Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 2/3

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Văn học và văn hoá

Suối Đạo Thi Phẩm

Thông tin
Nguồn: budsas.net (Bình Anson) — tải 2026-09-01

KHẨU

Trăm năm vật đổi người dời,

Một câu quý giá muôn đời còn ghi.

Mở lời trước cạn xét suy,

Rằng ta cất tiếng ích chi chăng là?

Bằng như lời ấy thốt ra,

Làm buồn kẻ khác thì ta xin đừng.

Nói chi mắng nhiếc tưng bừng,

Miệng xây núi nghiệp biết chừng nào tan.

Nói chi chưởi rủa kêu vang,

Lưỡi đào hố nghiệp biết đàng nào lên.

Hoạ tai vì miệng mà nên,

Bịnh căn vì miệng mà truyền vào thân.

Ai ôi nghĩ lại kẻo lầm,

Đóng bưng cửa miệng, chớ tầm quỷ ma.

Cũng thời tiếng nói thốt ra,

Của chư Phật thánh dịu hoà biết bao.

Là câu nói pháp thanh tao,

Đưa người giữa biển sóng xao lên bờ.

Pháp ngôn thật quý không ngờ,

Đương phàm hoá thánh một giờ đổi thay!

Học đòi theo đạo Như Lai,

Mượn lời chánh lý, trình bày pháp môn.

Ta nên cất tiếng ôn tồn,

Phá tan những giấc mộng hồn tối đen!

Miệng ta là cánh hoa sen,

Một khi hé nở, một phen thơm lừng!

Tiếng ta là gió mùa xuân,

Một cơn thổi nhẹ, muôn dân mát lòng!

*

Ý

Con người ý vọng gồm hai,

Khi mừng, khi giận, đổi thay không lường.

Vội vàng, khi ghét, khi thương,

Khi vui, vui ngất, khi buồn, buồn hiu.

Muốn ưa tạo sắm đủ điều,

Rồi khi chê chán bỏ liều như chơi.

Pháp nương tương đối không rời,

Pháp nương tương đối ý đời phát sanh.

Ngủ trần ngoại cảnh chung quanh,

Dưỡng nuôi vọng ý, trưởng thành tội duyên.

Thói đời càng nhiễm, càng quen,

Bụi đời càng đóng, càng đen tinh thần.

Nhiều năm chung lộn phong trần,

Chơn tâm còn giữ nguyên phần được đâu.

Chịu mang ảnh hưởng từ lâu,

Vọng căn thôi đã ăn sâu lắm rồi.

Mới là phóng ý buông khơi,

Mới là bị ý cuốn lôi luân trầm.

Dắt đi theo nẻo lạc lầm,

Đoạ chìm vào cõi tối tăm mịt mờ!

Nghiệp nhơn, tội quả bao ngờ,

Biết đâu phương hướng bến bờ là đâu.

Lướt theo vọng ý mong cầu,

Đèo cao băng gót, biển sâu lao mình.

Ra vào ngưỡng cửa tử sinh,

Sáu đường lui tới, muôn hình đổi thay.

Chết đi, sống lại, chuyển hoài,

Cũng vì vọng ý đổi thay không ngừng,

Lên cao, xuống thấp vô chừng,

Cũng vì vọng ý xoay vần không thôi.

Y năng chế ngự không rời,

Phục tùng răm rắp, người người vâng theo.

Nguồn đời nước chảy thuận chiều,

Cảm thương bọt nổi riu riu xuôi dòng!

Mấy ai cưỡng ý nén lòng,

Vượt nguồn quyến rũ, thoát vòng muốn ham.

Tịnh tâm, bớt nói, ngưng làm,

Tịnh tâm, nhập thánh siêu phàm từ đây.

Đừng lòng cố chấp riêng tây,

Đừng lòng dung dưỡng, ý này, ý kia.

Ta, người, đừng tính phân chia,

Có, không, đừng tính đoạn lìa hai bên.

Như thường, như vậy, như nhiên,

Như như, chẳng động, không thiên, không dời.

Sự duyên thì đạo khác đời,

Lý chơn, đời đạo không rời không xa.

Chấp không, chấp có bất hoà,

Đến khi vô chấp, mới là thuận nhau.

Sao sao thôi cũng là sao,

Sự chi cũng vậy, bề nào cũng xong.

Tâm không, vạn sự đều không,

Tâm chơn vạn pháp thảy đồng quy chơn.

Học đòi theo bậc triết nhơn,

Phải trừ tâm vọng, mới hườn bổn nguyên.

Vọng tâm là ý tư riêng,

Thất tình lục dục một tên khác gì.

Thường nên kiểm soát hành vi,

Khi ăn, khi nói, lúc đi, lúc nằm.

Đừng cho vọng ý phóng tâm,

Phải nhờ giới luật buộc cầm khít khao.

Tuy không thấy ý chỗ nào,

Nhưng khi động tác ý xao ra ngoài.

Nếu ai thiền định thường hoài,

Ay là ý mã sa chân lạc đường.

Ngày ngày ra sức kiềm cương,

Giờ giờ, phút phút, tâm thường soi tâm.

On hoà, điềm đạm, trầm ngâm,

Vẻ đoan trang chỉnh, nét đằm thắm nghiêm.

Mắt thường thanh tịnh quan chiêm,

Đừng hay nhìn liếc, kiếm tìm chi chi.

Ngó đường chánh, ngó nẻo đi,

Ngó vào tâm trí, kiên trì không lơi.

Tai thường thanh tịnh thảnh thơi,

Đừng hay nghe lóng những lời đơn sai.

Nghe thuyết pháp, nghe giảng bảo,

Nghe vào tâm trí, hôm mai sửa mình.

Mũi thường thanh tịnh trong lành,

Đừng hay ngửi hít thơm tanh thế thường.

Ngửi giới hương, ngửi định hương,

Ngửi vào tâm trí, hơi thường tinh anh.

Lưỡi thường thanh tịnh sạch lành,

Đừng hay nói dối, đừng tranh mối lằn.

Nói pháp lý, giảng kinh văn,

Nếm vào tâm trí, thức ăn tinh thần.

Thân thường thanh tịnh xúc trần,

Đừng hay ô nhiễm xúc căn đụng sờ.

Sờ diệu lý, nắm huyền cơ,

Sờ vào tâm trí, xem hờ kẻo quên.

Ý thường thanh tịnh tự nhiên,

Đừng hay vọng tưởng, rối ren mơ màng.

Tưởng bát chánh, tưởng tam không,

Tưởng vào tâm trí, tập trung điển lành.

Phàm trong sự thể tu hành,

Đừng buông cái ý tung hoành tự do.

Bước đầu học tập lần dò,

Ý xao, ý vọng, phải lo phục hàng.

Trước nhờ qui giới buộc ràng,

Sau nhờ thiền quán diệt tan ý xằng.

Sống chung giáo hội hoà Tăng,

Không còn tự ý, mới năng thuận hoà.

Đừng làm trái ý người ta,

Đừng hay tự ý kiêu xa của mình.

Mới mong vui vẻ an lành,

Mới mong Đông độ biến thành Tây Phương.

*

Ý TỐT

Ta nay ý thanh tao

Bị mắng chẳng hề nao

Phải quấy không bàn luận

Đạo đời chẳng khác nhau.

Tỏ lòng thì tỏ đạo

Không chậm cũng không mau

Người thế vọng che lấp

Bụi lòng phải kíp lau.

Ta nay ý thinh thoang

Chẳng làm, nói tâm an

Thung dung thường tự tại

Qua lại chẳng gian nan

Thường giữ lòng vắng lặng

Năng xét tánh Kim cang

Thong thả hằng tỏ đạo

Sanh tử dễ nào can.

Ta nay ý thanh kỳ

Chẳng bận đời dối khi

Vinh hoa tuồng giả tạm

Khổ hạnh chí cao dài

Ta gặp người lặng lẽ

Người gọi ta ngu si

Ngoài lu, trong sáng rỡ

Hạnh kín có ai hay.

*

NHẪN

Tục răng no quá mất ngon,

Và khi giận quá, mất khôn thành khờ.

