Đại Ý Tám Giáo Của Thiên Thai

KHEN NGỢI CHÂN DUNG GIÁO CHỦ

BẢO VÂN THÔNG CÔNG Trụ ở dã đường núi A-dục vương.

Tất cả cung kính đảnh lễ.

Mở cửa đại thiên, biết được mặt mũi hư không, chẳng dung chứa chánh chúc, tạm nhìn bên cạnh. Đúng lúc hoa Ưu-đàm nở, hương ngát muôn dặm như chiêm-bặc, dùng dây cắt đứt các dòng. Cuộn sóng lớn trong biển học, dùng mắt pháp thấu suốt, quay hai vầng nhật nguyệt, thấy được tánh pháp giới, vào cửa Loa Khê. Biết được điều này, gặp trâu trắng nhưng khó điều khiển, vàng rồng chảy nhưng dễ mê mờ. Mở cửa bí mật ba Quán, nắm được sự rộng hẹp của phàm thánh. Đỉnh núi Thông huyền vì sao cao ngất, biển cả gió mát rộng thênh thang.

Khen ngợi chân dung Pháp sư Thông Công Thỉ Tổ Bảo Vân.

Tỳ-kheo Am Trúc ở Hồ nam, Khả quan đảnh lễ.

Than ôi! Tất cả mọi người đều là quê hương. Mây lạnh tan tiếng sấm, cây khô mùa xuân đâm chồi, quyết định được nguyện lực, lại trở về quy mạng, thân sau của Thiên Thai.

SỚ KÎ PHÁP SƯ THÔNG KHAI SƠN BẢO VÂN Đạo nhân Thảo Am.

Lại nữa, đạo không có xưa và nay, người học kế thừa tông, một giọt phân chia nhiều dòng, ngàn xe cùng vết, công huân chẳng lớn, trung hưng tự biết có cội nguồn, trao nhận phi thường. Chánh giáo mở mang truyền bá từ Thầy trò, trước tiên tiếp nối dòng chánh pháp trí, Từ SỐ 1937 - GHI CHÉP VỀ GIÁO VÀ HẠNH CỦA TÔN GIẢ TỨ MINH, Quyển 7 3 Vân phát sinh trong khoảng đó. Khâm phục kính ngưỡng đạo đức, hình dung như còn sống, cung kính, Đại Tôn giả Bảo Vân truyền trì giáo quán phái ở núi Thiên Thai, ánh lửa sáng đảnh Linh Thứu, chia thành ngọn đèn sáng bất tận, mưa pháp rơi chẳng thiếu phương nào, bủa thân hình khắp các nơi, giáo hóa tông tích như thần châu, chân từ ẩn thân chốn diệu đức, như huyễn ứng hình Tỳ-kheo. Lan tỏa hương thơm như nước vọt. Một nhà đạt được giáo sáng tỏa lại khắp cả Đô Giang. Hai Ngài mở mang sáng rỡ lông trắng tướng lạ. Đàn-na truyền bá ở già-lam. Ô Thạch phương khác tháp tranh nhau phân chia xá-lợi, chúng ta thì được gặp sự giáo hóa cao quý, được thấy tháp giống như hình dung, nhưng cùng nhau siêng năng, đồ chúng ta tăng thêm lo buồn. Nay thì Mạnh Đông giới hầu, ngày húy kî đến đây, lòng thành tạm đủ đối với quả cây không ít, trình bày chút ít với người xa. Phục nguyện xong, ta dâng cúng Tổ ta có sai không? Chỉ dạy dung nghi ta có đến không. Nương vào duyên mầu nhiệm này, cảm được khí trung hòa, thì khiến cho dần được an khang muôn vật thuần hòa mùa màng sung túc. Thượng vị đề hồ khắp nơi đều rót vào tâm. Trâu trắng xe lớn thì người tô thêm cốt lõi. Một nhà khiến vết xe bốn biển đồng tôn, tình và vô tình đều trở về bí tạng, nhưng tôi không đạt đến mặc tình làm lễ quy y, kính cẩn soạn sớ.

SỚ TRAI KÎ TÔN GIẢ BẢO VÂN TỔ SƯ HỒ NAM Lại nữa, nguồn pháp từ lâu xa, chảy vào cõi nước nhiều như số giọt nước biển mặt trời trí tuệ mới lên, ánh sáng mây báu tô điểm thêm. Quần cơ phát sáng, ánh đạo này nghiêm trang đến giờ Thìn thị hiện nhập diệt, cung kính như còn sống, cúi mong, đại Pháp sư Tôn giả Bảo Vân trung hưng giáo quán, ứng thân ở Nhật Bản. Sơn gia theo lệnh đời nhìn tất cả mọi người đều đồng quê hương rộng lớn không ở bên ngoài.

Xuất hiện hai cao đệ đều ở vị Thập địa, du hóa hơn một nhẫn, sớ phái chánh ở Loa Khê. Chân tông tản mác ở Tượng Phiến. Chúng ta kính mến cao xa, hướng về chốn mờ mịt. Ngọc phàm ngang dọc, đáng tiếc không cùng đương thời nghe chúng ni lễ bái, hổ thẹn ngày nay lạm dụng nhận con cháu. Sau này dựa vào bằng chứng tin sâu, quan sát phát triển lòng từ, cúi xin ánh vô sinh trí sáng mãi như xưa, thường trụ Diệu Hoa càng sáng đẹp đời sau, tất cả rỗng sáng đến mạt học, đồng đến viên thừa, kính cẩn đề sớ (xưa là Vân Phong không phải là cõi Thiền), giáo quán Thiên Thai rộng lớn, Thiền sư Đại Pháp Nhãn ở Thanh Lương cũng học giáo ở đó. Bấy giờ Bảo Vân Thông Công từng giảng ở nơi ấy, Tứ Minh, Từ Vân đều là Thánh chúng, thuyết này thấy trong bia đá ở BỘ CHƯ TÔNG 10 Vân Phong, còn Ngọc Phàm Phong nay là núi A-dục vương).

PHÁP SƯ TỨ MINH HỌC VỚI TÔN GIẢ BẢO VÂN Pháp Trí tổ ta mở mang Đại giáo hưng thạnh. Năm hai mươi tuổi tham học với Pháp sư Bảo Vân, khi vào pháp hội mới ba ngày, Toa Nguyên nói với Sư: “Pháp giới sẵn có thứ lớp, ông phải nghiên cứu điều này”.

- Thế nào là pháp giới?

- Tướng chung của pháp môn là viên dung không ngăn ngại. - Đã viên dung không ngăn ngại, vì sao nói có thứ lớp?

Tọa Nguyên không đáp được. Sư ở được một tháng thì giảng Tâm Kinh, mọi người nghe đều kinh ngạc. Đến hai năm sau, người cha chợt nằm mộng, thấy Sư quỳ trước Thông Công, Thông cầm bình nước rót vào miệng Sư, từ đây gia phong giáo quán đều thấu suốt, thay Thông giảng kinh. Chỉ trong mấy năm, Thông Công tịch. Sư lại nằm mộng, thấy mình choàng tay qua đầu Thông nắm tay trái đi khắp vũ trụ và tự nói: “Hai giấc mộng là sơ biểu thọ học truyền bá, giấc mộng thứ hai là nắm vững được chủng trí”. Sau này sư dời về Càn Phù ở, bốn năm sau có người thỉnh về Hồ Nam.

SÁM CHỦ TỪ VÂN HỌC VỚI TRỤ TRÌ BẢO VÂN Pháp sư Từ Vân người Minh Hải ở Đài Châu, vào núi Đông Tịch tu, đến khi làm tăng, thì vào Quốc Thanh đứng trước tượng Phổ Hiền đốt ngón tay, nguyện học giáo quán Thiên Thai và từ từ vác va ly đến ở Bảo Vân, giữa đường chợt nằm mộng thấy có vị tăng tự nói: “Ta là Hòa thượng Văn-thù” và bảo Sư đến đảnh lễ Thông Công. Sư chợt tỉnh giấc và biết vị tăng trong mộng chính là Thông Công. Từ đó Sư kính phục và chịu học đạo, mãi đến khi Thông Công mất mới trở về Thiên Thai. Khi đổi niên hiệu là Thuần Hóa, lúc này Sư hai mươi tám tuổi, chúng thỉnh Sư đến ở Bảo Vân mười hai năm, sư giảng bốn bộ kinh lớn. Niên hiệu Hàm Bình thứ năm, sư về lại Đông sơn, cuối cùng Sư về Thiên trúc mở mang giáo pháp rộng lớn và ở ẩn trọn đời. Khi Sư ở Bảo Vân còn để lại bốn điều linh hiển:

- Khi sư đang giảng kinh ở Bảo Vân, một hôm chợt có người họ Thí mang thai lừa đến phủ phục dưới tòa, nghe pháp xong ra đi, mãi đến bốn mươi ngày sau sinh xong mới đến nghe. Quả thật là lừa nhưng có ý người, nên mới có khả năng nghe pháp, đây không phải điều lạ hay sao? SỐ 1937 - GHI CHÉP VỀ GIÁO VÀ HẠNH CỦA TÔN GIẢ TỨ MINH, Quyển 7 - Sư ở Bảo Vân có xây dựng hội Tịnh độ, soạn Thệ Sinh Tây Phương Ký, làm thơ Tam-muội niệm Phật, soạn văn thơ rằng: Niệm Phật Tam-muội bước lên diệu đạo của các Thánh đều trình bày sự nghiêm khắc của dòng pháp, đâu không do đây? Khi xưa ngài Tuệ Viễn giáo hóa tìm các bậc Hiền đều làm thơ Tam-muội niệm Phật, ngài Tuệ Viễn soạn lời tựa. Năm Bính Thân, niên hiệu Hoàng Tống, hội Tuân Thức trăm người khách cao thượng của Tứ Minh. Giữa hai mùa xuân và thu một ngày một đêm tụ hội ở giảng đường Bảo Vân, thường nghĩ đến giác hạnh vô lượng. Hán Ngụy kinh Nhâm Dần, đã bỏ Đông Sơn chọn Thiên Thai, đáng tiếc không nói lại, đến đời Tấn bậc hiền làm thơ, ghi đề trên đá để truyền lại cho đời sau.

- Sư ở Bảo Vân từ khi may mắn được bài tán sâu xa về Quán Âm và kêu thợ tạo tượng Đại bi bằng chiên-đàn. Tượng làm xong bị gãy một tay cầm nhành dương, sư hoảng sợ tự mình gắn vào, không để keo vào mà vẫn liên như cũ, liền soạn một trăm mười bốn bài văn phát nguyện, ghi sơ lược: Tháng tư năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hàm Bình năm thứ hai, Sa-môn Tuân Thức ở Tứ Minh khắc tượng, sợ người sau không biết nên tự tay đề bài ký: “Khắc tướng mạo như mặt trăng thanh tịnh lặng lẽ, tu thanh tịnh phải nhờ hình tướng tài vật. Tượng dựng xong trong nhà Đại pháp, mời hơn một trăm vị tăng, thực hành kinh Pháp Hoa mà chứng được điều này”.

Niên hiệu Hàm Bình năm thứ ba ở Tứ Minh bị hạn hán, người trong quận dùng phương pháp cầu mưa. Sư nguyện xin Tam-muội Quán Âm thầm hẹn, nếu ba ngày nữa không mưa, thì Sư tự thiêu, đúng như lời hẹn, quả nhiên trời mưa to. Quận Thú Tô cho điều lạ và rất kính phục

Ngài, liền đề trên đá làm bài ký. PHÁ SƯ MINH TRÍ TRỤ TRÌ CHÙA BẢO VÂN Triều Thuyết làm bài ký về hành nghiệp của sư: Minh Trí người ở huyện Ngân, vào niên hiệu Nguyên Hựu trụ ở Diên Khánh. Một hôm Sư từ giã ra đi, dù cố giữ cũng không lưu lại được. Vả lại, sư còn nói:

“Đợi tôi sáu mươi năm sau sẽ trở lại”. Từ đây Sư ẩn học trong núi, chúng bèn kéo đến đông, trong hội thiếu tăng làm chức sự, lại không thể bỏ được, Thái Thủ đích thân thỉnh Sư ra ở Bảo Vân, đúng là đạo tràng Thông Công Tổ sư. Bấy giờ Bảo Vân bị sụp đổ không còn một cây cột. Sư muốn làm cái mới và đều nói: “Ngày trước sư nói làm hưng thạnh chỗ ở của Tổ ba đời, nay lại hưng thạnh thất tổ đời thứ tư này, ai nói Tượng pháp, Mạt pháp ư? Trước đó Sư nhặt được trong bụng thần BỘ CHƯ TÔNG 10 Già-lam một bài văn phát nguyện: Một trăm năm sau có Bồ-tát nhục thân trùng hưng ở đất này”. Sư lại lui về cất am ở núi Bạch Vân bốn năm, ngày nào cũng giảng. Thái Thú lại bảo Sư đến ở Diên Khánh, sư từ chối không được, lúc này Sư đã sáu mươi tuổi, quả nhiên đúng với lời hứa trước.

Sử Thái sư thỉnh Giảng sư Oánh soạn sớ khi ở Bảo Vân. Lại nữa, khi xưa Bảo Vân có một đệ tử lớn. Như ngựa con xuất hiện ở bờ vực trũng. Huân tập chánh tri kiến ở Thiên Thai, như mộc lan xanh non hơn các loài cỏ tiêu, ngải cứu, đảm đương lặng lẽ đến tận mé đời sau. Biết A-sư khó truyền trao, cung duy, gần đây có lệnh giảng sư Oánh Công đã dùng tâm truyền, không bị trần lụy, mưa hoa trùm khắp, đích thân ra nấu ở lò vàng. Tóc hạc my sương, người học đạo nhờ vào năm cuối. Sớm hương tối lửa Cư sĩ chỉ thành tâm hoa phong, chúng đã quy y, cư sĩ không lui sụt, kính cẩn dâng sớ.

