Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Văn học và văn hoá
Suối Đạo Thi Phẩm
- Thông tin
- Nguồn: budsas.net (Bình Anson) — tải 2026-09-01
KHẨU
Trăm năm vật đổi người dời,
Một câu quý giá muôn đời còn ghi.
Mở lời trước cạn xét suy,
Rằng ta cất tiếng ích chi chăng là?
Bằng như lời ấy thốt ra,
Làm buồn kẻ khác thì ta xin đừng.
Nói chi mắng nhiếc tưng bừng,
Miệng xây núi nghiệp biết chừng nào tan.
Nói chi chưởi rủa kêu vang,
Lưỡi đào hố nghiệp biết đàng nào lên.
Hoạ tai vì miệng mà nên,
Bịnh căn vì miệng mà truyền vào thân.
Ai ôi nghĩ lại kẻo lầm,
Đóng bưng cửa miệng, chớ tầm quỷ ma.
Cũng thời tiếng nói thốt ra,
Của chư Phật thánh dịu hoà biết bao.
Là câu nói pháp thanh tao,
Đưa người giữa biển sóng xao lên bờ.
Pháp ngôn thật quý không ngờ,
Đương phàm hoá thánh một giờ đổi thay!
Học đòi theo đạo Như Lai,
Mượn lời chánh lý, trình bày pháp môn.
Ta nên cất tiếng ôn tồn,
Phá tan những giấc mộng hồn tối đen!
Miệng ta là cánh hoa sen,
Một khi hé nở, một phen thơm lừng!
Tiếng ta là gió mùa xuân,
Một cơn thổi nhẹ, muôn dân mát lòng!
*
Ý
Con người ý vọng gồm hai,
Khi mừng, khi giận, đổi thay không lường.
Vội vàng, khi ghét, khi thương,
Khi vui, vui ngất, khi buồn, buồn hiu.
Muốn ưa tạo sắm đủ điều,
Rồi khi chê chán bỏ liều như chơi.
Pháp nương tương đối không rời,
Pháp nương tương đối ý đời phát sanh.
Ngủ trần ngoại cảnh chung quanh,
Dưỡng nuôi vọng ý, trưởng thành tội duyên.
Thói đời càng nhiễm, càng quen,
Bụi đời càng đóng, càng đen tinh thần.
Nhiều năm chung lộn phong trần,
Chơn tâm còn giữ nguyên phần được đâu.
Chịu mang ảnh hưởng từ lâu,
Vọng căn thôi đã ăn sâu lắm rồi.
Mới là phóng ý buông khơi,
Mới là bị ý cuốn lôi luân trầm.
Dắt đi theo nẻo lạc lầm,
Đoạ chìm vào cõi tối tăm mịt mờ!
Nghiệp nhơn, tội quả bao ngờ,
Biết đâu phương hướng bến bờ là đâu.
Lướt theo vọng ý mong cầu,
Đèo cao băng gót, biển sâu lao mình.
Ra vào ngưỡng cửa tử sinh,
Sáu đường lui tới, muôn hình đổi thay.
Chết đi, sống lại, chuyển hoài,
Cũng vì vọng ý đổi thay không ngừng,
Lên cao, xuống thấp vô chừng,
Cũng vì vọng ý xoay vần không thôi.
Y năng chế ngự không rời,
Phục tùng răm rắp, người người vâng theo.
Nguồn đời nước chảy thuận chiều,
Cảm thương bọt nổi riu riu xuôi dòng!
Mấy ai cưỡng ý nén lòng,
Vượt nguồn quyến rũ, thoát vòng muốn ham.
Tịnh tâm, bớt nói, ngưng làm,
Tịnh tâm, nhập thánh siêu phàm từ đây.
Đừng lòng cố chấp riêng tây,
Đừng lòng dung dưỡng, ý này, ý kia.
Ta, người, đừng tính phân chia,
Có, không, đừng tính đoạn lìa hai bên.
Như thường, như vậy, như nhiên,
Như như, chẳng động, không thiên, không dời.
Sự duyên thì đạo khác đời,
Lý chơn, đời đạo không rời không xa.
Chấp không, chấp có bất hoà,
Đến khi vô chấp, mới là thuận nhau.
Sao sao thôi cũng là sao,
Sự chi cũng vậy, bề nào cũng xong.
Tâm không, vạn sự đều không,
Tâm chơn vạn pháp thảy đồng quy chơn.
Học đòi theo bậc triết nhơn,
Phải trừ tâm vọng, mới hườn bổn nguyên.
Vọng tâm là ý tư riêng,
Thất tình lục dục một tên khác gì.
Thường nên kiểm soát hành vi,
Khi ăn, khi nói, lúc đi, lúc nằm.
Đừng cho vọng ý phóng tâm,
Phải nhờ giới luật buộc cầm khít khao.
Tuy không thấy ý chỗ nào,
Nhưng khi động tác ý xao ra ngoài.
Nếu ai thiền định thường hoài,
Ay là ý mã sa chân lạc đường.
Ngày ngày ra sức kiềm cương,
Giờ giờ, phút phút, tâm thường soi tâm.
On hoà, điềm đạm, trầm ngâm,
Vẻ đoan trang chỉnh, nét đằm thắm nghiêm.
Mắt thường thanh tịnh quan chiêm,
Đừng hay nhìn liếc, kiếm tìm chi chi.
Ngó đường chánh, ngó nẻo đi,
Ngó vào tâm trí, kiên trì không lơi.
Tai thường thanh tịnh thảnh thơi,
Đừng hay nghe lóng những lời đơn sai.
Nghe thuyết pháp, nghe giảng bảo,
Nghe vào tâm trí, hôm mai sửa mình.
Mũi thường thanh tịnh trong lành,
Đừng hay ngửi hít thơm tanh thế thường.
Ngửi giới hương, ngửi định hương,
Ngửi vào tâm trí, hơi thường tinh anh.
Lưỡi thường thanh tịnh sạch lành,
Đừng hay nói dối, đừng tranh mối lằn.
Nói pháp lý, giảng kinh văn,
Nếm vào tâm trí, thức ăn tinh thần.
Thân thường thanh tịnh xúc trần,
Đừng hay ô nhiễm xúc căn đụng sờ.
Sờ diệu lý, nắm huyền cơ,
Sờ vào tâm trí, xem hờ kẻo quên.
Ý thường thanh tịnh tự nhiên,
Đừng hay vọng tưởng, rối ren mơ màng.
Tưởng bát chánh, tưởng tam không,
Tưởng vào tâm trí, tập trung điển lành.
Phàm trong sự thể tu hành,
Đừng buông cái ý tung hoành tự do.
Bước đầu học tập lần dò,
Ý xao, ý vọng, phải lo phục hàng.
Trước nhờ qui giới buộc ràng,
Sau nhờ thiền quán diệt tan ý xằng.
Sống chung giáo hội hoà Tăng,
Không còn tự ý, mới năng thuận hoà.
Đừng làm trái ý người ta,
Đừng hay tự ý kiêu xa của mình.
Mới mong vui vẻ an lành,
Mới mong Đông độ biến thành Tây Phương.
*
Ý TỐT
Ta nay ý thanh tao
Bị mắng chẳng hề nao
Phải quấy không bàn luận
Đạo đời chẳng khác nhau.
Tỏ lòng thì tỏ đạo
Không chậm cũng không mau
Người thế vọng che lấp
Bụi lòng phải kíp lau.
Ta nay ý thinh thoang
Chẳng làm, nói tâm an
Thung dung thường tự tại
Qua lại chẳng gian nan
Thường giữ lòng vắng lặng
Năng xét tánh Kim cang
Thong thả hằng tỏ đạo
Sanh tử dễ nào can.
Ta nay ý thanh kỳ
Chẳng bận đời dối khi
Vinh hoa tuồng giả tạm
Khổ hạnh chí cao dài
Ta gặp người lặng lẽ
Người gọi ta ngu si
Ngoài lu, trong sáng rỡ
Hạnh kín có ai hay.
*
NHẪN
Tục răng no quá mất ngon,
Và khi giận quá, mất khôn thành khờ.
