Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 2/5

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giáo lý

Pháp Ngữ Hòa Thượng Thích Thắng Hoan

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

III. XUẤT THÂN CỦA NGHIỆP TƯỚNG:

Nghiệp tướng từ đâu sanh ra? Có thể khẳng định, nghiệp tướng không phải do cha mẹ sanh ra, nguyên vì những đứa con của họ hoàn toàn không giống cha không giống mẹ và mỗi đứa con tự nó có nghiệp tướng riêng biệt, so sánh thì không giống hệt nhau về hình tướng. Nghiệp tướng cũng không phải do tinh cha huyết mẹ sanh ra, nguyên vì tinh cha huyết mẹ với cái nhìn của Duy Thức gồm bốn yếu tố vật lý đã vừa đối nghịch nhau mà cũng vừa hòa hợp nhau để cùng nhau hình thành; bốn yếu tố vật lý này giả sử tách rời riêng rẻ nhau thì mỗi yếu tố tự nó không thể trưởng thành và chúng không hòa hợp nhau thì tinh cha huyết mẹ nhất định không thể thành lập; bốn yếu tố của tinh cha huyết mẹ gồm có: đất (xương thịt), nước (máu huyết), gió (chuyển động), lửa (nhiệt lượng) và mỗi yếu tố đều có nghiệp tướng (pháp tướng) riêng khác để duy trì trạng thái bất biết của mình trong tư thế hòa hợp; như vậy trong bốn loại vật lý này nơi tinh cha huyết mẹ loại nghiệp tướng nào là yếu tố chính tạo thành hình tướng của con người? Không lẽ hình tướng con người lại do cả hình tướng của bốn loại yếu tố vật lý khác biệt nhau vừa trình bày tạo nên? Những câu hỏi trên tức là đã gián tiếp trả lời rằng tất cả đều không phải như thế.

1)- Nguồn Gốc Sanh Ra Nghiệp Tướng:

Nghiệp Tướng theo Duy Thức Tam Thập Tụng Luận của ngài Thế Thân chính là do ba Thức Năng Biến (tam năng biến) tạo nên. Năng Biến thứ nhất là Thức Dị Thục (tên khác của Thức A Lại Da thứ tám), Năng Biến thứ hai là Thức Tư Lương, (tên khác của Thức Mạt Na thứ bảy) và Năng Biến thứ ba là Thức Liễu Biệt Cảnh (tên khác của sáu Thước Trước). Chính bài mở đầu của Duy Thức Tam Thập Tụng Luận đã xác nhận: “Do giả thuyết ngã pháp, hữu chủng chủng tướng chuyển, bỉ y thức sở biến, thử năng biến duy tam, vị Dị Thục Tư Lương, cập Liễu Biệt Cảnh Thức”, nghĩa là lý do: giả sử nói đến ngã đến pháp nào thì có các thứ tướng của ngã đó của pháp đó chuyển biến hiện ra, Năng biến này có ba loại, là Thức Dị Thục, Thức Tư Lương và Thức Liễu Biệt Cảnh. Chữ Năng Biến nghĩa là có khả năng chuyển đổi và biến hiện từ hình tướng này qua hình tướng khác, chuyển đổi và biến hiện theo nghiệp lực hướng dẫn để xây dựng vạn pháp thành hình tướng, còn nghĩa bóng là có khả năng sáng tạo ra nghiệp tướng theo nhu cầu của nghiệp lực quyết định để làm mô thức cho việc xây dựng vạn pháp thành hình tướng. Liễu Biệt là hiểu biết riêng biệt khác nhau, nghĩa là trong sáu Thức Trước từ Nhãn Thức cho đến Ý Thức thứ sáu mỗi Thức hiểu biết mỗi cảnh riêng biệt khác nhau. Ba loại Thức Năng Biến nói trên sanh ra Nghiệp Tướng như thế nào?

a)- Năng Biến Thứ Ba:

Trước hết chúng ta đem Năng Biến thứ ba ra thảo luận để có khái niệm cụ thể về nghiệp tướng. Năng Biến thứ ba chính là Thức Liễu Biệt Cảnh, tức là chỉ cho sáu Thức Trước (Nhãn Thức, Nhĩ Thức, Tỷ Thức, Thiệt Thức, Thân Thức và Ý Thức) và sáu Thức này, mỗi Thức chỉ có khả năng hiểu biết hiện cảnh riêng biệt không quan hệ nhau và cũng không thể thay thế cho nhau để có hiểu biết nên gọi là liễu biệt. Theo Duy Thức Học, vạn pháp trong vũ trụ có hai loại, một loại thuộc về thế giới vọng hiện phát sanh từ thế giới chân như và một loại thuộc về thế giới nghiệp duyên phát sanh từ thế giới vọng hiện. Thế giới chân như được gọi là thế giới pháp tánh mà cũng gọi là thế giới chân như pháp tánh và thế giới này cũng có tên khác nữa là thế giới viên thành thật tánh. Còn thế giới nghiệp duyên Duy Thức Học gọi là thế giới pháp tướng và cũng gọi là thế giới duyên sanh hoặc là thế giới pháp tướng duyên sanh. Điều đáng chú ý, Thức Năng Biến thứ ba chỉ có khả năng hiểu biết được thế giới nghiệp duyên pháp tướng và chúng bất lực không thể hiểu biết đến thế giới chân như pháp tánh.

Riêng về thế giới pháp tướng duyên sanh của nghiệp duyên, mỗi pháp dù lớn như địa cầu, trăng sao..v..v.... và nhỏ như lông, tóc, vi trần..v..v.... tuy rằng chúng do nhân duyên sanh qua bảy Đại, nhưng tất cả đều là biểu tượng sáu khía cạnh cho sáu Thức nhận thức và thâu ảnh. Sáu khía cạnh biểu tượng của mỗi pháp trong vạn pháp gồm có sắc trần, thinh trần, hương trần, vị trần, xúc trần và pháp trần. Cho đến con người cũng thế nghĩa là cũng biểu tượng đối tượng sáu khía cạnh nói trên đối với sáu Thức Trước. Trong sáu trần đối tượng đây, Pháp Trần chính là tánh chất, giá trị, và ý nghĩa của năm trần kia đã được Ý Thức thứ sáu nhận thức tổng hợp để tạo thành nghiệp tướng cho mỗi con người cho mỗi pháp trong vạn pháp. Nghiệp tướng của Ý Thức thứ sáu nhận thức gọi là Ảnh Tử Nghiệp Tướng tức là hạt giống nghiệp tướng ảo giác. Những ảnh tử nghiệp tướng này được Thức Mạt Na thứ bảy cất giữ và quản lý trong Tạng Thức (Thức thể A Lại Da) để làm nhân tướng cho kiếp sau thành hình tướng con người, thành hình tướng vạn pháp. Ý Thức thứ sáu nếu như không có để ý vào bất cứ đối tượng nào thì những đối tượng đó không có nghiệp tướng lưu ảnh. Ý Thức thứ sáu như máy chụp hình và chụp tất cả những cảnh tượng bên ngoài nếu như nó ưa thích và những cảnh tượng bên ngoài đó bao gồm cả con người, cả cảnh vật. Ý Thức thứ sáu nếu như để ý người nào thì chụp hình người đó, để ý cảnh vật nào thì chụp hình cảnh vật đó và những hình ảnh của nhân vật nói trên được Thức Mạt Na thứ bảy mang vào quản lý trong kho Tạng Thức với danh nghĩa là cuốn phim chủng tử nghiệp tướng để chờ đợi đến khi nào gặp được duyên sẽ làm nhân tướng hiện thành hình tướng ở kiếp sau. Cuốn phim chủng tử nghiệp tướng mà Thức thứ sáu để ý thâu ảnh trong đó bao gồm có cả hình ảnh nghiệp tướng của Thức Mạt Na thứ bảy tưởng tượng sáng tạo. Cụ thể hơn con người để ý đến ai thì hình bóng người đó in sâu vào tâm thức của họ không bao giờ mất nếu như họ không xóa, cả đến cảnh giới cũng thế không khác. Hình bóng người đó, hình bóng cảnh giới đó bao gồm hình bóng hiện cảnh của những pháp vô thể chất (những pháp không có sức sống) do Thức Mạt Na thứ bảy tưởng tượng tạo nên, tất cả đều là nghiệp tướng và cả hai loại cũng do sáu Thức Trước nương theo hiện cảnh tạo ra. Muốn rõ vất đề nghiệp tướng đây xin xem Khảo Nghiệm Duy Thức Học quyển I cùng một tác giả.

