Liên Tông Bảo Giám

3. BỐN CỬA ẢI LÚC LÂM CHUNG

Trong Tịnh Độ Thập Môn, Tông chủ Từ Chiếu chỉ dạy về bốn cửa ải lúc lâm chung rằng:

Một: phàm phu tuy có lòng tin niệm Phật, nhưng do nghiệp chướng xưa nặng nề, đáng lẽ phải đọa vào địa ngục; nay nhờ nương sức mạnh của Phật, nên chuyển quả báo nặng thành nhẹ, chỉ nằm trên giường bệnh. Nếu nhân bệnh khổ tỏ ngộ thân tâm vô thường giả dối sẽ được vãng sanh Tịnh Độ. Người vô trí không hiểu rõ việc này, lại nói ta nay niệm Phật mà mang bệnh khổ, trở lại phỉ báng Phật A Di Đà. Do một tâm niệm ác này nên vào thẳng nơi địa ngục. Đây là cửa ải thứ nhất.

Hai: tuy giữ giới niệm Phật, song miệng tuy bàn Tịnh Độ nhưng ý lại lưu luyến chốn Ta bà, không cầu căn lành xuất thế. Vì yêu mên gia đình, mong mãi thịnh vượng, đến khi sắp lâm chung mắc bệnh, tham sống sợ chết, tin theo thầy tà, kêu thần gọi quỷ, đốt giấy tiền vàng mã, sát hại chúng sanh. Do tâm tà này nên Phật không nhiếp thọ bảo hộ, nhân đó trôi nổi rơi vào ba đường ác. Đó là cửa ải thứ hai.

Ba: hoặc nhân uống thuốc phải dùng rượu thịt, hoặc bị thân tình nhiều lần khuyên bảo ép buộc. Người này không có lòng tin vững chắc, đánh mất căn lành, lúc lâm chung đi đến âm ty, mặc cho Diêm Vương phán định. Đây là cửa ải thứ ba.

Bốn: lúc lâm chung suy nghĩ về sự nghiệp, bi trói buộc bởi tài sản, ái luyến quyến thuộc, tâm không buông bỏ được. Vì mất chánh niệm nên đọa vào đường quỷ, nương ở trong nhà, thường gây tai họa; hoặc làm chó giữ nhà, hoặc làm thân rắn để giữ gìn bảo hộ gia đình. Điều này rõ ràng như ban ngày. Đó là cửa ải thứ tư.

Thế nên, Dương Vô Vi nói: "Ái không nặng không sanh Ta bà, niệm không thiết không sanh Tịnh Độ". Lời nói ấy thật đúng thay! Người tu Tịnh Độ cần phái xét nét, chân thật tu hành, dẹp trừ điều giả dối. Tâm tư chuyên nhất lặng lẽ thì mỗi niệm đều là Di Đà, buông bỏ toàn thân, chỉ hay giữ chặt một niệm này liền có thể phá tan bốn cửa ải. Được vậy, đài sen Tịnh Độ quả thật chẳng xa xôi!

Như thế, thật đáng gọi là:

Một câu Di Đà không niệm khác

Chẳng nhọc khảy tay đến Tây phương.

4. LÂM CHUNG QUYẾT NGHI TOÁT YẾU

Người tu niệm Phật muốn sanh về Tịnh Độ, phải thường suy nghĩ thế gian tất cả đều

vô thường, có thành tất có hoại, có sanh ắt cỏ tử.

Nếu không tận tai nghe pháp Phật thì bỏ thân, nhận thân xoay vần trong ba cõi, bốn lòai, sáu đường, không biết bao giờ được giải thoát. Nay ta có nhân duyên được nghe chánh pháp, được tu Tịnh nghiệp, nếu chỉ chuyên niệm Phật thì lúc xả bỏ báo thân này sẽ được vãng sanh Tịnh Độ, vào trong thai sen cảm nhận sự vui thích, thoát hẳn sanh tử, chẳng còn thối chuyển nơi đạo Bồ đề. Đó là việc mà bậc đại trượng phu có thể làm trong một đời.

Lúc vừa có bệnh tật, cần phải hướng về phía trước, thân tâm thản nghiên chớ nghi ngờ lo lắng, nên ngồi ngay ngắn hướng về phương Tây, chuyên tâm tưởng Phật A Di Đà, Bồ tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí và vô số vị hóa Phật hiện đang ở trước mặt, nhất tâm xưng niệm Nam Mô A Di Đà Phật, niệm mãi không ngừng. Đối với tất cả việc ở thế gian không nên nghĩ nhớ, không được tham luyến. Nếu tâm niệm ấy sanh khởi, chỉ cần gấp rút xưng danh hiệu Phật, trong mỗi niệm mỗi niệm diệt trừ tội lỗi nghiệp chướng.

Nếu người bệnh hôn mê không thể tự niệm thì người săn sóc bệnh nhân nên dùng phương tiện khéo léo khuyên bảo nhắc nhở. Dụng tâm trợ giúp như thế thì đến khi người ấy qua đời, chỉ một niệm này quyết định vãng sanh Tịnh Độ. Nếu mạng chưa hết tự nhiên sẽ được an lành, cẩn thận chớ vọng khởi tâm lưu luyến thế gian. Nếu phải sống tự nhiên được sống, nếu phải chết tự nhiên sẽ chết, chỉ cần được vãng sanh, nghi ngờ lo lắng mà chi! Nếu hiểu lý này, cũng như cởi bỏ áo xấu để mặc áo tốt, vừa bỏ thân phàm liền lên đất Phật. Thật là kỳ lạ thay! Vĩ đại thay! Cùng tột thay! Hoặc nghe thiên nhạc, hương mầu, hoặc thấy sen vàng tòa báu. Đó chính là cảnh Thánh hiện tiền, thận trọng chớ nghi ngờ là ma sự!

Trong kinh nói: "Người tu Tịnh nghiệp nương nguyện lực của Phật, lấy việc quán tưởng tướng hảo của Phật làm cảnh, giống như người ở gần Đế vương thì ai dám xâm phạm. Huống chi Phật A Di Đà có sức mạnh đại trí tuệ, có sức mạnh đại Tam muội, có sức mạnh đại oai thần, có sức mạnh lớn phá dẹp tà vạy, có sức mạnh lớn hàng phục quân ma, có sức mạnh thiên nhãn thấy xa, có ức mạnh thiên nhĩ nghe xa, có sức mạnh tha tâm thông soi thấu suốt, có sức mạnh ánh sáng chiếu khắp thâu nhận chúng sanh, có sức mạnh vô lượng công đức tối thắng chẳng thể nghĩ bàn. Như thế, lẽ nào chẳng thể hộ trì người tu niệm Phật, đến lúc lâm chung khiến không có ma chướng vãng sanh Tịnh Độ hay sao?"

Như thế, thật đáng gọi là:

Xương tan, thịt nát chưa đền xong

Một câu thấu suốt siêu ngàn ức.

5. NGÀI TĂNG TẾ LÂM CHUNG CHUYÊN TÂM QUÁN TƯỞNG TÂY PHƯƠNG

Đệ tử ngài Huệ Viễn là Tăng Tế. Lúc sắp lâm chung, được ngài trao cho ngọn đuốc, nói rằng:

Ông nên quán tưởng Tây phương.

Tăng Tế cầm đuốc chuyên tâm quán tưởng tướng hảo Phật A Di Đà, nhiếp tâm không loạn động. Lại thỉnh chúng tăng tụng kinh Quán Vô Lượng Thọ. Đến canh năm, Tăng Tế trao đuốc cho Nguyên Bậc rồi nằm nghĩ. Khi tỉnh dậy bảo rằng:

Tôi nằm mộng thấy Phật A Di Đà đưa tay tiếp dẫn. Tôi phải đi đây!

Nói xong nằm nghiêng bên phải mà vãng sanh.

Việc ấy nếu chẳng phải do sự huân tu Giới, Định, Tuệ thì làm sao có thể thản nhiên tự tại nơi bờ mé sanh tử?

Như thế, thật đáng gọi là:

Được lối liền đi không ngăn ngại Thong dong qua khỏi ải tử sanh.

6. VĂN LÂM CHUNG CHÁNH NIỆM VÃNG SANH CỦA HÒA THƯỢNG THIỆN ĐẠO

Tri Quy Tử hỏi hòa thượng Thiện Đạo:

Việc quan trọng ở đời không gì hơn sanh tử, một hơi thở ra mà không trở lại liền qua đời sau, một niệm sai lầm liền rơi vào luân hồi. Trước con đã được nghe dạy bảo pháp niệm Phật vãng sanh, nghĩa lý rất rõ ràng, nhưng lại e khi chết đến, tâm thức tán loạn, đồng thời cũng lo người khác làm loạn động chánh niệm mà quên mất nhân duyên Tịnh Độ. Cúi mong thầy chỉ dạy phương pháp thẳng tắt để thoát nỗi khổ trầm luân!

