Liên Tông Bảo Giám

7. LỤC ĐỘ VẠN HẠNH ĐỒNG TU

Lục độ là sáu pháp Ba la mật: Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ. Nếu người niệm Phật chuyên tu Tam Muội, học pháp xuất thế gian thì cần phải đạt đến chỗ thiện tột cùng. Phải biết, Lục độ vạn hạnh chẳng ra ngoài nhất tâm, ở trong nhất tâm đầy đủ tất cả pháp. Ví như tắm trong biển cả thì đã dùng nước của mọi dòng sông, như muôn loại hương làm thành viên, nếu đốt một viên thì đầy đủ các mùi hương; như người lấy vật báu, được hạt châu vương Như Ý thì tất cả các báu phát sinh vô tận. Tại sao biết điều đó? Vì nắm giữ một câu A Di Đà Phật nên được Tam Muội. Trong một niệm tương ưng với Lý thể, các pháp hiện tiền, Lục độ vạn hạnh thảy đều đầy đủ.

Bố thí thì tâm không nhiễm trước, Trì giới thì không khởi vọng duyên, Nhẫn nhục thì năng sở đều quên. Tinh tấn thì tâm không gián đoạn, Thiền định thì động tính đều lặng lẽ, Trí tuệ thì chẳng thiết lập tơ hào. Ở trong một độ phát sanh vô lượng độ, trong mỗi một độ như mạng lưới của Đế Thích. Chỉ cần biết nhất tâm vốn rỗng lặng, tự nhiên vạn hạnh đầy đủ. Thế nên, tám muôn bốn ngàn pháp môn, tám muôn bốn ngàn trí tuệ, tám muôn bốn ngàn công đức, đều từ một tâm niệm Phật mà ra. Trong kinh Hoa Nghiệm, Bồ tát Hiền Thủ nói: "Phật tử ở trong tất cả thời, khéo dùng tâm

mình thì được tất cả công đức thù thắng vi diệu".

Như thế, thật đáng gọi là:

Một tánh viên thông tất cả tánh Một pháp chứa đựng tất cả pháp.

8. ĐẠI SĨ DUY MA DẠY TÁM PHÁP TỊNH ĐỘ

Kinh Duy Ma nói: "Chư Bồ tát ở thế giới Chúng Hương hỏi:

Bồ tát thành tựu mấy pháp, ở thế giới này hạnh không lỗi lầm, được sinh về Tịnh độ?

Ngài Duy Ma Cật đáp:

Bồ tát thành tựu tám pháp, ở thế giới này hạnh không lỗi lầm, được sinh về Tịnh Độ.

Tám pháp ấy là:

Làm lợi ích chúng sanh không mong cầu đền đáp.

Thay thế chúng sanh chịu mọi khổ não, làm mọi công đức đều ban cho chúng sanh.

Tâm đối với chúng sanh bình đẳng, khiêm hạ, vô ngại; đối với chư Bồ tát xem đồng như chư Phật.

Những kinh chưa nghe, khi nghe chẳng nghi ngờ.

Không trái ngược với hàng Thanh văn.

Không tật đối đối với sự cúng dường của người khác.

Không xem trọng lợi ích của mình, ở nơi đó điều phục tâm mình.

Thường tỉnh xét lỗi mình, không bàn cãi điều dở của người, thường dùng nhất tâm cầu mọi công đức.

Đó là tám pháp giúp cho hạnh không lỗi lầm, được sinh về Tịnh Độ.

9. SO SÁNH SỰ KHÓ DỄ CỦA VIỆC TU HÀNH

Cõi uế trược Ta Bà bao nỗi khổ tập hợp nên cầu đạo khó thành. Tịnh Độ Lạc bang các điều lành hội tụ dễ lên ngôi Bất thối. Người xưng danh hiệu thì chư Phật hộ niệm được vãng sanh, kẻ phát tâm Bồ đề thì ánh sáng của Phật Di Đà chiếu soi, nhờ đó được thăng tiến. Bồ tát, La hán cùng làm bạn; nước chim, cây rừng thảy đều niệm Phật; bên tai thường nghe diệu pháp, trong lòng dứt hẳn tham sân, vui vẻ vô cùng, tuổi thọ vô lượng, vừa sanh về cõi ấy liền được vào hàng Bất thối. Há lại so sánh trong cõi Trời, Người, chạm mắt có nhiều điều thuận nghịch! Trên con đường Quyền thừa, căn lành hiếm khi trọn vẹn, bậc Tam hiền chưa lên Sơ địa(93) còn chưa thấy đạo nên mất chánh niệm; ngài Xá Lợi Phất đã vào hạng Lục trụ(94), gặp lúc ác duyên còn thối tâm. Thế nên, trên hội Pháp Hoa[i] có năm ngàn người bỏ đi; trong kinh [i]Bảo Tích, người thối thất đạo tâm rất nhiều. Xét trong thời có Phật còn vậy, huống gì đời nay!

Trong Hoa Nghiêm Hợp Luận hỏi rằng: Như kinh Niết Bàn nói:

Chỉ nghe hai chữ "thường trụ" còn không đọa dịa ngục trong bảy kiếp. Kinh Hoa Nghiêm nói: "Giả sử nghe danh hiệu Như Lai và lời thuyết pháp mà không tin hiểu cũng có thể trở thành hạt giống Phật pháp".

Đáp rằng:

Từ hàng phàm phu bước vào đạo, chưa thành tựu sự hiểu biết thù thắng, chưa được cho là được, lại phát sanh kiêu mạn, chẳng gần bạn lành, không kính người hiền, vì lười biếng giải đãi nên ở trong loài Người, Trời theo duyên thuận nghịch vừa khởi niệm ác liền thành địa ngục.

Nếu lòng tin thuần nhất không kiêu mạn, thường mong cầu bạn lành thì không có lỗi làm đó. Tại sao? Vì trong giáo lý quyền biến, hàng Lục trụ và bậc Tam hiền chưa lên Sơ địa đều chưa thấy đạo, mọi hạnh nghiệp tu tập đều là hữu vi, chỉ có thể điều phục vô minh, người có sức mạnh thì không thối thất. Lên Bát địa mới được vào vô công dụng hạnh.

Thế nên biết, bậc Tam thừa trải qua A tăng kỳ(95) kiếp công hạnh không thành, môn niệm Phật trong khoảng khảy móng tay liền lên bậc Bất thối. Vì thế, người sanh Tịnh Độ chỉ có thiện không có ác; quả vị không thối chuyển nên quyết định thành Phật. Kinh A Di Đà nói: "Những chúng sanh về cõi nước Cực Lạc đều là bậc Bất thối chuyển", chính là nói nghĩa này.

Than ôi! Người mới phát tâm tu hành, lòng tin còn cạn cợt, nếu chẳng có tha lực khó mà tiến tu. Thệ nguyện của Phật sâu rộng, chỉ cần có duyền đều được nhiếp thọ. Nên tin, học đạo các môn khác như kiến bò lên non cao, vãng sanh Tịnh Độ tợ đi thuyền xuôi buồm thuận gió. Phật A Di Đà tiếp dẫn tiến thẳng đến Bồ đề, các bậc Thánh nắm tay vượt qua ba cõi. Thượng phẩm thì lên quả Phật, Hạ sinh còn hơn thiên cũng. Thế nên, tin khắp cả chớ nghi ngờ, cùng nhau tiến tu không thối chuyển.

10. NGÀI THIÊN THAI KHAI THỊ HAI HẠNH MÔN:

CHÁN NẢN VÀ ƯA THÍCH CỦA PHÁP MÔN TỊNH ĐỘ

Trong Thập Nghi Luận nói: "Muốn sanh về Tịnh Độ phải đầy đủ hai hạnh: chán nản và ưa thích.

- Chán nản xa lìa:

Thường quán xét thân này, máu mủ, phân tiểu, nhơ nhớp hôi tanh.

Quán xét người đời từ tình dục, tham ai mà sanh ra, đó là hạt giống bất tịnh.

Quán xét sự hòa hợp của tinh huyết cha mẹ, đó là sự thọ sanh bất tịnh.

Khi trong thai mẹ đó trú xứ bất tịnh.

Chỉ dùng máu huyết của mẹ làm thức ăn, tức là sự ăn uống bất tịnh.

Mười tháng đầy đủ, từ sản môm mà sanh ra tức là chỗ sanh bất tịnh.