Lửa sân đôi mắt đã mờ,

Trắng đen phải quấy, bây giờ thấy đâu.

Khôn phân nghĩa nặng tình sâu,

Khôn rành sự lý đuôi đầu làm sao.

Con tâm đã lánh đường nào,

Mà con ma giận nhập vào đó thôi.

Đánh Nam, dẹp Bắc một hồi,

Múa men nào kể đất trời là chi.

Người sầu vật khóc lâm li,

Rõ ràng một cảnh A Tỳ gớm ghê.

Đau lòng, xót mắt mọi bề,

Mà người gây thảm, chớ hề có hay.

Đứng xa trông thấy thương thay,

Lửa lòng bốc ngọn, ai tày chữa chuyên.

Một cơn nóng giận cơn điên,

Rượu sân đốt ruột, lửa phiền cháy gan.

Hại lây lắm kẻ vô can,

Hoả tai một trận, khổ nàn biết bao.

Gió lên ngọn lửa càng cao,

Bao nhiêu sự nghiệp đổ nhào như chơi.

Phật xưa có dạy mấy lời,

Thửa rừng công đức một đời trồng gieo.

Lửa sân nổi dậy đốt thiêu,

Như chim mất cánh, như diều đứt dây.

Hỡi ai nghe mấy lời này,

Có nên tiếc đám rừng cây chăng là.

Có nên dẹp lửa cho xa,

Có nên nhẫn nhục cho qua tháng ngày.

Có nên lấp mắt ngơ tai,

Có nên niệm Phật hoài hoài hay chăng?

*

GIỚI

Nhịn nhường là giới đầu tiên,

Kìa chư Phật vẫn nhắc khuyên ta hoài.

Kẻ mong lìa bỏ trần ai,

Mà còn phiền giận thật ngoài chữ tu.

Người lanh mắt khác phàm phu,

Vượt qua vưct thẳm hố sâu dễ dàng.

Kìa Phật tánh thoát trần gian,

Cũng nhờ qua khỏi con đàng chông gai.

Giữ giới hạnh chớ lầm sai,

Nói hành tật đố tránh hai tánh này.

Hằng gìn bổn nguyện đủ đầy,

Thích nơi thanh vắng am mây tu trì.

Xét dò kẻ khác làm chi,

Hạnh ta, ta giữ cho y mới là.

Cũng như lấy mật trong hoa,

Con ong có phá màu hoa bao giờ.

Cái tâm chớ để bơ phờ,

Phải dùng giới buộc, phải nhờ luật vây.

Kết gom hạnh đức đủ đầy,

Nhiễu nhương phiền não từ đây xa lìa.

Điều lành hãy gắng làm bia,

Lánh xa điều ác phân chia hai đường.

Để tâm trong sáng như gương,

Chẳng màng sự thế, chẳng vương bụi trần.

Hãy gìn lời nói là cần,

Giữ cho tâm ý lần lần thanh bai.

Chớ làm một việc đơn sai,

Là theo chánh đạo Như Lai lưu truyền.

*

GIỚI SÁT

Muôn loài nào khác chi ta

Cũng cần sanh sống lánh xa tai nàn

Có cha mẹ, có họ hàng

Kết bè sinh hoạt, hiệp đoàn tương thân

Ta đừng giết nó mà ăn

Cũng đừng bắt nó trói trăn giam cầm

Bẫy câu chước độc mưu ngầm

Làm cho chúng nó âm thầm đớn đau

Lạc bầy dớn dát xôn xao

Lại e cái nạn thớt dao hầu gần

Mình có thân, nó cũng thân

Nuôi mình giết nó, nào cân công bằng

Lâm mình cảnh ấy khổ chăng?

Giả như có kẻ bắt phăng chúng mình

Mẹ cha, cô bác thảm tình

Xót xa đã lắm, bất bình xiết bao

Ruột rà ai cắt chẳng đau

Tình thương ai dứt chẳng xao gan vàng

Nếu ta suy nghĩ kỷ càng

Tình này cảnh ấy, rõ ràng tương thân

Làm người là có lòng nhân

Hãy khơi tánh Phật lần lần sáng ra

Người cùng muôn vật một nhà

Ta là anh chị, chúng là đàn em

Khôn hơn ta phải xét xem

Trông nom giúp đỡ bầy em dại khờ

Lâm nàn khi chúng bơ vơ

Mau tay tiếp cứu chớ ngơ mắt nhìn

Thấy ai giết thác sanh linh

Lấy lời khuyên giải, dụng tình cản ngăn

Thú kia nó cũng là thân

Cũng xương, cũng thịt có phần như ta

Đánh đau chúng nó kêu ca

Tiếng rên đứt ruột, tiếng la xé lòng

Tánh linh người vật cũng đồng

Xuống tay bao nỡ, cầm lòng sao đang

Thân ta thì muốn cho an

Mà thân của chúng lại toan xéo dày

Lòng ta muốn tránh nạn tai

Sao cùng kẻ yếu ra oai dữ dằn

Nếu ta biết lẽ công bằng

Biết cân tội phước, biết căn luân hồi

Chớ nên giết nó đành rồi

Cũng đừng hành hạ tỏ lời dễ khinh

Chớ cho chúng khổ vì mình

Mở lòng thương xót tấm hình hài kia

Đừng làm chúng nó chia lìa

Con này xa mẹ, vợ kia cách chồng

Đừng bày cắt cổ mổ lông

Việc làm cũng phải dự phòng về sau

Dây oan ai lại buộc vào

Kiếp này gây nợ, kiếp nào trả xong

Muốn cho mình được thong dong

Đừng làm kẻ khác khổ lòng mà chi

Chớ vì một chút mê si

Mà bao oan trái kéo trì cuốn lôi

Muốn ra khỏi biển luân hồi

Quả kia phải hái, cho rồi đừng gieo

Dừng chơn là bóng chẳng theo

Nhơn tay thì nghiệp chẳng đeo bên mình

Ai ơi hãy khá giữ gìn!

*

HUỆ

Trí thần sáng chiếu thế gian,

Trừ tiêu tiếng khổ phá tan bóng mờ.

Sông mê đã vượt khỏi bờ,

Soi ra ngũ uẩn một giờ thành không.

Tai ương nạn khổ thoát vòng,

Nơi đây cái sắc, cái không khác gì.

Sắc không, không sắc đó chi,

Chịu ưa, tưởng nhớ, hành vi, thất tình.

Thảy đều một thứ như in,

"Uẩn" từ "không" đến, không sanh uẩn về.

Này là các pháp chấp nê,

Vốn không có tướng nào hề diệt sanh.

Chẳng dơ, chẳng sạch khó rành,

Chẳng thêm, chẳng bớt, thôi thành hư không.

Vậy nên cái sắc bông lông,

Thọ, tưởng, hành, thức cũng đồng thế ni.

Mắt, tai, mũi, lưỡi có chi,

Tính chung thân, ý cũng y một chiều.

Sắc, thinh, hương, vị mỹ kiều,

Kể luôn xúc pháp cũng đều không ngơ,

Sự nhìn của mắt chết trơ,

Sự nghe, sự ngửi, lặng lờ giác quan.

Lưỡi này sự nếm khô khan,

Thân này xúc động sá màng chi chi.

Ý kia đã dứt nghĩ suy,

Bao nhiêu cái thức chung qui chẳng còn.

Vô minh đâu có sinh tồn,

Vô minh cũng chẳng hao mòn mất đi.

Cái già cái chết thấy chi,

Pháp nào tận diệt ai bi chết già.

Bốn đề thanh diệu bao la,

Khổ, tập, diệt, đạo cũng xa mấy vòng.

Đến đây cái trí không không,

Có chi là đắc, mà trông cho thành.

Bởi không có đắc riêng mình,

Thế nên, Bồ Tát tận tình không ngăn.

Nương theo trí tuệ vô ngần,

Không còn sợ hãi băn khoăn cảnh đời.

Đảo điên mộng tưởng xa vời,

Không còn ưa thích nghĩ ngơi Niết Bàn.

Ba đời chư Phật khắp tàng,

Nương thuyền trí tuệ mà sang bến bờ.

