Du Tâm An Lạc Đạo

6. Vãng Sanh Khó, Dễ

Phần này gồm hai ý: trước hết nói về hai chỗ hơn, kém. Sau là bàn vãng sanh khó, dễ.

6.1 Nói về hơn, kém: Khen chung về thật đức, có ai là kém. Vì cùng là pháp vương, cùng được xưng là Thiện Thệ, thân đủ vạn năng, đất đầy ắp các thứ tốt lành, chỉ vì hóa độ chúng sanh nên hoặc ở uế độ mả hoang đầy đồng, hoặc ngự cõi tịnh báu lạ đầy ắp. Nếu luận về nơi chốn, không đâu chẳng hơn, kém. Cung trời Đâu Suất nương hư không mà lập. Cực Lạc thế giới an trụ trên đất. Đấy chính là sự khác biệt giữa trời người. Nếu xét theo cõi này để luận cõi kia, thì trời, người hơn kém. Nếu xét về tịnh uế, thì Đâu Suất là uế giới, Cực Lạc là cõi tịnh.

Phân biệt cõi này và cõi kia về phần thô, có mười bốn điều sai khác, tức là: trời Đâu Suất cõi đất hẹp hòi, cũng là chốn nam nữ chung ở lẫn lộn. Cũng có hiện hành dục nhiễm, cũng có thối chuyển, thọ chỉ bốn ngàn năm, có kẻ giữa chừng chết yểu, thân lượng cũng vậy. Lại tam tánh tâm khởi, do bởi tâm ác hoặc đọa địa ngục. Lại ba thứ cảm thọ cùng khởi, lại có sáu trần cảnh khiến người phóng dật. Lại nam thì sanh từ gối cha, nữ sanh từ gối mẹ. Lại chỉ có bồ tát là thuyết pháp chủ, lại hoặc có vị được thánh quả, hoặc có kẻ chẳng được. Còn như cõi tây phương, trái hẳn với những tướng ấy. Nếu xét theo những nghĩa này, Tây phương tốt đẹp hơn quá nhiều.

6.2 Sau đây, luận về vãng sanh dễ, khó. Hoặc có thuyết bảo Tây phương dễ sanh, Đâu Suất khó sanh, vả có bảy điều sai biệt. Một, Cực Lạc là người: dễ sanh, Đâu Suất là trời: khó sanh. Hai, Cực Lạc chỉ trì giới thì được sanh, Đâu Suất tu đủ thập thiện mới được sanh. Ba, Cực Lạc cho đến mười niệm cũng vãng sanh, Đâu Suất phải tu đủ thí, giới mới sanh. Bốn, Tây phương trọn nhờ bốn mươi tám nguyện lớn của Phật A Di Đà để vãng sanh, Đâu Suất chỉ có thể nhờ vào tự lực vãng sanh. Năm, tây phương có các vị: Quán Âm bồ tát.. đến cõi này khuyên vãng sanh. Đâu Suất không có việc ấy. Sáu, Tây phương được các kinh luận trọn khen ngợi, khuyên tu. Đâu Suất chỉ được một kinh khen ngợi. Bảy, xưa nay các vị đại đức đa phần hướng về tây phương, hướng về Đâu Suất rất ít. Do những nghĩa này, Tây phương dễ vãng sanh, Đâu Suất khó được sanh lên.

Hoặc có thuyết cho rằng: Đâu Suất dễ sanh, Cực Lạc khó sanh. Vì sao như vậy? Biết là thiên cung cùng ở trong cõi này, chẳng luận đại, tiểu thừa, đều cùng tin tưởng, nên quyết định được vãng sanh. Chuẩn theo kinh Thượng Sanh (Di Lặc thượng sanh kinh) tứ chúng hành pháp sự lục độ, tám bộ nghe tên hoan hỉ, sám hối nghiệp ác, tu mười sự hạnh, hồi hướng nguyện sanh cõi ấy, hết thảy đều được. Còn Cực Lạc thế giới, chuẩn theo cái ý biệt thời mà pháp luận đã bàn rằng: Như nói nếu có kẻ nguyện sanh Cực Lạc thế giới liền được vãng sanh là ý nói biệt thời ², do mua bán từng đồng mà thành ngàn đồng. Nên kinh ấy (kinh Di Đà) bảo: ‘Chẳng phải do nhân duyên căn lành nhỏ nhoi mà được sanh cõi ấy’. Ngài Thiên Thân luận rằng: ‘Nữ nhân cùng căn khuyết, giống nhị thừa chẳng sanh’. Vả tướng bạch hào của đức Phật ấy như năm núi Tu Di, há hạng phàm phu thấy nổi tướng ấy. Các nghĩa chứng minh như vậy chẳng phải chỉ có một. Vì thế vạn kẻ nguyện sanh tây phương, chẳng một ai được sanh.

Hoặc có thuyết cho rằng: Cả hai thuyết nêu trên chẳng đạt lý. Phàm là vãng sanh dễ hay khó, một là tùy theo nhân duyên. Duyên là chư Phật, bồ tát đồng thể đại bi. Nhân là bốn chúng, chín phẩm nguyện hạnh đã khởi đồng thể với lòng bi. Tuy không lệ thuộc nơi người, nhưng do nghiệp của chúng sanh nên thành sai biệt. Nếu như nghiệp nhân chín mùi, có nguyện liền sanh, chẳng phải do vì cõi trời, hay cõi người mà khó vãng sanh. Cũng chẳng phải do tịnh uế nên có chướng ngại. Nếu nguyện hạnh đã khiếm khuyết, trước đã chẳng chơn thành, há do vì [cõi trời Đâu Suất] cùng trong một thế giới mà dễ sanh? Lại đem hóa thân Phật để tạm so sánh: Ngay trong thành Vương Xá, hơn ba ức nhà cùng ở trong một thành mà chẳng nghe đến tên Như Lai. Trong Na Lạc Già, chín mươi ức người ở riêng cách xa nhau vẫn thấy được ba tướng kim sắc của Như Lai. Vì thế, biết là chúng sanh khởi hạnh toàn là thuộc vào thắng duyên, nên có kẻ mất, kẻ chẳng mất. Hoặc có kẻ tự tánh thuộc nơi Di Đà, có kẻ vốn gắn bó với Từ Thị. Thuộc về vị nào, đắc đạo nơi vị ấy nhanh chóng. Cưỡng tu nơi vị mình chẳng thuộc, nhọc công vô ích. Vì thế người đầy tớ già nhà trưởng giả ³ thọ sự giáo hóa của ngài La Vân (La Hầu La). Ba vị thiên tử trời Phi Tưởng ngộ đạo nơi di thân (xá lợi của Phật). Nên nếu tâm nương vào đấng mình tôn kính, chăm gắng tu hạnh, vãng sanh sẽ dễ, chóng như khảy ngón tay. Sao phải lao nhao bàn luận dễ, khó?

Như người phát tâm quyết định vô ngại, sáu sự dễ thành. Chín phẩm chẳng phải khó tu. Tội nghiệp tuy nhiều, khác nào ánh mặt trời xua tan tăm tối. Đường đi tuy úng tắc, dùng ấn vua truyền lệnh liền khai thông. Chớ học kẻ khắc thuyền, giữ hạnh ôm cây ⁴, ngờ tướng lưỡi trùm cả tam thiên thế giới nói lời thành thực, tin vào một tấm lòng ngu tối của hạng ếch ngồi đáy giếng, há có phải là ‘tạng di yến thạch, nghi lự tùy châu’ ⁵, thật đáng buồn thương thay!

7. Giải Trừ Cật Vấn, Nghi Hoặc

Hỏi: Như luận Nhiếp Đại Thừa giải thích về biệt thời ý, có phải là chẳng hiểu lẽ ấy chăng?

Đáp: Điều được bàn trong luận ấy gồm cả ý biệt thời lẫn chẳng biệt thời. Nếu chỉ phát nguyện xuông, thì thành biệt thời. Nếu hạnh, nguyện kiêm tu, chẳng thành biệt thời. Nếu quả thật Thiên Thân bồ tát phán định hạnh mười niệm là biệt thời ý, cớ sao lại viết Vãng Sanh luận khuyên người vãng sanh?