Trong thân thể chỉ là máu huyết, tức là toàn thân bất tịnh.

Sau khi chết sình thối rã rời, tức là rốt ráo bất tịnh.

Quán thân mình đã vậy, xét mọi người cũng thế. Kế đến quán xét về cảnh giới nhơ uế nơi Ta Bà đủ các thứ khổ tập hợp: sanh, già, bệnh, chết, nỗi khổ về oán ghét mà gặp gỡ, nỗi khổ về thương yêu mà xa lìa, ư bi phiền não, ba đường(96), tám nạn(97), sáu nẻo luân hồi; đất, nước, gió, lửa vô thường bại hoại; tham, sân, si, mạn gặp cảnh sanh tâm. Cần phải chán nản xa lìa, vừa phát ý sanh chán nản xa lìa thì Tịnh Độ ắt được thành tựu.

- Hạnh ưa thích: Cầu sanh Tịnh Độ là vì muốn cứu tất cả sự đau khổ cho chúng sanh. Thế nên, phát khởi tâm ưa thích Tây phương Tịnh Độ, trăm thứ báu trang nghiêm, đất vàng, rừng ngọc, ao hoa lấp lánh, thần thông tự tại, tùy ý đi dạo các cõi nước, dứt hẳn sinh tử, không còn phiền não. Phật A Di Đà tướng hảo sáng ngời, tự nhiên tỏ ngộ pháp môn, ý phục và thức ăn tự nhiên hóa hiện. Tịnh Độ có nhiều sự vui vẻ, cho nên cần phải ưa thích".

11. ĐẠO TRÀNG TỊNH NGHIỆP

Tịnh nghiệp là hạnh vi diệu vô tướng vô vi, là tông nhiệm mầu không nhiễm và không vướng mắc. Đạo tràng là chỗ trụ trì của chư Phật trong ba đời, là cảnh giới của đạo giác ngộ chân chánh Bồ đề. Lẽ nào, danh tướng số lượng không lường xét được? Chẳng phải là sự trình bày của trí thức năng sở. Đạt được ý chỉ thì lấy thành kính làm trang nghiêm, lấy hạnh nguyện làm khuôn phép. Cho nên, trong kinh Duy Ma khai thị về các tướng trạng của đạo tràng; Liên Xả của Tổ Huệ Viễn có lời tựa về tiết độ. Vì vậy, người hiểu ý nghĩa này vào nơi thật tướng, cảnh trí hợp nhất, sự lý đồng hành, đốt hương Ngũ phần Pháp thân(98), thắp đèn trí tuệ sáng ngời, dứt bặt suy nghĩ, gọi đó là trì trai thanh tịnh.

Bảo rằng trang nghiêm nghĩa là cúng dường bình đẳng; đi, đứng, nằm, ngồi chẳng rời đạo tràng, nhất cử nhất động đều là Phật sự. Niệm niệm Di Đà xuất thế, tâm tâm Bồ tát phóng quang; mỗi hạnh đều là Tây phương, mỗi bước đều lên Bảo sở, không có một pháp nào mà chẳng là chánh pháp, nói một lời đều là viên âm, khởi một niệm thiên long hộ trì, hành một lệnh ma vương vỡ mật. Thế thì, một hội Linh Sơn nghiễm nhiên chưa tan, đó gọi là cúng dường pháp lên Như Lai một cách chân chánh. Luận về công đức thì vô lượng vô biên, luận về quả báo thì khó nghĩ khó bàn. Lấy đó mà cầu phước, có phước nào không đạt được; lấy đây độ sinh, tất cả chúng sinh đều được độ. Đó gọi là công đức chân thật, đó gọi là đạo tràng Tịnh nghiệp.

Than ôi! Hiện nay, vào thời mạt pháp, có những kẻ si mê không cứu xét tâm mình, không biết nghĩa lý Phật dạy, chấp trước ngoại cảnh cho là thật, một mực bám vào hình tướng tu hành. Bên đây lập mấy hội đạo tràng, bên kia đốt mấy cân nhang đèn, chỗ nọ giáo hóa bao nhiêu người sám hối thọ giới, lúc nào hóa duyên được bao nhiêu.

Lại xưng rằng ta là kẻ truyền tông của đáơ này, họ là đồ đệ của sư trưởng nọ, kia hiện là chữ Phổ, đây là tông chữ Giác. Chẳng xét suy cội gốc từ đâu mà phát xuất, ai nấy lo cạnh tranh theo cành lá, chẳng thích hợp với lẽ phải.

Lại còn tiếng Hán, tiếng Hồ (Ấn Độ), hễ động đến liền cho đây là đúng, cho kia là sai. Giải thích bừa bãi về kinh Phật, bí mật trao truyền giáo lý tà ngụy. Đánh trống miệng, đùa giỡn nơi công án của người xưa, tranh ngã tranh nhâ, luận cao luận thấp, lượm thượm không ít, để xấu thêm nhiều. Chẳng biết hổ thẹn lo sợ nên mới làm bừa như thế! Họ làm cho đạo chân thật Tịnh Độ biến thành một trường tạp kich, lấy danh hiệu Di Đà vạn đức làm thành lời ca phù phiếm, đánh mất tông chỉ của Tổ sư, đặt giáo môn của Liên Tông vào chỗ ngu dốt. Người thấu đạt âm thầm bi thương, kẻ hiểu biết xem thời kinh ngạc.

Lại có những kẻ đánh gõ bao nạc, niệm tụng chân ngôn, pha trộn sự ứng phó của thầy cúng, chú nước vẽ bùa, luận bàn họa phước, giống như việc làm của đồng bóng. Sai khiến chư Thiên, đuổi vong bắt ma, quở mắng Tam Bảo, trị bệnh đuổi tà, trăm điều quái lạ, muôn thứ kỳ quặc. Chân bôn ba làm tôi tớ cho người, bận rộn lăng xăng, chẳng quản sinh mạng chỉ lo dong ruỗi theo môn đồ. Khi đọc tụng sai lầm lộn lạo, lúc lễ niệm rối loạn không còn trật tự, mở kinh ra thì ngủ gục, xếp kinh lại thì nói chuyện đời. Cùng nhau tụ tập, cố tình huyễn hoặc người, thành phe thành nhóm gây ầm ỉ. Chẳng xét nhân quả, không quan tâm đến tội lỗi, mượn pháp môn rộng lớn của Phật Tổ nhận sự lễ bái cũng dường của trời người, đẹp vốn là đẹp, tốt thì chưa tốt.

Nếu là người trì giới Phật, ở trong cửa Phật, nên học đạo của Như Lai, tụng kinh Phật, thực hành hạnh Phật mới thấu suốt tâm của Tổ sư. Chưa thể siêu Phàm nhập Thánh, chỉ e không có đạo đức xứng đáng để nhận sự cũng dường. Ví như vải lau bàn làm ô nhiễm nơi tự thân, tợ đá mài dao chưa khỏi tiêu mòn nơi bản thể. Nếu có thể giác ngộ, chỉ nên xoay đầu trở lại, ban sơ theo Phật trì trai, rốt cuộc là vì việc gì? Đã không thể cứu vãn sanh tử, chi bằng tự thối lui cảnh tỉnh tu trì, chuyên niệm Di Đà, ân cần cầu mong sám hối. Gần người trí thưa hỏi đạo lý, ở chỗ vắng cứu xét tâm vương, nhanh chóng khiến cho biển nghiệp dứt ba đào, hiển bày ly châu chiếu soi trời đất, thành tựu trọn vẹn chính mình, làm lợi ích rộng lớn cho mọi người.

Nếu gặp đạo tràng ứng cúng chớ nên buông lung xem thường, y theo tiết độ không trái ngược, tuân theo kinh điển, giữ gìn trai giới mà tuân giữ, thực hành đúng pháp, hiện tiền liền được niệm Phật tam muội. Đây là pháp môn an lạc, trên có thể báo đáp bốn ân, dưới có thể cứu giúp ba cõi. Nếu làm được như vậy thật chẳng uổng là Phật tử, cũng khỏi cô phụ tánh linh của chính mình. Tín nguyện trợ nhau, sự thực hành và hiểu biết đều đầy đủ. Làm được như thế tức là Phật Di Dà hiện tại, từ đây tu trì quả thật là mắt sáng của trời, người. Đó là nhân duyên lớn, chẳng phải sự lợi ích nhỏ. Thể hội hay chăng?

Non xanh, chốn cao thấy trời rộng

Sen trắng nở, thời nghe nước thơm.