Quả linh hiển đắc kịp giờ,

Chánh đẳng, chánh giác tôn thờ không trên.

Cho hay trí tuệ tảng nền,

Ai mà thấu nhập trở nên pháp thần.

Oai to lực rộng vô ngần,

Phép nào cao cả, dám cân phép này.

Năng trừ các thứ nạn tai,

Rõ ràng chơn thật chẳng sai ngoa lời.

Bến bờ trí tuệ lộng khơi,

Buông ra muôn trượng, gom thời một câu.

Độ đi, độ khắp đâu đâu,

Độ cho giác ngộ chóng mau viên thành.

*

Vật chi nếu có tướng hình

Thảy đều hư mộng vọng hình bông lông,

Bằng xem tướng có là không

Nhận ra đức Phật khắp trong cảnh tình.

*

Nếu ai chấp có biết mình

Biết người cùng biết chúng sanh kia là

Lại thêm mạng số biết tà

Phải đâu Bồ Tát vượt qua lưới mành

Nếu xem Phật ở tướng xinh

Lại nghe Phật ở âm thinh dịu dàng

Thì ra kẻ ấy lạc đàng

Như Lai chơn tánh có tàng chi chi.

*

Những là các pháp hữu vi

Giống như mộng ảo khác gì huyễn thôi

Tựa hồ bọt nước giòng khơi

Mảnh hình ảnh giả chút hơi sương tàn

Thoáng qua chớp nhoáng lẹ làng

Phải nên soi sáng hiệp tan đó là.

*

Cái tâm đã biết vừa qua

Vốn thành quá khứ chạy xa lạc loài

Cái tâm vừa biết đương nay

Thì tên hiện tại nào ai thấy nào

Cái tâm chưa biết về sau

Vị lai chẳng có ước ao chi mà.

*

BỐN NGHIỆP MIỆNG

Mở lời trước cạn xét suy

Bốn điều răn cấm, lòng ghi tạc lòng

Một là chuyện có nói không

Chuyện không nói có, tình trong gạt người

Hoặc khi giấu lỗi, tráo lời

Hoặc vì tức giận, tiếng vơi, tiếng đầy

Hai là dệt gió, thêu mây

Rót lời đường mật vào tai ngọt lòng

Vẽ duyên, chuyện lạt ra nồng

Xui người lầm lỡ, xui lòng đảo điên

Ba là đâm thọc hai bên

Vui đâu chúc đó, khiến nên rầy rà

Vắng người, chuyện xấu đem ra

Có người, kể nỗi tình xa nghĩa gần

Bốn là buông tiếng ác nhân

Mở lời nguyền rủa thánh thần chẳng kiêng

Trong tâm chứa nghiệp chẳng hiền

Mở môi tung não, rãi phiền chung quanh.

*

KHUYÊN CON

Lên đường hành đạo độ sanh

Những mong phước đức để dành cho con

Tấm thân chừng đã gầy mòn

Cõi lòng thêm nỗi héo von khổ sầu!

Đêm nằm lụy nhỏ thấm bâu

Vắt tay nghĩ chuyện cơ cầu mà đau

Ai xui con trẻ bước vào

Nẻo đường tăm tối biết bao tội tình

Châu trần sao chẳng phân minh

Đang tay dứt mối tơ mành của ai

Con ơi hãy nghĩ rộng dài

Luân hồi quả báo xưa nay nhiệm mầu

Đường trần thăm thẳm về lâu

Đau thương có những nhịp cầu éo le.

Liệu con giữ được trọn bề

Khỏi điều đổi mận thay lê chăng là?

Thế thường thói tục người ta

Khen chê hay nhắc ông bà tổ tông

Huống chi phá đạo vợ chồng

Gieo mầm ác cảm từ trong tới ngoài

Đây rồi tiếng xấu vang tai

Mẹ cha mặt dạn mày dày được chăng?

Giả như câu chuyện bất bằng

Con người thất thế hung hăn oán thù

Lạ gì những kẻ bỉ phu

Quyết đem giọt máu mà bù tấm duyên

Ví con vướng nghiệp chẳng hiền

Chút công thập ngoạt tam niên thôi rồi

Đau lòng mẹ lắm con ôi!

Rồi đây mẹ mới đứng ngồi sao an

Thân trai quý giá muôn vàng

Đem dùng phải chỗ mới ngoan hơn người

Sống sao kiếp sống tuyệt vời

Chết sao kiếp chết muôn đời lưu danh

Làm chi mang lấy tội tình

Làm chi để tiếng chẳng lành về sau

Khuyên con sớm khá hồi đầu

Ốm o đừng để mẹ sầu vì con

Mấy năm công quả siêng bòn

Nhọc nhằn lắm nỗi sắt son một lòng

Việc làm mẹ những ước mong

Vườn cây phước đức mẹ trồng cho con

Con nên tưới nước giữ còn

Con đừng bỏ phế héo von mẹ phiền.

*

VĂN VỚI ĐẠO

Văn có đạo cội bền cây tốt

Đạo nương văn ý tột lý mầu

Lá cành sầm uất bền lâu

Văn chương đạo đức cùng nhau độ đời

Học thông thái văn tài giáo lý

Tu miệt mài xả kỷ lợi tha

Pháp mầu truyền lại ban ra

Thậm thâm vi diệu sâu xa nhiệm mầu

Pháp thâm diệu văn từ thâm diệu

Văn phi thường pháp hiểu phi thường

Văn truyền Pháp hiển hoằng dương

Văn phò lấy đạo một đường dung thông

Đạo phải từ tấm lòng chơn vọng

Đạo há đâu khinh trọng ngoài môi

Bao la thăm thẳm đất trời

Li ti hạt bụi không ngoài pháp duyên

Người một đấng khôn thiêng giác ngộ

Trí vô song tỏ rõ cội nguồn

Suy ra làm đạo nghiệm thường

Chứa vô lấy đức tình thương rạng ngời

Văn tự đó ra lời sáng vẻ

Hành từ đây gương để soi chung

On hoà thanh tịnh khoan dung

Phong quang phẩm chất thảy đồng tư văn

Đạo hiển đạt hoá dân lập giáo

Văn lưu truyền phương cảo danh ngôn

Cảm thông thấm thía tâm hồn

Điểm trang cây cỏ nước non thanh bình

Kẻ không đạo ham danh háo vọng

Văn tập nghề bụng trống lòng kiêu

Hươi tay, xoay bút, múa rìu

Ngửa nghiêng đạo đức, ngã xiêu luân thường

Dao hai mép hai đường sử dụng

Lợi vô biên hại cũng vô cùng

Gươm lầm một mạng là xong

Văn lầm thế hệ nằm trong hiểm nghèo

Đạo đức lớn cao siêu phẩm cách

Tư tưởng hay văn mạch dồi dào

Nghĩa sâu diễn rõ ý cao

Văn hằng lập nghiệp đạo mầu tạo duyên.

*

CÚNG CHÙA KHÔNG CẦU PHƯỚC

(Ghi theo ý của đạo hữu Thiện Minh)

Con cúng Chùa không mong phước đức

Mà chỉ mong tiêu dứt tội duyên

Tham lam nhiều kiếp vô biên

Cầu xin hành phạt cho yên tấc lòng.

*

Con cúng Chùa không mong tài lợi

Mà chỉ mong sửa đổi bản tâm

Hận sân nhiều kiếp lỗi lầm

Cầu xin sám hối, ăn năn thật lòng.

*

Con cúng Chùa không mong mạnh khoẻ

Mà chỉ mong trí huệ phát sanh

Si mê nhiều kiếp vô minh

Cầu xin gội rữa cho thanh tấm lòng

*

TỨ Y PHÁP

ĂN

Thức chay lạt mỗi ngày một bữa

Tạm nuôi thân, chẳng lựa dỡ ngon

Lòng tham thói nhiễm không còn

Siêng lo khất thực, giữ tròn Pháp Y

MẶC

Y bá nạp trọn đời một tấm

Tạm che thân, chẳng sắm phủ phê

Ham xinh muốn tốt không hề

Cà Sa áo rách, giữ lề Pháp Y

Ở

Nơi am cốc, chỉ dùng tranh lá

Tạm ẩn thân, chẳng quá vể vời

Nhà tranh vách lá thảnh thơi

Lìa xa thị tứ, giữ hoài Pháp Y

BỊNH

Cơn đau bịnh không tìm thuốc uống

Tạm gìn thân, chẳng muốn nâng niu

Không dư, không chứa để nhiều

Tự người hộ sóc, giữ điều Pháp Y.

