Lược Thuật Hành Trạng Hòa Thượng Quảng Khâm

Một Đoạn Nhân Duyên Giữa Tôi Và Bồ Tát Quảng Khâm — Chu Tuyên Đức

Hòa thượng Quảng Khâm suốt cả cuộc đời 95 năm niệm Phật, độ chúng chưa từng gián đoạn, nay xả báo thân vãng sanh Cực Lạc! Ngưỡng mong Ngài quay Thuyền Từ, trở lại tiếp tục tiền duyên!

Người người xưng tụng Đại Lão Hòa thượng là bậc cao tăng, Ngài không ăn thức ăn nấu chín như người thế gian, đêm không ngã lưng nằm nghỉ, nhất tâm niệm Phật, mấy mươi năm ròng trước sau như một; do vậy mà đắc thần thông diệu dụng, hóa độ vô số chúng sanh. Nhân duyên giữa tôi với Ngài rất sâu thâm. Tôi được biết về cuộc đời của Ngài cũng khá nhiều, nhưng vì thời gian trình bày có hạn, chỉ xin chọn kể ra đây ba mẫu chuyện thực điển hình, đồng thời hồi tưởng lại “sáu đề cương trong đời tu hành”của Ngài để chứng minh rằng Ngài là vị Bồ Tát vì hạnh nguyện mà trở lại độ chúng sanh.

1. Siêu độ vong linh – hộ trì chùa được bình yên

Vào năm 1950 tôi ở ký túc xá Đài Đừơng nằm trên đại lộ Vạn Hoa Côn Minh, ĐÀI BẮC. Tôi thừơng đến chùa Pháp Hoa gần đấy lễ phật nên có quen một vị trai cô ở chùa. Trai cô cho biết cô là đại diện của tín chúng chùa này. Sau khi vị trụ trì người Nhật về nước, cô được giao cho tiếp quản chùa. Trai cô mời tôi mỗi chủ nhật đến dự pháp hội, giảng kinh cho tín chúng, và dùng cơm trưa với chùa. Cô nói chùa này tối đến không có ai dám ở lại, vì đêm khuya có ma tự mở cửa phòng, mở cửa sổ, lại còn bật đèn điện …., làm nhiều động tác khuấy nhiễu khiến ai cũng hoảng sợ, đêm ngủ không yên. Ngày ngày vào khoảng 7 giờ tối sau lúc mặt trời lặn, ai nấy đều phải ra khỏi chùa đến nơi khác ở. Tôi nghe câu chuyện ma quỷ lộng hành gây họa như vậy nghĩ rằng phải có cách gì trừ, trong lòng cứ lo lắng buồn bực. Một buổi chiều nọ, tình cờ tôi gặp một Hòa thượng già, vóc dáng không cao, đi trên đường Nam Tây Ninh, thong thả hướng về phía nam, cách chùa Pháp Hoa không xa. Tôi vội bứơc đến trước người, chấp tay làm lễ và kính hỏi đạo hiệu. Người đáp: “Tôi là Quảng Khâm”. Tôi hỏi Hòa thượng ở đâu, người trả lời: “Không nhất định là ở đâu”.

Nhìn dáng đi thanh thoát và đôi mắt rất sáng của người, dường như đây là bậc đạo hạnh, tôi mời người về chùa Pháp Hoa an nghỉ. Về đến chùa, trước tiên người lạy Phật, kế đó đi đến chỗ sàn gỗ mé tây, bên trái bàn thờ Phật, ngồi kiết già. Khi ấy trai cô định dọn cơm chiều cho người dùng, người bảo: “Tôi không ăn cơm, chỉ ăn trái cây”. Nghe thế tôi liền ra ngoài chùa mua một ít quả chuối vào, đặt lên chiếc bàn nhỏ để người tuy nghi thọ dụng. Đến khi trời sắp hoàng hôn tôi ngầm ra dấu cho các trai cô rời khỏi chùa, chỉ để người ở lại một mình, xem thử người ứng phó ma quái quấy nhiễu như thế nào.

Sáng sớm hôm sau chúng tôi đến chùa, Hòa thượng Quảng Khâm lấy tay chỉ phòng khách phía bên phải Đại Điện nói: “Ở đó có hai hồn ma Nhật Bản, các vị hãy đến giở tấm ta ta mi (chiếu Nhật) lên, lấy hài cốt của họ ra để tôi siêu độ cho họ”. Quả nhiên đúng như lời người nói, các trai cô tìm thấy hai bộ xương người. Hòa thượng bảo: “Các cô đem xương cốt bỏ vào cái lư dùng để thiêu giấy tiền vàng mã trước chùa đốt cho tiêu hết đi”.

Hòa thượng niệm Phật, lại như vừa niệm chú vãng sanh, sau đó trở vào Đại Điện nói: “Đã siêu độ cho họ rồi”. Nhưng chiều hôm đó các trai cô cũng không ai dám ở lại trong chùa. Sáng sớm ngày thứ ba, Hòa thượng vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, người lại nói phòng phía sau, bên phải Đại Điện cũng có một hồn ma, bảo các trai cô giở tấm ta ta mi lên như hôm trước, lại phát hiện một bộ hài cốt, và cũng bỏ vào lư thiêu. Hòa thượng niệm Phật, trì chú xong nó: “Hồn ma này cũng đi rồi!”

Sáng ngày thứ tư tôi cũng lại đến chùa Pháp Hoa, trai cô nói với tôi: “Sư phụ bảo chúng tôi tối nay có thể vào chùa ở lại trong liêu phương trượng”. Từ đó trai cô yên tâm mời thêm mấy tín đồ dạn dĩ vào chùa ở, quả nhiên bình an vô sự, tất cả thanh tịnh. Do vậy, tôi nói với các cô: “Quý cô nên thỉnh Hòa thượng làm trụ trì chùa này, mời người ở lại thừơng trú, nhất định sẽ đảm bảo an ninh”.

Phần mình, hầu như mỗi chiều khi xong công việc tôi đều đến chùa Pháp Hoa xin được người chỉ dạy về quá trình tu tập. Tôi mới được rõ Người từ thuở ban đầu tu nơi sơn động ở Tuyền Châu cho đến khi sang Đài Loan đã thực hiện rất nhiều kỳ tích; chắc hẳn có nhiều người biết và ghi chép lại, tôi xin khỏi từơng thuật ra đây. Tuy trong kiếp này người chẳng đọc nhiều kinh điển, chỉ bằng khổ hạnh và niệm Phật mà chứng ngộ, ắt là do người đã trải qua nhiều kiếp tu hành nên mới có được thần thông như vậy.

2. Ngày đêm niệm Phật nhất tâm bất loạn

Ban đầu được gần gũi bên Hòa thượng, tôi vẫn có điều thắc mắc: người không nghiên cứu về Phật điển làm sao lại được thần thông như vậy? Nhiều lần tôi xin người dạy cho phương pháp tu hành, người chỉ trả lời: “Anh chỉ cần tịnh tâm niệm Phật, lâu dài về sau sẽ đạt đến chỗ nhất tâm bất loạn, tự nhiên có cảm ứng”. Nhưng tôi chưa nghe người “niệm”bao giờ nên không hình dung nổi sự cao sâu của pháp môn này, do đó tôi đặc biệt dành một buổi chiều ngày nghỉ cuối tuần đến chùa bái kiến. Người đang ngồi “xếp bằng”trên một chiếc bàn tròn thấp kiểu Nhật trong chánh điện. Tôi bước đến ngồi lên chiếc ghế đặt gần đấy bên cạnh người. Trời tối, tôi đến bậc đèn rồi chú tâm hầu đợi người. Cứ độ nửa giờ hoặc 40, 50 phút tôi đi nhè nhẹ đến bên cạnh người hỏi nhỏ: “Thầy đang làm gì vậy? “Người đáp:

Niệm Phật

Niệm Phật nào?

- Phật A Di Đà.

Tôi hỏi bảy tám lần như thế, người đều trả lời như thế.

Suốt đêm ấy tôi không ngủ được. Đến sáng hôm sau tôi lại hỏi:

- Thầy nói Thầy đang niệm Phật, nhưng sao con không nghe tiếng.

Vậy thì niệm Phật như thế nào?

Niệm Phật quan trọng là “tâm niệm”, “chuyên tinh”, ngày đêm không gián đoạn, không tán tâm. Tuy nhiên, nếu các anh biết miệng niệm, tai nghe, tâm tưởg, vậy cũng là “hạ thủ công phu”, dần dần tự nhiên có thể niệm mà không còn phân biệt ngày hay đêm; niệm Phật nhất tâm bất loạn. Do niệm Phật mà đắc định, đắc tuệ, chắc chắn sẽ thành tựu.

