Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 3/3

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Thích Tuyên Hoá

Lăng Nghiêm Chú Sớ Lược Giảng

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

XÁ BA NOA

Dịch:

Ba câu dưới là kính lễ chú thuật thiên tiên thánh chúng, duy nguyện nhiếp ác thành thiện.

Thích:

Xá ba noa, còn đọc là bà xá bạt đề, có nghĩa là cõi trời Tha Hóa Tự Tại.

Tụng:

Tha Hóa Tự Tại diệu vô cùng,

Khoái lạc thao thao tối an ninh,

Đạm bạc thiểu tham ly chư dục

Tích đức tu thiện kiêm lập công.

(Cõi trời Tha Hóa Tự Tại vi diệu vô cùng,

Khoái lạc vô biên, an lành nhất,

Đạm bạc ít tham, lìa các dục,

Tích đức tu thiện và lập công.)

Giải:

Xá ba noa tức là cõi trời Tha Hóa Tự Tại, thiên nhân ở cõi trời này thọ sự vui sướng vi diệu thù thắng, có câu: không có các khổ, chỉ thọ sự vui (“vô hữu chúng khổ, đản thọ chư lạc” Kinh A Di Đà), cảnh giới bất khả tư nghì của cõi trời này thì vô cùng vô tận. Các chư thiên ở cõi trời này dùng thần thông biến hóa để trang nghiêm cung điện của mình. “Khoái lạc thao thao tối an ninh”: sự vui như nước thao thao cuồn cuồn trôi chảy không ngừng. Các thiên nhân trên cõi trời Tha Hóa Tự Tại bình an nhất, bom nguyên tử cũng không nổ đến được, bom khinh khí cũng không động đến được, ánh sáng chết cũng không chiếu đến được. Nhưng đó là ở trên cõi trời, không phải ở cõi người, phiền não gì cũng không có. “Đạm bạc thiểu tham ly chư dục”: thiên nhân ở cõi trời này không có vọng tưởng, rất thanh cao đạm bạc tri túc thiểu dục. Cái gì cũng không tham. Đã đoạn trừ năm điều căn bổn đọa địa ngục là tài, sắc, danh, thực, thùy. “Tích đức tu thiện kiêm lập công”: các vị trời này càng tích đức tu thiện lập công thì càng có thể tiến bộ, nhưng phần đông sanh lên cõi trời hưởng điều khoái lạc thì không dễ dàng tu đạo. Kinh cũng nói: “Phú quý học đạo khó!” (Phú quý tu đạo nan!). Chỗ này có thể nói sung sướng an lạc tu đạo khó. Khi người đang chịu cảnh khổ đau mới phát tâm Bồ đề, khi vui sướng, tự do tự tại thì còn tu cái gì. Có người làm vua thì không thể xuất gia, thật là thua một nước cờ, hỏng luôn cả ván. Thà không làm vua để được xuất gia, xuất gia còn hay hơn là làm vua.

YẾT RA HA

Thích:

Yết ra ha dịch là chúng sanh, nhiếp chung chư thiên, và chúng quyến thuộc.

Tụng:

Chư thiên quyến thuộc chủng phước nhân,

Đồng tu thiện đạo tác thắng thân,

Đương tri tư phi cứu cánh lạc,

Nhưng tu phát đại Bồ đề tâm.

(Quyến thuộc chư thiên trồng nhân phước lành,

Cùng tu thiện đạo, tạo nhân thù thắng,

Nên biết đây không phải là sự vui cứu cánh,

Cần phải phát đại tâm Bồ đề.)

Giải:

Yết ra ha dịch là chúng sanh, nhưng đây không phải là chúng sanh ở cõi người, mà là quyến thuộc của chư thiên ở cõi trời, cho nên nói “Chư thiên quyến thuộc chủng phước nhân”: thiên nhân đều do kiếp trước vun trồng phước đức mà sanh lên cõi trời, như cúng dường bậc xuất gia, hoặc lễ bái Tam bảo. Tại sao chúng ta không có phước, vì kiếp trước không gieo trồng phước đức, xem tiền như mạng sống, xả bỏ không được, thường cảm thấy bố thí cho người mình phải chịu thiệt thòi, còn nếu người bố thí cho ta đương nhiên là tốt nhất, còn mình lại không chịu bố thí. Nhưng mà những quyến thuộc chư thiên này đều gieo trồng phước đức. “Đồng tu thiện đạo tác thắng thân”: trước kia ở cõi người cùng tu thiện đạo, cùng tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, thiền định, tu chứng đắc đại trí huệ, cho nên hôm nay làm quyến thuộc thù thắng. “Đương tri tư phi cứu cánh lạc”: chúng ta nên biết sự vui sướng trên cõi trời không phải là cứu cánh. Sự vui sướng cứu cánh chỉ có thành Phật, liễu thoát sanh tử, được cứu cánh Niết bàn mới là sự vui sướng chân chánh. “Nhưng tu phát đại Bồ đề tâm”: muốn được sự vui sướng cứu cánh chân chánh thì cần phải phát đại Bồ đề tâm, tinh tấn tu hành Bồ tát đạo, sau đó mới có thể viên mãn vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đó mới là sự an lạc cứu cánh.