BÀY KÝ KHỐ SINH LỢI TỨC VIỆN BẢO VÂN Tổ sư Từ Khê Lâm đến yết kiến Loa Khê đạt được rốt ráo đạo Thiên Thai, lại muốn sang Hành Hải, Thái Thú Tiền Công cố giữ lại, Sứ giả Cố Công cũng cúng nhà cho Sư làm chỗ truyền đạo, trao cho hạnh nghiệp, cho nên hai bậc Đại sĩ Pháp Trí, Từ Vân cũng từ đó ra.

Nay những người trong nước ở Bảo Vân gọi là đạo tràng Thông sư.

Khoảng giữa hưng phế kế thừa nhau không được rõ ràng. Trụ trì Oánh Công ngồi ở pháp tịch chưa được bao lâu, Thủ liễm khăn bát ước tính với mọi người được một trăm vạn đồng tiền, trong ngoài tăng tục lại được một trăm vạn đồng tiền. Thái sư Ngụy Quốc Sử Công quyên góp Quốc phu nhân trâm và bông tai, gom lại thành khố sinh thêm lợi ích để đủ một năm đất, cây, chuông trống để lại không cùng. Năm năm sau xây lại giảng đường, lấy một nửa tiền lời để trả công, thật là ý chí của người. Oánh Công tín thuần hậu ngay thẳng nhưng điều khiển chúng khoang dung độ lượng. Buổi đầu mới về Bảo Vân, có những người hay nói khoác lại đua nhau bàn luận nặng nhẹ, cho đến có những vị Tăng lại dựa vào uy quyền để làm nhạt đi ý chí, người có quyền hành thì làm giặc, mọi người chung quanh đều sợ hãi, nhưng Oánh Công vẫn tự nhiên. Thái sư Ngụy Công biết được sự thật này, đến đó thì mọi người đều vui vẻ khâm phục. Tôi có nghe khi xưa Đức Phật xả thân để cầu đạo, không còn một chút ngã chấp mới chấp được địa vị rỗng không của thân Phật. Ban đầu đến kiếp không, chứa nhóm nhiều tình trần, cho nên nói cây cỏ núi non thành đạo lợi sinh đã đưa đến thành tựu, ở đây há SỐ 1937 - GHI CHÉP VỀ GIÁO VÀ HẠNH CỦA TÔN GIẢ TỨ MINH, Quyển 7 có người trí có nghệ thuật cao đã đạt đến ư? Nay còn lại lò lửa cháy ở Bảo Vân vừa năm Giáp Tý thì thấy khí tượng trở lại như xưa. Tâm Oánh Công này và nguyện của người xưa đều đi trên một vết xe và không bao giờ quên. Đời sau vâng theo những điều cẩu thả, Oánh Công hổ thẹn không làm. Cứng như đá, mềm như đất, thì đây đều xây dựng được như vậy. Tôi không được thì không viết. Oánh Công kế thừa sư Nguyên Tuệ Đông Đường, Oánh Công gọi là Tông Oánh. Buổi sáng tháng bảy niên hiệu Thiệu Hy năm thứ ba, Tỳ-kheo Bảo Đàm ở Cam Châu ghi.

GHI LẠI LỜI XÂY DỰNG PHÁP ĐƯỜNG DIÊN KHÁNH Kính vì, cung phạm làm xong, không vượt qua được Bảo Vân ở quê nhà, đến nay người trong nước biết có Khê Lâm, thật văn này phía Bắc Ký Châu vang dội ở Đấu Nam. Từ kiếp hỏa về sau, thì Thọ vương thành tựu trước, trải qua Quốc triều về sau thì người và vật rất hưng thạnh. Giống như đàn phải có người khảy điêu luyện thì mới phát ra âm thanh hay. Ở trốn chốn thảo mộc tòng lâm tuy gọi vô tình nhưng cũng ảnh hưởng. Một nhà nguy nga, xem quy mô rộng lớn nhiều đời.

Cầu vồng cao tít, muốn lên ở Vân Hán. Ca-lăng trong suốt, biến khắp vũ trụ cung duy, Đại sư ở Bảo Vân thượng đường riêng một mình ngoài trấn lưu lại dấu vết để kinh nghiệm lâu năm. Tiếp theo bước long tượng, sớm tối kế thừa chuông phạm, thay nhau mới mẻ than ôi ai biết hai Chu Minh còn làm hầu, trống vuông vang ở chốn thoảng hương thơm, tăng tục kéo đến, cùng qua lại ở đàn hoa quý. Người nào đó vượt qua cảnh cao xa rộng lớn khí ấm chan hòa, đồng dạo cảnh vắng Liên xã, đây cũng là bạn thù thắng Linh Sơn, chúng ta được thấy cảnh giới tốt đẹp.

Chịu sánh với hạng người thông minh, không chịu so tài với kẻ tiểu trí, liền trình khẩu hiệu.

Lại thấy gió Nam hòa vào điệu đàn thời vua Thuấn, bao nhiêu Long tượng đang gánh vác sai. Một nhà vượt lên trên mây xanh, muôn người đều xưng niệm Phật xưa. Ngồi an vui trên tòa Sư tử như đại định, tay huơ phất tử tận trùng huyền. Núi Vân non Ngân người sống mãi, đều là Lư Ta không tính năm.

ĐỀ TÊN NHÀ PHÁP VŨ Vào năm Tân Hợi, niên hiệu Thiệu Khang, Giảng sư Oánh xây dựng đại pháp đường trong núi, xây dựng rộng các phương. Lúc ấy, Thiền sư Trúc Viện Đàm Công đến thăm viện này, do đó xin Sư đặt tên. Sư nói: BỘ CHƯ TÔNG 10 - Viện này để bảng là Pháp Vân, mây thì có khả năng mưa, mưa thì thấm nhuần muôn vật. Viện này là nơi Thai Tông trùng hưng phát khởi cội nguồn. Phật Tổ mưa pháp, mưa thấm nhuần chúng sinh chẳng phải một ngày, nên phải đặt giảng đường này tên là Pháp Vũ là rất thích hợp. Do đó, Tông Hiểu rất quý tên này, nhưng sơn môn chưa rảnh để dựng bảng, sợ để lâu bị mai một, và đặc biệt đưa ra điều này, kinh không nói chăng? Diệu ý này, như mây giăng khắp nơi mưa pháp cam lồ. Lại nói: mưa pháp Vô thượng, mưa thấm toàn thân ông. Lại nói: Hãy mưa pháp cam lồ vô thượng, tên Pháp Vũ (mưa pháp) xuất hiện rải rác trong các kinh điển Đại thừa. Nay Đâu-suất Thông Công tổ ta được sự hiểu biết cao xa, từ Tam vi đến được đạo pháp sáng ngời thanh tịnh, và tới khi truyền khắp đất này. Hai Tôn giả Tứ Minh, Thiên Trúc là bậc anh tài nuôi chí ấp ủ từ lâu, có khả năng gánh vác truyền tông này, đến nay truyền được hai trăm năm, đạo này vẫn còn. Đây chẳng phải mưa pháp thấm nhuần khắp chúng sinh sao? Khi xưa truyền vô vi từng khen ngợi tông môn trình bày với các bậc tôn túc: khắp nơi trong chốn Tòng lâm đều thấm nhuần, nhưng không lường được Lão Long nổi sấm, gió, nay ở Bảo Vân Thông Công cũng nói như vậy.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 170

THIÊN THAI TRUYỀN

PHẬT TÂM ẤN KÝ

SỐ 1938

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN SỐ 1938

THIÊN THAI

TRUYỀN PHẬT TÂM ẤN KÝ

Đại sư Hưng Giáo, Sa-môn ở Hổ Khê thuộc Tông Giáo Thiên Thai Truyền vào đời Nguyên hiệu là Hoài Tắc soạn.

Chỉ một chữ “đủ” càng hiển rõ tông này dùng tánh đầy đủ các điều lành. Các sư khác cũng biết đủ các duyên ác mà họ đều không lường được. Thì biết công tánh đầy đủ của tông này, công ở tánh ác. Nếu không tánh ác thì phải phá chín cõi tu ác để hiển bày tánh thiện cõi Phật. Đó là duyên theo lý mà dứt chín cõi, không phải điều ở đây nói. Nên Chỉ Quán nói về diệu quán của mười thừa, quán ở mười cảnh, ba chướng, bốn ma như ấm, v.v… Mỗi pháp đều thành viên diệu ba đế. Đây là thể cách phát tâm lập hạnh. Đâu có viên đốn nào hơn đây nữa? Sơ tâm tu quán thì trước phải từ trong tâm. Nên đối với ba khoa, trừ đi giới và nhập. Lại đối với năm ấm, trừ bốn ấm trước, chỉ giữ thức ấm làm cảnh được quán. Như bỏ trượng lấy thước, bỏ thước lấy tấc. Đó là tâm vô minh nói chung. Nếu theo chung để nói riêng thì là thức thứ sáu, như chặt cây gặp rễ, châm cứu bệnh gặp huyệt ngàn nhánh, trăm bệnh tự nhiên hết. Nếu không có nhập, sau đó trải qua một tâm khác như ấm nhập khác, cho đến chín cảnh đợi phát mới quán, chẳng phát thì chẳng quán, không gì chẳng đều như thế, mới hiển chín cõi ba đường tu ác.

Ngay đó tức là pháp môn tánh ác. Tánh ác dung thông không pháp nào chẳng hướng về, hồn nhiên nhiếp được tánh thiện cõi Phật. Làm ác tức là tánh ác, làm ác không phá được gì, tánh ác không hiển bày. Đó là toàn ác là ác, nghĩa tức mới thành. Cho nên nhà này nói “tức” khác hẳn các sư. Vì không phải hai vật hợp nhau cũng không phải lưng và mặt trái ngược nhau. Phải ngay đương thể toàn là, mới gọi là Tức. Đâu cần dứt trừ phiền não sinh tử, mới hiển bày được Bồ-đề Niết-bàn của cõi Phật. Lại phải rõ tánh thiện ác này. Trong các Đại thừa đặt tên khác nhau, Hoa Nghiêm nói: Theo duyên nhiễm tịnh, bèn chia ra mười pháp giới, mê thì mười cõi đều nhiễm, ngộ thì mười cõi đều tịnh. Mười pháp giới ly và hợp, đọc thì ba nhân đầy đủ, ba chữ là gọi chung chín cõi, là chính nhân của ác. Cõi Phật là chính nhân của thiện. Mười chữ là gọi riêng pháp giới, gọi chung là liễu nhân, mười pháp giới gọi chung bằng chữ cõi; gọi riêng là duyên nhân.

Kinh Pháp Hoa chép: Thật tướng các pháp không ngoài quyền và thật. Các pháp là đồng thể duyên nhân và liễu nhân thiện ác trong quyền. Thật tướng là đồng thể chính nhân thiện ác trong thật. Mười như của chín cõi là duyên nhân ác. Mười như của cõi Phật tức là duyên nhân thiện. Ba lần chuyển mà đọc thì liễu nhân và chính nhân chẳng thiếu. Trong kinh Niết-bàn chép: Hai người xiển-đề và người thiện đều có tánh thiện, tánh ác, gọi là duyên nhân thiện, ác. Ba nhân đã diệu thì nói duyên phải đủ liễu - chính. Nói liễu tức có chính duyên, nói chánh tức có duyên liễu. Một có đủ ba, ba tức là một. Chớ nên chấp lời mà hại viên, vu báng ý thánh. Nếu vậy ba nhân của chín cõi: Tánh nhiễm là liễu nhân, tánh ác là duyên nhân, nhiễm và ác không hai là chính nhân ác. Đâu chỉ hạn cuộc mà tu. Ba nhân cõi Phật: Tánh thiện là duyên nhân, tánh tịnh là liễu nhân, tịnh và thiện không hai tức là Chánh nhân thiện. Tánh thiện ác này còn gọi là tánh tịnh tánh uế; hoặc gọi lý sáng lý tối; hoặc gọi là thể thường và vô thường song tịch. Như kinh Thỉnh Quán Âm, hoặc gọi riêng là độc hại, độc hại là tánh ác, đều là tên khác của một thể, tùy cơ lợi độn, rộng lược mà có khác. Lược thì mười cõi, rộng thì ba ngàn. Nên biết thiện ác không ngoài mười cõi, mười cõi tánh dung thông lẫn nhau, đủ thành trăm cõi. Mười như của cõi thành một ngàn như; giả danh một ngàn, năm ấm một ngàn, cõi nước một ngàn.

Ba ngàn như thế hiện tiền ở trong một niệm tâm làm ác. Xưa nay đầy đủ, không tạo tác mà thành, không phải sinh ra lẫn nhau mà như thế, không phải hàm chứa lẫn nhau mà như thế. Một niệm không ở trước, ba ngàn không ở sau. Một niệm không ít, ba ngàn không nhiều. Phải biết tình có thể phá, còn pháp không thể phá. Chấp pháp thành bệnh cũng phải phá. Cho nên thiện - ác, tịnh - uế là pháp môn Lý thể. Thể vốn sáng sạch không dứt mảy may. Cho nên đoạn - chứng, mê - ngộ chỉ nói theo nhiễm tịnh. Người xưa không phân biệt pháp nhẫn, tình lý không phân, thuốc bệnh không phân biệt. Vừa nghe không - trung gọi là giá (ngăn che), một tướng chẳng lập, liền tạo ra đoạn diệt mà hiểu.

Giả quán gọi là chiếu. Ba ngàn rõ ràng, quyết định là ba ngàn lập pháp.