12. TỰ TU HÀNH VÀ GIÁO HÓA NGƯỜI

Đức Phật nói: "Mình chưa được độ, trước muốn độ người là sự phát tâm của Bồ tát. Tự giác đã tròn, lại giác ngộ cho người là Như Lai ứng thế". Bởi vậy, Tổ sư Liên Tông sáng lập một môn niệm Phật, sự tu hành và hiểu biết phù hợp tương ưng, lợi mình lợi người, giáo hóa mọi moài có phương pháp, dạy người có đạo lý, được tôn xưng là đạo sư. Ngài chuyên lấy niệm Phật Tam muội chỉ dẫn mọi người, khiến cho tất cả vượt khỏi thế gian. Do đó, giáo pháp truyền khắp thiên hạ, ai nấy đều kính ngưỡng.

Người làm thầy thời nay không thông suốt đạo lý, hạn cuộc nơi danh tướng, tập hợp nhiều đồ chúng mà không tu hạnh chân thật. Có danh xưng làm thầy suông mà không có pháp làm mẫu mực cho người, không có đức hạnh mà muốn nhận sự cung kính của mọi người. Thật đáng xấu hổ!

Trong kinh nói: "Phàm muốn độ người, trước phải độ mình".

Kinh Duy Ma nói: "Bệnh mình không thể chữa, sao cứu được bệnh người".

Kinh Địa Ngục Báo Ứngnói: "Tự mình không thanh tịnh mà muốn dạy người thanh tịnh, thật là vô lý".

Luận Đại Trí Độ nói: "Ví như có hai người, ai nấy đều có thân thuộc bị nước nhận chìm. Một người gấp rút liền nhảy xuống nước để cứu vớt, vì không có phương tiện nên bị nước nhận chìm. Một người khác có phương tiện qua lấy thuyền bè chèo đến cứu vớt, vì vậy mọi người đều được thoát khỏi nạn chìm đắm".

Thế nên, bậc làm thầy có tâm độ người mà không có trí tuệ để độ người, sao có thể khoanh tay ngồi yên? Bụng trống không tâm cao ngạo, không chịu gần gũi minh sư, chỉ biết ngông cuồng ngã mạn, tiếp nhận sự cung kính cúng dường lễ bái của người. Do tham hư danh mà gieo trồng tai họa thật sự, ví như phàm phu xưng bừa là Đế vương ắt chuốc lấy tội tru diệt. Đây tức là điều ở trước nói rằng: "Không có phương tiện mà cứu người", đâu thể làm càn được!

Nói chunng bậc làm thầy người, muốn độ đệ tử cần phải quán xét nhân địa tu hành của Phật tổ thuở trước, cội nguồn của việc được đạo, chánh ấn của sự truyền tông. Pháp môn niệm Phật mỗi mỗi khảo cứu rõ ràng, tự tin tự hành, tu trì từng pháp, thành tựu tất cả, đã lợi mình rồi sau đó mới làm lợi ích ngo người. Đó là nương thuyền đại nguyện lực của Phật A Di Đà cứu vớt những chúng sanh chìm đắm trong biển khổ.

Mình người đều được lợi ích, vậy chẳng phải là việc nên làm hay sao? Điều này gọi là: người giác ngộ giúp cho người sau giác ngộ; tự mình tin pháp môn này, lại dạy cho người cùng tin pháp môn này; tự mình thực hành đạo này, lại dạy cho người cùng thực hành đạo này; tự mình nguyện vãng sanh Tịnh Độ, lạy dạy người phát nguyện vãng sanh Tịnh Độ; tự mình thấy được bản tánh Di Đà, lạy dạy cho người thấy được bản tánh Di Đà. Dụng tâm như thế, lẽ nào chẳng phải là hạnh của Bồ tát?

Thầy trò đều tiếp nhận chánh nhân, đồng thực hành chánh đạo, lần lượt hóa độ đến cùng tận bờ mé vị lai. Tất cả chúng sanh cùng ngộ Phật thừa, cùng thoát sanh tử, công đức ấy đâu thể dễ dàng suy lường được. Lấy đó để làm thầy người, có gì để ân hận. Nếu không như vậy, hai đường mê ngộ, tà chánh quả báo khác nhau.

Như thế, thật đáng gọi là:

Trong hang sư tử sinh sư tử

Dưới núi chồn hoang sinh ra chồn.

13. DÙNG SỰ VIỆC KIỂM XÉT TÂM

Trong Tự Hành Lục của thiền sư Vĩnh Minh ghi: "Các bậc Thánh ngày xưa chẳng khoe tài năng, thường nghĩ những bậc Hiền thuở trước cũng chẳng phô bày đạo đức của mình. Song, kinh Phật có lời dạy, trước tự mình tu hành sau mới giáo hóa mọi người. Nhà Nho có nói, tiến cử người thân có tài đức mà không sợ nghi kỵ".

Thiền sư thường dạy chúng rằng: "Nhân xem trong Hoằng Minh Tập, bậc tiên đức có lập ra môn cứu xét ba nghiệp, nói rằng: Nói chung, tâm tự trách còn mê mờ nên ý chỉ xác thực chưa bày tỏ, cho nên dùng sự việc để kiểm xét tâm. Mọi việc tu tập đã biết chưa đến đâu, phải càng thêm hổ thẹn. Sao gọi là nghiệm xét?

Kiểm xét thân này, từ sớm đến trưa, từ trưa đến chiều, từ chiều đến tối, từ tối đến sáng, cho đến mỗi thời mỗi khắc, mỗi phút mỗi giây, xem xét có bao nhiêu tâm, bao nhiêu hạnh, bao nhiêu thiện, bao nhiêu ác, bao nhiêu tâm muốn chế phục phiền não, bao nhiêu tâm nghĩ nhớ về Tam Bảo và Tứ Đế(99), bao nhiêu tâm tỏ ngộ lý Khổ, Không, Vô Thường; bao nhiêu tâm nghĩ đến báo đáp ân đức từ bi của cha mẹ, bao nhiêu tâm nguyện thay thế chịu khổ cho chúng sanh, bao nhiêu tâm phát khởi nghĩ nhớ về đạo nghiệp của Bồ tát, bao nhiêu tâm muốn bố thí, trì giới; bao nhiêu tâm muốn nhẫn nhục, tinh tấn, bao nhiêu tâm muốn thiền định hiển bày trí huệ, bao nhiêu tâm muốn từ bi tế độ chúng sanh trong sáu đường, bao nhiêu tâm muốn khuyến khích gắng sức làm những điều khó làm, bao nhiêu tâm muốn vượt lên để hoàn thành những điều khó hoàn thành, bao nhiêu tâm muốn nhẫn chịu đau khổ để kiến lập Phật pháp, bao nhiêu tâm muốn làm Phật để hóa độ muôn loài.

Trên đã kiểm xét tâm, kế đến kiểm xét miệng. Thời khắc như trên, từ sáng đến giờ đã diễn thuyết được mấy câu thâm nghĩa, đã xem được bao nhiêu kinh điển, đã tụng hiểu được bao nhiêu văn tự, đã tán thán công đức của Phật được mấy lần, đã hồi hướng phát nguyện được mấy lần.

Kế đến lại kiểm xét về thân. Thời khắc như trên, đã lễ Phật được mấy lạy; đã lễ pháp, lễ tăng mấy lần, đã làm việc quét tháp, lau chùa được mấy lần; đã dâng hương, rải hoa, đốt đèn được mấy lần; đã quét dọn bụi nhơ, sắp đặt những vật dụng cúng dường được mấy lần; đã treo phan, chắp tay, cúng dường được mấy lần; đã cung kính kinh hành nhiễu Phật trăm ngàn vòng được mấy lần trong một ngày.

Kiểm xét như thế mới thấy rằng thể hội lý rất ít, trái ngược đạo rất nhiều. Nghiệp trắng sạch không đủ để nói, phiền não trọng chướng um tùm đầy mắt. Sự tối tăm chướng ngại cứ tích lũy thêm nhiều, làm sao giải thoát?

Kiểm xét như trên mới thấy chẳng có công phu để tự cứu mình, sao có thời gian rảnh rỗi để luận bàn việc thiện ác của người? Thế nên cần phải dùng ba nghiệp để tự giáo huấn quở trách chính mình, biết rõ những việc làm có bao nhiêu điều lành, bao nhiêu điều dữ. Do vậy, nếu không tự kiểm xét quở trách mình trước thì sao có thể giáo hóa dẫn dắt mọi người. Bởi thế, cho nên Bồ tát vì độ chúng sanh tự mình phải tu hành trước".