Sư đáp: Hỏi rất hay! Tất cả người mạng chung muốn vãng sanh Tịnh Độ, cần phải không được sợ chết. Thường nghĩ thân này nhiều đau khổ, bất tịnh, nghiệp ác trùng trùng xen tạp. Nếu được bỏ thân hình nhơ nhớp này, siêu sanh Tịnh Độ thì thọ hưởng vô lượng niềm vui, giải thoát con đường khổ đau sanh tử. Như vậy mới vừa ý, ví tợ cởi bỏ chiếc áo nhơ xấu thay vào y phục quý đẹp. Chỉ nên buông bỏ thân tâm, đừng sinh lòng lưu luyến.

Hễ gặp lúc có bệnh thì nghĩ nhớ về vô thường, một lòng đợi cái chết đến. Dặn dò người nhà, người lo bệnh và người tới lui thăm viếng rằng: "Khi đến chỗ tôi, nên niệm Phật cho tôi, không được nói chuyện tạp nhạp hàng ngày, việc tốt xấu trong nhà, cũng không nên dùng lời an ủi chúc lành. Đó đều là những lời vô ích giả dối".

Nếu bệnh nặng sắp chết, quyến thuộc không được khóc lóc rơi lệ và phát ra lời than thở áo não, hoặc loạn tâm thần mất đi chánh niệm, chỉ nên đồng thanh niệm Phật trợ giúp vãng sanh, đợi khi hơi ấm hết rồi mới có thể bi ai than khóc. Vừa có may may tâm luyến tiếc thế gian, liền trở thành chướng ngại chẳng được giải thoát. Nếu được người hiểu rõ Tịnh Độ, thường đến nhắc nhở thì rất là may mắn. Người y theo đây chắc chắn siêu sanh không nghi.

Lại hỏi: Tìm thầy uống thuốc có được không?

Đáp: Tìm thầy uống thuốc ban đầu không ngại, nhưng thuốc chỉ có thể trị bệnh, không trị mệnh. Mệnh nếu hết thuốc làm được gì? Nếu giết hại sinh vật làm thuốc để cầu thân thể an ổn thì quyết định không được. Phần nhiều tôi thấy người đời nhân lúc bệnh nên trì trai mới được thuyên giảm. Còn việc trị bệnh mà làm rượu thịt, máu huyết để dùng thuốc, bệnh ấy sẽ càng thêm nặng. Thế nên biết, tin rằng Phật lực có thể cứu, rượu thịt chẳng ít gì.

Hỏi: Việc tế thần cầu phước thì thế nào?

Đáp: Mạng người lâu dài hay ngắn ngủi đều do nghiệp định, sao lại nhờ quỷ thần kéo dài được? Nếu mê hoặc tin theo tà, sát hại chúng sanh, cúng tế quỷ thần, chỉ tăng thêm tội lỗi nghiệp chướng, trở lại làm tổn thọ mà thôi. Sinh mạng nếu hết, ma quỷ làm được gì? Tự sợ hãi vô ích, đều không giúp được chi cả. Phải rất cẩn thận. Nên chép văn này dán phía trước người bệnh cho họ thường thấy, để đến khi lâm nguy khỏi quên mất chánh niệm.

Hỏi: Người bình thường chưa từng niệm Phật có dùng pháp này được không?

Đáp: Pháp này tăng tục, nam nữ, người chưa niệm Phật sử dụng đều được vãng sanh, quyết định không nghi. Tôi thấy người đời trong lúc bình thường, phần nhiều thường niệm Phật, lễ bái phát nguyện cầu sanh Tây phương rất chuyên cần, nhưng đến khi bệnh lại sợ chết, hoàn toàn chẳng nói gì về việc vãng sanh giải thoát, mãi đến khi hơi dứt mạng hết, thần thức đi vào cõi U minh mới đánh chuông niệm Phật. Như vậy, cũng giống như kẻ cướp ra khỏi nhà rồi mọi người mới hô to lên thì làm được việc gì?

Chết là việc trọng đại, tự mình cần phải gắng sức mới được. Nếu một niệm sai lầm, muôn kiếp chịu khổ, ai thay thế cho mình?

Nên xét kỹ điều đó! Nếu lúc rảng rang phải dùng pháp này tinh tấn niệm Phật, dốc sức thọ trì. Đó là việc lớn lúc lâm chung, có thể gọi là:

Một đường Tây phương rộng thênh thang Thẳng tắt về nhà không cần hỏi.

7. HÓA PHẬT ĐẾN ĐÓN RƯỚC

Trong Tông Cảnh Lục, có người hỏi rằng:

Ngoài tâm không Phật, thấy Phật tức là tâm. Tại sao trong giáo lý nói có Hóa Phật đến đón rước sanh về Tịnh Độ?

Đáp: Phật pháp chân thật vốn không sanh diệt. Từ Phật chân thật phát khởi ra Hóa Phật để tiếp dẫn người mê. Vì Hóa Phật tức là Chân Phật nên Chân Phật và Hóa Phật vốn đồng nhất. Như thế thì không đến không đi, chỉ tùy theo tâm tưởng của chúng sanh mà ứng hóa. Vả lại, bản thể của Hóa Phật tức là Chân Phật nên nói không đến không đi. Từ Chân Phật lưu xuất Hóa Phật, do đó thị hiện có sự đi lại. Ở nơi tướng không đến mà đến, nơi tướng không thấy mà thấy. Không đến mà đến giống như bóng trăng chợt hiện, không thấy mà thấy dường như mây bỗng nổi lên.

Hỏi: Như trên nói thể Chân Phật lặng yên chẳng động, tướng Hóa Phật không đến mà đến. Vậy tức là ngoài tâm có Hóa Phật đến đón rước, như thế làm sao chứng tỏ tự tâm là Phật?

Đáp: Đó chính là sức mạnh công đức bản nguyện của Như Lai, nên làm cho những chúng sanh có duyên chuyên tâm tưởng niệm có thể khiến tự tâm thấy Phật đến đón, chẳng phải chư Phật thật sự sai Hóa thân đến tiếp dẫn. Chỉ là do có duyên, thời cơ thích hợp nên hay khiến tự tâm thấy Phật đến đón. Thế thì, thân Phật lắng yên thường lặng lẽ, không đến không đi, tâm thức của chúng sanh nương vào sức bản nguyện của Phật, một niệm biến hóa có đến có đi. Ví như bóng trong gương, tợ việc trong mộng. Bóng trong gương chẳng phải trong, chẳng phải ngoài; việc trong mộng chẳng phải có, chẳng phải không. Chỉ là tâm sinh, chẳng phải do Phật biến hóa.

Người tu hành có lòng tin chân thật chắc chắn, muốn vãng sanh thế giới Tây phương Cực Lạc, chuyên nhất ý niệm nắm chặt một câu A Di Đà Phật.

Chỉ có một niệm này là Bổn sư của ta.

Chỉ một niệm này tức là Hóa Phật.

Chỉ một niệm này tức là dũng tướng phá tan địa ngục.

Chỉ một niệm này là bảo kiếm chém bầy tà.

Chỉ một niệm này là đèn sáng xua tan tăm tối.

Chỉ một niệm này là thuyền lớn vượt qua biển khổ.

Chỉ một niệm này là phương pháp hay thoát khỏi sanh tử.

Chỉ một niệm này là đường tắt ra khỏi ba cõi.

Chỉ một niệm này là bản tánh Di Đà.

Chỉ một niệm này thấu suốt Tịnh Độ duy tâm.

Chỉ cần nhớ một câu A Di Đà Phật này, ở nơi tâm niệm đừng bỏ mất. Niệm niệm thường hiện tiền, niệm niệm không rời tâm, rảnh rang cũng niệm như thễ, bận rộn cũng niệm như thế, an vui cũng niệm như thế, bệnh khổ cũng niệm như thế, lúc sống cũng niệm như thế, khi chết cũng niệm như thế. Được vậy thì một niệm rõ ràng không mờ tối, cần gì hỏi người tìm lối về?

Như thế, thật đáng gọi là:

Đi thuyền đều do người cầm lái Thấu đạt đồng dạo đường Niết bàn.