Lửa sân đôi mắt đã mờ,
Trắng đen phải quấy, bây giờ thấy đâu.
Khôn phân nghĩa nặng tình sâu,
Khôn rành sự lý đuôi đầu làm sao.
Con tâm đã lánh đường nào,
Mà con ma giận nhập vào đó thôi.
Đánh Nam, dẹp Bắc một hồi,
Múa men nào kể đất trời là chi.
Người sầu vật khóc lâm li,
Rõ ràng một cảnh A Tỳ gớm ghê.
Đau lòng, xót mắt mọi bề,
Mà người gây thảm, chớ hề có hay.
Đứng xa trông thấy thương thay,
Lửa lòng bốc ngọn, ai tày chữa chuyên.
Một cơn nóng giận cơn điên,
Rượu sân đốt ruột, lửa phiền cháy gan.
Hại lây lắm kẻ vô can,
Hoả tai một trận, khổ nàn biết bao.
Gió lên ngọn lửa càng cao,
Bao nhiêu sự nghiệp đổ nhào như chơi.
Phật xưa có dạy mấy lời,
Thửa rừng công đức một đời trồng gieo.
Lửa sân nổi dậy đốt thiêu,
Như chim mất cánh, như diều đứt dây.
Hỡi ai nghe mấy lời này,
Có nên tiếc đám rừng cây chăng là.
Có nên dẹp lửa cho xa,
Có nên nhẫn nhục cho qua tháng ngày.
Có nên lấp mắt ngơ tai,
Có nên niệm Phật hoài hoài hay chăng?
*
GIỚI
Nhịn nhường là giới đầu tiên,
Kìa chư Phật vẫn nhắc khuyên ta hoài.
Kẻ mong lìa bỏ trần ai,
Mà còn phiền giận thật ngoài chữ tu.
Người lanh mắt khác phàm phu,
Vượt qua vưct thẳm hố sâu dễ dàng.
Kìa Phật tánh thoát trần gian,
Cũng nhờ qua khỏi con đàng chông gai.
Giữ giới hạnh chớ lầm sai,
Nói hành tật đố tránh hai tánh này.
Hằng gìn bổn nguyện đủ đầy,
Thích nơi thanh vắng am mây tu trì.
Xét dò kẻ khác làm chi,
Hạnh ta, ta giữ cho y mới là.
Cũng như lấy mật trong hoa,
Con ong có phá màu hoa bao giờ.
Cái tâm chớ để bơ phờ,
Phải dùng giới buộc, phải nhờ luật vây.
Kết gom hạnh đức đủ đầy,
Nhiễu nhương phiền não từ đây xa lìa.
Điều lành hãy gắng làm bia,
Lánh xa điều ác phân chia hai đường.
Để tâm trong sáng như gương,
Chẳng màng sự thế, chẳng vương bụi trần.
Hãy gìn lời nói là cần,
Giữ cho tâm ý lần lần thanh bai.
Chớ làm một việc đơn sai,
Là theo chánh đạo Như Lai lưu truyền.
*
GIỚI SÁT
Muôn loài nào khác chi ta
Cũng cần sanh sống lánh xa tai nàn
Có cha mẹ, có họ hàng
Kết bè sinh hoạt, hiệp đoàn tương thân
Ta đừng giết nó mà ăn
Cũng đừng bắt nó trói trăn giam cầm
Bẫy câu chước độc mưu ngầm
Làm cho chúng nó âm thầm đớn đau
Lạc bầy dớn dát xôn xao
Lại e cái nạn thớt dao hầu gần
Mình có thân, nó cũng thân
Nuôi mình giết nó, nào cân công bằng
Lâm mình cảnh ấy khổ chăng?
Giả như có kẻ bắt phăng chúng mình
Mẹ cha, cô bác thảm tình
Xót xa đã lắm, bất bình xiết bao
Ruột rà ai cắt chẳng đau
Tình thương ai dứt chẳng xao gan vàng
Nếu ta suy nghĩ kỷ càng
Tình này cảnh ấy, rõ ràng tương thân
Làm người là có lòng nhân
Hãy khơi tánh Phật lần lần sáng ra
Người cùng muôn vật một nhà
Ta là anh chị, chúng là đàn em
Khôn hơn ta phải xét xem
Trông nom giúp đỡ bầy em dại khờ
Lâm nàn khi chúng bơ vơ
Mau tay tiếp cứu chớ ngơ mắt nhìn
Thấy ai giết thác sanh linh
Lấy lời khuyên giải, dụng tình cản ngăn
Thú kia nó cũng là thân
Cũng xương, cũng thịt có phần như ta
Đánh đau chúng nó kêu ca
Tiếng rên đứt ruột, tiếng la xé lòng
Tánh linh người vật cũng đồng
Xuống tay bao nỡ, cầm lòng sao đang
Thân ta thì muốn cho an
Mà thân của chúng lại toan xéo dày
Lòng ta muốn tránh nạn tai
Sao cùng kẻ yếu ra oai dữ dằn
Nếu ta biết lẽ công bằng
Biết cân tội phước, biết căn luân hồi
Chớ nên giết nó đành rồi
Cũng đừng hành hạ tỏ lời dễ khinh
Chớ cho chúng khổ vì mình
Mở lòng thương xót tấm hình hài kia
Đừng làm chúng nó chia lìa
Con này xa mẹ, vợ kia cách chồng
Đừng bày cắt cổ mổ lông
Việc làm cũng phải dự phòng về sau
Dây oan ai lại buộc vào
Kiếp này gây nợ, kiếp nào trả xong
Muốn cho mình được thong dong
Đừng làm kẻ khác khổ lòng mà chi
Chớ vì một chút mê si
Mà bao oan trái kéo trì cuốn lôi
Muốn ra khỏi biển luân hồi
Quả kia phải hái, cho rồi đừng gieo
Dừng chơn là bóng chẳng theo
Nhơn tay thì nghiệp chẳng đeo bên mình
Ai ơi hãy khá giữ gìn!
*
HUỆ
Trí thần sáng chiếu thế gian,
Trừ tiêu tiếng khổ phá tan bóng mờ.
Sông mê đã vượt khỏi bờ,
Soi ra ngũ uẩn một giờ thành không.
Tai ương nạn khổ thoát vòng,
Nơi đây cái sắc, cái không khác gì.
Sắc không, không sắc đó chi,
Chịu ưa, tưởng nhớ, hành vi, thất tình.
Thảy đều một thứ như in,
"Uẩn" từ "không" đến, không sanh uẩn về.
Này là các pháp chấp nê,
Vốn không có tướng nào hề diệt sanh.
Chẳng dơ, chẳng sạch khó rành,
Chẳng thêm, chẳng bớt, thôi thành hư không.
Vậy nên cái sắc bông lông,
Thọ, tưởng, hành, thức cũng đồng thế ni.
Mắt, tai, mũi, lưỡi có chi,
Tính chung thân, ý cũng y một chiều.
Sắc, thinh, hương, vị mỹ kiều,
Kể luôn xúc pháp cũng đều không ngơ,
Sự nhìn của mắt chết trơ,
Sự nghe, sự ngửi, lặng lờ giác quan.
Lưỡi này sự nếm khô khan,
Thân này xúc động sá màng chi chi.
Ý kia đã dứt nghĩ suy,
Bao nhiêu cái thức chung qui chẳng còn.
Vô minh đâu có sinh tồn,
Vô minh cũng chẳng hao mòn mất đi.
Cái già cái chết thấy chi,
Pháp nào tận diệt ai bi chết già.
Bốn đề thanh diệu bao la,
Khổ, tập, diệt, đạo cũng xa mấy vòng.
Đến đây cái trí không không,
Có chi là đắc, mà trông cho thành.
Bởi không có đắc riêng mình,
Thế nên, Bồ Tát tận tình không ngăn.
Nương theo trí tuệ vô ngần,
Không còn sợ hãi băn khoăn cảnh đời.
Đảo điên mộng tưởng xa vời,
Không còn ưa thích nghĩ ngơi Niết Bàn.
Ba đời chư Phật khắp tàng,
Nương thuyền trí tuệ mà sang bến bờ.