*

MẢNH ĐẤT PHƯỚC DUYÊN

Mảnh đất nhỏ kết nhiều duyên phước

Bóng Tăng Sư lần lượt tới lui

Cảm thương hoàn cảnh ngậm ngùi

An cần tiếp đãi cho vui hạnh thiền

Nẻo thế sự trăm phiền ngàn tủi

Cuộc sống còn nhiều rủi, ít may

Tiêu hao tháng rộng năm dài

Nhọc nhằn vì của, của hay đổi dời

Sao bằng cảnh thảnh thơi yên tịnh

Để cho người sửa tánh trau tâm

Hành trang diệu Pháp thậm thâm

Lên đường độ khách mê lầm tỉnh tu

Tự giác rồi công phu độ chúng

Khó nhọc trừ nghiệp chướng tiêu tan

Thung dung tự tại Niết Bàn

Phước duyên gặp đạo được mang thân người.

*

TỨ PHÁP

Ăn dùng đạm bạc sống qua ngày

Những sợ của đời kiếp tạo vay

Vật quý món ngon càng ngại dạ

Thường e đức kém đối công dày

Mặc tạm vải bô miễn kín thân

Một lòng gắng giữ đạo thanh bần

Bộ vừa ướm rách lo chằm vá

Y lớp nâu sòng hạnh triết nhân

Ở chỗ am thanh mới tịnh yên

Nơi xa vật chất dễ tu hiền

Cảnh thiên nhiên họp nhiều sương nắng

Vắng vẻ ngày đêm mải định thiền

Bịnh căn là món nghiệp vương mang

Chẳng dám để dành những thuốc thang

Sợ phạm luật điều thêm nghiệp nặng

Chi bằng lây lất nếu đau xoàng

Con quyết tu trì thấu lý chân

Nguyện tâm chẳng bợn chút hồng trần

Trung can một tấm gương trong sáng

Thành kính Tổ Thầy vẹn nghĩa ân

An thâm đạo cả dám sai lầm

Nghĩa trọng đức dày chỗ cậy trông

Đền trả cách nào cho vẹn vẻ

Đáp bằng phương pháp ráng ra công

Công cán bao nhiêu chẳng sánh bằng

Đức kia trời biển rộng giăng giăng

Tôn thờ đời kiếp không đền đủ

Sư hoá độ trò mặc áo Tăng.

*

BỐ THÍ

Ở đời muôn vật của chung

Kiếp sống trăm năm cõi tạm

Trí khôn ngoan sử dụng huyễn tài

Lòng nhơn đức rải gieo thiện cảm

Thương người thất vận sa cơ

Thương người lỡ chân trái bước

Thương người chạy tảo lo tần

Thương người thiếu sau hụt trước

Thương người ôm dắt trẻ thơ

Thương người già nua tuổi tác

Thương người quan quả cô đơn

Thường người lầm than đói khát

Thương người như thể thương thân

Giúp người mựa hề tiếc bạc

Thấy nghèo, gặp ngặt, mau ra tay cứu giúp

chớ nề kẻ lạ người quen!

Tối lửa tắt đèn, đừng ngoảnh mặt làm thinh

như thể lòng đen dạ bạc

Việc làm bố đức

như trồng cây duyên phước

hái quả gieo nhân;

Tiếng nói thi ân

như rải giọt cam lồ

người no mình mát.

Nhưng phải nhớ câu:

Cách cho hơn của đem cho,

Lòng tốt hơn là vật tốt

Chớ ỷ mình sẵn của vải tung

giọng e, giọng ảnh,

thị người như rơm rác dáng dơ;

Phải thương kẻ ngửa tay thọ lãnh,

bước thấp bước cao,

hổ mặt thể cỏ hoa ủ dột.

Khôn ngoan ý tứ, hiền dịu mắt nhìn

Khéo việc làm, êm đềm lời thố

Kiếp phù du sống tạm

bạn đồng hành khi xúm xít đỡ nâng

Của tạo hoá hưởng chung

vật chút đỉnh gọi cùng nhau chia xớt.

Xử nghĩa không mong người đáp nghĩa

mới rằng tròn trịa lòng nhơn

Ra ơn chẳng nhớ chuyện thi ơn

ấy thật rõ ràng đức tốt.

Vậy cho nên:

Xót cảnh ngặt nghèo

Ra tay bố thí

Của mọn lòng giàu

Vật hèn người quí.

Người vì món phi nghĩa, ở đời mất nghĩa,

chính thiệt đồng tiền!

Ta dụng của không bền, chuộc đạo hằng bền,

mới là người trí.

Đức hy sinh gọt giũa trần tâm

Chút gắng gổ học tâm chơn lý.

*

LỖI BƯỚC

Kẻ quáng manh đi đến núi vàng

Biết bao công trình gian nan

Nhưng nó ngỡ lạc đàng

Trở bước vội vàng

Bạn nó can

Này khoan

Vàng.

Nó chẳng tin quày lại thế gian

Cách xa gió núi trăng ngàn

Người đồng bằng hỏi han

Nó những phàn nàn

Chẳng có vàng

Vô doan

Than!

*

NGUYỆN VỀ CÕI PHẬT

Con xin lạy đấng Đại Hùng

Đức Ngài giải thoát khỏi vòng trầm duyên

Cảnh đời con sống đảo điên

Đau thương lắm nỗi, ưu phiền xiết bao

Áo trần con lỡ mặc vào

Nợ trần con biết ngày nào cổi ra!

Cũng như đứa trẻ lìa nhà

Lạc loài càng bước, càng xa, xa vời

Bơ vơ trên quảng đường đời

Kìa là hang vắng, nọ thời rừng hoang

Thập thò mãnh hổ ác lang

Trí con khủng khiếp, kinh hoàng khóc la!

Chập chờn bóng quỷ hình ma

Tâm con hồi hộp thiết tha nguyện cầu

Rừng đời càng bước vào sâu

Là càng rùng rợn lo âu phập phồng

Yếu thơ trước cảnh hãi hùng

Nhỏ nhen con thấy lạnh lùng thân côi!

Đường về nhà đạo xa xôi

Đường theo cuộc thế, ối thôi đoạn trường!

Sấn vào trong cõi bi thương

Trăm ngàn nỗi thảm vấn vương bên mình

Chung quanh đầy những khổ hình

Chẳng hay con mắc tội tình chi đây!

Ngán cho số kiếp đoạ đày

Tủi cho thân phận lạc loài éo le

Bàng hoàng giữa chốn rừng mê

Không ai giùm chỉ đường về cho con!

Ngây thơ trí nhớ đâu còn

Lại thêm nạn chướng giết mòn tánh linh

Đồng thời nhiều kể chung quanh

Rủ con vào nghiệp chúng sanh luân hồi

Dây oan khi đã cột rồi

Tên ghi, hồn gởi thì thôi còn gì!

Giấc mơ nhiều kiếp li bì

Càng quanh lộn mãi, càng si mê hoài

Mảng lo xây đắp mộng đài

Ở nơi huyễn cảnh dặc dài thời gian

Niên hoa mấy độ nở tàn

Chủ nhơn khuất bóng trong màn vô minh

Cõi trần kiếp kiếp lụy mình

Dây thương vấn vít, lưới tình bủa giăng

Ao quần vật chất trói trăn

Cửa nhà nhốt phạt miếng ăn hành hà

Cơn đau hấp hối rên la

Hung thần ác quỷ cõi ma hoành hành

Mảnh thân khổ sống cam đành

Lại thêm khổ chết giựt mình chia phui

Lòng con luống những ngậm ngùi

Trót đem linh tánh nhuộm mùi trần gian

Thân này đã lỡ vương mang

Khổ này mới phải trăm ngàn tai ương

Não nề với cảnh đau thương

Lắm khi con muốn tìm đường thoát thân

Than ôi! Dính chặt lưới trần

Dễ gì thoá gỡ một lần cho ra!