Kinh Duy Ma nói: "Của cải vô lượng thì thâu nhiếp hóa độ dân nghèo, vâng giữ giới luật thanh tịnh thì thâu nhiếp hóa độ ngững người phạm giới, dùng nhẫn nhục điều hòa hành vi thì thâu nhiếp hóa độ những người sân hận, dùng đại tinh tấn thì thâu nhiếp hóa độ những người lười biếng, nhất tâm thiền định thì thâu nhiếp hóa độ những người loạn ý, dùng trí huệ quyết định thì thâu nhiếp hóa độ những người vô trí". Kinh còn nói: "Tự mình giữ giới mới khuyên bảo người khác giữ giới, tự mình ngồi thiền mới khuyên bảo người khác ngồi thiền".

Luận Đại Trí Độ nói: "Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu ni chẳng bỏ phước xâu kim".Bồ tát Long Thọ giải thích rằng: như ông lão trăm tuổi nhảy múa là tại sao? Là vì chỉ dạy cho con cháu.

Huống chi, lúc chưa đạt đến bậc cứu cánh hoàn toàn đều vì môn lợi mình, Từ Sơ tâm đến Thập tín, trải qua Thâp trụ, Thập hạnh(100), Thập hồi hướng(101), Thập địa đến tận bậc Đẳng giác, đạt đến ngôi vị như Bồ tát Phổ Hiền gần kề quả Phật vẫn là lợi mình. Môn lợi người là khi lên ngôi Diệu giác, đến quả vị Phổ Hiền sau khi thành Phật(102) mới là hạnh lợi người.

Nhân thiền sư Vĩnh Minh tự nói, nên ghi chép đôi điều. Hạnh đối trị đã có thể quán xét thì môn nhiếp hóa không thể bỏ. Giới luật và trí tuệ đều tu, quyền biến và chân thật song hành, thể dụng thâu nhiếp lần nhau, sự lý vô ngại. Nay dẫn bài kệ sau cùng trong Vạn Thiện Đồng Quy Tập để nói rõ sự tu hành viên mãn:

Bồ đề không phát mà phát

Phật đạo vô cầu nên cầu

Diệu dụng vô hành mà hành

Chân trí vô tác mà tác

Khởi bi tỏ ngộ đồng thể

Hành từ thâm nhập vô duyên

Không xả bỏ mà bố thí

Không giữ gìn mà đủ giới

Tiến tu rõ không chỗ khởi

Tập nhẫn thấu chẳng tổn thương

Bát Nhã rõ cảnh vô sanh

Thiền định biết tâm không trụ

Tỏ không thân mà đủ tướng

Chứng vô thuyết mà luận bàn

Xây dựng đạo tràng trăng nước

Trang nghiêm thế giới tánh không

Bày biện vật dụng huyễn hóa

Cúng dường Như Lai bóng vang

Sám hối tội tánh vốn không

Khuyến thỉnh pháp thân thường trụ

Hồi hướng rõ không sở đắc

Tùy hỷ phước bằng chân như

Tán thán ta, người rỗng rang

Phát nguyện năng, sở bình đẳng

Lễ bái pháp hội ảnh hiện

Hành đạo cất bước chân không

Đốt hương thấu suốt vô vi

Tụng niệm tỏ thông thật tướng

Tán hoa hiển bày không vướng

Khảy tay bày tỏ khử trần

Thực hành Lục độ tiếng vang

Tu tập vạn hạnh không hoa

Thâm nhập pháp tánh duyên sinh

Thường dạo pháp môn như huyễn

Thệ đoạn trần lao vô nhiễm

Nguyện sinh Tịnh Độ duy tâm

Bước trên thật tế lý địa

Ra vào vô đắc quán môn

Hàng phục ma quân bóng gương

Làm mọi Phật sự trong mộng

Rộng độ chúng sanh như huyễn

Đồng chứng Bồ đề vắng lặng.

Chánh Nguyện Niệm Phật

Lý do trí dẫn đường, hạnh do nguyện hưng khởi. Hạnh nguyện cân bằng thì lý trí gồm đủ, lý trí gồm đủ thì mỗi tâm mỗi niệm đều là Di Đà, mỗi cõi nước mỗi hạt bụi đều là Tịnh Độ. Nếu tự mình chẳng có sức mạnh của hạnh nguyện rộng lớn thì làm sao có thể đạt đến chỗ đó?

Muốn mọi người chứng nhập Tam muội này, cần phaitroongf sâu cội gốc ở nơi Tín,

Nguyện. Nguyện là ưa muốn, muốn sanh về Tây phương Tịn Độ, muốn tấy Phật A Di Đà nên phát nguyện àny, do dựa vào sức đại nguyện tiến thẳng đến cõi kia. Cho nên, ngài Từ Chiếu nói: "Luôn luôn phát nguyện ưa thích vãng sanh, ngày ngày nguyện cầu

chớ cho thối thất. Nếu không có tâm phát nguyện thì căn lành chìm mất". Kinh Hoa Nghiêm nói: "Không phát đại nguyện, đó là việc làm của ma".

Cho nên Bồ tát Phổ Hiền có nguyện rộng lớn vô biên như biển cả. Phật A Di Đà có lập 48 lời đại nguyện. Thế nên biết, chư Phật trong mười phương, các bậc tiên hiền thuở xưa đều do nguyện lực mà thành tựu đạo Bồ đề. Không hưng khởi tâm phát nguyện ưa thích thì không thể thành tựu hạnh phát nguyện và ưa thích đó, nên nói pháp môn rộng lớn không có nguyện thì chẳng thành. Đức Phật tùy theo tâm mỗi người đều làm cho họ mãn nguyện. Huống gì chúng ta chuyên tu niệm Phật, nguyện sanh về Tịnh Độ, lẽ nào lại không được mãn nguyện hay sao?

Trong Văn Sám nói:

Nguyện tôi không thối tâm Bồ đề

Nguyện tôi quyết định sanh An Dưỡng

Nguyện tôi mau thấy Phật Di Đà Nguyện tôi trọn đời không niệm khác Duy tâm Tịnh Độ chẳng rời xa.

Kinh Di Đà còn nói: "Nếu có người tin phải nên phát nguyện, nguyện sanh về cõi nước kia".

Trong Văn Sám còn nói:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

Đây gọi là bốn điều nguyện lớn. Vì thế, ngài Từ Chiếu biên tập Văn Sám, do sợ mọi người vướng mắc vào sự, không rõ lý nên mới nói:

Tự tánh chúng sanh thệ nguyện độ Tự tánh phiền não thệ nguyện đoạn. Tự tánh pháp môn thệ nguyện học Tự tánh Phật đạo thệ nguyện thành.

Bốn câu này nói thẳng lý chân thật rõ ràng, để khiến cho tất cả mọi người độ hết thảy chúng sanh vọng niệm ở trong tự tánh. Nghĩa là do những tâm niệm tà mê, tạp tưởng, tham lam, si mê, tật đố, sân hận, ác độc, nên khiến họ phát thệ nguyện lớn tự tánh tự độ.

Lại ở trong tự tánh đoạn trừ tất cả phiền não, là tư tưởng tà, ý niệm ác, trần lao nghiệp thức như mây mù che lấp tự tánh nên ánh sáng chẳng hiện. Vì thế khiến họ phát thệ nguyện lớn, tự đoạn trừ khiến chúng mãi mãi không cho dấy khởi.

Lại ở trong tự tánh tu học tất cả pháp môn, nghĩa là niệm Phật Tam muội, bi trí, hạnh nguyện, vô lượng pháp môn. Cho nên, khiến họ phát thệ nguyện lớn tự ngộ tự tu, thường không thối thất, tiến thẳng đến Bồ đề, chẳng để họ được chút ít mà cho là đầy đủ.

Lại ở trong tự tánh tự tin có Phật, phát thệ nguyện lớn thường tự soi xét, tự nguyện thành tựu đạo giác ngộ của Phật.

Đó là tâm lão bà(103) của ngài Từ Chiếu thiết tha mở ra cánh cửa cho người sau một cách rõ ràng. Chỉ cần mọi người tự tin tự nhận, từ chỗ đó bước vào ngộ Di Đà tự tánh, rõ Tịnh Độ duy tâm, vào cảnh giới chư Phật, thành tựu đạo giác ngộ vô thượng.