TA HA TA RA MA THA NẨM

Thích:

Ta ha ta ra dịch là đại thiên nhẫn giới. Ma tha nẩm, Đại Trí Độ Luận là ma dật xá nẩm, dịch là người, Pháp Uyển Châu Lâm nói: nhân (người) có nghĩa là nhẫn. Câu này bao gồm chung tất cả thiên tiên nhân trong ba ngàn cõi, hết thảy thánh phàm đều quy mệnh kính lễ.

Tụng:

Tam thiên đại thiên chư thiên tiên,

Nhẫn nhục tinh tấn tu đạo kiền,

Nhược thánh nhược phàm giai quy kính,

Cống cao ngã mạn tận trừ dật.

(Chư thiên tiên trong ba ngàn cõi,

Nhẫn nhục tinh tấn tu đạo kiền thành, </em

Cả thánh lẫn phàm đều quy kính, </em

Cống cao ngã mạn phải tiêu trừ.)

Giải:

Ta ha ta ra dịch là đại thiên nhẫn giới, tức là ba ngàn cõi đại thiên thế giới kham nhẫn này. “Tam thiên đại thiên chư thiên tiên”: tất cả tiên thiên đều bao gồm ở trong ba ngàn cõi đại thiên thế giới. “Nhẫn nhục tinh tấn tu đạo kiền”: các vị tiên thiên này trước kia tu hành là tu nhẫn nhục, tinh tấn, sự tu đạo rất kiền thành, “Nhược thánh nhược phàm giai quy kính”: thiên nhân có người là bậc thánh, có người là phàm phu, chúng ta đều cung kính đối với họ. Tại sao vậy? “Cống cao ngã mạn tận trừ dật”: tu đạo, điều không nên làm nhất là lòng cống cao ngã mạn, cảm thấy mình là giỏi hơn người, thái độ kiêu mạn này nhất định phải trừ bỏ. Cho nên chúng ta tuy đã xuất gia, làm bậc mô phạm của trời người, điều quan trọng khẩn thiết là không nên có tâm cống cao ngã mạn, phải tận trừ lòng cống cao ngã mạn, nếu nuôi dưỡng tâm cống cao ngã mạn thì không dễ tu hành.

NAM MÔ BẠT RA HA MA NI

Dịch:

Quy mệnh Đại Phạm Thiên chúng.

Thích:

Kinh Đà Ra Ni Tập nói: Ma Ni Bạt Đà Thiên Vương thuyết chú, đây nói hảo ly cấu, cũng gọi là Bà la môn. Mao ni, dịch là ly dục, tịnh hạnh, âm nghĩa Phạm Ca di, có nghĩa là tịnh thân, là Đại Phạm Thiên. Kinh Pháp Hoa nói: Chủ thế giới ta bà là Phạm Thiên Vương. Kinh Mật Tích nói: Đức Phật thọ ký Loa Kế Phạm Vương, hiệu là Thanh Tịnh Quang Minh Phật.

Tụng:

Ly cấu thanh tịnh đại phạm thiên,

Uy đức lẫm lẫm thậm trang nghiêm,

Bà la môn giáo vi tông chủ,

Thiểu dục tri túc tự an nhiên.

(Đại Phạm thiên ly cấu thanh tịnh,

Uy đức lẫm liệt vô cùng trang nghiêm,

Là tông chủ Bà la môn giáo,

Thiểu dục tri túc an nhiên tự tại)

Giải:

Câu này là quy kính đảnh lễ Đại Phạm Thiên Vương và Đại Phạm Thiên Chúng. “Ly cấu thanh tịnh đại phạm thiên”: Đại Phạm Thiên Chúng dịch là “hảo ly cấu”, lìa bỏ tất cả ô nhiễm, tu thanh tịnh phạm hạnh. “Uy đức lẫm lẫm thậm trang nghiêm”: vì các Ngài giữ gìn thanh tịnh phạm hạnh, trì giới luật thì có uy đức lẫm liệt, rất trang nghiêm, rất tự tại. “Bà la môn giáo vi tông chủ”: Đại Phạm Thiên Vương là giáo chủ của Bà la môn giáo. “Thiểu dục tri túc tự an nhiên”: các vị Đại Phạm Thiên Vương thường thiểu dục tri túc, không tham không cầu bất cứ thứ gì, cho nên nói tri túc thường lạc, các Ngài lúc nào cũng an lạc, không có phiền não.