Nghiệp duyên chẳng chịu buông tha

Sức con yếu kém khó qua phép đời

Kiếp trần biển khổ chơi vơi

Con đang trồi hụp đuối hơi vẫy vùng

Cúi xin lạy đấng Đại Hùng

Đức Ngài giải thoát khỏi vòng trần duyên

Từ bi vô lượng, vô biên,

Cứu con thoát chốn oan khiên đoạ đày

Cúi xin đảnh lễ đức Ngài!

Chân thành cám ơn Sư cô Vân Liên đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 03-2005)

Ni Trưởng Thích Nữ Huỳnh Liên

Thích Nữ Hằng Liên tuyển chọn

PHẦN III

HÀNH ĐẠO

Đưa tay trí tuệ tháo dây thương

Cất bước vân du trổi dặm trường

Khất thực vai mang ‘Bình Bát’ đất

Hóa duyên độ chúng khoát y vàng

KHẤT SĨ

Khất sĩ hạnh ta bà,

Tiêu diêu đường tự tại.

Không danh lợi cửa nhà,

Không của tiền con cái.

Đỡ lòng một bát cơm,

Che thân ba tấm vải.

Đầu đội nón càn khôn,

Chơn mang giày thế giới.

Cam gió nhiễm mưa chan,

Mặc mưa dầy nắng dãi,

Thân xông đục phong trần,

Trí kiên cường hăng hái.

Chẳng tranh thấp hay cao,

Sợ chi thành và bại.

Chẳng chấp dở cùng hay,

Sợ chi quấy và phải.

Chẳng phân sang với hèn,

Biết ai khôn và dại,

Ai mắng nhiếc mặc tình,

Thôi chẳng hề phiền ngại.

Ai hiếp đáp mặc lòng,

Thôi chẳng hề chống cãi.

Ai vu khống mặc dầu,

Thôi chẳng hề đối nại.

Bịnh hoạn có chập chồng,

Tâm chẳng hề cầu vái.

Tai nạn có dập dồn,

Tâm chẳng hề sợ hãi.

Nghiệp quả có chuyển vần,

Tâm chẳng hề thối thoái.

Gặp kẻ dữ trên đường,

Xót thương ta khuyên giải.

Gặp người thiện trong đời,

Cảm thông ta kết nghĩai.

Gặp nhà Đạo thoát trần,

Tôn thờ ta kính bái.

Đem một tấm tình thân,

Sống chung trong muôn loại.

Rải rắc giống từ bi,

Kết đơm hoa bác ái.

Vườn đời tươi thắm lên,

Bớt lần cây hoang dại.

Người đời yêu mến nhau,

Bớt lần dây oan trái.

Cảnh đời êm đẹp hơn,

Chẳng còn vương khốc hại.

Nguyện dựng cảnh lạc bang,

Mong lấp bằng khổ hải.

Còn một kẻ mê lầm,

Còn tấm lòng thương hại.

Còn chen lộn phong trần,

Còn tới lui qua lại.

Còn tinh tấn luôn luôn,

Độ nhơn sanh mãi mãi.

*

NỤ CƯỜI KHẤT THỰC

Thầy dạy con đi,

Du phương khuyến giáo

Con còn khờ khạo

Bạch hỏi đôi lời

- Con ơi đến nơi

Lạ cảnh lạ người

Làm sao lập hạnh

Khất thưc trì bình?

Thầy mới thuyết minh

Giải bày rốt ráo

- Nếu đi hành đạo

Khất thực phương xa

Phải đứng từng nhà

Lặng thinh trước ngõ

Người nghe tiếng chó

At bước ra chào

Hỏi trước dò sau

Tò mò tìm biết

Con bày sự thiệt

Rằng pháp tu hành

Dứt bỏ lợi danh

Trì bình khất thực

Lập công bồi đức

Chịu cực hóa trai

Chỉ độ mỗi ngày

Ngọ trưa một bữa

Tiền không chấp chứa

Gạo chẳng lãnh thâu

Ai tưởng đạo mầu

Hộ cơm hộ muối

Hoặc là cơm nguội

Trái chuối ngọn rau

Của mọn lòng giàu

Để vào bình Bát

Món dùng chay lạt

Đạm bạc thô sơ

Bố thí hiện giờ

Trồng cây duyên phước

Vun phân tưới nước

Sau được quả lành

Trong mỗi kiếp sanh

Có duyên gặp Đạo.

- Lời Thầy dạy bảo

Con nguyện gắng ghi

Lạy đức Từ bi

Con đi xa xứ.

Vầy đoàn bạn lữ

Quảy túi du phương

Chân bước lên đường

Lời ghi trong trí

Lớp lang nhớ kỹ

Của quý hộ thân

Dọn tập lần lần

Hầu đem ứng dụng

Một hôm Ni chúng

Đi đến xứ kia

Xa rốt tỉnh bìa

Người chưa biết Đạo

Đến giờ khuyến giáo

Lững thững vào làng

Y mặc nghiêm trang

Bát ôm cẩn thận

Tinh thần phấn chấn

Quyết đến mỗi nhà

Ngõ hẻm trông xa

Con đi lọ mọ

Lè kè túi đỏ

Lụng thụng áo vàng

Thấy bộ xênh xang

Trẻ thơ kinh hãi

Ùa nhau hoảng chạy

Vừa khóc vừa la:

- Ông Bị kia cà

Ối cha! Ối mẹ!

Tiếp theo đàn trẻ

Tiếng chó sủa rân

Gà vịt chạy rần

Ngỗng ngan kêu rộ

Người nhà nhao nhố

Bàn tán lăng xăng

Có kẻ nói xằng

Dối tu bỏ ngải

Có người nói dại

Tà đạo quến ma

Tiếng lại tiếng qua

Nêu ra đủ lý

Những người dạn dĩ

Bảo đến hỏi càn

Mấy kẻ nhát gan

Bảo đi trốn lánh

Có người sợ quýnh

Đóng cửa vội vàng

Tình thế rộn toang

Ngẩn ngơ ngơ ngẩn

Bấy giờ xuất trận

Một gã đàn ông

Chân bước tay vung

Coi tuồng hăm hở

Chẳng lành thì chớ

Nạt lớn một câu

- Bà Vãi đi đâu?

Làm gì đứng đó?

Bồi hồi dạ thỏ

Luống cuống chân cheo

Thầy dạy bao nhiêu

Con quên hết ráo

Tựa hồ lảo đảo

Như thể bồn chồn

Đâu mất cái khôn

Chỉ tồn cái dại

Lưỡi sao líu lại

Chẳng tiếng u ơ

Con đứng sững sờ

Trơ trơ phồng đá

Bạn con vội vã

Tiếp đỡ một lời:

- "Mô Phật chúng tôi

Xin cơm xin muối"

Chú chàng nghe nói

Thấu nỗi thiệt hư

Động tấm lòng từ

Trở vô lủi thủi

Người nhà lụi hụi

Đem hộ thức ăn

Bát lãnh đủ phần

Cúi chào xin kiếu

Bước đi líu ríu

Mừng được thoát thân

Hơi thở dịu dần

Trái tim bớt nhảy

Ban chiều hội lại

Nhắc chuyện sớm mai

Không thể nín cười

Nhát thôi quá nhát

Đầu tiên đi Bát

Gặp chuyện lạ lùng

Kinh nghiệm học chung

Viết ra thành bổn

Để làm của vốn

Cho kẻ hậu lai

Khất thực đường dài

Tập thêm can đảm.

*

LỐI ĐI

Thầy đã quyết khép mình bền khổ hạnh,

Con sao còn lung ý sánh xa hoa?

Thầy trưởng thành trong nếp áo vị tha,

Con tù hãm giữa ngôi nhà ích kỷ.

Kể từ buổi theo Thầy tầm chơn lý,

Tỏ ra người hữu chí lắm công phu.

