Đường Vào Ánh Sáng Đạo Phật

1. Học thế nào?

Chúng ta học ở đâu? Học trong Kinh sách Phật. Học với Thầy (Sư, Tăng), chân chánh, học với bạn tốt (Thiện tri thức).

Học như thế nào?

Muốn học, trước hết cần phải thực hành hai việc: một là nghe (văn), hai là suy nghĩ (tư).

Nghe tức là nghe lời giảng của Thầy, của Bạn, nghe lời nói chứa trong Kinh sách của Phật, Bồ Tát và Thánh Hiền.

Đọc Kinh, sách Phật và nghe thuyết pháp là công việc đầu tiên để gom góp, tích trữ lương thực.

Khi đã gom góp, tích trữ được ít nhiều tài liệu rồi, thỉnh thoảng ta ngồi nghỉ và thong thả, yên lặng, ta nghiền ngẫm, suy nghĩ, chọn lọc lấy những món cần thiết, rút lấy những tinh túy bổ ích.

Một nhà hiền triết Âu Tây đã viết rất chí lý như sau: “Chúng ta đọc sách, lượm nhặt những chân lý lẻ tẻ và tản mác khắp đó đây, chẳng khác gì con bò ăn cỏ ngoài đồng. Trong lúc đói lòng, bỏ chỉ có một việc: gặp cỏ là nhai và nuốt cho đầy dạ dầy đã.

Nhưng trưa đến, trở về chuồng hay dưới cội cây, bóng mát, bò nằm nghỉ, bò biết ọc trở ra miệng những nắm cỏ đã hấp tấp nuốt trong buổi mai và chậm rãi dùng hai hàm rằng nghiền cho nhừ, rồi mới nuốt trở lại, đôi mắt đứng tròng, như dồn hết tâm ý vào trong để tận hưởng cái hương vị của cỏ.

Tại sao kẻ học giả chúng ta không biết hay không chịu làm cái công việc nghiền ngẫm ấy?” (Tạp chí Từ Quang năm 1953, số 17, Chánh Trí dịch).

Có nghiền ngẫm mới hiểu thâm sâu những lời dạy của chư Phật và Thánh Hiền mới đạt được những ý ẩn nấp trong Kinh sách. Có thế mới thấu hiểu được giáo lý cao siêu của đức Phật.

2. Học phải tu (hành).

Khi đã hiểu giáo lý rồi, cần phải đem những điều hiểu ra thực hành. Ấy là giai đoạn thứ ba trong việc tu học, giai đoạn tu (văn, tư, tu).

Giai đoạn này mới là giai đoạn quan trọng, khó khăn nhưng vô cùng thiết thực và ích lợi vì nó đưa chúng ra đến chúng ta đến chỗ giải thoát.

Đức Phật dạy chúng ta cần phải siêng năng, kiên nhẫn. Mỗi giờ, mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm, chúng ta tu sửa một ít những mê lầm, đen tối trong tâm chúng ta. Dần dần kết quả sẽ sáng sủa đẹp đẽ chẳng khác nào như lau gương vậy. Không lau thì gương sẽ nhơ bẩn và mỗi ngày lại nhơ bẩn thêm. Nếu mỗi giờ, mỗi buổi, chúng ta chịu khó lau thì sẽ có lúc gương hét bụi và trong sạch hoàn toàn.

3. Các Kinh điển.

Kinh là những sách ghi chép lời giảng dạy của đức Phật Thích Ca hoặc của chư Bồ Tát và Sư Tổ.

Khi tại thế, đức Phật giảng dạy bằng lời nói chớ không viết sách. Khi Ngài tịch diệt được vài tháng, các đệ tử nhóm họp lần đầu tiên để đọc lại những giáo pháp của Ngài.

Sau đấy một trăm năm, có cuộc hội họp thứ nhì để đọc lại một lần nữa những giới luật và vào khoảng 241/245 trước dương lịch có một cuộc hội họp thứ ba. Lần này chư Tăng chép giáo lý của đức Phật thành Kinh điển để truyền lại về sau cho khỏi thất lạc.

