệt chơn giả, do một vị đại thần tâu kín. Khi được biết rằng CHÀBBIBRÀHMANA không phải là cha ruột. Ngài bèn thịnh nộ mong giết CHÀBBIBRÀHMANA.

Hoàng Tử bày kế cho hai quan đại thần, rầy la đánh đập nhau trước ngọ môn, Hoàng Tử liền vào tâu với CHÀBBIBRÀHMANA rằng: Cây đao mà Hoàng Thượng ban cho tôi, nay có kẻ lại đòi nói là của họ.

- Tại sao thế? Đao ấy của Trẫm, Trẫm nhận biết được, vậy con ra lấy đem vào đây cho Trẫm xem lại.

Hoàng Tử ra lấy đao vào, đem cho CHÀBBIBRÀHMANA nhìn, rồi thừa dịp thuận tiện chặt đầu CHÀBBIBRÀHMANA đứt lìa. Khi Hoàng Tử hạ sát CHÀBBIBRÀHMANA rồi, triều thần đồng tôn Ngài lên kế vị. Đức Hoàng thái hậu CHÀLANÌ mới chịu khai rõ rằng: Này con TIKKHANAMANDI anh trai của con còn sinh tiền, hiện nay còn ngự tại thành Đức vuaMADDHARÀJA. Hoàng Tử, khi được biết hoàng huynh còn sống liền đem binh đến thành của Đức vua MADDHARÀJA thỉnh đức CULANÌ về tôn lên ngôi báu. ]

Sau khi được rỏ tự sự như thế, bà ni cô PARIBBÀJÌ tâu rằng: Thứ vương có đại ân với Đại Vương đi thỉnh Đại Vương từ ngoại quốc về, rồi đem đế vị dâng đến Đại Vương, thì Thứ vương có tội gì mà Đại Vương đành cho quái vật nước ăn?

- Bạch, mỗi ngày đây, ngự đệ TIKKHNAMANDI hằng nói rằng: Biên thuỳ nhờ ta mà được thái bình. Đức vua này lên ngôi báu cũng nhờ ta rước về, nay mới được hạnh phúc như vầy. Thường nói như thế, thật rất khinh rẽ Trẫm. Vừa lòng thì hắn vào chầu, bằng trái ý thì hắn không đến. Vì lẽ đó Trẫm mới cho quái vật nước ăn ngự đệ TIKKHNAMANDI.

- Thôi thứ vương có lỗi đã đành, vậy THNÙSENAKKHA là bạn thiết của Đại Vương, sanh đồng ngày, tháng, năm , cùng Đại Vương quê hương. Lại nữa, Ngài hết lòng chăm lo việc triều chính quanh năm, mãn tháng, bạn lành chơn chánh như vậy, có tội gì mà Đại Vương lại cho quái vật nước làm thực phẫm?

- Bạch, bạn THNÙSENAKKHA của tôi, từ bé ở chung, ngủ chung, đùa giởn cùng nhau, đến nay cũng vẫn còn như thế, tôi không bỏ rơi phụ bạc bạn xưa. Khi có lỗi, tôi cũng không bắt tội, vào đền sái giờ tôi cũng không cấm. Như vậy mà người không biết xét mình, có lúc tôi cùng Hoàng Hậu ở trong cung cấm mà hắn vẫn vào tự do. Vì vậy nên tôi mới cho bạn đến quái vật nước ăn.

- Tâu, thôi để đó, vậy vị cố vấn KEVATA, ông sáng suốt trong các công việc, biết rõ đây là nhân, kia là quả. Ông nghe được tiếng chim, tiếng quạ biết rõ điều hay lẽ phải, biết coi ngày tháng, xem sao bói quẻ khó mà tìm được một vị cố vấn như ông. Vậy do nhân nào mà Đại Vương cho quái vật nước ăn thịt?

- Bạch, vị cố vấn KEVATA có khuynh hướng không tốt, là trước mặt hay khuất mặt người, giữa đại chúng mắt hắn liếc tôi trợn trắng như giận dữ đáng sợ. Vì KEVATA có thái độ không đoan trang với tôi như thế, nên tôi cho quái vật nước ăn.

- Tâu, tất cả 5 người trước nhất là hoàng thái hậu cuối cùng là vị cố vấn KEVATA, Đại Vương cũng cho quái vật nước ăn liên tiếp. Cho đến người thứ 6 là Đại Vương, Ngài cũng đành nhảy vào miệng của quái vật nước cho nó ăn, không mến tiết ngai vàng và sinh mệnh, để thế cho bậc trí tuệ MAHOSATHA, vậy bậc trí tuệ MAHOSATHA có đặc ân chi với Đại Vương?

Tâu, đại vương là bậc quý nhân, sản nghiệp của Đại Vương hằng ngày đây, biên giới chí đại hải, chẳng có một cường quốc nào sánh bằng sự vinh quanh xán lạn của đại vương. Đại Vương có uy thế lẫy lừng, hơn cả 101 quốc vương trong Thiên hạ. Nước giàu dân mạnh, binh hùng, tướng giỏi. Đại Vương là một vị Hoàng Đế uy phong lẫm liệt, đường đường chính chính cao sang tột bậc. Lệ thường người giàu sang phú túc như Đại Vương, ai ai cũng đều mong được trường thọ để hưởng hạnh phúc lâu dài.

Cớ sao Đại Vương lại hành hạ mình đành chịu làm mồi cho quái vật nước, chết thế cho bậc trí tuệ MAHOSATHA. MAHOSATHA có ân đức gì với Đại Vương?

- Bạch Ni cô! MAHOSATHA đây, từ khi qua ở bên kinh đô này, hằng tìm làm biết bao điều lợi ích cho Trẫm. Cả ngày lẫn đêm, MAHOSATHA hông làm đi?u gì quấy, dù là nhỏ nhen. Trước kia khi còn là thù nghịch, có thể giết Trẫm được mà không giết. MAHOSATHA đủ điều kiện hại vợ con Trẫm mà cũng dung tha. Vợ con Trẫm à được an vui, sum vầy chung hưởng hạnh phúc đây cũng nhờ MAHOSATHA. MAHOSATHA biết rõ nhân quả trong quá khứ, vị lai và hiện tại, ví như đấng Chánh đẳng Chánh Giác. MAHOSATHA có thân, khẩu, yù lành. Bậc trí tuệ MAHOSATHA gồm đủ các tính từ, bi, hỉ, xả. Vì thế, nên Trẫm ới chịu chết, để bảo vệ bậc trí tuệ MAHOSATHA

Đức vua tường thuật tài đức của Ngài MAHOSATHA như vị trời có nhiều năng lực, cầm vầng trăng đưa lên giữa hư không vậy.

Bà ni cô PARIBBÀJÌ cố ý, mong cho tài đức của Ngài MAHOSATHA được truyền tụng trong đời, nên cầu xin Đức vua ra trước đền, rồi bá cáo cho dân chúng hay, tựu hội lại để nghe lời cao quí. Bà hỏi Đức vua về câu chuyện cho quái vật nước ăn thịt 6 người, để Đức vua đáp lại cũng như đã giải trước. Bà ni cô PARIBBÀJÌ chọn những phần hay để thuyết pháp bà nêu cao đức trí tuệ của đức Bồ Tát MAHOSATHA, ví như người đã tạo xong nhà, rồi đem ngọc ma ni treo trên nóc, rằng: Cùng tất cả quốc dân đến hội họp trong nơi này, hãy chăm chú nghe thiện ngôn của Đức vua CULANÌ, Ngài thuyết về câu chuyện mà Ngài từ bỏ hoàng thái hậu, Hoàng Hậu, thứ vương, bạn thiết, vị cố vấn KEVATA và sanh mệng của Ngài cho quái vật nước ăn để gìn giữ bảo vệ bậc trí tuệ MAHOSATHA. Đây thật là chuyện hy hữu.

Này quí vị! Các Ngài nên lưu tâm quan sát cho thấy đức tính của trí tuệ. Đức của trí tuệ thật là siêu nhiên ⁸. Kẻ nào gồm có trí tuệ rộng lớn là chánh kiến, xét thấy chơn chánh rồi, làm những việc vô tội theo sự suy nghĩ đứng đắn, đem lợi ích cho mình và kẻ khác trong kiếp hiện tại và vị lai.

Bà ni cô PARIBBÀJÌ thuyết về đức tính siêu tuyệt ⁹ của trí tuệ như thế.

SATTHÀ IMAM DAMMADESANAMÀHARITVÀ: Đức Thiên Nhơn Sư thuyết xong tích MAHOSATHA rồi bèn giải tiếp rằng: Này các thầy Tỳ khưu! Chẳng phải Như Lai chỉ có trí tuệ caqo siêu trong kiếp cuối cùng này đâu, thuở Như Lai thọ sanh làm MAHOSATHA, Như Lai cũng có trí tuệ vượt lên trên tất cả mọi người vậy. Xong đức Thế Tôn hợp các tiền kiếp lại rằng:

TADA KALE: trong thời đó, SENAKO giáo sư SENAKA nay là KASSOPO, thượng tọa Ca Diếp; PAKUTO giáo sư PAKUTA nay là AMBATTHO thượng tọa AMBATTHO; giáo sư KAMINDA nay là KUTADANDABRAHMANA; DEVINDA nay là SONADANTHERA; cố vấn KEVATA nay là DEVADATTA (Đề Bà Đạt Đa); CHALAKÀ, nàng CHALAKÀ (Hoàng Hậu) nay là Tỳ khưu ni THULANANDISUNDANI; PANCÀLACANDÌ (Công chúa) nay là Tỳ khưu ni MANGALIKA BHIKKHUNI; nàng UDUMABARA nay là DITTHAMANGALIKA BHIKKHUNI; Đức vua VIDEHARÀJA nay là Tỳ khưu KALUDAYITHERA; nàng PARIBBÀJÌ nay là Tỳ khưu ni UPALAVANNA THERI BHIKKHUNI; Triệu phú SIRIVADDHANA nay là SUDDHANO đức Tịnh Phạn Vương; vợ Triệu phú nay là MAHAMÀYÀ Hoàng Hậu; nàng AMORA nay là BIMBA; thứ vương TIKKHANA nay là CHANDO Tỳ khưu; THNÙSEKKHA nay là RAHULO Tỳ khưu RAHULA; két SUVAPOTAKA nay là SARIPUTTO Đại ĐứcXá Lợi Phất; MAHOSATHA đức MAHOSATHA nay là LOKANATHO Đức đại bi Chánh đẳng Chánh Giác siêu nhiên như thế.