SỐ 1938 - THIÊN THAI TRUYỀN PHẬT TÂM ẤN KÝ 3 Nếu Ba đế đều già, thì làm sao lập pháp? Mê tình phải phá. Nên dùng tức không, tức giả, tức trung. Đạt một niệm tâm tu ác này tức là ba ngàn diệu cảnh. Làm ác đã tức là tánh ác, lý này đủ ba ngàn. Mà làm ác này liền là diệu sự ba ngàn. Nếu quán lý đủ thì đều phá, đều lập, đều là pháp giới. Tự nhiên nhiếp được sự dụng ba ngàn. Ba ngàn đều thật, từng tướng rõ ràng. Lý sự vốn dung thông, chẳng phải pháp đếm đầu, không thuộc về chỗ phá, đâu không phải chỗ hiển? Nên nói: Chư Phật chẳng dứt tánh ác, Xiển-đề chẳng dứt tánh thiện, điểm một ý này các trệ ngại dứt mất.

Hỏi: Xiển-đề và Phật dứt những thiện ác nào?

Đáp: Xiển-đề dứt thức thiện sạch, tu ác đầy đủ viên mãn. Chư Phật dứt tu ác sạch, tu điều lành đầy đủ, viên mãn.

Hỏi: Tu thiện làm ác đã là diệu sự, thuộc về chỗ hiển, sao gọi là chỗ phá?

Đáp: Tu thiện ác tức là tánh thiện ác, không có tu thiện ác để nói. Đó là nghĩa đoạn. Chư Phật dứt tu, ác hết, Xiển-đề dứt tu, thiện hết. Tu thiện ác đã tức là tánh thiện ác, tu thiện ác không hề dứt? Đó là nghĩa chẳng đoạn, đoạn và bất đoạn diệu ở chỗ này.

Hỏi: Xiển-đề không dứt tánh thiện thì tu thiện khỏi được, Chư Phật chẳng dứt tánh ác, có còn khởi làm ác chăng?

Đáp: Xiển-đề không đạt được tánh thiện, bị thiện làm nhiễm. Nên tu thiện khởi được, rộng trị các ác. Chư Phật có thể đạt ở ác, nên đối với ác được tự tại, ác không cón khởi. Rộng dùng các điều ác hóa độ chúng sinh, diệu dụng vô nhiễm nên gọi là pháp môn Ác.

Tuy không có tướng nhiễm ngại, mà có tánh đầy đủ. Phàm phu bạc địa chỉ có lý danh tự, mới nghe quán hạnh chưa hiển, nghiệm thể vẫn mê, sáu căn dường như phát. Sơ Trụ thấy từng phần, Diệu giác mới thành tựu quả; rốt ráo hiển sáng. Cho nên lý phải thân chứng thì tướng mới hiển rõ. Như tướng ẩn của Tào Công , cởi áo mới thấy. Sự có thể so sánh mà biết, như tướng hiển của Tôn Lưu rõ ràng trước mắt. Lại như toàn sóng là ướt, toàn ướt là sóng. Tướng sóng dễ biết, tánh ướt khó rõ.

Sự lý như thế rõ ràng có ba dụng. Chỉ một sự lý, ba ngàn tức tánh không, liễu nhân là tánh giả, duyên nhân là tánh trung. Chính nhân ba đế nếu không có tánh đủ thì nghĩa Tức do đâu mà thành? Chẳng những ba ngàn tức ba đế mà còn ba đế là ba ngàn. Nên nói Trung đế là nhiếp chung tất cả pháp. Tục đế là lập tất cả pháp ba ngàn tức trung, lấy trung làm

Tào Công: Tào Tháo Tôn: Tôn Quyền; Lưu: Lưu Bị BỘ CHƯ TÔNG 10 chính. Ngay nơi một mà ba, gọi là diệu cảnh sở quán sẵn có. Vì không - giả tức trung, cả ba đều thuộc tánh trung. Tức không - giả lại quy về hai tu. Ba ngàn tức không, lấy không làm chính gọi là toàn tánh khởi tu. Đó là trong nhân có thể quán diệu quán. Vì giả - trung đều không, cả ba đều thuộc về quán không. Tức giả, tức trung lại trở về dụng cảnh. Ba ngàn tức giả, lấy giả làm chính, gọi là đại dụng giải thoát trên quả. Vì không - trung tức giả, cả ba đều thuộc dụng, giả tức trung - không lại quy về cảnh quán. Chỉ một pháp ba này, mỗi thứ đối hai minh, nói về ba cảnh, ba quán, ba dụng, chẳng tức, chẳng lìa, chẳng ngang, chẳng dọc, tức già tức chiếu, hai nghĩa đồng thời mầu nhiệm sâu xa. Như ba điểm của chữ y, một mà chẳng lẫn lộn nhau, ba mà chẳng lìa nhau, gọi là Đại niết-bàn. Nay nói ba quán theo năng quán thì Sở quán tức là ba đế.

Nói Ba quán là: - Vì tức “không” nên phá tình nhiễm chướng ngại. Một tướng chẳng lập, hiển ba ngàn này đồng một tánh. Tất cả là một mới có thể cùng ở. Một niệm chia ra mà càng thêm hợp. Như những hạt ngọc đều hướng về một hạt ngọc. Rốt ráo thanh tịnh chẳng đoạn, chẳng không.

- Vì tức “giả” nên đều có thâu nhiếp lẫn nhau, các tướng rõ ràng, hiển ba ngàn này chẳng mất tự thể, một tức tất cả, tuy là cùng trong một niệm nhưng tức đó mà càng phân chia. Như một hạt ngọc có bóng in vào những hạt ngọc, không thể nghĩ bàn, chẳng thể nhờ duyên giả.

- Vì tức “Trung” nên hiển bày ba ngàn này chẳng phải một, chẳng phải tất cả, chẳng chia chẳng hợp, song giá hai bên không có hai tướng, song chiếu hai đế, không - giả rõ ràng, đâu chỉ đồng với trung, không đủ các pháp!

Một không tất cả không, ba quán đều không, quán chung về không.

Một giả tất cả giả, ba quán đều giả, quán chung về giả. Một trung tất cả trung, ba quán đều Trung, quán chung về trung. Thế thì trọn ngày phá tướng, các pháp đều thành. Suốt ngày lập pháp, mảy bụi đều hết.

Trọn ngày dứt hết đối đãi, hai bên bừng bừng. Đó là tức phá tức lập, tức lập tức phá, chẳng phải phá chẳng phải lập, mà phá mà lập, cũng gọi là tức già tức chiếu, tức chiếu tức già; chẳng phải giá chẳng phải chiếu mà già mà chiếu. Nói theo thứ lớp mà hành thì ở trong cùng lúc. Như thế không lý nào chẳng lập, không tình nào chẳng phá. Há cùng với cái không của đoạn - vô, dựa vào cái giả của duyên, sinh ra cái trung của hai bên mà nói như nhau hay sao? Nên nói: Chỉ có Phật và Phật mới tham cứu hết được. Nhị thừa như lúa như mè, Bồ-tát như Hằng sa đều không thể biết chút phần của nghĩa này. Ba ngàn như thế thông y các bộ SỐ 1938 - THIÊN THAI TRUYỀN PHẬT TÂM ẤN KÝ chính ở trong Pháp Hoa. Vì do kinh xưa, một là có lỗi gồm chung, hai là có sơ sót cách lệch. Kinh này chẳng những thuần nhất không xen lẫn, lại có thể khai thô tức diệu. Đề gọi là Diệu pháp, chính là ở đây. Cho nên biết dùng pháp mầu bặt đối đãi này làm quán thể, mới thí dụ ánh sáng mặt trời không ở cùng với tối. Đây là cực thuyết cùng cực rốt ráo. Đó là chính truyền tâm ấn của Phật Tổ. Phật truyền đây cho Ca-diếp, Ca-diếp truyền đây cho A-nan, cho đến đời thứ hai mươi bốn truyền cho Tỳ-kheo Sư Tử. Ngài Sư Tử gặp nạn nên không truyền được nữa. Đó là miệng vàng Tổ thừa, đều là người thấy mà biết xuất phát từ Phó Pháp Truyện. Hoặc có trước thêm sáu Đức Phật, sau thêm bốn Tổ, nói kệ phó pháp, đưa cành hoa sen lên mỉm cười, xướng là truyền riêng ngoài giáo, kinh luận không có bằng cứ, người đều chẳng chịu. Đến khi Hán Minh Đế đêm mộng thấy Phật pháp truyền đến phương Đông, giữa đời Bắc Tề có sư Tuệ Văn nhân nghiên cứu kinh luận mà ngộ một tâm ba trí, từ Long Thọ trở lên tức Tổ thứ mười ba trong hai mươi bốn vị Tổ. Sư Tuệ Văn thì nghe mà biết, truyền đây cho Nam Nhạc, Nam Nhạc liền chứng Tam-muội Pháp Hoa được sáu căn thanh tịnh, truyền cho Thiên Thai.

Thiên Thai Linh Nhạc thân thừa Đại Tô, diệu ngộ trì nhân tĩnh mà phát chứng, chẳng từ người khác, dùng diệu chỉ Pháp Hoa kết thành diệu quán Tam thiên dứt bặt đối đãi, truyền xuống Chương An; Chương An kiết tập Pháp tạng, truyền xuống Nhị Uy. Nhị Uy truyền cho Tả Khê, Tả Khê truyền cho Hình Khê, Hình Khê viết truyện ký rộng khắp, giúp cho đại nghĩa, sáng rỡ như mặt trời, lại suy trở xuống, người đều thấy mà biết, giáo quán một nhà trùm khắp bốn bể. Ban đầu thì An Sử tạo nạn, nhân giữa chừng gặp Hội Xương phế giáo, nhân sau đời Ngũ Đại binh lửa nổi lên khiến tạng giáo diệt mất, đến nỗi không còn truyền, Loa Khê mất dấu. Xưa nghe lưới bủa thiên hạ, Tiền vương sai sứ sang Cao-ly Nhật-bản, giáo quán được khôi phục nhưng không truyền đến vùng Giang Triết. Truyền đến Tứ Minh, Hình Khê, người chưa nhớ thì nhớ, người khó hành bốn Tam-muội đều thực hành, làm hưng thịnh đạo này như ánh sáng rực rỡ trên trời không thể che đậy. Đây cũng là người nghe mà biết. Nên Hàn lâm Lương Kính Chi bảo rằng dẹp hết trăm nhà, vượt quá các thuyết. Viên ngoại Liễu Tử Hậu bảo rằng cách Thánh đã xa, dị đoan đều nổi lên, chỉ có Đại sư Thiên Thai là được thuyết này.

Há hai hiền giả khen suông mà a dua một cách cong vạy hay sao? Các tông đã không biết tánh cõ sẵn pháp ác. Nếu nói chín cõi chỉ nói tánh khởi. Dù có nói rằng Viên giáo lấy tánh đủ làm tông. Mà chỉ biết tánh có sẵn thiện, chẳng biết tánh có sẵn ác. Tuy nói phiền não tức Bồ-đề, BỘ CHƯ TÔNG 10 sinh tử tức Niết-bàn, chuột ăn chim luống suông, chỉ có lời, không có ý chỉ. Ắt phải lật bỏ chín cõi tu ác, chứng cõi Phật tánh thiện, cho đến chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật, ngay nơi tâm là Phật… là chỉ cho chân tâm thành Phật, không phải chỉ cho vọng tâm. Nên có người nói: ngay nơi tâm là Phật, là chân tâm hay vọng tâm? Đáp: Chân tâm. Lại có người nói: Tu chứng tức chẳng phải không, mà nhiễm ô chẳng thật có. Đây là nêu riêng pháp thân thanh tịnh, cho là tông truyền riêng ngoài giáo. Phân biệt rằng báo - hóa không phải chân Phật, cũng không phải người nói pháp. Nhưng công đức lớn dụng lớn thì toàn là của báo - hóa. Nếu hiểu thông báo - hóa thì rơi vào nhiễm ô. Duyên không phải hộ niệm thì không thể chóng thấy pháp thân, thì đều không ngoài nghĩa chỉ là Trung, vẫn chưa thể biết cõi Phật, chỉ trung tánh có đủ ba thân, đâu thể biết chín cõi ba thân? Nói theo thiện ác thì nghiêng về tánh thiện; nói theo mười cõi thì nghiêng về cõi Phật; nói theo chân vọng thì nghiêng về chân; nói theo chín thức thì nghiêng về tịnh thức Chân thường; nói theo bốn giáo thì nghiêng về Biệt giáo; nói theo mười cảnh ấm… thì thuộc cảnh Bồ-tát. Chưa lìa ba chướng bốn ma, sao gọi là tâm ấn viên đốn? Nên biết các Sư nói tức là chỉ chân tức chân, chẳng phải chỉ vọng tức chân. Cho nên nói Bồ-đề tức Bồ-đề, Niết-bàn tức Niết-bàn. Đã không phải tức ấm mà dạy, lại không có tướng tu phát, nghiêng về cõi Phật chân tâm một phá một lập. Nếu chẳng phải Biệt giáo duyên theo lý để dứt chín cõi thì suy với cái gì? Rồi lại chẳng rõ tánh ác là tên khác của Phật tánh, tâm phiền não và sắc sinh tử đều không có Phật tánh. Tâm phiền não không Phật tánh nên Tướng tông nói Nhị thừa định tánh; cực ác xiển-đề không thành Phật. Sắc sinh tử không có Phật tánh nên Tánh tông nói tường vách ngói gạch không thành Phật. Chỉ biết quả địa dung thông, chẳng rõ tâm người vốn có. Nếu thế chẳng những vô tình không tánh mà hữu tình cũng không. Làm sao phải theo tâm chân như mà nói duy tâm, thì thành Giá-na có Phật tánh, sắc chân thường. Nói duy sắc thì thành Tịch Quang có Phật tánh, đâu có liên quan gì đến tâm phiền não của hữu tình hay sắc sinh tử của vô tình? Đủ như trong Kim Ty nói, có người hỏi rằng: Nam Nhạc, Thiên Thai, khiến nương lý ba đế tu ba chỉ ba quán. Giáo nghĩa tuy là viên diệu, nhưng thứ lớp hướng vào môn hộ, cũng chỉ là chỗ tu bốn thiền tám định của cao tăng. Các hạnh tướng của thiền chỉ có pháp Đạt-ma truyền là chóng đồng Phật thể. Nay chỗ giải thích này vì sao lại trái nhau như thế? Đáp: Vì người khác thấy nhà này lập thức thứ sáu làm ấm cảnh bị quán bèn cho là chỗ nói của quyền giáo, quán thức thứ chín mới đồng Phật thể. Chỉ trích như thế rất sai SỐ 1938 - THIÊN THAI TRUYỀN PHẬT TÂM ẤN KÝ lầm. Trước tuy đã giải thích xong, nay lại bình luận thêm. Nếu nói về cảnh chỉ trọng gần gũi và cốt yếu tức dùng tâm thức thứ sáu để làm cảnh quán. Biết ba thức mầu nhiệm mà chưa từng lìa một kiến một tư. Tuy chỉ một thức mà chưa từng không dùng ba thức làm quán; chưa từng không lấy ba thức làm cảnh. Nếu dùng thẳng tâm này duyên với lý thật tướng của cõi Phật, như dùng chỉ ngó sen mà treo núi, chỉ tăng thêm phân biệt, việc dứt niệm không do đâu mà thành. Vì sao? Thức thứ sáu này đã do kiến - tư huân khởi, làm sinh khởi ư thích, nhàm chán, tạo nhân thiện ác, tức là tu thể ác. Sự tu ác này tức là tánh ác, đó là quán pháp năng quán. Lại là pháp môn sở hiển. Nên Kinh Khê nói: Chợt đều chưa nghe tên tánh ác, đâu thể tin có hạnh của tánh đức, vì tu ác tức tánh ác nên ba quán mười thừa không hoặc nào thể phá được, không lý nào hiển được, mới gọi là diệu hạnh vô tác, cho đến trên quả hiện khắp sắc thân, hiện thân chín cõi, dạo chơi sáu đường. Toàn tánh ác khởi được gọi là không mưu mà ứng. Nếu cũng trái ác làm thiện, dứt ác chứng thiện, trong nhân hành thành quả có tạo tác. Tác ý thần thông đâu khác ngoại đạo. Như thế mà xưng là chóng đồng Phật thể là nhận mắt cá làm ngọc quý, chỉ gà núi cho là loan phụng. Tuy con nít ba thước (Tàu) cũng biết là sai. Nếu dùng tánh ác đối lại với tánh thiện, theo mười cõi thứ lớp mà nói thì sáu cõi là ác, Nhị thừa là thiện;