Những Kinh sách ấy chia làm ba loại, gọi là ba Tạng (Tạng là kho chứa đựng).

Tạng Kinh, ghi chép những lời giảng dạy về Đạo, về Chân lý.

Tạng Luật, ghi chép những nghi thức và giới luật mà Đức Phật đã đặt ra để truyền bá và giữ gìn Đạo.

Tạng Luận, chép những luận bàn về giáo lý của đức Phật, phần nhiều do các đại đệ tử viết.

Đạo Phật là Đạo giảng dạy Chân lý, mà Chân lý cao siêu, mầu nhiệm vô cùng cho nên khi tại thế đức Phật tùy trường hợp, tùy trình độ cao thấp của mỗi hạng người mà giảng, để họ có đủ sức hiểu được phần nào Đạo lý và thực hành cho có ích lợi thiết thực.

Vì thế đức Phật dùng rất nhiều phương pháp và rất nhiều thí dụ cụ thể, có khi mới đọc tưởng như mâu thuẫn với nhau. Nhưng khi suy nghĩ kỹ thì thấy trong những vỏ chữ khác nhau, trong những chiếc áo khoác mầu sắc trái nhau, chỉ chứa một cái gì không sai khác là Chân lý mà thôi. Bởi vậy, bất cứ đọc Kinh nào cũng đều ít nhiều hiểu được một phần Chân lý.

Đại cương, người ta thường chia những Kinh Phật ra làm Quyền giáo và Thật giáo.

Quyền nghĩa là tạm dùng, trái với thật.

Để những người trình độ chưa được cao dễ hiểu Chân lý, đức Phật dùng quyền giáo.

Lối giảng này giống như lối kể chuyện cổ tích, ngụ ngôn hoặc dạy bảo những việc phải làm mà không giảng lý ẩn sâu xa. Người Phật tử nghe mãi những truyện ấy, hoặc làm mãi những việc ấy, tự nhiên lâu dần sẽ nhận ra được Lý. Chẳng khác một người, tuy không biết vàng là gì, nhưng chịu khó đãi cát có vàng, cứ đãi mãi rồi một ngày kia sẽ chỉ còn trông thấy trong rổ một chất sáng ngời và đẹp là vàng mà thôi.

Thật giáo giảng rõ Đạo lý cao siêu, phân tách tinh vi đời sống giả tạm của vũ trụ và giảng dạy phương pháp mầu nhiệm đạt tới Thật thể, Niết Bàn.

Tuy nhiên, trong lối giảng này, Phật vẫn theo căn cơ cao, thấp của chúng sinh mà dạy. Bởi thế coskhi giảng tuần tự, theo thứ lớp, đưa Phật tử dần dần đến chỗ ngộ nhập Chân lý. Ấy là Tiệm giáo (tiệm là từ từ, thong thả).

Có khi Phật giảng cấp tốc, đi nhanh chóng ngay tới Đích ấy là Đốn giáo (đốn là cắt ngắn).

Quyền giáo và thật giáo chỉ là hai phương pháp giảng dạy Chân lý. Đức Phật có khi đồng thời dùng cả hai phương pháp ấy. Bởi vậy trong một quyển Kinh có khi có cả quyền giáo và thật giáo.

4. Cách đọc Kinh cho có ích.

Dù là Kinh Quyền giáo hay Kinh Thật giáo, muốn hiểu rõ ý nghĩa để rồi tu hành cho đúng, cần phải nhớ rằng Kinh nào cũng dạy cho ta một phương pháp để đạt tới Chân lý. Mà Chân lý thì tuyệt đối về đủ mọi phương diện, nên không thể nói và bàn, hoặc tả ra hết được.

Những chữ, những lời nói và ngay đến cả những phương pháp của đức Phật dạy, chỉ là những phương tiện, những khí cụ thô sơ, nhỏ hẹp, tạm dùng để giúp chúng ta tự mình tìm hiểu và đạt đến Chân lý mà thôi.