8. BÀI KỆ TÁN THÁN NIỆM PHẬT LÚC LÂM CHUNG CỦA BỒ TÁT HIỀN THỦ

Phóng ánh sáng tên là thấy Phật

Ánh sáng giác ngộ người sắp mất

Khiến họ nghĩ nhớ, thấy Như Lai

Khi mạng chung được sanh cõi Tịnh.

Thấy người lâm chung khuyên niệm Phật

Dạy tạo tượng Phật, bảo chiêm ngưỡng

Khiến họ tin sâu nơi đức Phật

Thế nên thành tựu ánh sáng này.

Sám chủ Từ Vân Thức ở chùa Thiên Trúc nói rằng: "Bốn câu trước khen ngợi đức Phật phóng ánh sáng. Người thấy ánh sáng này gọi là thấy Phật, có thể khiến họ lúc lâm chung vãng sanh Tịnh Độ. Bốn câu sau tán thán đức Phật tu nhân về ánh sáng này. Nhân ấy chỉ là khuyên bảo người sắp lâm chung niệm Phật, dạy họ an trí tượng Phật, khiến họ thấy rồi sanh khởi lòng tin, cho nên khi thành Phật được ánh sáng này và bảo dùng bài kệ khuyên khắp mọi người tin nhận".

Hễ gặp quyến thuộc và tất cả mọi người lúc sắp lâm chung, trước hết nên an trí tượng Phật ở trước giường, bảo họ nhìn và khuyên niệm Phật. Nếu như người bị đau khổ bức bách, hoặc trước kia không có lòng tin, chẳng chịu niệm Phật thì dùng đủ mọi phương tiện khuyên bảo họ xưng danh hiệu Phật cho đến mười niệm, ắt được diệt trừ trọng tội, sanh về Tịnh Độ của Phật. Một việc lợi ích này chẳng thể nghĩ bàn. Nếu khuyên được một người vãng sanh Tịnh Độ thì dù tự mình không tu hành rốt cuộc cũng sẽ được sanh về Tịnh Độ. Huống chi, sau này thành Phật, có thể phóng ánh sáng chiếu soi tất cả chúng sanh lúc lâm chung được thấy Phật.

Phần nhiều, người đời vì ân ái nên tụ họp lại khóc lóc, chẳng suy tư đến việc cứu độ, đó là ác tri thức. Khổ thay! Khổ thay! Vì ân ái buộc ràng mà rơi vào đường ác, không biết bao giờ giải thoát! Dù là cha mẹ hiền lành, con cháu hiếu thảo cũng chẳng biết làm sao? Lấy đó mà xét, mọi người cần phải cố gắng lên!

Như thế, thật đáng gọi là: Nguyện khắp chúng sanh đang chìm đắm Mau qua cõi Phật Vô lượng Quang.

9. TÌNH TƯỞNG NHIỀU ÍT, BÀN VỀ QUẢ BÁO CAO THẤP

Kinh Thủ Lăng Nghiêm nói:

Phật bảo A Nan:

Tất cả thế gian sống chết nối nhau, sống thuận theo thế gian, chết thì đổi sang dòng khác. Khi gần mạng chung, chưa hết hơi nóng, nghiệp thiện ác một đời đồng thời hiện ra.

Thuần là tưởng thì liền bay lên, nhất định sanh về các cõi Trời, nếu bay lên trong tâm gồm có phước đức, trí tuệ cùng với tịnh nguyện, tự nhiên tâm được khai ngộ, thấy tất cả Tịnh Độ của chư Phật trong mười phương theo nguyện mà vãng sanh.

Tình ít, tưởng nhiều, cất lên không xa thì làm phi tiên.

Tình và tưởng bằng nhau, không bay lên không rơi xuống, sanh nơi nhân gian. Tưởng sáng suốt nên thông minh, tình u ám nên ngu độn. Tình nhiều, tưởng ít, đi vào các loại bàng sanh, nặng làm giống có lông, nhẹ làm loài có cánh.

Bảy phần tình, ba phần tưởng, chìm xuống dưới thủy luân, sanh nơi hỏa tế, chịu khí phần của lửa dữ, thân làm ngạ quỷ, thường bị đốt cháy, vì nước có thể hại mình, nên trải trăm ngàn kiếp không ăn không uống.

Chín phần tình, một phần tưởng, xuống thấu qua hỏa luân, nhẹ thì sanh vào địa ngục Hữu gián, nặng thì sanh vào địa ngục Vô gián.

Thuần là tình thì chìm sâu vào địa ngục A Tỳ; nếu trong tâm chìm sâu nơi đó, lại có lỗi hủy báng Đại thừa, phá giới cấm của Phật, nói pháp lừa dối để tham cầu tín thí, lạm nhận cung kính, hoặc phạm ngũ nghịch, thập ác thì lại còn sanh vào địa ngục A Tỳ ở mười phương.

10. LÂM CHUNG TƯỚNG THIỆN ÁC CHIÊU CẢM QUẢ BÁO

Trong kinh Thủ Hộ Quốc Giới Chủ, đức Phật bảo:

Nếu người sắp lâm chung, dự biết thời khắc, chánh niệm rõ ràng, tắm gội mặc áo, an lành qua đời, ánh sáng chiếu thân, thấy tướng hảo Phật, các điềm lành đều hiện ra, biết chắc người này quyết định vãng sanh Tịnh Độ.

Nếu người niệm Phật trì giới không có tâm tinh tấn, lúc sắp mạng chung không có tướng lành, không có tướng ác. Địa phủ không thâu, An Dưỡng chẳng nhận, như ngủ mà đi. Người này lòng nghi ngờ chưa đoạn dứt nên sanh về Nghi Thành(115), thọ hưởng vui vẻ trong năm trăm năm, tu Tính, Nguyện thêm mới được về Tịnh Độ.

Nếu người khởi tâm thương xót, chánh niệm hiện tiền, đốivới tài sản, vợ con tâm không luyến ái, đôi mắt trong sáng, ngẩng mặt mỉm cười, nghĩ tưởng thiên cung sẽ đến rước ta, tai nghe thiên nhạc, mắt thấy đồng tử cõi trời. Lúc bỏ báo thân này, nhất định sanh về Thiên giới.

Nếu người sanh tâm nhu nhuyến, khởi tâm phước đức, thân không bệnh hoạn, nghĩ nhớ cha mẹ vợ con, đối với việc thiện ác tâm không lầm lẫn, tâm tư ngay thẳng, di chúc gia tài từ biệt mà đi. Người này nhất định sanh về cõi người.

Nếu người giận dữ mà nhìn quyến thuộc, đưa tay nắm bắt hư không, tiểu tiện không hay, thân thường hôi thối, hai mắt đỏ hoe, thường nằm úp mặt, co về bên trái, toàn thân đau nhức. Hoặc thấy tướng ác, miệng không nói được, rên rỉ kêu gào, oan trái hiện ra, tâm thức tán loạn, mê hoặc điên đảo, toàn thân lạnh buốt, bàn tay nắm chặt, thân cứng như đá. Người này lúc mạng chung nhất định sanh về cõi Địa ngục.

Nếu người hay liếm môi, thân nóng như lửa, thường lo đói khát, ưa nói về ăn uống, miệng há không ngậm lại, tham luyến tài sản, mạng sống dây dưa khó dứt, chết không nhắm mắt. Người này nhất định vào đường Ngạ quỷ.

Nếu người thân mang bệnh nặng như ở trong mây mù, tâm hồn mê man tán loạn, sợ nghe danh hiệu Phật, ưa thích ăn mùi vị máu thịt, không chịu nghe lời khuyên bảo, ái luyến vợ con, tay chân co quắp, toàn thân xuất mồ hôi, nói lời thô ác, thường nuốt nước miếng. Tướng ấy hiện ra, nhất định đi vào đường súc sanh.

11. KHUYÊN BẢO DỰ BỊ TU HÀNH MƯỜI ĐIỀU LÂM CHUNG KHÔNG THỂ NIỆM PHẬT

Phàm phu nghiệp nặng, ai nấy cũng đều tham sống sợ chết. Nếu không dự bị công phu thì lúc lâm chung không thể khắc phục được để niệm Phật. Trong Thập Nghi Luận của đại sư Trí Giả nói: "Lúc sắp lâm chung, niệm Phật gọi là tâm sau cùng. Tâm này

mạnh mẽ thì vừa niệm danh hiệu Phật, liền được vãng sanh Tịnh Độ".

Bởi lẽ lúc sắp chết, tâm ấy mạnh mẽ quyết định, cho nên hơn cả trăm năm gắng sức thực hành.

Có người hỏi rằng: Lúc sắp lâm chung, niệm Phật liền được vãng sanh, cần gì phải dự bị tu hành nghiệp thù thắng?