tám cõi là ác, Bồ-tát là thiện; chín cõi là ác, Phật giới là thiện. Chín và một này chính là bờ mé của ác và cùng cực của thiện. Nên nay chỗ giải thích là dùng cực để nói về viên, tánh người đủ cả thiện ác. Nên như “quân tử bất khí”, thiện ác đều có công năng thể dụng chẳng hai.

Người Biệt giáo không có tánh ác nên như người thuần thiện không thể làm ác, bị vô minh lôi kéo mới có làm ác. Trích luận chép: Dâm dục tức là Đạo, si nhuế cũng giống như thế. Như vậy trong ba pháp có đủ tất cả Phật pháp, dâm dục si nhuế là làm ác. Đủ tất cả Phật pháp tức là tánh ác. Lại kinh nói: chắp tay, rải hoa, cúi đầu, chắp tay đều thành Phật đạo. Chắp tay, v.v… là tu thiện. Đều thành Phật đạo tức là tánh thiện. Phàm như thế đều khiến cho pháp giới hữu tình trở lại tự tánh sẵn có này mà thôi. Nên được làm kẻ sĩ ở đầm lầy, dưới núi rừng, chuyên tinh nghiên cứu Phật thừa, mở mang Thánh hóa; hoặc ở cửa thầy tận tâm chỉ bảo, thấy mà biết được; hoặc ở kinh sớ nghiên cứu tìm tòi, nghe mà biết được. Giữa thấy nghe, hai tâm chiếu nhau, lãnh hội được huyền chỉ, thầm khế nhập gọi là truyền. Tâm ta vốn có, không từ người khác được gọi là chẳng truyền. Tâm tuy vốn có mà nhờ chỉ dạy mới biết, đó là Truyền. Cái hay của chẳng truyền này như ấn ngay tâm, đó là Tâm BỘ CHƯ TÔNG 10 ấn. Biết điều này gọi là diệu giải, thực hành điều này gọi là Diệu hạnh, chứng điều này gọi là diệu quả, như thế thì sẽ xong việc. Chỗ luận như trên vần còn ở chỗ tự hành chứ chưa đến việc giáo hóa người khác. Vì sao? Trong phẩm Thí Dụ Ca-diếp, vừa nghe liền ngộ chẳng nhờ tu trì, lãnh nhận đầy đủ năm thời thí hóa, nên nói: Nói pháp y cứ theo đây nên ban bố khai mở tự tại, nhờ ơn Như Lai thuật thành thọ ký. Nên biết Ca-diếp truyền tâm ấn này chính là ở Pháp Hoa. Nghe thí dụ là diệu giải, ngộ nhập là diệu quả. Nên nói: Nay báu lớn của quốc vương tự nhiên đến. Ca-diếp đã vậy, người khác có thể so theo đấy. Miệng vàng đã vậy, nay sư cũng như thế. Bắc Tề vừa giở ra văn này sáng tỏ đại ngộ. Nam Nhạc chín tuần liền chứng. Thiên Thai mười bốn ngày mới được. Nên biết từ nghe mà suy nghĩ, suy nghĩ rồi tu mà chứng. Căn tánh khác nhau nên chứng có mau chậm. Nếu nói về giáo hóa người khác gọi là phó thác, cũng gọi là chúc lụy, vẫn có chung và riêng. Chung gồm bốn chúng, Biệt ở Ca-diếp, như khuyên trì, đọc tụng, chúc lụy, lưu thông, cho đến trong pháp sâu xa khác, chỉ dạy cho được lợi ích, vui mừng.

Thanh văn thì đủ có tám ngàn, Bồ-tát thì vô lượng vô số. Riêng thì chỉ ở Ca-diếp, phó chúc chẳng hạn cuộc một chỗ. Nên trong Niết-bàn tuy không ở tại hội, mà muốn bốn chúng đều biết kính tin, nên nói: nay ta được chánh pháp Vô thượng, đem phó chúc Ma-ha Ca-diếp. Lại Phó Pháp Truyện nói: Hóa duyên sắp xong, sẽ diệt độ, bảo đại đệ tử Ma-ha Ca-diếp: Như nay ta sắp Bát niết-bàn, chúc lụy pháp sâu này cho ông thầy, về sau thầy nên kính thuận ý ta, tuyên bày lưu bố rộng khắp không để đoạn dứt. Như thế kinh có văn không độ hết. Do đó giao phó riêng cho Ca-diếp là có ba ý: 1. Duyên Như Lai hết, duyên Ca-diếp sẽ hưng thịnh. 2. Ca-diếp khổ hạnh, có thể làm cho Phật pháp trụ lâu. 3. Phụ với tiểu quả, giáo hóa dễ hành. Ví như Phật Tịnh Minh Đức phó chúc cho Bồ-tát Nhất Thiết Chúng Sinh Hỷ Kiến; khiến lưu bố rộng. Vì duyên không ở kia, cho nên phó thác ở đây, truyền tâm ấn Phật đâu chỉ riêng ở Ca-diếp, người khác đều không rõ hay sao? Người đời mê điều này, khi dối Thánh Hiền vọng sinh hý luận, chưa thể biết ý chỉ trao truyền tự hành và hóa tha này. Ô hô! Đó là một nhà, xưa nay bặt xướng chánh truyền của Phật Tổ. Nhưng khúc ca Bạch Tuyết Dương Xuân xướng quá cao, nên ít có người hòa theo. Hoài Tắc may mắn gặp được vận tốt chẳng kể mình thấp hèn, nương vào giấy mực để mở rộng thấy nghe, bắt chước theo Pháp Hoa như ruộng như làng, Niết-bàn như cây như đá;

hoặc sinh ra hủy báng gần như mạnh độc; thì như thú qua sông, đâu dám nhìn cái đuôi bị thấm nước.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 170

GIÁO QUÁN CƯƠNG

TÔNG

SỐ 1939

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN SỐ 1939

GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG (GIỀNG MỐI CỦA GIÁO QUÁN)

Vốn tên là Nhất Đại Thời Giáo Quyền thật Yếu Đồ. Vừa dài vừa rắc rối khó xem, nay thêm bốn giáo mỗi giáo mười thừa quán, đổi thành tên đề của sách này. Sa-môn Trí Húc Ngẫu Ích ở Bắc Thiên Mục soạn lại.

Yếu chỉ của Phật Tổ chỉ là giáo quán mà thôi. Quán không phải giáo thì không chánh, giáo không phải quán thì chẳng truyền. Có giáo không quán thì mê, có quán không giáo thì nguy. Nhưng luận gồm thời giáo thì đại cương có tám. Nương giáo lập quán số cũng tạm đồng. Tám giáo là: 1. Đốn 2. Tiệm 3. Bí mật 4. Bất định, gọi là Hóa nghi tứ giáo, như phương thuốc ở đời. 5. Tam tạng 6. Thông 7. Biệt 8. Viên, gọi là Hóa pháp tứ giáo, như vị thuốc ở đời. Nên biết chỗ dùng đốn, v.v… đều không ngoài bốn vị Tạng v.v… Tạng lấy phân tích Không làm quán. Thông lấy Thể không làm quán. Biệt lấy thứ lớp làm quán. Viên lấy nhất tâm làm quán. Bốn quán mỗi quán dùng mười pháp thành cỗ xe có thể vận chuyển người đến đất Niết-bàn. Hai loại giáo quán Tạng và Thông, vận chuyển đến mé chân Niết-bàn. Hai loại giáo quán Biệt và Viên vận chuyển đến Trung đế Đại bát Niết-bàn. Ba giáo Tạng, Thông, Biệt đều gọi là Quyền, chỉ Viên giáo quán mới gọi là Chân thật. Theo trong Viên quán lại có ba loại: 1. Đốn 2. Tiệm 3. Bất định. Vì thật mà thi hành thì quyền bao gồm thật. Khai quyền hiển thật thì thật dung chứa quyền. Vì căn tánh chúng sinh khác nhau, đến nỗi khiến Như Lai khéo nói chẳng đồng, hãy y cứ một đời tạm phán định năm thời.

1- Thời Hoa Nghiêm: Chính nói Viên giáo, gồm nói Biệt giáo.

Theo hóa nghi gọi là Đốn.

2- Thời A-hàm: Chỉ nói Ba tạng giáo, theo hóa nghi gọi là Tiệm sơ.

3- Thời Phương đẳng: Đối với Ba tạng giáo bán tự sinh diệt môn, thuyết Thông - Biệt - Viên giáo mãn tự bất sinh bất diệt môn. Theo hóa nghi gọi là Tiệm trung.

4- Thời Bát-nhã: Mang theo hai quyền lý của chung và riêng, còn chính là thuyết thật lý Viên giáo, theo hóa nghi gọi là Tiệm hậu. 5. Thời Pháp Hoa - Niết Bàn: Pháp Hoa khai quyền của Tam tạng, chung, riêng; chỉ hiển thật của Viên giáo. Thầm nói rõ sự đầu đuôi thuyết giáo của Như Lai, phát đủ sự rộng rãi và sâu xa của bổn - tích Như Lai. Theo giáo nghi gọi là hội Tiệm quy Đốn, còn gọi là phi Đốn phi Tiệm. Niết-bàn trọng vì người chưa nhập thật, rộng bàn thường trụ, lại vì căn độn đời mạt, xem trọng phò trợ Tam tạng, cho nên truy nói bốn giáo, truy dẹp bốn giáo. Theo hóa nghi cũng gọi là phi đốn phi tiệm. Mà hai loại hóa nghi Bí mật và Bất định có khắp ở bốn thời trước. Chỉ Pháp Hoa là hiển lộ, nên chẳng phải bí mật mà là quyết định, nên không phải bất định. Nhưng năm thời này có riêng có chung, nên phải dùng riêng định chung, nhiếp chung vào riêng mới khiến cho giáo quán đều gồm, không lẫn lộn. Nay trước chỉ bày bản đồ năm thời tám giáo. Kế nêu ra năm thời chung riêng để luận.

Bản đồ chung 5 thời 8 giáo quyền thật SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 3 BỘ CHƯ TÔNG 10 THÔNG BIỆT NGŨ THỜI LUẬN (rất cần biết trước)

Pháp Hoa Huyền Nghĩa chép: Năm vị bán - mãn luận riêng, Riêng thì có giới hạn. Luận chung, chung ở đầu và cuối. Tôn giả Chương An nói: Có người nói rằng thời thứ hai, trong hai mươi năm thuyết Ba thừa Biệt giáo. Nếu vậy qua hai mươi năm, có người đáng được nghe Tứ đế, Mười hai nhân duyên, sáu độ, có thể không nói hay sao? Nếu nói thì Ba thừa không chỉ trong mười hai năm. Nếu không nói thì một đoạn phía sau, người cần nghe Phật lẽ nào không giáo hóa? Nhất định không có việc này. Kinh chép: Vì người Thanh văn nói Tứ đế, cho đến nói sáu độ, chẳng phải chỉ mười hai năm.Vì trong một đời, tùy người đáng nghe liền nói, như bốn A-hàm, năm bộ luật là vì Thanh văn mà nói, cho đến khi Phật nhập diệt, tức là việc này. Đâu được nói Tiểu thừa chỉ gồm trong mười hai năm. Có người nói: Thời thứ ba, trong ba mươi năm nói Không tông, Bát-nhã, Duy-ma, Tư-Ích. Nương vào văn kinh nào biết ba mươi năm? Luận Đại Trí Độ chép: “Tu-bồ-đề ở trong hội Pháp Hoa, nghe nói giở tay, cúi đầu được thành Phật. Cho nên nay hỏi nghĩa lui sụt.” Như vậy, Đại phẩm và Pháp Hoa, trước sau đâu cố định.