Chú thích:

[1] Trẻ MAHOSATHA

[2] Nín thinh

[3] Toán quân

[4] Không kể

[5] Gở ra khỏi vòng vây

[6] Soi rõ.

[7] Mỹ quan, vẻ trong đẹp

[8] Vượt lên trên cả.

[9] Vượt lên mực thường

Chân thành cám ơn anh NTH đã giúp đánh máy vi tính -- Bình Anson, tháng 6-2001

update: 10-06-2001

THẬP ĐỘ

HỘ TÔNG TỲ KHƯU

(VANSARAKKHITA MAHA THERA)

[08]

NAMATTHURATANATTAYASSA

BHÙRIDATA JÀTAKA

TRUYỆN ĐỨC BHÙRIDATA

BỒ TÁT TU HẠNH TRÌ GIỚI BA LA MẬT.

Một thuở nọ, đức Phật ngự an trong Kỳ viên tịnh xá, kinh đô SÀVATTHÌ, Ngài đề cập đến chư thiện tín về sự trì bát quan trai giới cho có nhân rồi Ngài thuyết về truyện này. Bậc A Xà Lê kết tập Tam tạng (SANGITIKÀCÀRYA) tuỳ ý nghĩa kệ ngôn mà giải rộng thêm rằng: "Ta được nghe như vầy: Những thiện tín đến ngày định nguyện thọ trì bát quan trai giới từ lúc rạng đông và làm phước bố thí, xế lại vào chùa dâng hoa, cùng các vật thơm cúng dường và nghe pháp tại Bố Kim Tự. Ngày đó, Đấng Đại Bi ngự đến phước xá, vào toạ trên bảo tọa xong, Ngài hỏi chư thiện tín rằng: Ngày nay, các ngươi đã thọ bát quan trai giới chưa?"

- Bạch đức Thế Tôn chúng tôi được thọ bát quan trai giới hằng ngày không bỏ qua.

- Các ngươi nhờ thầy chỉ dạy, mới thọ bát quan trai giới được, không thấy chi lạ thường. Ngày xưa, bậc trí tuệ không thầy mà vẫn tinh tấn thọ bát quan trai giới, không lo ngại đến gia tài, sự nghiệp. Ngài chỉ nói bấy nhiêu rồi mặc tưởng ¹.

Các thiện tín mong được biết tiền tích, nên cầu thỉnh Ngài thuyết pháp. Đức Phật bèn thuyết về truyện về đức BHÙRIDATA rằng

ATITO KÀLE: - Này chư thiện tín! Thuở xưa có một Đức vua danh hiệu BRAHMADATA thống trị thủ đô BÀRÀNASÌ. Ngài phong cho con Ngài làm thứ vương. Không bao lâu Đức vua thấy thứ vương có nhiều uy thế, nên lo sợ thứ vương đoạt ngôi vàng. Ngài bèn đòi vào phán rằng: "Này con! Con hãy ra khỏi thành tuỳ sở thích, khi nào cha thăng hà rồi con hãy về kế vị". Hoàng Tử vâng lời, lạy tạ lui ra khỏi đền, lần hồi đi đến sông YAMANÀ, tạo tịnh thất gần mé sông rồi ngự yên trong nơi ấy.

Thuở đó, có một long nữ tên là MÀNAVIKÀ, chồng mới chết. Vị Long nữ này thấy các Long nữ khác giàu sang vui thú với chồng, nên nàng buồn tủi về ái tình. nàng bèn ra khỏi Long cung, lên bờ biển thấy dấu chân của Hoàng Tử. Giờ ấy Hoàng Tử đi hái trái trong rừng nên vắng mặt. Vào tịnh thất thấy các vật dụng của bậc xuất gia, Long nữ bèn nghĩ rằng: Đây là tịnh thất của người tu ở rừng. Vậy ta nên thử thách đạo sĩ này, xem có phải là bậc chân tu không? Nếu thật là bậc chân tu thì không nằm trên giừơng có các thứ hoa mà ta trang hoàng đây. Bằng như không phải là bậc xuất gia theo đức tin chơn chánh thì sẽ nằm trên giừơng có trãi hoa. Long nữ trở về chỗ ngụ, lấy các thứ hoa đem trần thiết phòng ngủ, có cả nước thơm rồi nàng trở về cõi Rồng.

Khi Hoàng Tử trở về tịnh thất, thấy phòng ngủ có trải hoa và nước thơm thì khen rằng: Ai đến trang hoàng phòng ngủ của ta như vầy, thật là làm cho ta vừa lòng phỉ dạ, rồi Ngài nằm trên giừơng hoa ấy, ngủ cho đến rạng đông. Sáng sớm Ngài vào rừng hái trái độ nhật.

Giờ đó, nàng Long nữ MÀNAVIKÀ trở lại thấy hoa héo, thì biết rằng không phải là bậc chân tu. Nàng đem bỏ các hoa cũ, rồi rải hoa mới, xong nàng trở về chỗ ngụ.

Hoàng Tử về đến tịnh thất cũng lên giường nằm có rãi hoa thơm ấy và nghĩ rằng: Ai đến đây trầm thiết như vầy, có lẽ do nguyên nhân gì chăng, không sai.

Sáng ra, Hoàng Tử không vào rừng hái trái nữa. Ngài lánh mặt trong gần nơi ấy để rình xem, thấy nàng Long nữ đem hoa và nước thơm đến tịnh thất. Hoàng Tử thấy dung nhan xinh đẹp của nàng MÀNAVIKÀ liền sanh tâm bồng bột, luyến ái nàng. Đạo sĩ theo vào phòng nội, trong khi nàng MÀNAVIKÀ đang trang hoàng chỗ nằm bằng các hoa thơm, đạo sĩ bèn đem lời thiện cảm mà nói rằng:

- Nàng là ai, quí danh là chi?

- Bạch, tôi là Long nữ MÀNAVIKÀ.

- Này nàng! Có chồng hay chưa?

- Bạch, tôi là sương phụ ². Bạch quí danh Ngài là chi, ở xứ mô, mà đến ngự trong nơi đây như vầy?

- Ta là Hoàng Tử của Đức vua BÀRÀNASÌ, tên là BRAHMADATA KUMÀRA. Em bỏ Long cung đến đây, do nguyên nhân nào?

- Bạch, tôi thấy sự cao sang vui thú của các Long nữ có chồng, nên tủi phận buồn teo, trải đi kiếm người quân tử để nương bóng tùng quân như vầy.

- Vậy em hãy lại đây, chúng ta chung sống cùng nhau, từ đây anh là chồng của em.

Nàng Long nữ tuân theo lời của Hoàng Tử, nàng liền hoá dinh thự có đủ vật dụng nhu cầu cao sang. Từ đây Hoàng Tử không phải vào rừng hái trái, vì có đủ món cần dùng.

Thời gian qua, nàng Long nữ sanh được một trai đặt tên là SÀGARABRAHMADATA. Trẻ này vừa biết ăn, biết nói, lại sanh được một đứa gái nữa tên là SAMUDDHAJÀ.

Một hôm, có người thợ săn đi đến nơi ấy, được biết rõ Hoàng Tử bèn quý tâu rằng "Tôi sẽ trở về tâu cho Hoàng gia biết chỗ ngụ của Ngài" rối lạy tạ từ giả Hoàng Tử trở về kinh đô BÀRÀNASÌ. Trong khi đó, Đức vua BÀRÀNASÌ vừa thăng hà. Triều đình đang làm lễ hoả táng, rồi tụ hội trước đền, bàn luận cùng nhau rằng: Nay Đức vua đã thăng hà, vậy chúng ta tôn ai lên ngôi báu. Có Hoàng Tử song không rõ nay Ngài ngự trong nơi nào. Như thế chúng ta phải làm thế nào?

Khi đó người thợ săn vừa về đến kinh đô BÀRÀNASÌ, thấy có đông người hội họp trong nơi ấy và được nghe rõ nguyên cớ, bèn báo cho các vị đại thần hay rằng "Tôi biết rõ chỗ ngụ của hoàng tử, vì tôi đã có tới nơi đó". Các quan nghe lấy làm vui mừng, liền ban thưởng trọng hậu cho người thợ săn, rồi dạy hắn hướng dẫn quân binh vào rừng lạy thỉnh Hoàng Tử, nghinh giá hồi trào, vì Đức vua đã thăng hà rồi.

Được biết như thế, Hoàng Tử vào gần nàng Long nữ tỏ lời thiện cảm hỏi rằng: Này em yêu mến! Nay Phụ Vương của anh đã băng hà, nên các quan đến thỉnh anh về kinh đô BÀRÀNASÌ để kế vị. Vậy em nên theo cùng anh về hưởng quyền cao chức trọng, phú quí vinh hoa trong thủ đô BÀRÀNASÌ. Anh sẽ tôn em làm Hoàng Hậu lớn hơn tất cả cung phi.

- Thưa Ngài, tôi không thể đi cùng Ngài được. Tại sao? Vì tôi là loài Rồng, khi có điều chi không vừa lòng nhẫn nại được, nếu đã phát sân thì tia nọc độc đến các cung phi, cùng chồng phải tử mệnh. Vì vậy, tôi không thể đi cùng Ngài được.

Hoàng Tử vẫn nài nỉ, mà Long nữ vẫn quyết chối từ.

- Thưa, hai con đây là loài Rồng, nếu Ngài mến tôi, xin Ngài chăm nom hai trẻ cho cẩn thận, bằng để cho hai trẻ bị gió nắng lúc nào, thì chúng sẽ chết ngay. Ngài nên dạy cho người đào ao, chứa nước cho đầy, dành cho hai trẻ xuống tắm chơi, thế chúng mới được an vui.