Chú Lăng Nghiêm bắt đầu từ câu thứ nhất “Nam mô tát đát tha tô già đa da” đến “Nam mô nhân đà ra da” có 29 câu. 29 câu này là người tu học đạo chúng ta nên quy mệnh đảnh lễ tất cả chư Phật, Bồ tát, A la hán, thánh chúng, thiên tiên v.v… Hai mươi chín câu chú này vừa niệm lên thì sẽ hiện ra một cảnh giới, cảnh giới này vốn có thể nói là thật, cũng có thể nói là huyễn. Tại sao vậy? Với thiên ma ngoại đạo nhìn thấy cảnh giới này thì thật, người tu đạo thì biết đó đều là cảnh giới do cảm ứng của chú hiện ra, không phải là của mình, là sức mạnh của tam muội, là sức mạnh của chú, cho nên cũng có thể nói là huyễn. Khi tụng trì 29 câu chú này thì hiện ra cảnh giới như sau: chung quanh thân của hành giả, bốn phương tám hướng đều có rất nhiều hoa sen đỏ đến ủng hộ, cho nên nói “ngàn đóa sen hồng gia hộ thân”, như sự thành tâm của quý vị đầy đủ hoặc là càng nhiều thì không chỉ có một ngàn đóa. “Ngồi ngựa con cưỡi Kỳ lân đen”, lúc đó chỗ ngồi không phải là máy bay, không phải là xe lửa, cũng không phải là xe hơi mà là kỳ lân màu đen, vì có tướng uy đức hiện ra. Yêu ma quỷ quái vừa nhìn thấy thì lập tức chạy xa. Đương thời ở đời Tống, Hòa thượng Tế Công thường dùng đoạn chú này để giáng phục thiên ma, nhiếp phục ngoại đạo, rất linh nghiệm cảm ứng. Vì thế chúng ta nay học chú Lăng Nghiêm cần phải biết ích dụng của chú. Đoạn chú Lăng Nghiêm này là một pháp môn khuất phục, quý vị vừa trì tụng chú này thì bàng môn ngoại đạo, ma quỷ tà thần, đều không dám tác quái làm bậy mà ngoan ngoãn nghe theo.

NAM MÔ NHÂN ĐÀ RA DA

Dịch:

Quy mệnh Đế Thích thiên chủ.

Thích:

Du già hộ ma nghi nói: Ấn nại ra da, dịch là Đế thích thiên. Hoa Nghiêm sớ, lược nói: Thích đề hoàn nhân; nói rõ là: Thích Ca có nghĩa là Năng, Đề hoàn có nghĩa là thiên, Nhân đà ra có nghĩa là chủ. Nuôi dưỡng, khuyến khích điều thiện lành, có thể làm thiên chủ (chúa trời, vua cõi trời) vậy. Đại văn sớ nói: Thiên đế có tám trăm tên. Một là Nhân Đà Ra, có nghĩa là tôn trọng; Tam Thập Tam Thiên, cùng tôn trọng, là vua cõi trời Đao lợi. Kinh Anh Lạc Đức Phật thọ ký cho thành Chánh giác, hiệu là Vô Trước Tôn.

Tụng:

Thiên chủ chân thần nhân đà ra,

Vị thực thí quyền đại Bồ tát,

Tích thiện tu phước hành lục độ

Thích phạm thánh chúng tôn trọng tha.

(Thiên chủ, chân thần, nhân đà ra,

Vì thực thí quyền bậc đại Bồ tát,

Tích thiện tu phước hành lục độ,

Chư thiên, Phạm thiên, thánh chúng đều tôn trọng Ngài.)