Luận nói: Trí Giả, Chương An giải thích văn như thế. Nay người chẳng hề xem qua, còn tự loan bừa thuyết luống dối A-hàm mười hai, Phương đẳng tám, làm hại rất lớn. Nên trước nêu luận chung, kế là nêu luận riêng.

Nói về năm thời chung: Tự có một loại căn cơ lớn, tức ở đất này, thấy thân Phật Xá-na ở thế giới Hoa Tạng, cõi thường trụ bất diệt, thì Hoa Nghiêm chung mé sau. Chỉ cho Hoa Nghiêm có phẩm Nhập Pháp Giới cũng đoán không ở trong hai mươi mốt ngày. Lại có một loại căn cơ nhỏ, bắt đầu từ vườn Nai, kết thúc ở rừng Hạc, chỉ nghe A-hàm, Tỳ-ni đối pháp, thì Tam tạng chung ở mé trước đã rõ. Chương An bác bỏ như thế, người ngu sao còn chấp mê? Lại có một thứ căn cơ nhỏ, cần nghe chê trách hay khen ngợi mà sinh tâm hổ thẹn hay kính mến, Phật liền vì họ nói pháp môn Phương Đẳng, đâu hạn cuộc chỉ trong tám năm sau mười hai năm? Lại, như kinh Phương Đẳng Đà-la-ni, nói sau kinh Pháp Hoa thì Phương Đẳng cũng chung cả trước sau, đã rõ. Lại Ba thừa phải trải qua pháp sắc tâm thế và xuất thế, v.v… Mỗi pháp đều hội quy đạo Ma-ha-diễn, Phật liền vì đó mà nói Bát-nhã. Nên nói: Từ lúc mới đắc đạo cho đến nhập Niết-bàn, ở khoảng giữa thường nói Bát-nhã, thì Bát-nhã cũng chung cả trước sau. Lại có chúng sinh căn cơ thuần thục. Phật liền vì họ khai quyền hiển thật, khai tích hiển bổn. Quyết không SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG có việc lưu lại đợi bốn mươi năm sau. Nhưng Phật dùng thần lực khiến người căn cơ chưa thuần thục không nghe, nên Đại sư Trí Giả nói: Pháp Hoa theo bên hiển lộ, chẳng thấy bên bí mật trước mà luận, lý không chướng ngại. Lại như kinh chép: Xưa tôi theo Phật nghe pháp như thế; thấy các Bồ-tát được thọ ký thành Phật. Pháp như thế chẳng phải là pháp mầu hay sao? Lại kinh Phạm Võng chép: Nay ta đến thế giới này đã tám ngàn lần, ngồi tòa Kim cương Hoa Quang Vương v.v… há không phải cũng là khai tích hiển bổn ư? Lại có chúng sinh, đáng thấy Niết-bàn mà được độ, Phật liền thị hiện nhập Niết-bàn. Nên nói: Trong tám tướng, mỗi tướng lại đủ tám tướng không thể nghĩ lường. Lại kinh Đại bát Niết-bàn, truy từ các duyên vua A-xà-thế sám hối v.v…, đều không phải là việc trong một ngày một đêm.

- Kế, nói về Năm thời riêng: Là nói về một loại Thanh Văn quá ám độn, trải đủ năm phen rèn đúc, mới được nhập thật, chỗ nói Hoa Nghiêm chẳng thấy chẳng nghe toàn sống như sữa. (Trong tám hội trước của Hoa Nghiêm, hoàn toàn không có Thanh văn, nên nói không thấy không nghe. Đến hội thứ chín là phẩm Nhập Pháp Giới tại Kỳ Viên, mới có Thanh văn. Bấy giờ, đã chứng quả Thánh, vẫn ở cảnh giới Bồ-tát, như câm như điếc, nghiệm xem mà biết, lúc đó dù nghe Hoa Nghiêm cũng chẳng có ích gì. Nhưng các vị như Xá-lợi-phất v.v… do nghe Tạng giáo mới chứng quả Thánh, mới dự vào hội Nhập pháp giới. Cho nên biết phẩm Nhập Pháp Giới được đoán là không nói trước A-hàm, người lược bỏ không suy xét kỹ, vọng nói Hoa Nghiêm hạn cuộc trong hai mươi mốt ngày.

Kế đến là A-hàm, nghe pháp nhân duyên sinh diệt, chuyển phàm thành Thánh, như chuyển sữa thành lạc. Kế đến nghe Phương Đẳng, chê bai, Thiên bài xích Tiểu, khen ngợi Đại, đề cao Viên; bèn hổ thẹn vì Tiểu, kính mến Đại. Tự buồn mình hạt giống bị hư, tuy nghe đủ bốn giáo, nhưng chỉ thầm được Thông ích (ích lợi của Thông giáo), như chuyển lạc thành bơ sống.

Kế là nghe Bát-nhã, hội tất cả pháp đều là Ma-ha-diễn, chuyển dạy Bồ-tát, lãnh biết tất cả bảo tạng Phật pháp, tuy kèm Thông - Biệt mà chính là giải thích Viên giáo, nhưng chỉ thầm được Biệt ích (ích lợi của Biệt giáo), như chuyển bơ sống thành bơ chín.

Kế là nghe Pháp Hoa, bỏ quyền bày thật, mới được ích lợi thực thụ của Viên giáo, như chuyển bơ chín thành đề hồ.

Nhưng chỉ năm thời riêng biệt này, cũng không câu nệ nhất định năm, tháng, ngày, giờ. Chỉ tùy pháp cần nghe, thì liền được nghe. Như BỘ CHƯ TÔNG 10 Lai nói pháp thần lực tự tại, một âm thanh mà hiểu khác nhau, đâu cho suy nghĩ. Lại người có căn tánh hơi lanh lợi, chẳng cần trải qua đủ năm vị. Hoặc chỉ qua bốn phen, ba phen, hai phen rèn luyện liền được nhập vào chân thật. Nếu người ở A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã ngộ nhập bất cứ một loại nào tức là thuộc về hai loại hóa nghi Bí mật và Bất định. Lại có chúng sinh chưa nghe nổi kinh Pháp Hoa, hoặc tự rút lui, hay dời đến phương khác. Ở đây lại đợi đến khi xếp vào Niết-bàn, hoặc đợi Phật khác sau khi Phật Thích-ca nhập diệt. Việc chẳng phải nhất luật không đổi. Nếu quen thuộc văn câu huyền nghĩa của Pháp Hoa, thì các nghi vấn tự tan biến.

Thuyết hóa nghi tứ giáo.

Đốn có hai nghĩa: 1- Đốn giáo bộ: Là thuyết đốn cho người đại căn lúc mới thành đạo. Chỉ hạn cuộc ở Hoa Nghiêm (trong một đời, đại pháp nói thẳng giới ngoại, không chung với Ba thừa, như các kinh Phạm Võng, Viên Giác đều nên xếp vào bộ này. Đó là lấy riêng định chung, nhiếp chung vào riêng vậy).

2- Đốn giáo tướng là các nghĩa như lúc mới phát tâm liền thành Chánh giác, tánh tu không hai, chúng sinh và Phật đồng một thể v.v… các kinh Phương đẳng, Bát-nhã đều có lý này.

Tiệm có hai nghĩa:

1- Tiệm giáo bộ: Chỉ hạn cuộc A-hàm là Tiệm Sơ (trong một đời, chỗ thuyết Tứ đế sinh diệt, mười hai duyên sinh và sáu độ, Ba thừa quyền pháp đều nên xếp vào bộ này). Phương đẳng là Tiệm Trung (trong một đời, các kinh quở Thiên, trách Tiểu, khen Đại, tán Viên và các kinh chẳng thuộc bốn thời kia đều nên xếp vào bộ này).

2- Tiệm giáo tướng là thứ lớp nhiều kiếp tu hành dứt hoặc chứng vị; thì Hoa Nghiêm cũng có. Pháp Hoa hội Tiệm quy Đốn, chẳng đồng với Hoa Nghiêm thuyết đầu tiên nên chẳng phải Đốn; chẳng đồng A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã cách và trải qua chưa dung thông, nên chẳng phải tiệm. Nhưng vẫn song chiếu hai tướng Đốn và Tiệm.

Bí mật cũng có hai nghĩa:

1- Bí mật giáo: Là trong bốn thời trước hoặc vì người kia nói Đốn, vì người này nói Tiệm v.v… kia đây không biết lẫn nhau, mỗi người tự được lợi ích. (Phật bỏ thẳng phương tiện, nói đạo vô thượng nên chẳng phải Bí mật). 2- Bí mật chú: Tất cả chương cú Đà-la-ni, tức trong năm thời giáo đều có. SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG Bất định, cũng có hai nghĩa:

1- Bất định giáo là trong bốn thời trước, hoặc vì người kia nói Đốn, vì người này nói Tiệm. Kia đây biết lẫn nhau, mỗi người được ích lợi riêng. Tức là người cần nghe đốn thì nghe đốn, cần nghe Tiệm thì nghe tiệm. (Phật quyết định nói Đại thừa, nên không phải giáo tướng bất định).

2- Bất định ích: là trong bốn thời trước, hoặc nghe Đốn giáo được tiệm ích, hoặc nghe tiệm giáo được đốn ích, tức là dùng đốn giúp tiệm, dùng tiệm giúp đốn. (hễ nghe một câu, một bài kệ Phật đều được thọ ký thành Phật, nên không phải bất định ích).

“Đốn giáo bộ” chỉ dùng hai loại hóa pháp là Viên và Biệt. “Tiệm giáo bộ” dùng đủ bốn loại hóa pháp, hiển bày bất định, đã khắp bốn thời, cũng lại dùng bốn loại hóa pháp. “Đốn giáo tướng” cuộc chỉ tại Viên. Thông thì ba giáo trước mỗi giáo cũng tự có nghĩa đốn. Như Thiện lai đắc A-la-hán, v.v… “Tiệm giáo tướng” hạn cuộc tại ba giáo Tạng, Thông, Biệt. Thông thì Viên giáo cũng có nghĩa tiệm, như quán hạnh, Tương Tợ, Phần Chứng, rốt ráo, v.v… “Bí mật giáo” không biết lẫn nhau nên không thể truyền. “Bí mật chú” theo bốn tất-đàn nên có thể truyền.

“Bất định giáo”, “Bất định ích” đều thuộc về bốn thời trước, nên không có bộ riêng để chỉ. Theo Hóa nghi giáo lại lập ba quán là đốn quán, tiệm quán và bất định quán. Vì Bí mật giáo đã không thể truyền nên không thể theo đó lập quán. Dù muốn lập quán cũng chỉ là ba pháp Đốn, Tiệm, Bất định đều bí mật. Nay ba quán này tên và giáo đồng mà ý chỉ rất khác. Vì sao? Đốn giáo chỉ cho kinh Hoa Nghiêm, nghĩa gồm cả Biệt. Đốn quán chỉ cho người theo Viên giáo; Sơ tâm liền quán thật tướng các pháp, như sự giải thích của Ma-ha Chỉ quán. Tiệm giáo chỉ cho A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã; nghĩa gồm cả bốn giáo, lại chưa khai hiển. Tiệm quán cũng chỉ cho người theo Viên giáo, sự hiểu đã viên mà hành phải theo thứ lớp, như sự giải thích của pháp môn Thích thiền ba-la-mật. Bất định giáo chỉ cho bốn thời trước, cũng gồm bốn giáo nhưng chưa hội họp. Bất định quán cũng chỉ cho người theo Viên giáo, sự hiểu đã viên trước, tùy ở hạnh nào, hoặc siêu vượt, hoặc thứ lớp đều được ngộ nhập. Như sự giải thích của Lục diệu pháp môn (Sách này ở nước Cao ly, ở Thần Châu thất truyền):

Hỏi: Nếu nói Viên - Đốn dùng Chỉ Quán là đủ, vì ý nào lại nói

Tiệm và Bất định? Đáp: Căn tánh mỗi người khác nhau, nếu chỉ nói đốn thì thâu cơ chẳng hết. BỘ CHƯ TÔNG 10 Hỏi: Đã gọi là Tiệm và Bất định, vì sao chỉ y cứ theo người Viên giáo?

Đáp: Người Viên giáo thọ pháp, không pháp nào chẳng Viên. Lại, chưa mở hiểu Viên giáo, chẳng nên nói về tu chứng. Dù khiến tu chứng, cũng chưa khỏi cách nhau như ngày với kiếp. Thuyết hóa pháp tứ giáo.

Pháp một còn không có, làm sao có bốn. Như Lai dùng diệu trí lợi tha, vì chúng sinh bệnh mà bày thuốc. Bệnh tư hoặc nặng thì nói Tam tạng giáo, thấy bệnh tư hoặc nhẹ thì nói Thông giáo. Bệnh vô minh nặng thì nói Biệt giáo. Bệnh vô minh nhẹ thì nói Viên giáo.