Bởi vậy trí tuệ chúng ta phải vượt lên cao, đi xa những chữ trong Kinh và moi móc cho thật sâu, chớ có đứng dừng lại ở chữ nông cạn và nhỏ hẹp. Những chữ ấy chỉ là những mốc chỉ đường để cho chúng ta khỏi lạc hướng, chớ không phải là Chân lý mà chúng ta tìm để đạt đến.

Một Tổ sư đã nói:

“Cứ theo chặt nơi chữ trong Kinh mà giải nghĩa thì oan gia cho chư Phật ba đời (đời trước, đời này và đời sau). Nhưng bỏ một chữ trong Kinh mà giảng thì chẳng khác gì ma nói.” (Y kinh giải nghĩa, tam thế Phật oan, ly kinh nhứt tự tức đồng ma thuyết).

Chính đức Phật Thích Ca đã dạy các Phật tử cách nghe giảng pháp và cách đọc Kinh.

Đức Phật dạy rằng: “Chân lý thí dụ như mặt trăng. Giáo lý của ta là ngón tay chỉ mặt trăng. Vậy đừng lầm ngón tay là mặt trăng.”

Nếu Phật tử chỉ ngón tay mà không ngước mắt lên tít tận cao thì làm sao trông thấy mặt trăng?

Không trông thấy trăng mà lại còn dại dột nghĩ rằng ngón tay (Kinh giáo pháp) là mặt trăng, thì thật là mê lầm, đen tối vậy.

5. Sự cần thiết của ý chí và tự lực.

Trong công việc tu học để đạt đến Chân lý, đức Phật Thích Ca luôn luôn nhắc rằng Ngài chỉ là một người hướng dẫn.

Công trình tu tập và kết quả đạt được hoàn toàn do người Phật tử. Đừng bao giờ ỷ lại vào người khác và cũng đừng bao giờ ỷ lại vào sức gia bị của chư Phật và Bồ Tát mà chẳng chịu tu hành.

Đức Phật dạy các đệ tử: “Các người phải cố gắng tu hành để tự giải thoát; ta chỉ là người hướng dẫn mà thôi. Trong công việc chiến thắng mọi trở lực trên đường tiến triển để đi đến Đích, chỉ có các ngươi là người có công hơn cả.”

Chư Phật là Ánh sáng. Chúng ta là hai con mắt. Nhờ Ánh sáng mắt mới nhìn thấy được vũ trụ, vạn vật. Nhưng có Ánh sáng mà không chịu mở mắt để nhìn thì cũng chẳng trông thấy gì.

Việc mở mắt, ý muốn mở mắt và ý chí muốn nhìn khi đã mở mắt rồi là việc của chúng ta, không Phật, Bồ Tát hay người nào khác làm hộ chúng ta được.

Đức Phật dạy: “Ta như thấy thuốc hay, biết bệnh chỉ thuốc, uống hay không uống, lỗi ấy không phải tại thầy.

Ta như vị chỉ đường, dạy con đường phải, nghe mà không đi, lỗi ấy không phải tại người chỉ đường.” (Kinh Di Giáo)

Vậy động cơ phát tâm tu học là do tự nơi ta có quyết chí muốn đạt đến hạnh phúc chân thật hay không, có muốn được giải thoát khỏi đau khổ luân hồi và có muốn thành Phật hay không.

Nếu chúng ta quyết chí muốn được giải thoát thì chúng ta hãy bắt đầu tu học ngay, đọc Kinh, sách Phật và nghe giảng pháp ngay. Và hằng ngày chúng ta hãy cố gắng yên lặng tâm trí một lúc, nhất tâm niệm Phật, cầu vãng sinh Tịnh Độ.

Ánh sáng của Phật bao giờ cũng đồng đều chiếu khắp mọi nơi, cho tất cả mọi người. Chúng ta chỉ cứ việc mở mắt và chịu khó nhìn để tiến bước mà đi.

Niết Bàn yên vui, tươi sáng, đang chờ chúng ta…..

Chúng ta mỗi ngày cố gắng đi một ít, chắc chắn thế nào chúng ta cũng sẽ tới Đích, chúng ta sẽ THÀNH CÔNG.

NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT.