Niệm Phật Tứ Đại Yếu Quyết

Niệm Phật Tứ Đại Yếu Quyết

Niệm Phật

Tứ Đại Yếu Quyết

(dịch theo bản in năm 2000 của TrầmVượng Táo Tiên Sinh

Kỷ Niệm Cơ Kim Hội, Đài Bắc, Đài Loan)

Luyến Tây Đại Sư Ngọc Phong Cổ Côn soạn

Mục Lục

Lời tựa do tác giả tự đề

Lời tựa tác phẩm Tứ Đại Yếu Quyết

Thiền Tịnh Giảng Hòa

Thạch kinh viên mãn hận tâm tự sách

Luận về các pháp môn

Niệm Phật hoài cảm

Mới biết nhất niệm

Đốt hương trên cánh tay để khen ngợi khuyên quy hướng Tịnh Tông

Phụ Lục 1 - Lời tựa bản văn Tịnh Độ Chuyên Tu Giải Báng

Chuyên Tu Pháp Môn Giải Báng

Phụ Lục 2 - Tiểu truyện Ngọc Phong Pháp Sư

Lời tựa do tác giả tự đề

Sách Di Đà Yếu Giải viết: “A Di Đà Phật là vạn đức hồng danh, niệm danh hiệu để chiêu cảm đức thì không công đức nào là chẳng đạt được. Vì thế, lấy chấp trì danh hiệu làm chánh hạnh, chẳng cần phải tu các hạnh: tham cứu, quán tưởng v.v… Đây là [phương pháp] cực giản dị, cực thẳng tắt vậy”.

Chính vì lẽ này mà mười phương chư Phật đều dùng tướng lưỡi rộng dài để đồng thanh khen ngợi, khuyên tu. Nhưng đời sau ham tu tạp nghiệp, lại nói ngược là pháp này khó khăn quá đỗi. Pháp Niệm Phật vượt xa hết thảy các pháp môn. Kẻ không lãnh hội nổi thì thấy Niệm Phật chẳng khác gì hết thảy các pháp môn khác: Phật do tấm lòng từ bi triệt để, không ai hỏi mà tự nói ra, [đối với họ] đó cũng là chuyện bình thường. Tướng lưỡi rộng dài đồng thanh khen ngợi, khuyên tu cũng bình thường chẳng kém! Bốn mươi tám đại nguyện trọn thâu chín phẩm cũng chẳng có công năng [lạ lùng] gì. Bởi vậy, mới có kẻ bảo hễ niệm Phật thì phải quán tịnh cảnh; có kẻ bảo nhất định phải tham cứu câu “người niệm Phật là ai?”; có kẻ bảo nhất định phải trừ vọng tưởng; có kẻ bảo nhất định phải đạt Nhất Tâm; nếu chẳng được như vậy sẽ khó lòng vãng sanh!

Những thuyết như vậy há chẳng phải là đã hý lộng con đường thẳng tắt thành nẻo quanh co, ngoắt ngoéo; biến pháp môn phổ độ chín phẩm thành pháp kín mít, bít bùng hay sao? Do thập niệm kẻ ác nghịch còn được vãng sanh, huống hồ người lấy cả trọn đời niệm Phật làm hạn! Ròng rặt chắc thật ghi số niệm Phật thì lẽ nào lại chẳng được vãng sanh Tây Phương?

Pháp môn Niệm Phật giản dị, thẳng tắt giống như một khúc cây tròn xoay, ném xuống sông nhất định phải trôi ra biển cả, đột nhiên bị người đóng thêm bên ngoài bốn cái đinh lớn, trách sao chẳng vướng Đông mắc Tây, quyết định chẳng thể trôi ra biển cả nổi! Đem bốn pháp khó khăn bức bách người chắc thật niệm Phật thối thất chẳng được vãng sanh thì cũng giống như vậy! Vì vậy, tôi kính tuân lời dạy “trăm người chuyên tu, trăm người được vãng sanh” của Hòa Thượng Thiện Đạo và lời liệu giản “vạn người tu vạn người vãng sanh” Thiền Sư Vĩnh Minh cũng như yếu chỉ niệm Phật của các vị đại tổ sư Linh Phong, Kiên Mật mà soạn ra bản Tứ Đại Yếu Quyết này

Lời tựa tác phẩm Tứ Đại Yếu Quyết

Tôi lúc mới học nội điển đã biết Tịnh Độ là Thực Pháp, chứ chẳng phải là pháp môn quyền biến; dẫu vẫn thường học thêm pháp Thiền nhưng tôi vẫn thâm tín lời dạy của ngài Vĩnh Minh Thiền Sư: “Có Thiền chẳng thể không có Tịnh Độ, nhưng có Tịnh Độ lại chẳng bắt buộc phải có Thiền”. Hễ gặp cảnh là bị trần lao vương vấn, chẳng giữ nổi tịnh cảnh, chẳng trừ được vọng tưởng, chẳng thể nhất tâm, bồi hồi lo lắng mãi đến nay, cứ nhọc nhằn chán ghét, ưa thích mãi.

Nay được đọc tác phẩm Tứ Đại Yếu Quyết của đại sư Luyến Tây, tôi hoan hỷ, hớn hở khác nào kẻ nghèo vớ được của báu. Trước kia, đại sư Luyến Tây đã viết hai tác phẩm Tịnh Độ Tùy Học và Tịnh Nghiệp Thống Sách, trong đó có nêu thí dụ đứa bé té xuống nước gào lên gọi mẹ, thật giống với tình cảnh của tôi. Trong sách này, Đại Sư bảo chẳng cần phải đạt tịnh cảnh, chẳng cần trừ vọng tưởng, chẳng cầu nhất tâm thì thật đúng là quy tắc trọng yếu để chỉ lối cho kẻ mê, là thuốc hay trị bịnh! Pháp nhũ thấm đẫm không đâu chẳng được nhờ ơn!

Tôi thường thấy chúng sanh cõi Sa Bà mộng tưởng điên đảo, trần lao dính vướng, lưu chuyển các nẻo, nhận giặc làm con, chợt gặp đại thiện tri thức dạy cho pháp Niệm Phật; mới niệm một ngày đã tự nhủ: “Mình nhiều vọng tưởng, mình tán loạn quá!” Chao ôi! Cái vọng mà mình vốn chẳng biết ấy giờ đây mới biết, cái loạn vốn chẳng hay đó giờ đây mới hay thì sao chẳng từ ngay cái tâm tự nhận biết ấy mà nhắc mình dùng sức niệm Phật để chế ngự, bắt đầu ngay từ chỗ ấy mà hạ thủ công phu! Niệm niệm chẳng đoạn chuyển vọng thành chơn, biến loạn tâm thành nhất tâm, chí viên chí đốn, không hai, không ba. Dẫu cho sáng nghe tối chết ắt cũng được thấy Phật khai ngộ! Nhược bằng cứ nại cớ vọng loạn để rồi cả một đời biếng nhác, thối thất thì khác nào kẻ đã đến núi báu lại bỏ về, lại cũng như kẻ đã được hạt châu buộc vào vạt áo chợt quăng bỏ đi, há chẳng rất đáng buồn ư? Chẳng đáng tiếc quá lắm ư?

Một tấc lòng thành rỏ máu của đại sư Luyến Tây, câu nào cũng chơn thật. Tôi biết là ai đọc đến sách này cũng đều sẽ hoan hỷ, sẽ tin nhận giống như tôi vậy.

Mùa Thu năm Quang Tự thứ bảy, tháng Bảy, Phúc An học nhân Châu Phước Thuyên viết lời tựa

Bốn yếu quyết lớn của việc niệm Phật là:

1. Chẳng tham tịnh cảnh.

2. Chẳng tham cứu câu “người niệm Phật là ai?”

3. Chẳng trừ vọng tưởng

4. Chẳng cầu nhất tâm.

Chỉ cốt chí thành khẩn thiết, mỗi ngày hạn định số câu niệm Phật nhiều ít, niệm cho đến chết thì nhất định sẽ vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Cần biết rằng mỗi ngày hạn định số câu niệm Phật nhiều hay ít, rồi niệm cho đến chết thì đấy chính là chí thành, khẩn thiết, mới có thể báo đáp ân sáu phương chư Phật đã khuyên lơn, khen ngợi, hộ niệm; báo đáp ơn đức Bổn Sư Thích Ca thuyết pháp trong đời ác, báo ân Phật A Di Đà đại nguyện phổ độ. Nay nếu người niệm Phật không có bốn yếu quyết này thì nhất định sẽ chẳng niệm Phật thành công.