Quả linh hiển đắc kịp giờ,
Chánh đẳng, chánh giác tôn thờ không trên.
Cho hay trí tuệ tảng nền,
Ai mà thấu nhập trở nên pháp thần.
Oai to lực rộng vô ngần,
Phép nào cao cả, dám cân phép này.
Năng trừ các thứ nạn tai,
Rõ ràng chơn thật chẳng sai ngoa lời.
Bến bờ trí tuệ lộng khơi,
Buông ra muôn trượng, gom thời một câu.
Độ đi, độ khắp đâu đâu,
Độ cho giác ngộ chóng mau viên thành.
*
Vật chi nếu có tướng hình
Thảy đều hư mộng vọng hình bông lông,
Bằng xem tướng có là không
Nhận ra đức Phật khắp trong cảnh tình.
*
Nếu ai chấp có biết mình
Biết người cùng biết chúng sanh kia là
Lại thêm mạng số biết tà
Phải đâu Bồ Tát vượt qua lưới mành
Nếu xem Phật ở tướng xinh
Lại nghe Phật ở âm thinh dịu dàng
Thì ra kẻ ấy lạc đàng
Như Lai chơn tánh có tàng chi chi.
*
Những là các pháp hữu vi
Giống như mộng ảo khác gì huyễn thôi
Tựa hồ bọt nước giòng khơi
Mảnh hình ảnh giả chút hơi sương tàn
Thoáng qua chớp nhoáng lẹ làng
Phải nên soi sáng hiệp tan đó là.
*
Cái tâm đã biết vừa qua
Vốn thành quá khứ chạy xa lạc loài
Cái tâm vừa biết đương nay
Thì tên hiện tại nào ai thấy nào
Cái tâm chưa biết về sau
Vị lai chẳng có ước ao chi mà.
*
BỐN NGHIỆP MIỆNG
Mở lời trước cạn xét suy
Bốn điều răn cấm, lòng ghi tạc lòng
Một là chuyện có nói không
Chuyện không nói có, tình trong gạt người
Hoặc khi giấu lỗi, tráo lời
Hoặc vì tức giận, tiếng vơi, tiếng đầy
Hai là dệt gió, thêu mây
Rót lời đường mật vào tai ngọt lòng
Vẽ duyên, chuyện lạt ra nồng
Xui người lầm lỡ, xui lòng đảo điên
Ba là đâm thọc hai bên
Vui đâu chúc đó, khiến nên rầy rà
Vắng người, chuyện xấu đem ra
Có người, kể nỗi tình xa nghĩa gần
Bốn là buông tiếng ác nhân
Mở lời nguyền rủa thánh thần chẳng kiêng
Trong tâm chứa nghiệp chẳng hiền
Mở môi tung não, rãi phiền chung quanh.
*
KHUYÊN CON
Lên đường hành đạo độ sanh
Những mong phước đức để dành cho con
Tấm thân chừng đã gầy mòn
Cõi lòng thêm nỗi héo von khổ sầu!
Đêm nằm lụy nhỏ thấm bâu
Vắt tay nghĩ chuyện cơ cầu mà đau
Ai xui con trẻ bước vào
Nẻo đường tăm tối biết bao tội tình
Châu trần sao chẳng phân minh
Đang tay dứt mối tơ mành của ai
Con ơi hãy nghĩ rộng dài
Luân hồi quả báo xưa nay nhiệm mầu
Đường trần thăm thẳm về lâu
Đau thương có những nhịp cầu éo le.
Liệu con giữ được trọn bề
Khỏi điều đổi mận thay lê chăng là?
Thế thường thói tục người ta
Khen chê hay nhắc ông bà tổ tông
Huống chi phá đạo vợ chồng
Gieo mầm ác cảm từ trong tới ngoài
Đây rồi tiếng xấu vang tai
Mẹ cha mặt dạn mày dày được chăng?
Giả như câu chuyện bất bằng
Con người thất thế hung hăn oán thù
Lạ gì những kẻ bỉ phu
Quyết đem giọt máu mà bù tấm duyên
Ví con vướng nghiệp chẳng hiền
Chút công thập ngoạt tam niên thôi rồi
Đau lòng mẹ lắm con ôi!
Rồi đây mẹ mới đứng ngồi sao an
Thân trai quý giá muôn vàng
Đem dùng phải chỗ mới ngoan hơn người
Sống sao kiếp sống tuyệt vời
Chết sao kiếp chết muôn đời lưu danh
Làm chi mang lấy tội tình
Làm chi để tiếng chẳng lành về sau
Khuyên con sớm khá hồi đầu
Ốm o đừng để mẹ sầu vì con
Mấy năm công quả siêng bòn
Nhọc nhằn lắm nỗi sắt son một lòng
Việc làm mẹ những ước mong
Vườn cây phước đức mẹ trồng cho con
Con nên tưới nước giữ còn
Con đừng bỏ phế héo von mẹ phiền.
*
VĂN VỚI ĐẠO
Văn có đạo cội bền cây tốt
Đạo nương văn ý tột lý mầu
Lá cành sầm uất bền lâu
Văn chương đạo đức cùng nhau độ đời
Học thông thái văn tài giáo lý
Tu miệt mài xả kỷ lợi tha
Pháp mầu truyền lại ban ra
Thậm thâm vi diệu sâu xa nhiệm mầu
Pháp thâm diệu văn từ thâm diệu
Văn phi thường pháp hiểu phi thường
Văn truyền Pháp hiển hoằng dương
Văn phò lấy đạo một đường dung thông
Đạo phải từ tấm lòng chơn vọng
Đạo há đâu khinh trọng ngoài môi
Bao la thăm thẳm đất trời
Li ti hạt bụi không ngoài pháp duyên
Người một đấng khôn thiêng giác ngộ
Trí vô song tỏ rõ cội nguồn
Suy ra làm đạo nghiệm thường
Chứa vô lấy đức tình thương rạng ngời
Văn tự đó ra lời sáng vẻ
Hành từ đây gương để soi chung
On hoà thanh tịnh khoan dung
Phong quang phẩm chất thảy đồng tư văn
Đạo hiển đạt hoá dân lập giáo
Văn lưu truyền phương cảo danh ngôn
Cảm thông thấm thía tâm hồn
Điểm trang cây cỏ nước non thanh bình
Kẻ không đạo ham danh háo vọng
Văn tập nghề bụng trống lòng kiêu
Hươi tay, xoay bút, múa rìu
Ngửa nghiêng đạo đức, ngã xiêu luân thường
Dao hai mép hai đường sử dụng
Lợi vô biên hại cũng vô cùng
Gươm lầm một mạng là xong
Văn lầm thế hệ nằm trong hiểm nghèo
Đạo đức lớn cao siêu phẩm cách
Tư tưởng hay văn mạch dồi dào
Nghĩa sâu diễn rõ ý cao
Văn hằng lập nghiệp đạo mầu tạo duyên.
*
CÚNG CHÙA KHÔNG CẦU PHƯỚC
(Ghi theo ý của đạo hữu Thiện Minh)
Con cúng Chùa không mong phước đức
Mà chỉ mong tiêu dứt tội duyên
Tham lam nhiều kiếp vô biên
Cầu xin hành phạt cho yên tấc lòng.
*
Con cúng Chùa không mong tài lợi
Mà chỉ mong sửa đổi bản tâm
Hận sân nhiều kiếp lỗi lầm
Cầu xin sám hối, ăn năn thật lòng.
*
Con cúng Chùa không mong mạnh khoẻ
Mà chỉ mong trí huệ phát sanh
Si mê nhiều kiếp vô minh
Cầu xin gội rữa cho thanh tấm lòng
*
TỨ Y PHÁP
ĂN
Thức chay lạt mỗi ngày một bữa
Tạm nuôi thân, chẳng lựa dỡ ngon
Lòng tham thói nhiễm không còn
Siêng lo khất thực, giữ tròn Pháp Y
MẶC
Y bá nạp trọn đời một tấm
Tạm che thân, chẳng sắm phủ phê
Ham xinh muốn tốt không hề
Cà Sa áo rách, giữ lề Pháp Y
Ở
Nơi am cốc, chỉ dùng tranh lá
Tạm ẩn thân, chẳng quá vể vời
Nhà tranh vách lá thảnh thơi
Lìa xa thị tứ, giữ hoài Pháp Y
BỊNH
Cơn đau bịnh không tìm thuốc uống
Tạm gìn thân, chẳng muốn nâng niu
Không dư, không chứa để nhiều
Tự người hộ sóc, giữ điều Pháp Y.