Giải:

Câu này là nói chúng ta phải quy y Thiên chủ, quy y Chân thần. Trên trời có thiên chủ, cõi người có nhân chủ, cõi đất có địa chủ, trời đất người đều có chủ. Ở tỉnh Quảng Đông Trung Hoa có phong tục mỗi nhà đều cúng thờ địa chủ, tức thần đất ở ngoài cửa. Ở Trung Hoa có thần Xã tắc, thổ địa thành hoàng, thổ địa là dương trong âm, quản lý thổ địa tức là quản việc ở âm gian, âm gian là thế giới quỷ, dương gian là thế giới người, thế giới quỷ thì thuộc âm, nhưng thần thổ địa quản quỷ tức là dương trong âm. Cho nên nói: mười người nói anh ta tốt, sau khi chết bèn làm thần thổ địa, khi còn sanh tiền mọi người cảm thấy người ấy rất tốt, nhân phẩm rất tốt, không hại người lợi mình, cũng không làm việc ngang ngược, rất lương thiện, vì thế mọi người đều nói người đó tốt, sau khi chết bèn làm dương trong âm, không thọ tội, làm thần thổ địa. Thần thổ địa giống như quận trưởng, thành hoàng giống như tỉnh trưởng. Đất có địa chủ, người cũng có nhân chủ, tức là làm quan, người thì nửa âm nửa dương, cho nên làm quan cũng là nửa âm nửa dương, hoặc là có thể nói âm trong dương, vì có một vài tham quan ô lại, hiếp ức dân chúng làm những việc xấu, không làm việc tốt, vốn là nửa âm nửa dương, biến thành hoàn toàn âm. Đây là nói chủ của cõi người tức là Hoàng đế, nay có rất nhiều quốc gia vẫn có Hoàng đế như Tây Ban Nha, quốc vương Iran Ba Lặc Duy (Pahlavi) tiền rất nhiều nhưng không có chỗ ở, tôi thấy ông ta tốt nhất nên dọn lên mặt trăng ở, nơi đó không có ai có thể bắt được ông ta. Địa chủ là vì kiếp trước làm việc tốt, nhân chủ là vì mọi người ủng hộ người đó làm Hoàng đế, hoặc làm Tổng thống, thiên chủ trên trời thì như thế nào? Không phải bầu cử tuyển chọn mà là quả báo của nghiệp hoặc hiện ra. Trong vô lượng kiếp trước có một cô gái thường đi đây đi kia làm thuê cho người. Một hôm cô ta nhìn thấy trong chùa có một tượng Phật, vàng thếp bên ngoài đã bay màu, chùa cũng sụp đổ điêu tàn, vì thế trong tâm rất bất nhẫn, trở về bèn cùng với 32 cô gái khác, cùng đi hóa duyên, cùng nhau tu bổ lại chùa. Do công đức đề xướng tu bổ chùa, mạ vàng tượng Phật, sau khi mệnh chung cô gái này được sanh lên cõi trời Đao Lợi, do thiện nghiệp cảm ứng bèn làm thiên chủ, tức người thường nói là chân thần. Cõi trời Đao Lợi này bốn phía Đông Tây Nam Bắc mỗi hướng có tám cõi trời, cộng là 32 cõi trời, thêm cõi trời trung ương là 33 cõi trời, cô gái ấy làm thiên chủ 33 cõi trời, cũng tức là Chân Thần mà Gia Tô giáo, Thiên Chúa giáo sùng bái, chủ tể vạn vật. Vì Ngài làm thiên chủ ở cõi trời, cho nên nhân chủ ở cõi người, địa chủ ở cõi đất cũng thuộc sự quản lý của Ngài, Ngài làm Vua ba cõi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, gọi là Năng thiên chủ, có 108 tên, Nhân đà ra chỉ là một trong những tên đó, Nhân đà ra dịch là tôn trọng, vì trời người cùng tôn trọng. Cho nên xây dựng chùa, sơn son thếp vàng tượng Phật đều có công đức.

Hai mươi chín câu chú này là trừ khử thiên ma quỷ quái, tuy là như thế nhưng quý vị là người có tu hành, có đạo đức trì tụng chú này mới linh nghiệm. Nếu quý vị không có tu hành, không có đạo đức thì dù chú có linh nghiệm mấy đi nữa tụng cũng không chắc chắn có linh nghiệm. Vì quý vị không tu hành, không có đức hạnh, chúng thần không có nghe chú của quý vị, không nghe lời kêu gọi của quý vị, không có y giáo phụng hành. Mọi người đều biết Vạn Phật Thành trước đây mấy năm bắt đầu tụng 29 câu chú này, chính là vì để thanh tịnh pháp giới của chúng ta, thanh tịnh cõi đất mấy trăm dặm vuông chung quanh đạo trường này. Lúc đó tôi bảo các quý vị tụng, các quý vị cũng không biết lý do là gì. Nhưng tụng chú không cần phải biết nó có sức mạnh gì, biết rồi tâm lại không chuyên nhất, không biết mới là vi diệu, biết rồi thì không còn gì vi diệu nữa. Vi diệu tức là không thể nghĩ bàn, có thể nghĩ bàn thì không còn vi diệu nữa, cho nên tại sao chú không giải thích, tức là để giữ gìn cái vi diệu này. Nếu quý vị biết thì không còn vi diệu nữa. Nhưng khi quý vị tụng chú biết được sức mạnh không thể nghĩ bàn của chú, cũng giống như ăn cơm chúng ta biết được sức mạnh của nó, sức mạnh này làm cho chúng ta không đói, bất kể nó ngon hay dở, tiêu hóa hay không tiêu hóa, mặc y phục cũng như vậy, tụng chú cũng như vậy.