Thương hại thay! Cho nàng Long nữ MÀNAVIKÀ, lạy Hoàng Tử ẩm hai con nâng niu và nằm cho ngủ bên mình, ôm ấp tưng tiu, trước cảnh biệt ly tình mẫu tử, nàng đầm đìa giọt lệ rồi biết mất. Hoàng Tử rất thảm sầu, tha thiết giọt lệ tuông rơi, Ngài lau mặt xong, ra tiếp chuyện với các quan.

Triều thần đồng thỉnh Ngài về kinh đô BÀRÀNASÌ. Về đến hoàng cung lên kế vị ngôi vàng, Ngài phong quan tấn tước cho quan quân, chẩn bần dân chúng. Ngài dạy quân đào ao chứa nước cho đầy, trồng các thứ hoa thơm, dành cho hai con đến tắm mát, được an vui.

Ngày nọ, có con rùa to vào trong ao ấy, khi tìm đường ra không được, nên nổi lên mặt nước,làm cho hai trẻ hoảng sợ, chạy đến tâu cho Phụ Vương rõ rằng, trong ao có con quái vật lội trên mặt nước, khiến chúng con lo sơ, xin Phụ Vương dạy người bắt nó, đem đi lập tức cho được. Quan quân đồng nhau đến ao, bắt được con rùa to, đem nạp trước bệ Rồng. Đức vua phát thịnh nộ, nên dạy đem giết rù ấy. Có vị đại thần dạy vua nên đem liệng trong nước xoáy, cho nó chết.

Rùa được liệng xuống nước, bèn lội đến cung điện Long Vương DASARATHA. Vì oán vua bảo giết, nên rùa tâu dối với Long Vương rằng: Đức vua muốn gả Công chúa cho Long Vương. Long Vương DASARATHA nghe qua rất hoan hỉ, liền đem binh Rồng lên cõi người rước Công chúa. Khi đến dân gian. Cho người vào báo tin. Đức vua BÀRÀNASÌ vì lo sơ uy lực thần thông biến hoá của Long Vương, tuy rằng không có hứa, nhưng Đức vua buộc lòng chịu gả Công chúa cho Long Vương.

Khi trở về cùng Long Vương. Dần dần Công chúa sanh được 4 trai: Con trưởng tên SUDASANA, thứ hai tên SUBHOGA, thứ ba tên DATAKUMÀRA tức là đức Bồ Tát, có nhiều trí tuệ nên được cha mẹ thương yêu hơn cả, người con thứ tư tên là ARITTHA.

Lúc nọ, Long Vương lên chầu đức Đế Thích. Đế Thích và chư thiên có nhiều điều nan giải, nhờ có đức Bồ Tát giảng minh rõ rệt nên Đế Thích hằng ngợi khen đức trí tuệ và tặng danh là BHÙRIDATA (vì có nhiều trí tuệ). Đức BHÙRIDATA khi lên Đạo Lợi thiên cung thấy sự sang cả vinh hoa của đức Đế Thích thì mong được về cõi trời, nên nghĩ rằng: Ta là loài thú không tốt, khi trở về cõi Rồng, ta sẽ thọ bát quan trai giới, để hưởng quả báo trong ngày vị lai.

Sau khi trở về Long cung, đức BHÙRIDATA vào xin cha mẹ cho phép Ngài lên cõi người để giữ bát quan trai giới, cha mẹ Ngài hết sứ khuyên lơn ngăn cản, song Ngài vẫn quyết trốn lên trần gian tu hành như ý muốn. Ngài chỉ cho Long nữ và vợ của Ngài biết rằng: Anh đi hành bát quan trai tại cây da to, gần mé sông YAMANÀ Ngài giữ được 10 điều học (thập giới) và phát nguyện rằng: "Kẻ nào mong được da, thịt, máu và xương trong thân thể ta, thì tuỳ sở thích" .Ngài thọ trì thập giới tại cây da ấy rất lâu.

Thuở đó, có hai cha con thợ săn, cha tên là NESÀDABRÀNA, con là SOMADATABRÀNA. Hai cha con thợ săn thường trải đi trong rừng, bắt thú để nuôi sống. Bữa nọ, tìm trọn ngày không được thịt thú. Người cha mới nói với con rằng: Này con SOMADATABRÀNA. Nếu ta trở về nhà tay không như vầy, mẹ con bất bình, vậy ta cố tìm cho được thịt rồi sẽ về.

Nói xong hai cha con bèn đến cây da, nơi Bồ Tát ngự mà nghỉ đêm tại nơi ấy. Nữa đêm nghe có tiếng đờn ca xướng hát của các Long nữ đến chầu Bồ Tát. Thợ săn đến xem, các Long nữ thấy vậy nên biết mất, chỉ còn đức Bồ Tát mà thôi. Người thợ săn liền hỏi: Này anh! Anh tên chi, từ đâu mà đến đây để làm gì?

Bồ Tát nghĩ rằng: Nếu ta tự xưng ta là Đế Thích cũng được, nhưng không nên. Ngài bèn tỏ thật rằng: Ta là Long Vương có nhiều uy lực, cha ta là DASARATHA Long Vương, mẹ ta là Hoàng Hậu SAMUDDHAJÀ. Ta danh là BHÙRITA.

Bồ Tát nghĩ, sợ thợ săn này trở về nói lại với thầy rắn đến phá hoại sự trì giới của ta. Vậy ta mời y xuống cõi Rồng, rồi cho báu vật đến y để ngừa sự tai hại ấy. Ngài bèn nói rằng: Này, người thợ săn! Ngươi nên cùng ta đi đến cõi Rồng, ta sẽ ban thưởng nhiều báu vật đến ngươi.

Bồ Tát dẫn hai cha con người thợ săn xuống Long cung, cho hưởng sự cao sang phú quí, ban cho mỗi người có đủ vật dụng dinh thự, có 700 Long nữ hầu hạ, nên cha con được ở an vui nơi cõi Rồng.

Về phần Bồ Tát, Ngài không dễ duôi, vẫn tinh tấn thọ trì bát quan trai như thường. Nữa tháng Ngài trở về Long cung một lần, để viếng cha mẹ Ngài và Ngài không quên đến vấn an cha con người thợ săn, rồi mới vào cung nội của Ngài.

Nói về người thợ săn, vì ít phước, nên ở âu sanh lòng phiền não, nhớ vợ con trên nhân gian, vì vậy mong mõi trở về. Người cha khuyên con phải tâu xin với đức Bồ Tát cho phép trở về nhà. Đức Bồ Tát an ủi bảo thế nào cũng chẳng nghe, nên Ngài ban cho nhiều báu vật, rồi sai bốn thanh niên hộ tống hai cha con thợ săn về đến cõi người. Lên trần gian, lần hồi đi đến một ao nước, hai cha con để đồ trên bờ ao, rồi xuống tắm. Bởi ít phước nên những báu vật của Bồ Tát cho đó, đều tiêu mất. khi tắm xong trở kên, hai cha con thấy của cải đã mất, rất mến tiếc. Lúc về đến nhà, vợ chồng cha con xum họp mừng rỡ. Sau đó người mẹ hỏi con SOMADATA rằng: Này con SOMADATA! Cớ sao cha con và con đi đến nơi nào mà nay mới trở về?

- Thưa, cha và con gặp đức BHÙRIDATA là một vị Long Vương, đem về cõi Rồng, ban cho đầy đủ sự sang cả, rồi khuyên bảo ở lại hưởng hạnh phúc nơi cõi ấy. Không bao lâu cha nhớ nhà, bảo con cùng trở về thăm mẹ và các em, nên nay mới được hội ngộ như vầy. Từ đây, hai cha con thợ săn vẫn vào rừng săn thịt, để nuôi mạng như xưa.

NESÀDA KANDAM NITTHITAM - Dứt đoạn người thợ săn

TADÀ DAKKHINAMAHÀSAMDDHAM EKO GRUDDHO PAKKAVÀ MAHATE SAMUDDE UDDAKAM VINNÙHITVÀ EKAM MAGARÀJANAM SISE GANHI TADAHI SUPANINÀGÀNAM NATUTTHAM GAHETUN AJÀNANTO EVAM PACCHÀPANDA RAJÀTAKE JÀNINSU SO PÀNA SÌSE GAHETVÀPI UDAKE AJOTTHARANTE EVATAM UKKHIPTVÀ OLAMPANTAM ÀDÀYA HIMMAVANTAM MATTHAKE PÀỲASI.

Thuở ấy,có một Điểu Vương ³ ở trên cây gòn gần phía đông bờ biển, có nhiều uy lựcthần thông làm gió lớn, rẽ nước làm hai để bắt loài Rồng đem về núi Tuyết Sơn làm thực phẩm. Trong thời gian đó, có một người thợ săn ngụ trong thành KÀSIKARÀJAtừ bỏ gia đình, xuất gia tu đạo sĩ trong nơi ấy. Có cây da gần tịnh thất của vị đạo sĩ, là một nơi nghỉ trưa và cũng là chỗ đi kinh hành của Ngài.

Một ngày nọ, Điểu Vương bắt được rồng, bay đem đi ăn, ngang cây da. Rồng dùng đuôi khoanh siết chặt cây da mong thoát chết. Điểu Vương không hay biết. Dùng hết tốc lực bay lên làm cây da phải tróc gốc, đem Rồng đến cây gòn rồi mổ ăn, cây da sa xuống biển nghe tiếng ầm. Điểu Vương xem biết là cây da, rồi nghĩ rằng cây da này là nơi tu hành của đạo sĩ. Tự hỏi như thế ta có tội chăng? Vậy ta đến hỏi đạo sĩ xem. Rồi biến thành thanh niên đến tịnh thất của đạo sĩ. Thấy đạo sĩ đang sửa sang chỗ cây da tróc gốc cho bằng phẳng. Thanh niên ấy giả như không biết chi cả, bèn bạch hỏi rằng:

- Do nguyên nhân nào mà nơi đây có đất sụp như thế?