I. Tam tạng giáo: Bốn A-hàm là kinh tạng, Tỳ-ni là luật tạng, A-tỳ-đàm là luận tạng. Giáo này nói về Tứ đế sinh diệt (khổ thì ba tướng sinh - dị - diệt đổi dời. Tập thì bốn tâm tham, sân, si đẳng phần lưu động. Đạo thì đối trị dễ đoạt. Diệt thì diệt có trở về không. Cũng nói về mười hai nhân duyên sinh diệt có thể suy nghĩ đến được (vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên già chết, lo buồn, khổ não.

Vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì sáu nhập diệt, sáu nhập diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sinh diệt, sinh diệt thì già chết, lo buồn, khổ não diệt).

Cũng nói về sự hạnh sáu độ (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Cũng cho rằng thật có hai đế (Thật pháp trừ nhập, giới, v.v… là tục. Thật có diệt nên là chân). Khai thị chúng sinh độn căn giới nội, khiến tu phân tích quán Không. (Quán sáu giới đất, nước, gió, lửa, không, thức chẳng có ngã và ngã sở). Ra khỏi sinh tử phần đoạn, chứng Niết-bàn Thiên chân. Chính là giáo hóa Nhị thừa, bên cạnh đó giáo hóa Bồ-tát. Cũng có thể theo giáo này tự nói về sáu tức. - Lý tức: Thiên chân, các hạnh vô thường, là pháp sinh diệt, sinh diệt diệt rồi, tịch diệt là vui. Nhân diệt hội chân, diệt chẳng phải chân đế. Diệt còn không phải chân, huống chi khổ, tập, đạo. Chân đế ở ngoài sự tướng nhân quả nên y diễn giáo mà phán định là thiên chân.

- Danh tự tức: Là học danh tự. Biết tất cả pháp từ nhân duyên sinh, không từ thời, phương, Phạm thiên, cực vi, bốn đại, v.v… sinh; cũng chẳng phải không có nhân duyên, tự nhiên mà sinh. Biết các pháp do nhân duyên sinh, đều là vô thường vô ngã.

- Quán hạnh tức: 1. Năm pháp quán dừng tâm, 2. Biệt tướng niệm, SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 9 3. Tổng tướng niệm, là vị ngoại phàm tư lương.

* Năm pháp quán dừng: 1/ Chúng sinh nặng về tham, thì quán bất tịnh. 2/ Chúng sinh nặng về sân, thì quán từ bi. 3/ Chúng sinh nặng về tán loạn, thì quán sổ tức. 4/ Chúng sinh nặng về ngu si, thì quán nhân duyên. 5/ Chúng sinh nặng về chướng, thì quán niệm Phật. Dùng năm pháp này làm phương tiện, để điều khiển tâm dừng lặng, khiến tu được niệm xứ, nên gọi là dừng tâm.

* Biệt tướng niệm: 1/ Quán thân bất tịnh. 2/ Quán thọ là khổ. 3/ Quán tâm vô thường. 4/ Quán pháp vô ngã, đối trị dựa vào bốn đảo do năm uẩn khởi.

* Tổng tướng niệm: Quán thân bất tịnh; thọ, tâm, pháp cũng đều bất tịnh. Quán thọ là khổ; tâm, pháp, thân cũng đều khổ. Quán tâm vô thường; pháp, thân, thọ cũng đều vô thường; quán pháp vô ngã, thân - thọ - tâm cũng đều vô ngã.

- Tương tự tức: Là vị nội phàm gia hạnh: 1/ Noãn, 2/ Đảnh, 3/ Nhẫn, 4/ Thế đệ nhất. Được gốc lành hữu lậu cõi Sắc, có thể nhập vào kiến đạo.

- Phần chứng tức: Vị Tam quả hữu học ở trước. 1/ Quả Tu-đà-hoàn, gọi là Dự lưu. Dùng tám nhẫn tám trí, chóng dứt kiến hoặc ba cõi, mới dự vào dòng Thánh, gọi là Kiến đạo vị. 2/ Quả Tư-đà-hàm, gọi là Nhất lai, dứt sáu phẩm kiến hoặc cõi dục; ba phẩm còn lại vẫn còn thấm nhuần một đời. 3/ Quả A-na-hàm, đó gọi là Bất hoàn, dứt sạch hoặc kiến tư cõi Dục, tiến lên dứt tư hoặc của tám địa trên, chẳng còn trở lại cõi dục. Hai quả này gọi là Tu đạo vị. - Cứu cánh tức: Là vị Ba thừa Vô học: 1/ Quả A-la-hán thứ tư của Tiểu thừa, ở đây gồm ba nghĩa: Một là Sát tặc, hai là Ứng cúng, ba là Vô sinh. Dứt sạch hết kiến, tư ba cõi. Hạt trói buộc đã dứt mà quả trói buộc vẫn còn, gọi là Niết-bàn Hữu dư. Nếu thân tàn trí hết gọi là Niết-bàn vô dư. 2/ Quả Bích-chi-phật Trung Thừa: Người này căn tánh hơi bén nhạy, quán sát nghịch thuận mười hai nhân duyên, dứt hoặc kiến, tư đồng với A-la-hán. Lại dẹp tập khí, nên ở trên Thanh văn. 3/ Phật quả Đại thừa: Người này căn tánh rất bén nhạy, từ lúc mới phát tâm duyên theo cảnh Tứ đế, phát bốn thệ nguyện rộng lớn, gọi là Bồ-tát tu hành sáu độ. A-tăng-kỳ kiếp đầu tiên, sự hành tuy mạnh, lý quán còn yếu, hướng về Thanh văn, ở vị ngoại phàm. A-tăng-kỳ kiếp thứ hai, hiểu về Tứ đế dần sáng tỏ, ở vị Noãn. A-tăng-kỳ kiếp thứ ba, hiểu về Tứ đế càng sáng, ở vị Đảnh, sáu độ đã mãn. Lại trụ một trăm kiếp, tu nhân tướng tốt, ở vị Hạ nhẫn. Kế nhập bổ xứ, sinh lên cõi trời Đâu-suất, cho đến lúc vào thai, ra thai, xuất gia, hàng ma, ngồi yên bất động là ở vị Trung nhẫn. Kế là một sát-na nhập Thượng nhẫn, một sát-na tiếp theo nhập Thế đệ nhất, phát ba mươi bốn tâm vô lậu chân thật, chóng dứt kiến tư, chính tu tập vô dư, ngồi dưới gốc cây đại Bồ-đề, dùng cỏ làm tòa, thành ứng thân hạng thấp (như thân Thích-ca một trượng sáu, như thân Di-lặc mười sáu trượng v.v…) nhận lời thỉnh của Phạm Vương, ba lần xoay bánh xe pháp, độ ba căn tánh, duyên hết nhập diệt, cùng La-hán Bích-chi-phật rốt ráo đồng chứng pháp tánh thiên chân, không còn thân trí, y chánh nào thật có.

Giáo này đủ pháp ba thừa, Thanh văn quán Tứ đế, lấy Khổ đế làm cửa đầu tiên. Người lanh lợi nhất thì qua ba đời, độn căn nhất thì sáu mươi kiếp, chứng được tứ quả. Bích Chi quán mười hai nhân duyên, lấy Tập đế làm cửa đầu tiên. Người lanh lợi nhất thì bốn đời, chậm lụt nhất thì một trăm kiếp, chẳng lập phân quả. Ra đời gặp Phật gọi là Duyên giác, không gặp thời Phật gọi là Độc giác. Bồ-tát thệ nguyện rộng, thực hành sáu độ, lấy Đạo đế làm cửa đầu tiên, hàng phục lậu hoặc, lợi ích chúng sinh, phải trải qua ba đại A-tăng-kỳ kiếp, đốn ngộ thành Phật.

Nhưng ba người này, tu hành chứng quả tuy khác nhau mà đồng dứt kiến tư, đồng ra khỏi ba cõi, đồng chứng thiên chân, chỉ đi ba trăm do- tuần vào Hóa thành.

Mười pháp thành thừa:

1- Quán cảnh nhân duyên chánh, phá hai thứ điên đảo là tà nhân duyên và vô nhân duyên.

2- Phát tâm chân chánh: Chẳng cần danh lợi, chỉ cầu Niết-bàn (Nhị thừa chí muốn ra khỏi vòng khổ, Bồ-tát gồm thương xót tất cả chúng sinh).

3- Dắt dẫn tu chỉ quán: Năm pháp dừng tâm gọi là Chỉ, bốn niệm là quán.

4- Khắp hết kiến ái phiền não.

5- Biết đạo, diệt hoàn diệt, sáu độ là chung khổ tập trôi lăn, sáu tệ là bít.

6- Điều hòa ba mươi bảy phẩm, nhập ba môn giải thoát.

7- Nếu căn độn không vào được, nên tu đối trị sự thiền, v.v…

8- Chánh - trợ hợp hành hoặc có ít, nhiều. Phải biết thứ vị phàm thánh không xen lẫn.

9- An nhẫn các chướng trong ngoài.

10- Không ở chỗ dường như đạo mà sinh pháp ái. Đó là ý cốt yếu. Người lợi căn từng tiết được vào, người độn căn đủ mười pháp mới SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 1 ngộ.

II. Độn căn của Thông giáo chung cho Tạng giáo ở trước, lợi căn chung cho Biệt - Viên ở sau, nên gọi là chung. Ở đây không có bộ riêng. Nếu ở trong Phương đẳng, Bát-nhã có sự giải thích Ba thừa cùng hành, tức thuộc về giáo này, giải rõ Tứ đế vô sinh (Khổ không có tướng ép ngặt, Tập không có tướng hòa hợp, Đạo tướng chẳng hai, diệt tướng vô sinh) cũng giải rõ mười hai nhân duyên chẳng sinh diệt, có thể suy nghĩ (si như hư không, cho đến già chết như hư không. Vô minh như huyễn hóa, không thật có, cho đến già chết như huyễn hóa, không thật có), cũng giải rõ lý hành sáu độ (mỗi độ đều ba luân thể không), cũng giải thích rõ hai đế hữu - không huyễn hóa (huyễn có là tục, hữu tức không là chân), cũng giải rõ hai thứ nhị đế hàm Trung (1/ Huyễn hữu là tục, huyễn hữu tức không bất không, cộng chung là chân, là nhị đế chung bao hàm riêng, nên được Biệt giáo tiếp nhận. 2/ Huyễn hữu là tục. Huyễn hữu tức không bất không, tất cả pháp hướng về không bất không là chân, là nhị đế Thông bao hàm Viên nên được Viên giáo tiếp nhận); cũng giải thích rõ Ba đế Biệt nhập Thông (Hữu lậu là tục, Vô lậu là chân, Phi hữu lậu phi vô lậu là Trung); cũng giải thích rõ Ba đế Viên nhập Thông (Nhị đế đồng như ở trên. Điểm phi lậu phi vô lậu, đủ tất cả pháp thì khác với Trung ở trên) khai thị chúng sinh lợi căn giới nội khiến tu quán thể KHÔNG (ấm - giới - nhập đều như huyễn hóa, đương thể không thật có) ra khỏi sinh tử phần đoạn, chứng chân đế Niết-bàn. Việc chính là giáo hóa Bồ-tát, phụ là giáo hóa Nhị thừa. Cũng ở giáo này tự nói về sáu Tức:

- Lý tức: Là vô sinh. Các pháp không tự sinh, cũng không từ thứ khác sinh, không phải cộng sinh, cũng không phải vô nhân sinh. Cho nên biết vô sinh. (Bốn câu này suy xét kỹ thì ba giáo Thông - Biệt - Viên đều dùng làm công phu thực hành. Nếu người trước đã hiểu không chỉ là trung, tức thành cửa đầu tiên của Viên giáo. Người chưa nghe thể Trung đạo chỉ thành pháp môn Thông giáo). Hiểu khổ, không khổ mà có chân đế. Khổ còn tức chân, huống chi Tập - Diệt - Đạo.

- Danh tự tức: Là huyễn hóa. Biết tất cả pháp đương thể hoàn toàn không, chẳng phải diệt rồi mới không. Sinh tử - Niết-bàn đồng là trong cảnh mộng.

- Quán hạnh tức: Là 1/ Càn Tuệ địa, chưa có nước lý nên có tên gọi này, tức vị ngoại phàm của Ba thừa và năm pháp dừng tâm, ngang với tổng tướng, Biệt tướng niệm của Tạng giáo. - Tương tự tức: Là 2/ Tánh địa tương tợ, được nước lý của pháp tánh, hàng phục hoặc kiến tư, tức vị nội phàm của Ba thừa, bằng với Bốn gia hạnh của Tạng giáo (Tạng và Thông chỉ cho chân đế, là pháp tánh khác với Biệt - Viên).

- Phần chứng tức: Từ Bát nhân địa đến Bồ-tát địa có bảy giai vị. 3/ Bát nhân địa là nhập Tam-muội vô gián, tám nhẫn đầy đủ, thiếu một phần trí. 4/ Kiến địa là tám trí đầy đủ, chóng dứt kiến hoặc ba cõi, phát vô lậu chân thật, thấy lý chân đế, tức vị kiến đạo của Ba thừa, ngang với Tu-đà-hoàn của Ba thừa. 5/ Bạc địa là Ba thừa dứt sáu phẩm tư hoặc của cõi dục, phiền não dần mỏng, ngang với Tư-đà-hàm của Tạng giáo. 6/ Ly dục địa, Ba thừa dứt sạch Tư hoặc cõi dục, ngang với A-na-hàm của Tạng giáo. 7/ Dĩ Biện địa, Ba thừa dứt hết phiền não của ba cõi, như đốt cây thành tro, ngang với A-la-hán của Tạng giáo. Người Thanh văn thừa dừng ở đây. 8/ Bích-chi-phật địa, Trung thừa căn tánh lanh lợi, trừ cả tập khí như đốt cây thành tro, ngang với Bích-chi-phật của Tạng giáo. 9/ Bồ-tát địa, căn tánh Đại thừa, tối thắng tối lợi, dứt hết phiền não đồng với Nhị thừa, mà không trụ Niết-bàn, tu tập để nhuận sinh, đạo quán song lưu, du hí thần thông làm thành thục chúng sinh, thanh tịnh cõi nước Phật. Ở đây khác với Bồ-tát của Tạng giáo. Tạng giáo vì giáo hóa Nhị thừa, nên tạm nói Bồ-tát hàng phục lậu hoặc chứ chẳng dứt bỏ, chính bị giáo này phá, đâu có bình độc mà lấy đựng đề hồ.