Tóm lại Nghiệp Tướng của con người được sanh ra từ đâu hoặc do ai tạo nên có thể khẳng định chính là do sáu Thức Trước một trong ba Năng Biến nương theo hiện cảnh của thế giới nghiệp duyên duyên sanh mà tạo hình để làm mô thức nhân tướng cho con người kiếp sau; thế nên sáu Thức Trước theo Duy Thức Học gọi chung là Thức Năng Biến thứ ba.

b)- Năng Biến Thứ Hai:

Năng Biến thứ hai là chỉ cho Thức Mạt Na thứ bảy và Thức này còn có tên là Tư Lương. Tư Lương nghĩa là so đo chấp trước và bản chất của Thức này ngoài sự so đo chấp trước ngã pháp còn có tánh hay tưởng tượng nên gọi là ý tưởng. Ý tưởng khác với Ý Thức, Ý Thức là một loại tâm thức hay quan tâm những sự việc về tánh chất, ý nghĩa và giá trị của một sự vật để có nhận thức; còn Ý Tưởng là một loại tâm thức hay tưởng tượng những sự việc không thấy rồi phát họa tạo thành sự thật, như tưởng tượng Địa Ngục, Thiên Đường, Thổ Địa, Táo Quân, Thằng Cuội, Hằng Nga trên cung trăng..v..v..... rồi viết sách ca ngợi tôn vinh.

Các pháp vô thể chất trong thế gian thuộc thế giới pháp tướng như, lâu đài, thành phố, phi thuyền, người máy, bông giả..v..v.....; những tác phẩm như, tiểu thuyết, truyện ngắn, thi ca, văn nghệ..v..v.....; những nghệ thuật như, hình tượng, tranh ảnh, trang trí..v..v....., tất cả những hiện tượng đó đều được xây dựng qua Ý Tưởng phát họa của Thức Mạt Na thứ bảy để làm đối tượng nhận thức cho sáu Thức Trước. Sáu Thức Trước nương theo những đối tượng đó thâu hình thành nghiệp tướng để làm nhân tướng cho chúng sanh kiếp sau. Tóm lại những nghiệp tướng dùng làm mô thức cho việc xây dựng tất cả pháp thuộc vô thể chất thành hiện tượng pháp tướng trong thế gian đều do Thức Mạt Na Năng Biến thứ hai tưởng tượng sáng tạo. Đây là Năng Biến thứ hai tạo ra nghiệp tướng để làm đối tượng nhận thức cho sáu Thức Trước nương nơ đó xây dựng thành hình tướng trong thế gian.

c)- Năng Biến Thứ Nhất:

Năng Biến thứ nhất là chỉ cho Thức A Lại Da thứ tám và Thức này có tên khác là Thức Dị Thục. Dị Thục nghĩa là chưa chín mùi, chưa tác dụng để thành kết quả. Thức Dị Thục là đứng trên lập trường nhân quả mà đặt tên, nghĩa là Thức này còn ở trạng thái hạt nhân chưa tác dụng xây dựng các pháp kết thành hoa trái. Thức này còn có tên nữa là Thức Căn Bản, nghĩa là Thức này làm nền tảng căn bản, làm miếng đất (tâm địa) phát sanh ra vạn pháp trong thế gian; con người không có Thức này hiện hữu sẽ bị hoại diệt, vạn pháp không có Thức này góp mặt sẽ bị tiêu vong; địa cầu, trăng sao..v..v..... nếu không có Thức này nhúng tay vào cũng sẽ bị tan biến. Muốn rõ Thức này xây dựng vạn pháp như thế nào xin xem Khảo Nghiệm Duy Thức Học quyển II cùng một tác giả sẽ rõ hơn, nhưng ở đây chỉ bàn đến trên lãnh vực nghiệp tướng mà Thức này tạo dựng. Sự tạo dựng nghiệp tướng của Thức này như thế nào?

Theo Duy Thức Học, Thức này nương theo hai lãnh vực để kiến tạo nghiệp tướng làm mô thức cho việc xây dựng vạn pháp thành hình tướng trong thế gian. Hai lãnh vực nói trên gồm có: thứ nhất là thế giới vọng hiện của Pháp tánh và thứ hai là thế giới nghiệp duyên của Pháp tướng nơi hiện tượng; hai lãnh vực đây là điều kiện tất yếu trong việc tạo hình Nghiệp Tướng.

2)- Thế Giới Pháp Tánh Vọng Hiện:

Thế giới Pháp Tánh gọi cho đủ là thế giới Chân Như Pháp Tánh. Thế giới pháp tánh là chỉ cho thế giới của chư Phật trong mười phương an trụ mà thế giới này theo trong các kinh đức Phật cho là thế giới thường trụ tịch tịnh, không sanh không diệt, không nhơ không sạch, không tăng không giảm và có tên khác nữa là thế giới Vô Dư Niết Bàn. Còn thế giới hiện tượng sanh diệt tăng giảm ô nhiễm trong thế gian theo đức Phật chính là thế giới đại mộng được phát sanh từ thế giới chân như pháp tánh kia, trường hợp đó cũng giống như thế giới mộng mơ được phát sanh từ thế giới hiện tượng giả tạo này. Chúng ta khi sống trong mộng mơ không biết mình đang mộng và đến khi tỉnh mộng mới biết mình nằm mơ; thì đây cũng vậy, chúng ta hiện tại đang sống trong đại mộng mà vẫn cho mình và cảnh vật chung quanh mình là chân thật, nhưng khi giác ngộ thành Phật thì mới biết mình đã đam mê trong giả cảnh. Thử đặt câu hỏi: Thế giới chân như pháp tánh giả sử không có thật, chỉ có khái niệm trong tưởng tượng thì chúng ta tu hành rồi kết quả sẽ thành gì? Không lẽ chúng ta tu hành cho lắm rốt cuộc rồi cũng sẽ trở thành một khối năng lượng vô hình vô tướng trong không gian? Đức Phật Thích Ca hiện giờ ở đâu, còn tồn tại hay không còn tồn tại? Nếu như Ngài còn tồn tại thì phải có cảnh giới để Ngài an trụ và nếu như Ngài không còn tồn tại thì chúng ta cần gì phải tu hành cho uổng công phí sức? Theo Kinh Pháp Hoa, Đức Phật Thích Ca hiện vẫn còn tồn tại với một Pháp Thân và hiện cư trú nơi cõi Thế Giới Ta Bà Tịnh Độ thuộc Bổn Môn cũng gọi là Thế Giới Niết Bàn Tịch Tịnh; còn Đức Phật Thích Ca sanh ở Ấn Độ là thuộc về Hóa Thân của Tích Môn để hóa độ chúng sanh. Tích Môn nghĩa là Đức Phật Thích Ca sanh ra ở Ấn Độ có chứng tích, có lịch sử mà không phải là huyền thoại tưởng tượng. Bấy nhiêu câu hỏi đó cũng đủ xác định giá trị thế giới chân như pháp tánh.

Đầu tiên Tạng Thức vọng hiện cảnh giới tướng Y Báo trang nghiêm công đức và nhân tướng Pháp Thân thường trụ thanh tịnh của chư Phật mười phương trong thế giới chân như pháp tánh, điều đó cũng tương tợ như hồ nước mùa thu vọng hiện cảnh giới trăng sao huyền ảo. Thức Dị Thục kiến phần của Tạng Thức (Thức A Lại Da) nhơn đó một mặt căn cứ theo nhân tướng pháp thân và cảnh giới tướng y báo vọng hiện của chư Phật nơi thế giới chân như pháp tánh nói trên, cải biến theo nhu cầu của nghiệp lực (Khiên dẫn nhân) tạo ra Nghiệp Tướng kiểu mẫu để xây dựng con người và vạn pháp trong thế giới Pháp Tướng của nghiệp duyên; còn mặt khác, Thức Di Thục lại y cứ nơi thế giới chủng tử nghiệp tướng của nghiệp duyên đã chứa sẵn trong Tạng Thức qua sự thâu ảnh của sáu Thức Trước, liền cải biến làm kiểu mẫu theo nhu cầu của nghiệp lực để tiếp nối xây dựng con người và vạn pháp kế tiếp của thế giới nghiệp duyên. Thức Dị Thục cứ liên tục sanh hoạt như thế theo nhu cầu chỉ đạo của nghiệp lực lưu chuyển lên xuống mãi mãi trong ba cõi không bao giờ chấm dứt. Đây là Năng Biến thức nhất một trong ba Năng Biến tạo ra nghiệp tướng để làm nhân tướng cho thế giới nghiệp duyên.

IV. KẾT LUẬN:

Qua sự trình bày trên, con người có thể đi đến kết luận chính xác là do Nghiệp Tướng tạo thành hình tướng. Sự tốt xấu cao thấp..v..v..... của con người chính là do nghiệp tướng quyết định và các yếu tố khác, như tinh cha huyết mẹ chỉ có khả năng hiện hữu và trưởng thành trong phạm trù của nghiệp tướng quy định. Tất cả pháp trong vũ trụ cũng đều giống như thế, nghĩa là không thể thoát khỏi ảnh hưởng phạm trù của nghiệp tướng để tự lập hiện hữu. Nhiệm vụ của nghiệp tướng nhằm mục đích phân định sự khác biệt không lầm lẫn giữa con người với các chúng sanh khác, giữa người này với người khác, giữa chúng sanh này với chúng sanh khác. Nghiệp tướng quan hệ chặt chẽ với nghiệp lực trong môi trường nhân quả để định mức giá trị thiện ác, tốt xấu, an lạc hay khổ đau của cuộc đời. Bản chất của nghiệp tướng là một loại tập khí hoàn toàn ảo giác đã được nội kết từ thế giới vọng hiện cũng như từ thế giới nghiệp duyên để làm mô thức cho việc kiến trúc sanh mạng con người và vạn pháp nối tiếp hiện hữu trong thế gian.