Than ôi! Người tốt lành ở thế gian không biết ý nghĩa này, chỉ hướng ra bên ngoài tìm cầu những thứ khác, chẳng khác nào người cầm thần châu trong tay mà lại đi xin ăn. Như thế, không phải là rất mê lầm lắm sao!

Nguyện khắp cả những người thấy nghe pháp này, lần lượt khuyên bảo nhắc nhở lẫn nhau, càng phát khởi chánh niệm, sớm bước lên con đường diệu huyền. Biết ở trước thì ở trước chẳng phải, rõ ở sau thì ở sau là quả vị. Lập chí khí lớn, phấn phát đạo dõng mãnh, phát khởi đại thệ nguyện, thệ độ vô biên chúng sanh, thệ đoạn vô tận phiền não, thệ học vô lượng pháp môn, thệ nguyện vãng sanh thế giới Cực Lạc gặp Phật A Di Đà, thệ cùng tất cả người lành thành tựu trọn vẹn Phật đạo vô thượng.

Như thế, mới thật đáng gọi:

Không có gió xuân hoa chẳng nở Hoa tươi phải cảm ơn gió xuân.

1. KHUYÊN PHÁT ĐẠI NGUYỆN

Ngài Từ Chiếu nói: "Có hạnh không nguyện, hạnh ấy ắt trơ trụi; có nguyện không hạnh, nguyện ấy chỉ là nguyện suông. Không hạnh không nguyện thì sống trên cõi đời thật luống uổng; có hạnh có nguyện thì vào thẳng chỗ vô vi. Đây chính là căn bản tu Tịnh nghiệp của Phật Tổ".

Xem kỹ thời nay, người có lòng tin bước vào pháp hội, hoặc vì bệnh khổ phát tâm, hoặc vì báo đáp song thân mà khởi ý, hoặc vì bảo hộ gia đình, hoặc vì sợ tội mà trì trai. Tuy có lòng tin nhưng không hạnh nguyện, dù bảo rằng niệm Phật nhưng chẳng thấu suốt cội nguồn.

Phần nhiều mọi người tu tập duyên lành đều hoàn thành tâm nguyện nnhỏ hẹp, ít có người vì sự sanh tử của chính mình mà phát nguyện niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Thường thường dâng hương đốt đèn nơi đạo tràng, những lời chúc nguyện hồi hướng đều là bày tỏ trước thần minh cầu tiêu trừ tai nạn, kéo dài tuổi thọ mà thôi. Thế nên, trái với ý chỉ của kinh sám, chẳng hợp với bản nguyện của chư Phật, dù cho cả đời tu tập tụng niệm nhưng không hiểu rõ nghĩa lý, dụng công sai lầm, đó gọi là trọn ngày đếm tiền cho người mà tự mình không có nửa đồng xu. Vì vậy, đến khi lâm chung không được vãng sanh Tịnh Độ, là vì không có hạnh nguyện.

Lại có một hạng người ngu, theo Phật thọ giới, bèn ở trước Tam Bảo dâng hương thệ nguyện rằng: "Nếu tôi phá giới thì cam chịu bệnh dữ bức bách thân thể, mãi ở trong địa ngục". Hoặc nói mắt bên trái chảy máu, mắt bên phải ra mủ, tự cam tự chịu giống như sự cam kết ở nơi quan ty. Thấy phần nhiều họ chỉ nơi trên miệng mà không có lòng thành, phá trai phạm giới, tự nguyện chịu quả báo, đau khổ nào kham, cam tâm đẩy mình vào nơi đọa lạc, tự chuốc lấy điềm tan thân mất mạng. Đâu biết rằng, Phật Tổ đại từ đại bi đâu từng dạy người như thế! Đó đều là lỗi lầm của thầy tà, đem lời nguyền rủa làm sự phát nguyện, tại sao quá mê hoặc đến thế?

Tôi từng thương xót khuyên bảo cùng nhau phát nguyện chân thành cầu sinh Tịnh Độ, nguyện cùng nhau thành Phật. Họ liền nói: Tôi là phàm phu đâu dám mong về Tịnh Độ và muốn thành Phật. Chúng tôi có tâm ấy, lại trở thành vọng tưởng.

Tôi đáp rằng:

- Không phải thế. Thiện tri thức! Phật là giác, Tịnh Độ là tâm. Tâm này ai cũng có.

Giác tức Phật, mê tức là chúng sanh. Người đời trái với tánh giác, đuổi theo trần lao nên xoay vần theo nghiệp duyên thiệc ác. Trong ba cõi, bốn loài, sáu đường chịu quả báo tốt xấu, đều do nhận lầm tứ đại làm thân ta, cho sáu trần là có thật, đuổi theo cảnh huyễn, ngày đêm trôi nổi, chưa từng có một giây phút phản tỉnh soi sáng lại mình.

Từ lúc sanh ra cho tới già, chỉ lo việc nhà không xong, chẳng vừa lòng với tài sản, có càng nhiều càng mong cầu, càng tham lam càng không thấy đủ. Tuy nói làm lành thờ Phật, lễ bái, tạo phước, dâng hương mà chỉ nguyện vinh hoa phú quý, trường sanh bất tử. Vừa làm được vàiđiềutốt nhỏ liền nguyện cầu đủ thứ, mong lúa thóc đầy kho, tơ lụa chất đống, con cháu vinh hiển, trâu ngựa đầy đàn; vừa có một việc không vừa ý liền oán trách Phật không phò hộ, mỗi ngày tiền của tăng thêm, chuyện vui luôn đến mới bảo thiên long cảm ứng. Tham lam tính toán như thế chính là vọng tưởng mà tự mình không hay biết, trở lại nói việc niệm Phật cầu sinh Tịnh Độ là vọng tưởng. Há chẳng phải rất là điên đảo hay sao!

Phàm nói làm phước thì đều thuộc hữu vi. Bởi lẽ, nhân hữu lậu của thế gian chẳng phải là đạo vô vi xuất thế. Phật tử tu hành nên khéo tư duy. Hôm nay có duyên gặp Phật pháp cần phải cứu xét cội gốc, chớ cạnh tranh trên ngọn ngành. Một niệm soi sáng trở lại, tu pháp xuất thế, nguyện bỏ ta bà, nguyên sanh Tịnh Độ, cũng như kẻ khách ở nơi quê người đã lâu, nghĩ nhớ muốn trở về cố hương. Tâm nguyện sinh Tịnh Độ, nguyện thành Phật này, sao đồng với vọng tưởng của phàm phu được! Lẽ nào chẳng thấy trong Sám Văn nói:

Nguyện tôi lúc mạng sắp lâm chung

Diệt trừ tất cả các chướng ngại Tận mắt thấy Phật A Di Đà

Liền được vãng sanh cõi An lạc. Như thế, thật đáng gọi là:

Một mai lạc bước con đường cũ Mới hay từ trước dụng tâm sai.

2. LỜI TỰA VÀ KỆ NIỆM PHẬT PHÁT NGUYỆN CỦA TÔNG CHỦ TỪ CHIẾU

Trong kinh Di Đà Tiết Yếu nói: "Việc cấp thiết nhất của người niệm Phật là không khéo tương ưng. Tại sao vậy? Vì tuy bảo trì giới, niệm Phật mà chẳng hề phát tâm nguyện sanh Tịnh Độ, như thế là đều chôn vùi năm tháng, tự mất sự lợi ích tốt lành. Nói chung, niệm Phật trước cần phải phát tâm; muốn vượt qua sanh tử, vãng sanh Tịnh Độ phải lấy đại nguyện làm chủ ý của chính mình. Thường phải niệm Phật, sớm chiều chuyên tâm lễ bái Di Đà, như chầu Đế vương hai thời không mất. Ngày càng thêm gần gũi, tâm và miệng tương ưng với Phật, cách Phật không xa. Miệng niệm tâm tưởng, tâm nguyện thấy Phật, phát nguyện sâu sắc, tin chắc chắn không nghi ngờ, tháng rộng năm dài, công phu thuần thục, tự nhiên tam muội thuần thục. Lúc sắp lâm chung, Phật Di Đà tiếp dẫn, Tịnh Độ hiện tiền. Lại nguyện trong hiện đời thường gặp bậc thiện tri thức, chẳng gặp thầy tà, không mê lầm tâm ta, chẳng phát sinh lười biếng".