Nếu tham tịnh cảnh thì nhất định sẽ coi sự nhẹ nhàng, an vui trong khi tịnh tọa là kỳ đặc, cực lực coi chuyện trì danh là tầm thường. Nếu tham cứu câu “người niệm Phật là ai?” thì nhất định sẽ coi chuyện khai ngộ, thông minh mới là kỳ đặc, xem chuyện thấy Phật vãng sanh là tầm thường. Hễ trừ vọng tưởng thì sẽ nhất định coi biệt pháp xảo niệm là kỳ đặc, xem chuyện ròng rặt niệm Phật ghi số là chuyện tầm thường. Còn nếu cầu Nhất Tâm thì nhất định sẽ coi nhất tâm bất loạn là kỳ đặc, xem chuyện mở miệng tán niệm là chuyện tầm thường. Lấy chánh làm tà, lấy sai làm đúng, chẳng phải là điên đảo quá mức hay sao? Bốn căn bịnh lớn ấy hễ phạm phải đôi chút ắt sẽ khó vãng sanh.

Nói “chẳng cầu nhất tâm” ắt sẽ có kẻ nghi ngờ: “Nhất tâm bất loạn là giáo thuyết dạy trong kinh Di Đà. Tán tâm niệm Phật là điều bị tổ sư quở trách, sao lại bảo là lấy chánh làm tà, lấy sai làm đúng?”

Xin đáp: “Đáng tiếc là ông chưa thường niệm Phật lâu ngày. Nếu thường niệm Phật lâu ngày thì ắt sẽ biết là nhất tâm bất loạn quyết định là do tán tâm niệm Phật mà thành, lẽ đâu lại coi là chuyện tầm thường! Nếu đã chẳng tán tâm niệm Phật từ trước thì làm sao thành tựu nổi nhất tâm? Nếu ai quả thực có thể thường tán tâm niệm Phật lâu ngày chẳng lui sụt thì sẽ tự nhiên thành tựu nhất tâm.

Ví như nho sĩ có mấy ai thành tựu được ngay tài văn chương, chẳng mấy ai là không phải đọc sách trước đã. Như vậy chẳng phải là lấy chánh làm tà, lấy sai làm đúng hay sao? Chẳng đọc sách trước thì làm sao kết thành tài văn chương; cho nên phải chịu đọc sách trước đã thì mới thành tài văn chương được nổi!

Ví như học nghề phải từ bỡ ngỡ cho đến khi thuần thục, hễ thuần thục rồi thì mới thành khéo. Không ai là chẳng phải chịu học nghề trước rồi mới thành thợ khéo sau!

Tán niệm với số câu nhất định mà còn chẳng chịu học thì sao mà thành tựu nổi nhất tâm bất loạn cho được! Tu học như vậy thì khác gì cây không rễ lại muốn tươi tốt, chim không cánh lại muốn bay được! Xin hãy suy nghĩ kỹ càng, xin hãy suy nghĩ kỹ lưỡng!

Tôi từng thấy nhiều vị thầy khác cứ đem chuyện Nhất Tâm Bất Loạn làm nản chí không ít kẻ học nhân, cứ bảo họ đời này nếu chẳng đạt được nhất tâm thì đừng mơ tưởng Tây Phương nữa. Đó đều là vì thuyết pháp nhưng chẳng biết sự dễ, việc khó vậy! Tán tâm niệm Phật là dễ, nhất tâm là khó. Bỏ cái dễ lấy cái khó há chẳng phải là bàn xằng hay sao?

Chẳng trừ vọng tưởng là vì vọng tưởng chính là pháp thuộc về ý, bậc thánh nhân đã đạt quả vị còn khó trừ được, huống hồ là kẻ phàm phu làm sao có thể trừ được vọng tưởng ngay từ đầu nổi? Vì thế tôi có bài kệ như sau:

Cảm Phật thâm ân, tụng Phật danh,

Bất tu diệu quán, bất tham tâm

Nhậm bằng ý địa đa tư tưởng

Thệ đảo luân châu động khẩu thần

(Tạm dịch:

Cảm Phật ân sâu, niệm Phật danh

Chẳng cần diệu quán, chẳng tham Thiền

Mặc cho ý khởi bao tư tưởng

Thề lần xâu chuỗi, niệm liên miên)

Cần phải biết rằng: Phàm phu tu hành hoàn toàn nhờ vào thân, khẩu, ý chí thành thì tự nhiên công phu sẽ chẳng luống uổng! Bởi thế, sách Trực Chỉ viết:

“Nếu có thể dốc trọn thân miệng mà niệm thì chẳng cần biết là tán niệm hay không, chỉ cốt đừng gián đoạn thì sẽ tự có thể đạt được Nhất Tâm, mà cũng có thể gọi là Nhất Tâm. Chỉ lấy việc thực hành chẳng thôi nghỉ làm chừng, cho nên chẳng phải lo tâm tán loạn chi hết. Xưng danh là khẩu nghiệp thanh tịnh, lần chuỗi là thân nghiệp thanh tịnh, tâm ghi nhớ số lần niệm chính là ý nghiệp thanh tịnh; đích xác là tam nghiệp thanh tịnh. Thật là đại pháp môn cực viên đốn, cực thẳng tắt vậy!”

Bởi thế, các vị Thiện Đạo, Vĩnh Minh cực lực nhấn mạnh việc ghi số. Cả hai vị Tổ đều là hóa thân của Phật Di Đà nên quyết phải lấy lời dạy của hai vị làm căn cứ vậy!

Ta nên biết rằng một pháp môn Trì Danh: xét về công năng thì chú trọng ở việc mang theo hoặc chướng đi vãng sanh, xét về địa vị thì đặt nặng vấn đề “hoành siêu” (vượt ngang ra khỏi tam giới). Sáu phương chư Phật, Bổn Sư Thích Ca cùng cạn lời khuyên nên tin tưởng pháp môn Tịnh Độ chính là vì lẽ này, mà nói chung cũng là nhờ vào đại nguyện phổ độ của đức Di Đà! Chúng sanh đời mạt chướng nặng tâm loạn muốn được ngay trong đời này thoát khổ mà lại bỏ pháp Trì Danh ghi số thì quyết sẽ không còn môn nào nữa!

Ngoài ra, các pháp vượt tam giới theo chiều dọc khác (thụ siêu) đều cần phải đoạn sạch tham, sân thì mới hòng liễu sanh thoát tử. Vì vậy, nhà Thiền nói: “Hễ còn mảy may nghĩ nhớ thì thành nghiệp nhân của tam đồ”; đó là bởi tự lực khó thành vậy! Tôi từng thấy các vị sư khác khinh người niệm Phật, nói: “Lúc ngươi niệm Phật là có vọng tưởng, cho nên chắc chắn là vô dụng!” Tiếc là những kẻ học đạo ấy chưa lãnh hội nổi yếu chỉ của Tịnh Tông nên chẳng biết đối đáp cách nào. Tôi bèn hỏi ngay:

“Ông chẳng niệm Phật thì có vọng tưởng hay không?” Đáp: “Không vọng tưởng”.

Tôi lại hỏi: “Nếu ông đã không có vọng tưởng thì không niệm Phật sẽ có ích gì không?”

Họ không đáp được. Tôi liền bảo:

“[Đối với người] chẳng niệm Phật, nếu đã không có vọng tưởng thì niệm Phật thật chẳng có công dụng gì. Ví như trong đêm tối om, nếu không có vầng trăng sáng thì không có đám phù vân cũng chẳng hề gì!

Đối với người niệm Phật còn có vọng tưởng thì niệm Phật thật sự có công dụng lớn. Ví như giữa ban ngày, do vầng thái dương rực rỡ nên dẫu có tầng tầng phù vân cũng chẳng ngăn trở được ánh mặt trời chiếu tỏa khắp nơi, khiến cho người trong khắp đại địa đều được thọ dụng.