Kẻ tạo ra nghiệp tướng chính là ba loại Thức Năng Biến. Thức Năng Biến thứ nhất là Thức Dị Thục, tên khác của Thức A Lại Da, Thức này căn cứ nơi thế giới vọng hiện của chân như pháp tánh thiết lập thành nghiệp tướng ảo giác để xây dựng thế giới nghiệp duyên. Thức Năng Biến thứ hai là Thức Tư Lương, tên khác của Thức Mạt Na, Thức này dựa theo sở thích của nghiệp lực tạo dựng những nghiệp tướng vọng tưởng để trang bị cho thế giới nghiệp duyên theo nhu cầu của nghiệp quả. Thức Năng Biến thứ ba là Thức Liễu Biệt Cảnh, tên khác của sáu Thức Trước, Thức này dựa theo cảnh giới của thế giới nghiệp duyên thiết lập thành nghiệp tướng ảo giác để tiếp nối xây dựng nghiệp quả kế tiếp nơi thế giới nghiệp duyên. Để xác định một lần nữa với câu hỏi đã được đề cập ở trên, con người nhất định được sanh ra từ nghiệp tướng, nếu như không có nghiệp tướng thì không có con người hiện hữu trong thế gian và chẳng những con người mà cho đến vạn pháp đều cũng giống như thế, nghĩa là vạn pháp muốn hiện hữu trong thế gian thì không thể không có nghiệp tướng.

NHỮNG KINH LUẬN THAM KHẢO

* Kinh Pháp Hoa dịch giả Hòa Thượng Thích Trí Tịnh

* Bát Nhã Tâm Kinh qua cái nhìn của Duy Thức tác giả Thích Thắng Hoan

* Khái Luận Về Pháp Tướng Duy Thức Học tác giả Đại sư Thái Hư, dịch giả Thích Thắng Hoan

* Khảo Nghiệm Duy Thức Học quyển I và quyển II tác giả Thích Thắng Hoan.

* Quyển Nghiệp Báo do Đại Đức Nàràdà Hahà Thera giảng tại Kỳ Viên Tự, Sài Gòn năm 1959

* Lịch Sử Phật Giáo Ấn Độ tác giả Hòa Thượng Thích Thanh Kiểm

* Duy Thức Học tác giả Hòa Thượng Thích Thiện Hoa

* Quan Niệm Triết Học Của Duy Thức tác giả Pháp Sư Pháp Phảng, dịch giả Thích Thắng Hoan.

Đức Phật Nhà Đại Cách Mạng

(Bài này đăng trong Đặc San Hoằng Pháp năm Quí Sửu 1975 của Tổng Vụ Hoằng Pháp, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tại quê nhà, tôi trích ra để làm tư liệu trong Trang Nhà Thích Thắng Hoan).

Xưa nay trên lịch sử loài người, chưa có nhà cách mạng nào đại tài như Đức Phật Thích Ca. Ngài đã thành công vẻ vang trên đường cách mạng bản thân, cách mạng xã hội và cách mạng tư tưởng để giải phóng con người thoát ách nô lệ của Bà La Môn thống trị. Đường lối và phương thức cách mạng của Ngài không giống những nhà cách mạng khác, có thể nói đi trước thời đại và cũng là tiên phong cho những phong trào cách mạng về sau. Sự cách mạng của Ngài khởi điểm tại Ấn Độ, khởi đầu bằng sự thành đạo nơi gốc Bồ đề, sau bốn mươi chín ngày nhập định, tìm ra lối thoát và lẽ sống cho chúng sanh.

Theo Ngài, muốn cách mạng xã hội, phải cách mạng tư tưởng và trước hết phải hoàn tất cuộc cách mạng bản thân.

Lịch sử Ấn Độ cho biết, khoảng 3 ngàn năm trước kỷ nguyên, xã hội Ấn Độ theo chánh thể Cộng Hoà với nền văn minh sẵn có gọi là nền văn minh Panjab, thuộc vùng thượng lưu sông Indus. Nền văn minh nầy về sau, khoảng 1.500 năm trước kỷ nguyên bị nền văn minh Rig Veda của Bà La Môn Giáo xâm lăng và tiêu diệt bằng cách đồng hoá.

Nền văn minh Rig Veda của giống Aryan, do Bộ Lạc Bhàrata cầm đầu, phát xuất từ Trung Á Tế Á (Asia, ở bờ biển Caspienne, nay thuộc địa phận nước Nga) mang đến đặt nền móng tại Ấn Độ. Khi xâm lăng, giống Aryan chủ trương chia để trị và nô lệ hóa tư tưởng. Nhờ đó, họ thống trị được dân Ấn và củng cố được uy quyền, suốt giòng lịch sử đến Phật Thích Ca ra đời. Chế độ Cộng Hòa xưa kia tại Ấn đã bị thay thế bằng chế độ Quân chủ chuyên chế của Bà La Môn và họ chia xã hội thành bốn giai cấp khắc khe, sau khi bộ luật Manu được công bố. Quyển “Phật và Thánh chúng” (của tác giả Cao Hữu Đính, trang 20 22), mục “Xã Hội Ấn Độ” có đề cập đến bộ luật Manu như sau: “Luật Mã Nỗ chia toàn thể lãnh thổ Ấn Độ của người Dravida thành Ngũ Ấn, và chia toàn thể dân chúng sống trên lãnh thổ ấy thành bốn giai cấp, trong đó có hai giai cấp thống tri là Bà La Môn và Sát Đế Lỵ,

còn hai giai cấp Phệ Xá và Thủ Đà La là hai giai cấp bị áp bức... Luật Mã Nỗ, chương 8, tiết 270 272 quy định rằng Thủ Đà La là giai cấp Trời sinh ra để làm nô lệ, rằng nếu Thủ Đà La kêu tên Bà La Môn thì bị cắt lưỡi, rằng nếu không tuân lệnh của giai cấp thống trị thì nấu dầu đổ vào lỗ tai v.v...

Chẳng những xã hội Ấn Độ khổ đau vì giai cấp bất công, chính ngay thời Đức Phật, Phụ vương Ngài cũng bị sự kềm kẹp của chế độ xâm lăng qua Hội Đồng Quân Lực mà Bà La Môn cầm đầu trong mọi lãnh vực văn hóa, chính trị, kinh tế v.v... Điều kiện đây được thấy trong lịch sử Phật Giáo Ấn Độ, qua câu chuyện Vua Tịnh Phạm băn khoăn trước ý chí xuất gia quá mạnh của Hoàng tử Sĩ Đạt Ta. Câu chuyện rằng: Vua Tịnh Phạn sợ Thái Tử xuất gia, sau lời tiên đoán của chiêm tinh gia A Tư Đà (Casita), hợp quần thần lại tìm kế hoạch cầm chân Thái tử. Một cận thần Ưu Đà Di (Udãyin) đề nghị: “Chỉ có sợi tóc của Mỹ nhân mới cột chân nổi kẻ anh hùng”. Vua Tịnh Phạn tán thành đề nghị ấy, liền tổ chức cuộc thi Hoa hậu mà người chấm thi chính là Thái tử. Hoa hậu được Thái tử chấm hạng nhất là Công chúa Gia Du Đà La (Yasoddhara), con vua Thiện Giác (Supprabuddha) trong các chư hầu.

Theo lẽ, Vua Tịn Phạn có thẩm quyền trên hết, nhất định tổ chức lễ thành hôn cho Hoàng tử ngay sau khi cuộc thi Hoa hậu chấm dứt. Ngược lại, vua bất lực trước quyết định trên, nguyên do không được sự chấp thuận của Hội Đồng Quân Lực, mặc dù vua muốn thực hiện ngay để sớm cản trở ý nguyện xuất gia của Hoàng tử.

Nguyên vì muốn chiếm đoạt tình yêu của Hoàng tử đã chọn, vừa đẹp nhất, vừa tao nhã lịch thiệp, phản thần Đề Bà Đạt Đa, (Devadatta), con của Bạch Phạn Vương, anh em chú bác với Hoàng tử, tấn trình lên Hội Đồng Quân Lực bắt buộc Hoàng tử muốn cưới vợ phải qua cuộc thi võ nghệ. Triều đình ai cũng biết Đề Bà Đạt Đa tài nghệ cao cường, lo sợ Hoàng tử không nào thắng được. Không ngờ Hoàng tử đã thắng cuộc một cách vẻ vang trước sự hoan hô nồng nhiệt của khán giả tham sự.

Như thế qua hiện tượng nói trên cũng đủ chứng minh giá trị của vua chúa trước uy quyền tuyệt đỉnh Bà La Môn thời bấy giờ.

Để đả phá giai cap bất công trên, Đức Phật ra đời châm ngòi cho cuộc cách mạng xã hội. Ngài ra đời đúng lúc sự bất mãn chế độ giai cấp của quần chúng đang lớn mạnh và lan sâu trong mọi tầng lớp xã hội.