Lại nữa, duyên do phát khởi Quán kinh là vì bà Vi Đề Hy sanh ra đứa con ngũ nghịch là A Xà Thế, bởi chán ngũ trược, nguyện sanh Cực Lạc, Phật liền vì bà giảng ba phước nghiệp, mười sáu quán môn, khuyên vô sanh vãng sanh. Cho đến thập ác, ngũ nghịch đều khuyên vãng sanh. [Bà Vi Đề Hy] đã là nhân vật chính khải thỉnh tịnh độ, thân sống trong ngũ trược, lại sanh nghịch tử, Phật bảo đều sanh. Tức là phàm phu hiện đang sống trong ngũ trược thảy đều được vãng sanh vậy.

Hỏi: Vi Đề Hy là đại bồ tát vì hóa độ chúng sanh hiện mang thân nữ, sanh ra nghịch tử, há có thật là loại phàm phu ư?

Đáp: Ví dù bà thật là bồ tát, hiện chịu thân nữ, hóa độ chúng sanh ắt cần phải ẩn cái năng lực thật, hiện đồng phàm phu, nhiếp hóa đồng loại. Tức là hiện cùng làm phàm phu, thân sống trong ngũ trược, thường biết dẫn dắt ngũ trược phàm phu vãng sanh Cực Lạc. Nhiếp Luận nói: ;Do chỉ phát nguyện là biệt thời ý’. Nên biết ba phước, mười sáu là quán môn, bảy ngày niệm Phật.. chẳng phải là biệt thời ý vậy.

Hỏi: Như luận Vãng Sanh chép: Nữ nhân cùng căn khuyết, nhị thừa chẳng sanh, cớ sao ba hạng: nữ nhân v.v.. ấy cũng được vãng sanh?

Đáp: Lý thật như vậy. Nếu vô chủng, thì quyết định vãng sanh. Nói chánh chủng là: một, trong cõi này, hoặc có chủng tánh nam tử, nữ nhân. Với nữ nhân chủng quyết định chiêu cảm nữ căn. Người này ví như tu hạnh tịnh độ cũng chẳng được vãng sanh, do trong tịnh độ chẳng có nữ nhân. Nếu đấy là định nghiệp, chẳng thể lại khuyên [vãng sanh] vì là nghiệp chướng vậy. Với mù, điếc.. khuyết căn cũng thế. Nếu có sám hối trừ đoạn thì chẳng bị thuộc vào loại ấy (loại có định nghiệp). Nhị thừa là gieo nhân nhị thừa, chẳng tin đại thừa, và mười phương tịnh độ, cũng chẳng được sanh. Chữ Chủng nói trong luận ấy (luận Vãng Sanh) là định nghiệp chủng.

Hỏi: Nếu vậy, vì sao Quán kinh dạy: thọ trì năm giới, liền sanh cõi kia. Nghe nói tứ đế, ngộ quả La Hán v.v..

Đáp: Đấy chẳng phải là kẻ ngu nơi pháp, tin có mười phương chư Phật và tịnh độ, phát nguyện vãng sanh. Nếu đã ngộ quả, Phật giảng cho kinh Pháp Hoa, liền hồi tâm hướng đại, như luận Trí Độ phán định.

Hỏi: Chúng sanh nghiệp ác thật nặng, chướng cả tịnh độ. Chẳng phải điều lành nhỏ trừ được, sao Quán kinh lại dạy: Lâm chung mười niệm liền được vãng sanh?

Đáp: Tâm là nghiệp chủ, là gốc thọ sanh. Cái tâm khi lâm chung ví như tròng mắt, hay dẫn hết thảy nghiệp. Nếu lâm chung tâm ác hay dẫn hết thảy ác nghiệp. Nếu là tâm lành, dẫn khởi hết thảy nghiệp lành. Như rồng cuộn thời mây nổi theo. Tâm nếu đi về tây, nghiệp liền đi theo.

Hỏi: Như mười niệm nói trong kinh Di Lặc sở vấn bảo là chẳng phải niệm của phàm phu, chẳng phải là tạp kiết sử niệm, nay chúng sanh đây, thể vốn là phàm phu, kiết sử chẳng đoạn, cớ sao niệm Phật mà được vãng sanh?