3. Dự báo sự việc sẽ xảy ra

Vị Thầy mà tôi quy y – Hòa thượng Trí Quang gặp giáo sư Lý Hạnh Thôn thuộc trường Đại học Đông Ngô đến Hoa Nghiêm Liên Xã hỏi Thầy về vấn đề Phật học và tâm lý học. Thầy tôi không nói với ông ta nhiều, chỉ viết trên một danh thiếp giới thiệu ông đến nhà tôi để trao đổi. Sau khi đàm luận, tôi nhận thấy ông cũng có thiện căn, bèn giới thiệu đến thỉnh giáo Hòa thượng Quảng Khâm.

Mới gặp Hòa thượng lần đầu, giáo sư Lý Hạnh Thôn liền được cảm hóa bởi đạo hạnh của người, ông tự nguyện xin quy y Tam Bảo. Ông có ký hợp đồng với Đại học Hạ Uy Di bên Mỹ, sẽ được mời sang làm giáo sư; hơn nữa, vị chủ nhiệm Khoa người Mỹ sẽ đến Đài Loan gặp ông, trực tiếp trao thư mời. Do đó, giáo sư thỉnh ý Hòa thượng:

- Việc con sang Mỹ có thành không? – Hòa thượng nói:

- Lúc này thì không được

Vài ngày sau lại có một giáo sư tên Thang Chi Bình thuộc Viện Đại học Nông nghiệp Trung Hưng cũng được Hòa thượng Trí Quang giới thiệu đến tôi để nói chuyện Phật pháp. Theo lời anh ta kể thì gia đình đang gặp nhiều khó khăn và phiền muộn, rất mong sớm giải quyết được vấn đề kinh tế. Anh hỏi đạo Phật có giúp được gì chăng? Tôi cũng giới thiệu anh đến Hòa thượng Quảng Khâm. Thang tới xin gặp Hòa thượng và thỉnh ý: “Con có quá nhiều khó khăn và lo lắng, làm sao giải quyết nổi?”– Hòa thượng nói: “Anh có thể ra nước ngoài làm việc kiếm tiền, cuộc sống sẽ được ổn định”.

Sau đó hai người hẹn nhau cùng đến nhà tôi. Lý phát biểu trước rằng ông ta quyết định đi ra nước ngoài nhưng Hòa thượng bảo: “đi không được”. Thang thì nói: “Tôi chẳng có ý định đi ra nứơc ngoài mà Hòa thượng lại bảo “có thể đi được”. Cả hai người đều cho rằng lời Hòa thượng rất khó làm cho người ta tin. Tôi nói: “Hòa thượng có thần thông, biết trước việc tương lai của người khác”. Rồi tôi đề nghị Thang thử tìm cơ hội ra nước ngoài xem sao; còn Lý thì hãy đợi xem kết quả ông chủ nhiệm Khoa đến Đài Loan như thế nào.

Chưa đầy một tháng, khi ông Lý gặp chủ nhiệm Khoa người Mỹ, ông này cho biết là phải trở về Hạ Uy Di bàn với Hiệu trưởng xong mới gởi thư mời; từ đó Lý không được tin tức gì nữa. Còn anh Thang thì trở về trường, đọc trong báo Nông nghiệp CANADA bỗng gặp mục quảng cáo tuyển người có kỹ năng nông nghiệp, Thang liền gởi đơn xin ứng tuyển. Quả nhiên được Nông trường Vancouver gởi thư mời và vé máy bay đến Đài Loan cho anh ta và cả gia đình cùng sang CANADA nhận việc. Từ ấy cuộc sống của gia đình Thang hoàn toàn thay đổi, khá hẳn lên.

4. Sáu đề cương lớn cho người tu hành

Trên đây chỉ là thông linh biết trước tương lai người khác của Hòa thượng, còn nhiều kỳ tích nữa, tôi không thể kể hết.

Về sự tu hành của Hòa thượng, tôi dựa vào phương pháp quan sát và quy nạp có thể nêu giản lược 6 đề cương như sau:

1. Tâm tưởng niệm đức Phật A Di Đà

2. Nói ra lời gì đều phải có ích cho ngừơi.

3. Cử chỉ và hành động luôn ở trong định và tuệ.

4. Trì giới nghiêm cẩn vượt xa người thường.

5. Xem danh lợi là rỗng không.

6. Độ hết thảy sinh linh giải thoát.

Từ các sự thật nói trên, có thể chứng minh:

Hòa thượng Quảng Khâm là vị bồ Tát tái sinh theo thệ nguyện!

Tôi nhận được điện thoại của bạn Huệ Cự từ Đài Loan gọi đến nói:

“Bồ–Tát Quảng Khâm báo cho biết, vào ngày mồng 8 tháng 2 năm nay Ngài sẽ đoạn tận nhân duyên, thoát ly thế gian này. Nhân vì đại chúng tha thiết thỉnh cầu Ngài lưu lại, Ngài từ bi hứa sẽ chậm lại 5 ngày. Chiều ngày 13 tháng 2, quả nhiên trong Đại Hùng Bảo Điện chùa Diệu Thông, giữa âm thanh tiếng niệm Phật của đại chúng bao quanh, Ngài an toạ siêu hóa – Vào năm Ngài thọ 95 tuổi.

Đại chúng nghị bàn dự định đến ngày mồng 6 tháng 3 làm “lễ Trà–tỳ”.

Nghe tin ấy, tôi không cầm được nước mắt thương tiếc, và đau xót cho bao chúng sinh phứơc bạc đã mất đi một đấng Tôn Sư!

Đúng vào dịp này, ngày 23 tháng 2 chùa Pháp Ấn bên Mỹ khánh thành, đồng thời có tổ chức ngày niệm Phật. Ngài trụ trì – Pháp sư Ấn Hải – chỉ định tôi làm chủ xướng. Nhân dịp này, tôi báo cáo sơ lược với mọi người về tin buồn, và nguyện cầu Bồ Tát Quảng Khâm tạm về cõi Tịnh Độ bên cạnh đức Phật A Di Đà, sau đó trở lại thế gian ô trược để hóa độ chúng sanh cùng về Lạc Quốc, đồng thành Phật đạo.

Đối Thoại Giữa Ngày Quảng Khâmvà Pháp Sư Tuyên Hóa — Giang Khải Siêu

Người viết dựa theo bản ghi chép cuộc đối thoại giữa Hòa thượng Quảng Khâm và Đại pháp sư Tuyên Hóa ngày 14 tháng Giêng năm Giáp Dần –1974

( Lão Hòa thượng là Ngài Quảng Khâm, Đại Pháp sư là Ngài Tuyên Hóa )

Lão Hòa thượng hỏi:

Ngồi thiền có ý vị gì?

Đại pháp sư đáp:

Vô ý vị.

Vô ý vị, có phải như một khối đá không?

Vô ý vị cũng là khối đá, “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, vì vậy mà vô ý vị, không có trí cũng không có đắc

Chẳng tiếc gì thân thể.

- Vì không có nhân, ngã, chúng sanh, thọ giả, phàm cái gì có tướng đều là hư vọng, nếu thấy các tướng chẳng phải là tướng tức thấy Như Lai; cho nên [nói] ta thấy Như Lai, [mà] Như Lai không có nơi đến, cũng không có nơi đi, vì vậy ta chẳng đi đâu cả.

Ấy là lời Bồ Tát nói, nhưng chúng ta còn có nhục thể.

Không chấp trước tức là Bồ Tát.

Chấp trước mới là Bồ Tát.

- Tất cả đều là huyễn hóa, làm mà không làm.

Nhưng người nói là ai?

- Người nói là người nói, người ăn là người ăn.

Ăn chẳng no, lòng chẳng chịu.

- Ăn chẳng no, vì không ăn; đã ăn nhất định phải ăn no!

Người tham là người nào?

- Người tham là người tham, người tham cũng là Phật.

Người nói có lý!

- Nếu nói vô lý, tôi ở Mỹ người Mỹ hẳn không phục và theo tôi.

( Đối thoại đến đây, Pháp sư Độ Luân nói với các đệ tử quốc tịch Mỹ của Ngài )

Đại Pháp sư bảo các đệ tử: “Các Thầy có vấn đề gì, có thể thỉnh giáo Lão Hòa thượng “.- Các vị đệ tử cúi đầu đáp:

- Chúng con chưa nghĩ ra vấn đề gì để thỉnh giáo Hòa thượng.