Bởi thế, ngài Linh Phong mới nói: “Tin sâu xa, nguyện khẩn thiết mà niệm Phật thì ngay trong lúc niệm Phật nếu như tâm có nhiều vọng tưởng thì đấy chính là Hạ Phẩm Hạ Sanh. Tuy là Hạ Phẩm Hạ Sanh nhưng cũng chẳng trở ngại chi chuyện được ở cùng một chỗ với các bậc thượng thiện nhân, cùng thọ hưởng pháp lạc”, đấy há chẳng phải là công dụng lớn lao hay sao?

Vì vậy, tôi có bài kệ như sau:

Nhất cú Di Đà pháp trung vương

Tạp niệm phân phân dã bất phương

Vạn lý phù vân già hách nhật,

Nhân gian xứ xứ hữu dư quang

(Tạm dịch:

Một câu Di Đà vua vạn pháp

Tạp niệm rối bời chẳng trở ngại

Muôn dặm phù vân che Thái Dương

Chốn chốn nhân gian vẫn rạng ngời!)

Lại có kệ rằng:

Tán loạn trì danh đại hữu công

U đồ mông chiếu tất giai thông

Mạc linh Phật nhật Tây sơn lạc

Na phạ mê vân bách lý trùng

(Tạm dịch:

Tán loạn trì danh công lớn thay

U đồ được chiếu thảy đều khai

Đừng cho Phật nhật chìm sau núi

Nào sợ mây mê trăm dặm dài)

Người nhiều vọng tưởng mà chịu ghi số niệm Phật thì nhất định là hạng tín nguyện kiên cố nên sẽ quyết định vãng sanh, đấy chính là đại nhân duyên “nhiều thiện căn, phước đức”. Kẻ không niệm Phật dẫu bảo là không có vọng tưởng, nhưng nào có phải là không vọng tưởng mà chính là suốt cả toàn thân đều là vọng tưởng mà chẳng tự biết đó thôi!

Tiếc là không ít người lầm lạc, chẳng lãnh hội nổi giáo nghĩa “nhất tâm bất loạn” của kinh Di Đà nên lắm kẻ niệm Phật bị thối thất. Ý kinh dạy: Chỉ cốt một dạ trì danh, chẳng bị tham, sân, vọng tưởng nhiễu loạn thì đấy chính là Nhất Tâm Bất Loạn; chứ kinh chẳng dạy ta phải đoạn sạch vọng tưởng thì mới được gọi là Nhất Tâm Bất Loạn.

Nếu ai đã đoạn sạch vọng tưởng thì xét về địa vị, người ấy đã phải là bậc A La Hán. Từ ngàn xưa đến nay, các bậc đại tổ sư có mấy vị đã chứng đắc được như thế? Đạt được đến địa vị ấy thì nhiều vị được liễu sanh thoát tử, toàn là cậy vào nguyện lực rộng sâu của chính mình nên mới có thể mang theo hoặc chướng đi vãng sanh, chẳng hạn như đại sư Trí Giả là một minh chứng. Đối với bậc đã thuộc vào địa vị Ngũ Phẩm thì mang theo nghiệp đi vãng sanh còn dễ hiểu được, chứ còn như kẻ phàm nhân hiện thời: nghiệp chướng quá nặng, công hạnh quá cạn thì làm sao đoạn sạch vọng tưởng cho nổi?

Phổ Hiền Bồ Tát dạy người phát nguyện: “Nguyện con lúc lâm chung, trừ sạch các chướng ngại”;đại sư Từ Vân dạy người phát nguyện: “Nguyện lúc mạng sắp dứt, tâm chẳng bị điên đảo”. Đấy toàn là lúc bình thời niệm Phật chẳng hề cầu không vọng tưởng vậy. Nay sao ta lại chẳng chịu khuyên người khác trước hết hãy niệm Phật cho nhiều, lại cứ một bề bức bách người khác phải trừ sạch vọng tưởng trước đã? Nhận đầu là đuôi, điên đảo quá sức!

Kinh dạy: “Nếu ông chẳng thể niệm đức Phật kia thì hãy nên xưng A Di Đà Phật. Chí tâm như thế khiến cho chẳng ngớt tiếng, hễ đầy đủ mười niệm thì liền được vãng sanh”. Nếu tâm chẳng thể niệm nổi (niệm ở đây là quán tưởng tịnh cảnh và Phật thân theo các pháp quán đã dạy trong Quán kinh) thì tâm ấy đã tán loạn đến cùng cực. Miệng xưng mười niệm mà được vãng sanh chính là mang theo hoặc nghiệp đi vãng sanh. Bởi thế, ngài Tây Trai mới đề thơ như sau:

Hồn phi tâm tán loạn

Phật hiệu tội tiêu dung

Liên thước như sơ nhật

Tây thăng Cực Lạc cung

(Tạm dịch:

Hồn bay, tâm tán loạn

Nhờ Phật hiệu tội tiêu

Sen sáng mặt trời mọc.

Về Tây, ngự Cực Lạc)

Kinh còn dạy: “Đời Mạt Pháp ức ức người tu hành, nhưng hiếm có một ai đắc đạo. Chỉ có ai nhờ vào niệm Phật thì đều được độ thoát”. Đời Mạt Pháp ức ức người tu hành nhưng hiếm có một ai đắc đạo chính là chỉ người hiện thời vọng tưởng rối bời; còn “chỉ có ai nhờ vào niệm Phật thì đều được độ thoát” chính là kẻ mang theo hoặc chướng đi vãng sanh. Nếu thật sự phải đoạn sạch vọng tưởng mới gọi là Nhất Tâm Bất Loạn, mới được vãng sanh Tây Phương thì làm sao nuốt cho trôi đạo lý trong câu kinh vừa dẫn trên đây? Ta mới thấy là chúng sanh đời mạt nghiệp chướng quá nặng, mà công năng cứu đời của pháp này càng rõ ràng vậy; thậm chí cậy vào đại nguyện của Phật Di Đà gia bị nên chúng sanh mới có thể mang nghiệp hoặc đi vãng sanh nổi! Âu cũng là do chúng sanh đã kết duyên sâu nặng cùng đức Di Đà.

“Định số niệm Phật, chẳng trừ vọng tưởng” giống như khi bị giặc cướp công thành, chỉ cốt bên trong giữ chắc không suy suyển thì giặc sẽ tự nhiên tan lui; chứ chẳng cần phải dạy người phải trừ tan giặc cướp trước! Nếu phải trừ giặc trước thì chỉ e do nội lực chẳng đủ nên còn bị mắc hại là đằng khác! Cũng giống như thế, người niệm Phật phải trừ vọng tưởng trước thì càng trừ, vọng tưởng càng nhiều.

Xin phụng cáo cùng bậc hữu duyên: Chỉ cốt lập chí quyết định, ghi số trì danh, chẳng quản là vọng tưởng hay không vọng tưởng. Cần phải biết là pháp môn tu hành có pháp ngang, pháp dọc. Các tông khác thoát tam giới theo chiều dọc, phải đoạn vọng tưởng thì mới được thành. Tịnh tông vượt ngang, vẫn có thể mang theo hoặc nghiệp đi vãng sanh. Bởi vậy, người niệm Phật chẳng luận là tán loạn nhiều hay ít, chỉ cốt tin sâu, nguyện thiết sẽ quyết định vãng sanh! Mang theo hoặc nghiệp là Ngang, đoạn vọng là Dọc. Bỏ Ngang chọn Dọc chẳng phải là trái nghịch nghĩa lý lắm ư?

Chẳng tham cứu câu “người niệm Phật là ai?” là như trong các kinh có dạy: “Tâm niệm Phật thì tâm là Phật; tâm chẳng niệm Phật thì tâm chẳng phải là Phật”. Kinh cũng dạy: Tâm này làm Phật, tâm này là Phật. Tâm này chẳng làm Phật thì tâm này chẳng là Phật. Người niệm Phật hiểu phân minh cái tâm bổn lai của chính mình, hiểu: niệm Phật A Di Đà ở phương Tây là nương cậy vào Phật Di Đà ở phương Tây để hiển lộ cái tâm bổn lai của chính mình. Trong niệm niệm, tâm ta hướng về Phật; trong niệm niệm Phật hướng đến tâm ta; tâm lẫn Phật hệt như nhau, tâm và Phật cùng một thể: cảm ứng đạo giao chẳng thể nghĩ bàn! Bởi thế, sách Yếu Giải viết:

“Rời lìa cái tâm Vô Lượng Quang Thọ nhất niệm hiện tiền thì không còn chỗ nào để có danh hiệu A Di Đà Phật, mà lìa ngoài danh hiệu A Di Đà Phật thì không còn biết nhờ vào đâu để chứng triệt để được cái tâm Vô Lượng Quang Thọ nhất niệm hiện tiền được nữa!”