- Này cậu thanh niên! Có một Điểu Vương đi tìm thực phẩm, bắt được Long Vương rồi đem đi, Long Vương dùng đuôi siết chặt cây da, Điểu Vương dùng sức mạnh bay, đem đi luôn cả

- Bạch, Điểu Vương vô ý làm cây da tróc gốc vì siết chặt, vậy ai có tội?

- Này thanh niên! Điểu vương vô ý làm cây da tróc gốc nên vô tội.

- Bạch, vậy Long Vương có tội chăng?

- Này thanh niên! Long Vương cũng vô tội, vì sợ chết mà siết chặt cây da.

Khi vị đạo sĩ đáp câu hỏi như thế, Điểu Vương rất hài lòng nên bạch rằng: Tôi là Điểu Vương cao quý hơn tất cả các loài điểu, đến đây để hỏi Ngài cho rõ chánh tà. Tôi rất hoan hỉ trong sạch với Ngài. Tôi có chú ngữ ⁴ gọi là ÀLAMBÀYANA, xin dâng đến Ngài, Ngài học để dành.

Đạo sĩ đáp: Này thanh niên! Hãy trở về đi, ta không mong được chú ngữ đó đâu. Điểu Vương khuyên giải yêu cầu vị đạo sĩ học rồi trở về chỗ ngụ.

Về sau có người thợ săn nghèo khó, không nơi nương tựa, nên tính vào rừng tự tử. Đến tịnh thất của vị đạo sĩ, xin ở đậu với Ngài và hết lòng phụng sự đạo sĩ. Vị đạo sĩ nghĩ rằng: Người thợ săn đây có nhiều công đức với ta, vậy ta nên đem chú ngữ của Điểu Vương mà truyền lại cho người thợ săn này. Xét như thế, rồi vị đạo sĩ cho biết ý thức. Người thợ săn bạch: Tôi không cần chú ngữ đó đâu. Vị đạo sĩ an ủi nhiều lần, rồi dạy chú ngữ ấy. Khi học xong, người thợ săn ở thêm vài ngày, rồi từ giả đạo sĩ ra đi khỏi nơi ấy. Vừa đi vừa đọc thầm chú ngữ theo đường đến sông YAMANÀ.

Trong khi đó, có các long nữ đều là vợ của Bồ Tát BHÙRIDATA cầu mong được ngọc ma ni cho được thành tựu như sở nguyện. Ra khỏi Long cung để ngọc ma ni trên bãi cát, gần mé sông YAMANÀ, các long nữ đem nhau giỡn nước trọn đêm, có hào quang của ngọc ma ni chiếu sáng. Đến rạng đông mặt trời vừa mọc, các nàng trang điểm y phục rồi ngồi chung quanh ngọc ma ni. Thình lình các nàng nghe tiếng người thợ săn đọc chú ngữ, tưởng là Điểu Vương hoảng hốt sợ chết, trốn về Long cung, bỏ ngọc ma ni trên bãi cát.

Nói về người thợ săn ÀLAMBÀYANA đi đến thấy ngọc ma ni, cả mừng, liền lượm đem đi, gặp hai cha con người thợ săn SOMADATA. Hai cha con người thợ săn này biết ngọc là ngọc ma ni của BHÙRIDATA Bồ Tát đã cho mình khi trước, nên tỏ lời thiện cảm với ÀLAMBÀYANA rồi nói rằng: Này ÀLAMBÀYANA! Ngọc ma ni rất quí, đem đến nhiều hạnh phúc cho thành tự mọi điều mong muốn, anh được ngọc ma ni đó từ đâu?

- này anh! Tôi được ngọc ma ni này trên bãi biển hồi sáng sớm này.

- Này ÀLAMBÀYANA! Ngọc ma ni này nếu người biết gìn giữ chân chánh thì nó sẽ đem đến nhiều kết quả tốt đẹp, nếu không biết chăm nom cẩn thận ắt có tai hại chẳng sai.

- Anh là kẻ bất hạnh, không nên giữ ngọc ma ni ấy, hãy cho tôi đi, tôi sẽ trả vàng bạc đến anh.

- Này anh thợ săn! Ngọc ma ni của tôi rất quí, tôi không tin lời anh, tôi không bán cũng không đổi với bất cứ vật gì.

- Này ÀLAMBÀYANA, anh không tin, không bán, vậy anh muốn cái chi?

- Nếu anh biết chỗ ngụ của Long Vươngcó nhiều uy lực, cho tôi rõ giờ nào, tôi sẽ cho ngọc ấy đến anh trong giờ ấy.

- Vậy anh có phải là Điểu Vương biết hoá ra để tìm thực phẩm chăng?

- Không, tôi là người thuần thục trong nghề bắt rắn, tôi có tên rõ rệt là ÀLAMBÀYANA, nếu anh biết Long Vương ở nơi nào hãy cho ngay đi.

- Này ÀLAMBÀYANA, uy lực của anh như thế nào mà dám bắt Long Vương?

- Này anh thợ săn! Điểu Vương có dạy chú ngữ đến đạo sĩ đang tu hành trong núi, tôi vào ngụ nơi ấy và hết lòng phụng dưỡng ngải cả ngày lẫn đêm, nên Ngài từ bi thương xót rồi truyền chú ngữ ấy đến tôi. Chú ngữ rất linh ứng ⁵, vì thế mà họ gọi tôi là ÀLAMBÀYANA. Tôi là thầy của thầy giết rắn đây.

Người thợ săn nghe qua liền bàn với con rằng: Này con SOMADATA! Ta chỉ BHÙRIDATA cho ÀLAMBÀYANA đi, hay thế nào?

- Thưa, đức BHÙRIDATA có đại ân với ta, Ngài cho cha hưởng được giàu sang vinh hiển, lẽ đâu cha lại lấy ơn đáp oán cho đành. Cha không nên làm điều tội lỗi như thế. Cha mong được của cải, hãy đến Ngài mà xin đi, muốn bao nhiêu cũng được toại nguyện, nếu chỉ cho biết Ngài BHÙRIDATA thì thật là không nên. Cha chớ nên phản bạn, tội này thật là xấu xa đê hèn lắm, sẽ chịu hình phạt trong địa ngục.

- Này con SOMADATA! Con còn nhỏ mà biết gì, những thợ săn xưa kia biết bao nhiêu nghiệp ác mà họ đâu có chịu quả khổ chi, xuống tắm trong sông Hằng ⁶ thì hết tội. Nói xong,người thợ săn bèn dẫn ÀLAMBÀYANA đến BHÙRIDATA Bồ Tát trong khi Ngài đang thọ bát quan trai giới trong nơi đó.

Nói về người con SOMADATA là kẻ biết ơn, khi đã dùng hết lời để ngăn cản, cha không nghe nên chỉ trích nhiều điều rồi tuyên bố cho Chư Thiên nghe rằng: Thưa Chư Thiên, xin các Ngài chứng minh, tôi không đi chug cùng người có tội như thế. SOMADATA tuyên bố rồi lánh xa khỏi cha, xuất gia làm đạo sĩ, hành thiền đắc phạm định và thần thông, sau khi mạng chung, được sanh lên cõi trời Phạm Thiên.

Người thợ săn gọi ÀLAMBÀYANA rằng: Anh đừng lo buồn, hãy theo tôi, sẽ được gặp Long Vương, rồi dẫn ÀLAMBÀYANA đến chỗ BHÙRIDATA trì giới chỉ cho ÀLAMBÀYANA, anh hãy bắt Long Vương và cho ngọc ma ni cho đến tôi đi.

ÀLAMBÀYANA thấy Bồ Tát thì hoan hỉ vui thích, bèn liệng ngọc ma ni trên bàn tay người thợ săn, ngọc ma ni rớt xuống đất biến luôn về Long cung . anh thợ săn bị tiêu tan ba điều lợi ích là:

- Không được ngọc ma ni

- Người con bỏ lánh đi mất

- Lìa xa bạn lành là đức Bồ Tát, vì hắn là kẻ bạc ơn.

Bồ Tát liếc xem, thấy người thợ săn dẫn ÀLAMBÀYANA đến, Ngài bèn nghĩ rằng: Người thợ săn này nhờ ta đem xuống Long cung cho hưởng mọi điều hạnh phúc, khi về ta cho nhiều báu vật cũng lấy không được, nay lại dẫn thầy rắn đến hại ta, nếu ta bất bình làm hại hắn rất dễ, nhưng không nên vì ta là người thọ trì giới, vả lại ta đã phát nguyện rằng: Kẻ nào mong được da, thịt, máu và xương của ta thì hãy dùng tuỳ theo sở thích. nay ÀLAMBÀYANA muốn làm sao tuỳ ý, ta không khi nào sân hận bất bình. Ngài tưởng đến lời nguyện như vậy, rồi nhắm mắt nằm im không động đậy.

ÀLAMBÀYANA dùng thuốc nhai phun cùng mình, tay chân, đọc chú ngữ xong mới vào gần Bồ Tát, nắm đuôi kéo ra khỏi gò mối, nắm cứng đầu Bồ Tát rồi gở miệng ra, nhổ thuốc vào miệng Bồ Tát, thật đáng thương xót, xong nắm đuôi đưa lên, đầu trở xuống cho mửa thực phẩm ra, để nằm dài trên đất, dẫn Bồ Tát tới, dẫn lui như thuộc da, máu chảy ra theo miệng và mũi, thật là vô cùng thảm não. Đoạn hắn liệng trên đất làm khổ trăm bề như thế, mà Bồ Tát vẫn nhẫn nại không hề oán giận. Ngài không liếc xem chi cả, chỉ chăm chú trì bát quan trai cho trong sạch.

ÀLAMBÀYANA làm Bồ Tát yếu sức, mới bức dây làm giỏ nhốt Bồ Tát, ÀLAMBÀYANA dùng chân đạp Bồ Tát vào, thật là đau đớn vô cùng, rồi quảy vào xóm mà báo tin cho dân chúng biết đến xem Rồng múa nhảy.