Lão Hòa thượng nói với họ:

Các vị khỏi cần hỏi, chỉ nhìn bằng mắt cũng biết.

Đại pháp sư nói: “Không nhìn cũng có thể biết. Tôi khi còn ở Mỹ chưa đến đây cũng đã biết Hòa thượng là bậc tu hành”.

Đâu phải! Đâu phải! Tôi vẫn thường cảm thấy cái thân giả tạm này không được tự tại

Tự tại hay không tự tại, chẳng quan tâm đến nó làm gì.

Không quan tâm đến nó cũng thấy khổ sở.

- “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”! Ngài nên chiếu cố thân thể.

Muốn chiếu cố cũng không chiếu cố được.

- Không chiếu cố cũng được chiếu cố.

Không có chỗ trụ!

- Chiếu cố cũng là “không có chỗ trụ”.

Nam Mô A Di Đà Phật

Bái Kiến Và Phỏng Vấn Hòa Thượng Quảng Khâm — Chương Khắc Phạm “Hải Triều Âm”, Số Ra Ngày 01 07 1975

Lên núi bái kiến Cao Tăng nơi động thiền.

Có một lần tôi được yết kiến vị Cao Tăng vốn được mọi người sùng bái, vị ấy là Hòa thượng Quảng Khâm ở chùa Thừa Thiên, trên núi Thanh Nguyên thuộc làng Thổ Thành, ĐÀI BẮC

Vị tăng cao niên ấy nay đã 84 tuổi, chuyên tu thiền định, không ăn thức ăn nấu chín, chỉ ăn trái cây nên có mỹ hiệu là “Quả Tử Hòa Thượng”. Hiện nay thỉnh thoảng người cũng dùng vài hớp cháo loãng, là vì cần tiếp đẫn nhiều khách hành hương, khách du lịch, khách phương tây, và cả những vị khách lòng đầy hoài nghi rắp tâm vấn nạn, người đều tùy duyên khai thị cho họ.

Tinh thần của người rất vững vàng, hai mắt trong sáng, thính giác tinh tế, bước đi an toàn, phong thái sinh động, so với những lần tôi gặp người trước đây vẫn tốt, không gì thay đổi. Người nói đã ba năm không xuống núi, và cũng không định thuyết pháp.

Người tĩnh tọa trong động Địa Tạng không cần ai biết đến, vậy mà danh tiếng của người lan truyền đến Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Châu Âu. Đồng thời cũng lan truyền trong trí thức trẻ Trung Hoa. Người từng nói với mọi người rằng “Phật pháp chẳng hề suy vi, chỉ có tâm con người đang suy vi”.

Một vị cao tăng xưa nay không bàn chuyện thế tục, chỉ nói việc tu hành, mà lần này thật là ngoài sức tưởng tượng tiếp chúng tôi với vẻ mặt vui tươi, thân mật, và còn phá lệ nói về việc tu hành của mình, làm cho chúng tôi rất xúc động vì được ưu ái, rồi bỗng nhiên tự hỏi:

Đây chẳng là hình ảnh của cả một đời tu hành của người? Quả vậy, đúng với châm ngôn người thường tự cho mình là kẻ bình phàm.

Hoa rừng hàm tiếu, chim hót chào mừng.

Sáng ngày mồng chín tháng 3, bầu trời xám nhạt, tuy chẳng chuyển mưa mà không quang đãng. Một ngày chủ nhật đang ấm áp bỗng nhiên trở lạnh. Định bụng ở nhà pha trà uống, xem kinh; vụt nhớ ra chiều hôm qua có hẹn với cư sĩ Đinh Triệu Cường dạy ở trường Đại Học Quân Sự, cùng đến chùa Thừa Thiên đảnh lễ Hòa thượng Quảng Khâm. Tôi vội dùng điểm tâm rồi đi ra bến xe, đến trạm tây đại lộ thấy một làn sóng người chen chúc. Tư thế chuẩn bị khác nhau: leo núi, ra ngoại ô, đến vườn hoa, đi câu cá..., người đông đến nỗi chen chân không lọt. Nhưng rất dễ nhận ra Triệu Cường giữa biển người, anh mặc com lê nghiêm chỉnh như sắp đi dự tiệc. Lý do đây là lần đầu tiên anh lên bái kiến Hòa thượng, anh rất mực tỏ lòng thành kính, chẳng những tắm rửa sạch sẽ, mặt y phục mới mà còn khước từ ăn điểm tâm hay ăn vặt, khiến tôi cảm thấy hổ thẹn không được như anh. Lên xe buýt yên chỗ rồi, thật duyên may, thời tiết trở lại ấm áp, mặt trời tươi cười xuất hiện khỏi những tầng mây u ám.

Xe đến Thổ Thành chúng tôi đi bộ lên núi, đường lên núi rất u tịch, chim hót chào người, hoa tỏa hương thơm, cây lá xanh tươi … làm cho tan biến bao tư duy trần tục. Đến một nhà nghỉ mát lưng chừng núi, rồi cứ cách vài chục mét bên đường lại có một bia đá do tín chúng đóng góp xây dựng, trên bia khắc danh hiệu chư Phật và Bồ Tát. Thiện nam tín nữ mặt hướng lên núi, nối tiếp nhau tạo thành dòng người, ai nấy lặng thinh một lòng thành kính, từ từ tiến lên phía trước, làm tôi nhớ lại cảnh ba mươi năm về trước đi chiêm bái cổ sát, cũng hao hao giống như hôm nay. Chỉ khác là núi này khai phá chưa lâu nên thiếu những cổ tùng đại thọ, thiếu tiếng thông vi vu trong gió để cho kẻ hành hương thưởng thức!

Bước vào chùa, nhìn thấy trăm hoa tươi thắm, cây cỏ xanh biếc; quả là nơi an trụ của một bậc cao tăng cảnh quang có khác! Trước tiên chúng tôi vào lễ Phật trong Đại Hùng Bảo Điện, rồi sang điện Địa Tạng. Hòa thượng đang ngồi trước cửa, từ xa đã vẫy gọi chúng tôi, hiền từ thân thiết như tiếp đón những đứa con viễn du nay đã trở về, niềm vui bột phát tự nhiên từ đáy lòng của người cha; thật là điều mà từ trước tới giờ tôi chưa từng chứng kiến.

Noi gương Cổ phật, khắc dạ ghi tâm

Người dẫn chúng tôi đến bộ trường kỷ sofa bên trái chánh điện mời ngồi, vui vẻ giảng giải cho chúng tôi nghe trong suốt một giờ; kể đầy đủ từ việc gần đây ở trên núi cho đến cách hoằng hóa lợi sanh.

Người nói: “Mấy năm gần đây có nhiều học giả hoặc tu sĩ Hàn Quốc, Mỹ Quốc, Âu Châu lên núi tham vấn Phật pháp. Họ vừa có lòng thành lại vừa mang bụng nghi hoặc, sau khi nghe qua những lời giải thích giản dị ai cũng hoan hỷ, vui vẻ thanh thản ra về. Cũng có lớp người trẻ trong nước như sinh viên học sinh, hay thầy giáo … rất ngưỡng mộ Phật pháp và có những hiểu biết sâu sắc, họ cũng đều hoan hỷ; đó là điều đáng an ủi và phấn khởi. Bất luận bằng lời nói hay bằng trước tác, trực tiếp hay gián tiếp tuyên dương Phật pháp, những con người ấy đều tạo được ảnh hưởng tốt đối với xã hội”.

Nói về đời sống trong các chùa, Người xúc động đổi giọng khi đề cập đến tăng đoàn hiện nay:

“Hoàn cảnh xã hội hiện nay thay đổi, hoàn cảnh tăng đoàn cũng thay đổi theo. Nếp sinh hoạt của chúng tôi trong chốn tòng lâm trước kia và cách sinh hoạt của người xuất gia hiện nay khác nhau. Người xuất gia trước kia phần nhiều rất coi trọng Phật pháp, ngày ngày tu tập giữ bốn oai nghi đi, đứng, nằm, ngồi. Còn ngày nay nhiều người do hoàn cảnh bắt buộc nên mới xuất gia, cho nên cũng không ít người vì lợi ích cá nhân mà bon chen chạy vạy. Số người chân chính, tận tâm hoằng dương Phật pháp ít đi”.

– Tiếp đó Người cho biết lý do:

“Phập pháp là pháp xuất thế gian, khác hẳn với pháp thế gian. Gương sáng trang nghiêm của chư Phật ngày xưa vẫn còn ghi trong sử sách, chúng ta không được quên đi. Điều rất đáng tiếc là người xuất gia hiện nay vô tình đem chính trị vào trong cửa Phật; lấy việc tham quan du lịch, buôn bán ảnh hưởng mà cho là hoằng dương Chánh Pháp. Những việc làm như vậy có khác gì hoạt động của xã hội công thương nghiệp? Xét theo giới luật mà nói, đó là điều phạm giới, là hành vi ‘ không đúng theo Pháp’”.

Giới luật chủ yếu là tự mình giữ giới

Rồi Hòa thượng đem thanh quy trong nhà Phật ra để minh chứng, làm rõ thêm luận điểm của mình. Người nói: “Theo quy luật tòng lâm, không luận người tu Thiền, tu Tịnh hay tu Thiên thai, Duy thức đều phải chân chính tu hành. Hiện nay, người ta phần nhiều do vì cuộc sống xô bồ nên việc tu hành chỉ là chạy theo hoàn cảnh. Chả lẽ biết tụng kinh, khoác được áo cà sa là trở thành tăng bảo hay sao? Cũng có người viết được sách báo đấy, nhưng chưa thể gọi là Phật pháp được. Nói ra thật buồn lòng!”

Người ngậm ngùi: ” Nhà chùa trước kia lấy việc cứu tế tai ương, đói kém, bố thí cho kẻ bần cùng để kết duyên với xã hội, ngõ hầu tiêu trừ khổ nạn. Còn ngày nay, việc làm của các đạo tràng Đài Loan thật tương phản; ai nấy thi đua làm cơm chay sao cho thật ngon nhằm thu hút người giàu tiền của và có địa vị trong xã hội. Ngày ngày quanh quẩn trong chốn tiền tài, danh lợi thì càng xa rời Phật pháp!”

Nói về mối quan hệ giữa tăng đoàn và cư sỹ, Hòa thượng khiêm tốn cho rằng tăng đoàn cống hiến quá ít, không tạo được tác dụng lãnh đạo. Người nêu ra hai trường hợp làm thí dụ:

Thứ nhất, các giảng sư không nói rõ một cách thiết thực cho cư sỹ biết sự khác nhau giữa Phật, Bồ Tát của Phật giáo và Thần linh của Đạo giáo. Cho đến nay bất kể thành thị hay thôn quê, còn nhiều nơi người ta thờ Thổ địa, Thành Hoàng, Văn Xương đế quân, Quan Công, Mã Tổ, Triệu Công Minh, Lữ Thuần Dương … chung với Phật và Bồ Tát trong cùng đền miếu! Lẽ ra không nên như vậy.

Kế đến, nói về giới luật thì người xuất gia phần nhiều chưa nghiên cứu sâu. Người bảo: “Giới luật chủ yếu là tự mình giữ giới, không thể đem ra dạy bảo người khác phải làm theo, còn chính bản thân mình lại chẳng thực hành”.

Phật pháp không suy vi,

hưng suy là do lòng người

Nói đến đây, Hòa thượng trịnh trọng trả lời vấn đề mà nhiều người trong cũng như ngoài nước đang quan tâm, Người nói:

“Phật pháp không bao giờ suy vi; lòng người mới thật đang suy vi!”

Rồi Người giảng rõ:

“Vì lòng người suy đồi nên nếp sống xã hội hỗn loạn, chuẩn mực đạo đức xuống cấp, do đó Phật pháp không hưng thịnh. Không có pháp thế gian thì không có Phập pháp, muốn Phật pháp được hưng thịnh thì con người phải biết tu tâm”.

Và Người trang trọng nhắc lại ba câu quen thuộc mà ai cũng đều biết: “Nhân thân nan đắc! Phật pháp nan văn! Trung Quốc nan sinh!”

[ Thân người khó được có! Phật pháp khó được nghe! Khó sinh vào Trung Quốc!] Nhưng ba câu ấy từ miệng Người nói ra như có sức mạnh ngàn cân, làm cho tai chúng tôi bị chấn động. Kế đó Người dùng những thí dụ đơn giản để minh họa cho ba câu nói trên:

“Những người đi học hiện nay rất thích đi du học nước ngoài, đặc biệt là muốn đến nước Mỹ và Châu Âu. Các nước phương tây không coi trọng luân lý đạo đức, chỉ quan tâm đến khoa học kỹ thuật. Dù cho họ có học giỏi khoa học kỹ thuật rồi, cũng chỉ là cái vỏ bề ngoài; không học đạo lý làm người thì giả sử ai ai cũng đem bằng cấp tiến sỹ trở về nước thì – nghiêm túc mà nói – đối với quốc gia, xã hội cũng chẳng lợi ích gì đáng kể”.

Sống trong mộng huyễn Lục đạo,

không thoát khỏi cõi Ta – bà

Hòa thượng còn nêu ra những tai họa, hỗn loạn trên thế giới và quy trách nhiệm cho sự vô tri của người phương tây:

“Họ dùng văn minh vật chất tô điểm cho thế giới vật chất hào nhoáng. Chỉ vì không hiểu lễ trọng nghĩa nên làm cho thế giới phát sinh động loạn. Dẫn đến tai ương. Người phương tây không dễ gì hiểu được nghĩa lý của câu “Thân người khó được có”, lại càng không hiểu nổi câu “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh”. Thân thể chúng ta bị hủy hoại nhưng Phật tánh thì không bao giờ bị hoại. Chúng sanh tuy có Phật tánh, nhưng ngày ngày sống trong mộng, ngay cả ba bữa ăn cũng ở trong mộng. Sống trong mộng huyễn sáu nẻo luân hồi, không thoát khỏi cảnh Ta bà; muốn thoát khỏi cảnh giới Ta bà phải có duyên được nghe Phật pháp, và y theo Phật pháp mà thực hành “.

“Xã hội chẳng hề tổ chức dựa theo Phật pháp, nhưng thế giới Ta bà hướng về Phật pháp. Do vậy, người xuất gia hiến thân cho Phật pháp không thể để bị xã hội làm ô nhiễm mà phải lấy hạnh nguyện của mình làm cho xã hội được trong sạch. Người xuất gia vì từ bỏ danh lợi mới xuất gia, hiện nay trong họ lại có kẻ vì danh lợi mà đấu tranh nhau ngấm ngầm hay công khai. Quả là làm mất đi bổn phận của người xuất gia! Không từ cái khổ mà nhập đạo, không nhẫn nhục tinh tấn, lại cùng với người thế tục “đồng hội đồng thuyền”, thử hỏi như vậy làm sao mà thành được bậc thầy của người và trời?!”.

Do khổ mà nhập đạo và gắn liền với hạnh nguyện

Nói xong những lời tâm sự đầy cảm thán, Người chuyển sang nói về đức hạnh tu trì của chư Phật và Bồ tát trong quá khứ:

“Chư Phật và Bồ Tát thời quá khứ đều tu khổ hạnh, có vị tu trong vài đời, có vị tu trong nhiều kiếp; sống đạm bạc, không vọng động tác vi cho nên mới giác ngộ, dứt sanh tử. Người đời nay phần nhiều không muốn cực khổ, không tin rằng Phật, Bồ Tát vì Chánh pháp mà xả bỏ thân mạng, do đó rất khó đi vào con đường Đạo. Chư Phật và Bồ Tát thời quá khứ mỗi vị đều có nguyện lực riêng, như đức Phật A Di Đà có 48 lời nguyện, đức Phật Dược Sư có 12 lời nguyện. Người tu hành phải noi gương chư Phật và Bồ Tát, mỗi người ít nhất phải phát một lời nguyện, mãi mãi hành trì cho đến khi thành Phật mới thôi. Ấy là lời nguyện hoằng pháp độ sanh, hoàn thành Phật đạo, chứ không phải nguyện làm chùa lớn ở cho thoải mái, - nếu mà phát nguyện kiểu như vậy thì thật đáng thương xót!”

“Hiện nay, quả thực có hạng người xuất gia kiểu đó, họ chỉ toan tính xây chùa cho thật lớn, có tín đồ thật đông, và thích chứng tỏ khả năng trước mọi người; họ không cho tín chúng của mình đến lễ Phật chùa khác mà chỉ tin Phật “bổn chùa”, chỉ muốn tín đồ tin theo mình, không cho tin vào tu sỹ ở chùa khác. Hạng người tự cao ngã mạn như thế chỉ còn biết quay cuồng trong vòng danh lợi, chẳng khác gì người tại gia, ngày ngày sống trong khổ não”.

Tín chúng và du khách lên núi càng lúc càng đông. Có người vào nghỉ trong điện, có người đứng ở bên ngoài. Hòa thượng nhìn ánh mắt thiết tha của họ, biết rằng họ còn có nhiều vấn đề mong được thỉnh ý, Người bèn kết luận một cách quyết định: “Phật pháp không suy vi mà lòng người suy vi”. Rồi với tinh thần khích lệ và hứa hẹn, Hòa thượng nói với mọi người: “Mấy năm gần đây, cư sĩ tại gia về phương diện hộ pháp đã có nhiều cố gắng tích cực, nhưng cần phải tinh tấn, không nên tự mãn, phải luôn thành tâm học Phật; bất luận người tại gia hay xuất gia đều có thể thành Phật”.

Thiền môn tu hành không ở lời nói Ngôn từ của Hòa thượng Quảng Khâm như dòng sông cuộn chảy, khi Người đang nói không ai có thể xen lời, chỉ có sư phiên dịch là không ngừng chuyển dịch lời Người. Thật là điều gây sự ngạc nhiên.

Trước kia tôi vẫn thường nghe Người thuyết giảng, hơn phân nữa nội dung phải nhờ người dịch mới hiểu, nhưng lần này bỗng nhiên tai tôi như linh thính, gần như hiểu được đến bảy phần mười.

Mỗi lời Người nói ra như phát xuất từ tâm can, nêu đúng tệ đoan xã hội hiện nay, khiến cho người nghe cảm kích vô cùng. Nhưng khi Người đề cập đến phương pháp tu trì của tông phái thì đây chính là điều mà giới học Phật trẻ tuổi rất muốn biết. Cho nên tôi cung kính thành khẩn hỏi Người về pháp tu thiền hiện nay và “thiền tịnh song tu”có phải là phương pháp tốt nhất?

Người đáp: “Thiền không liên quan với hình tướng, không liên quan với thoại đầu”; không bằng lời nói, không dùng thần thông, chỉ cầu nhập định, định được là thiền. Gần trăm năm nay, người học thiền đa số lấy niệm Phật làm căn bản, đó cũng là một đường hướng, nhưng đâu phải chỉ có con đường ấy mà thôi; do vậy tôi không khuyên ai ai cũng phải theo con đường ấy”.

Người nói xong, chúng tôi lễ tạ lui ra, đến trai đường dùng cơm trưa.

Tôi cùng anh Đinh rẽ sang động Nhật Nguyệt ở núi sau, đây là nơi ở của Hòa thượng năm xưa. Hiện giờ sư Truyền Lương ở đó, sư là người tu hành bình dị và thiết thực, khiêm cung hoà ái tiếp dẫn tín chúng, thật là một long thượng hiếm có. - - Trên đường về, hồi tưởng lại bữa cơm chay thanh đạm trong chùa, phong cách hiền hoà của đại chúng, dung mạo từ bi của vị cao tăng, phong cảnh yên bình u tịch của núi rừng... Ai bảo trên đất nước chúng tôi không có “thiền “?!

Hòa Thượng Quảng Khâm Niệm Phật Tam Muội — Vân Lâm

Chín năm trước, tiến sỹ Châu có người bạn Mỹ – tiến sỹ King, ở Hollywood – đến Đài Loan để tham vấn giáo sư Nam vài vấn đề liên quan đến Phật pháp. Tiến sỹ King tương đối trẻ, - tuổi chừng trên ba mươi, xuất thân từ một gia đình Cơ Đốc giáo. Anh học ngành âm nhạc, nhưng đặc biệt rất thích nghiên cứu Phật pháp. Anh đã xem qua nhiều sách của các nhà thiền học, kinh Đại Bát Nhã và một số kinh điển Tiều Thừa bằng tiếng Anh, và đã tu tập thiền định trên một năm ở Tích Lan. Anh là một trong số những thanh niên Phật tử phương Tây, đã từng hấp thụ nền giáo dục cao đẳng hiện đại.

Trong thời gian ở Đài Bắc anh ta có cùng với thính chúng đến nghe giáo sư Nam thuyết giảng, thông qua phiên dịch của tiến sỹ Châu. Vì ngôn ngữ bất đồng, anh phải hết sức cố gắng mới tiếp thu được nội dung bài giảng. Sau đó anh nhờ tiến sỹ Châu đưa đi thăm các bậc thiện tri thức am hiểu đạo ở Đài Loan. Lúc bấy giờ tiến sỹ Châu vì rất bận việc không đưa đi được nên đến tìm tôi, nhờ tôi dẫn anh ngoại kiều này đi tìm sư hỏi đạo và du ngoạn đó đây. Tôi bảo tôi không biết ai là thiện tri thức am hiểu đạo làm sao mà giúp được. Tiến sỹ Châu năn nỉ nhiều lần, không thể từ chối, tôi đành miễn cưỡng nhận lời.

Tôi nói: “Biết tìm ai đây? “Tiến sỹ Châu bảo: “Tuỳ ý”. Tôi lại hỏi ý kiến King, anh ta nói rất thích gặp hoà thượng tu thiền và muốn làm quen với những phật tử, không cứ là tại gia hay xuất gia. Lúc ấy tôi cảm thấy bối rối, biết ai là người tu thiền đây? Tôi hỏi anh ta: “Anh sinh trưởng trong gia đình Cơ đốc giáo phương tây, sao lại thích thú về vấn đề này? “Anh ta cười đáp: “Tôi cũng không biết, có lẽ kiếp trước tôi cũng đã thích như vậy. “Tôi hỏi: “Người Mỹ các anh cũng tin có kiếp trước sao? “Anh trả lời một cách nghiêm túc: “Sao lại không?”

Chuyện trò bâng quơ với nhau như vậy, thế rồi đôi bên hiểu biết nhau. Hôm sau, tôi định đưa anh đến bái kiến Hòa thượng Ấn Thuận ở Gia Nghĩa, nhưng vì nơi đó quá xa nên lại thôi, cuối cùng quyết định đến gặp nhà thơ Chu Mộng Điệp ở cửa hàng sách đường Vũ Xương, rồi sẽ đến chùa Thừa Thiên bái kiến Hòa thượng Quảng Khâm.

Tiến sỹ King và nhà thơ gặp nhau, chẳng biết “khế cơ”hay “không khế cơ”mà đôi bên chẳng trao đổi với nhau điều gì. Ba chúng tôi đứng nơi hành lang trước tiệm cà phê Minh Tinh, giữa dòng người xuôi ngược, cùng yên lặng …, được non nửa giờ, tôi và King cáo từ.

Chúng tôi lên xe buýt đi Thổ Thành …, xuống xe buýt xong lại thuê taxi lên núi. King nói để anh trả tiền taxi, tôi bảo tôi cũng cùng đi, để tôi trả một nửa, anh liền bảo tiền xe buýt hồi nãy anh cũng phải chịu một phần.

Lên đến núi, tới Đại Điện thấy Hòa thượng đang ngồi trên tọa cụ hình hoa sen ở trong chánh điện. Tôi vốn quen mỗi khi gặp Hòa thượng là đảnh lễ, liền đến trước Hòa thượng cung kính cúi lạy; không ngờ rằng anh chàng ngoại quốc trẻ tuổi này cũng vội vàng quỳ theo tôi mà lạy. Hòa thượng vẫn ngồi yên chẳng nói lời nào, sau đó Người đến ngồi trên chiếc ghế mây gần cửa sổ, chúng tôi cùng đi theo sau Người. Thấy có mấy ni sư đứng quanh bên Người, chuẩn bị phiên dịch, tôi nói với họ là tiếng Phúc Kiến tôi cũng hiểu được chút ít, có thể phiên dịch được, khỏi phiền đến các vị.

Đầu tiên tôi giới thiệu sơ lược tiến sỹ King với Hòa thượng, rồi thưa rằng chuyến sang Đài Loan đặc biệt của anh lần này là để tìm học Phật pháp, xin Sư phụ khai thị cho anh.

Hòa thượng nghe xong, hỏi anh King:

Anh bao nhiêu tuổi? - King đáp:

- Ba mươi lăm tuổi. ( Tôi cố gắng dịch thật nhanh ).

Anh có vấn đề gì cần hỏi?

- Con không có vấn đề gì, chỉ đến thăm Ngài.

Anh thích gì trong Phật pháp?

Thiền tông.

Tịnh độ cũng rất tốt, Tịnh độ cũng là thiền.

Mọi người yên lặng giây lát …, có ni sư thị giả mang đến mấy cốc trà mời chúng tôi uống. Tôi và King mỗi người nhận lấy một cốc.

Nhân dịp, lúc ấy Hòa thượng mới hỏi:

Anh đang cầm cái gì trong tay vậy?

Trà.

Tiếp đó Hòa thượng bảo King không nên do dự, hãy trả lời ngay,

“cái gì làm cho anh uống trà?”

Tiến sĩ King đáp: “Khát!”Tôi thì trả lời: “Miệng khô!”

- “Không đúng! Không đúng!”

Hòa thượng tự nhiên chẳng chút khách sáo, ngay phút đầu Người đã “giáng cho một gậy”, làm anh King bối rối không nói được lời gì.

Ai cũng cứ nghĩ cái làm cho mình uống là “khát “mà!.

Hòa thượng thấy King không nói gì, an ủi anh ta:

Thường ai đến đây tôi cũng đều để họ niệm Phật, không nói chuyện gì khác. Trước khi anh đến đây, tôi không biết anh đến; anh đi rồi, tôi cũng không biết anh đi đâu. Hiện giờ anh đang uống trà, tôi hỏi anh về uống trà, uống trà chẳng phải là do khát, khát chỉ là một hiện tượng.

Nói xong Hòa thượng lặp lại một lần nữa rồi bảo:

Tôi nghe cư sỹ Vân nói anh có tu ở Tích Lan nên tôi chỉ nói đùa với anh cho vui vậy thôi.

Im lặng một lát, tiến sỹ King lại hỏi:

- Con xem trong kinh sách có thấy nói “niệm Phật tam muội “điều ấy có thật hay không? Hòa thượng đã đạt đến cảnh giới đó chưa?

Hòa thượng lại nói: “Trước khi anh đến đây, tôi không biết anh đến, anh đi rồi tôi không biết anh đi đâu; bây giờ anh hỏi tôi, tôi nhớ lại để trả lời cho anh: khoảng 50 năm về trước tôi có một lần ở vào trạng thái mà tôi cho rằng đó là niệm Phật tam muội, anh bảo làm sao mà tôi không biết.

King nghe vậy, lấy làm phấn khởi nói anh rất thích nghe. Tôi liền phiên dịch: Anh ấy xin Sư phụ khai thị cho”. – Người nói:

Khoảng 50 năm trước, khi tôi ở Cổ Sơn PHÚC CHÂU, có một lần cùng với tăng chúng vào chánh điện hành hương niệm Phật kinh hành. Mọi người đều theo nhịp mõ niệm Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật... Tay tôi bắt ấn, vừa đi vừa niệm, đột nhiên tôi đốn...

Lời Hòa thượng nói tôi dịch lại từng câu, đến tiếng “đốn”, đầu tôi căng ra, gượng dịch thành “once suddenly a stop”[thình lình dừng lại]. Hòa thượng liền bảo tôi: “Anh đừng dịch sai, không phải là”đình chỉ”[dừng lại] đâu. “Tiến sỹ King thấy Hòa thượng ra dấu giải thích, anh tỏ vẻ hiểu được ý Hòa thượng; tôi biết mình dịch sai, cảm thấy thật xấu hổ.

Rồi Hòa thượng cho biết, lúc bấy giờ tiếng niệm “Nam mô A Di Đà Phật “lúc đầu vang vọng trên nền chánh điện, về sau dần dần chuyển lên cao. Hòa thượng vừa nói tay vừa từ từ uyển chuyển diễn tả, miệng thì niệm Phật … giọng thâm trầm hồn hậu. Người nói lúc ấy không còn cảm giác gì về chùa, về người và sự vật chung quanh, chỉ còn nghe hòa âm tiếng niệm Phật bất tuyệt từ dưới vần chuyển lên cao, đến tận không trung, khắp Pháp Giới vang vọng danh hiệu đức Phật A Di Đà.

Tôi hỏi: “Thưa, lúc ấy Sư phụ có hành hương [kinh hành] không?”

Hòa thượng nói lúc đó không biết mình đang hành hương hay không hành hương, cũng chẳng rõ mình đang ở đâu, chỉ còn tiếng “Nam mô A Di Đà Phật “mà thôi. Đến khi thầy tri sự gõ khánh báo hiệu mãn thời công phu, mọi người trở về liêu phòng mà Người vẫn “Nam mô A Di Đà Phật …”, cứ như thế suốt trong đi, đứng, nằm, ngồi …, khi lên chánh điện qua đường … hoàn toàn hoà nhập vào âm thanh “Nam mô A Di Đà Phật”trong tiếng chim hót và trầm hương. Trạng thái như vậy kéo dài trong ba tháng.

Hòa thượng cười nói tiếp: “Thật là tuyệt vời, chẳng qua tôi thể nghiệm lại bằng ký ức. Ấy có phải là niệm Phật tam muội hay không, tôi chỉ kể ra cho anh tham khảo. Tôi thì cho rằng đó là niệm Phật tam muội, còn anh nghĩ phải hay không phải đó là phần của anh”

Hòa thượng chân tình thổ lộ như vậy vì muốn đem thực tế kinh nghiệm tu trì của mình giải nghi cho người. Tiến sỹ King xong cảm thấy được lợi lạc khôn xiết, lòng tràn đầy pháp hỷ, vô cùng phấn khởi. Lúc ấy các ni sư thị giả sợ Hòa thượng mệt liền mời Người đi nghỉ. Tôi nghĩ bụng, lên núi lần này thật lợi ích, không hoài công leo núi, rồi bèn đứng lên xin cáo từ lui ra, không ngờ anh Mỹ kiều vừa được hưởng hương vị Phật Pháp lại cung kính quỳ trước Hòa thượng cúi đầu lạy.

Chúng tôi ra khỏi điện, nhân dịp thời gian còn sớm, đi dạo trong các lan can quanh điện, thưởng ngoạn cảnh non xanh núi biếc của chùa Thừa Thiên. Tôi giới thiệu với King, phía trước điện là động Nhật Nguyệt, nghe kể Hòa thượng lúc đầu mới tới Đài Loan đã từng đóng cửa động ẩn tu, Người có thể từ bên này Đại Điện bay qua bên kia, - không biết có thật hay không. Lúc hai chúng tôi đang đi dạo không để ý... quay đầu lại thấy Hòa thượng từ đàng sau đi tới. Tôi vụt kêu lên: “Sư phụ, sao Ngài lại ra đây? “Hòa thượng tươi cười cởi mở: Cũng đi chơi đây mà!”

Dạo ấy Hòa thượng rất ít khi ra ngoài, tôi thấy mấy ni sư đứng trước cửa điện nhìn về phía chúng tôi có vẻ rất quan tâm, chắc là sợ Hòa thượng đi xa, lại được dặn trước nên không tiện đến gần.

Tôi bổng cao hứng hỏi về lời đồn Hòa thượng từng bay từ núi này sang núi kia. Hòa thượng đáp: ”Làm gì có! đừng nói nhảm.”

Tôi quay sang tiến sỹ King: “Hôm nay anh thật có duyên may! Hòa thượng thường ngày ít khi ra ngoài”. Và tôi nói với Hòa thượng: “Con thấy Sư phụ hợp ý anh ấy”. Hòa thượng cười:

Không! không phải! Tôi chỉ cùng với các anh đi dạo chơi thôi

Ba người cùng đứng lại, không trao đổi thêm lời gì... Tôi nói với King đây chính là lúc nên cùng niệm Phật, và tôi bắt đầu niệm …, King không niệm. Hòa thượng đứng bên, nhìn tôi … rồi nhìn King …, khoảng ba phút; tôi thấy như vậy là đủ, lại một lần nữa xin cáo từ. Hòa thượng đưa chúng tôi một đoạn đường, tôi thỉnh Người trở lui.

Khi xuống nuí, xe taxi chúng tôi chạy dọc theo đường núi quanh co, ánh nắng hiền hoà lung linh khắp núi rừng. Tôi cảm thấy thân tâm vô cùng sảng khoái. Tiến sỹ King quay sang hỏi tôi bản nguyên văn hóa Trung Hoa có nói về Tam muội hay không? Tôi chẳng có chút hiểu biết gì, tùy tiện bằng thứ tiếng Anh luộm thuộm dịch đại câu trong sách Luận Ngữ đã ghi chép được: “Quân tử vô chung thực (nhật) chi gian vi nhân, tháo thứ tất ư thị, điên bái tất ư thị.”

（君子无终食（日）之间违仁，造次必於是，颠沛不必於是）

Và câu “Tử tại Tề văn Thiều, tam nguyệt bất tri nhục vị.”