Đáp: Đời người thọ yểu, khó lường được mạng sống ngắn hay dài, hoặc ngay khi bệnh hoạn mà hôn mê, hoặc là đột ngột qua đời. Lúc còn sống chẳng làm việc lành ắt khó tránh khỏi tai ương ở đời sau. Vì thế, cần phải dự bị tu hành mọi việc lành, đó là biết phòng ngừa lo sợ lỗi lầm này.

Mười điều lúc lâm chung không thể khắc phục để niệm Phật:

Chưa hẳn gặp bạn lành, nên chẳng ai khuyên niệm.

Bệnh khổ bức bách thân thể, tâm thần hôn mê tán loạn.

Trúng phong cứng họng, không thể xưng danh Phật.

Cuồng loạn mất trí, không thể chú tâm tưởng niệm.

Thoạt gặp tai nạn nước lửa, mất sự điềm tỉnh chí thành.

Bỗng gặp cọp sói làm kinh hoàng hốt hoảng.

Khi lâm chung bị bạn ác phá hoại đạo tâm.

Ăn uống quá nhiều hôn mê đến chết.

Bị trúng thương thoạt chết giữa quân trận.

Từ trên cao té xuống mà mạng vong.

Vì thế nên biết, lúc lâm chung khó bảo đảm được tốt hay xấu, nên cần phải dự bị tu tập trước!

Như thế, thật đáng gọi là: Lúc rảnh ra công, lúc gấp dùng Gặp việc tay chân khỏi phải loạn.

Chánh Báo Niệm Phật

Nhân tu bạch nghiệp, quả cảm Tịnh bang. Hóa Phật dẫn lên đài vàng, Thánh hiền đón về Cực Lạc, vượt ra ba cõi, ra khỏi bốn dòng(116). Nghiệp hết trần tiêu, tình quên nghi dứt, chất gởi thai sen, thần dạo nơi cõi báu. Phụng thờ Phật A Di Đà làm Bổn sư, được cùng Quán Âm, Thế Chí làm bạn lành, biển chúng thanh tịnh đồng dự đại hội Liên Trì, chín phẩm thượng lưu đều nói về bản hạnh.

Năm phần hương thoang thoảng nơi người(117), ba đức(118) trang nghiêm thân tướng hảo. Gió nhẹ vi vu nghe mọi âm thanh diễn pháp; mưa hoa rơi nhẹ, thấy ánh sáng tợ lưới giăng. Thăm thẳm trời mây mà chẳng cách xa do có thần túc, y tơ áo lụa hứng đầy hoa đẹp cúng dường chư Phật khắp mười phương. Sớm yết kiến Từ dung, được pháp ấn mà trở về cõi nước; chiều dạo thế giới vàng kim, nghe kệ ngọc mà tiêu diêu tự tại. Sen lành vừa nở trừ diệt tai ương, tân học hóa sanh thành tựu bậc Bất thối, dứt hẳn nỗi khổ thô phù, Phật quả cũng chẳng còn xa xăm. Dạo chơi nơi rừng ngọc, tắm gội trong nước công đức. Lầu các bách thảo hoa lệ, bảy hàng cây báu trang nghiêm, phong cảnh đẹp tươi miên viễn. Đất bằng như lòng bàn tay, ẩm thực y phục tùy niệm mà đến, nhạc trời không tấu tự vang, thọ dụng tự nhiên xuất hiện. Vui vẻ khác xa nhân thế, gấp muôn ức lần chư Thiên, không sao sánh kịp.

Hằng hà sa chư Phật thảy đều khen ngợi. Thân đầy đủ tướng hảo ánh sáng, bước lên đường Thánh thềm hương, sống lâu vô lượng, bi nguyện vô cùng. Xả bỏ hai loại sanh tử(119), đã chẳng phải là thân quả báo nên được Bản tế(120) thường tỏ sáng, rời hẳn tướng đến đi.

Duyên mạnh mẽ, đức thù thắng, đều do tâm niệm Phật phát sinh; phước đầy đủ, thọ miên trường, hoàn toàn nhờ tịnh nhân cảm thành quả báo. Nên biết, Phật có nguyện nhiếp thọ chúng sanh, chúng sanh có nhân cảm ứng với Phật. Duyên thù thắng như thế được phát khởi từ Tín, Nguyện. Do quả mầu nhiệm này mà thành tựu y báo(121), chánh báo[/b](122)[/b] trang nghiêm. Hoặc tọa thiền, tụng niệm bên ao thất bảo, hoặc kinh hành từng bước trên đất vàng ròng, được no lòng bởi vị ngon thiền duyệt pháp hỷ; mặc thiên y từ bi hỷ xả, công đức bồi đắp tinh thần, tăng thêm từ bi trí tuệ, ung dung hành đạo, trưởng dưỡng thánh thai, vào cửa Vô sanh, liền lên ngôi vị Bồ tát, được A bệ bạt trí, tâm Bồ đề bất thồi.

Ở trong nhà đấng Pháp vương, đều nhận lời thọ ký của Như Lai, nghe pháp Đại thừa, đồng được khen ngợi là bậc Nhất sanh bổ xứ. Mỗi niệm mỗi niệm rỗng lặng, mỗi tâm mỗi tâm an tĩnh, được Tam muội chánh định, đủ sáu thứ thần thông, hiến cúng mười phương, qua lại vô ngại. Phân thân trong muôn ức cõi mà chẳng mất định tâm; rải nước pháp khắp ba ngàn Đại thiên thế giới, dắt chúng sanh ra khỏi nhà rực lửa, mình và người đều được lợi ích, hạnh nguyện tất vẹn toàn.

Như thế, thật đáng gọi là: Sinh trăm ngàn tam muội đều duy tâm Công đức trang nghiêm về ta vậy.

1. CÔNG ĐỨC TRANG NGHIÊM

Chương Công Đức Bồ tát trong kinh Vô Lượng Thọ nói: "Người sanh về cõi nước kia, dung mạo thảy đều nhu hòa, tướng hảo đầy đủ, thiền định trí tuệ thông đạt vô ngại, thần thông oai đức thảy đều viên mãn, vào sâu trong pháp môn, đầy đủ Vô sanh pháp nhẫn, cứu xét thấu suốt rốt ráo kho tàng bí mật của chư Phật, điều phục các căn, thân tâm nhẹ nhàng, an nhiên tịch tĩnh vào nơi Niết bàn, thâm nhập trí tuệ chân chánh, không còn những tập khí dư thừa. Nương theo Phật tu hành Thất giác chi(123) và Bát Chánh Đạo(124). Tu tập Ngũ nhãn(125), chiếu soi Chân đế(126), thông đạt Tục đế(127). Biện tài tổng trì tự tại vô ngại, khéo hiểu vô biên phương tiện trong thế gian. Lời nói thành thật chắc chắn, thấu rõ nghĩa lý sâu xa, diễn thuyết chánh pháp hóa độ của loài hữu tình, quán xét khắp ba cõi đều rỗng không chẳng có gì, biết tất cả các pháp vô tướng, vô vi không lấy không bỏ, xa rời điên đảo, vững chắc không động như núi Tu Di.

Trí tuệ sáng suốt như mặt trời, rộng lớn như biển cả, phái sinh ra những bảo vật công đức. Trí tuệ mạnh mẽ như ngọn lửa hừng hực đốt cháy củi phiền não. Nhẫn nhục như đất bình đẳng với tất cả. Thanh tịnh như nước, rửa sạch mọi bụi dơ; như hư không vô biên vì tất cả chẳng chướng ngại, như hoa sen ra khỏi nước vì rời tất cả ô nhiễm, như tiếng sấm sét vì diễn nói pháp âm, như mây kéo mù mịt vì tuôn mưa pháp, như gió lay động cành cây vì nẩy mầm Bồ đề, như tiếng trâu chúa vì khác hẳn với tiếng của các loài trâu khác, như uy thế của voi chúa vì khó lường xét được, như ngựa giỏi chạy vì những vật được chuyên chở chẳng mất, như sư tử chúa vì không sợ sệt, như cây Ni Câu Luật(128) vì tàng che rộng lớn, như hoa Ưu Bát La]/i](129) [i]vì khó được gặp, như chày Kim cang phá vỡ núi tà, như thân Phạm vương vì sanh ra Phạm chúng, như chim Cánh vàng vì thắng Độc long, như chim muông trong hư không chẳng có dấu vết, như núi Tuyết vì chói sáng công đức thanh tịnh, như ngài Từ Thị(130) vì quán xét pháp giới bình đẳng.