Khi niệm Phật mà còn thắc mắc là ai đang niệm thì chính là trên đầu chồng thêm một cái đầu nữa, đang cưỡi lừa còn đi kiếm lừa. Do đó, ngài Linh Phong mới quở: “Cứ cho tham thoại đầu là kỳ đặc, niệm Phật là tầm thường; vứt châu Như Ý, tranh nhau ngói gạch, thật đáng thương thay!”

Đại sư Kiên Mật nói: “Lúc kiếp trược hưng thạnh, chúng sanh cấu chướng nặng nề, đừng vừa trì danh vừa tham thoại đầu. Tham kèm thêm thoại đầu thì sóng Trược Trí càng trào dâng, nhất định sẽ khởi lên tà kiến!” Đấy đều là những lời cứu cấp! Nếu như chẳng tin ắt sẽ dứt mất huệ mạng, ắt đọa tam đồ chịu khổ vô tận, trái nghịch chư Phật!

Xin chớ nghe lời các thầy khác khiến cho câu thoại đầu chữ “Ai” đó phá nát tâm bi triệt để của đức Phật ta và pháp môn đại phương tiện Chấp Trì Danh Hiệu. Kẻ tham thoại đầu đã tham chẳng đến nơi mà niệm cũng chẳng khởi. Ví dù có tham cứu được đến nơi đi nữa cũng vẫn là quỷ giữ thây, hễ vô minh vừa động đôi chút đã thiêu cạn nước cả bốn đại hải; chẳng bằng kẻ chẳng tham thoại đầu, trong mỗi niệm đều biết thẹn hổ, chuyên niệm A Di Đà, chóng thoát khỏi tam giới.

Đại sư Kiên Mật dạy: “Tịnh Độ chẳng thể lẫn với Thiền cơ. Ý kiến mới trái nghịch đôi chút thì cả hai môn đều bị phá!” Quả nhiên, quả nhiên! Niệm Phật là đường thẳng, tham câu thoại đầu chữ “Ai” là đường cong. Bỏ đường thẳng đi theo đường cong thì chẳng phải là đui mù hay sao? Tôi có những bài kệ khuyên các vị đồng học như sau:

Tổ sư khuyến nhữ mạc tham thùy

Định yếu tham thùy tất khiết khuy

Ấu tử bất thính từ phụ giáo

Tương thâu tha bảo phạm vương truy

(Dịch ý: Tổ sư khuyên ngươi đừng tham cứu câu “Người niệm Phật là ai?” Nếu cứ tham cứu sẽ bị thiệt thòi. Trẻ nhỏ chẳng nghe lời dạy của từ phụ cứ toan trộm lấy của báu của người khác sẽ bị vua truy bắt)

Phật danh bổn xuất tự tâm điền

Cánh vấn thị thùy thực khả liên

Bảo tạng phân minh thân tự đắc

Tái hành cầu khất tức si điên

(Phật hiệu phát xuất tự tâm điền

Còn hỏi là ai thật đáng thương!

Tạng báu phân minh mình tự được

Lại còn xin xỏ, quá khùng điên!)

Thảng ư Tịnh Độ thực vô duyên

Cánh khứ tham thùy diệc bất thiên

Chỉ khủng“thùy” tự tham bất triệt

Tử vương nhất đáo tiện mang nhiên

(Nếu như Tịnh Độ thật vô duyên

Dẫu có tham Thiền cũng chẳng nên

Chỉ sợ chữ “ai” tham chửa thấu

Tử vương đã tới, dạ kinh phiền)

“Thùy” tự phân minh thị trực đề

Lãn xưng Phật giả tối tương nghi

Đạt Ma thân giáng nguyên nhân thử

Chỉ phạ kim nhân bị quỷ mê

(Dịch ý: Chỉ tham cứu phân minh câu thoại đầu chữ “Ai” (tức là câu “Ai là người niệm Phật”) thì đó là cách tốt nhất dành cho những người lười niệm Phật. Tổ Đạt Ma đích thân thị hiện nơi Đông Độ cũng là do nguyên nhân này, chỉ sợ người tham cứu bị phiền não làm mê hoặc mà thôi!)

Dẫu có bàn luận Bát Nhã cả ngàn lần thì tính nóng vẫn khó dằn nên tôi mới làm những bài kệ như vậy để nhắc nhở những người cùng hạnh; đột nhiên có kẻ khác trách tôi thiếu đạo lý vì: người xuất gia mà nóng nảy thì coi sao được? Tôi đã là Phật tử thì dĩ nhiên phải thuận theo lời Phật dạy, nếu nghe có kẻ chống báng lời Phật làm sao không nổi nóng cho được! Pháp môn Niệm Phật phổ độ bị một câu thoại đầu chữ “Ai” đó cản trở thì ngay đến các vị tổ sư của Tịnh Tông cũng nổi nóng nữa là! Bởi vậy, trong đời mạt này mới có bao nhiêu là sách vở được lưu truyền để quở trách những kẻ tà Thiền hoặc là để phá những thói tệ của đại chúng. Nếu như chẳng nổi nóng thì Tịnh Tông sẽ bị chà sát đất, chúng ta cùng chúng sanh sẽ vĩnh viễn không có cách thoát khổ. Bởi thế, tôi mới thỉnh sư Thông Trí chứng minh cho tôi. Ngài mở rộng lòng đại từ bi, viết tiếp thêm mấy bài kệ như sau:

Trì danh bổn thị Thích Ca tuyên,

Hà khổ tham “thùy” bối Phật ngôn

Mạc vị tham thùy kỳ đặc sự

Ty hào hệ niệm ác duyên khiên

(Trì Danh là do chính đức Phật Thích Ca dạy ra, sao lại phải mất công tham câu thoại đầu chữ “Ai” để đến nỗi trái nghịch lời Phật. Đừng có bảo tham thoại đầu câu ấy mới là kỳ đặc; hễ có mảy may ý niệm trói buộc thì sẽ bị ác duyên lôi kéo!)

Thanh Triết Công lão Tông môn tượng

Tham thoại thiền tư tứ thập niên

Tử hậu nhưng nhiên sanh phú quý

Chư quân hà bất tế tư nhiên

(Ngài Triết Công đời Thanh là bậc long tượng trong nhà Thiền, từng tham thoại đầu, tu Thiền suốt bốn mươi năm, chết đi vẫn bị sanh vào nhà phú quý! Sao quý vị chẳng nghĩ kỹ cho?)

Di Đà thùy thủ lập hoa trì

Tàm quý si nhi do bất tri

Cánh dục tham “thùy” sanh Tịnh Độ

Khủng cô Phật nguyện tự hồ đồ

(Phật Di Đà đứng xòe tay [tiếp dẫn người vãng sanh] bên ao hoa sen. Thẹn cho kẻ si mê đã chẳng hay biết, lại còn toan lấy việc tham câu thoại đầu chữ “Ai” để vãng sanh Tịnh Độ. Chỉ sợ làm như vậy thì là đã cô phụ đại nguyện của Phật vì tự mình hồ đồ [mà chẳng được vãng sanh])

Cùng tử phiêu bồng lịch hữu niên

Y châu chỉ xuất thượng mang nhiên

Quy gia chánh thị Trì Danh lộ

Mông đổng thiền hòa nhưng dục “thùy”!

(Đứa con đói nghèo phiêu bạt đã nhiều năm, đến khi có người chỉ cho hạt châu đeo nơi vạt áo vẫn cứ ngơ ngác. Đường để về được đến nhà chính là con đường Trì Danh, nhưng kẻ học Thiền u mê vẫn cứ muốn tham cứu công án chữ “Ai”)

Chẳng tham tịnh cảnh vì tịnh cảnh chính là pháp thuộc về Tứ Thiền, Bát Định; đó là những pháp Thiên Tiểu. Nếu người niệm Phật tham đắm tịnh cảnh thì chính là đã quay lưng với Đại Thừa để hướng theo Tiểu Thừa, bỏ lực dụng Diệu Hữu để nhận lấy cái thể Thiên Không, có đáng gọi là kỳ đặc đâu? Có khác chi chỗ nước tù đọng chẳng thể là nơi rồng ẩn náu; còn trong cảnh giới Đại Thừa thì toàn thể đại dụng nằm ngay trong một câu A Di Đà mênh mông bát ngát như là biển cả, không có con rồng nào là chẳng thích sống trong ấy! Giáo lý phân minh như thế không cần biện luận nữa!