（子在齐闻韶，三月不知肉味）

- cho anh ta tham khảo.

[ Nghĩa hai câu trên đây:

* Người quân tử không bao giờ làm trái điều nhân dù trong khoảng một bữa ăn (một ngày) [?], dù trong cơn vội vàng cũng giữ lấy điều nhân, dù trong lúc ngữa nghiêng cũng giữ lấy điều nhân.

* Đức Khổng Tử tại nước Tề nghe nhạc Thiều, ba tháng Ngài không biết đến mùi vị thịt. – ND ].

Nghe xong King vô cùng thích thú, nói:

- Ấy hẳn phải là một thứ Tam muội đấy chứ!

Tôi cười:

- Đó là một vấn đề lớn, tôi cũng chẳng biết nữa!

Nam mô A Di Đà phật

“Pháp Sư Trái Cây” Không Nơi Nào Không Tự Tại — Vân Lâm

Một giờ chiều, ngày mồng 9 tháng 4, một đoàn người khởi hành từ Đài Bắc, đi khoảng một tiếng đồng hồ xe đến làng Thổ Thành. Đến đoạn đường dốc núi quanh co, xe lên muốn không nổi, hành khách định xuống đi bộ. Qua một eo dốc, bổng xa xa thấy thấp thoáng bóng chùa Thừa Thiên, mọi người chỉ chỉ trỏ trỏ cho nhau, bàn tán về chuyến đi lịch sử của mình. Đến trước chùa chỉ thấy một vùng đất màu vàng mới khai phá. Số là chùa Thừa Thiên đang trùng tu, bên cạnh tạm thời dựng một cái nhà tôn để thờ Phật, có bố trí hai ghế dài, vài chiếc ghế dựa bằng mây, đơn giản mà trang nhã.

Bên trong, một vị Hòa thượng già, thần thái điềm đạm đang ngồi trên chiếc ghế mây, hai bàn tay nắm vào nhau; thấy chúng tôi đến Hòa thượng mỉm cười gật đầu. Làm cho chúng tôi cảm thấy thân mật. Đây chính là Hòa thượng Quảng Khâm, - người mà thường được gọi là “Sư trái cây”

Chúng tôi lễ Phật xong, Ngài mời tất cả ngồi xuống, giáo sư Lam mở lời trước: “Chúng con là sinh viên trong Ban nghiên cứu thuộc Viện nghiên cứu Phật giáo Trung Quốc PHẬT QUANG SƠN, hôm nay xin đến thăm Hòa thượng đồng thời kính xin Hòa thượng chỉ dạy cho”.

Người nói: “Theo tôi, người mới xuất gia cần phải trải qua một giai đọan khổ hạnh, tức là phải kham khổ trong cái ăn cái mặc; cần cù làm việc, dù bất cứ công việc gì: kiếm củi, gánh nước, trồng rau, nấu cơm … đều không nề hà, càng lao động cực khổ trí tuệ càng mau phát. Người mới vào chùa phải làm sao cho tâm an trụ. Biện pháp tốt nhất là chí tâm niệm Phật A Di Đà”.

Hòa thượng chỉ các đệ tử của Người, nói: “Hàng ngày tôi cũng chỉ dạy họ niệm Nam mô A di đà Phật”.

Pháp sư Y Nghiêm hỏi: “Thưa Ngài, làm việc gì thì mới gọi là tu khổ hạnh? “

– Hòa thượng đáp: ”Không so đo tính toán bất cứ việc gì; trong sinh hoạt hàng ngày không khởi tâm phân biệt, như vậy là tu khổ hạnh”.

Mọi người cảm thấy câu trả lời của Hòa thượng rất đặc biệt.

Tiếp đến, Sư Huệ Căn hỏi: “Xin được hỏi Pháp sư, Ngài có ý kiến gì đối với vấn đề nghiên cứu giáo lý?”

Không có ý kiến gì cả, đó là điều rất tự nhiên; các vị lấy nghiên cứu giáo lý để hoằng pháp, còn tôi thì lấy việc tu trì để hoằng pháp, - như nhau”. – Sư Tùng Trí hỏi:

Thưa Ngài, khi xưa Ngài tu hành đóng cửa “nhập thất”, gặp lúc trắc trở Ngài đối phó như thế nào?

Phải vững tin, phải có chỗ tựa trong bản tâm sâu kín của mình.

Khi “nhập thất”có cần phải ngày càng ăn ít đi hay không?

Không phải vậy, phải thuận theo tự nhiên, phải sống bình thường, không có gì ngăn ngại, phải vô ngã mới là “nhập thất”; nếu như có”ta”, “ăn nhiều ít”, ấy không phải tu mà là chấp trước.

- Khi con “nhập thất”có lúc không muốn ăn, cho nên không ăn.

Cố ý không ăn thì hoả khí bốc lên, không thể tu hành được; ý nghĩ “không muốn ăn”khởi lên ấy là chấp trước, “không muốn ăn”là có cái ta không muốn ăn”.

- Có lúc không ăn cảm thấy dễ chịu thì sao?

Chỉ dễ chịu vài ngày thôi, hiện tượng đó tạm thời, bởi vì chúng ta chưa đạt đến chỗ nhất tâm bất loạn, một niệm không khởi; cho nên có ý chấp không ăn thì thân thể sẽ suy yếu dần.

Hỏi đáp một hồi, mọi người nhớ lại những lời thuyết giảng vừa rồi.

Bỗng Sư Huệ Trí hỏi tiếp: “Nghe nói Hòa thượng chỉ ăn trái cây sống qua ngày... “– câu hỏi chưa dứt Hòa thượng đã trả lời:

Bây giờ tôi không ăn trái cây như vậy nữa. Năm 1947 ( lúc đó Người 57 tuổi ) tôi từ Đại Lục đến Đài Loan, tu hành ở trong núi, suốt thời gian từ 55 đến 84 tuổi ăn toàn trái cây, còn bây giờ tùy duyên, tôi ăn chay bình thường.

- Thưa Ngài, vì sao Ngài lại có ý nghĩ ăn trái cây?

Vì trên núi không có gì để ăn, dĩ nhiên là phải ăn trái cây thôi.

Nghe nói thế ai nấy đều cười. Câu trả lời hoàn toàn ngoài sự ức đoán của mọi người. Hòa thượng nói tiếp:

“Tôi đâu phải cố ý chỉ ăn trái cây, có lúc không có trái cây thì uống nước cũng qua được một ngày.”

Sư Tùng Trí hỏi “Nghe nói Hòa thượng lúc đầu lên núi bị lạc đường, tìm không có gì để ăn nên mới ăn trái cây?”

Đúng vậy, trên núi không có gì để ăn, không có “thiên nhân”cúng dường, chỉ còn cách tìm trái rừng ăn đỡ đói.

Sư Huệ Tịnh hỏi: “Ăn trái cây như vậy cơ thể chịu nổi không?”

Chịu không nổi cũng phải chịu, có trái cây ăn là tốt lắm rồi, sao lại còn nghĩ đến “chịu nổi hay không nổi?”

Câu trả lời làm cho mọi người cười vang lần nữa.

Giáo sư Lam hỏi: “Hàng ngày Hòa thượng vẫn ngồi thiền?”

Tôi tùy phương tiện, hiện nay việc gì cũng có: ăn, ngủ, - ngủ rồi đến ghế mây ngồi. Muốn ngủ thì ngủ, muốn ăn thì ăn, không lúc nào mà chẳng tự tại!

Hòa thượng làm cho mọi người cảm thấy thú vị và thân mật hơn.

Sư Huệ Tung: “Thưa Ngài, hành thiền nên bắt đầu tập từ đâu?”

Bắt đầu tập từ quán tự tại. – Lại một câu trả lời đặc biệt.

- Có phải Ngài tu theo Thiền tông?

Không, tôi thiền về Tịnh độ, niệm Nam mô A Di Đà Phật.

Sư Huệ Minh: “Thưa Hòa thượng, niệm Phật có ‘bí quyết ‘ gì?”

Không có ‘ bí quyết ‘ gì cả, chỉ quán tâm của mình. Có người không biết niệm Phật, chỉ mong được sống lâu; nhưng mong sống lâu để làm gì? chỉ kéo dài thêm thời gian tạo nghiệp. Người biết niệm Phật thì tâm với Phật là một, thêm một năm thọ mạng tức là thêm một năm “Vô Lượng Thọ Phật”.