Ngài ra đời năm 563 năm trước Tây lịch, là một Thái tử duy n hất của nước Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu), con vua Tịnh Phạn (Suddhodana), họ Cù Đàm (Gautama), thuộc dòng quí tộc Thích Ca (Sakya). Nước Ca Tỳ La Vệ nằm phía bắc nước Kiều Tát La (Kosala) hiện nay là nước Népal.

Về phương diện vật chất, Ngài sung sướng không ai bằng, Vua Tịnh Phạn cầu khẩn khắp Đền Miếu mới sinh được Ngài. Vua quý trọng Ngài trên hết, xây ba tòa lâu đài hợp với ba mùa để cho Ngài ở, cấp cung tần suốt ngày đêm đờn ca múa hát để Ngài quên bổn phận của Dân tộc, của con người, giải phóng nô lệ cho dân Ấn và giải thoát sinh tử cho chúng sinh.

Để hoàn thành sứ mạng cao cả ấy, trước hết, Ngài thoát ly gia đình ràng buộc, vượt thành xuất gia tầm đạo. Ngài ra đi, bỏ lại sau lưng tất cả sự nghiệp huy hoàng của một vương quốc, bỏ lại vua quan yêu chuộng, vợ con luyến ái, dấn thân khổ hạnh suốt sáu năm trường và bốn mươi chín ngày nhập định nơi cội Bồ đề. Ở đây, Ngài một mặt chiến đấu với bản thân, một mặt chiến đấu với

hoàn cảnh cám dỗ. Kết quả cuối cùng cuộc đời tầm đạo, Ngài chứng quả Bồ Đề. Cùng một con người xát thịt, Ngài khác hẳn về tính chất: tính chất con người giác ngộ đã loại trừ hết tính chất phàm phu đầy phiền não vô minh dục vọng của một Thái tử tầm thường và được thành chánh giác. Từ đây, Ngài đã hoàn thành cuộc cách mạng bản thân.

Bước sang giai đoạn cách mạng tư tưởng. Theo Ngài, dân tộc Ấn Độ bị đầu độc bởi tư tưởng Bà La Môn ngoại lai. Họ đầu độc không ngoài mục đích củng cố uy quyền chặc chẽ của một chế độ xâm lăng kéo dài hơn một ngàn năm, bóp chẹt và giết chết mầm móng tư tưởng truyền thống tự do của dân Ấn có tự ngàn xưa. Tư tưởng Bà La Môn được thể hiện qua bốn bộ Kinh Rig Veda, Brãhamana, Aranyaka, Upanishad và sáu phái triết học. Đáng thương hại, dân tộc Ấn Độ lầm nhận tư tưởng Bà La Môn ngoại lai cho là nguồn gốc của nền văn minh nước họ và họ mặc nhiên trung thành phụng sự tuyệt đối. Tư tưởng nầy, đa số đều xây dựng trên chủ nghĩa Duy Thần, để kiện toàn chế độ Quân Chủ của chúng. Tư tưởng đây được thể hiện qua một “Đấng sáng tạo” siêu nhiên, như các đấng Krishna, Vichnou, Purusha, Prajapati, Brahma Brãhaman v.v... Họ quan niệm rằng, những đấng ấy giống như

loài người, nghĩa là cũng có đầu, mình, tay, chân, mắt, tai, mũi, lưỡi biết đi, biết ăn, biết nói, biết mừng, giận, thương yêu, oán, ghét ... Uy quyền tuyệt đối của đấng trên so với vũ trụ nhân sinh, cũng như uy quyền của một ông vua chuyên chế đối với thần dân trong nước. Đấng sáng tạo đó có quyền tạo thiên lập địa, ban phước giáng họa cho nhân sinh, chẳng khác nào ông vua nắm trọn trong tay sinh mạng tất cả thần dân v.v ...

Khi Đức Phật thành đạo, Ngài bắt đầu thực hiện cuộc cách mạng tư tưởng vĩ đại, đả phá tất cả khuynh hướng cực đoan đương thời bành trướng và đảo lộn luân lý xã hội Ấn Độ. Ngài cực lực bài xích những tư tưởng đoạn kiến ngoại đạo thuộc chủ nghĩa Duy vật và những tư tưởng thường kiến ngoại đạo thuộc chủ nghĩa Duy thần ở trên. Những phái chủ nghĩa Duy vật này thuộc trong nhóm “Lục sư ngoại đạo” như phái: Ajita Kasakambalin, Pũranakãssãpa v.v... Họ giáo dục con người chỉ biết sống hiện tại, tự do hưởng thụ dục lạc, vô trách nhiệm tương lai. Quyển “Lịch sử Văn Minh Ấn Độ” (của tác giả Vill Durant mà Nguyễn Hiếu Lê dịch, trang 87), có đề cập đến lời ông Ajita Kasakamabalin: “Kẻ điên khùng cũng như người hiền triết, chết rồi, thây rả ra thành cát bụi, tiêu diệt hết, chẳng còn gì cả”. Tác giả tập Anh Hùng Ca Ramaya tả Jabali nhà Bác học Bà La Môn hoài nghi, ngụy biện. Bác học Jaba bảo vị quan hầu trẻ tuổi xứ Ayodhya rằng: “Này Rama, tại sao lại để những lời cách ngôn tai hại đó làm mờ ám lương tâm, méo mó trí óc như vậy. Những cách ngôn đó đã làm cho bao nhiêu kẻ chất phác không suy nghĩ phải lầm lạc? Ôi, ta thương hại những kẻ lầm lạc đó cứ mãi miết đi tìm một bổn phận ảo huyền, phí thức ăn! Thần và tổ tiên đâu có nhận tế lễ của ta! Và thức ăn một khi phân phát đi rồi nuôi ai được nữa đâu. Thức ăn dâng cho một tu sĩ Bà La Môn, tổ tiên ta còn làm sao dùng nó được nữa? Chính bọn tu sĩ quỉ quyệt đó đã đặt ra lệ đó; chúng ích kỷ bảo ta: “ Dâng đồ cúng và sống khổ hạnh đi, từ bỏ của cải hết đi mà cầu nguyện. Nhưng làm gì có thế giới vị lai. Rama này, các hy vọng và tín ngưỡng của loài người toàn là ảo cả đấy: Vậy cứ hưởng khoái lạc trên cõi trần này và từ bỏ các ảo tưởng vơ vẩn vô ích đó đi”.

Đây là chủ trương của phái Duy vật tai hại. Chính vì thế, một số người của xã hội Ấn Độ lúc ấy thiếu bổn phận với con người, và hạnh phúc gia đình không được bảo đảm vẹn toàn. Chủ trương trên gây bất mãn trong quần chúng không ít.

Nhưng bạo phát bạo tàn, phong trào này không tồn tại trước ánh hào quang của Đức Phật.

Đức Phật đưa ra tư tưởng “Chủ Nghĩa Bình Đẳng” để kiện toàn cho cuộc cách mạng xã hội bằng lý thuyết “Trung Đạo Duyên Khởi”. Ngài nói: “Ta là Phật đã thành các con là Phật sẽ thành” hay “Nhất thế chúng sanh giai hữu Phật tánh” (nghĩa là tất cả chúng sanh đều có Phật Tánh) được ghi lại trong các kinh và nhất là trong bài kệ mở đầu Kinh Phạm Võng (trang 14 của Thượng tọa Trí Tịnh dịch). Đây thật là biểu hiện tinh thần bình đẳng tột độ. Tinh thần nầy được tiêu biểu trên hai phương diện: xã hội và tâm linh. Đối với vũ trụ nhân sinh, Ngài chủ trương “Nhân Duyên Duy Nghiệp” và thăng hóa con người bằng thuyết “Trung đạo trí tuệ giải thoát”. Đó là đặc trưng của Phật giáo trong cuộc cách mạng tư tưởng.

Song song với cuộc cách mạng trên, Đức Phật đả phá bốn giai cấp xã hội Ấn Độ, di sản của Bà La Môn để lại. Ngài cho rằng: Xã hội giai cấp là mầm mống thối hóa nguyên nhân chiến tranh, mọi bất công đau khổ của con người cũng từ đây trổi dậy và làm cho con người trở nên bạc nhược ương hèn trước những bạo lực bên ngoài đưa đến. Cũng vì thế, dân tộc Ấn bị và chấp nhận lòn cúi sự nô lệ của Bà La Môn xâm lăng qua bao thế kỷ, không trổi dậy được. Ngài thường nói: “Con người không có giai cấp trong nước mắt cùng mặn, giọt máu cùng đỏ”. Tiêu biểu cho cuộc cách mạng xã hội. Giáo đoàn của Ngài thâu nhận ông Upãli là người thợ cạo, và Matãnga là dâm nữ, thuộc giai cấp Thủ Đà La (Sũdra) hạ tiện vào hàng Thánh chúng trước sự ngạc nhiên của các vua chúa.

Đường lối và phương thức cách mạng của Ngài được xây dựng trên tinh thần từ bi làm nền tảng và tinh thần bất bạo động làm mục đích để thực hiện. Lịch sử Phật giáo Ấn Độ đã chứng minh tinh thần nầy qua con đường truyền giáo và sự đối xử của những kẻ ám hại Ngài do Bà La Môn cấu kết và chủ trương.