*
MẢNH ĐẤT PHƯỚC DUYÊN
Mảnh đất nhỏ kết nhiều duyên phước
Bóng Tăng Sư lần lượt tới lui
Cảm thương hoàn cảnh ngậm ngùi
An cần tiếp đãi cho vui hạnh thiền
Nẻo thế sự trăm phiền ngàn tủi
Cuộc sống còn nhiều rủi, ít may
Tiêu hao tháng rộng năm dài
Nhọc nhằn vì của, của hay đổi dời
Sao bằng cảnh thảnh thơi yên tịnh
Để cho người sửa tánh trau tâm
Hành trang diệu Pháp thậm thâm
Lên đường độ khách mê lầm tỉnh tu
Tự giác rồi công phu độ chúng
Khó nhọc trừ nghiệp chướng tiêu tan
Thung dung tự tại Niết Bàn
Phước duyên gặp đạo được mang thân người.
*
TỨ PHÁP
Ăn dùng đạm bạc sống qua ngày
Những sợ của đời kiếp tạo vay
Vật quý món ngon càng ngại dạ
Thường e đức kém đối công dày
Mặc tạm vải bô miễn kín thân
Một lòng gắng giữ đạo thanh bần
Bộ vừa ướm rách lo chằm vá
Y lớp nâu sòng hạnh triết nhân
Ở chỗ am thanh mới tịnh yên
Nơi xa vật chất dễ tu hiền
Cảnh thiên nhiên họp nhiều sương nắng
Vắng vẻ ngày đêm mải định thiền
Bịnh căn là món nghiệp vương mang
Chẳng dám để dành những thuốc thang
Sợ phạm luật điều thêm nghiệp nặng
Chi bằng lây lất nếu đau xoàng
Con quyết tu trì thấu lý chân
Nguyện tâm chẳng bợn chút hồng trần
Trung can một tấm gương trong sáng
Thành kính Tổ Thầy vẹn nghĩa ân
An thâm đạo cả dám sai lầm
Nghĩa trọng đức dày chỗ cậy trông
Đền trả cách nào cho vẹn vẻ
Đáp bằng phương pháp ráng ra công
Công cán bao nhiêu chẳng sánh bằng
Đức kia trời biển rộng giăng giăng
Tôn thờ đời kiếp không đền đủ
Sư hoá độ trò mặc áo Tăng.
*
BỐ THÍ
Ở đời muôn vật của chung
Kiếp sống trăm năm cõi tạm
Trí khôn ngoan sử dụng huyễn tài
Lòng nhơn đức rải gieo thiện cảm
Thương người thất vận sa cơ
Thương người lỡ chân trái bước
Thương người chạy tảo lo tần
Thương người thiếu sau hụt trước
Thương người ôm dắt trẻ thơ
Thương người già nua tuổi tác
Thương người quan quả cô đơn
Thường người lầm than đói khát
Thương người như thể thương thân
Giúp người mựa hề tiếc bạc
Thấy nghèo, gặp ngặt, mau ra tay cứu giúp
chớ nề kẻ lạ người quen!
Tối lửa tắt đèn, đừng ngoảnh mặt làm thinh
như thể lòng đen dạ bạc
Việc làm bố đức
như trồng cây duyên phước
hái quả gieo nhân;
Tiếng nói thi ân
như rải giọt cam lồ
người no mình mát.
Nhưng phải nhớ câu:
Cách cho hơn của đem cho,
Lòng tốt hơn là vật tốt
Chớ ỷ mình sẵn của vải tung
giọng e, giọng ảnh,
thị người như rơm rác dáng dơ;
Phải thương kẻ ngửa tay thọ lãnh,
bước thấp bước cao,
hổ mặt thể cỏ hoa ủ dột.
Khôn ngoan ý tứ, hiền dịu mắt nhìn
Khéo việc làm, êm đềm lời thố
Kiếp phù du sống tạm
bạn đồng hành khi xúm xít đỡ nâng
Của tạo hoá hưởng chung
vật chút đỉnh gọi cùng nhau chia xớt.
Xử nghĩa không mong người đáp nghĩa
mới rằng tròn trịa lòng nhơn
Ra ơn chẳng nhớ chuyện thi ơn
ấy thật rõ ràng đức tốt.
Vậy cho nên:
Xót cảnh ngặt nghèo
Ra tay bố thí
Của mọn lòng giàu
Vật hèn người quí.
Người vì món phi nghĩa, ở đời mất nghĩa,
chính thiệt đồng tiền!
Ta dụng của không bền, chuộc đạo hằng bền,
mới là người trí.
Đức hy sinh gọt giũa trần tâm
Chút gắng gổ học tâm chơn lý.
*
LỖI BƯỚC
Kẻ quáng manh đi đến núi vàng
Biết bao công trình gian nan
Nhưng nó ngỡ lạc đàng
Trở bước vội vàng
Bạn nó can
Này khoan
Vàng.
Nó chẳng tin quày lại thế gian
Cách xa gió núi trăng ngàn
Người đồng bằng hỏi han
Nó những phàn nàn
Chẳng có vàng
Vô doan
Than!
*
NGUYỆN VỀ CÕI PHẬT
Con xin lạy đấng Đại Hùng
Đức Ngài giải thoát khỏi vòng trầm duyên
Cảnh đời con sống đảo điên
Đau thương lắm nỗi, ưu phiền xiết bao
Áo trần con lỡ mặc vào
Nợ trần con biết ngày nào cổi ra!
Cũng như đứa trẻ lìa nhà
Lạc loài càng bước, càng xa, xa vời
Bơ vơ trên quảng đường đời
Kìa là hang vắng, nọ thời rừng hoang
Thập thò mãnh hổ ác lang
Trí con khủng khiếp, kinh hoàng khóc la!
Chập chờn bóng quỷ hình ma
Tâm con hồi hộp thiết tha nguyện cầu
Rừng đời càng bước vào sâu
Là càng rùng rợn lo âu phập phồng
Yếu thơ trước cảnh hãi hùng
Nhỏ nhen con thấy lạnh lùng thân côi!
Đường về nhà đạo xa xôi
Đường theo cuộc thế, ối thôi đoạn trường!
Sấn vào trong cõi bi thương
Trăm ngàn nỗi thảm vấn vương bên mình
Chung quanh đầy những khổ hình
Chẳng hay con mắc tội tình chi đây!
Ngán cho số kiếp đoạ đày
Tủi cho thân phận lạc loài éo le
Bàng hoàng giữa chốn rừng mê
Không ai giùm chỉ đường về cho con!
Ngây thơ trí nhớ đâu còn
Lại thêm nạn chướng giết mòn tánh linh
Đồng thời nhiều kể chung quanh
Rủ con vào nghiệp chúng sanh luân hồi
Dây oan khi đã cột rồi
Tên ghi, hồn gởi thì thôi còn gì!
Giấc mơ nhiều kiếp li bì
Càng quanh lộn mãi, càng si mê hoài
Mảng lo xây đắp mộng đài
Ở nơi huyễn cảnh dặc dài thời gian
Niên hoa mấy độ nở tàn
Chủ nhơn khuất bóng trong màn vô minh
Cõi trần kiếp kiếp lụy mình
Dây thương vấn vít, lưới tình bủa giăng
Ao quần vật chất trói trăn
Cửa nhà nhốt phạt miếng ăn hành hà
Cơn đau hấp hối rên la
Hung thần ác quỷ cõi ma hoành hành
Mảnh thân khổ sống cam đành
Lại thêm khổ chết giựt mình chia phui
Lòng con luống những ngậm ngùi
Trót đem linh tánh nhuộm mùi trần gian
Thân này đã lỡ vương mang
Khổ này mới phải trăm ngàn tai ương
Não nề với cảnh đau thương
Lắm khi con muốn tìm đường thoát thân
Than ôi! Dính chặt lưới trần
Dễ gì thoá gỡ một lần cho ra!
Nghiệp duyên chẳng chịu buông tha
Sức con yếu kém khó qua phép đời
Kiếp trần biển khổ chơi vơi
Con đang trồi hụp đuối hơi vẫy vùng
Cúi xin lạy đấng Đại Hùng
Đức Ngài giải thoát khỏi vòng trần duyên
Từ bi vô lượng, vô biên,
Cứu con thoát chốn oan khiên đoạ đày
Cúi xin đảnh lễ đức Ngài!
Chân thành cám ơn Sư cô Vân Liên đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 03-2005)
Ni Trưởng Thích Nữ Huỳnh Liên
Thích Nữ Hằng Liên tuyển chọn
PHẦN III
HÀNH ĐẠO
Đưa tay trí tuệ tháo dây thương
Cất bước vân du trổi dặm trường
Khất thực vai mang ‘Bình Bát’ đất
Hóa duyên độ chúng khoát y vàng
KHẤT SĨ
Khất sĩ hạnh ta bà,
Tiêu diêu đường tự tại.
Không danh lợi cửa nhà,
Không của tiền con cái.
Đỡ lòng một bát cơm,
Che thân ba tấm vải.
Đầu đội nón càn khôn,
Chơn mang giày thế giới.
Cam gió nhiễm mưa chan,
Mặc mưa dầy nắng dãi,
Thân xông đục phong trần,
Trí kiên cường hăng hái.
Chẳng tranh thấp hay cao,
Sợ chi thành và bại.
Chẳng chấp dở cùng hay,
Sợ chi quấy và phải.
Chẳng phân sang với hèn,
Biết ai khôn và dại,
Ai mắng nhiếc mặc tình,
Thôi chẳng hề phiền ngại.
Ai hiếp đáp mặc lòng,
Thôi chẳng hề chống cãi.
Ai vu khống mặc dầu,
Thôi chẳng hề đối nại.
Bịnh hoạn có chập chồng,
Tâm chẳng hề cầu vái.
Tai nạn có dập dồn,
Tâm chẳng hề sợ hãi.
Nghiệp quả có chuyển vần,
Tâm chẳng hề thối thoái.
Gặp kẻ dữ trên đường,
Xót thương ta khuyên giải.
Gặp người thiện trong đời,
Cảm thông ta kết nghĩai.
Gặp nhà Đạo thoát trần,
Tôn thờ ta kính bái.
Đem một tấm tình thân,
Sống chung trong muôn loại.
Rải rắc giống từ bi,
Kết đơm hoa bác ái.
Vườn đời tươi thắm lên,
Bớt lần cây hoang dại.
Người đời yêu mến nhau,
Bớt lần dây oan trái.
Cảnh đời êm đẹp hơn,
Chẳng còn vương khốc hại.
Nguyện dựng cảnh lạc bang,
Mong lấp bằng khổ hải.
Còn một kẻ mê lầm,
Còn tấm lòng thương hại.
Còn chen lộn phong trần,
Còn tới lui qua lại.
Còn tinh tấn luôn luôn,
Độ nhơn sanh mãi mãi.
*
NỤ CƯỜI KHẤT THỰC
Thầy dạy con đi,
Du phương khuyến giáo
Con còn khờ khạo
Bạch hỏi đôi lời
- Con ơi đến nơi
Lạ cảnh lạ người
Làm sao lập hạnh
Khất thưc trì bình?
Thầy mới thuyết minh
Giải bày rốt ráo
- Nếu đi hành đạo
Khất thực phương xa
Phải đứng từng nhà
Lặng thinh trước ngõ
Người nghe tiếng chó
At bước ra chào
Hỏi trước dò sau
Tò mò tìm biết
Con bày sự thiệt
Rằng pháp tu hành
Dứt bỏ lợi danh
Trì bình khất thực
Lập công bồi đức
Chịu cực hóa trai
Chỉ độ mỗi ngày
Ngọ trưa một bữa
Tiền không chấp chứa
Gạo chẳng lãnh thâu
Ai tưởng đạo mầu
Hộ cơm hộ muối
Hoặc là cơm nguội
Trái chuối ngọn rau
Của mọn lòng giàu
Để vào bình Bát
Món dùng chay lạt
Đạm bạc thô sơ
Bố thí hiện giờ
Trồng cây duyên phước
Vun phân tưới nước
Sau được quả lành
Trong mỗi kiếp sanh
Có duyên gặp Đạo.
- Lời Thầy dạy bảo
Con nguyện gắng ghi
Lạy đức Từ bi
Con đi xa xứ.
Vầy đoàn bạn lữ
Quảy túi du phương
Chân bước lên đường
Lời ghi trong trí
Lớp lang nhớ kỹ
Của quý hộ thân
Dọn tập lần lần
Hầu đem ứng dụng
Một hôm Ni chúng
Đi đến xứ kia
Xa rốt tỉnh bìa
Người chưa biết Đạo
Đến giờ khuyến giáo
Lững thững vào làng
Y mặc nghiêm trang
Bát ôm cẩn thận
Tinh thần phấn chấn
Quyết đến mỗi nhà
Ngõ hẻm trông xa
Con đi lọ mọ
Lè kè túi đỏ
Lụng thụng áo vàng
Thấy bộ xênh xang
Trẻ thơ kinh hãi
Ùa nhau hoảng chạy
Vừa khóc vừa la:
- Ông Bị kia cà
Ối cha! Ối mẹ!
Tiếp theo đàn trẻ
Tiếng chó sủa rân
Gà vịt chạy rần
Ngỗng ngan kêu rộ
Người nhà nhao nhố
Bàn tán lăng xăng
Có kẻ nói xằng
Dối tu bỏ ngải
Có người nói dại
Tà đạo quến ma
Tiếng lại tiếng qua
Nêu ra đủ lý
Những người dạn dĩ
Bảo đến hỏi càn
Mấy kẻ nhát gan
Bảo đi trốn lánh
Có người sợ quýnh
Đóng cửa vội vàng
Tình thế rộn toang
Ngẩn ngơ ngơ ngẩn
Bấy giờ xuất trận
Một gã đàn ông
Chân bước tay vung
Coi tuồng hăm hở
Chẳng lành thì chớ
Nạt lớn một câu
- Bà Vãi đi đâu?
Làm gì đứng đó?
Bồi hồi dạ thỏ
Luống cuống chân cheo
Thầy dạy bao nhiêu
Con quên hết ráo
Tựa hồ lảo đảo
Như thể bồn chồn
Đâu mất cái khôn
Chỉ tồn cái dại
Lưỡi sao líu lại
Chẳng tiếng u ơ
Con đứng sững sờ
Trơ trơ phồng đá
Bạn con vội vã
Tiếp đỡ một lời:
- "Mô Phật chúng tôi
Xin cơm xin muối"
Chú chàng nghe nói
Thấu nỗi thiệt hư
Động tấm lòng từ
Trở vô lủi thủi
Người nhà lụi hụi
Đem hộ thức ăn
Bát lãnh đủ phần
Cúi chào xin kiếu
Bước đi líu ríu
Mừng được thoát thân
Hơi thở dịu dần
Trái tim bớt nhảy
Ban chiều hội lại
Nhắc chuyện sớm mai
Không thể nín cười
Nhát thôi quá nhát
Đầu tiên đi Bát
Gặp chuyện lạ lùng
Kinh nghiệm học chung
Viết ra thành bổn
Để làm của vốn
Cho kẻ hậu lai
Khất thực đường dài
Tập thêm can đảm.
*
LỐI ĐI
Thầy đã quyết khép mình bền khổ hạnh,
Con sao còn lung ý sánh xa hoa?
Thầy trưởng thành trong nếp áo vị tha,
Con tù hãm giữa ngôi nhà ích kỷ.
Kể từ buổi theo Thầy tầm chơn lý,
Tỏ ra người hữu chí lắm công phu.
Thầy quý con như quý ngọc minh châu,
Trau giồi kỹ được làu làu toàn bích.
Đâu ngờ mới một thời gian phân tách,
Con chẳng còn phong cách bậc tu chơn.
Nhớ nghe con, rồi trở lại nghe con,
Thầy thao thức mõi mòn trông đợi trẻ.
Con có biết hồng trần nơi xú uế,
Danh mà chi và lợi để mà chi.
Tấm huyễn thân rồi nữa có ra gì,
Một vật giả chứa đầy chứa muôn thứ giả.
Con xây cất một lâu đài huyễn ngã,
Nền lung lay mà từng đã nhiều từng.
Phước càng dồn nhưng thiếu đức đỡ nâng,
Hoạ càng nặng trăm thân khôn chống chỏi.
Con có nhớ những ngày còn học hỏi,
Nương chân Thầy khất thực dõi đường xa.
Trời làm màn, đất chiếu hạnh Ta Bà,
Thân khoẻ nhẹ cảnh thơ lòng giải thoát.
Con có nhớ những ngày đương hoằng Pháp,
Giảng Đạo mầu giải đáp lý uyên thâm.
Khêu đèn duyên, dẫn lối kẻ đương lầm,
Đánh trống huệ thức tâm người cõi mộng.
Con có nhớ, lý "động” cùng "bất động,”
Biển chơn như nước và sóng khác đâu.
Vẫn vào đời nhưng chẳng bị đời câu,
Đâu cũng Pháp và đâu đâu cũng Pháp.
Thầy vạch sẵn con mau sang lối thoát,
Trương đại tâm Bồ Tát phát lời nguyền.
Dân Việt Nam còn đau khổ triền miên,
Trong cảnh khổ con xin nguyền cứu khổ.
Trong đêm tối con khêu đèn giác ngộ,
Trong hãi hùng con giải khổ âu lo.
Trong đói nghèo con tạo cuộc ấm no,
Tuỳ phương tiện chuyển vai trò theo cảnh.
*
SỨC CHỊU ĐỰNG
Sức chịu đựng ai bằng quả đất
Để trần gian chứa chất nặng nề
Hỡi rừng, hỡi núi, hỡi khe
Hỡi cây, hỡi đá, hỡi xe, hỡi thoàn
Cam chịu đựng muôn vàn sức nặng
Chất bao nhiêu quyết chẳng nản lòng
Vì đời âu phải gia công
Vì đời âu phải gánh gồng bọc bao
Người dẫn chúng khác nào quả đất
Để chúng sanh chất chứa nặng nề
Hỡi ganh, hỡi ghét, hỡi bì
Hỡi phiền, hỡi hận, hỡi si, hỡi lầm
Cam chịu đựng muôn vàn sức nặng
Chất bao nhiêu quyết chẳng nản lòng
Vì đời âu phải gia công
Vì đời âu phải gánh gồng bọc bao
Người dẫn chúng thiên lao vạn khổ
Nợ trăm dâu thảy đổ đầu tằm
Đời vô minh nghiệp oái ăm,
Oằn vai một gánh xa xăm đường dài
*
VI NHÂN NAN
(Kiếp sau xin chớ làm người
Làm dân đất Phật sống đời hoàng kim.)
Nay mới biết làm người thiệt khó
Bốn mươi năm mới rõ tình đời
Làm người khó lắm ai ơi!
Thấp cao khó liệu, đầy vơi khó lường
Ơ cho được người thương đã khổ
Khi ghét rồi, ôi! khó biết bao!
Cửa thiền mượn muối vay rau
Làm dâu trăm họ sao sao cũng chiều
Ví tự túc ít nhiều tự sắm
Dẫu áo thô cơm hẩm mà vui
Tàng cây hốc đá thảnh thơi
Núi rừng thanh vắng chiều mơi tịnh nhàn
Nhưng đã trót lên đàng cứu khổ
Dẫu gian truân dễ bỏ nguyện lành
Mặc cho nghiệp chướng hoành hành
Chẳng qua tiền kiếp phận mình vụng tu
Duyên đã ngộ tìm câu giải thoát
Nghiệp còn mê chấp pháp hữu vi
Pháp môn bành trướng duy trì
Cỡi thuyền lướt sóng phải vì sanh linh
Lâm cảnh khốn lên gành xuống thác
Vững tay chèo hỡi các đệ huynh
Giòng mê kíp hoá giòng thanh
Thuyền khơi quyết đổ bến lành Tây Phương.
*
BẠC HẠNH
Trái còn non, đắng the chua chát
Trò còn non, phụ bạc công Thầy
Những còn trứng nước thơ ngây
Đút cơm mớm sữa ai tày khó khăn
Cảnh eo hẹp thức ăn nghèo túng
Món tinh thần chưa xứng cho con
Con đi lạ nước xa non,
Cảnh xưa Thầy ở thon von tháng ngày
Cây trăm thước vì ai toả bóng
Hoa bốn mùa nuôi mộng chờ ai
Người đi ánh sáng đi rồi
Người còn ở lại bầu trời tối tăm
Ngày trở lại viếng thăm chùa cũ
Mảnh hình hài ủ rũ thê lương
Thầy ơi con đã lầm đường
Đắng cay buốt lưỡi gió sương nhuộm hình
Ngọc chéo áo vô tình chẳng biết
Cam chịu nghèo rên xiết khổ đau
Mặt trời ở tại đỉnh đầu
Mặt trời nào phải xa đâu kiếm tầm
Tâm vốn sẵn chơn tâm thanh tịnh
Tánh cội nguồn pháp tánh viên minh
Cam tâm làm phận chúng sanh
Trở về ngôi cũ biết mình thuở xưa
Thầy lặng lẽ thờ ơ khôn tỏ
Trò giựt mình xem rõ căn nguyên
Thì ra Thầy đã nằm yên!
Thiên thu vào cõi định thiền tiêu dao!
*
HÀNH ĐẠO (1)
Đưa tay trí tuệ tháo dây thương
Cất bước vân du trổi dặm trường
Khất thực vai mang bình bát đất
Hoá duyên độ chúng khoát y vàng
Rưới mưa bác ái thuần ba cõi
Soi đuốc từ bi rạng bốn phương
Nguyện lực đem thân hành chánh Đạo
Cho đời sớm tỉnh giấc hoàng lương.
*
HÀNH ĐẠO (2)
Xả phú cầu bần quen cảnh khó,
Lập thân hành đạo ngược dòng đời.
Kỉnh trời đầu đội tấm màn trời,
Mến đất thân kề manh chiếu đất.
Nhẹ gót lìa xa đường vật chất,
Mau chơn bước đến nẻo tinh thần.
Bộ y ba lá tạm che thân,
Quả bát mỗi ngày vừa đủ dạ.
Chỗ ở sơ sài am lợp lá,
Bịnh đau lây lất thuốc người cho.
Lợi danh giải thoát khỏi phiền lo,
Tâm trí rảnh rang nào trói buộc.
Chẳng tưởng một ai riêng quyến thuộc,
Nhìn vào thiên hạ chúng sanh chung.
Mối mang, cương toả thoát ngoài vòng,
Dây vấn luân hồi đà cắt đứt.
Khất sĩ Pháp tu noi hạnh Phật,
Xuất gia lý đạo diệt tâm phàm.
Một phen về đến chốn Già Lam,
Bao thuở vãng hồi nơi thế cuộc.
Mượn lại tấm thân làm ngọn đuốc,
Soi ra ánh sáng tỏ đường về.
Thanh bần kém thể chẳng bao nề,
Khất thực nêu gương không uế nhiễm.
Phẩm hạnh siêu luân đời khó hiếm,
Dung nghi thanh tịnh thế khôn tìm.
Ngồi, nằm, đi, đứng thể trang nghiêm,
An, mặc, nói, làm hằng thận trọng.
Thuyết Pháp gọi đời mau tỉnh mộng,
Viết vài khuyên chúng ráng cần tu.
Tham thiền nhập định chí công phu,
Pháp huệ đắc chơn hầu hoá độ.