Thầy quý con như quý ngọc minh châu,

Trau giồi kỹ được làu làu toàn bích.

Đâu ngờ mới một thời gian phân tách,

Con chẳng còn phong cách bậc tu chơn.

Nhớ nghe con, rồi trở lại nghe con,

Thầy thao thức mõi mòn trông đợi trẻ.

Con có biết hồng trần nơi xú uế,

Danh mà chi và lợi để mà chi.

Tấm huyễn thân rồi nữa có ra gì,

Một vật giả chứa đầy chứa muôn thứ giả.

Con xây cất một lâu đài huyễn ngã,

Nền lung lay mà từng đã nhiều từng.

Phước càng dồn nhưng thiếu đức đỡ nâng,

Hoạ càng nặng trăm thân khôn chống chỏi.

Con có nhớ những ngày còn học hỏi,

Nương chân Thầy khất thực dõi đường xa.

Trời làm màn, đất chiếu hạnh Ta Bà,

Thân khoẻ nhẹ cảnh thơ lòng giải thoát.

Con có nhớ những ngày đương hoằng Pháp,

Giảng Đạo mầu giải đáp lý uyên thâm.

Khêu đèn duyên, dẫn lối kẻ đương lầm,

Đánh trống huệ thức tâm người cõi mộng.

Con có nhớ, lý "động” cùng "bất động,”

Biển chơn như nước và sóng khác đâu.

Vẫn vào đời nhưng chẳng bị đời câu,

Đâu cũng Pháp và đâu đâu cũng Pháp.

Thầy vạch sẵn con mau sang lối thoát,

Trương đại tâm Bồ Tát phát lời nguyền.

Dân Việt Nam còn đau khổ triền miên,

Trong cảnh khổ con xin nguyền cứu khổ.

Trong đêm tối con khêu đèn giác ngộ,

Trong hãi hùng con giải khổ âu lo.

Trong đói nghèo con tạo cuộc ấm no,

Tuỳ phương tiện chuyển vai trò theo cảnh.

*

SỨC CHỊU ĐỰNG

Sức chịu đựng ai bằng quả đất

Để trần gian chứa chất nặng nề

Hỡi rừng, hỡi núi, hỡi khe

Hỡi cây, hỡi đá, hỡi xe, hỡi thoàn

Cam chịu đựng muôn vàn sức nặng

Chất bao nhiêu quyết chẳng nản lòng

Vì đời âu phải gia công

Vì đời âu phải gánh gồng bọc bao

Người dẫn chúng khác nào quả đất

Để chúng sanh chất chứa nặng nề

Hỡi ganh, hỡi ghét, hỡi bì

Hỡi phiền, hỡi hận, hỡi si, hỡi lầm

Cam chịu đựng muôn vàn sức nặng

Chất bao nhiêu quyết chẳng nản lòng

Vì đời âu phải gia công

Vì đời âu phải gánh gồng bọc bao

Người dẫn chúng thiên lao vạn khổ

Nợ trăm dâu thảy đổ đầu tằm

Đời vô minh nghiệp oái ăm,

Oằn vai một gánh xa xăm đường dài

*

VI NHÂN NAN

(Kiếp sau xin chớ làm người

Làm dân đất Phật sống đời hoàng kim.)

Nay mới biết làm người thiệt khó

Bốn mươi năm mới rõ tình đời

Làm người khó lắm ai ơi!

Thấp cao khó liệu, đầy vơi khó lường

Ơ cho được người thương đã khổ

Khi ghét rồi, ôi! khó biết bao!

Cửa thiền mượn muối vay rau

Làm dâu trăm họ sao sao cũng chiều

Ví tự túc ít nhiều tự sắm

Dẫu áo thô cơm hẩm mà vui

Tàng cây hốc đá thảnh thơi

Núi rừng thanh vắng chiều mơi tịnh nhàn

Nhưng đã trót lên đàng cứu khổ

Dẫu gian truân dễ bỏ nguyện lành

Mặc cho nghiệp chướng hoành hành

Chẳng qua tiền kiếp phận mình vụng tu

Duyên đã ngộ tìm câu giải thoát

Nghiệp còn mê chấp pháp hữu vi

Pháp môn bành trướng duy trì

Cỡi thuyền lướt sóng phải vì sanh linh

Lâm cảnh khốn lên gành xuống thác

Vững tay chèo hỡi các đệ huynh

Giòng mê kíp hoá giòng thanh

Thuyền khơi quyết đổ bến lành Tây Phương.

*

BẠC HẠNH

Trái còn non, đắng the chua chát

Trò còn non, phụ bạc công Thầy

Những còn trứng nước thơ ngây

Đút cơm mớm sữa ai tày khó khăn

Cảnh eo hẹp thức ăn nghèo túng

Món tinh thần chưa xứng cho con

Con đi lạ nước xa non,

Cảnh xưa Thầy ở thon von tháng ngày

Cây trăm thước vì ai toả bóng

Hoa bốn mùa nuôi mộng chờ ai

Người đi ánh sáng đi rồi

Người còn ở lại bầu trời tối tăm

Ngày trở lại viếng thăm chùa cũ

Mảnh hình hài ủ rũ thê lương

Thầy ơi con đã lầm đường

Đắng cay buốt lưỡi gió sương nhuộm hình

Ngọc chéo áo vô tình chẳng biết

Cam chịu nghèo rên xiết khổ đau

Mặt trời ở tại đỉnh đầu

Mặt trời nào phải xa đâu kiếm tầm

Tâm vốn sẵn chơn tâm thanh tịnh

Tánh cội nguồn pháp tánh viên minh

Cam tâm làm phận chúng sanh

Trở về ngôi cũ biết mình thuở xưa

Thầy lặng lẽ thờ ơ khôn tỏ

Trò giựt mình xem rõ căn nguyên

Thì ra Thầy đã nằm yên!

Thiên thu vào cõi định thiền tiêu dao!

*

HÀNH ĐẠO (1)

Đưa tay trí tuệ tháo dây thương

Cất bước vân du trổi dặm trường

Khất thực vai mang bình bát đất

Hoá duyên độ chúng khoát y vàng

Rưới mưa bác ái thuần ba cõi

Soi đuốc từ bi rạng bốn phương

Nguyện lực đem thân hành chánh Đạo

Cho đời sớm tỉnh giấc hoàng lương.

*

HÀNH ĐẠO (2)

Xả phú cầu bần quen cảnh khó,

Lập thân hành đạo ngược dòng đời.

Kỉnh trời đầu đội tấm màn trời,

Mến đất thân kề manh chiếu đất.

Nhẹ gót lìa xa đường vật chất,

Mau chơn bước đến nẻo tinh thần.

Bộ y ba lá tạm che thân,

Quả bát mỗi ngày vừa đủ dạ.

Chỗ ở sơ sài am lợp lá,

Bịnh đau lây lất thuốc người cho.

Lợi danh giải thoát khỏi phiền lo,

Tâm trí rảnh rang nào trói buộc.

Chẳng tưởng một ai riêng quyến thuộc,

Nhìn vào thiên hạ chúng sanh chung.

Mối mang, cương toả thoát ngoài vòng,

Dây vấn luân hồi đà cắt đứt.

Khất sĩ Pháp tu noi hạnh Phật,

Xuất gia lý đạo diệt tâm phàm.

Một phen về đến chốn Già Lam,

Bao thuở vãng hồi nơi thế cuộc.

Mượn lại tấm thân làm ngọn đuốc,

Soi ra ánh sáng tỏ đường về.

Thanh bần kém thể chẳng bao nề,

Khất thực nêu gương không uế nhiễm.

Phẩm hạnh siêu luân đời khó hiếm,

Dung nghi thanh tịnh thế khôn tìm.

Ngồi, nằm, đi, đứng thể trang nghiêm,

An, mặc, nói, làm hằng thận trọng.

Thuyết Pháp gọi đời mau tỉnh mộng,

Viết vài khuyên chúng ráng cần tu.

Tham thiền nhập định chí công phu,

Pháp huệ đắc chơn hầu hoá độ.