Nếu niệm Phật như thế, tin sâu, phát nguyện, đó là đầy đủ cả ba điều tư lương Tín, Hạnh, Nguyện. Lúc lâm chung thấy Phật chẳng phải từ bên ngoài đến, đều là duy tâm hiển hiện, cũng như hạt giống trên đất gặp mùa xuân thì nẩy mầm, đâu phải từ bên ngoài, đều từ dưới đất mọc lên.

Nay, sự tu hành cũng vậy, niệm Phật đầy đủ Tín, Nguyện thì huân vào tâm tám thức(104), lúc lâm chung phát hiện Tịnh Độ Di Đà chẳng phải bên ngoài đến, đều từ tâm mình phát xuất.

Kệ rằng:

Muôn pháp từ tâm sanh

Muôn pháp từ tâm diệt

Đức Phật đại Sa môn

Xưa đã từng tuyên thuyết.

Trì giới không Tín, Nguyện

Chẳng được sanh Tịnh Độ

Chỉ được phước nhân thiên

Phước hết luân hồi khổ

Xoay vần khó thoát ra

Xem kinh không mắt tuệ

Chẳng rõ Phật thâm ý

Đời sau được thông minh

Tâm loạn khó thoát ly

Sao bằng niệm Phật tốt

Khỏi danh lợi bôn ba

Đi ngồi hằng tịnh niệm

Chính là A Di Đà

Phát nguyện trì giới luật

Hồ hướng sinh Lạc quốc

Là hành trì phù hợp

Ngàn người chẳng sót một

Thuyết giáo có Thích Ca

Nhiếp thọ, đức Di Đà

Chư Phật đều hộ niệm

Chư thiên khéo hộ trì

Thấy người niệm Phật này

Không cách xa đức Phật

Sẽ ngồi nơi đạo tràng

Chuyển bánh xe pháp lớn

Độ khắp cả chúng sanh

Ví như gái nhà nghèo

Thai nghén vua Chuyển Luân

Chư thiên thường mến hộ

Gái nghèo chẳng biết mừng

Trong bụng có con quý

Nay người niệm Phật đây

Ý cũng đồng như thế!

Nhớ Phật thường niệm Phật

Không lâu sẽ thành Phật

Phật hộ niệm giữ gìn

Người ấy chẳng tự biết

Ta sẽ sanh Tịnh Độ

Lại muốn ở đời sau

Được sanh trong loài người

Ví như nhà kẻ nghèo

Dưới đất có kho báu

Thần kho hằng giữ gìn

Chẳng cho mất trân bảo

Người nghèo không tự biết

Trong nhà có châu báu

Đi khắp nơi làm mướn

Lo cơm áo khổ cầu!

Nay người niệm Phật này

Ý cũng đồng như thế!

Chẳng biết người niệm Phật

Đầy đủ tạng Như Lai

Tự nói ta vô phần

Lại muốn sanh cõi người

Ví như nhà người bệnh

Có trữ sẵn thuốc tiên

Bệnh nhân không biết thuốc

Làm sao được lành yên?

Ngày đêm nằm trở trăn

Đau nhức hằng khóc than

Nay người niệm Phật này

Ý cũng đồng như thế!

Phải biết tâm niệm Phật

Trừ bệnh tham, sân, si

Hay làm đại lương y

Hay làm kho báu lớn

Hay thành đại Pháp vương

Che chở và tế độ

Cứu khổ khắp muôn loài

Cho mình là phàm phu

Không được sanh Tịnh Độ

Chỉ giữ giới, trì trai

Nguyện đời sau làm người

Lần lượt gắng tiến tu

Mới được sanh về Tây

Thấy nhiều kẻ tu hành

Thường nói như thế ấy

Chẳng hợp nguyện Di Đà

Không hợp kinh Tịnh Độ

Tà kiến che mê lầm

Cuối cùng khó thoát ra

Đều do tâm mình ngăn

Chẳng phải người chướng ngại

Đời nay không vãng sanh

Một lỡ thì trăm lầm

Khuyên những người tu hành

Tin lời Như Lai nói

Lời Phật hằng chân thật

Không một điểm dối hư

Chỉ nên siêng tinh tấn

Nhất tâm cầu Tịnh Độ

Như gió thổi vào lửa

Chẳng tốn nhiều công sức

May mắn biết niệm Phật

Nguyện vượt ra ba cõi

Gặp báu chẳng chịu lấy

Gặp cơm cam đói khổ

Quê thay đại trượng phu

Chẳng rõ lẽ chân thật

Nay viết kệ khuyên bảo

Xin lần lượt truyền nhau

Thay tôi lưu thông rộng

Làm sứ giả Như Lai

Đó mới là con Phật

Mới thật báo Phật ân

Nguyện làm theo lời dạy

Đồng sanh cõi Cực Lạc.

3. CẦU SANH TỊNH ĐỘ CHỦ YẾU Ở SỰ PHÁT NGUYỆN

Trong Luận Đại Trí Độ quyển 8, hỏi rằng:

Chư Bồ tát hạnh nghiệp thanh tịnh tự nhiên được quả báo thù thắng, cần gì phải lập thệ nguyện rồi sau đó mới thành tựu? Ví như nhà nông được hạt giống, lẽ nào lại chờ đợi nguyện cầu hay sao?

Đáp: Làm phước mà không nguyện thì không có điểm đến. Nguyện là kẻ dẫnđường có thể đưa đến thành tựu. Như lời Phật dạy: "Nếu người tu ít phước, ít giới không biết chánh nhângiải thoát, nghe nói về niềm vui của cõi người, cõi Trời, tâm thường mong cầu ưa thích. Sau khi mạng chung, người ấy sinh vào cõi Nhân, Thiên, đó là do nguyện lực dẫn dắt. Bồ tát cầu sanh về Tịnh Độ do nơi chí nguyện mạnh mẽ, sau đó mới được thành tựu". Vì thế nên biết, nhân nguyện lực kia mà được thọ hưởng quả báo thù thắng. Bậc Cao đức ngày xưa nói: quả Phật cao xa, muốn lên thì có thềm bậc; mây pháp chót vót, muốn đến phải dần dần. Tâm rộng lớn vừa phát thì đức huyền diệu soi sáng đến đời sau, thệ lớn lao vừa hưng khởi thì nguyện nhiệm mầu cùng khắp hư không. Một niệm ý chí phát khởi tức là hoa Linh thoại trong muôn kiếp, nửa khắc thành kính tức là cam lồ rưới khắp Đại thiên.

Luận Đại Trang Nghiêm nói: "Vãng sanh cõi Phật là việc lớn, nếu chỉ dùng công đức tu hành riêng lẻ thì không thể thành tựu, cần phải nhờ nguyện lực trợ giúp dẫn dắt mới làm nên. Do nguyện lực nên phước đức tăng trưởng, không mất không hoại sẽ sinh về cõi Phật, tùy nguyện được thấy Phật".

Kinh Hoa Nghiêm nói: "Mgười ấy lúc sắp mạng chung, khoảnh khắc sau cùng, tất cả các căn thảy đều tan hoại, tất cả thân thuộc thảy đều rời bỏ, tất cả uy thế thảy đều mất hết, cho đến voi, ngựa, xe cộ, kho tàng, của báu, tất cả đều không mang theo được. Chỉ có nguyện vương này là không bỏ rời, trong tất cả thời dẫn đường phía trước, trong khoảnh khắc liền được vãng sanh Cực Lạc".

4. NGHI THỨC PHÁT NGUYỆN TU HÀNH CỦA HÒA THƯỢNG THIỆN ĐẠO

Khi quán tưởng và trước khi ngủ, người tu Tịnh Độ nên phát nguyện này. Hoặc ngồi hoặc đứng nhất tâm chắp tay, hướng mặt về phương Tây niệm mười câu A Di Đà Phật, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí và Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ tát, xong rồi phát nguyện rằng: "Đệ tử chúng con, hiện là phàm phu, trong vòng sanh tử, tội chướng sâu

nặng, luân chuyển sáu đường, khổ không nói được. Nay gặp tri thức, được nghe danh hiệu, bản nguyện công đức, của Phật Di Đà, một lòng xưng niệm, cầu nguyện vãng sanh. Nguyện Phật từ bi, xót thương chẳng bỏ, chưa biết thân Phật, tướng hảo quang minh, nguyện Phật thị hiện, cho con được thấy. Lại thấy tướng mầu, Quán Âm, Thế Chí, các chúng Bồ tát, và thế giới kia, thanh tịnh trang nghiêm, vẻ đẹp quang minh, xin đều thấy rõ".