Sự Huệ Căn nói: “Trong thời buổi hiện nay, hoằng dương Phật pháp nên theo phướng cách nào thì tương đối tốt? “

Sao? Như tôi vừa mới trình bày, các vị lấy học thức để hoằng pháp còn tôi thì lấy niệm Phật để hoằng pháp, cái nào cũng cần.

Sư Tùng Trí hỏi sang chuyện khác: ”Thưa Hòa thượng, nghe nói nơi này sắp xây lại Đại Điện?”

Tín đồ Phật tử phát tâm muốn xây lại thì cứ để cho họ làm tôi không bận tâm, không vui mừng, cũng không khó chịu.

Bầu không khí yên lặng trong giây lát.

Lại có người hỏi: ”Xin thưa, khi mới ngồi thiền vọng niệm rất nhiều, làm cách nào để đối trị?”.

Vọng niệm nhiều là nghiệp chướng nhiều, để trừ vọng niệm thì niệm Phật là tương đối dễ; ngoài ra, chuyện thế gian phải giảm bớt đi, - đó là điều trong yếu.

Giáo sư Lam hỏi: “Có người tin theo ngoại đạo nhưng bản chất của họ rất tốt, vậy về sau họ sẽ sanh vào cõi nào? “

Đó là do tâm phân biệt của các anh; theo tôi, mọi người đều như nhau, mỗi tôn giáo đều có chỗ tốt của họ nên đối với xã hội đều có mức độ lợi ích nhất định. Đây không phải là vấn đề anh tốt hay tôi tốt mà là vấn đề tầng lớp căn cơ.

Tiếp đó Hòa thượng hỏi lại chúng tôi:

“Độ chúng sanh, độ bằng cách nào?”

Câu hỏi bất ngờ, mọi người không biết phải trả lời như thế nào.

Hòa thượng tự giải đáp:

“Độ chúng sanh”thật ra không phải là chuyện dễ, chúng ta phải xuất phát từ lòng từ bi thì chúng sinh mới nghe theo, họ mới chịu để cho chúng ta độ; nếu họ mà không tin theo thì không có cách gì để độ họ được. Cho nên điều thiết yếu là phải thuận theo cái tự nhiên, làm sao mà mỗi khi gặp chúng ta họ cảm thấy vui mừng. Độ chúng sinh cần phải tùy duyên hóa độ, phải có lòng từ và thuận theo tự nhiên.

Do vậy mà chữ “duyên”ở đây rất là quan trọng.

Sư Huệ Trí lại hỏi: “Thưa Hòa thượng, đối với vấn đề thoát vòng sanh tử, Ngài thấy thế nào?”

Thoát vòng sanh tử? A! Đâu phải là chuyện dễ bàn! Tuy nhiên, muốn thoát sanh tử cũng có biện pháp tương đối giản dị, đó là niệm Phật, nhưng đừng tưởng niệm Phật là dễ, sơ suất một niệm sẽ rơi vào trạng thái ngủ gật (hôn trầm).

Một người hỏi: “Nếu lúc niệm Phật mà buồn ngủ thì phải làm sao?”

Buồn ngủ thì cứ ngủ.

Cô sinh viên Thái Nguyệt Tú hỏi: “Có người niệm Phật cầu thoát khỏi sanh tử, nhưng lại có Bồ Tát vì bổn nguyện mà trở lại độ sanh, hai trường hợp này có gì khác nhau?”.

Theo ý tôi, nguyện lực của mỗi bên có khác. Xin hỏi, các vị đi học nguyện vọng có giống nhau không? - Ngài trả lời vấn đề thật là khéo

Giáo sư Lam: “Tu hành đạt đến trình độ nhất định nào đó rồi, đối với vấn đề vãng sanh Tây phương ’ có thể tự mình biết được không?”

Chỉ đến khi lâm chung mới biết được. Ai ai cũng có thể thành Phật, chỉ vì nghiệp cảm khác nhau nên trước – sau không giống nhau. Thân người khó có được, vì thế phải nổ lực tu hành. Địa ngục, súc sanh đều do mình tạo ra; thành Phật làm Tổ cũng tự mình mà được. Muốn thành Phật phải trải qua kiếp người, phải nắm lấy cơ hội mà tu hành.

Sư Y Quảng:

“Niệm danh hiệu Phật phải chăng cũng là ‘ chấp’?”

Niệm danh hiệu Phật không phải là ‘ chấp ’, vì có chú ý niệm danh hiệu Phật mới được chánh niệm. Nếu như niệm mà tán tâm hoặc tâm nghĩ đến danh lợi, thì đó mới gọi là ‘ chấp ’.

- Nhất mực phải niệm Phật, nhất mực phải niệm, - như vậy có phải là ‘ chấp ’ không?

Đó không phải là chấp mà là tinh tấn.

Sư Huệ Minh: “Có người nói niệm Phật bị ma phá, vì sao vậy?”

Ấy là do tâm tưởng nên mới sinh ma phá, không chú tâm thì mới thấy ma. …

Pháp sư Thường Ân:

- Khi niệm Phật nếu như tâm bị án loạn thì phải làm cách nào?

Chỉ có một cách duy nhất là tiếp tục niệm, tập trung hết tinh thần vào sáu chữ”Nam mô A Di Đà Phật “sẽ đối trị được.

Giáo sư Lam hỏi: “Ngài nghĩ thế nào về câu ‘ Đới nghiệp vãng sanh ’ ( mang nghiệp [ vẫn ] vãng sanh )?””Đới nghiệp bất năng vãng sanh”( mang nghiệp không thể vãng sanh). Câu Đới nghiệp vãng sanh”trong kinh điển không hàm ý nghĩa như người ta thường tưởng. Tuy ta có tâm nguyện vãng sanh về Thế giới Cực lạc, nhưng khi lâm chung nếu nghiệp lực lớn hơn niệm lực thì không thể vãng sanh, nếu nhờ nguyện lực mà ta được trở lại làm người, lại tiếp tục niệm Phật, chuyển kiếp như vậy nhiều lần, niệm cho dến khi nào niệm lực lớn hơn nghiệp lực thì sẽ được vãng sanh “.

Pháp sư Y Hằng hỏi: “Khi chuyển kiếp mà sanh vào gia đình Cơ Đốc giáo, không còn niệm Phật nữa thì sao?”

Không phải vậy, đến thời kỳ nhất định, nguyện lực của người ấy sẽ thúc đẩy họ niệm Phật, có chủng tử của nguyện lực ắt sẽ khiến họ niệm Phật.

Cô Thái Nguyệt Tú hỏi: “Có người tu hành rất tinh tấn nhưng lại chết vì trọng bệnh hoặc do tai biến, đối với vấn đề ấy Ngài thấy thế nào? Phải chăng vì định nghiệp khó chuyển? “

Đáp: “Có thể nói là định nghiệp khó chuyển, cũng có thể ấy là trả nghiệp theo tâm nguyện. Có người bảo: người tu hành như vậy, chả lẽ không vận dụng được sức tu hành để khắc phục nghiệp lực? Tôi có thể nói rằng có tu hành mới bị khổ nạn làm cho điêu đứng khổ sở, đó chính là công đức tu hành khiến cho nghiệp lực được giải quyết trong đời này”.

Hòa thượng nhấn mạnh cần phải nhất tâm niệm Phật.

Pháp sư Hoằng Ý hỏi: “Trong kinh A Di Đà có câu: Không thể thiếu thiện căn, phước đức, nhân duyên mà được sanh vào cõi ấy (Cực lạc). Sao Ngài cho rằng chỉ chuyên tâm niệm danh hiệu Phật thì có thể vãng sanh?”

- “Chỉ cần có đủ lòng tin, được như thế phước đức, nhân duyên nhất định có đủ. Vấn đề hiện tại là lòng tin của Ngài; xét cho cùng đó là thứ lòng tin nào? Là niềm tin chung chung chăng? là tin bằng cách niệm năm ba vạn danh hiệu Phật? là phó thác sinh mạng vào niềm tin? hay là niềm tin nhất tâm bất loạn, một niệm không khởi? Tự bản thân Ngài trang bị cho mình thứ tín tâm nào? Ngài hãy tự biết lấy, nhân duyên, phước đức có đầy đủ chưa?”

Rời khỏi chùa Thừa Thiên, ai nấy như có cảm giác là “lời đồn về Hòa thượng”và “Hòa thượng trong thực tế”không giống nhau hoàn toàn. Qua phong cách luận đàm của Người, quả là “biện tài vô ngại”, có thể thấy được mẫu mực của một bậc cao tăng. Điều này không những làm tăng thêm kiến thức cho chúng tôi mà còn khích lệ tín tâm của chúng tôi nữa.