Tiếp dẫn chúng sanh qua biển khổ,

Dắt dìu muôn loại đến bờ xưa.

Đạo tràng Giáo hội chiếc thuyền đưa,

Trì giới cần tu chư Phật rước.

Rẽ sóng tình thương tinh tấn lướt,

Cắt dây luyến ái nhẹ nhàng bay.

Lòng trần khoảnh khắc tỉnh mơ say,

Đèn huệ tuyên dương bừng rạng tỏ.

*

LỚP HỌC TÌNH THƯƠNG

Tuổi ngọc ngày xanh hứa hẹn nhiều

Ai làm, em chịu cảnh đìu hiu

Cháo rau hẩm hút buồn năm tháng

Bô vải te tua thảm sớm chiều?

Chiều sớm lang thang giữa bụi đường

Nón cời đầu đội, túi vai mang

Giấy dơ, tay góp, bao dơ lượm

Đống rác em coi tợ đống vàng

Hoàn cảnh xui em tánh thấp hèn

Chưởi thề trộm cắp tập thành quen

Thiếu nhi phạm pháp đầy nguồn gốc

Xã hội tương lai đó nhiễu phiền?

Lớp học tình thương phép diệu huyền

Luyện rèn đức trí, chuyển tâm em

Trường nghèo hân hạnh trò ngoan giỏi

Nhà khó mừng vui trẻ thảo hiền!

*

BỒ TÁT CHÚNG SANH

Bồ Tát từ bi nguyền độ chúng

Chúng sanh mê muội chẳng trau lòng

Phật Đà diệu giác từng soi thấu

Bồ Tát nhơn sanh một tánh đồng

Bồ Tát chúng sanh danh tạm có

Chơn như liễu ngộ gốc hoàn không

Giác cùng bất giác nào riêng ngỏ

Mê với không mê chỉ một dòng

Niệm ngộ còn tâm, tâm chưa tỏ

Hườn chơn chẳng biết, biết toàn thông

Duyên đưa cửa Phật căn lành có

Trí hội cơ mầu Pháp thiệt không.

*

THẢM ĐẤT VÀNG

Xưa trưởng giả trải vàng mua đất

Vì Thế Tôn xây cất Đạo Tràng

Kỳ Viên Tịnh Xá mở mang

Kinh thành Xá Vệ huy hoàng Pháp đăng

Nay thiện tín trải vàng mua đất

Vì tăng ni xây cất Đạo tràng

Ngọc Châu Tịnh Xá mở mang

Quảng Nam tỉnh lỵ huy hoàng Pháp đăng

Đất một thảm, lòng vàng muôn thảm

Của một cân, công trạng ngàn cân

Vật thô sức kém góp phần

Nhịn ăn, nhịn mặc, nhịn lần tiêu pha

Xây Tịnh Xá một toà rộng rãi

Dựng cốc am mấy dãy an bày

Thênh thang sân rộng lối ngay

Rào trong đất Phật, ngõ ngoài đường quan

Phật thị hiện Đạo Tràng cứu khổ

Tăng thừa hành thập độ ban vui

Chư Thiên vì Pháp đắp bồi phước duyên

Phước bồi đắp nên miền ngọc cảnh

Phước trồng gieo thành khoảnh kim điền

Dòng đời biển tội vô biên

Bước lên non phước vững yên tinh thần

Hỡi Phật tử đồng tâm hội hiệp

Dưới Phật đài hoà nhịp từ bi

Điển lành ban rải đâu đây

Y lành hấp thụ vui vầy gần xa

Tay quét đất, tay hoà cõi phước

Chân giẫm nền, chân bước đường duyên

Miệng cười nở đoá hoa sen

Lời lành ý đẹp, hương duyên thơm nồng

Tâm cởi mở, nhơn trong nghiệp trắng

Đạo trau giồi, phước gắng ân ghi

Chướng duyên dẫu chẳng tây vì

Đem ân đáp oán, đổi Bi ra Từ

Tâm từ ái thể như tâm Phật

Trải tâm từ tế vật độ nhân

Tâm là chỗ ở tinh thần

Tâm là miếng đất nương thân muôn loài

Tâm ví chẳng dung người tội lỗi

Đất kia còn sạn sỏi gai chông

Đất chưa phải thật vàng ròng

Lòng chưa phải thật tấm lòng từ bi

Tâm tạo nghiệp, nghiệp trì thọ khổ

Tâm phát nguyền, nguyền độ thoát mê

Oai hùng nghiệp lực chỉnh ghê

Oai thần nguyện lực Bồ Đề cứu an.

*

ĐÈN CHƠN LÝ

Đèn chơn lý trời Nam tỏ rạng

Anh triêu dương chiếêu sáng phương Đông

Nhơn sanh bừng tỉnh giấc nồng

Mắt nhìn đẹp mắt, nguyền mong phỉ nguyền

Nối đuốc tuệ ban truyền giáo lý

Trổ Hoa Đàm Khất sĩ du phương

Giới diều trong suốt nền gương

Định châu lấp lánh, tuệ hương ngạt ngào

Trường Giáo hội tiêu dao cực lạc

Kẻ vãng sanh giải thoát hồng trần

Thung dung cảnh giới tinh thần

Trau tâm giồi trí, sắc thân chẳng màng

Mượn thân tạm lên đàng cứu khổ

Để khách trần làm chỗ dựa nương

Bàn tay tứ sự cúng dường

Gieo duyên giải thoát, dọn đường tương lai

An thanh đạm mỗi ngày một bữa

Xin vật thường của dở nuôi thân

Không dành dụm, khỏi nhọc nhằn

Một điều giải thoát, mấy phần cao thâm

Mặc đơn giản mỗi năm một bộ

Lượm vải thừa giẻ bỏ kết y

Không xinh tốt, khỏi kiêu kỳ

Hai điều giải thoát, ba Y thanh bần

Ở luân chuyển sáu trăng một khoá

Khi gốc cây, Tịnh Xá tuỳ duyên

Không lưu luyến, khỏi ưu phiền

Ba điều giải thoát, các miền vân du

Bịnh thong thả mựa cầu phương chước

Tự lòng người miếng thuốc gieo nhân

Không kiều dưỡng, khỏi băn khoăn,

Bốn điều giải thoát, mười phần thanh cao

Thân giải thoát, thân trau giới luật

Tâm tịnh thanh, tâm đạt định thiền

Trí minh, trí chiếu tuệ viên

Tánh an, tánh hiện diệu huyền chơn như

Rừng mê chướng thâm u ngàn lối

Đạo Bồ Đề một cõi minh quang

Đưa đường giải thoát trần gian

Ngọn đèn chơn lý trời Nam sáng bừng.

*

KHÊU ĐÈN CHƠN LÝ

Hội Khất Sĩ bền gan khổ hạnh

Bữa đói no ấm lạnh bao nài

Du phương rày đó mai đây

Đỡ lòng cơm hẩm gốc cây hành thiền

Buổi sơ khởi não phiền không ít

Lời phẩm bình chỉ trích lăng xăng

Đuổi xô chia rẽ đón ngăn

Lâng lâng tâm cảnh khăng khăng chí nguyền

Tự ví thể con thuyền chèo chống

Từ rạch cùng thông thống ra khơi

Lạch ngòi sông cái xa xuôi

Mênh mông biển cả, vơi vơi nước triều

Tu cho mở giáo điều vẹn vẻ

Tu cho người thực tế nương thân

Quên mình hộ quốc an dân

Hoà mình đại thể tinh thần bao la

Chừng độc lập quốc gia thống nhứt

Thảnh thơi rèn kiến thức văn minh

Góp phần phiên dịch kệ kinh

Góp phần tranh đấu hoà bình vĩnh miên

Xin khêu rạng ngọn đèn công lý

Sáng soi ai hữu chí cánh thành

Lợi quyền nghĩa vụ phân minh

Công lao có thuỷ, nghĩa tình có chung.

*

TRĂNG ĐẠO

Trăng bủa đức vì đâu chiếu sáng?

Phải chăng vì sứ mạng thiêng liêng

Thường đời mù mịt tối đen

Hoá thân làm một ngọn đèn sáng trưng?