- Cứu cánh tức: Phật địa thứ mười, nếu cơ duyên chín muồi, dùng một niệm tuệ tương ưng, dứt tập khí còn sót lại, ngồi dưới cây Bồ-đề bảy báu, lấy áo trời làm tòa, hiện ứng thân hơn kém (sinh thân phần đoạn cho nên kém, như núi Tu-di cho nên hơn) vì căn tánh ba thừa, xoay bánh xe pháp Tứ đế vô sinh, duyên hết thì nhập diệt. Chính tập đều dứt, như kiếp hỏa thiêu đốt tro than đều sạch, ngang với quả Phật của Tạng giáo.

Giáo này cũng đủ căn tánh ba thừa, đồng lấy Diệt đế làm cửa đầu tiên. Nhưng Nhị thừa độn căn, chỉ thấy “Không” mà chẳng thấy “Bất không”, vẫn cùng Tạng giáo đồng quy về đoạn diệt, nên gọi là Thông tiền. Ba thừa lợi căn, chẳng những thấy “Không”, còn thấy cả “Bất không”. Bất không tức là Trung đạo, sẽ được Biệt - Viên đến tiếp, nên gọi là Thông hậu. Trung đạo lại chia làm hai. Một là đãn trung, chỉ có lý tánh, không đủ các pháp. Người thấy đãn trung được xếp vào Biệt giáo.

Hai là Viên trung, lý này viên diệu đủ tất cả pháp. Người thấy Viên trung tiếp nhập Viên giáo, theo sự tiếp nhập này lại y cứ có ba vị.

1/ Thượng căn: Bát nhân kiến địa được tiếp. 2/ Trung căn: Bạc địa - Ly dục địa được tiếp.

SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 3 3/ Hạ căn: Dĩ Biện địa - Bích-chi-phật được tiếp.

Theo ba vị được tiếp này, mỗi vị lại có hai nghĩa tiếp vị và thắng tấn. Nếu Tiếp vị tiếp thì hoặc đồng với Thập Hồi hướng của Biệt giáo, hoặc đồng với Thập Tín của Viên giáo. Nếu Thắng tấn tiếp thì hoặc lên Sơ địa của Biệt giáo, hoặc lên Sơ trụ của Viên giáo. Đã được tiếp rồi, thật là Bồ-tát Biệt giáo và Viên giáo. Ở trong giáo này, vẫn còn gọi là Bồ-tát địa thứ chín. Đến lúc cơ duyên chín muồi, thị hiện thành Phật, là Biệt địa Viên trụ, đến thị hiện thân lớn cao nhất trên thế gian. Chẳng phải do Thông giáo dạy đạo được thành Phật. Thông giáo vẫn không có nghĩa thành Phật thật, huống chi là Tạng giáo ư? Quả Phật của Tạng giáo cũng đều là chỗ hiện ứng thân kém cỏi của Biệt Địa Viên Trụ. Mười pháp thành thừa:

1- Nói về cảnh quán, sáu đường ấm nhập, năng quán sở quán đều như huyễn hóa.

2- Nói về phát tâm, Nhị thừa Duyên giác tự hành, Bồ-tát thể huyễn nên gồm cả người, ban vui cứu khổ giống như bóng trong gương.

3- Chỉ quán an tâm như không.

4- Dùng tuệ huyễn hóa phá kiến - tư huyễn hóa.

5- Tuy biết KHỔ - TẬP trôi lăn sáu tệ v.v… đều như huyễn hóa mà cũng dùng ĐẠO - DIỆT huyễn hóa hoàn diệt sáu độ v.v…

6- Dùng tâm không thật có đắc tu ba mươi bảy phẩm trợ đạo.

7- Thể theo pháp vô thường, khổ, không của Tam tạng giáo, như huyễn mà trị. 8- Biết Càn tuệ v.v… vị thứ như huyễn mà không lẫn lộn.

9- An nhẫn vị trí càn tuệ, dẹp các tướng trong ngoài mà nhập tánh địa.

10- Không dính mắc Tánh địa tương tợ pháp ái, mà nhập Bát Nhân kiến địa chứng chân, lợi độn phân biệt như trước đã nói. III. Biệt giáo nói Giáo - lý, trí - đoạn, hạnh - vị, nhân - quả khác với hai giáo Thông và Tạng ở trước, khác với Viên giáo ở sau nên gọi là Biệt. (Giáo thì dành riêng cho Bồ-tát; Lý thì cách lịch ba đế; Trí thì ba trí thứ lớp; Đoạn thì ba hoặc trước sau; Hạnh thì năm hạnh khác nhau;

Vị thì vị chẳng thâu nhau; Nhân thì một nhân phát xuất riêng, không tức hai bên; Quả thì một quả không dung các vị khác nhau). Giáo này giải thích Tứ đế vô lượng (Khổ có tướng vô lượng, vì mười pháp giới khác nhau. Tập có tướng vô lượng vì ngũ trụ phiền não khác nhau. Đạo có tướng vô lượng vì Hằng sa Phật pháp khác nhau. Diệt có tướng vô lượng vì các pháp ba-la-mật khác nhau), cũng giải thích mười hai nhân BỘ CHƯ TÔNG 10 duyên sinh diệt không thể nghĩ bàn (chi mạt vô minh là sinh nhân phần đoạn, căn bản vô minh là sinh nhân biến dịch), cũng giải thích sáu độ, mười độ không thể nghĩ bàn (trong Bát-nhã thứ sáu, lại mở bốn thứ quyền trí trí, phương tiện, nguyện lực, cộng thành mười độ. Trong mỗi độ nhiếp tất cả pháp, sinh tất cả pháp, thành tất cả pháp, nhiều như cát sông Hằng), cũng giải thích hai đế trong hiển (huyễn hữu, huyễn hữu tức Không, đều gọi là tục. Bất hữu, bất không là chân), cũng giải thích hai đế Viên nhập Biệt (huyễn hữu, huyễn hữu tức không, đều gọi là Tục, bất hữu, bất không; tất cả pháp thú hướng chẳng phải có chẳng phải không là chân), cũng giải thích ba đế Biệt (khai tục là hai đế, đối chân là Trung. Lý trung mà thôi), cũng giải thích ba đế Viên nhập Biệt (Nhị đế đồng như trên, điểm chân Trung đạo, đầy đủ Phật pháp) khai thị Bồ-tát độn căn giới ngoại, khiến tu thứ lớp Ba quán (trước KHÔNG, kế GIẢ, sau TRUNG) ra khỏi hai thứ sinh tử phần đoạn và biến dịch; chứng Niết-bàn vô trụ Trung đạo. Cũng ở giáo này tự nói về sáu tức.

- Lý tức: Là đãn trung. Chân như pháp tánh, tùy duyên bất biến.

Ở trong sinh tử mà chẳng nhiễm, chứng Niết-bàn mà chẳng phải tịnh. Vượt khỏi hai bên, chẳng tức các pháp, nên y theo Viên giáo, phán định là “đãn trung”.

- Danh tự tức: Là giải nghĩa. Kính tin chân như pháp tánh, ở phàm không bớt, ở Thánh không thêm. Chỉ vì khách trần che đậy mà không chứng đắc, trước phải nhờ duyên tu giúp pháp chân tu, mới có thể khắc chứng.

- Quán hạnh tức: Vị ngoại phàm Thập Tín: 1. Tín tâm, 2. Niệm tâm, 3. Tinh tấn tâm, 4. Tuệ tâm, 5. Định tâm, 6. Bất thối tâm, 7. Hồi hướng tâm, 8. Hộ pháp tâm, 9. Giới tâm, 10. Nguyện tâm.

Trước đã tín ngưỡng Trung đạo, dùng để quán nhân duyên sinh diệt, hàng phục phiền não Kiến - tư của ba cõi, nên gọi là Phục nhẫn.

Ngang với Càn Tuệ Tánh Địa của Thông giáo.

- Tương tợ tức: Vị nội phàm ba mươi tâm là vị Tam hiền.

Thập trụ đầu tiên là:

1- Phát tâm trụ: dứt kiến hoặc ba cõi, ngang với Kiến địa của

Thông giáo. 2- Trị địa trụ 3- Tu hành trụ 4- Sinh quý trụ 5- Phương tiện cụ túc trụ 6- Chánh tâm trụ. SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 7- Bất Thối trụ, dứt sạch tư hoặc ba cõi, ngang với Dĩ Biện địa của Thông giáo.

8- Đồng Chân trụ.

9- Pháp Vương Tử trụ.

10- Quán đảnh trụ: dứt hoặc trần sa giới nội, ngang với Phật địa của Thông giáo.

Thập trụ này gọi là “Tập chủng tánh” (Nghiên cứu tu tập tánh KHÔNG). Dùng pháp quán từ giả nhập KHÔNG, thấy chân đế, khai mở mắt tuệ thành Nhất thiết trí. Đi ba trăm do-tuần chứng vị Bất thối. Kế đó là Thập Hạnh:

1- Hoan hỷ hạnh 2- Nhiêu ích hạnh 3- Vô sân hận hạnh - Vô tận hạnh 5- Ly si loạn hạnh - Thiện hiện hạnh 7- Vô Trước hạnh - Tôn Trọng hạnh 9- Thiện Pháp hạnh 10- Chân Thật hạnh. Thập Hạnh này gọi là “Tánh chủng tánh” (Phân biệt giả tánh). Dùng quán từ KHÔNG vào GIẢ, học khắp bốn môn giáo, dứt hoặc trần sa giới ngoại, thấy tục đế, khai mở mắt pháp, thành “Đạo chủng trí”.

Kế, là Thập Hồi Hướng: 1- Cứu hộ chúng sinh ly chúng sinh Tướng hồi hướng.

2- Bất hoại hồi hướng.

3- Đẳng nhất thiết Phật hồi hướng.

4- Chí nhất thiết xứ hồi hướng. 5- Vô Tận công đức tạng hồi hướng.

6- Tùy thuận Bình đẳng thiện căn hồi hướng. 7- Tùy thuận đẳng quán nhất thiết Chúng sinh hồi hướng.

8- Chân như Tướng hồi hướng.

9- Vô phược giải thoát hồi hướng.

10- Pháp giới vô lượng hồi hướng.

Thập Hướng này gọi là “Đạo chủng tánh” (Trung đạo năng thông), tu tập quán TRUNG, hàng phục vô minh. Đi bốn trăm do tuần, ở cõi

Phương Tiện Hữu Dư, chứng hạnh bất thối.

- Phần chứng tức Phật. Thập địa Thánh chủng tánh (chứng nhập

Thánh địa) và Đẳng giác tánh (dưới Phật một bậc).

1- Sơ hoan hỷ địa: Vị kiến đạo, dùng quán Trung đạo thấy Đệ nhất Nghĩa đế, khai mở mắt Phật thành Nhất thiết Chủng trí. Đi năm trăm do-tuần, mới vào cõi Thật Báo Vô Chướng Ngại; mới đến đảo châu báu, chứng niệm bất thối, được đạo vô công dụng, tùy cơ duyên đáng BỘ CHƯ TÔNG 10 giáo hóa, có khả năng thành Phật ở một trăm cõi, tám tướng thành đạo, lợi ích chúng sinh.

2- Ly Cấu địa 4- Diệm Tuệ địa 6- Hiện tiền địa 8- Bất động địa 3- Phát quang địa - Nan Thắng địa - Viễn hành địa 9- Thiện Tuệ địa 10- Pháp Vân địa.

Mỗi địa dứt một phẩm vô minh, chứng một phần Trung đạo, lại phá một phẩm vô minh, nhập vị Đẳng giác, còn gọi là Kim Cương Tâm, cũng gọi là Nhất sinh Bổ xứ, cũng gọi là Hữu Thượng sĩ. - Cứu cánh tức Phật: Diệu Giác tánh (diệu cùng, giác đủ) từ hậu tâm Kim Cương lại một phẩm vô minh. Nhập vị Diệu giác, ngồi tòa đại bảo hoa vương, dưới gốc cây Bồ-đề bằng bảy báu, trong thế giới Liên Hoa Tạng, hiện Báo thân viên mãn, (lượng đồng với trần sát, tướng tốt nhiều như cát bụi) vì Bồ-tát độn căn, xoay bánh xe pháp Tứ đế vô lượng.

Tên giáo này vì dành riêng cho pháp Bồ-tát, lấy Đạo đế của giới ngoại làm cửa đầu tiên (Đạo đế của Tạng và Thông, tức Tập của giới ngoại. Diệt đế của Tạng và Thông, tức Khổ của giới ngoại. Nên dùng Đạo đế giới ngoại để trị). Không còn Nhị thừa mà có thể tiếp thông. Ba thừa Thông giáo sau khi đã được tiếp đều gọi là Bồ-tát, chẳng còn gọi là Nhị thừa. Mười pháp thành thừa là:

1- Duyên cảnh Trung đạo đăng địa làm Sở quán, vượt ngoài có

- không.

2- Chân chính phát tâm khắp vì pháp giới. 3- An tâm chỉ quán, định ái, tuệ sách. 4- Thứ lớp phá khắp ba hoặc.

5- Biết thứ lớp ba quán là thông, Kiến hoặc, tư hoặc, trần sa hoặc, vô minh hoặc là bít. Truyền truyền xem xét thì bít khiến thông.