Tôi hay nghe các vị thầy khác thường khai thị vào lúc Chỉ Tịnh trong khi niệm Phật như sau: “Đây là dấu hiệu tốt, ai nấy nên chú tâm quán sát kỹ”. Coi chuyện không cần thiết là kỳ đặc rồi bỏ lửng câu niệm A Di Đà Phật; do suy nghĩ lầm lạc nên hương chẳng thèm thắp, Phật chẳng thèm niệm, thật là đáng thương thay! Niệm Phật nhiều ngày chẳng coi vào đâu, mới dưỡng tịnh đôi chút đã khen là hay, chẳng phải là đã trái nghịch ý chỉ “ChấpTrì Danh Hiệu, Nhớ Phật, Niệm Phật” kinh đã dạy hay sao?

Chỉ Tịnh trong lúc Niệm Phật cũng chỉ giống như khi đi đường đã lâu, thấy mỏi mệt bèn tạm nghỉ mà thôi. Nếu coi đó là điều hay thì chẳng phải là đã cô phụ đức từ phụ Di Đà suốt cả ngày mong ngóng chúng ta trên đài sen hay sao? Khai thị như thế thì Thiền và Tịnh chẳng phù hợp nhau, cả hai pháp môn đều bị phá tan cả. Đáng tiếc là pháp môn thắng dị “vạn người tu vạn người vãng sanh” bị biến thành pháp hắc ám giường đồng, cột sắt! Xưng danh là động, ngồi yên là tịnh, bỏ động giữ tịnh chẳng phải là bịnh tà hay sao?

Nếu như đại chúng chẳng chê bỏ lời tôi thì xin nguyện cùng trừ bốn bịnh, cùng học cách ghi số niệm Phật của các vị Thiện Đạo và Vĩnh Minh: mỗi ngày niệm một vạn câu hoặc là mấy vạn, tận lực mà hành thì nhất định sẽ vãng sanh. Kẻ hậu học Cổ Côn này cảm kích bạn bè đã cực lực hộ trì khiến cho việc khắc kinh Di Đà lên đá cũng như các tâm nguyện khác được hoàn thành nên mới soạn sách này để tỏ bày chí nguyện phá sạch bốn bịnh. Vì thế, vào một ngày mùa Thu năm Quang Tự thứ bảy, tại chùa Hộ Quốc, nơi viện Di Đà, kính đốt bốn mươi tám lọn hương trên cánh tay để cúng dường Phật A Di Đà, chí tâm phát nguyện:

- Nguyện cho cuốn sách tầm thường này của con được lưu truyền khắp nơi chẳng dứt, diệt trừ tội khiên nhiều đời của con, đoạn trừ bốn thứ nghi hoặc của người đời, ai nấy y theo sách này tu hành đều chóng được viên thành Tịnh nghiệp. Giả sử có những kẻ thấy nghe chẳng tin thì cũng nguyện cho họ cùng được sanh về Lạc Quốc.

Nguyện đem công đức này hồi hướng, trên thì nguyện cho: Thánh thọ vô cương, thường hưởng phước lộc; dưới thì nguyện nhân dân an vui, vĩnh viễn xa rời tai ách, lại nguyện cho tứ ân tam hữu pháp giới chúng sanh cùng sanh Cực Lạc. Ngửa mong những vị đồng học hiện tiền, thiện nam tín nữ, hết thảy những ai hữu duyên chớ nề bỉ lậu, cùng nhiếp thọ cả. Lại nói kệ rằng:

Tôi ở trong luân hồi

Chịu khổ chẳng tính nổi

Nay gặp Đại Pháp Môn

Quyết định dốc hết sức

Ngày niệm sáu vạn câu

Mặc kệ vọng tưởng loạn

Niệm đến chết làm hạn

Nhờ Phật đoạn vọng tưởng

Sanh biên địa Cực Lạc

Hoặc dự vào hạ phẩm

Đều được liễu sanh tử

Không còn tám khổ nạn

Xin khuyên các thiện hữu

Nên sớm hiểu Niệm Phật

Đừng tham duyên thế gian

Từ tối lại vào tối

Tôi nhớ lúc tại gia

Làm lắm việc ngỗ nghịch

Chẳng nhờ các thâm ân

Ắt sẽ đọa địa ngục

Vì vậy, khởi chơn tâm

Liều mạng khen Tịnh Độ

Khen mà được người nghe

Diệt tội con khi trước

Phật luôn đại từ bi

Khiến con hết ngu bướng

Chưa chứng đắc biện tài

Thuyết pháp như rồng, hổ

Để báo các ân sâu

Để cứu tam đồ khổ

Nếu như chẳng vừa lòng

Đành đợi được bổ xứ

Ở trong cõi Tây Phương

Con cảm ân đại chúng

Được mãn nguyện Thạch Kinh (khắc kinh trên đá)

Vì thế soạn sách này

Để đáp tạ, lễ hiến

Kính nguyện người hành theo

Chớ đừng cải biến nữa

Ắt sanh về Tây phương

Sớm gặp mặt Di Đà

Con trong lúc giải thất ¹

Cực lực cạn lòng viết

Nhờ Phật lực gia hộ

Soạn thành Tứ Yếu Quyết

Đại cư sĩ Phúc An

Viết tựa và giúp in

Phổ nguyện người thấy nghe

Đồng sanh cõi Cực Lạc

Ai cáo các đồng học

Thương tấm lòng của tôi

Xin chớ có xem thường

Quyển Tứ Yếu Quyết này

Nếu con nói dối trá

Lôi hỏa ắt thiêu thân

Nếu thật hợp ý Phật

Lâm chung quyết vãng sanh

Thiền Tịnh Giảng Hòa

Niệm Phật Tứ Đại Yếu Quyết là bản cảnh sách dành cho người niệm Phật, nhưng vì có bậc Thiền giả tưởng lầm tôi phá Thiền nên đâm ra khích bác. Bởi vậy, tôi chẳng quản mình ngu tối lại soạn ra những bài kệ giảng hòa giữa Thiền và Tịnh để xoa dịu lòng người, mong người đọc biết được là chê trách hay khen ngợi chỉ là do đối theo căn cơ mà đề cao pháp môn này hay hạ thấp pháp môn khác; chứ còn trong các pháp môn, thật ra chẳng có pháp nào là cao hay thấp cả.

Đối với người nhờ Thiền mà được lợi ích thì Thiền là cao; đối với kẻ nhờ Tịnh mà được lợi thì Tịnh là cao. Mọi người chẳng cần phải nhọc lòng, ai nấy đều có thâm ân phải tự báo đáp cả.

Thiền và Tịnh vốn chẳng hề có cao hay thấp. Cao hay thấp thực ra là do thích ứng với căn cơ; giống như trong các thứ thuốc, thuốc nào chẳng trị được căn bịnh thì thuốc đó là dở. Thử hỏi những bậc tu tập đã lâu trong các tông thì trong hiện thời, pháp nào là thích ứng với căn cơ nhất? Theo như tôi thấy thì vẫn là Tịnh Độ vì tới giờ vẫn thường nghe có người được vãng sanh Tây Phương.

Nếu ai chỉ niệm A Di Đà Phật thì gọi là Vô Thượng Thâm Diệu Thiền. Đời Mạt Pháp tu hành hoàn toàn nhờ vào pháp này, kinh Đại Tập đã dạy như vậy (Bảo “Niệm Phật chẳng phải là Thiền” thì chẳng phải là hạng hiểu biết quá nông cạn hay sao?)