Sự thành đạo của Ngài chính là báo động trọng đại cho chế độ Bà La Môn lưu tâm. Ngài bắt đầu truyền đạo tại nước Magãdha để đặt nền móng Phật giáo cũng như mở rộng tư tưởng qua các nước lân bang nhất định không tránh khỏi những đối kháng mãnh liệt của Bà La Môn. Những tổ chức đối kháng ám hại Ngài được ghi trong lịch sử Phật giáo như Cô Cinca, giả bụng chửa vu oan cho Phật, Phản thần Đề Bà Đạt Đa (Devadtta) xô đaka tàn sát dòng họ Phật v.v... Những kẻ ấy vẫn được Ngài độ cho thành Phật không đối xử như một kẻ thù. Nhờ thêm bạn bớt thù nầy, Ngài đã thành công hy hữu lật đổ được chế độ độc tài cố hữu của Bà La Môn và chiếm địa vị độc tông tại vùng Trung Ấn suốt dòng lịch sử đời Ngài. Sự chiến thắng nầy không phải bằng xương máu và nước mắt mà ngược lại bằng tình thương bao la, đánh bại mọi tư tưởng đương thời, san bằng mọi giai cấp xã hội. Trong khi đó, những Giáo chủ khác, những nhà cách mạng khác trên thế giới đều đổi lấy sự thành công bằng xương máu và nước mắt khổ đau của con người.

Để kết luận, những đặc điểm trên đây, cũng nói lên được giá trị của Đức Phật Thích Ca. Ngài xứng đáng là bậc vĩ nhân trên hết trong tất cả vĩ nhân thế giới. Ngài không còn là con người của dân tộc Ấn Độ tôn thờ, mà của chung tất cả nhân loại noi gương. Đường lối và phương thức cách mạng của Ngài không những khuôn vàng thước ngọc cho dân tộc Ấn Độ mà chung cho nhân loại muốn thực hiện cách mạng xã hội mai sau.

Phương pháp ấy đã được Thánh Gandhi áp dụng năm 1891 chống lai sự đô hộ nước Anh, và năm 1963, Phật giáo ViệtNam đem ra chống lại chế độ độc tài Gia đình trị họ Ngô. Tất cả đều thành công rực ỡ. Hy vọng chủ thuyết của Ngài sẽ được khai triển tột đỉnh và trở thành trọng điểm công thức cho tư trào cách mạng tương lai trong xã hội văn minh.

Thích Thắng Hoan Nhân Chứng Pháp Nạn Phật Giáo Năm 1963

VÀO ĐỀ:

Tôi là Thích Thắng Hoan sanh năm 1928, xuất thân từ chùa Ấn Quang, đường Sư Vạn Hạnh, thành phố Chợ Lớn, hiện nay là thành phố Sài Gòn (Hồ Chí Minh) là một nhân chứng sống của Pháp Nạn Phật Giáo năm 1963. Có nhiều người yêu cầu tôi viết lại những tư liệu về Pháp Nạn Phật Giáo năm 63 mà tôi hiểu biết và đã nhập cuộc. Nhưng tôi cảm nghĩ rằng ván cờ đó đã lật qua quá xa, đã chìm trong quên lãng, trắng đen, phải quấy, đúng sai của Phật Giáo không cần biện minh vì nó đã thoát được tai nạn khủng khiếp chưa từng xảy đến trong cuộc đời. Nhưng hôm nay ở hải ngoại này, có một số nhà bình luận hiểu lầm, xuyên tạc, khơi lên sóng gió trầm trọng, chụp mũ phũ phàng, gán cho Phật Giáo âm mưu lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm. Họ tạo nên sự giao động lớn, khiến cho một số Phật tử không nắm được sự kiện, lại hoang mang không ít. Để làm sáng tỏ lập trường của Phật Giáo Việt Nam đối với Pháp Nạn Năm 1963, tôi phải đành ghi lại những dữ kiện mà chính tôi hiểu biết và đã được sống qua. Tôi chỉ ghi lại những dữ kiện đã được chứng tích trong tư liệu, nhằm mục đích làm sáng tỏ vấn đề bị hàm oan của Phật Giáo mà không phải có tánh cách bình phẩm sai lầm của chế độ Ngô Đình Diệm.

I.- Yếu Tố Tạo Nên Pháp Nạn Năm 1963:

Tất cả những tài liệu, sách vở, báo chí, văn kiện..v..v... mà tôi đọc qua đều cho rằng, nguyên do tạo nên Pháp Nạn của Phật Giáo Việt Nam năm 63 chính là vụ treo cờ Phật Giáo trong mùa Phật Đản tại Huế. Những tài liệu nói trên nếu chấp nhận cho là đúng sự thật, là yếu tố tạo nên phong trào đấu tranh của Phật Giáo Việt Nam thì hiểu lầm to lớn, tội nghiệp cho Phật Giáo Việt Nam mang phải hàm oan, nguyên vì, vụ treo cờ Phật Giáo trong mùa Phật Đản tại Huế có tánh cách cục bộ địa phương mà nó không phải là mang tánh chất Pháp Nạn chung của Phật Giáo Việt Nam. Pháp Nạn chung của Phật Giáo Việt Nam chính là Quyền Bình Đẳng Tôn Giáo. Nhưng ở đây đúng ra, yếu tố tạo nên Pháp Nạn của Phật Giáo Việt Nam năm 63 chính là Chức Hồng Y.

A.- Yếu Tố Chức Hồng Y.

Theo tôi hiểu qua sự thông tin báo chí lúc bấy giờ, Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục muốn chức Hồng Y để điều khiển các Tổng Giám Mục thân Pháp, như Tổng Giám Mục Bình, Tổng Giám Mục Điền..v..v... ủng hộ Tổng Thống Ngô Đình Diệm thân Mỹ, vì lý do đó, Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục liền trình bày với Tổng Thống Ngô Đình Diệm bằng cách đem hồ sơ Danh Bộ Quốc Gia, xoá bỏ hai chữ Phật Giáo và điền vào hai chữ Công Giáo, thành lập một Danh Bộ Quốc Gia khác trong đó bao gồm tám chục phần trăm người Công Giáo do Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục đích thân rửa tội; Tổng Thống Ngô Đình Diệm liền khán duyệt và ấn chứng pháp lý Danh Bộ Quốc Gia nói trên . Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục tự mang Danh Bộ Quốc Gia này đến trình diện Hồng Y Francis Spellman Hoa Kỳ và nhờ Hồng Y Hoa Kỳ đứng ra vận động với Toà Thánh Vatican phong chức Hồng Y cho Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục qua Danh Bộ Quốc Gia nói trên. Cũng trong thời gian đó, các Tổng Giám Mục thân Pháp như Tổng Giám Mục Bình, Tổng Giám Mục Điền..v..v... cùng nhau tập họp tại Viện Chủng Học Sài Gòn nơi đường Bùi Diệm qua chủ toạ của Viện Trưởng người Pháp mà tôi không nhớ tên, cùng nhau thiết lập bản phúc trình nhờ Hồng Y Pháp chuyển đến Toà Thánh Vatican, bản phúc trình đó báo cáo rằng: Người Pháp cai trị Việt Nam gần một trăm năm mà người Việt Nam theo đạo Công Giáo chưa được một phần trăm; ngược lại, Tổâng Thống Ngô Đình Diệm mới cai trị Việt Nam từ năm 1954 cho đến năm 1963 mới chỉ được 9 năm, mà người Viêt nam theo đạo Công Giáo đến tám chục phần trăm, đây là báo cáo không trung thực. Toà Thánh Vatican tiếp nhận hai bản báo cáo, một bản của Hồng Y Hoa Kỳ, một bản của Hồng Y Pháp Quốc, trong nội dung của hai bản báo cáo này lại mâu thuẫn lẫn nhau, khiến cho Toà Thánh Vatican nghi ngờ, liền cử Khâm Mạng sang việt Nam điều tra; để làm sáng tỏ vấn đề, Khâm Mạng lại chọn ngày lễ Phật Đản tại Viêt Nam để nhận xét cho chính xác hơn.

Trong thời gian nói trên, Văn Phòng của Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam đặt tại chùa Ấn Quang, thầy tôi là Hoà Thượng Thích Thiện Hoa, Ủy Viên Hoằng Pháp kiêm Chánh Văn Phòng của Tổng Hội, còn tôi là thư ký riêng của Hoà Thượng Thích Thiện Hoa. Khâm Mạng Toà

Thánh Vatican khi đến Sài Gòn liền trú ngụ nơi Dinh Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Từ Dinh Tổng Thống, có nhiều lá thơ gởi đến Văn Phòng của Tổng Hội, trụ sở tại chùa Ấn Quang, báo cáo tình hình diễn biến; những lá thơ từ Dinh Tổng Thống gởi đến văn phòng Tổng Hội mà tôi đọc cho Thầy tôi nghe, qua những lá thơ đó đều báo cáo rằng, trong thành phố Sài Gòn, Chợ Lớn và Gia Định, chỗ nào treo cờ Phật Giáo làm lễ Phật Đản đó chính là cơ sở của Phật Giáo, dân chúng còn lại không có treo cờ Phật Giáo nơi nhà, đó đều là con chiên của Công Giáo.