Nhân đà ra là một trong 108 tên của trời Đế Thích, trong Kinh Di Đà gọi trời Đế Thích là Thích Đề Hoàn Nhân. Thích dịch là Năng, Đề Hoàn dịch là Thiên, Nhân tức Nhân đà ra da, dịch là Chủ, tức là Năng Thiên Chủ, có năng lực làm chủ (vua, chúa) của cõi trời. Giáo đồ Thiên Chúa giáo nghe đoạn này sẽ nói thiên chủ mà chúng ta tin không phải là thiên chủ. Vậy là thiên chủ nào? Nếu không phải là thiên chủ này, vậy thì có hai thiên chủ, chỗ chúng ta có một thiên chủ, chỗ họ cũng có một thiên chủ, trong đó sẽ có một thiên chủ thật, một thiên chủ giả! Rốt cuộc thiên chủ nào là thật? Quý vị nói thiên chủ của quý vị mới là thật, tôi cho rằng thiên chủ của tôi mới là thật. Thật là sai lầm! Làm gì có thật, có giả, quý vị cũng chưa thấy được thiên chủ, tôi cũng chưa thấy qua thiên chủ, kiện cáo làm cái gì! Sự thật giả của thiên chủ không cần thiết bình luận, nếu Ngài không thật, quý vị nói là thật, thì cũng không thể làm cho Ngài thành thật, nếu Ngài không phải giả, quý vị nói Ngài là giả, cũng không thể biến Ngài thành giả. Người tùy tiện nói, dùng tư tưởng ngôn ngữ để hình dung thiên chủ, làm sao có thể biết được thiên chủ? Cứ mãi nói những điều thật giả của thiên chủ, nói tới nói lui, thiên chủ trên trời sẽ cười ha ha… nói con nít chúng bây thật là mê lầm. Quý vị nói với tín đồ Thiên Chúa giáo Thích Đề Hoàn Nhân là thiên chủ, họ nói không phải, vì thiên chủ của họ là vạn năng. Quý vị làm sao biết được Thích Đề Hoàn Nhân không phải là vạn năng! Đây tức là tướng điên đảo của chúng sanh, tin Phật bèn giúp Phật tranh luận, tin thiên chủ bèn giúp thiên chủ tranh luận: “Thiên chúa của tôi là thật, là chánh, thiên chúa của quý vị là giả, là mạo nhận”. Sự chấp trước của chúng sanh chính là như thế, cho nên Thiên chủ, Chân thần kỳ thực tức là Nhân đà ra, Nhân đà ra tức là chủ, chủ tức là chủ, có cái gì là giả hay thật!

“Vi thực thí quyền đại Bồ tát”: thiên chủ cũng tức là người hành Bồ tát đạo. Ngài vì Phật pháp chân thực thực hành quyền pháp, dạy quý vị tin thiên chủ, tin Ky Tô, tin thần thổ địa, tin thiên hoàng, đó chỉ là dẫn dụ quý vị từng bước từng bước đi trên con đường lớn, đó gọi là nhân thực thí quyền, vì sự chân thực, trước dạy quý vị một phương pháp quyền biến, dạy quý vị tu hành, đó là đại Bồ tát. Thiên chủ kiếp trước đã từng tích thiện, tu phước, hành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ. “Thích phạm thánh chúng tôn trọng tha”: tất cả chư thiên, đại phạm thiên vương đều tôn trọng Ngài. Mọi người không nên tin thiên chủ, bèn mê thiên chủ, tin Phật bèn mê Phật, vì thiên chủ vì Phật mà sanh ra tranh chấp kiện cáo.

[1] Xem Kinh Lăng Nghiêm

[2] “dữ vạn vật đồng thể, hư không vi nhất, mạt dữ vô lượng vô biên chi pháp giới tánh vi nhất, nhân thử thoát bất xuất luân hồi, chấp trước mạt phá cố, thần thông tái đại biên thị hữu cá ngã tướng, ngã chấp”

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.