Rải minh tuệ bao trùm sông núi

Phóng hào quang chói lọi nước mây

An nhuần nội cỏ ngàn cây

Đức nhuần sanh loại tỉnh say giấc hoè

Ai chẳng muốn gần kề ánh sáng

Ai chẳng mong nương áng tuệ lành

Trăng từ siêu thoát cao minh

Lòng từ quan cố chúng sanh ân cần

Không phân biệt kẻ bần người phú

Không nại hà biển khổ rừng mê

Thị thành, thôn ấp, sơn khê

Lui lui, tới tới, về về, đi đi

Vắng ánh tuệ sầu bi muôn kẻ

Lộ bóng vàng vui vẻ cùng nơi

An hồng chăm chút săm soi

Ban vui dẹp khổ, ban tươi dẹp sầu

Đuốc ánh tuệ làu làu rạng tỏ

Hoa Đàm gương rỡ rỡ tươi xinh

Trí thần phổ chiếu viên minh

Sáng soi bến tục, tịnh thanh cõi phàm

Vì muôn chúng đành cam nhọc khổ

Chẳng riêng mình tìm chỗ nghỉ ngơi

Đông, Tây lặn lội đòi nơi

Tấm thân dầu dãi khi vơi khi đầy

Trăng rộng bủa đức dày tiết rạng

Mây bỗng dưng kết thảm giăng sầu

Huy hoàng đã hoá thâm u

Thân đành mai một, nghiệp dầu phủ vây

Nào chấp kẻ trí ngây phận nhỏ

Những thương ai lấp ngõ ngăn đàng

U minh dễ lấn hào quang

Lành bền ngôi vị, dữ tan lũ bè

Lâm cảnh khó không hề nản chí

Giữ mực thường nhứt trí lợi sanh

Lòng vàng bủa đức hy sinh

Tuệ vàng rải ánh quang minh cho đời

Dầu lấy nước biển khơi làm mực

Lấy cây rừng làm bút viết văn

Luận đề như cát sông hằng

Cũng chưa giải hết ý trăng nhiệm mầu

Lòng kính cẩn khấu đầu đảnh lễ

Đức từ bi trí tuệ rải ban

Nguyện xin nương ánh từ quang

Nguyện xin thành bóng trăng vàng chiếu soi.

*

CHUYẾN ĐI THỦ THỪA

Thủ Thừa quận tôi lâu về đó quá!

Sáu năm trường không để bước viếng sang

Cuộc viễn du lo ban rải ánh vàng

Mà quên sót chỗ đầu tiên mở Đạo

Nay Giáo Hội tựu về đông đảo

Dịp trai tăng một thí chủ xuất gia

Ngắm cảnh xưa mà lòng những thiết tha

Nầy di tích buổi ban sơ đơn giản

Nầy nền tháp kém uy nghiêm huê dạng

Nhưng chứa đầy ý nhị biết là bao

Ghế hoa sen nét vẽ đã phai màu

Nầy buổi trước đức Tôn Sư ngự toạ

Vật "tồn cổ" ôi muôn vàn quý hoá

Gợi lòng tôi sống dậy mấy năm xưa

Buổi Tôn Sư khai Đạo tại Thủ Thừa

Rồi lê gót đi khắp nơi nhiều chỗ

Nhìn vật cổ chạnh nhớ sang người cổ

Vật cổ đây mà người cổ đi đâu

Tôn Sư ơi! Công khó nhọc dãi dầu

Rồi chung cuộc, ôi tấm thân thọ khổ.

*

CHUYẾN ĐI DẦU TIẾNG

Đất Dầu Tiếng vùng cao nguyên rừng núi

Vườn cao su kế tiếp rộng thinh thinh

Lạ lùng thay rừng nhân tạo đẹp xinh

Muôn ngàn dãy cây ngay hàng thẳng lối

Tàn che phủ kẽ thưa xen nắng dọi

Sáng chập chờn như ảo ảnh lung linh

Không bóng người rừng vắng ngắt lạnh tanh

Liên tưởng đến đường mơ nơi cõi lạ

Sáng khất thực trưa vào rừng thong thả

Độ ngọ rồi nằm nghỉ dưới tàn cây

Lòng lâng lâng thanh nhẹ tựa chòm mây

Không dính dáng cuộc trần ai hệ lụy

Nhìn núi Điện ở phương xa hùng vĩ

Lòng nao nao nguồn rung cảm kính tôn

Đấng uy linh thiên hạ vẫn vang đồn

Một đức sáng hiển dương cho phái nữ

Và núi cậu cũng chiếm phần vinh dự

Cũng trang nghiêm một dãy trập trùng sơn

Lòng dám đâu tính kém cõi so hơn

Thảy quý chuộng đức rộng to cả thể

Ôi rừng núi cảnh thiên nhiên đẹp đẽ

Sống nơi đâu khoẻ nhẹ cả thân tâm

Vừa độ sanh, vừa gần gũi sơn lâm

Để tu tập tánh tình chơn thiện mỹ.

*

CHUYẾN ĐI VĨNH CÔNG

Bà Ánh Ngọc thỉnh Sư về xóm Vĩnh

Nhận lời xin Giáo Hội nhóm đi đông

Xuống xe rồi tẻ bộ quảng đường đồng

Giữa thảm lúa xanh vàng xem đẹp mắt

Bà quýnh quáng không đi ngay đường tắt

Dắt cả đoàn vô xóm vắng quanh co

Lộn đi rồi lộn lại cứ vòng vo

Đi đi mãi mỗi người đều mệt lả

Còn hú hí làm cười vang tất cả

Nghĩ thương Bà lo quá hóa lăng xăng

Về đến nhà lòng nôn quýnh càng tăng

Vì thỉnh bát mà cơm chưa có nấu

Cũng nhờ sẵn có đông người bạn đạo

Đồng ra tay chia sớt việc cùng nhau

Nấu cơm rồi sớt Bát thật là mau

Đọc kinh kệ vẹn tuyền xong tất cả

Chuyên đi ấy thật là vui vui quá

Bận trở về lộ thẳng cứ đi ngay

Hai bên đường công gặt thảy dừng tay

Đưa mắt ngó đoàn lữ hành mãi miết

Một cảm tưởng của người cầm bút viết

Thương nhà nông cặm cụi nhọc thân hình

Gặt lúa vàng rồi lại cấy lúa xanh

Đâu rỗi rảnh mong lên đường giải thoát

Nhưng xét nghĩ về bên lề sinh hoạt

Không nhà nông ai nuôi sống dân tình

Cả tấm thân tu sĩ của chúng mình

Thảy nhờ cậy bàn tay người nông nghiệp

Rồi rộng xét trăm nghê đều tươi đẹp

Đeù lại qua trao đổi với nhau thôi

Cõi sống đời một nhịp sống hòa vui

Ta chung sống trong cõi này Cực Lạc.

*

HỘI NGỘ MỪNG ĐOÀN ÁO TRẮNG

Nghe thiện tín đã bao phen trông đợi

Khiến lòng tôi như bức rứt không an

Ngày về đây nguồn thương cảm chứa chan

Nhìn ai nấy nét mừng hoà giọng tủi

Đường giải thoát tôi cần cù giong ruổi

Có ngờ đâu còn vương vấn dư hương

Để muôn người tha thiết một lòng thương

Phương trời ấy biết bao người tưởng vọng

Nay đã bỏ lúc ngày đêm trông ngóng

Ta cùng nhau sum hiệp chốn đạo tràng

Đọc kinh đi cho tâm trí nhẹ nhàng

Nghe Pháp để nhuận tinh thần tươi tỉnh

Cùng trao đổi câu ngâm nga khúc vịnh

Trổi nhạc lòng hoà muôn điệu du dương

Vườn hoa thơ đầy diệu sắc kỳ hương

Hòn núi ngọ đủ thiên trân vạn bửu

Thiện tri thức hỡi ai người pháp hữu

Phải chăng đây cõi thế giới diệu huyền

Phải chăng đây người cốt Phật căn tiên

Nay tái diễn một cuộc đời muôn thuở.

*

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.