Đáp: Nếu nói ý kinh như vậy, chỉ mình đức Phật được sanh, ngoài ra không ai được sanh cả. Ngay cả bồ tát thập địa tâm riêng còn có hai thứ vô minh. Nay giải thích ý kinh ấy: phàm phu niệm là nếu chẳng phát tâm bồ đề, cầu ra khỏi tam giới làm Phật mà chỉ có niệm Phật cầu sanh không thôi, thì đó là phàm phu niệm, nên chẳng được sanh. Vì thế cần phải phát tâm bồ đề. Chẳng tạp kiết sử niệm là chỉ cần một lòng liên tục, quán tướng hảo của Phật, nếu miệng niệm Phật, tâm duyên theo ngũ dục, thì là cái niệm tạp kết vậy. Niệm Phật là tâm thuần tịnh, trái nghịch với kiết sử. Hoặc còn có ý nghĩa khác, xin xem ở phần trên.

Hỏi: Chúng sanh tội nghiệp, chất to như núi, làm sao chỉ mười niệm diệt ngay được ác nghiệp to lớn như thế. Dù cho niệm cả trăm ngàn vạn kiếp, còn là quá ít. Nếu chẳng diệt nổi ác nghiệp, làm sao vãng sanh tịnh độ được?

Đáp: Có ba nghĩa. Một là nếu lúc lâm chung chánh niệm hiện tiền, tâm ấy hay dẫn dắt nghiệp lành từ vô thỉ đến nay cùng với thiện nghiệp tạo trong đời này cùng hỗ trợ cho liền được vãng sanh. Hai là danh hiệu của chư Phật do vạn đức gộp thành, chỉ có một niệm niệm danh hiệu Phật, là trong một niệm đã niệm cả thảy vạn đức, liền diệt tội nghiệp. Ác nghiệp trở ngại sự vãng sanh, trừ tội có hề gì. Nên trong sự vãng sanh của hạ phẩm nói: ‘Do bởi xưng danh Phật, trong mỗi mỗi niệm trừ được tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử’. Ba là vô thỉ ác nghiệp, từ vọng tâm sanh. Công đức niệm Phật từ chơn tâm khởi. Chân tâm như mặt trời, vọng tâm như tối tăm. Như mặt trời vừa mọc, các tối đều trừ. Do ba nghĩa này, đến lúc lâm chung, mười niệm thành tựu thì quyết định vãng sanh.

Hỏi: Tịnh độ thắng diệu, là nơi đấng pháp vương ở. Liên hoa tạng chằng phải là chỗ đạt đến của phàm phu. Về lý, phàm đi nơi cõi phàm, thánh dạo nơi thánh trường, cớ đâu đến phiên phàm phu sanh được vào nơi mầu nhiệm ấy?

Đáp: Phàm phu thời chẳng được dạo nơi tịnh độ. Phật đã là pháp vương, sao lại vào trong ngũ trược? Tuy là pháp vương nhưng vì hóa độ chúng sanh, dạo trong ngũ trược. Tuy còn là phàm phu, nhưng bởi cúng dường Phật, sanh trong tịnh độ. Lại trong bốn mươi tám nguyện, trước nêu vì hết thảy phàm phu, sau mới kiêm cả tam thừa thánh nhân. Nên biết tông ý của tịnh độ vốn vì phàm phu, chỉ kiêm thêm thánh nhân thôi. Lại từ bậc thập giải trở đi, chẳng sợ sanh ác đạo, nên có thể nguyện sanh tịnh độ. Vì thế biết cái ý chỉ sâu thẳm của tịnh độ vốn là vì phàm phu, chẳng vì bồ tát.

Hỏi: Thân gặp thiện duyên, sẽ sanh chín phẩm, chợt thấy văn nghĩa, phẫn tâm mây lấp. Nếu có những kẻ ác, chẳng biết tu thiện, đã vào tam đồ, có phương tiện gì cứu vong linh họ để trừ nghiệp chướng, sanh cõi Cực Lạc hay chăng?

Đáp: Ngu tình khó thông, thánh giáo có thuật. Nên kinh Bất Không Quyến Sách Thần Biến Chơn Ngôn, quyển thứ hăm tám, trong phẩm Quán Đảnh Chơn Ngôn Thành Tựu chép:

Khi ấy, mười phương hết thảy cõi nước, hết thảy tam thế như lai, Tì Lô Giá Na như lai cùng lúc duỗi tay phải kết ấn vô úy, xoa đầu Thanh Tịnh Liên Hoa minh vương, cùng nói Bất Không Đại Quán Đảnh Quang chơn ngôn rằng:

Om, hà mộ già phế rô giả na, ma ha mẫu đà ra ma ni, bát đầu ma nhập phạ la, bả ra mạt đà dã hồng.