Đối với người nhờ Thiền mà được lợi ích thì Thiền là cao; bởi thế phải khăng khăng báo đáp ân đức: tọa Thiền, giảng Thiền và đả phá Tịnh Độ, không gì là chẳng lấy việc quét sạch mọi chấp trước làm đầu (Do vậy, ngài Chí Công mới có lời chê: “Kẻ ngu mới thích vãng sanh Tây Phương”; Triệu Châu mới có câu gièm: “Niệm Phật một tiếng, súc miệng bảy ngày”)

Đối với người nhờ Tịnh mà được lợi ích thì Tịnh là cao; cho nên bèn gấp rút xưng danh hiệu Phật. Do vì căn cơ hiện thời là căn cơ Tịnh Độ cho nên hoặc là khen ngợi Tịnh Độ hoặc là chê trách việc chung cục của người Tu Thiền (như tổ Liên Trì có lời than về chuyện ngài Triết Công sau khi tỏ ngộ, hậu thân lại mê; tổ Ngẫu Ích bình luận về những cái hại của kẻ tu Thiền trong hiện tại).

Đức Thích Ca thuyết pháp, pháp môn nào cũng diệu, ai dám nói pháp môn nào chẳng diệu ắt sẽ mắc quả báo. Vì căn cơ của chúng sanh hiện thời nên dù tôi chẳng khen ngợi Thiền thì tổ Đạt Ma cũng chỉ cười hà hà mà thôi!

Đạt Ma Tổ Sư trực chỉ nhân tâm, không lời dạy nào là chẳng cốt để người đời được liễu sanh thoát tử. Tôi chỉ khen mỗi pháp Niệm Phật thì cũng không gì là chẳng mong người ta được liễu sanh tử! Hơn nữa, pháp này nhuần khắp ba căn, sáu phương chư Phật cùng khen ngợi thì Tổ chẳng lớn tiếng cười ha ha hay sao?

Chỉ xin mọi người “dĩ hòa vi quý”, dù Thiền hay Tịnh, dù hạ thấp hay đề cao, không gì là chẳng do tâm lợi sanh, do chí nguyện hoằng pháp, chỉ cốt phù hợp với từng người mà thôi! Người tu Thiền nên cực lực hoằng dương Thiền, người tu Tịnh nên cực lực hoằng dương Tịnh Độ, dẫu có nêu ra những thuyết đả phá hay xiển dương đi nữa thì cũng chỉ là để khiến cho người ta chuyên tu một pháp mà thôi. Trong pháp môn, vốn nào có đúng hay sai!

Nếu chẳng chuyên nhất một pháp thì Thiền cũng khó mà Tịnh cũng khó; thậm chí trong các tông khác, nếu chẳng chuyên nhất thì cũng là đại nạn. Do vậy, tôi lại nói kệ rằng:

Dĩ ngã Viên Giác tâm

Niệm bỉ Di Đà Phật

Trượng bỉ Di Đà Phật

Hiển ngã Viên Giác tâm

Tâm, Phật đô hữu công

Thiền, Tịnh câu hữu ích

Nguyện quân tử tế tưởng

Thị phi tự nhiên diệt

(Dùng tâm Viên Giác mình

Để niệm Phật Di Đà

Nhờ đức Phật Di Đà

Hiển hiện tâm Viên Giác

Tâm, Phật đều có công

Thiền, Tịnh cùng có ích

Xin hãy suy xét kỹ

Thị phi tự nhiên hết)

Thạch kinh viên mãn hận tâm tự sách

(Viên mãn việc khắc kinh trên đá xong, bi cảm, hối hận tự nhắc nhở)

Mùa Thu năm Quang Tự thứ tư, Cổ Côn tôi tuân lời khuyên mời của các vị thiện hữu đứng ra lo liệu việc khắc kinh Di Đà lên đá. Việc này vốn do pháp sư Diệu Nhiên đứng đầu, nhưng do ngài quy Tây quá gấp nên chưa thể hoàn thành nổi. Ai nấy phải mò mẫm tự lo liệu. Cổ Côn tôi chỉ có một thân mà việc gì cũng đến tay, may nhờ có các bạn hữu thay tôi khuyến thỉnh. Họ cùng lúc vui vẻ ra sức khuyến thỉnh được hơn ba ngàn năm trăm người phát tâm, đó mới là chỉ kể những người lưu lại tên tuổi. Số tiền quyên được tổng cộng ba ngàn tám trăm ba mươi đồng bảng Anh. Sợ chỉ có mình tôi trông coi mọi việc, khó khiến mọi người tin tưởng, tôi đem những khoản đã chi trình rõ ra đây và phát nguyện rằng: “Kính vâng lo liệu việc khắc kinh lên đá, chẳng dám ơ hờ. Nhân quả phân minh, chí công sẽ được siêu thăng; nếu tư túi ắt bị đọa”:

Khai thác đá hết sáu trăm năm mươi bốn bảng, công khắc kinh lên đá là chín trăm bảng, mua ruộng đất hết bốn trăm sáu mươi ba bảng, dựng chùa Di Đà hết bốn trăm bảng. Dựng cầu Di Đà, tu bổ cầu Tiếp Dẫn, cầu Chu Công, sửa đường, đắp nền, các việc linh tinh hết một ngàn một trăm đồng bảng. Đại sự lớn lao giống như đục núi này may nhờ Phật lực gia hộ nên đã viên mãn. Khổ nỗi đạo tràng này không có ai trụ trì, thật là nỗi khổ tâm lớn. May nhờ pháp đệ là sư Thành Phương ở chùa Hộ Quốc khẩn khoản khuyên: “Lão huynh đã nhiều năm khổ tâm lo liệu, huynh là người nói được làm được; đúng là khuôn mẫu cho kẻ hậu học”. Bị lời ràng buộc ấy, tôi nào dám tiếc sức, đành nguyện gánh vác đạo tràng Di Đà.

Đối với những vị đã phát tâm hỗ trợ, Côn tôi xin lễ ba lễ mà bạch: “Tôi cảm kích ân đức trợ đạo như thế khôn cùng”, bèn cùng phát thệ nguyện: Nguyện sau khi được vãng sanh, tôi làm pháp sư, những người khác làm tăng chủ đến tận đời vị lai cùng hoằng dương Phật pháp, độ khắp chúng sanh.

Lại có vị đồng học tên là Tịnh Dân giúp tôi một trăm quan, tôi nguyện ông được vãng sanh, thường làm thiện hữu, làm bậc đại hộ pháp; có thể nói là nhân duyên ngàn kiếp khó gặp, vạn kiếp khó tao phùng. Tôi liền kết Phật thất để hồi hướng; trong lúc kết thất bế quan, vào ngày thứ ba của kỳ Phật thất, tôi chợt hồi tưởng những nỗi gian nguy mình vướng mắc trước kia, bất giác thổn thức đến tàn một nén hương, lòng chợt sanh bi hận nên đến ngày giải thất tấn quan, lập chí cầu vãng sanh để đáp tạ ân đại chúng.

Khi đối trước đại chúng báo mình đã hoàn thành Phật thất, tôi tạm nêu lên những căn bịnh của người tu hành pháp niệm Phật, vừa thưa vừa khóc, nhân đấy ghép bốn đoạn khai thị chính yếu thành một quyển sách đặt tên là Niệm Phật Tứ Đại Yếu Quyết. Nay tôi đem những điều mình đã suy tưởng trong khi kết thất chép thành vài câu kệ để tự răn nhắc mình như sau:

Tôi soạn sách Tứ Yếu

Rốt cuộc là vì đâu?

Vì lo khắc Thạch kinh

Việc lớn, thân không giỏi

Không được bạn hữu giúp

Chắc cũng đành buông xuôi

Tấm lòng cầu về Tây

Biến thành lưu luyến Đông

Hôm nay lo hộ pháp

Mai lại nghĩ thí chủ

Nếu như nghĩ được khắp

Càng thêm khổ mà thôi!

