Chú giải kinh Phạm Võng

PHẦN TÓM LƯỢC KINH PHẠM VÕNG

A. Những suy đoán về quá khứ (18 quan điểm).

1. Chủ thuyết thường kiến (Sassatavāda)

(i) Dựa vào việc nhớ lại đến 100.000 đời sống quá khứ.

(ii) Dựa vào việc nhớ lại đến 10 thành kiếp hoại kiếp.

(iii) Dựa vào việc nhớ lại đến 40 thành kiếp hoại kiếp.

(iv) Dựa vào việc suy đoán.

2. Chủ thuyết thường kiến phiến diện (Ekaccasassatavāda)

(i) Hữu thần thuyết.

(ii) Đa thần thuyết được đề xướng bởi những chúng sanh vốn là những vị trời bị sa đọa do vui đùa.

(iii) Đa thần thuyết được đề xướng bởi những chúng sanh vốn là những vị trời bị sa đọa do ý.

(iv) Nhị nguyên luận suy đoán về thân vô thường và tâm thường hằng.

3. Chủ thuyết hữu biên-vô biên (Antānantavāda).

(i) Quan điểm cho rằng thế giới là hữu biên.

(ii) Quan điểm cho rằng thế giới là vô biên.

(iii) Quan điểm cho rằng thế giới là hữu biên ởhướng trên nhưng vô biên về bề ngang.

(iv) Quan điểm cho rằng thế giới không hữu biên không vô biên.

4. Những lý thuyết về nguỵ biện luận vô tận (Amarāvikkhepavāda)

(i) Đề xướng bởi người sợ phát biểu sai.

(ii) Đề xướng bởi người sợ chấp thủ.

(iii) Đề xướng bởi ngườisợ chất vấn.

(iv) Đề xướng bởi người ngu dốt.

5. Những lý thuyết về sinh khởi luận ngẫu nhiên (Adhiccasamuppannavāda).

(i) Dựa vào việc nhớ lại sự sinh khởi của tưởng. Sau khi mạng chung từ cõi vô tưởng.

(ii) Dựa vào sự suy đoán.

B. Những suy đoán về tương lai (44 quan điểm)

1. Những lý thuyết về tưởng bất tử (Saññīvāda). - Ngã là bất biến sau khi chết, hữu tưởng là:

(i) Có sắc.

(ii) Vô sắc.

(iii) Vừa có sắc vừa vô sắc.

(iv) Không có sắc cũng không vô sắc.

(v) Hữu biên.

(vi) Vô biên.

(vii) Vừa hữu biên vừa vô biên.

(viii) Không hữu biên cũng không vô biên.

(ix) Đồng nhất tưởng.

(x) Sai biệt tưởng.

(xi) Hữu hạn tưởng.

(xii) Vô hạn tưởng.

(xiii) Cực lạc.

(xiv) Thống khổ.

(xv) Vừa lạc vừa khổ.

(xvi) Không lạc không khổ.

2. Những lý thuyết về vô tưởng bất tử (Asaññīvāda). - Ngã là bất biến sau khi chết, vô tưởng, và:

(i) Có sắc.

(ii) Vô sắc.

(iii) Vừa có sắc vừa vô sắc.

(iv) Không có sắc cũng không vô sắc.

(v) Hữu biên.

(vi) Vô biên.

(vii) Vừa hữu biên vô biên.

(viii) Không hữu biên cũng không vô biên.

3. Những lý thuyết về phi tưởng phi phi tưởng bất tử (N'evasaññīnāsaññīvāda). - Ngã là bất biến sau khi chết, phi tưởng phi phi tưởng, và:

(i) Có sắc.

(ii) Vô sắc.

(iii) Vừa có sắc vừa vô sắc.

(iv) Không có sắc cũng không vôsắc.

(v) Hữu biên.

(vi) Vô biên.

(vii) Vừa hữu biên vừa vô biên.

(viii) Không hữu biên cũngkhông vô biên.

4. Chủ thuyết đoạn kiến (ucchedavāda).

(i) Sự đoạn diệt của ngã nằm trong tứ đại.

(ii) Sựđoạn diệt của ngã dục giới, có thiên tánh.

(iii) Sự đoạn diệt của gnã sắc giới, có thiên tánh.

(iv) Sự đoạn diệt của ngã thuộc về không vô biên xứ.

(v) Sự đoạn diệt của ngã thuộc về thức vô biên xứ.

(vi) Sự đoạn diệt của ngã thuộc về vô sở hữu xứ.

(vii) Sự đoạn diệt của ngã thuộc về phi tưởng phi phi tưởng xứ.