Cần nên chú ý, ở miền nam, Lễ Phật Đản chỉ có chùa mới treo cờ Phật Giáo, còn dân chúng mặc dù là Phật Tử vẫn không có treo cờ Phật Giáo tại nhà. Riêng ở miền trung, trong ngày Lễ Phật Đản, chẳng những các chùa chiền đều treo cờ Phật Giáo, cho đến các tư gia, các đô thị, các đường phố... cũng đều treo cờ, giăng biểu ngữ khắp nơi chào mừng ngày Lễ Phật Đản.

B.- Yếu Tố Cờ Phật Giáo

Khâm Mạng Vatican quyết định ra miền trung vào ngày mùng tám tháng tư âm lịch để thanh tra. Trong thời gian chưa đến ngày mùng tám tháng tư âm lịch, nghĩa là chưa đến ngày lễ Phật Đản, cụ Ngô Đình Cẩn mời Hoà Thượng Thích Trí Quang vào tư dinh của cụ để thương lượng, nguyên vì lúc đó Hoà Thượng Thích Trí Quang chính là Hội Trưởng Tổng Trị Sự Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam. Theo nguồn tin từ Huế, cụ Ngô Đình Cẩn thương lượng với Hoà Thượng Thích Trí Quang rằng: thông thường ông (tức Hoà Thượng Thích Trí Quang) tổ chức Phật Đản một tuần lễ, bắt đầu từ ngày mùng 8 đến rằm (15) tháng 4 âm lịch, nhưng Khâm Mạng Vatican quyết định đến Huế để tham quan vào ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch, đứng trước tình trạng khó xử như thế, ông nên nhường cho tôi, đừng treo cờ Phật Giáo kể từ ngày mùng 8 đến ngày mùng 10 tháng 4 âm lịch để tôi treo cờ Công Giáo đón rước Khâm Mạng, rồi sau đó tìm cách đưa Khâm Mạng về Sài Gòn sớm đúng theo điều cam kết, Hoà Thượng Thích Trí Quang đồng ý sự đề nghị của cụ Ngô Đình Cẩn.

Theo nguồn tin từ Huế cho biết, Khâm Mạng quyết định ở lại Huế qua rằm tháng 4 âm lịch mới chịu về Sài Gòn, thế là cụ Ngô Đình Cẩn đành phải thất tín với Hoà Thượng Thích Trí Quang. Qua ngày mùng 10 tháng 4 âm lịch, Khâm Mạng chứng kiến trực tiếp cờ Phật Giáo tràn ngập khắp thành phố Huế, trãi dài tới Quảng Trị, và Đà Nẳng; cũng vì vụ cờ Phật Giáo tràng ngập khắp mọi nơi kiến cho chức Hồng Y của Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục bị rớt đài, và từ đó Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục thù hận Phật Giáo tím gan, rồi tìm mọi cách tiêu diệt Phật Giáo cho được để trả thù; và cũng từ đó bao nhiêu pháp nạn về sau xẩy ra cho Phật Giáo đều nằm trong tiêu đề sự trả thù của Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục. Có thể khẳng định Pháp Nạn của Phật Giáo năm 63 không phải khởi điểm từ vụ Cờ Phật Giáo mà chính là yếu tố khởi điểm từ vụ Chức Hồng Y tạo nên. Tất cả tài liệu, sách vở, báo chí, văn kiện..v..v... không thấy chỗ nào đề cập đến chức Hồng Y mà chỉ đề cập đến vụ cờ Phật Giáo trong mùa Phật Đản, nếu nhận xét như thế không được chính xác.

II.- Yếu Tố Hoà Thượng Quảng Đức Tự Thiêu.

Yếu tố đưa đến Hoà Thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, có hai yếu tố chính: yếu tố thứ nhất là giải cứu chùa Từ Đàm, thứ hai là tiếp tục vân động Quyền Bình Đẳng Tôn Giáo.

a.- Giải Cứu Chùa Từ Đàm.

Theo Hồ Sơ Mật 1963 của Nhà Xuất Bản Thiện Tri Thức Publication, trang 44 ghi, ngày 30/5/1963, Hoà Thượng Thích Tịnh Khiết Hội Chủ Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam, kêu gọi tất cả Tăng Ni khắp nơi tại miền nam Việt Nam, từ Sài Gòn đến Quảng Trị đồng loạt tuyệt thực tại chùa 48 tiếng đồng hồ để cầu nguyện cho những người đã tử nạn và đòi hỏi quyền bình đẳng tôn giáo.

Theo tư liệu của Tâm Chánh, Thư Viện Hoa Sen, hưởng ứng lời kêu gọi của Hoà Thượng Hội Chủ Tổng Hội, vào ngày 4. 6. 1963, tại Huế, ngài Pháp Chủ và ngài Thích Trí Quang cùng tất cả Tăng Ni và khoảng 500 Thanh Niên, Sinh Viên, Học Sinh và Gia đình Phật tử tập trung vào chùa Từ Đàm tuyệt thực 48 tiếng đồng hồ để cầu nguyện cho người đã tử nạn và đòi hỏi quyền bình đẳng tôn giáo.

Bất ngờ khoảng 2 giờ chiều ngày 4.6.1963, Chùa Từ Đàm đều bị phong toả chặt chẽ lối ra vào; theo như tài liệu của Tâm Chánh: “Từ cầu Nam Giao đến chùa Từ Đàm..., giây thép gai để từng chặn đường, xe cộ..., xe tăng, xe bọc sắt, xe GMC, chất từng thùng lựu đạn, dàn sẵn một dãy dài từ đồn lính miền Thượng, rải rác lên tới Từ Đàm và xa hơn nữa!... mọi người qua lại đều bị lục soát giấy tờ.”

Riêng chùa Từ Đàm tuyệt đối cấm không cho bất cứ người nào ra vào. Điện nước của chùa đều cắt hết, cấm cả lương thực không cho tiếp tế vào để cho tất cả người trong chùa phải chết đói và chết khát. Trong lúc đó, Hoà Thượng Thiền Tôn, Hoà Thượng Tây Thiên và sư bà Diệu Huệ cấp tốc từ Huế vào Sài Gòn, đến chùa Ấn Quang cầu cứu, vì chùa Ấn Quang là Văn Phòng của Tổng Hội. Lúc bấy giờ, Hoà Thượng Thích Thện Hoa mời Đạo hữu Mai Thọ Truyền cùng Hoà Thượng Tây Thiên, Hoà Thượng Thiền Tôn và Sư Bà Diệu Huệ họp tại Chùa Ấn Quang, tìm kế sách giải cứu chùa Từ Đàm. Trước hết để cứu nguy chùa Từ Đàm, Hội Đồng nhờ Đạo hữu Mai Thọ Truyền gọi khẩn cấp Hồng Thập Tự Việt Nam đến chùa Từ Đàm ở Huế để chăm sóc và chích thuốc hồi sinh cho những người tuyệt thực; nhưng Chánh Phủ Diệm cấm không cho Hội Hồng Thập Tự Việt Nam vào chùa Từ Đàm; tiếp theo, Đạo hữu Mai Thọ Truyền cầu cứu thẳng đến Hội Hồng Thập Tự tại Thụy Sĩ, nhưng họ cũng bị Chánh Phủ ngăn cấm không cho vào. Biện pháp cuối cùng, Hội Đồng quyết định chúng ta phải hy sinh một người thiêu thân mới hy vọng giải cứu được những nạn nhân trong chùa Từ Đàm. Những người hưởng ứng phát nguyện tự thiêu gồm có: Hoà Thượng Thiền Tôn, Hoà Thượng Tây Thiên, Hoà Thượng Quảng Đức và Sư bà Diệu Huệ, cả bốn vị này ai cũng đều xin tình nguyện xung phong hy sinh cả, nhưng Hội Đồng chỉ chọn một trong bốn vị mà thôi; để cho công bằng, Hội Đồng quyết định chọn cách bắt thăm, nếu ai bắt thăm trúng thì vị đó được quyền quyết định ưu tiên, cuối cùng Hoà Thượng Thích Quảng Đức trúng thăm.

Vị trí để tự thiêu, Hội Đồng sau cùng quyết định chọn thiêu trước mặt Toà Đại Sứ Cambodia chia ở góc đường Phan Đình Phùng và Lê Văn Duyệt, nhằm mục đích nhờ vị Chánh Văn Phòng Toà Đại Sứ trình thư thỉnh nguyện tự thiêu lên Quốc Trưởng Hoàng Thân Norodom

Sihanouk, đồng thời nhờ Quốc Trưởng chuyển thư này đến Tổng Thống Hoa Kỳ John F. Kennedy và Tổng Thư Ký Kiên Hiệp Quốc U Thant. Thế là Hoà Thượng Thích Quảng Đức bắt đầu phát nguyện tự thiêu vào 9: 22 sáng, ngày 11.6.1963. Trong lúc hy sinh tự thiêu của Hoà Thượng Thích Quảng Đức trước Tòa Đại Sứ Cambodia thì ngay lúc đó, Tổng Thống Hoa Kỳ hoả tốc ra lệnh Tổng Thống Ngô Đình Diệm lập tức giải toả chùa Từ Đàm và trả tự do cho tất cả người trong chùa. Thế là tất cả mọi người tuyệt thực trong chùa đều được cứu thoát. Đây là yếu tố thứ nhất Hoà Thượng Thích Quảng Đức tự thiêu để giải cứu chùa Từ Đàm.

b.- Vận Động Quyền Bình Đẳng Tôn Giáo.