Lại tính dựng liêu phòng

Lại toan cất điện vũ

Muốn độ chúng xuất gia

Lại lo tậu ruộng đất

Nếu chẳng được toại ý

Đột nhiên vô minh khởi

Nếu chẳng mắng công nhân

Thì cũng khinh thí chủ

Tạo lỗi ác như thế

Chư Phật chẳng hoan hỷ

Khi ấy, tôi chỉ muốn

Làm ác chẳng nể ai

Khởi ý nghĩ ấy xong

Thốt nhiên tâm hối hận

Tính trong thất tháng Tư

Bế quan lập quy củ

Cho nên lúc xuất quan

Dạy chúng lệ như suối

May nhờ Phật gia hộ

Viết lời báo ân này

Lại nghĩ sáu phương Phật

Cùng đức Bổn Sư ta

Đều giảng kinh Di Đà

Công phổ độ khôn sánh

Một câu A Di Đà

Sáu phương cùng khen, khuyên

Nếu vẫn chẳng thâm tín

Trọn không kỳ thoát khổ

Nghĩ mình được xuất gia

Tâm thật sự hoan hỷ

Mình vốn dòng địa ngục

Chịu khổ đã vô cùng

May sao ngày hôm nay

Tên đề nơi ao sen

Toàn do Phật từ bi

Ân cứu giúp khôn tày

Nên con khen Tịnh Độ

Liều chết khen triệt để

Khen đến tâm huyết cạn

Vẫn muốn khen đôi lời

Vừa hoàn thành sách này

Cúng dường các bạn lành

Kính nguyện người thấy nghe

Chớ có nên xem thường

Nên phát tâm chí thành

Cung kính như lời Phật

Mỗi bữa xem một lượt

Tâm ắt sẽ hoan hỷ

Tâm hoan hỷ niệm Phật

Ắt sẽ sanh liên trì

Bao nhiêu mối nghi hoặc

Từ đây chẳng khởi nữa

Phật thuyết bao nhiêu pháp

Môn nào cũng hay tuyệt

Ta vì nghiệp chướng nặng

Chỉ có thể tuân theo

Chớ đừng nên khinh báng

Mà nên tự thẹn hổ

Mười phương các học nhân

Xin tự gạn lòng nghĩ

Nếu mình nghiệp chướng nặng

Chớ đừng tham huyền lý

Hãy gấp tin lời tôi

Theo tôi lập quy củ

Hằng ngày niệm Di Đà

Từ vạn câu trở lên

Mỗi ngày pháp Thập Niệm

Phải tận lực hành trì

Nếu chịu tin lời tôi

Thì là thiện lữ vậy

Nếu tôi sanh Tây phương

Quyết định chẳng quên bạn

Còn nếu chẳng tin tôi

Tôi cũng vẫn nhớ đến

Đợi tôi vào Sa Bà

Quyết định đến tìm bạn

Chẳng bằng mau tin tôi

Mau kết bạn Tịnh nghiệp

Mọi người cùng sanh về

Cả một đoàn hoan hỷ

Mười phương các thượng sĩ

Thấy tôi nói như vậy

Chớ quở là lời ma

Phải tin là Phật nghĩa

Tôi từng lập thệ nguyện

Chẳng tham danh lợi hão

Lẽ nào lại vọng ngôn?

Tự kéo lưỡi trải đất

Thật vì người khác khổ

Cho nên lập chí khí

Chọn lọc các lời lẽ

Để lưu truyền khắp nơi

Khổ sở khuyên chúng sanh

Cùng sớm sanh Tây Phương

Bởi vì các chúng sanh

Không ai chẳng huynh đệ

Kinh Phạm Võng dạy: “Hết thảy chúng sanh đều có Phật tánh”. Phật tánh chính là tâm linh giác linh tri của chúng sanh, mà cũng chính là nhất niệm của mỗi người, là cái tâm niệm Phật. Nếu tâm không niệm Phật thì chẳng gọi là Phật tánh, nhưng có thể gọi là “dị tánh”. Chẳng hạn như niệm thiên thì gọi là thiên tánh, niệm nhân thì gọi là nhân tánh, niệm tiền của thì gọi là tài tánh, niệm sắc thì gọi là sắc tánh. Cho đến niệm các thứ ác cảnh thì gọi là các thứ ác tánh, ắt phải đọa trong các thứ địa ngục, thọ thân trong các đường khổ. Vì thế mới gọi là “dị tánh”! Do đó mới bảo là tâm niệm Phật thì mới gọi là Phật tánh, mới được vãng sanh Tây phương, mới cùng hưởng an lạc.“Nên quán pháp giới tánh, hết thảy do tâm tạo” là nghĩa như vậy đó.

Kinh Viên Giác dạy:“Hết thảy chúng sanh đều chứng Viên Giác”. Viên Giác chính là quả của chúng sanh cùng thoát khỏi sanh tử mà cũng chính là cái quả ai nấy đều được thấy đức A Di Đà. Hai kinh cùng dạy một lý, trước sau chẳng ngoài ý nghĩa huynh đệ; các kinh gọi là “pháp bình đẳng, chẳng có cao thấp”. Bởi thế, tôi mới viết lời kệ như sau:

Khổ sở khuyên chúng sanh

Cùng sớm sanh Tây Phương

Bởi vì các chúng sanh

Không ai chẳng huynh đệ

“Huynh đệ” ở đây là huynh đệ cùng chứng giải thoát, mà cũng nghĩa là huynh đệ cùng chịu đựng nỗi khổ luân hồi. Hết thảy chúng sanh đều là huynh đệ. Mình thọ khổ người cũng thọ khổ. Mình cầu an lạc thì cũng nên khiến cho người khác cầu an lạc; có vậy thì mới chẳng phụ bạc đại thệ nguyện mong mỏi chúng sanh cùng được vãng sanh của đức Từ Phụ Di Đà! Nếu chẳng nghĩ đến huynh đệ thì chỉ riêng mình được giải thoát, dẫu có được vãng sanh cũng chẳng qua là hạ phẩm mà thôi, khi báo thân này tận thì làm sao đạt lên thượng phẩm nổi? Làm sao phơi bày được bổn hoài mong hết thảy đều vãng sanh của đức Di Đà nổi?

Lời thề: “Mười phương chúng sanh chí tâm tin ưa muốn sanh về nước ta, dẫu chỉ mười niệm mà nếu chẳng vãng sanh thì chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác” chính là đại thệ nguyện. Do lời nguyện này, cả sáu phương Phật cùng khen; do lời nguyện này mà ngũ trược đều được phổ độ, thật đáng xưng tụng là pháp môn cực thâm cực đại vậy! Do vậy, trước chùa Di Đà, tôi đã đề mấy chữ “Phổ Vọng Đồng Quy” trên bản Thạch Kinh. Cần phải biết rằng: Chúng sanh đời mạt chướng nặng nề đến cùng cực, nếu chẳng nhờ vào pháp môn cực thâm cực đại này thì chẳng thể nào cứu độ nổi.

Bởi vậy, trong tác phẩm Thập Yếu Hoặc Vấn, Kiên Mật đại sư đã viết: “Tịnh nghiệp là hạnh chẳng thể thiếu”, nghĩa là người dù có học Phật nhiều đến đâu đi nữa cũng phải nên hành. Do lời nói ấy, Côn tôi thâm nhập được Di Đà nguyện hải, tử tâm trì danh (ý nói: chuyên tâm trì danh, không còn tham đắm gì khác như tấm lòng đã chết); cảm kích ân đức: dẫu đến cùng tột đời vị lai phổ độ chúng sanh cũng chẳng báo hết nổi ân đức ấy. Bởi vậy, trong viện Di Đà của chùa Hộ Quốc tôi đã đốt bốn mươi tám lọn hương trên cánh tay để cúng dường A Di Đà Phật và nguyện vương “thập niệm” để đáp tạ công ân chỉ giáo của đại sư Kiên Mật. Nguyện nhờ vào lực dụng của pháp môn này tôi sẽ quyết định được sanh về thế giới Cực Lạc; sớm trở về Sa Bà để phổ độ chúng sanh hòng báo pháp ân. Nguyện đức A Di Đà Phật và đại sư Kiên Mật cùng rủ lòng nhiếp thọ. Tôi lại muốn trùng tuyên những điểm trọng yếu trong pháp Niệm Phật nên lại viết kệ như sau:

Hết thảy chúng sanh là huynh đệ

Từ phụ Di Đà luôn nhớ mong

Chỉ nên đồng tâm niệm Phật hiệu

Ngay trong đời này sẽ được về

Dùng tâm niệm Phật, Phật an ủi

Quyết sẽ cùng tôi sớm quay về

Một phen gặp mặt Phật Di Đà

Tự tánh đốn khai phóng quang huy

Dùng tự tánh mình niệm Phật ấy

Ắt sớm được gần tử kim thân

Ôm hoa cúng dường mười phương Phật

Tâm của chính mình rạng rỡ bày

Chớ nghĩ tham thiền là kỳ đặc

Chỉ cốt tâm mình niệm Phật kia

Chỉ nhờ hạnh ấy để sanh về

Vô biên diệu dụng nhất thời đắc

Chỉ dùng tự tâm niệm Phật ấy

Mười phương chư Phật đều hoan hỷ

Phật Phật xả mạng số vô cùng

Chỉ cốt để ta hiểu lý đấy

Chỉ lấy tự tâm niệm đức Phật

Kỵ nhất trên đầu chồng thêm đầu

Một chữ “ai” kia vừa mới chớm

Sáu phương chư Phật thảy ưu sầu!