Khi có người tụ hội đông đủ, ÀLAMBÀYANA mở giỏ kêu Bồ Tát ra dạy làm thân hình to lớn, xong bảo làm nhỏ lại, làm cho cao, cho thấp. Làm mình cho đỏ, trắng, vàng, xanh, làm cho mất nửa mình, phun độc ra như nước, lửa, khói v.v... ÀLAMBÀYANA dạy thế nào Bồ Tát cũng làm theo cả .

Dân chúng xem rồi, ai ai cũng thương hại Bồ Tát, không ngăn giọt lệ được, ngày ấy ÀLAMBÀYANA thâu góp tiền của dân chúng được 1000 lượng. Trước kia hắn nói khi được 1000 lượng thì hắn thả Bồ Tát, nay được 1000 lượng, hắn càng mong được nhiều hơn nữa. ÀLAMBÀYANA đem Bồ Tát cho dân chúng xem từ làng này sang quận nọ,lần lượt đến kinh đô BÀRÀNASÌ. ÀLAMBÀYANA đem cơm tẩm mật cho Bồ Tát dùng, nhưng ngài không dùng. ÀLAMBÀYANA vào chầu xin Đức vua BÀRÀNASÌ cho phép Bồ Tát vào múa trong đền. Đức vua cho bá cáo đến dân chúng hay, để vào xem Rồng của ÀLAMBÀYANA múa trong ngày bát quan trai giới.

Nói về khi ÀLAMBÀYANA bắt đức Bồ Tát, ngày đó, mẹ của Ngài là Hoàng Hậu SAMUDDHAJÀ, nằm mộng thấy người đen, mắt đỏ, cường tráng cầm dao, lại chặt lấy tay mặt của bà đem đi, máu chảy ròng ròng. Giựt mình thức dậy, bà rất lo sợ sự tai hại đến chồng con, nhất là nhớ tưởng đến đức Bồ Tát, vì Bồ Tát lên nhân gian thọ bát quan trai giới, có lẽ con bà bị thầy rắn bắt rồi chăng? Càng nhớ đến Bồ Tát bao nhiêu, thì bà càng đau đớn bấy nhiêu. Đến nữa tháng mà không thấy Bồ Tát về, mẹ Ngài thêm buồn thảm, khóc tham không dứt, bỏ ăn quên ngủ.

Nói về ba con của bà là: SUDASANA, ARITTHA và SUBHOGA đến thăm mẹ, thấy mẹ rầu buồn não, khóc than, nằm im trên long sàn không thốt lời chi mừng như mọi khi, nên lấy làmlạ liền quỳ tâu hỏi cho biết duyên cớ. Bà liền cho ba con biết về điềm mộng mà bà đã thấy và đã quá kỳ rồi, nhưng không thấy con BHÙRIDATA về thăm như mọi khi. Bà cho ba con hay rằng: Nếu mẹ không gặp con BHÙRIDATA thì khó sống được. Nghe lời mẹ than van buồn xót dạ, mong tìm cho ra tin tức của Bồ Tát, bèn quỳ tâu với mẹ rằng: Xin mẹ giãm cơn hiền não, để ba con hết lòng trải đi do tin tức của BRÙRADATA.

Người anh cả là SUDASANA nghĩ rằng: Sự đi tìm BRÙRADATA đây không nên đi chung một đường, vậy ta nên chia ra; một người đi lên cung trời, một người lên núi tuyết sơn, một người đi tìm trong cõi người. Cần phải đi tìm trong ba cõi mới tiện. Vả lại em KÀNÀRITTA hung dữ lắm, nếu để đi trên nhân gian gặp em BHÙRIDATA trong châu quận nào, thì em đốt phá châu quận đó tiên tan ra tro bụi. SUDASANA là anh cả xét thấy như thế, mới nói với em, KÀNÀRITTHA rằng: Này em ARITTHA! Hôm nay định đi tìm em BHÙRIDATA, nếu chúng ta đi cùng nhau một đường thì không nên, em lãnh phận sự lên thượng giới, vì chư Thiên, hằng mong thính pháp. Có lẽ Chư Thiên muốn thỉnh em BHÙRIDATA lên Thiên cung chăng? Nếu gặp em BHÙRIDATA, em nên mau mời về. Tuân theo lệnh anh, KÀNÀRITTHA kiếu từ ra đi. SUDASANA gọi em SUBHOGA đến dạy rằng: Em lãnh lệnh đi núi Tuyết sơn, phải tìm cho khắp núi sông, rồi sẽ trở về cho mẹ biết. Về phần SUDASANA là anh cả lãnh trọn trách nhiêm lên nhân gian, nhưng nghĩ rằng: Nếu ta hoá ra một thanh niên đi tìm thì không hay bằng tướng mạo của người xuất gia. Bậc xuất gia là hạng đáng cho phần đông kính mến. Vậy ta nên đi dưới hình thức vị đạo sĩ trong thời này. Nghĩ rồi bèn biến làm Đạo sĩ quỳ lạy từ giã mẹ, mong lên cõi người như thế.

Ngày ấy, có một long nữ tên ACCAMUJÌ là em gái của đức Bồ Tát. Nàng ACCAMUJÌ đây rất mến thương Bồ Tát, thấy SUDASANA biến làm đạo sĩ định lên trần gian kiếm BHÙRIDATA nên thưa rằng: Thưa anh, tôi rất khổ tâm vì quá nhớ tưởng đến anh BHÙRIDATA, xin cho tôi đi tìm anh BHÙRIDATA cùng với vương huynh, xin vương huynh tội nghiệp từ bi cho em đi với.

- Này em! Em cùng đi không tiện đâu, vì anh đi bằng tướng người đạo sĩ, em là người phụ nữ không tinh khiết cho bậc xuất gia, không nên đi cùng nhau đâu.

- Xin anh đừng lo ngại, tôi không đi bằng tướng người, tôi biến thành con nhái thật nhỏ và xanh, rồi ẩn trong búi tóc của anh.

- Ờ! Như thế thì được.

Nàng ACCAMUJÌ biến thành làm con nhái xanh núp trong búi tóc của người anh là SUDASANA.

Nói về SUDASANA mong trải đi tìm từ nơi đức Bồ Tát thọ bát quan trai giới, theo lời chỉ của các long nữ vợ của Bồ Tát.

SUDASANA đến nơi đó, đạp nhằm những cục máu của em trai văng ra, và thấy chỗ mà ÀLAMBÀYANÀ dùng dây làm giỏ còn bỏ rác tại đó, nên biết rằng BHÙRIDATA đã bị thầy rắn bắt đem đi, rồi than rằng: Ôi! Thầy rắn độc ác quá, đến làm tội em ta cho đến chảy máu còn thấy như vầy. Ôi! Không rõ em ta ra sao? thầy rắn đem em ta đến nơi nào? Đạo sĩ càng nghĩ đến, càng đau đớn xót xa. Em BHÙRIDATA Ôi! Em chưa từng bị đau khổ, chỉ quen hưởng sự cao sang hạnh phúc, nay em phải chịu kể hổ hình, nằm trong giỏ dây nhợ hẹp, trăm phần khổ não. SUDASANA khóc than kể lể thật là thảm thiết, rồi noi theo dấu chân đi của ÀLAMBAYANA cho đến nơi ÀLAMBAYANA cho Bồ Tát múa nhảy đầu tiên. SUDASANA hỏi thăm người có thấy thầy rắn đem Rồng đến nhảy múa trong nơi nào chăng?

- Bạch đạo sĩ! Có người thầy rắn đem Rồng đến đây cho phần đông xem cách nay đã nữa tháng rồi.

- Này các ông! Thấy họ xem rồi có cho tiền thầy rắn không?

- Bạch, thầy rắn góp được 1000 lượng

- Thưa quý ông, nay thầy rắn đem Rồng đến đâu?

Nhờ người chỉ giùm, nên đạo sĩ lần hồi đến đền vua BÀRÀNASÌ. Khi SUDASANA vừa đến cửa thành cũng vừa gặp ÀLAMBÀYANA dạy người quảy giỏ đựng Bồ Tát đồng đi vào thành. khi vào thành nội,đến giờ diễn kịch, Đức vua còn ngự trong cung nội, dạy các quan ra cho phép diễn cho dân chúng xem trước.

Về ÀLAMBÀYANA dạy người để giỏ đựng Bồ Tát xuống, rồi ra dấu hiệu rằng: Này Long Vương! Ngươi hãy ra khỏi giỏ đi.

Lúc ấy SUDASANA nghe rõ lệnh truyền của ÀLAMBÀYANA. Đức Bồ Tát bèn nghiêng đầu ra khỏi giỏ liếc xem dân chúng trước khi diễn kịch, đây là thói quen của loài Rồng, do hai nguyên nhân là:

- Tìm xem Điểu vương

- Tìm xem thân thuộc

Các loài Rồng nếu thấy Điểu Vương thì không dám diễn kịch, vì sợ hại đến sinh mạng. Nếu gặp quyến thuộc, Rồng cũng không diễn kịch, vì hổ thẹn với thân tộc.

Khi BHÙRIDATA liếc xem công chúng như thế, bèn thấy anh mình là SUDASANA biến hình làm đạo sĩ, đứng ở nơi cuối cùng công chúng. Đức Bồ Tát không thể dằn lòng, hai hàng lệ tuôn rơi, Ngài ra khỏi giỏ rồi trườn mình đi đến trước mặt SUDASANA là anh Ngài, trong lúc ấy.

Quần chúng thấy đức Bồ Tát trườn đến, mọi người hoảng hốt, chạy tránh xa chẳng ai dám đứng trong nơi ấy,chỉ còn SUDASANA (đạo sĩ). Đức Bồ Tát bò đến nghiêng đầu xuống nơi chân anh. Trước cảnh tan thương ấy đạo sĩ SUDASANA cầm lòng không đậu, cũng ứa lệ dầm dề, rồi đức Bồ Tát trườn mình trở lại như trước.

ÀLAMBÀYANA tưởng rằng Rồng mình đã mổ đạo sĩ, nên vội vàng đến an ủi đạo si và bạch rằng: Bạch Rồng có cắn mổ ngài chăng? Xin Ngài cho biết để tôi cho thuốc. Tôi là thầy rắn đại tài, xin Ngài đừng lo ngại chi, sự cứu chữa cho Ngài là bổn phận tôi.

SUDASANA đáp: Này ÀLAMBÀYANA, Rồng này không thể cắn mổ làm cho ta phải đau khổ đâu, dầu có cắn mổ cũng chẳng làm hại được ta, ta đây cũng là thầy rắn vậy. Chẳng có thầy rắn nào sánh bằng ta đâu.

Khi SUDASANA thốt lời như thế, ÀLAMBÀYANA không rõ đạo sĩ là Long Vương, cho là người tầm thường, nên anh rất bất bình, rồi tuyên bố với quần chúng như vầy: Xin công chúng đừng khiển trách tôi, vì tại đạo sĩ gây chuyện trước.

Khi được nghe như thế, SUDASANA đáp: Này ÀLAMBÀYANA! Anh đừng làm phiền công chúng, nếu anh nói mình là cao cường hãy cùng ta so tài cho quần chúng thấy rõ, anh dùng Rồng, tôi dùng con nhái con, để đấu cho nhau rõ tài cao thấp, với số bạc là 5 ngàn lượng.

- Tôi giàu có không thiếu, chỉ lo cho ông không có tiền. này đạo sĩ! Ông là kẻ nghèo chỉ khoe khoang bằng lỗ miệng dám đánh cuộc ⁷ đến 5 ngàn lượng. Vậy ai là người hộ ông, ông là hàng xuất gia, tiền bạc đâu? ông hãy đem đến trước đi.

- Này ÀLAMBÀYANA, ta có 5 ngàn lượng thật. Nói xong, SUDASANA vào đền nội của vua đến trước bệ Rồng tâu rằng: Tâu Hoàng Thượng, người là bậc cao quí, có cả đủ sự giàu sang, thanh danh bốn bể, cầu Hoàng Thượng nghe lời tôi tâu. Xin Hoàng Thượng tế độ cho tôi 5 ngàn lượng, bây giờ đây.

Đức vua nghe qua, lấy làm ngạc nhiên rằng: Tại sao đạo sĩ này đến xin tiền ta như vầy? Ngài nghĩ xong bèn phán hỏi: Bạch Ngài, đến xin tiền ta nhiều như vậy, có l? Ngài là thân tộc hay bạn thân thiết của Trẫm chăng? Trẫm đã có hứa trước nên mới đến như vầy, hoặc Ngài dối gạt Trẫm chăng? Nên Ngài mới tự mình đến đây như thế?

- Tâu, nay ÀLAMBÀYANA đánh cuộc với tôi 5 ngàn lượng, với một vấn đề trắc ẩn. Do đó, nên tôi đến đây xin Ngài 5 ngàn lượng và xin thỉnh Hoàng Thượng ra chứng minh một chút. Vậy kính thỉnh Hoàng Thượng cùng tôi ra đến đó.

Đức vua cùng đạo sĩ ra nơi diễn kịch.

Phần ÀLAMBÀYANA thấy bèn nghĩ rằng: Có lẽ đạo sĩ này có Đức vua hộ độ, nên mới thỉnh được vua ra đây. Xét như thế nên có ý lo sợ đạo sĩ.

ÀLAMBÀYANA bạch: Tôi không dám khinh rẽ Ngài đâu, tôi vừa nói lúc nảy là vì thấy Ngài không kiêng nể, không cúng dường Rồng có nọc độc. Tôi đâu có khinh ngài hiểu biết thấp hèn.

- Này ÀLAMBÀYANA! Bởi ngươi đem Rồng không có nọc độc mà cho rằng có nọc độc, nên ta cho công chúng rõ biết vậy thôi.

Nghe lời khinh khi của đạo sĩ, ÀLAMBÀYANA càng thêm sân nên đáp rằng: Này ông đạo sĩ mặc y vàng da cọp, dốt nát si mê, ông đến đây dám nói giữa đám đông rằng Rồng không có nọc độc, như vậy có nên chăng? Ôi! Nếu tôi nói rằng Rồng không nọc độc, thử vào gần đây một tí, nếu không ra tro bụi thì bắt lấy đi.

- Này ÀLAMBÀYANA! Nọc rắn mãng xà, rắn nước, rắn lục còn hơn Rồng của ngươi nữa. Rồng đỏ này không có nọc độc, ngươi lừa phỉnh người đó, chớ dối ta không được.

- Này đạo sĩ! Như tôi đã có nghe rằng: Người có đức tin là thí chủ, nên hộ độ có bậc giới như A la hán, có thiền định cao quí, sau khi mạng chung sẽ được thọ sanh lên cõi trời. Nay nếu ai là đàn-na có vật chi hãy bố thí mau đi, để rồi đạo sĩ này đền tội với Rồng. Rồng này có nhiều nọc độc khó biết được, ta cho nó mổ ông bay giờ đây, sẽ thành ra tro bụi mà xem.

- Này ÀLAMBÀYANA! Nếu ngươi có của nên làm phước cho mau đi, rồi ta cho nhái con tên là ACCAMUJÌ xịt nọc độc cho ngươi thành tro bụi lập tức bây giờ.

SUDASANA liền đưa tay ra gọi em gái giữa quần chúng rằng: Này em ACCAMUJÌ! Em hãy ra khỏi đầu tóc và đến bàn tay của anh ngay bây giờ.

Nàng ACCAMUJÌ nghe anh gọi, bèn thực hành y theo lời dạy. SUDASANA hét lên tiếng "Biên thuỳ sẽ tiêu tan". Tiếng hét của SUDASANA nghe vang cả thành BÀRÀNASÌ rộng 12 do tuần.

Khi SUDASANA hét lên rằng "Biên thuỳ sẽ tiêu tan" lúc ấy Đức vua SAGARABRAHMADATA phán hỏi: Bạch đạo sĩ, tại sao biên thuỳ sẽ tiêu tan?

- Tâu, tôi không thấy nơi nào để xịt nọc độc, nên phải xịt trong biên thuỳ, biên thuỳ sẽ thành ra tro bụi.

- Vậy đổ xuống đất có được chăng?

- Tâu, nếu xịt trong đất sẽ sanh lên nọc mới, rồi làm hại nữa.

- Vậy liệng trong nước đi.

- Như thế làm hạn hán 7 năm, cũng không nên.

- Than ôi! Tôi chẳng biết làm sao,tuỳ ý Ngài định, mà làm thế nào cho xóm, làng, châu, quận thành thị đừng hư hao.

- Tâu, xin Hoàng thượng cho người đào ba cái hầm.

Đức vua dạy dân chúng lập tức đào ba cái hầm tại nơi ấy. SUDASANA dạy lấy củi chất đầy hầm thứ nhất, rồi đem nọc độc đổ vào cho đầy, liền dẫn lửa phát cháy hầm thứ nhất, kế đến hầm thứ nhì, thứ ba cũng như thế cho đến khi cháy hết nọc độc

Nói về ÀLAMBÀYANA bởi nghiệp ác đã tạo, nên khiến y đứng gần miệng hầm, khi lửa trong hầm phát, cháy thiêu cả thân thể ÀLAMBÀYANA tiêu tan ra tro. Trong lúc đó, chỉ được nghe tiếng ÀLAMBÀYANA la lên rằng: Ta thả Rồng này.

Đức Bồ Tát nghe tiếng la của ÀLAMBÀYANA như vậy, liền bò ra khỏi giỏ, rồi hoá ra hình người xinh đẹp, có đủ cả phục sức, đến đứng trước mặt Đức vua BÀRÀNASÌ là bác của ngài, giống như vị trời Đế Thích. SUDASANA và nàng ACCMUJÌ cũng trang điểm như Bồ Tát vậy.

SUDASANA bèn tâu hỏi Đức vua rằng: Tâu Hoàng Thượng, Ngài có biết chúng tôi đây là ai chăng?

- Trẫm nào có rõ.

- Tâu, lệnh Hoàng Thượng có biết SAMUDDHAJÀ mà Đức vua BÀRÀNASÌ đã gả cho Đức Long Vương DASARATTHA chăng?

- Ờ, Trẫm biết nàng SAMUDDHAJÀ, tức là em của trẫm.

- Tâu, chúng tôi đây không ai đâu xa lạ, tức là con của bà SAMUDDHAJÀ là em gái của lệnh Hoàng Thượng, Ngài là bác của chúng tôi.

Được nghe như thế, Đức vua rất mừng, bèn đến ôm các cháu, rồi đồng nhau vào cung nội, cúng dường rất trọng thể. Đức vua tỏ lời thiện cảm hỏi BHÙRIDATA rằng "Cháu ôi! Trong tất cả các cháu đây, cháu có nhiều uy lực thần thông, vì sao mà ÀLAMBÀYANA bắt cháu được?"

- Tâu, vì cháu đang thọ trì bát quan trai giới và phát nguyện thí máu, xương, thịt, da cho Đức vua nghe đầy đủ, xong đức Bồ Tát thuyết 10 vương pháp ⁸ đến Đức vua bác và khuyên Ngài gìn giữ 10 pháp ấy.

SUDASANA tâu: Chúng tôi ở đây không tiện, vì mẹ chúng tôi rất buồn rầu thương nhớ em BHÙRIDATA.

- Trẫm đây hằng nhớ tưởng em trẫm, là mẹ các cháu. Làm thế nào cho Trẫm được em Trẫm?

- Tâu, ông ngoại của các cháu hiện nay ngụ trong nơi nào?

- Cháu ôi! Từ ngày mẹ cháu về Long cung, thì ông ngoại các cháu rất thương nhớ, rồi từ bỏ ngôi vàng vào tu trong núi.

- Tâu, mẹ cháu, thường nhớ tưởng, mong được gặp bác và ông ngoại .nay bác mong được gặp mẹ cháu, xin bác di tìm ông ngoại thỉnh về, rổi chúng cháu sẽ mời mẹ chúng cháu gặp bác và ông ngoại.

Sau khi quyết định ngày hội họp, SUDASANA, BHÙRIDATA, và long nữ ACCAMUJÌ lạy từ giã vua bác trở về Long cung .

khi đức Bồ Tát về đến Long cung, tất cả triều thần đề nghe tiếng hoan hô chào mừng Bồ Tát. Cha mẹ Bồ Tát ra mừng. Bồ Tát làm lễ mừng cha mẹ, xong rồi trở về cung điện của Ngài. Bồ Tát an nghỉ để dưỡng sức, vì đã chịu nhiều đau khổ trong tháng qua. Những thân tộc của Bồ Tát đến viếng, lần lượt kẻ tới người lui nhiều không kể xiết.

Nói về KÀNÀRITTHA lên Thiên cung, tìm không gặp đức Bồ Tát nên trở về nước, những hoàng thân thấy KÀNÀRITTHA có tính cộc cằn, có thể ngăn cản thân tộc được, nên khuyên giữ ngọ môn cho Bồ Tát an nghỉ

Còn SUBHOGA khi lãnh trách nhiệm đi tìm Bồ Tát khắp núi Tuyết Sơn mà không gặp, bèn xuống kiếm trong biển cho đến sông YAMANÀ.

Nói về người thợ săn là cha của SOMADA khi thấy ÀLAMBÀYANA bị hình phạt như thế, nên nghĩ rằng: Vì ta mong được ngọc ma ni nên chỉ cho ÀLAMBÀYANA đến làm khổ đức BHÙRIDATA. Vậy ta phải rửa tội, đừng cho tội dính theo mình, rồi đến sông YAMANÀ, xuống tắm, khẩu cầu cho hết tội lấy ơn làm oán, ấy là người bạc ơn quên nghĩa với đức BHÙRIDATA.

Khi SUBHOGA đến nơi đó, vừa được nghe lời khẩn vái của người thợ săn, nghĩ rằng: Thợ săn này là kẻ bạc ơn, anh ta đem hắn về Long cung để hưởng đầy đủ sự sang cả an vui, nay hắn lại chỉ đường cho ÀLAMBÀYANA đến bắt làm khổ anh ta, ta để hắn sống thế nào cho được ... Nghĩ rồi phát sân, bèn dùng đuôi quấn chân người thợ săn lội qua vực sâu cho hắn ngộp thở một chút rồi cho nổi lên,làm khổ hắn nhiều lần như vậy. Khi người thợ săn cất đầu lên khỏi nước bèn hỏi: Ai nhận nước ta đây, ta chẳng rửa tội, sao mà nở làm khổ ta như vậy.?

- Này thợ săn! Ta là em của đức BHÙRIDATA con của Đức vua DASARATHA đã đến vây thành BÀRÀNASÌ lúc trước đó,ngươi không biết sao? Ta là loài Rồng tên SUBHOGA.

Thợ săn nghe rồi khủng khiếp. Ôi phen này mạng ta khó sống. Vậy ta nên tỏ lời ca tụng danh dức của SUBHOGA và cha mẹ y, mong cầu SUBHOGA thương xót tha thứ cho. Nghĩ xong bèn thưa rằng: Thưa Ngài, Ngài là Hoàng Tử của Đức vua DASARATHA là vị Hoàng Đế duy nhất, có nhiều đức hạnh không ai sánh bằng. hoàng phụ của Ngài và đại Hoàng Đế và cõi, nơi Long cung và trên trần gian, mẫu hậu ngài cũng thế, không ai sánh kịp. Trong đời này, Ngài là bậc cao sang quân tử lẽ đây lại đến nhận nước thợ săn như tôi thế này, xin Ngài rộng lượng từ bi tha tôi tội chết.

- Này thợ săn ác đức! Ngươi đừng nhiều lời vô ích, ta không tha ngươi đâu. Khi ngươi còn đi săn, sát hại thú rừng, thú chạy trốn, cha con ngươi đuổi theo cố tìm giết cho được. anh ta đem ngươi xuống Long cung, cho ngươi hưởng đầy đủ sự giàu sang phú túc, kẻ tuỳ tùng hậu hạ, ngươi lại đem ân báo oán, chỉ đường cho ÀLAMBÀYANA. Bắt hành hạ anh ta. Nay ta không thể cho ngươi sống đâu, ta nghĩ đến tội của ngươi đã làm chừng nào, khiến ta càng thêm phiền não, ta sẽ chặt đầu ngươi ngay bây giờ đây.

Nghe những lời của SUBHOGA nói, anh thợ săn càng hoảng hốt, mới dùng mưu chước tỏ rằng: Ba la mật có đủ ba chi:

- Hiểu Tam Phệ Đà.

- Biết trong sự xin ăn

- Cúng dường lửa.

Bà La Môn nào thông rõ kinh Tam Phệ Đà như vậy, ngươi không nên giết hại. Kẻ nào làm khổ Bà La Môn có đủ ba chi ấy, phải chịu đọa trong địa ngục, bị hành phạt lâu đời.

SUBHOGA nghe lời người thợ săn nói như vậy, liền nghĩ rằng: Có lẽ như thế chăng? Vậy ta bắt thợ săn này đem về hỏi anh ta xem, nếu thật ta sẽ tha hắn, bằng không, ta sẽ xử tội hắn. Nghĩ xong SUBHOGA dẫn thợ săn về Long cung. Trước khi vào đền, liền gặp em KÀNÀRITTHA lãnh phần gác cửa cho anh BHÙRIDATA

ATHANAM DOVÀRIKO HUTVÀ KÀNÀRITTHO. Nói về KÀRÀRITTHA tại ngọ môn quan, thấy anh là SUBHOGA làm khổ Bà La Môn nên nói rằng: Bà La Môn là con Đại Phạm ThiênVương, nếu Ngài biết chúng ta, Ngài sẽ làm chúng ta tiêu tan chẳng sai đâu. Này anh SUBHOGA! Bà La Môn là hạng cao quí nhất, có nhiều uy lực (vì tiền kiếp ARITTHA đã sanh là Bà La Môn cúng dường lửa, nay sanh lên là KÀNÀRITTHA mới tôn kính cúng dường Bà La Môn như vậy).

ARITTHA gọi anh là SUBHOGA và các loại Rồng hội họp lại rồi thuyết pháp về đạo đức cúng dường lửa của Bà La Môn rằng: Này anh SUBHOGA! s? thông hiểu kinh Tam Phệ Đà và cúng dường lửa không phải là thấp hèn đâu, dầu là Bà La Môn nào hèn hạ, nếu đã được học kinh phệ đà và cúng dường lửa, người người đều kính phục chẳng nên làm khổ Bà La Môn ấy; kẻ nào dễ duôi khinh rẻ, họ sẽ bị tiêu tan của cải và hại đến sinh mệnh.

- Này anh SUBHOGA! Anh có biết chúng sanh trong thế gian, ai sanh ra chăng?

- Tất cả chúng sanh đều do Đại Phạm ThiênVương mà có, Đại Phạm ThiênVương là cha của Bà La Môn. Ngài tạo ra tất cả, ngài chia ra hạng người da đen, trắng vàng v.v... dòng vua, quan, dân... Ngài dạy Bà La Môn chỉ nên học kinh phệ đà, cúng dường lửa. hàng vua chúa không nên làm công việc khác ngoài sự thắng kẻ nghịch và gìn giữ bờ cõi nước nhà; kẻ nông phu chỉ học nghề cày cấy mà thôi.

- Này anh SUBHOGA! Bà La Môn có nhiều đức tính đáng tôn sùng dâng cúng, các thí chủ sẽ được lên cõi trời và mặt trăng v.v... đều nhờ cúng dường Bà La Môn mà được hưởng nhiều hạnh phúc như thế.

Thuở xưa, có một vị vua tên ANUJA có đủ hùng tướng mạnh đáng sợ. Ngài tin tấn cúng dường lửa, cung cấp các thầy Bà La Môn, nên sau khi thăng hà được thọ sanh lên cõi trời.

- Còn một vị vua nữa, thống trị trong kinh đô BÀRÀNASÌ. Đức vua này cũng tin theo các thầy Bà La Môn, cúng dường các Ngài được đầy đủ an vui, sau khi bỏ ngủ uẩn cũng được lên thiên cung.

- Anh nên biết, Bà La Môn là bậc đáng cúng dường trong đời.

- Có một vị Hoàng Đế nữa hiệu là JUPUJADINNA trong thủ đô BÀRÀNASÌ cố ý mong về cõi trời, rồi phán hỏi các vị Bà La Môn, các Ngài khuyên dạy cúng dường các thầy Bà La Môn và Chư Thiên của Bà La Môn (trời của Bà La Môn tức là lửa, cho lửa ăn sữa v.v...) đức Hoàng Đế nghe rồi tinh tấn thực hành theo, sau khi mạng chung cũng được lên Thiên cung.

- Này anh SUBHOGA! anh có biết nước biển vì sao mà mặn không?

- Anh đâu có rõ.

- Anh chỉ làm khổ Bà La Môn, anh có biết vì nguyên nhân nào mà nước biển mặn. Các Bà La Môn có thuật lại rằng: Thuở xưa có một vị Bà La Môn, có nhiều đức tính, thông hiểu kinh phệ đà,mong rửa tội, nên xuống biển vì thương mình theo cách rửa tội. Lúc ấy nước biển lớn lên tràn ngập vị Bà La Môn cho đến chết. Đại Phạm Thiên là cha của vị Bà La Môn ấy, khi được rõ nước biển lên lấp khỏi đầu, hại con ngài, nên Ngài giận mới phán rằng, không một ai uống được. Cho nên từ đó đến nay nước biển vẫn mặn không một ai uống được.

- Này anh SUBHOGA! Vị Bà La Môn này có nhiều đức tánh là bậc đáng cúng dường của trời Đế Thích. KÀNÀRITTHA tán dương uy đức kinh phệ đà và Bà La Môn theo sự tín ngưỡng của y là sự tà kiến, sai pháp luật như thế.

Tất cả loài Rồng đến thăm và hầu hạ đức Bồ Tát,khi được nghe lời giảng giải của KÀNÀRITTHA đều tin theo tà kiến cả, vì cho rằng ARITTHA nói đúng. Đức Bồ Tát nằm trên long sàn nghe ARITTHA thuyết từ đầu đến cuối, Ngài bèn nghĩ rằng: Để ta phá nghi cho phần đông khỏi lầm lạc, bỏ hẳn tà kiến mà theo về chánh kiến. Ngài bèn dậy đi tắm rửa xong, lên ngồi trên bảo tọa, gọi tất cả đến nghe rằng: "Này ARITTHA! Những lời em giảng về đức của kinh phệ đà, sự cúng dường, với đức của Bà La Môn đều là tà kiến, mà các thầy Bà La Môn soạn để lại cho chúng được phát sanh lợi lộc. Các bậc trí tuệ không bao giờ tin tưởng những điều ấy. Sự cúng dường lửa không đem về cõi trời được đâu. Lời của em giải đó, anh không nhận một câu nào là chơn chánh cả.

Này em ARITTHA! Những người đọc đủ Tam Phệ Đà, chỉ làm cho những kẻ si mê, lầm lạc, chớ bậc trí tuệ không ai vừa lòng nghe đâu. Những kẻ ngu dốt mới chịu lời dạy bảo ấy. Nếu ai tin theo ắt phải sa vào bốn ác đạo. Ví như loài thú thấy sóng nắng tưởng là nước, mong được uống, nhưng nào có nước, rồi phải chịu chết khát giữa trời như thế nào; kẻ si mê vô trí tuệ, khi nghe thấy không phân biệt, hiểu quấy theo Tam Phệ Đà, thực hành theo thân khẩu, ý ác, sai lời Phật dạy ắt sẽ bị hại trong kiếp này và đời sau, cũng như loài thú thấy sóng nước cho là nước vậy.

Này em ARITTHA! Kẻ ngu dốt lầm lạc theo Tam Phệ Đà, làm điều tội lỗi, tạo nghiệp ác, phản bạn, hành trái với chân lý, khi quả theo kịp sẽ chịu nhiều thống khổ. Không nên nương theo kinh phệ đà đâu. Cái quả học Tam Phệ Đà không sao che ngăn ác quả mà mình đã tạo, do đấy bậc trí tuệ không gọi là cao pháp quý đâu.

Này em ARITTHA! Lời mà Bà La Môn nói Đại Phạm Thiên dạy các Đức vua phải chiến thắng kẻ thù nghịch, gìn giữ biên cương đó tin thế nào được.

Này em ARITTHA! Tam Phệ Đà là lời ghi chép tô điểm để lại của Bà La Môn theo sở thích, cũng như chỉ dụ của vua, nếu không lưu ý quan sát, thì khó phân biệt chân giả chánh tà. Ví như đường bị ngập, nếu thiếu óc suy xét thì khó đi được an vui.

Này em ARITTHA! những người giàu có tận tụy tìm làm công việc là nhân mong được của cải, các Bà La Môn cũng có tâm xan tham tạo những tội ác là nhân sanh tội lỗi như thế, vì còn đủ 8 điều pháp thế gian [8] là: Được lợi thì mừng, thất lợi thì buồn, được quyền thì vui, mất quyền thì khổ v.v... Các Bà La Môn đây khác hẳn các Bà La Môn ngày xưa, bởi không thực hành chánh pháp theo Bà La Môn trước, không có trí tuệ quan sát chu đáo, để tìm tội phước chánh tà.

Này em ARITTHA! chúng sanh hiệu hữu chẳng có một ai lìa khỏi 8 pháp thế gian đâu; các Bà La Môn cũng chưa khỏi, vẫn còn xao động vì 8 pháp thế gian giống nhau. Những điều giả dối phỉnh nguời là cao quí. họ chú tâm đế sự lợi lộc mong quyền thế mãi mãi, như thế thì cao quí chỗ nào?

Khi đức Bồ Tát là bậc sẽ giác ngộ Chánh đẳng Chánh Giác, Ngài giảng thuyết phá tan tà kiến như thế, khiến những loài Rồng bộ hạ, nhất là em ARITTHA đều trở nên chánh kiến theo Ngài như thế.

Về phần các loại Rồng, sau khi được nghe chánh pháp của đức Bồ Tát phát tâm hoan hỷ, ưa thích, hoan hô đức trí tuệ của Bồ Tát. Đức Bồ Tát dạy đem người thợ săn thả về nhân gian.

SÀGARABRAHMADANTO. Đây nhắc về Đức vua SÀGARABRAHMADANTO là vua bác của đức Bồ Tát. Đức vua không quên lời hứa với các cháu của Ngài, nhất là với đức Bồ Tát. Đến ngày hẹn, Đức vua cùng các quan ngự đến tịnh thất, chỗ ngụ của vị đạo sĩ, là Phụ Vương của ngài.

Về phần đức Bồ Tát, Ngài cũng tâu với cha mẹ Ngài hay, và thỉnh song thân của Ngài đồng lên nhân gian để viếng vua bác và ngoại tổ, có quân lính r?ng hộ giá Hoàng gia đến sông YAMANÀ, ngự ngay đến tịnh thất của vị đạo sĩ ngoại tổ. Đức Bồ Tát ngự đi trước các anh em và cha mẹ Ngài lần lượt đến sau.

Đức vua BÀRÀNASÌ là vua bác đã đến trước trong tịnh thất của Phụ Vương ngài; xem thấy đức Bồ Tát đến với rất nhiều quân binh, Đức vua nhận không biết là cháu, mới bạch hỏi Phụ Vương rằng:

- Tâu phụ vương. Đức vua ngự đến đó có đủ quân binh hộ giá, trang sức đủ 7 báu chói lọi rực rỡ. Đường đường chính chính như Đế Thích thắng hơn A Tu La vương. Đức vua này danh hiệu là chi? Ngự trong kinh đô nào?

Đức Đạo sĩ đã đắc ngũ thông có nhiều uy lực, khi nghe vua SÀGARABRAHMADATA, là Hoàng Nhi của ngài, tâu hỏi như thế, mới đáp rằng: Này Hoàng Nhi! Đức vua đấy không phải là ai xa lạ, tức là cháu của Hoàng Nhi tên BHÙRIDATA là con của nàng SAMUDDHAJÀ, em gái của Hoàng Nhi và là vợ của Long Vương DASARATHA dưới Long cung .

Khi Đức vua SÀGARABRAHMADATA đang đàm thoại cùng Phụ Vương thì các tướng Rồng đến, và quì mọp làm lễ rồi ngồi nơi phải lẽ.

Về phần BHÙRIDATA (Bồ Tát), SUDASANA, SUBHOGA, ARITTHA và Đức Long Vương DASARATHA đồng nhau làm lễ vị đạo sĩ và Đức vua SÀGARABRAHMADATA.

Khi đó, đáng thương xót cho nàng SAMUDDHAJÀ từ ngày nàng xa cách vương huynh của nàng là SÀGARABRAMADATA, ngự xuống Long cung, đến nay rất lâu, cho đến khi cả bọn con của nàng trưởng thành, nàng mới gặp được anh. Lạy cha, mừng rồi nàng than khóc kể lể chuyện hàn huyên ấm lạnh, cơn nhớ tưởng thiết cha, tình thương yêu thân thiết với cha và anh. Khi đã được giải buồn, bà hỏi thăm chuyện trò cho đến hừng sáng

Nàng SAMUDDHAJÀ và bốn con, đồng nhau lạy từ biệt đức đạo sĩ và Đức vua SÀGARABRAMADATA. trở về Long cung. Phần Đức vua SÀGARABRAMADATA ngự lưu lại với đạo sĩ là Phụ Vương của Ngài đến hai, ba ngày sau mới từ tạ trở về kinh đô BÀRÀNASÌ. Nàng SAMUDDHAJÀ về Long cung cho đến ngày mạng chung tại cõi rồng.

Đức BHÙRIDATA (Bồ Tát) hằng thọ trì giới được trong sạch cho đến ngày tan rã ngũ uẩn, được sinh lên Thiên cung. Những loài rồng nghe theo lời dạy của đức Bồ Tát cũng được lên cõi trời rất đông.

SATTHA - Đức Giáo Chủ khi đã thuyết xong bèn giải tiếp rằng: Này chư thiện tín! Cận sự nam là bậc hiền minh ngày xưa là Như Lai đây, dầu trong kiếp trước. Như Lai l?n kiếp là BHÙRIDATA cũng từ bỏ sự cao sang quyền thế nơi cõi rồng, tìm chỗ để thọ bát quan trai giới không dễ duôi, như thế.

Đức Phật giảng xong, Ngài hợp các tiền kiếp lại như vầy: TADÀ KALE MÀTÀPITATO - Trong thuở đó, đức hàng phụ và mẫu hậu của BHÙRIDATA nay là Tịnh Phạn Vương và MÀYÀ Hoàng Hậu; (NESADO) – người thợ săn nay là Đề Bà Đạt Đa, SAMADATO (SOMADATA) nay là ANANDA, (ACCAMUJÌ) – nàng ACCAMUJÌ nay là Tỳ khưu ni UPAVANNATHERÀ - SUDASANA nay là đức Xá Lợi Phất, SUBHOGA nay là Đại ĐứcMục Kiền Liên, KÀNÀRITTHA nay là Tỳ khưu SUNAKKHATATHA, BHÙRIDATA nay là Như Lai đây.

Chú thích:

[1] Nín thinh.

[2] Đàn bà goá

[3] Cũng gọi là đại bàng điểu – loài điểu, phi thường, đầu và mình người nhưng cánh và móng như chim.

[4] Lời bí quyết.

[5] Dễ ứng, dễ cầu được những điều mình mong muốn

[6] Tiếng Phạn là GANGÀ, bên Ấn Độ

[7] Cá thách đố ăn thua

[8] pháp dành riêng cho vua.

[9] 8 pháp thế gian: khen, chê, vui, buồn, được quyền, mất quyền, được lợi, mất lợi.

Chân thành cám ơn anh NTH đã giúp đánh máy vi tính -- Bình Anson, tháng 6-2001

update: 10-06-2001

THẬP ĐỘ

HỘ TÔNG TỲ KHƯU

(VANSARAKKHITA MAHA THERA)

[09]

CANDAKUMARA JÀTAKA

TRUYỆN CANDAKUMARA