Sau khi chùa Từ Đàm được giải toả, cũng trong tháng 6 năm 1963, Hoà Thượng Thích Trí Quang lập tức vào Sài Gòn đến Chùa Xá Lợi mang lệnh của Đức Hội Chủ Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam nhờ Ủy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật Giáo đặt trụ sở tại chùa Xá Lợi, đường Bà Huyện Thanh Quan, Sài Gòn tiếp tục cuộc Vận Động Bình Đẳng Tôn Giáo qua Năm Nguyện Vọng. Ủy Ban Liên Phái gồm có:

1. Hoà Thượng Thích Thiện Hoa, Trị Sự Trưởng Giáo Hội Tăng Già Nam Việt,

2. Hoà Thượng Thích Minh Trực, Pháp Chủ Giáo Hội Thiền Tịnh Đạo Tràng,

3. Hoà Thượng Thích Thiện Hoà, Trị Sự Trưởng Giáo Hội Tăng Già Toàn Quốc,

4. Hoà Thượng Thích Thanh Thái, Trị Sự Trưởng Giáo Hội Tăng Già Bắc Việt tại miền nam,

5. Hoà Thượng Bửu Chơn, Tăng Thống Giáo Hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam,

6. Sư Lâm Em, Tăng Thống Giáo Hội Théravada,

7. Hoà Thượng Thích Tâm Châu, Phó Hội Chủ Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam,

8. Cư sĩ Nguyễn Thái Hiếu, Hội Trưởng Hội Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam,

9. Cư sĩ Vũ Bảo Vinh, Hội Trưởng Hội Phật Giáo Bắc Việt Tại Miền Nam,

10. Cư sĩ Sơn Thái Nguyên, Đại Diện Phật Tử Théravada

11. Cư sĩ Mai Thọ Truyền, Hội Trưởng Hội Phật Học Nam Việt

Ủy Ban Liên Phái này được thành lập vào ngày 25.5.1963, do Hoà Thượng Hội Chủ Thích Tịnh Khiết triệu tập họp tại chùa Xá Lợi.

Theo Hồ Sơ Mật 1963, của nhóm Thiện Pháp, trang 35 có ghi 5 nguyện vọng như sau:

“Nguyện vọng 5 điểm:

1.- Yêu cầu Chính Phủ Việt Nam Cộng Hoà thu hồi vĩnh viễn công điện triệt Giáo Kỳ của Phật Giáo,

2.- Yêu cầu Phật Giáo phải được hưởng một chế độ đặc biệt như các Hội Truyền Giáo Thiên Chúa đã được ghi trong Đạo Dụ Số 10,

3.- Yêu cầu Chánh Phủ chấm dứt tình trạng bắt bớ, khủng bố Tín Đồ Phật Giáo,

4.- Yêu cầu cho Tăng Ni, Tín Đồ Phật Giáo được tự do truyền đạo và hành đạo,

5.- Yêu cầu Chánh Phủ đền bồi một cách xứng đáng cho những kẻ bị chết oan vô tội và kẻ chủ mưu giết hại phải đền tội đúng mức.”

“Những điều trên đây là những nguyện vọng tối thiểu và thiết tha nhất của toàn thể tăng và tín đồ Phật giáo trong cả nước. Chúng tôi sẵn sàng hy sinh cho đến khi nào những nguyện vọng hợp lý trên được thực hiện.”

“Làm tại Huế, Phật lịch 2.507, ngày 10 5dl 1963.

Hội Chủ Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam

Hoà Thượng TỊNH KHIẾT (ký tên)

Hội Trưởng Tổng Trị Sự Thượng Toạ T. TRÍ QUANG (ký tên)

Hội Trưởng Ban Trị Sự, Tỉnh Hội Phật Giáo Thừa Thiên

Thượng Toạ T. THIỆN SIÊU (ký tên)

Trị Sự Trưởng Tổng Trị Sự Giáo Hội Tăng Già Trung Phần

Thượng Toạ T. MẬT NGUYỆN (ký tên)

Trị Sự Trưởng Ban Trị Sự Giáo Hội Tăng Già Thừa Thiên

Thượng Toạ T. MẬT HIỂN (ký tện)”

May mắn thay, Sự hỏa thiêu của Hoà Thượng Thích Quảng Đức ngày 11.6.1963, vang động khắp thế giới làm chấn động lòng người và làm xúc động cả tâm hồn người Việt Nam tại miền nam Việt Nam. Theo tài liệu của Đại đức Thích Pháp Như, Thư Viện Hoa Sen, Chánh Phủ Hoa Kỳ John F. Kennedy gia tăng sức ép bắt buộc Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa phải tiếp tục thương lượng và hoà giải với phía Phật Giáo. Lúc 11giờ 30, ngày 11.6.1963, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, ông William Trueheart đích thân cảnh báo Nguyễn Đình Thuần, thư ký của Tổng Thống Ngô Đình Diệm, bảo rằng, “Tình hình hiện nay rất nhạy cảm và đặt hy vọng Tổng Thống sẽ sớm đáp ứng những yêu sách của giới Phật Tử.”

Tổng Thống Ngô Đình Diệm lên đài phát thanh đọc bài diễn văn trấn an quần chúng nói rằng “Ông rất lo ngại” về tình hình Việt Nam và khẩn khoản kêu gọi “Đồng bào hãy bình tâm”. Tổng Thống cũng thông báo rằng tiến trình đàm phán giữa Chánh Phủ và Phật Giáo đang tiến triển tốt.

Đồng thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm ra lịnh dùng máy bay dân sự đặc biệt ra Huế đón Hoà Thượng Thích Tịnh Khiết, Thượng Toạ Thích Mật Nguyện, Thượng Toạ Trích Trí Quang, Thượng Toạ Thích Thiện Minh, Thượng Toạ Thích Huyền Quang và Đại Đức Thích Đức Tâm vào Sài Gòn, để tiến hành thủ tục và nhân sự cho Phái Đoàn Ủy Ban Liên Phái đi dự hội nghị cùng Ủy Ban Liên Bộ tại Hội Trường Diên Hồng, Sài Gòn.

A.- Thành Phần Ủy Ban Liên Phái gồm có:

1.- Thượng Toạ Thích Thiện Minh, Trưởng Phái Đoàn;

2.- Thượng Toạ Thích Thiện Hoa,

3.- Thượng Toạ Thích Tâm Châu,

4.- Thượng Toạ Thícch Huyền Quang, Thư Ký,

5.- Thượng Tọa Thích Đức Nghiệp, phụ tá thư ký.

B.- Ủy Ban Liên Bộ gồm có:

1.- Nguyễn Ngọc Thơ, Phó Tổng Thống kiêm Bộ Trưởng Kinh Tế, Trưởng

Phái Đoàn,

2.- Nguyễn Đình Thuần, Bộ Trưởng Phủ Tổng Thống, kiêm Bộ Trưởng Quốc Phòng,

3.- Bùi Văn Lương, Bộ Trưởng Bộ Nội Vụ.

Hai Ủy Ban bắt đầu hợp thương thuyết vào ngày 14.6.1963 và kết thúc ngày 16.6.1963. Lúc 2 giờ sáng, ngày 16.6.1963, kết quả: Một Bản Thông Cáo Chung ra đời. Bản Thông Cáo Chung gồm có:

1.- Quy định thể thức treo cờ Quốc Gia và cờ Phật Giáo;

2.- Tách các Hiệp Hội có tánh cách Tôn Giáo ra khỏi Dụ Số 10;

3.- Cam kết không trả thù những người tham gia cuộc vận động thực hiện 5

nguyện vọng và điều tra các cuộc khiếu nại của Phật Giáo;

4.- Bảo đảm quyền tự do truyền giáo và hành đạo của Phật tử, và

5.- Trừng phạt những người có trách nhiệm trong vụ thảm sát tại đài phát thanh Huế cùng bồi thường cho gia đình các nạn nhân.

Cuối Bản Thông Cáo Chung có chữ ký khán duyệt của Hoà Thượng Hội Chủ Thích Tịnh Khiết và của Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Điều hai của Bản Thông Cáo Chung chứng minh rằng, cuộc vận động “Quyền Bình Đẳng Tôn Giáo” của Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam được thành công viên mãn và Bản Thông Cáo Chung này được chuyển dịch ra tiếng Anh, đồng thời gởi đến các quốc gia trên thế giởi để bổ biến.

IV.- Chiến Dịch Nước Lũ.