Các vị ấy chuyên ưa thích cầu pháp, tâm không thấy đầy đủ và chán nản, thường muốn thuyết pháp rộng rãi, tâm chí không mệt mỏi, đánh trống pháp dựng cờ pháp, chiếu soi mặt trời trí tuệ, xua tan ngu si tăm tối.

Các vị ấy tu sáu pháp hòa kính(131), thường làm vị thầy dẫn đường, làm ngọn đèn sáng cho thế gian, làm ruộng phước tối thắng an ổn quần sinh, thành tựu công đức thù thắng, ai cũng tôn trọng, cung kính cúng dường vô lượng chư Phật, thường học chư Phật cùng chung khen ngợi, tu tập rốt ráo các pháp Ba la mật của Bồ tát, xa rời địa vị Thanh văn, Duyên giác".

Đức Phật bảo A Nan:

- Các vị Bồ tát do niệm Phật nên thành tựu vô lượng công đức như thế. Ta chỉ nói sơ lược với ông, nếu nói rộng ra, dù trải qua ức kiếp cũng không cùng tận.

2. TIẾN TU THÁNH QUẢ Ở TỊNH ĐỘ

Kinh Vô Lượng Thọ nói: "Những người niệm Phật sanh về Tịnh Độ rồi, liền vào trong ao thất bảo, tắm gội thân thể trong sạch, gột rửa tình lự, ai nấy đều ngồi trên hoa sen, tự nhiên gió nhẹ thổi đến, các hàng cây báu phát ra âm thanh vi diệu, rải các loại hoa quý báu, hương là ngào ngạt, đều làm Phật sự. Người nghe vui thích vô lượng, tự nhiên tâm khai mở, tiến bước trên con đường tu hành.

Có những người ở dưới đất giảng kinh, tụng kinh, thuyết kinh, truyền kinh, nghe kinh, đọc kinh, suy xét đạo lý, nhất tâm tọa thiền, đi kinh hành. Có người ở trên hư không giảng kinh, tụng kinh, thuyết kinh, truyền kinh, đọc kinh, suy xét đạo lý, nhất tâm tọa thiền, đi kinh hành.

Trong cõi Cực Lạc, các vị đệ tử Thanh văn đều phát tâm rộng lớn. Có vị chưa đắc quả Thánh, nhân đó mà đắc quả Thánh. Có vị chưa được bậc Bất thối chuyển, nhân đó bước lên bậc Bất thối chuyển. Tùy theo tư chất của mình mà ai nấy đều có sở đắc, đều rất vui vẻ thích ý, được du hý Tam muội, làm lợi ích cho các loài hữu tình. Do tâm niệm Phật kiên cố, xưng tán bản nguyện của Phật Di Đà, nên những Phật tử vãng sanh đều được xếp vào hạng này. Trí tuệ biện tài vô ngại, thần thông như ý, tợ đi thuyền thuận buồm xuôi gió, mau chứng Bồ đề, vượt qua muôn kiếp luân hồi, chư Thiên đều kính trọng".

Tịnh nghiệp thù thắng, quả báo rộng lớn rõ ràng. Thế nên, nay tôi nhắn nhủ cùng những người đồng tu không nên quên việc này. Bò, bay, máy, cựa cũng đều có phần, bậc đại trượng phu phải nên gắng sức!

3. BA MƯƠI SỰ LỢI ÍCH CỦA TỊNH ĐỘ

Tịnh Độ Quần Nghi của Đại sư Hoài Cảm nói: "Người sanh về Tây phương có ba mươi điều lợi ích:

Vãng sanh cõi Phật.

Được niềm vui pháp lớn.

Thân cận chư Phật.

Trải qua mười phương cúng dường chư Phật.

Tận tai nghe Phật thuyết pháp.

Tư lương phước tuệ nhanh chóng tròn đầy.

Mau chứng đạo Bồ đề.

Các Trời, người cùng hội tụ một nơi.

Không thối chuyển.

Vô lượng hạnh nguyện tăng tiến.

Chim Anh vũ, Xá lợi tuyên dương pháp âm.

Gió thổi hàng cây tấu diễn thiên nhạc.

Nước xoáy châu Ma Ni diễn thuyết pháp khổ, không.

Tiếng nhạc tấu diễn âm thanh vi diệu.

Bốn mươi tám nguyện của Phật nhiếp thọ.

Thân sắc vàng ròng.

Thân không xấu xa thấp hèn.

Đầy đủ sáu thứ thần thông.

Thường ở nơi chánh định tụ.

Không có các điều bất thiện.

Thọ mạng lâu dài.

Y phục và ẩm thực tự nhiên hóa hiện.

Chỉ thọ hưởng những điều vui.

Được ba mươi hai tướng tốt(132).

Thật không có người nữ.

Không có Tiểu thừa.

Lìa khỏi tám nạn.

Được ba pháp nhẫn(133).

Thân thường có ánh sáng.

Thân được sức mạnh kiên cố như Kim cang.

Như thế thật đáng gọi là:

Khắp nơi đường Bồ đề

Sáng ngời rừng công đức.

4. THÀNH PHẬT NƠI TỊNH ĐỘ

Từ định Kim Cang trở về sau thì nhân của Bồ tát được viên mãn. Trong đạo giải thoát, quả vị Như Lai tròn đầy, đầy đủ bốn vô lượng tâm, bốn biện tài vô ngại(134), mười tám pháp bất cộng(135), mười lực(136) của Nhị thừa hiện tiền, thuyết pháp không sợ sệt, dứt hết trần sa hoặc(137), thành tựu công đức vạn hành, đầy đủ mười hiệu(138), ba thân hiển bày trọn vẹn, viên mãn chín mươi bảy tướng đại nhân, phóng ra tám vạn bốn ngàn ánh sáng, bi trí dung thông, phước tuệ đầy đủ, thị hiện nơi mười cõi Báo độ139), hay tùy muôn loài mà hóa thân, bủa mây từ rộng lớn, rưới mưa pháp khắp cùng, chan hòa pháp giới chúng sanh đều tỏ ngộ bản tâm, đồng thành tựu đạo giác ngộ chân chánh.

Tuyển Phật nếu không có mắt như thế, tông phong sao được đến ngày nay!

Chánh Luận Niệm Phật

Người vâng theo pháp niệm Phật, tức đã được nhờ ân đức của bậc Pháp vương. Làm sứ giả của Như Lai phải lấy việc phá tà hiển chánh, bài xích điều ác, khen ngợi việc lành, làm gương mẫu cho hậu học, làm mắt sáng cho muôn loài, đó là trách nhiệm của chính mình. Nếu chẳng thể lặng lẽ tự giữ gìn thì chỉ là người ngồi không hưởng lộc trong cửa Phật. Như thế, tuy có giảng thuyết, truyền trao nhưng cũng chẳng làm được gì. Đâu chẳng nghe, nhân lờ mới được cá, thể hội giáo lý rồi sau mới tu hành. Danh tướng và giáo lý chưa được chân chánh thì làm sao thực hành? Cho nên không thể không bàn luận. Do vậy, Khổng Tử làm chánh trị tức là làm ngay thẳng những điều không ngay thẳng; lời di giáo của Phật lúc nhập Niết Bàn, cấp thiết ở chỗ sửa đổi sai lầm.

Tôi từng xét, đức Thế Tôn diễn tả chỗ không hình tướng, nói bàn về chỗ không ngôn ngữ, để giúp chúng sanh trở về bản tánh. Do đó, Đốn giáo, Tiệm giáo, Đại thừa, Tiểu thừa tràn đầy nơi Hải Tạng ở Long cung, đều là ý chỉ phá tà hiển chánh, bài xích điều ác, khen ngợi việc lành. Tất cả chúng sanh khắp nơi vâng theo sự giáo hóa của ngài mà trở về bản tánh, nhiều không tính kể.

Trong đó chỉ riêng khen ngợi Tây phương, bảo rằng con đường tu hành thẳng tắt. Bởi lẽ, Phật A Di Đà có nguyện lực rộng lớn, thâu nhiếp chúng sanh nơi Ta bà dẫn về cõi Tịnh, khiến họ bỏ giả dối mà chứng nhập vào chỗ chân thật. Do đó, chư Phật cùng khen ngợi, Bồ tát đồng tuân theo; Tổ Huệ Viễn sáng lập Liên Xả cùng tu hành, vẻ đẹp nghìn xưa không phai mờ; ngài Từ Chiếu thì biên tập Sám Văn, vì thế sự giáo hóa chân chánh được lưu thông khắp mười phương. Con đường Tịnh Độ thật là rộng lớn thay! Lấy Phật A Di Đà tức là bản tánh làm thể, lấy Tịnh Độ tức là Duy tâm làm tông, lấy nhân từ tức là bỏ ác tu thiện làm dụng. Ba điều ấy vốn hiển bày sự báo ứng trong ba đời mà chế định ra. Nhất tâm rỗng lặng thấu suốt tột cùng đạo lý này, khiến cho người thấu rõ đạo lý, bỏ vọng tin việc này để trở về điều lành, lấy đây làm lời ích cho người trên kẻ dưới. Như thế, thật là trợ giúp giáo lý của Chu Công(140) và Khổng Tử, hỗ trợ cho việc giáo hóa của nhà vua, công ấy rất là to lớn. Nếu khiến cho một người có thể thực hành đạo này, rồi dạy bảo cả nhà, nhà lại dẫn dắt làng xóm, làng xóm lại truyền bá cả nước khiến đến vô cùng thì mọi người dân trong thiên hạ đều thấm nhuần đạo đức, dung hội tinh thần nơi thật tướng, không bao lâu sẽ tiến đến cảnh giới Phật, đâu chỉ trở thành thiện nhân quân tử rồi sao! Như thế, còn lo gì trung hiếu không tu tập, lễ nghĩa chẳng sáng tỏ? Lấy đó mà xét, há chẳng phải đạo của bậc Năng Nhân và đạo của Khổng Tử cùng làm trong ngoài hỗ trợ nhau để giáo hóa mọi người hay sao? Đến như các triều đại cũng vì tôn kính mà mở rộng giáo lý này. Thời tượng pháp phụng sự chẳng đúng người, mở rộng giáo lý thì tệ hại dối trá phát sinh; phụng sự chẳng đúng người thì sự thuần phát tiêu mất. Họ bèn lấy chùa to Phật lớn để khoe khoang xa xỉ, lấy tiếng tăm danh lợi no ấm đẻ làm tài năng. Chỉ lấy số nhiều làm quý thì những kẻ khiến đạo này bại hoại cũng không ít. Cho lời nói quái lạ là hay thì ắt làm mê lầm những người nghe rất nhiều; lần lượt họ noi theo, bèn trở thành thấp hèn. Ngày lại qua ngày, đỏ tía lẫn lộn, khiến cho vẻ đẹp thanh tịnh của nhân từ rộng lượng tiêu tan hết cả, do vậy mới có nhiều lời chê bai nhạo báng, những hạng người này như tầm ăn mọt khoét. Đó là lỗi lầm của những người tôn kính và phụng sự một cách sai trái, chẳng phải lỗi của giáo pháp. Người nay phần nhiều không xét nguyên do, thấy các đồ đệ không ra gì thì phẫn nộ đối với giáo pháp của bậc thiện nhân. Cũng nào có lạ gì, như vì Đan Chu mà trách tội vua Nghiêu, do Thương Quân mà trách lỗi vua Thuấn(141), uống thuốc quá độ rồi quy lỗi cho Thần Nông, bỏ lửa cháy lan trở lại trách người trao đuốc.

Kẻ ngu này là người chẳng xu nịnh, có học tập Phật đạo đôi phần, đã lãnh hội sơ lược ý chỉ, có tâm nâng đỡ sự suy tàn, chẳng dám riêng tư cho mình, chỉ vì lợi ích chung cho mọi người để cứu điều tệ hại.

Từng bảo rằng, sự lợi hại của giáo môn có bốn điều:

Sự truyền thọ của thầy không rõ ràng, tà pháp mạnh mẽ làm mất chỗ chân thật.

Không thực hành giới pháp, cương thường rối loạn mà phạm giới cấm.

Giáo lý chưa rõ, luận bàn sai lầm trái nghĩa làm mê hoặc mọi người.

Không tu hạnh nguyện, mê muội đi vào lối tà, rơi trong đường ma.

Do đó, sửa đổi tên gọi rối loạn, làm mù điếc kẻ hậu học, gây ra nhiều mối hại, thật đáng thương tâm! Từ đó, những kẻ lạm dụng, một truyền mười, mười truyền trăm, trăm truyền ngàn, lưu bố chất độc khắp cả đất nước, nhanh chóng như dùng ngựa truyền tin tức. Tại sao biết như thế? Vì thuyết chân chánh khó thực hành, thói tà vạy dễ tiêm nhiễm, đó là lẽ tự nhiên.

Than ôi! Đạo của Tổ sư đã không truyền từ lâu, mà muốn mọi người không mê lầm rất khó. Tôi tuy không minh mẫn, nhưng thật có tâm thương xót. Suy tư muốn phân tích nghĩa lý, chia chẻ rõ ràng, trình bày đầy đủ rộng rãi những điều đã nghe thuở trước, cát đứt tà ngụy, nối tiếp chánh chân, khai mở cho hàng hậu học. Nhưng hận vì không có trí tuệ biện tài, chỉ theo cái nhìn nhỏ hẹp. Do đó, nhất tâm trai giới, thành kính Tam Bảo, thưa hỏi tìm cầu đại giáo, tham khảo lời lẽ diệu huyền, theo khuôn phép để xác định chánh tông phá trừ các dị thuyết, gom lại viết thành chánh luận của pháp niệm Phật, chia chẻ chứng minh lời nói mẫu mực của Phật Tổ, tuyên cáo khắp các nơi đều bước lên con đường giác ngộ. Mong làm cho Thánh giáo bị ẩn lấp nay được sáng tỏ ra, chúng sanh tội lỗi trở lại được phước.

Có người khách đến hỏi:

Tu hành để thấu rõ sự sanh tử của chính mình, cần gì luận bàn sự hay dở của người khác?

Tôi đáp:

Lý không phải như thế! Đâu chẳng nghe Như Lai ra đời dùng pháp nào cũng vì lợi ích chúng sanh, Bồ tát nguyện tu hành, mảy may đâu vì chính mình. Phật tử biểu hiện đồng như ngoại đạo là vì phương tiện chuyển hóa tâm tà của người khác. Mười loại dân ma trong kinh Lăng Nghiêm đều do sự hiểu biết sai lầm. Mười loại nghiệp ma trong kinh Hoa Nghiêmlà để chỉ rõ con đường chân chánh.

Than ôi! Sự tu hành tà vạy đều từ cái thấy sai lầm, nên tự cam tâm nơi con đường nguy hiểm. Gặp cảnh giới này lẽ nào ngậm miệng không lời, nghĩ họ ngu si đâu nên ngồi nhìn sa đọa. Huống chi Thế Tôn từ bi phó chúc, lưu lại đại nguyện cứu tế khắp cả người mê; Bồ tát y theo chánh pháp tu hành, thị hiện đồng sự giáo hóa khiến họ thành Phật. Đó là hạnh nguyện căn bản, lại còn nghi ngờ gì nữa!

Nếu như thấy người lạc lối mà không chỉ dẫn con đường chân chánh thì lòng từ bi đặt để nơi nào? Gặp kẻ đắm chìm mà không lo nghĩ cứu vớt thì phương tiện ở nơi đâu?

Thuận theo chánh pháp, phá dẹp tà ma, đó là việc làm của bậc đại trí?Vô thượng; điều phục chúng sanh vào nơi chánh đạo, đó là chỗ chư Phật giữ gìn. Thệ nguyện xả bỏ thân mạng, dựng lập tông chỉ chân chánh, quyết chẳng vì mình mà lãng quên lời di chúc của Phật. Chúng sanh tuy hết mà lòng từ bi càng thêm kiên cố, hư không dẫu tan nát, nguyện tôi vẫn không cùng. Nếu gặp bậc hiền có trí thức, tất có thể giúp hoằng truyên đạo này.

Như thế, thật đáng gọi là:

Đem thân tâm phụng sự thế giới Đó mới là đền đáp ân Phật.

1. NÓI VỀ BẢN TÁNH CHÂN NHƯ

Bản tánh chân như là tâm thể chân thật không giả dối trước khi cha mẹ sinh ta, gọi là gương mặt xưa nay. Thiền tông gọi là chánh pháp nhãn tạng. Liên tông goi là bản tánh Di Đà, Khổng Tử gọi là Thiên lý, Kinh Dịch gọi là Thái cực. Tên tuy có khác nhưng thật ra đồng một bản tánh chân như. Tánh này rỗng rang mà sáng suốt, lặng lẽ mà nhiệm mầu, cùng chung cội gốc với trời đất vạn vật, trải qua muôn kiếp vẫn không tan hoại, thế giới vỡ nát nhưng bản tánh chẳng đổi dời.

Con người không thể nhận lấy bản tánh chân như này, lại bị buộc ràng nơi thể chất hòa hợp của đất, nước, gió, lửa, nên thọ nhận thân hình. Đã là máu thịt trược khí thì mờ mịt nơi tâm thể thanh tịnh bản nhiên, đến khi sanh ra lại bị ngũ dục lục trần làm si mê điên đảo, mê muội nơi tánh thiên chân(142) sẵn có. Do đó, đức Phật nói tám vạn bốn ngàn pháp môn đều là dẫn dắt mọi người bỏ vọng về chân. Song, pháp thẳng tắt dễ thực hành chỉ có một môn niệm Phật. Người tu pháp này, tâm không tán loạn, chánh định hiện tiền, đó là trở về bản tánh.

Nay, có một hạng người không cứu xét đạo lý, lại đem pháp tu dưỡng của đạo môn, mạo danh lạm xưng là Liên tông. Nói bừa khí là chủ nhân, dạy người chuyển tinh vận khí, lao nhọc gân cốt, dụng thân tâm một cách uổng phí, cam chịu đau khổ mà rốt cuộc chẳng được gì.

Tôi từng sem Trương Tử Dương nói về tinh, khí, thần của đạo môn, vốn là nguyên tình, nguyên khí, nguyên thần vốn có trước trời đất. Nguyên tình chẳng phải là tính của dâm dật, nguyên khi chẳng phải là khí nơi hô hấp, nguyên thần chẳng phải là thần nơi suy nghĩ. Kẻ ngu không hiểu rõ ý này gọi là chậu là chuông. Mắt đã không sáng thì lý chẳng thấu đạt, dụ dỗ những người có lòng tin, một mực tạo tác ở trên đãy da hôi thối, mê muội đối với Phật tánh chân thật, nói càn đó là tu hành. Thật đáng buồn thay!

Nay tôi tuyên cáo với tất cả những người đồng tu, cần phải nên chính chắn cứu xét mà niệm Phật để tỏ ngộ nguồn chân. Nếu như tự mình thấy tỏ tường thì mỗi pháp mỗi pháp hiện tiền, đó gọi là thấy tánh thành Phật. Một niệm sai lầm, cách xa như trời với đất.

2. PHÂN BIỆT RÕ THÂN TÂM CHÂN VỌNG

Nói về thân thì có Pháp thân, có Sắc thân. Truyền Đại sĩ nói rằng: "Trí tỏ rõ cảnh chân thật, cùng tận pháp làm thân nên gọi là Pháp thân. Thân do cha mẹ sanh ra, hư huyễn không thân nên gọi là Sắc thân".

Nói về tam thì có chân tâm, vọng tâm. Chân tâm sáng suốt nhiệm mầu, rỗng rang linh thông, nên goi là chân tâm. Theo cảnh sanh diệt, chợt có chợt không nên gọi là vọng tâm. Tổ sư khuyên niệm Phật Tam muội, ở trong chân tâm của chính mình lưu xuất một câu A Di Đà, mỗi niệm mỗi niệm quán chiếu, mỗi pháp mỗi pháp dung thông, như thế gọi là: "Nhiếp cả sáu căn, tịnh niệm tiếp nối, ở trong một niệm thành tựu Phổ Hiện Sắc thân Tam muội".

Thời nay, có một hạng người chẳng biết chân vọng, nhận lầm sắc thân là ta, lấy vọng niệm làm cứu cánh. Phần nhiều là hít thở xoa bóp, làm dáng làm vẻ mà hy vọng thành đạo, không phải là sai lầm lắm sao! Thật đáng gọi là bỏ vàng ròng, lượm ngòi gạch.

Nói chung, người học đạo cần phải phân biệt rõ thật giả, , cho nên trong Tông Cảnh Lục nói: "Tu đạo lấy tâm làm tông, cần phải xét nét chính chắn đạo lý cứu cánh. Từ mặt hữu tình giới, chân vọng dường như phân chia, không thể cho là đồng nhau. Có người lạm dụng Viên Giác, vàng và khoáng đều đốt thì mới phân biệt thật giả, cát và gọa đều nấu thì sống chín khác nhau. Tam thừa mộ đạo, cái thấy có khác, lầm nhận vọng tâm làm chân thật. Vì như nhận giạc làm con, bị cướp hết tài sản; cho mắt cá là ly châu, làm mê mờ mắt trí huệ. Bèn khiến cho những kẻ ngu si rơi vào trùng quan khó thoát, những người tà hiểm chìm đẳmtong dòng sống kiến chấp, đùa giỡn trong căn nhà cũ mục rực lửa, quên khổ đau, quên mệt mỏi; nằm mộng lớn trong đêm dài mà chẳng biết lúc tỉnh. Mê tâm mê tánh đều do chấp vào suy nghĩ phan duyên làm tâm mình, bỏ quên chân tâm mà dính mắc vào nơi thinh sắc. Đó là lỗi lầm của phàm phu và ngoại đạo.

Hoặc có những người học giáo pháp, học Thiền tông, chấp vào phương tiện của Phật, như mắc vào lưới không thể thoát ra được. Năm thừa(143) đối với Bốn cơ(144), vượt qua một niệm hiện giờ mà chạy xa ba a tăng kỳ, luống công nhọc nhằn trong Đại kiếp(145). Rời Bảo sở ngưng trệ mãi nơi Hóa thành, mệt mỏi trên con đường dài xa. Đó là lỗi lầm mê muội đi theo vọng tâm, không thấu suốt chân tâm.

Bài Phú về tâm của thiền sư Vĩnh Minh nói:

Tánh chẳng tạo tác, Lý thật dung thông

Người thấu rõ, ngay nơi động mà tĩnh

Kẻ mê muội cho Tây là Đông

Mặc biển cạn non dời, cũng chưa phải sức lực vô vi

Dẫu đi mây đạp nước, đều là thần thông hữu lậu

Phân biệt ngọc, cần phải rõ chân

Tìm kiếm châu, nước nên lóng lặng

Nếu hướng ngoại cảnh để tìm tâm

Nào biết hoa đốm là do mắt nhặm

Thuận Pháp giới tánh, thuận chân như tâm.

Như thế thì nhanh chóng vào biển đại từ bi của Như Lai. So với những kẻ dính mắc hình tướng và tu hành trên đãy da hôi thối, lẽ nào có thể cùng bàn luận được?

3. BIỆN MINH TAM BẢO

Trong giáo lý nói:

Các đức Phật mười phương

Những kinh điểm viên mãn Tăng Đại thừa Bồ tát Công đức khó nghĩ bàn!

Đồng thể Tam Bảo nghĩa là lý chân như tự tánh bản giác, gọi là Phật bảo; đức dụng khuôn phép tự tánh chân chánh, goi là Pháp bảo; hòa hợp không tranh cãi, tự tánh thanh tịnh, gọi là Tăng bảo.

Xuất thế gian Tam Bảo: Nghĩa là Pháp thân, Báo thân và Hóa thân, tùy loại ứng hiện đó là Phật bảo; giáo nghĩa Lục độ, Tứ đế, Duyên sinh đó là Pháp bảo; Bồ tát Thập địa(146), Tứ hướng(147), Ngũ quả(148) gọi là Tăng bảo.

Thế gian trụ trì Tam Bảo: Nghĩa là tranh vẽ, hình tượng Phật, gọi là Phật bảo; kinh sách giáo lý gọi là Pháp bảo; những người cạo tóc, mặc áo nhuộm, gọi là Tăng bảo. Người trở về nương tựa Tam Bảo thì chư Thiên hộ trì; người cúng dường Tam Bảo, được phước điền vô lượng.

Nay có những kẻ ngu không hiểu, ngụy soạn kinh Chân Tông Diệu Nghĩa, nói càn: tinh là Phật bảo, khí là pháp bảo, thần là tăng bảo. Lần lượt truyền trao học tập, đến nỗi khiến cho những người lành tin theo tà thuyết này chẳng còn tôn kính Tam Bảo. Thật đáng thương xót!

Nếu như không tôn kính Thế gian Tam Bảo ắt tự mê muội tâm mình, đã tự mê muội tâm mình thì quên mất bản tánh, làm sao đạt được Đồng thể và Xuất Thế gian Tam Bảo? Tự dối gạt mình còn có thể, lại đi dối gạt người khác, đó gọi là: làm lầm lạc con đường chân chánh của Người và Trời, làm mù tối đôi mắt của Nhân Thiên, mê muội đối với giáo lý nhân quả chân thật, khiến lu mờ nếp tinh thuần Định Tuệ. Sự tai hại lỗi lầm không gì hơn điều này!

Đức Phật nói: "Tất cả chúng sanh nếu không trở về nương tựa Tam Bảo thì muôn kiếp rơi vào đường ác". Huống chi, ngài Từ Chiếu biên tập từ nơi kinh điển soạn thành Sám nghi, khiến cho người học y theo nghĩa lý vi diệu sâu xa trong kinh điển Đại thừa. Từ thân này cho đến lúc thành Phật, vì chúng sanh trong pháp giới trở về nương tựa Phật thường trụ, trở về nương tựa Pháp thường trụ, trở về nương tựa Tăng thường trụ. Người tốt có lòng tin chân chánh đã được nghe, nghe rồi đọc tụng lễ bái, cố nhiên tự tôn kính, tự tin tưởng. Ngay nơi tâm kính tin này, bắt đầu có thể gần gũi nơi Phật đạo.

Nếu thấy tất cả các tượng Phật, nên khởi ý tưởng là Như Lai, thấy tất cả kinh giáo nên sinh ý tưởng khó gặp gỡ, thấy tất cả Tỳ kheo nên khởi ý tưởng là Tổ sư. Phải nên lễ bái cúng dường không được xem thường, dùng sự trang nghiêm của Phật mà trang nghiêm mình, như thế Nhất thể Tam Bảo duy tâm đầy đủ.

Nếu như chấp vào cái thấy thấp kém, chẳng rõ cội gốc, vọng tin theo tà giáo, làm nghi ngờ lầm lạc người sau, tất tự chuốc lấy trầm luân chìm mãi trong nẻo ác. Đó là lỗi của ai?

4. BIỆN BIỆT THẤY NGHE HIỂU BIẾT

Bậc Cao đức ngày xưa nói: "Ở nơi thai gọi là thân, ở nơi đời gọi là người, ở nơi mắt gọi là thấy, ở nơi tai gọi là nghe, ở nơi mũi thì ngửi mùi, ở nơi lưỡi thì luận bàn, ở nơi tay thì nắm bắt, ở nơi chân thì đi chạy. Hiện khắp của bao trùm pháp giới, thâu nhiếp lại ở một vi trần. Người tỏ rõ thì biết là Phật tánh, kẻ không hiểu gọi là linh hồn".

Gần đây, có một hạng người ngu không biết nghĩa lý của Phật, ngầm ở trong pháp giới của ta chuyên lấy việc truyền thọ làm tông, nói càn nơi sáu căn thấy tánh, chỉ tứ đại sắc thân là thể Phật, tự lập ba mươi sáu quan, bảy mươi hai tín, ghép vào những việc quái dị, lừa dối làm mê hoặc người lành. Nói càn rằng: thịt bên này máy động thì ai đó sẽ đến, chỗ bên kia đau đớn thì việc gì đó đã xảy ra, nói rằng biết trước kiết hung họa phước. Người ngu nghe được cho là Phật pháp linh cảm, hết lòng tin tưởng, bố thí cúng dường, truyền bá lời nói tà mị này, ghi nhớ trong lòng chưa từng tạm bỏ.

Đâu biết rằng, tánh Phật chân thật thanh tịnh lặng yên, vì có thân hư vọng nên có vọng thức, che lấp bản tánh, chẳng thấy ánh sáng trí tuệ. Một niệm tâm rỗng không gọi là ngộ đạo, kinh Lăng Nghiêm nói: "Thấy biết mà lập thấy biết là cội gốc vô minh;

thấy biết mà không lập thấy biết, đó là Niết bàn".

Vì thế, Tổ sư lập giáo chỉ lấy niệm Phật Tam muội làm chánh tông, chưa từng có mảy may pháp thật để ràng buộc người. Đâu ngờ, kẻ thế tục ngu mê chẳng rõ tông chỉ, bỏ trung hiếu không thực hành, trái nhân nghĩa không tu tập, giả danh Liên tông, thực hành những pháp khác biệt, tham cầu âm thầm cảm ứng, lấy việc kỳ quái để mê hoặc người. Thế nên, tạo thành những việc tà ma yêu mị, dựa vào thân người nhiễu loạn chánh tín, do đó đều bị ma nhiếp phục. Thật đáng buồn thay!

Người tu Tịnh nghiệp nên khéo léo xét suy chánh tà, lấy việc cứu xét tâm tánh làm bổn phận, phân biệt xác đáng, tin tưởng thành thật, nhớ Phật niệm Phật, nguyện sanh về Tịnh Độ, cẩn thận chớ mong cầu điều gì khác. Thiền sư Vĩnh Minh nói:

Chớ chọn lá cành, nên tìm cội gốc Bỗng nhiên vô minh chợt tan Lặng lẽ tình trần tự dứt. Như thế, thật đáng gọi là:

Thẳng tận đầu nguồn tìm dấu Phật Chọn lá tìm cành ta chẳng kham.

5. PHÁ TRỪ VỌNG THUYẾT HỌA PHƯỚC

Chánh pháp của Phật Tổ lấy bản tánh Di Đà làm thể, lấyTín, Nguyện niệm Phật làm tông, lấy việc tự mình tu hành và giáo hóa mọi người làm dụng. Đó chính là lời nói khuôn phép của Phật Tổ, làm mẫu mực cho người sau.

Thường bảo rằng âm thanh là Phật sự, đốt đèn là đạo tràng, việc ấy vốn chỉ là pháp môn phương tiện để đưa Quyền trở về Thật. Gần đây, người học mê mờ bỏ mất tông chỉ, tham chấp sự tướng, chẳng tuân theo giáo lý, hướng ngoại làm càn, mắt tâm không sáng, cạnh tranh nhau xưng làm sư trưởng. Đây thật là việc tệ hại trong pháp môn, hoặc tìm quỷ khiếu giống như đồng bóng, hoặc xưng là Di Lặc hạ sanh, hoặc nói chư thiên dựa xác, hoặc trên ánh sáng của ngọn đuốc thấy thần thấy quỷ, hoặc ở trên khói hương đoán kiết đoán hung, làm mờ mịt ba ánh sáng, lừa dối thánh hiền, lường gạt xóm làng, mong cầu lợi dưỡng. Đến khi hỏi họ về hạnh nguyện chân thật thì ngậm miệng không lời, chẳng rõ cội gốc bản tánh Di Đà, cuồng loạn cả đời đều là dối trá, đã tự làm mê lầm chính mình, lại còn làm lầm người khác. Thật đáng buồn thay! Thế nên, kinh Lăng Nghiêm nói: "Này thiện nam tử! Do ứng theo tâm ái, khi ấy thiên ma được

tiện lợi, phi tinh dựa vào người, bới móc lỗi người, không sợ lời chê bai, ưa nói trước việc họa phúc, đến lúc xảy ra không sai tơ hào. Những người ngu mê lầm cho là Bồ tát, gần gũi cúng dường. Những người này phá giới luật của Phật, âm thầm làm việc tham dục, đó gọi là tinh mị đã sống lâu nhiều kiếp. Quỷ thần có sức mạnh lớn lâu năm thành ma, não loạn người này. Người ấy chẳng biết ma dựa, lại cho rằng chứng Thánh, đến khi loài ma kia sanh tâm chán nản, bỏ thân thể họ đi, bấy giờ thầy và đệ tử đều bị luật pháp trừng trị. Ông nên cảnh giác trước để khỏi đọa vào luân hồi, mê hoặc không biết gì thì rơi vào địa ngục Vô gián".

Than ôi! Những người tốt mới phát tâm chẳng phân biệt thật giả, tin theo tà thuyết kia, chẳng lo gìn tâm tích đức, vọng tưởng cầu phước mà bị họ làm lầm lẫn. Tôi nghe rằng: "Gia đình tích lũy điều lành ắt có dư niềm vui, gia đình tích lũy điều ác thì có

thừa tai họa". Thế nên, kiết hung họa phước do nơi lòng người, sao có thể xu nịnh để mong cầu giàu sang, cẩu thả tránh bừa tai họa? Thiền sư Vĩnh Minh nói:

Ác từ tâm khởi, tợ sắt rĩ tự hủy hoại mình

Thiện từ tâm sanh, như châu phát sáng mà soi lại châu thể.

Do đó, tôi khuyên những người lành khởi tâm làm việc phải nên chọn đạo thực hành, chọn lễ để theo, chọn bạn giao du, chon nơi mà ở, chọn thầy tôn thờ, thận trọng giữ tâm, nơm nớp gìn tiết tháo, niệm niệm không mê mờ, chẳng sơ thất đối với lẽ tự nhiên để thực hành giáo pháp Tây phương, còn những việc xem đuốc bàn họa phước chớ nên tham dự!