Luận về các pháp môn

Đức Bổn Sư Thích Ca nói ra Tam Tạng mười hai bộ kinh, hết thảy pháp môn không pháp nào là chẳng nhằm để khai hiển cái tâm vốn sẵn có của hết thảy chúng sanh. Hết thảy pháp môn đều là để hiển tâm.

Pháp môn Niệm Phật dùng Phật để hiển tâm, dùng nguyện lực từ bi của đức Phật để nhiếp thủ, há chẳng phải là rất dễ dàng đó ư? Tông môn (Thiền) dùng sức tham cứu của chính mình để hiển tâm, thật là rất khó!

Dù cho là nhờ tự lực hiển được tâm rồi nhưng vì tập khí ác từ vô thỉ chưa đoạn trừ nên khó giữ khỏi bị thối thất, chẳng thể sánh bằng nổi pháp môn nhờ Phật hiển tâm, quyết định mang nghiệp vượt ngang ra khỏi tam giới, sanh trọn vẹn trong bốn cõi Tịnh Độ, đạt thẳng đến địa vị Nhất Sanh Bổ Xứ, vĩnh viễn chẳng bị thối chuyển.

Hết thảy pháp môn không môn nào là chẳng nhằm để hiển tâm: Tham Thiền cốt để vọng tưởng đừng khởi, cầu khai ngộ để hiển tâm; học Giáo để hiểu rành từng địa vị [tu chứng], cầu viên chứng để hiển tâm; trì Luật để chẳng phạm các giới, cầu thanh tịnh để hiển tâm; tụng chú cốt để tiêu trừ tội nghiệp, cầu cảm ứng để hiển tâm; niệm Phật thì cốt niệm niệm tiếp nối, cầu được vãng sanh để hiển tâm. Cho đến tất cả các pháp môn cũng đều như thế, pháp nào cũng thuận theo cơ nghi, khó lòng phán định nổi!

Phật giảng ra các pháp bình đẳng không cao, thấp; nhưng vì căn tánh chúng sanh bất đồng nên mới có thị phi, ai nấy khăng khăng cho đường lối của mình là trọng yếu. Nói chung, không pháp nào là chẳng vì liễu sanh thoát tử. Đời mạt pháp tu hành, mọi người ưa tranh chấp là vì tâm mê vậy. Chấp đúng sai là còn mê trong sanh tử. Nếu biết hết thảy pháp môn không pháp nào là chẳng chú tâm vào sanh tử thì có ai mà chẳng hòa hợp và hoan hỷ đâu?

Nếu căn cứ theo kinh điển Tịnh Độ và lời dạy của tổ sư các đời thì: trong thời xưa, đối với hết thảy pháp môn đã nói đó thì chẳng cần phải thay đổi gì, chỉ thêm vào đó cách thiện xảo hồi hướng thì đều sẽ được vãng sanh; còn trong hiện tại, chỉ có thể coi những pháp tu đó là trợ hạnh, cần phải chuyên tu Tịnh nghiệp thì mới được vãng sanh vì đây là lúc kiếp trược lừng lẫy, chúng sanh chướng nặng!

Sáu phương chư Phật cùng khuyên niệm Phật và hộ niệm người trì kinh. Người niệm Phật đều phải nương nhờ sức hộ niệm ấy. Cũng vì thế, kinh Đại Tập dạy: “Đời Mạt Pháp ức ức người tu hành, nhưng hiếm có ai đắc đạo. Chỉ có ai nương vào pháp Niệm Phật thì đều được độ thoát”.

Pháp sư Tỉnh Am bảo:

“Vãng thánh tiền hiền không ai là chẳng quy hướng; thiên kinh vạn luận, bộ nào cũng dẫn khởi về. Đời mạt tu hành, không chi hơn được pháp này. Thập phương chư Phật không vị nào là chẳng khenngợi A Di Đà Phật; khuyên hết thảy chúng sanh đều nên tin nhận. Không có kinh Đại Thừa nào là chẳng khen ngợi A Di Đà Phật; khuyên hết thảy chúng sanh đều phải nên tin nhận. Ấy đều là vì hết thảy chúng sanh ai nấy đều có tâm tánh vi diệu chẳng thể nghĩ bàn, nhưng phải nhờ vào đại từ, đại bi, đại nguyện lực của đức A Di Đà Phật thì tâm ấy mới có thể nhất thời hiển hiện nổi; há có phải chỉ cậy vào chút sức tham cứu nhỏ nhoi mà hòng hiển lộ được tâm ấy hay sao?”

Tham cứu mà còn khó lòng hiển hiện được bổn tâm thì chẳng cần phải bàn đến các cách tu hành khác nữa. Kệ trùng tuyên như sau:

Chê Thiền khen Tịnh nhiệm khôn lường

Phơi bày trọn vẹn tự tâm vương

Dùng Phật hiển tâm sao mà dễ

Tham cứu hiển tâm thật khó đương!

Hết thảy pháp môn mầu nhiệm khác

Dẫu cũng hiển tâm nhưng quá phiền

Sáu phương chư Phật đều vì đấy

Miệng vàng cực lực ngợi Tây phương!

Xét nghĩa chữ Tông môn thì Tông là tâm. Khuyên người chuyên tâm niệm Phật để tâm được vãng sanh Tây phương thì chẳng phải là cực lực khen ngợi Tông môn đó sao? Nếu dạy người chuyên tâm cầu danh lợi, khiến cho cái tâm bị đọa lạc tam đồ thì đấy mới là phá hoại Tông môn đến cùng cực! Thế mà có kẻ nói ngược ngạo: “Khuyên chuyên niệm Phật chính là phá Tông môn” thì thật đáng buồn lắm thay!

Xét đến Luật Tông, Luật chính là ngăn dứt sự ác. Khuyên người niệm danh hiệu Phật tinh tấn bất thối thì chẳng phải là dứt sự ác, nhiệt liệt khen ngợi Luật Tông hay sao? Nếu dạy chuyên niệm ngũ dục, phóng dật chẳng thôi thì đấy mới đúng là làm ác, là phá hoại Luật Tông đến cùng cực. Cớ sao lại có kẻ dám nói ngược là khuyên người niệm Phật chính là phá Luật Tông, thật đáng buồn lắm thay!

Khuyên người chuyên tu hòng dễ vãng sanh thì rõ ràng là tuân lời Phật dạy, há chẳng phải là khen ngợi kinh giáo đến cùng cực hay sao? Nếu dạy người tạp học khiến khó được vãng sanh thì rõ ràng là đã trái nghịch Tịnh Độ thì đấy mới đúng là hủy giáo! Vì thế, ngài Thiện Đạo bảo: “Tạp tu thì khó được vãng sanh là vì tạp duyên loạn động khiến mất chánh niệm, vì chẳng tương ứng với bổn nguyện của Phật, vì trái nghịch với giáo pháp, vì chẳng tuân lời Phật”, chẳng hiểu sao có kẻ lại ngược ngạo bảo khuyên người chuyên tu là hủy giáo, há chẳng đáng buồn lắm thay! Lại xin nói kệ trùng tuyên như sau:

Nguyện để các môn trội

Tịnh Độ đành chịu lép

Chỉ cần liễu sanh tử

Tâm tôi đã mừng thích

Vì sao được như thế?

Vốn sẵn chẳng trở ngại

Môn nào cũng hiển tâm

Đều quy Phật pháp giới

Nếu như chẳng đủ sức

Hoặc là tội nghiệp nhiều

Chẳng tu các môn nổi

Thì gấp niệm Di Đà

Nếu hiềm không kỳ đặc

Ắt sụp hang ác ma

Bịnh, chết chẳng hưởng lạc

Phật cũng đành chịu thua