Sau Bản Thông Cáo Chung của Ủy Ban Liên Phái và Ủy Ban Liên Bộ họp tại Hội Trường Diên Hồng, Sài Gòn, Pháp Nạn Phật Giáo vẫn tiếp tục bùng nỗ do ba người chủ trương: Ông Ngô Đình Thục, ông Ngô Đình Nhu và bà Trần Lệ Xuân. Nguyên vì Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục chính là thủ lãnh của Đảng Cần Lao Nhân Vị Duy Linh; ông Ngô Đình Nhu là thủ lãnh lực lượng Thanh Niên Cộng Hoà; Lực lượng Thanh Niên Cộng Hoà, kể tuổi từ 18 đến 55 dưới sự chỉ đạo của ông Ngô Đình Nhu; còn bà Trần Lệ Xuân chính là thủ lãnh lực lượng Phụ Nữ Liên Đới; còn Tổng Thốngï Ngô Đình Diệm chỉ làm Tổng Thống của nhóm bô lão độ tuổi từ 55 trở lên, thế thì chế độ Việt Nam Cộng Hoà do Tổng Thống Ngô Đình Diệm lãnh đạo chỉ là chế độ bù nhìn, có danh nghĩa mà không có thực quyền; Ba vị thủ lãnh này liên minh với nhau tạo dựng các phong trào kế tiếp liên tục đàn áp và tiêu diệt Phật Giáo nhằm để trả mối hận thù mất chức Hồng Y của Ngô Đình Thục.

Về mặt nổi, ngày 8.6.1963, Bà Trần Lệ Xuân tuyên bố về vụ tự thiêu của Hoà Thượng Thích Quảng Đức như: “Hãy để chúng cháy tiêu và chúng ta sẽ vỗ tay” (Let them burn and we'll clap our hands) và nói tiếp: “Đó chỉ là món đồ nướng” (Barbecue), và tiếp: “Mà nếu Phật Tử có thiếu xăng và hộp quẹt thì tôi sẽ cho” (New Yort Times, 25.8.1963, trang E).

Tiếp theo, ngày 26.6. 1963, Thủ Lãnh Ngô Đình Nhu xử dụng Lực Lượng Thanh Niên Cộng Hoà mở nhiều chiến dịch đánh phá Phật Giáo qua nhiều hình thức, nào chụp mũ, bôi lọ, du khống, chống đối, đàn áp..v..v...

Vào ngày 23.7.1963, sử dụng lực lượng Thương Phế Binh, gồm 100 người biểu tình trước chùa Xá Lợi chống phá Phật Giáo. Ngoài ra còn nhiều phong trào chống phá Phật Giáo khác, mà các tư liệu đều có ghi lại đầy đủ và mục đích đều cũng giống nhau mà ở đây không cần phải kể ra.

Cuối cùng, chiến dịch Nước Lũ do ông Ngô Đình Nhu chủ trương nhằm tiêu diệt toàn bộ cấp lãnh đạo phong trào đấu tranh của Phật Giáo, theo tài liệu Mật của CIA, do Nguyễn Khoa dịch trong Hồ Sơ Mật 1963 ghi rằng: “Trong đêm 20 rạng ngày 21/8, ông Nhu ra lệnh cho Lực Lượng Đặc Biệt (của Đại Tá Lê Quang Tung) và Cảnh Sát Chiến Đấu

mặc quân phục binh chủng Nhảy Dù (của Giám Đốc Cảnh Sát Đô Thành Trần Văn Tư) ồ ạt và hung bạo tổng tấn công các chùa tại Sài Gòn. Kết quả là chánh quyền bắt giam hơn 1, 400 Tăng Ni và Phật Tử.” (Xem Frus 1961 1963, Việt Nam, Điện văn 274, trang 613 và 614). Trong đêm 20.8.63, Chiến Dịch Nước Lũ này chính Bà Trần Lệ Xuân trực tiếp chỉ huy. Kể từ đây, phong trào đấu tranh bảo vệ Phật Giáo của Ủy Ban Liên Phái bị giải tán hoàn toàn, vì toàn bộ cấp lãnh đạo phong trào đều bị giam tù tất cả.

V.- Phong Trào Đấu Tranh Bảo Vệ Phật Giáo.

Sau chiến dịch Nước Lũ ngày 20. 8. 1963, Phong Trào Đấu Tranh Bảo Vệ Phật Giáo của Ủy Ban Liên Phái lãnh đạo, kề từ đây đều bị khai tử hoàn toàn, không còn xuất hiện trên các hoạt động đấu tranh với danh nghĩa Ủy Ban Liên Phái nữa.

Tiếp theo, các Phong Trào Đấu Tranh Bảo Vệ Phật Giáo ra đời không phải của Phật Giáo chủ trương và lãnh đạo, mà ở đây chính là của Vũ Văn Mẫu, Bộ Trưởng Ngoại Giao đích thân chỉ đạo. Các phong trào này có tánh cách chánh trị, nhằm lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm, trong đó có Lực Lượng Quốc Dân Đản của Nguyễn Tường Tam, Lực Lượng Đản Đại Việt của Hà Thúc Ký..v..v...

Theo Hồ Sơ Mật 1963 của nhóm Thiện Pháp, trang 110, ghi rằng, ngày 21.8.1963, tất cả Sinh Viên Trung Tâm Quốc Gia Kỹ Thuật Phú Thọ bãi khoá;

Tiếp theo, ngày 22.8.1963, Giáo sư Vũ Văn Mẫu, Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao từ chức và cạo đầu để phản đối chánh sách kỳ thị Phật Giáo của ông Diệm.

Kế tiếp cùng ngày 22.8.1963, sau khi Bác sĩ Phạm Biểu Tâm, Khoa Trưởng Y Khoa Sài Gòn bị bắt, sinh viên Y Khoa liên kết sinh viên các trường khác thành lập Ban Chỉ Đạo Sinh Viên Liên Khoa, và Ban Chỉ Đạo này vận động các trường Đại Học và các trường Trung Học toàn quốc bãi khoá.

Sau đó, ngày 24.8.1963, Học sinh các trường công lập như, Gia Long, Trưng Vương, Võ Trường Toản, Chu Văn An bãi khoá.

Tiếp theo, ngày 25.8.1963, khoảng 300 sinh viên học sinh biểu tình tại Công Trường Diên Hồng; trong khi biểu tình, Cảnh Sát đến giải tán và bắn chết nữ sinh Quách Thị Trang, đồng thời bắt khoảng 200 người.

Còn nhiều Phong Trào biểu tình khác liên tiếp xuất hiện cho đến ngày đảo chánh 11.11.1963, ở đây không cần nêu ra, nguyên vì những phong trào này không nằm trong chủ đề nói trên.

VI.- Kết Luận.

Có thể khẳng định rằng, yếu tố tạo nên Pháp Nạn của Phật Giáo Việt Nam năm 1963 không phải là vụ treo cờ Phật Giáo trong mùa Phật Đản tại Huế, mà ở đây chính là vụ Chức Hồng Y. Còn vụ treo cờ Phật Giáo trong mùa Phật Đản tại Huế năm 1963 chỉ là khởi điểm phong trào đấu tranh bảo vệ Phật Giáo vì Pháp Nạn của Phật Giáo Việt Nam mà không phải vì vụ treo cờ có tánh các cục bộ.

Lập trường đấu tranh của Phật Giáo Việt Nam là Bất Bạo Động, nhằm vận động Quyền Bình Đẳng Tôn Giáo. Đứng trên tinh thần Bất Bạo Động, cuộc đấu tranh của Phật Giáo Việt Nam chủ trương thuần túy tôn giáo, nhằm bày tỏ nguyện vọng của mình lên chánh phủ để được thông cảm chấp nhận, không nằm trong chánh trị bạo động để âm mưu lật đổ chánh quyền. Mặc dù chánh quyền không thông cảm, ra tay đàn áp bắt bớ giam cầm, nhưng phong trào đấu tranh của Phật Giáo vẫn nhẫn nại, ôn hoà và chịu đựng.

Sau vụ Chiến Dịch Nước Lũ tấn công chùa chiền khắp toàn quốc vào ngày 20 và 21.8.1963, Phong Trào đấu Tranh Bất Bạo Động của Phật Giáo lãnh đạo hoàn toàn đều bị khai tử; các cấp lãnh đạo phong trào đều bị vào tù, tất cả lực lượng đấu tranh đều bị giải tán.

Các Phong Trào Đấu Tranh Bảo Vệ Phật Giáo tiếp theo ra đời sau chiến dịch Nước Lũ ngày 21.8.1963, đều hoàn toàn không phải do Phật Giáo chủ trương và người cầm đầu chính là Vũ Văn Mẫu. Các Phong Trào này mới là yếu tố châm ngòi cho sự lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm năm 1963. Ngày 11.11.1963, chế độ Ngô Đình Diệm, đệ Nhất Cộng Hoà bị đảo chánh để chuyển sanh nền Đệ Nhị Cộng Hoà, tất cả đều do các Phong Trào của Vũ Văn Mẫu châm ngòi. Có một số

người cho rằng, sự lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm, Đệ Nhất Cộng Hoà là do Phật Giáo chủ trương, điều đó thật là phi lý, có tánh cách chụp mũ, vu khống, không có căn cứ, nguyên vì Phật Giáo là đạo từ bi và trong tay không có tấc sắt.

Viết xong ngày 16.8.2019

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.