Phát nguyện này rồi, nhất tâm chánh niệm, tùy ý quán tưởng. Hoặc phát nguyện trước lúc ngủ nghỉ, hoặc có quy định thời khóa phát nguyện thì liền được thấy Phật, hoặc khi ngủ được thấy. Chỉ cần chuyên chí, tự nhiên trọn vẹn sở nguyện.

5. VĂN PHÁT NGUYỀN CẦU SANH TỊNH ĐỘ CỦA BẠCH CƯ DỊ

Sách Ký ghi rằng: "Đức Phật Thích Ca nói, từ đây qua phương Tây cách mười muôn ức cõi Phật, có thế giới tên là Cực Lạc, vì thế giới ấy không có tám thứ khổ(105) và bốn đường ác[/b](106)[/b]. Cõi nước ấy gọi là Tịnh Độ, bởi không có tam độc, ngũ trược. Đức Phật ấy hiệu là A Di Đà vì tuổi thọ vô lượng, nguyện lực vô lực, công đức tướng hảo ánh sáng vô lượng".

Xét kỹ chúng sanh ở thế giới Ta bà này, không luận là hiền ngu, sang hèn, già trẻ, nếu ai khởi tâm hướng về Phật thì đều chắp tay hướng về Tây phương; ai sợ hãi khổ não nguy ách thì lúc mở miệng thốt lên đều niệm Phật A Di Đà trước tiên.. Hơn nữa, khi đúc tượng, nắn đất, khắc vào đá, thêu trên vải, cho đến trẻ con chơi đùa nhóm cát, vẽ trên nước, thường lấy Phật A Di Đà làm bậc thứ nhất. Vì sao lại như thế? Bởi vì đức Phật A Di Đà có thệ nguyện lớn đối với chúng sanh ở cõi này, chúng sanh ở cõi này có nhân duyên lớn với thế giới Cực Lạc. Điều đó đã rõ ràng, nếu không thì chư Phật ở các phương Đông, Tây, Nam, Bắc, từ quá khứ, hiện tại, vị lai rất nhiều, sao chỉ đặc biệt tôn kính Phật A Di Đà như thế?

Trung đại phu Thái phó Bạch Cư Dị ở đời Đường, lúc tuổi già bị bệnh tê liệt, bèn đem tiền của sai Đỗ Kính Tông dựa theo hai kinh A Di Đà và Vô Lượng Thọ vẽ một bộ Tây Phương Thế Giới cao chín thước, rộng mười ba thước, Phật A Di Đà ngồi ở giữa, hai vị đại sĩ Quán Âm, Thế Chí hầu hai bên phải trái, người trời chiêm ngưỡng, quyến thuộc vây quanh, lầu đài kỹ nhạc, nước cây chim hoa, bảy báu(107) nghiêm sức, năm sắc(108) phô bày, sáng rực huy hoàng, công đức thành tựu. Đệ tử Bạch Cư Dị dâng hương, cúi đầu quỳ trước Phật, khởi lòng từ bi phát nguyện lớn: "Nguyện đem công

đức này hồi hướng bố thí cho tất cả chúng sánh. Tất cả chúng sanh có người già như con, có chứng bệnh như con, nguyện lìa khổ được vui, diệt trừ việc ác, tu tập điều lành, chẳng ra khỏi Nam Thiệm Bộ Châu(109) liền thấy được Tây Phương Cực lạc, ánh sáng bạch hào rộng lớn, tùy theo tâm niệm mà cảm ứng ngay, sen xanh Thượng phẩm, tùy nguyện vãng sanh. Từ thân hiện tại này, cùng tận bờ mé vị lai thường được thân cận gần gũi cúng dường Phật".

Ông muốn trùng tuyên ý nghĩa này mà nói lời khen ngợi rằng:

Thế giới Cực Lạc cõi thanh tịnh

Không mọi đường ác và các khổ Nguyện người già bệnh như thân con Đồng sanh cõi Phật Vô Lượng Thọ.

6. VĂN THÍ KINH PHÁT NGUYỆN TỊNH ĐỘ CỦA PHÙNG TẾ XUYÊN

Văn ấy đại khái ghi rằng: "Một việc bố thí kinh của tôi mà có đủ hai sự bố thí. Dùng tiền của để in sách ấn tống, đó là tài thí, đem kinh để truyền bá, đó là pháp thí. Theo lời Phật nói, bố thí tiền của đời sau sẽ được quả báo phước đức nơi cõi Trời, Người; bố thí giáo pháp sẽ được thế trí biện thông(110). Đó là quả báo thế gian. Nên biết quả báo ấy đều là nhân trong luân hồi, cội gốc của đau khổ.

Thế nên, nay tôi phát nguyện: nguyện hồi hướng hai quả báo này, lúc sắp mạng chung trang nghiêm vãng sanh Tây phương Cực Lạc. Lấy hoa sen làm bào thai, gởi hình chất trong hoa, thấy Phật nghe pháp ngộ Vô sanh nhẫn, lên bậc Bất thối, vào vị Bồ tát, rồi trở lại trong thế giới ở khắp mười phương, nơi cõi đời ngũ trược, hiện thân khắp cả để làm Phật sự.

Đem nhân của hai sự bố thí tiền của và giáo pháp hôm nay, nguyện được Bồ tát Quán Thế Âm đày đủ đại từ đại bi, dạo chơi trong sáu nẻo, tùy loại hóa thân, nói các pháp mầu, khai phát cho người chưa ngộ, rời hẳn con đường đau khổ, khiến họ được trí tuệ, cùng với tất cả chúng sanh thảy đều thành Phật.

Đó là lời nguyện của tôi về việc bố thí kinh".

Phùng Tế Xuyên bố thí kinh chẳng cầu sự giàu sang thông minh trên đường Trời,

Người, mà đem công đức này hồi hướng về Tịnh Độ, nguyện thấy Phật A Di Đà. Thật đáng gọi là người Đại thừa trí thức cao minh, đạt sâu lý Phật. Than ôi! Thấy người trong Liên Xả trọn ngày niệm Phật chỉ cầu phước báo ở đời sau, há chẳng phải là sai lầm sao?

Tôi nguyện tất cả mọi người cùng sanh về Tịnh Độ, nên dẫn lời văn bố thí kinh phát nguyện Tịnh Độ của Phùng Tế Xuyên để làm khuôn phép cho mọi người. Nếu có tu phước niệm Phật, cho đến việc lành chừng bằng mảy tơ, thảy đều nên phát nguyện hồi hướng Tây phương, có chỗ hướng về thì lúc lâm chung quyết định vãng sanh Tịnh Độ.

Chánh Quyết Vãng Sanh

Trong giáo lý Tịnh Độ, một môn vãng sanh được ghi chép đầy đủ nơi các kinh điển, sáng tỏ như mặt trời. Thật là phương pháp vào đạo của kẻ tu hành, là nơi gởi tinh thần của người niệm Phật.

Niệm mà vô niệm, niệm ấy tức niệm Di Đà, sinh mà vô sinh, sinh ấy tức sinh Tịnh Độ. Thế nên, các hàng Bồ tát đạo hạnh thâm sâu, các bậc Đại sư gương mẫu bao đời, công khanh nho sĩ, thường dân phụ nữ, đều dốc lòng tin tưởng đạo này, những người thệ nguyện tiến tu không tính kể. Ý họ là gì? Chỉ muốn vãng sanh Tịnh Độ, thấy Phật Di Đà mà thôi.

Nên biết, Phật vốn không thân, cũng không cõi nước, đó đều là do tâm chúng sanh thanh tịnh mà cảm nên. Trong kinh có nói: "Tâm này là Phật, tâm này làm Phật. Biển

Chánh biến tri của chư Phật từ tâm tưởng mà phát sanh" Đại sư Trí Giả giải thích rằng: "Phật vốn là không, do tâm tịnh nên có. Bởi vì tâm chúng sanh thanh tịnh thì pháp thể hiện tiền, tâm chúng sanh ô nhiễm thì lưu chuyển trong đường đau khổ. Đó là lẽ thường, sao lại nghi ngờ? Từ nơi giáo lý chân thật trọn vẹn luận bàn về duy tâm vốn đầy đủ, hoặc đây hoặc kia, hoặc nhiễm hoặc tịnh, đều chẳng vượt ra một tâm niệm của ta. Tâm là cội nguồn tạo ra tội lỗi, cũng là căn bản của sự thành Phật. Bảo rằng, vừa có tâm nhỏ nhiệm đã đầy đủ ba ngàn đại thiện thế giới(111). Song, các pháp trong ba ngàn đại thiên thế giới đã đầy đủ mười pháp giới(112), mười như thì[/b](113)[/b], ba loại thế gian(114), hỗ trợ lẫn nhau, hiện bày đầy đủ. Thế thì bỏ nơi đây để tìm cầu cõi An dưỡng nào nữa?

Không chỉ duy tâm Tịnh Độ mà địa ngục cũng duy tâm. Còn nói rằng, y báo chánh báo của địa ngục A Tỳ hoàn toàn thú hướng nơi tự tâm của bậc Thánh, và cõi nước và Phật Tỳ Lô Giá Na chẳng ở ngoài một niệm của kẻ phàm phu. Vừa khởi kiến chấp ngộ mê liền vào đường tà, chẳng phân biệt sự khác nhau của nhiễm và tịnh mới trở về chánh đạo. Núi đao rừng kiếm đều là hoa đốm giữa hư không, ao báu sen vàng đều thành việc trong mộng. Thọ dụng như thế mới rõ chân tu, nếu chưa được vậy, nên y theo giáo lý quyền biến lần lần ra công tu tiến. Tin sâu Phật A Di Đà là bản tánh của ta, quý ở lúc lễ tụng sám niệm; đi, đứng, nằm, ngồi thường quán chiếu về ba pháp quán khế hợp nhất tâm; toàn trí biểu hiện cảnh, toàn cảnh tức là tâm. Nên biết y báo và chánh báo của Phật đều do tâm tạo, vốn đầy đủ nơi tâm, tin sâu Tịnh Độ Di Đà ảnh hiện sáng ngời mơi tâm mắt. Ví như chùi đồng thành gương, ắt phải nhờ ra công làm cho trần cấu sạch hết không còn, bản thể tròn sáng tự nhiên hiển hiện, tất cả hình sắc đều không ẩn dấu. Nên biết, nếu bảo hình bóng trong gương thật có, nhưng chẳng thể nắm bắt được, nếu bảo là không thì hình sắc rõ ràng có thể thấy. Gọi là: có mà không nhất định thật có, không mà chẳng nhất định là không; dẹp cả có lẫn không lặng lẽ hồn nhiên ấy là Trung đạo. Ý nghĩa này quả thật rộng lớn, là cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.

Muốn chứng ngộ đạo quán chiếu nhiệm mầu duy tâm này, cần phải thấu rõ nơi nhân. Nên biết, nhân trùm biển quả, quả suốt nguồn nhân, xuyết suốt trước sau chẳng rời một niệm. Từ nhân đến quả chỉ ở nơi tâm ban đầu. Nếu có thể nơi đây khéo tu nhân như thế, thì lúc lâm chung quyết định được quả như thế. Do vậy, chuyên tâm niệm Phật là nhân, vãng sanh Tịnh Độ là quả. Ban đầu, từ nơi nghe mà phát khởi lòng tin, tin rồi tu trì, tích lũy công phu Tịnh nghiệp, tất được thành tựu trọn vẹn công phu. Khi thời tiết đến, nghĩa lý huyền diệu tỏ bày, xem cái chết chỉ là sự trở về. Như thế, lẽ nào lại không vui thích?

Vì vậy, ở đây nói thẳng về lời quyết định chân chánh vãng sanh (chánh quyết vãng sanh), chỉ rõ con đường đến nhà. Bây giờ tự tin không nghi ngờ, về sau ra cửa không lầm lạc. Như thế, lo gì chẳng được sanh về cõi An dưỡng, chắc chắn được thấy tự tánh Di Đà, cũng với các bậc Thánh Hiền đồng thành tựu tịnh hạnh, trải qua các địa vị đạt đến bậc cùng tột. Thật chỉ có đạo này thôi!"

1. CHA MẸ LÂM CHUNG VÃNG SANH TỊNH ĐỘ

Người tin chắc Tịnh Độ, phát tâm niệm Phật là lúc gieo giống trong ao sen, người nhất tâm niệm Phật dùng mọi điều lành mà trang nghiêm, đó là lúc hoa sen ra khỏi nước. Công phu niệm Phật thành tựu, nhân duyên Tịnh Độ chín muồi, đó là lúc hoa nở thấy Phật.

Phật tử nhớ Phật, trước hết phải tôn thờ song thân, tận tâm hiếu thảo, không lãng quên ý niệm báo hiếu dù trong khoảnh khắc, luôn thuận theo tính tình của cha mẹ, xem xét sắc diện song thân trong khi phụng dưỡng, vừa thấy trái ý cha mẹ thì liền cố gắng điều hòa.

Lại nên nghĩ mạng sống của cha mẹ như đèn treo trước gió, phải đề phòng đến lúc vãng sanh. Đem tất cả duyên lành, việc tốt của cha mẹ tu hành cả đời và công đức trợ tu của mọi người tập hợp lại thành một lá sớ, thường thường đọc cho cha mẹ nghe để làm cho lòng hoan hỷ. Lại nên khuyên song thân khi ngồi, lúc nằm thường hướng về phương Tây, không quên Tịnh Độ. An trí tượng Phật A Di Đà ở phía Đông, khuyên bảo nhất tâm niệm Phật. Dâng hương, đánh khánh dẫn dắt mọi người đồng thanh hòa niệm, thường khiến cho câu niệm Phật tiếp nối không dứt, chớ để tình đời bi luyến làm mất chánh niệm. Đến lúc xả bỏ báo thân cũng cần phải chú ý. Nếu như vậy, tự nhiên được các bậc Thánh đến đón rước vãng sanh Tịnh Độ, trong hoa sen báu quyết định thành Phật.

Con hiếu thảo, hầu hạ phụng dưỡng cha mẹ chính là lúc này, không nên lười biếng. Đây là việc lớn của người con hiếu phụng sự song thân lúc sắp mạng chung. Lấy việc này làm hiếu thảo mới thật là chí hiếu.

Vả lại, từ xưa đến nay, người niệm Phật vãng sanh Tây phương rất nhiều, lược nêu vài điều để làm gương cho người niệm Phật: Quốc vương Ô Trường thấy Phật đến đón rước, hoàng hậu Tùy Văn nương hương lạ về Tây, bà Diệu Hạnh xin Phật đợi chờ, Tống thái tử hầu mẹ cũng vãng sanh.

Như thế, thật đáng gọi: "Một nhảy vào thẳng đất Như Lai".

2. BA ĐIỀU NGHI LÚC LÂM CHUNG

Trong Tịnh Độ Thập Môn, Tông chủ Từ Chiếu dạy rằng: "Người niệm Phật lúc sắp lâm chung, nếu có nghi ngờ ba điều thì không được vãng sanh Tịnh Độ:

Nghi từ lúc tôi sanh ra đến giờ tạo nghiệp rất nặng, còn việc tu hành lại rất ít, e không được vãng sanh.

Nghi tôi còn thiếu nợ người, hoặc có tâm nguyện chưa làm xong; tham, sân, si chưa dứt, e không được vãng sanh.

Nghi tôi tuy niệm Phật Di Đà, nhưng lúc lâm chung e Phật không đến tiếp dẫn.

Có ba điều nghi này, do vì nghi ngờ nên tạo thành chướng ngại làm mất chánh niệm không được vãng sanh. Thế nên, người niệm Phật cần phảitin chắc ý chỉ rõ ràng trong kinh Phật, chớ sanh tâm nghi ngờ. Kinh Quán Vô Lượng Thọ nói: "Niệm một câu A Di Đà thì diệt trừ tội nặng của sự sanh tử trong tám mươi ức kiếp". Trên đạt được nhất tâm không loạn, dưới chỉ cần mười niệm được thành công. Phật A Di Đà tiếp dẫn về chín phẩm sen, lìa bỏ cõi đời ngũ trược. Nếu có thể tâm tâm không mờ tối, niệm niệm chẳng sai lầm thì nghi ngờ dứt hẳn, quyết đinh vãng sanh".

Như thế, thật đáng gọi là:

Lộ trình mười vạn khảy tay đến

Mảy may nghĩ ngợi cách ngàn non.