Tiếp dẫn chúng sanh qua biển khổ,
Dắt dìu muôn loại đến bờ xưa.
Đạo tràng Giáo hội chiếc thuyền đưa,
Trì giới cần tu chư Phật rước.
Rẽ sóng tình thương tinh tấn lướt,
Cắt dây luyến ái nhẹ nhàng bay.
Lòng trần khoảnh khắc tỉnh mơ say,
Đèn huệ tuyên dương bừng rạng tỏ.
*
LỚP HỌC TÌNH THƯƠNG
Tuổi ngọc ngày xanh hứa hẹn nhiều
Ai làm, em chịu cảnh đìu hiu
Cháo rau hẩm hút buồn năm tháng
Bô vải te tua thảm sớm chiều?
Chiều sớm lang thang giữa bụi đường
Nón cời đầu đội, túi vai mang
Giấy dơ, tay góp, bao dơ lượm
Đống rác em coi tợ đống vàng
Hoàn cảnh xui em tánh thấp hèn
Chưởi thề trộm cắp tập thành quen
Thiếu nhi phạm pháp đầy nguồn gốc
Xã hội tương lai đó nhiễu phiền?
Lớp học tình thương phép diệu huyền
Luyện rèn đức trí, chuyển tâm em
Trường nghèo hân hạnh trò ngoan giỏi
Nhà khó mừng vui trẻ thảo hiền!
*
BỒ TÁT CHÚNG SANH
Bồ Tát từ bi nguyền độ chúng
Chúng sanh mê muội chẳng trau lòng
Phật Đà diệu giác từng soi thấu
Bồ Tát nhơn sanh một tánh đồng
Bồ Tát chúng sanh danh tạm có
Chơn như liễu ngộ gốc hoàn không
Giác cùng bất giác nào riêng ngỏ
Mê với không mê chỉ một dòng
Niệm ngộ còn tâm, tâm chưa tỏ
Hườn chơn chẳng biết, biết toàn thông
Duyên đưa cửa Phật căn lành có
Trí hội cơ mầu Pháp thiệt không.
*
THẢM ĐẤT VÀNG
Xưa trưởng giả trải vàng mua đất
Vì Thế Tôn xây cất Đạo Tràng
Kỳ Viên Tịnh Xá mở mang
Kinh thành Xá Vệ huy hoàng Pháp đăng
Nay thiện tín trải vàng mua đất
Vì tăng ni xây cất Đạo tràng
Ngọc Châu Tịnh Xá mở mang
Quảng Nam tỉnh lỵ huy hoàng Pháp đăng
Đất một thảm, lòng vàng muôn thảm
Của một cân, công trạng ngàn cân
Vật thô sức kém góp phần
Nhịn ăn, nhịn mặc, nhịn lần tiêu pha
Xây Tịnh Xá một toà rộng rãi
Dựng cốc am mấy dãy an bày
Thênh thang sân rộng lối ngay
Rào trong đất Phật, ngõ ngoài đường quan
Phật thị hiện Đạo Tràng cứu khổ
Tăng thừa hành thập độ ban vui
Chư Thiên vì Pháp đắp bồi phước duyên
Phước bồi đắp nên miền ngọc cảnh
Phước trồng gieo thành khoảnh kim điền
Dòng đời biển tội vô biên
Bước lên non phước vững yên tinh thần
Hỡi Phật tử đồng tâm hội hiệp
Dưới Phật đài hoà nhịp từ bi
Điển lành ban rải đâu đây
Y lành hấp thụ vui vầy gần xa
Tay quét đất, tay hoà cõi phước
Chân giẫm nền, chân bước đường duyên
Miệng cười nở đoá hoa sen
Lời lành ý đẹp, hương duyên thơm nồng
Tâm cởi mở, nhơn trong nghiệp trắng
Đạo trau giồi, phước gắng ân ghi
Chướng duyên dẫu chẳng tây vì
Đem ân đáp oán, đổi Bi ra Từ
Tâm từ ái thể như tâm Phật
Trải tâm từ tế vật độ nhân
Tâm là chỗ ở tinh thần
Tâm là miếng đất nương thân muôn loài
Tâm ví chẳng dung người tội lỗi
Đất kia còn sạn sỏi gai chông
Đất chưa phải thật vàng ròng
Lòng chưa phải thật tấm lòng từ bi
Tâm tạo nghiệp, nghiệp trì thọ khổ
Tâm phát nguyền, nguyền độ thoát mê
Oai hùng nghiệp lực chỉnh ghê
Oai thần nguyện lực Bồ Đề cứu an.
*
ĐÈN CHƠN LÝ
Đèn chơn lý trời Nam tỏ rạng
Anh triêu dương chiếêu sáng phương Đông
Nhơn sanh bừng tỉnh giấc nồng
Mắt nhìn đẹp mắt, nguyền mong phỉ nguyền
Nối đuốc tuệ ban truyền giáo lý
Trổ Hoa Đàm Khất sĩ du phương
Giới diều trong suốt nền gương
Định châu lấp lánh, tuệ hương ngạt ngào
Trường Giáo hội tiêu dao cực lạc
Kẻ vãng sanh giải thoát hồng trần
Thung dung cảnh giới tinh thần
Trau tâm giồi trí, sắc thân chẳng màng
Mượn thân tạm lên đàng cứu khổ
Để khách trần làm chỗ dựa nương
Bàn tay tứ sự cúng dường
Gieo duyên giải thoát, dọn đường tương lai
An thanh đạm mỗi ngày một bữa
Xin vật thường của dở nuôi thân
Không dành dụm, khỏi nhọc nhằn
Một điều giải thoát, mấy phần cao thâm
Mặc đơn giản mỗi năm một bộ
Lượm vải thừa giẻ bỏ kết y
Không xinh tốt, khỏi kiêu kỳ
Hai điều giải thoát, ba Y thanh bần
Ở luân chuyển sáu trăng một khoá
Khi gốc cây, Tịnh Xá tuỳ duyên
Không lưu luyến, khỏi ưu phiền
Ba điều giải thoát, các miền vân du
Bịnh thong thả mựa cầu phương chước
Tự lòng người miếng thuốc gieo nhân
Không kiều dưỡng, khỏi băn khoăn,
Bốn điều giải thoát, mười phần thanh cao
Thân giải thoát, thân trau giới luật
Tâm tịnh thanh, tâm đạt định thiền
Trí minh, trí chiếu tuệ viên
Tánh an, tánh hiện diệu huyền chơn như
Rừng mê chướng thâm u ngàn lối
Đạo Bồ Đề một cõi minh quang
Đưa đường giải thoát trần gian
Ngọn đèn chơn lý trời Nam sáng bừng.
*
KHÊU ĐÈN CHƠN LÝ
Hội Khất Sĩ bền gan khổ hạnh
Bữa đói no ấm lạnh bao nài
Du phương rày đó mai đây
Đỡ lòng cơm hẩm gốc cây hành thiền
Buổi sơ khởi não phiền không ít
Lời phẩm bình chỉ trích lăng xăng
Đuổi xô chia rẽ đón ngăn
Lâng lâng tâm cảnh khăng khăng chí nguyền
Tự ví thể con thuyền chèo chống
Từ rạch cùng thông thống ra khơi
Lạch ngòi sông cái xa xuôi
Mênh mông biển cả, vơi vơi nước triều
Tu cho mở giáo điều vẹn vẻ
Tu cho người thực tế nương thân
Quên mình hộ quốc an dân
Hoà mình đại thể tinh thần bao la
Chừng độc lập quốc gia thống nhứt
Thảnh thơi rèn kiến thức văn minh
Góp phần phiên dịch kệ kinh
Góp phần tranh đấu hoà bình vĩnh miên
Xin khêu rạng ngọn đèn công lý
Sáng soi ai hữu chí cánh thành
Lợi quyền nghĩa vụ phân minh
Công lao có thuỷ, nghĩa tình có chung.
*
TRĂNG ĐẠO
Trăng bủa đức vì đâu chiếu sáng?
Phải chăng vì sứ mạng thiêng liêng
Thường đời mù mịt tối đen
Hoá thân làm một ngọn đèn sáng trưng?