5. Những lý thuyết về Niết-bàn hiện tại (Diṭṭhadhammanibbbānavāda).

(i) Niết-bàn hiện tại trong sự hưởng thụ năm loại dục lạc.

(ii) Niết bản hiện tại trong sơ thiền.

(iii) Niết-bàn hiện tại trong nhị thiền.

(iv) Niết-bàn hiện tại trong tam thiền.

(v) Niết-bàn hiện tại trong tứ thiền.

Tài liệu tham khảo

Ten Suttas from Dīgha Nikāya, Rangoon, Burma, 1984

Dialogues of the Buddha, T. W Rhys Davids, PTS, London, 1977

Trường bộ kinh I, HT Thích Minh Châu, Vạn Hạnh, 1965

Vi Diệu Pháp vấn đáp, TT Giác Chánh, Sala, 1974

Pāli-English Dictionary, T.W Rhys Davids & William Stede, Delhi,1993

Collins Cobuild English language Dictionary, London, 1998

Wordfinder (Dictionary), Oxford University Press, 1994

Từ điển Anh Việt, Đại học ngoại ngữ Hà Nội, NXB Giáo dục, 1997.

Hết

Atthakathā

Tīkā

Sādhuvilāsinī

Theo quan điểm Phật giáo, cõi vô tưởng được xem là một cõi bất lợi bởi vì chính nó không phải là sự giải thoát khổ luân hồi thật sự, cũng không phải là một cõi thích hợp cho việc tu tập các đức cao thượng mà có thể tạo ra chân giải thoát. Đặc biệt vào giai đoạn khi Đức Phật xuất hiện ở đời, cõi vô tưởng là bất lợi, vì những chúng sanh của cõi này không có cơ hội gặp Ngài hoặc nghe pháp của Ngài.

Sự diệt sắc ái và vô sắc ái được đề cập ở đây là sự chế ngự tạm thời Ái nhờ những định lực này và chưa diệt trừ tận gốc nó, mà chỉ có thể hiện khởi nhờ siêu thế đạo tuệ.

Sự khác biệt chính là những lý thuyết hiện tại hợp nhất tưởng với ngã, và xem kasiṇa chỉ như là đối tượng của ngã, trong khi những lý thuyết khác hợp nhất tướng kasiṇa với ngã.

Tam thiền đầu tiên theo kinh tạng, tứ thiền đầu tiên theo vi diệu tạng. Kinh tạng chia các thiền theo bốn cấp bậc, sự chuyển tiếp từ sơ thiền đến nhị thiền được thực hiện bởi việc trừ đồng thời tầm và tứ. Vi diệu tạng (áp dụng một hệ thống phân tích tâm lý chính xác nhiều hơn) phân biệt giai đoạn phát triển định làm trung gian cho sơ thiền và nhị thiền của hệ thống kinh tạng, ở chỗ tầm đã dứt nhưng tứ còn.

Vì theo quan điểm này ngã được đồng hóa với tưởng, mặc dù ngã tiếp tục tưởng sau khi chết, nó được gọi là "vô tưởng" bởi vì nó không thừa nhận một tưởng khác phụ thuộc vào chính nó.

Bởi vì tưởng tiếp tục tồn tại trong cõi đó, nó được gọi là "phi phi tưởng", nhưng vì tưởng quá vi tế không thể thực hiện chức năng quyết định của tưởng, nó được gọi là "vô tưởng".

Từ "koṭi", ở đây dịch là "tiêu ngữ", đựơc dùng một cách chuyên môn trong văn chương chú giải Pāli để chỉ rằng thuật ngữ đó là phần chính của một nhóm yếu tố.

Vì ái là cùng sở hữu như dục thủ, ái không bao giờ có th làm duyên đồng thời cho thủ như một đồng sinh duyên, nhưng chỉ qua một khoảng cách thời gian, như một thân y duyên. Nhưng vì ba loại thủ kia đưa đến sở hữu tà kiến, mà có thể cùng tồn tại với ái, ái có thể là một thân y duyên hoặc một đồng sinh duyên cho ba loại này.

Chín hữu: Theo ba phương pháp phân chia sau đây:
1. Dục hữu, sắc hữu và vô sắc hữu.
2. Ngũ uẩn hữu, nhất uẩn hữu và tứ uẩn hữu.
3. Hữu tưởng hữu, vô tưởng hữu và phi tưởng phi phi tưởng hữu.

Điều này ám chỉ đến tiến trình tương tục giữa các đời sống, khi một nghiệp trước trở thành đối tượng của lộ tâm cuối trước khi chết, và kế đó trở thành đối tượng của thức tục sinh trong đời sống kế.

(Lời người dịch) chỉ có bốn loại ma trong nguyên bản.