Nếu có chúng sanh hễ chỗ nào được nghe Đại Quán Đảnh Quang chơn ngôn này, hai, ba, hoặc bảy biến lọt qua tai, liền được trừ diệt hết thảy tội chướng. Nếu có chúng sanh tạo các tội: đủ thập ác, ngũ nghịch, tứ trọng nhiều như vi trần, đầy cả thế giới, thân hoại, mạng chung, đọa các ác đạo. Gia trì vào đất hay cát một trăm lẻ tám biến, trong rừng thi đá, rải lên hài cốt người chết, hoặc rải lên mồ, thảy đều rải lên thì người chết ấy hoặc trong địa ngục, hoặc trong ngạ quỉ, hoặc trong tu la, hoặc trong bàng sanh, do sức bổn nguyện chơn ngôn của Nhất Thiết Bất Không Như Lai, Bất Không Tì Lô Giá Na như lai, Đại Quán Đảnh Quang chơn ngôn gia trì vào cát, đất, ngay lập tức liền được quang minh chiếu thân, trừ các tội báo, bỏ thân chịu khổ, sanh về cõi nước Tây phương Cực Lạc, liên hoa hóa sanh cho đến bồ đề, chẳng đọa ác đạo’.

Kinh văn vẫn còn sờ sờ đó, xót thay! Tội nghiệp tự tạo khổ quả theo riết như bóng, đau đớn thay! Riêng mình gây, riêng mình chịu, không người cứu giúp. Nếu chẳng phải đấng đồng thể đại bi tự rộng dạy bí thuật, ai có thể xa mở cái khóa kín đáo thăng lên hoa đài. Về lý, tuy không do kẻ khác làm, mà mình tự hưởng, nhưng hữu duyên, khởi sức khó nghĩ bàn, thời biết là gặp cát có thần chú gia trì thì thành hữu duyên. Nếu chẳng dính cát, biết bao giờ thoát. Nếu thế thì bậc đại bi cũng vô phương, lưỡi dài chẳng tạp. Không hành, không tin, sau hối chẳng kịp. Còn như chẳng tin nhận, phụ bạc ân sâu, ngày chịu quả báo càng thêm lâu xa. Có kẻ thuận hành, tiếp hồn lên hoa sen, hiếu thuận liền lập, may gặp chơn ngôn, thoát khổ chẳng khó. Cả trăm quân tử ai chẳng phụng hành, rải cát trên mộ, còn về được cõi kia. Huống hồ là tụng chú vào áo mặc lên thân, nghe tiếng tụng chú liền được lãnh hội. []

Du Tâm An Lạc Đạo hết

(Phật lịch 2545, Bửu Quang tự đệ tử Như Hòa kính dịch xong ngày 28 tháng 05 năm 2001)

(1) Vô ký tâm: tâm không thiện không ác

(2) Biệt thời: Các nhà luận sư trước ngài Đạo Xước, Thiện Đạo, Nguyên Hiểu cho rằng: kẻ ác mười niệm vãng sanh là biệt thời ý. Tức là chẳng phải được vãng sanh ngay, chỉ là tạo nhân duyên vãng sanh cho đời tương lai. Vì chẳng vãng sanh ngay trong kiếp này nên gọi là biệt thời (thời khác).

(3) Xin xem kinh Quán Phật Tam Muội Hải, bà đầy tớ già nhà trưởng lão Cấp Cô Độc thù ghét Phật, chỉ có ngài La Hầu La hóa độ được bà.

(4) Xưa có kẻ đánh rơi gươm xuống sông, bèn khắc mạn thuyền làm dấu hòng kiếm được gươm. Có người thấy con thỏ va đầu vào cây mà chết, nên từ đấy cứ ngồi ôm cây chờ sẽ có con thỏ đâm đầu vào cây chết nữa. Ý nói: đừng làm chuyện viễn vông.

(5) Chưa rõ hai điển tích này nên đành giữ nguyên văn. Nhưng cứ theo văn cảnh mà đoán ắt là ám chỉ bỏ cái quý báu chạy theo cái tầm thường, ngờ cái chân thật vậy.