Rải minh tuệ bao trùm sông núi
Phóng hào quang chói lọi nước mây
An nhuần nội cỏ ngàn cây
Đức nhuần sanh loại tỉnh say giấc hoè
Ai chẳng muốn gần kề ánh sáng
Ai chẳng mong nương áng tuệ lành
Trăng từ siêu thoát cao minh
Lòng từ quan cố chúng sanh ân cần
Không phân biệt kẻ bần người phú
Không nại hà biển khổ rừng mê
Thị thành, thôn ấp, sơn khê
Lui lui, tới tới, về về, đi đi
Vắng ánh tuệ sầu bi muôn kẻ
Lộ bóng vàng vui vẻ cùng nơi
An hồng chăm chút săm soi
Ban vui dẹp khổ, ban tươi dẹp sầu
Đuốc ánh tuệ làu làu rạng tỏ
Hoa Đàm gương rỡ rỡ tươi xinh
Trí thần phổ chiếu viên minh
Sáng soi bến tục, tịnh thanh cõi phàm
Vì muôn chúng đành cam nhọc khổ
Chẳng riêng mình tìm chỗ nghỉ ngơi
Đông, Tây lặn lội đòi nơi
Tấm thân dầu dãi khi vơi khi đầy
Trăng rộng bủa đức dày tiết rạng
Mây bỗng dưng kết thảm giăng sầu
Huy hoàng đã hoá thâm u
Thân đành mai một, nghiệp dầu phủ vây
Nào chấp kẻ trí ngây phận nhỏ
Những thương ai lấp ngõ ngăn đàng
U minh dễ lấn hào quang
Lành bền ngôi vị, dữ tan lũ bè
Lâm cảnh khó không hề nản chí
Giữ mực thường nhứt trí lợi sanh
Lòng vàng bủa đức hy sinh
Tuệ vàng rải ánh quang minh cho đời
Dầu lấy nước biển khơi làm mực
Lấy cây rừng làm bút viết văn
Luận đề như cát sông hằng
Cũng chưa giải hết ý trăng nhiệm mầu
Lòng kính cẩn khấu đầu đảnh lễ
Đức từ bi trí tuệ rải ban
Nguyện xin nương ánh từ quang
Nguyện xin thành bóng trăng vàng chiếu soi.
*
CHUYẾN ĐI THỦ THỪA
Thủ Thừa quận tôi lâu về đó quá!
Sáu năm trường không để bước viếng sang
Cuộc viễn du lo ban rải ánh vàng
Mà quên sót chỗ đầu tiên mở Đạo
Nay Giáo Hội tựu về đông đảo
Dịp trai tăng một thí chủ xuất gia
Ngắm cảnh xưa mà lòng những thiết tha
Nầy di tích buổi ban sơ đơn giản
Nầy nền tháp kém uy nghiêm huê dạng
Nhưng chứa đầy ý nhị biết là bao
Ghế hoa sen nét vẽ đã phai màu
Nầy buổi trước đức Tôn Sư ngự toạ
Vật "tồn cổ" ôi muôn vàn quý hoá
Gợi lòng tôi sống dậy mấy năm xưa
Buổi Tôn Sư khai Đạo tại Thủ Thừa
Rồi lê gót đi khắp nơi nhiều chỗ
Nhìn vật cổ chạnh nhớ sang người cổ
Vật cổ đây mà người cổ đi đâu
Tôn Sư ơi! Công khó nhọc dãi dầu
Rồi chung cuộc, ôi tấm thân thọ khổ.
*
CHUYẾN ĐI DẦU TIẾNG
Đất Dầu Tiếng vùng cao nguyên rừng núi
Vườn cao su kế tiếp rộng thinh thinh
Lạ lùng thay rừng nhân tạo đẹp xinh
Muôn ngàn dãy cây ngay hàng thẳng lối
Tàn che phủ kẽ thưa xen nắng dọi
Sáng chập chờn như ảo ảnh lung linh
Không bóng người rừng vắng ngắt lạnh tanh
Liên tưởng đến đường mơ nơi cõi lạ
Sáng khất thực trưa vào rừng thong thả
Độ ngọ rồi nằm nghỉ dưới tàn cây
Lòng lâng lâng thanh nhẹ tựa chòm mây
Không dính dáng cuộc trần ai hệ lụy
Nhìn núi Điện ở phương xa hùng vĩ
Lòng nao nao nguồn rung cảm kính tôn
Đấng uy linh thiên hạ vẫn vang đồn
Một đức sáng hiển dương cho phái nữ
Và núi cậu cũng chiếm phần vinh dự
Cũng trang nghiêm một dãy trập trùng sơn
Lòng dám đâu tính kém cõi so hơn
Thảy quý chuộng đức rộng to cả thể
Ôi rừng núi cảnh thiên nhiên đẹp đẽ
Sống nơi đâu khoẻ nhẹ cả thân tâm
Vừa độ sanh, vừa gần gũi sơn lâm
Để tu tập tánh tình chơn thiện mỹ.
*
CHUYẾN ĐI VĨNH CÔNG
Bà Ánh Ngọc thỉnh Sư về xóm Vĩnh
Nhận lời xin Giáo Hội nhóm đi đông
Xuống xe rồi tẻ bộ quảng đường đồng
Giữa thảm lúa xanh vàng xem đẹp mắt
Bà quýnh quáng không đi ngay đường tắt
Dắt cả đoàn vô xóm vắng quanh co
Lộn đi rồi lộn lại cứ vòng vo
Đi đi mãi mỗi người đều mệt lả
Còn hú hí làm cười vang tất cả
Nghĩ thương Bà lo quá hóa lăng xăng
Về đến nhà lòng nôn quýnh càng tăng
Vì thỉnh bát mà cơm chưa có nấu
Cũng nhờ sẵn có đông người bạn đạo
Đồng ra tay chia sớt việc cùng nhau
Nấu cơm rồi sớt Bát thật là mau
Đọc kinh kệ vẹn tuyền xong tất cả
Chuyên đi ấy thật là vui vui quá
Bận trở về lộ thẳng cứ đi ngay
Hai bên đường công gặt thảy dừng tay
Đưa mắt ngó đoàn lữ hành mãi miết
Một cảm tưởng của người cầm bút viết
Thương nhà nông cặm cụi nhọc thân hình
Gặt lúa vàng rồi lại cấy lúa xanh
Đâu rỗi rảnh mong lên đường giải thoát
Nhưng xét nghĩ về bên lề sinh hoạt
Không nhà nông ai nuôi sống dân tình
Cả tấm thân tu sĩ của chúng mình
Thảy nhờ cậy bàn tay người nông nghiệp
Rồi rộng xét trăm nghê đều tươi đẹp
Đeù lại qua trao đổi với nhau thôi
Cõi sống đời một nhịp sống hòa vui
Ta chung sống trong cõi này Cực Lạc.
*
HỘI NGỘ MỪNG ĐOÀN ÁO TRẮNG
Nghe thiện tín đã bao phen trông đợi
Khiến lòng tôi như bức rứt không an
Ngày về đây nguồn thương cảm chứa chan
Nhìn ai nấy nét mừng hoà giọng tủi
Đường giải thoát tôi cần cù giong ruổi
Có ngờ đâu còn vương vấn dư hương
Để muôn người tha thiết một lòng thương
Phương trời ấy biết bao người tưởng vọng
Nay đã bỏ lúc ngày đêm trông ngóng
Ta cùng nhau sum hiệp chốn đạo tràng
Đọc kinh đi cho tâm trí nhẹ nhàng
Nghe Pháp để nhuận tinh thần tươi tỉnh
Cùng trao đổi câu ngâm nga khúc vịnh
Trổi nhạc lòng hoà muôn điệu du dương
Vườn hoa thơ đầy diệu sắc kỳ hương
Hòn núi ngọ đủ thiên trân vạn bửu
Thiện tri thức hỡi ai người pháp hữu
Phải chăng đây cõi thế giới diệu huyền
Phải chăng đây người cốt Phật căn tiên
Nay tái diễn một cuộc đời muôn thuở.
*
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