6- Điều hòa ba mươi đạo phẩm là đuốc báu đà-la-ni của Bồ-tát vào ba cửa giải thoát. Chứng trung vô lậu.

7- Dùng pháp môn Tạng và Thông ở trước, giúp cho khai thật tướng.

8- Khéo biết bảy vị khác nhau: Tín, Trụ, Hạnh, Hồi Hướng, Địa, Đẳng giác và Diệu giác, chẳng hề nói ta được vị Thánh tột cùng. 9- Lìa hai giặc nghịch, thuận, mạnh, yếu, thúc đẩy địa vị Tín thứ mười vào Thập Trụ.

10- Lìa tương tự pháp ái, thúc đẩy ba mươi tâm khiến vào Thập SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG địa.

IV. Viên Giáo: Là Viên diệu (Ba đế viên dung, không thể suy lượng), Viên dung (cả ba là một tướng tức không có khuyết giảm, Viên túc (thấy tròn vẹn sự lý một niệm đầy đủ), Viên đốn (thể không phải dần thành) nên gọi là Viên giáo, cái gọi là Viên phục (hàng phục trọn vẹn năm Trụ), Viên tín (viên thường chánh tín), Viên đoạn (một dứt tất cả dứt), Viên hạnh (một hạnh tất cả hạnh), Viên vị (một vị tất cả vị), Viên tự tại trang nghiêm (một tâm ba đế là sở trang nghiêm, một tâm ba quán là năng trang nghiêm), Viên kiến lập chúng sinh (cả bốn đều được lợi ích). Giáo này nói về Tứ đế vô tác (Ấm nhập đều như. Không có khổ để bỏ; vô minh, trần lao tức là Bồ-đề. Không có Tập để dứt, biên tà đều trung chính. Không có đạo để tu, sinh tử tức Niết-bàn. Không có diệt để chứng) cũng nói về mười hai nhân duyên bất sinh diệt không thể nghĩ bàn. (Vô minh, ái, thủ, phiền não tức Bồ-đề. Bồ-đề thông đạt không còn phiền não nữa, tức rốt ráo thanh tịnh, là Liễu nhân Phật tánh. Hành, hữu nghiệp tức giải thoát. Giải thoát tự tại là duyên nhân Phật tánh. Thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, sinh, già chết, khổ tức Pháp thân. Pháp thân không khổ không vui là an vui rộng lớn, bất sinh bất tử là thường, tức chính nhân Phật tánh. Nên Đại kinh chép: Mười hai nhân duyên gọi là Phật tánh), cũng nói rõ sáu độ, mười độ xứng tánh (Thí là pháp giới. Tất cả pháp thú hướng thí. Sự thú hướng này không gì bằng), cũng nói về nhị đế không thể nghĩ bàn (huyễn hữu, huyễn hữu tức không đều là tục. Tất cả các pháp hướng về có, hướng về không, hướng về chẳng phải có chẳng phải không là chân. Chân tức là tục, tục tức là chân. Như châu như ý, châu dụ cho chân, dụng dụ cho tục. Tức châu là dụng, tức dụng là châu. Không hai mà hai, phân ra chân tục), cũng nói về Ba đế viên diệu (Chẳng những Trung đạo đầy đủ Phật pháp, mà chân - tục cũng vậy. Ba đế viên dung, một ba, ba một. Như chỉ quán nói). Khai thị Bồ-tát lợi căn giới ngoại, khiến tu một tâm ba quán (chiếu tánh thành tu, xứng tánh viên diệu. Chẳng dọc chẳng ngang, chẳng trước chẳng sau, cũng không cùng một lúc), vượt ngoài hai thứ sinh tử, viên chứng ba đức Niết-bàn. Chính theo giáo này mới nói về sáu tức. (Ba giáo trước tuy theo ngay mỗi giáo mà nói sáu tức nhưng đều chưa rốt ráo, vì cực quả của Tạng Thông chỉ đồng như tương tự tức Phật của giáo này. Diệu giác của Biệt giáo chỉ đồng với Phần chân tức Phật của giáo này. Lại theo những giáo kia, chỉ có sáu nghĩa chưa có nghĩa tức, vì chưa biết tâm, Phật và chúng sinh ba pháp không khác nhau. Nên đoạt mà nói. Cực quả của Tạng - Thông, Thập hồi hướng của Biệt đều BỘ CHƯ TÔNG 10 gọi là Lý tức. Vì chưa hiểu Viên - Trung. Đăng địa đồng với Viên, mới thành phần chứng).

1- Lý tức Phật : Lý tánh không thể nghĩ bàn, Như Lai tạng bất biến tùy duyên, tùy duyên bất biến. Hễ nêu bất cứ một pháp nào, không gì chẳng phải là pháp giới. Tâm - Phật - chúng sinh ba pháp không khác nhau. Ở phàm không bớt, ở Thánh chẳng thêm.

2- Danh tự tức Phật : Nghe hiểu, rõ biết một sắc một hương không gì chẳng phải Trung đạo. Lý đủ hai lớp sự, tạo, Tam thiên đồng ở trong một niệm. Như một niệm, tất cả các niệm cũng giống như thế. Như pháp tâm, tất cả pháp Phật và pháp chúng sinh cũng giống như thế. 3- Quán hạnh tức Phật : Vị ngũ phẩm ngoại phàm. (1) Tùy hỉ, (2)

Đọc tụng, (3) Giảng nói, (4) Kiêm hành sáu độ, (5) Chánh hành sáu độ. Viên phục năm trụ phiền não, ngang với Thập Tín của Biệt giáo, lại rất cao siêu.

4- Tương tự tức Phật: Vị Thập Tín nội phàm. (Danh đồng với Thập Tín của Biệt giáo mà nghĩa thì khác xa). Sơ Tín nhậm vận, trước dứt kiến hoặc, chứng vị bất thối, ngang với Sơ Trụ của Biệt giáo, Kiến địa của Thông giáo, sơ quả của Tạng giáo. Từ tâm thứ hai đến tâm thứ bảy, nhậm vận dứt sạch kiến tư, ngang với Thất trụ của Biệt giáo, Dĩ biện của Thông giáo, Tứ quả của Tạng giáo, lại rất cao siêu. Nên Vĩnh Gia nói: Đồng trừ Tứ trụ, chỗ này thì bằng; nếu hàng phục vô minh thì Ba tạng kém hơn. Từ tâm thứ tám đến thứ mười, nhậm vận dứt hoặc trần sa của giới nội và giới ngoại. Đi bốn trăm do-tuần, chứng hành bất thối, ngang với Thập Hồi Hướng của Biệt giáo.

5- Phần chứng tức Phật: Là Thánh vị Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi hướng, Thập địa, Đẳng giác (tên cũng đồng với Biệt giáo mà nghĩa khác xa). Sơ Trụ dứt một phần vô minh, chứng một phần ba đức (Chính do lý tâm mà phát sinh, gọi là đức pháp thân. Liễu nhân do tuệ tâm phát sinh, gọi là đức Bát-nhã. Duyên nhân do thiện tâm phát sinh, gọi là đức giải thoát). Một tâm ba quán, hồn nhiên hiện tiền, đủ năm nhãn của Phật, thành tựu một tâm ba trí. Đi năm trăm do tuần, vừa đến đảo châu báu, mới ở Thật Báo Tịnh độ, cũng lại phần chứng Thường Tịch Quang Tịnh độ. Chứng niệm bất thối vô công dụng đạo, hiện thân ở một trăm cõi, tám tướng thành Phật; ngang với Sơ địa của Biệt giáo.

Từ Trụ thứ hai đến Trụ thứ mười, ngang với Thập địa của Biệt giáo. Sơ Hạnh ngang với Đẳng giác của Biệt giáo. Nhị Hạnh ngang với SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 9 Diệu giác của Biệt giáo. Tam Hạnh trở lên đoạn trí đã có, người Biệt giáo không biết danh tự.

6- Cứu cánh tức Phật: Cực quả Diệu giác dứt bốn mươi hai phẩm vô minh sâu kín hết hẳn, rốt ráo lên đỉnh núi Niết-bàn, lấy hư không làm tòa, thành pháp thân thanh tịnh (mỗi tướng tốt bằng với pháp giới chân thật) ở phẩm thượng thượng tại Thường Tịch Quang Tịnh độ, cũng gọi phẩm thượng thượng ở Thật Báo Vô Chướng Ngại Tịnh độ, tánh tu bất nhị, lý sự bình đẳng.

Giáo này gọi là Phật pháp tối thượng, cũng gọi là pháp Vô phân biệt, lấy Diệt đế của giới ngoại làm cửa đầu tiên, đương thể tức Phật, mà hay tiếp Biệt, tiếp Thông. Tiếp Biệt là tiếp người Thập Trụ thượng căn, người Thập Hạnh Trung căn, người Thập Hồi hướng hạ căn được tiếp. Theo vị mà tiếp tức thành Thập Tín; thắng tấn tiếp tức lên Sơ Trụ. Tiếp Thông thì giống như trong Thông giáo đã nói. Nên nói: Biệt giáo tiếp Hiền, không tiếp Thánh. Thông giáo tiếp Thánh chẳng tiếp Hiền, vì Biệt nếu đăng địa thì gọi là Thánh, chứng đạo đồng Viên; không bàn về tiếp nữa. Bát nhân trở lên của Thông giáo được gọi là Thánh mới có thể nhận tiếp. Như hai bậc Hiền ở Càn Tuệ Tánh và Càn Tuệ Địa chỉ có thể gọi là chuyển nhập Biệt Viên, chưa được gọi là Tiếp.

Nếu Tạng giáo chưa nhập vị Thánh, cho nên có nghĩa chuyển nhập Thông - Biệt - Viên. Sau khi nhập vị Thánh rồi, bảo vệ quả không tiến tới trước thì trọng không có nghĩa tiếp, đợi đến Pháp Hoa mới được hội nhập vào Viên.

Mười pháp thành thừa là: 1- Quán cảnh không thể nghĩ bàn (xe này cao rộng).

2- Chân chính phát tâm Bồ-đề (lại ở trên xe có trưng bày cờ phướn, lọng báu).

3- Khéo léo an tâm chỉ quán (trong xe có đặt gối đỏ).

4- Dùng viên ba quán phá hết ba hoặc (xe nhanh như gió).

5- Khéo biết thông - bít (ngoài xe gối cũng lót lưng làm vách ngăn). 6- Điều hòa đạo phẩm vô tác, bảy khoa ba mươi bảy phần (có trâu trắng lớn béo mập sức mạnh, v.v…). 7- Dùng pháp môn sự tướng của Tạng - Thông - Biệt để giúp khai mở lý Viên (lại có nhiều tôi tớ theo hầu hạ canh gác). 8- Biết vị thứ để không sinh tâm tăng thượng mạn.

9- An nhẫn, sách tấn năm phẩm mà vào Thập Tín.

10- Lìa pháp ái, khích lệ Thập Tín khiến nhập Thập Trụ cho đến Đẳng giác, Diệu giác (xe là xe báu, dạo khắp bốn phương, thẳng đến đạo tràng). Bậc thượng căn quán cảnh tức đối với cảnh đầy đủ mười pháp. Trung căn từ hai lần lượt đến sáu. Theo mỗi thứ được đủ mười pháp. Hạ căn phải dùng đủ mười. Lại nên biết, nói ba giáo trước vì để ngăn ngừa nghiêng lệch. Chỗ nhắm của ý văn chính là nhắm vào đây.

PHỤ CHUYỂN TIẾP ĐỒNG HỘI TÁ THUYẾT * Chuyển:

- Bảy Hiền của Tạng giáo được chuyển nhập vào Thông - Biệt

- Viên. - Càn Tuệ Tánh và Càn Tuệ Địa của Thông giáo, được chuyển nhập vào Biệt - Viên.

- Thập Tín của Biệt giáo được chuyển nhập vào Viên, ba dạng trên đều không gọi là Tiếp, vì chỉ ở Sơ tâm, gót chân chưa cứng, nên chỉ gọi là chuyển.

* Tiếp:

- Bát nhân kiến địa, Bạc địa, Ly dục, Dĩ biện, Bích-chi-phật của Thông giáo được tiếp nhập vào Biệt - Viên.

- Trụ, Hạnh, Hồi hướng của Biệt giáo được tiếp nhập vào Viên.

Vì căn có lợi - độn nên tiếp có chậm - mau. Như đem đào lý tốt tiếp đào lý bình thường kia, nên gọi là Tiếp.

* Đồng:

- Thập Địa của Biệt giáo chứng đạo đồng viên không còn gọi là tiếp. Chỉ còn cái thô của giáo đạo. Vì đợi Pháp Hoa khai hội thành Diệu

Giác.

- Sơ trụ của Biệt giáo, Kiến địa của Thông giáo, Sơ quả của Tạng giáo cũng được theo hoặc bị dứt bỏ gọi là Đồng.

* Hội:

- Khai bảy Hiền của Tạng, Càn Tuệ Tánh, Địa của Thông, Thập

Tín của Biệt tức Ngũ phẩm của Viên.

- Khai Sơ quả của Tạng, Kiến địa của Thông, Sơ trụ của Biệt tức

Sơ Tín của Viên.

- Khai bốn quả của Tạng, Dĩ biện của Thông, Thất Trụ của Biệt tức Thất Tín của Viên.

- Khai Thập Hồi hướng của Biệt, tức Thập tín của Viên.

- Khai Thập Địa của Biệt tức Thập Trụ của Viên (bắt đầu ở kinh Pháp Hoa). * Tá: SỐ 1939 - GIÁO QUÁN CƯƠNG TÔNG 1 - Muốn tiếp Thông nhập Biệt thì trước dùng Biệt để rõ Thông. Như nói Hoan hỷ địa dứt kiến hoặc; Viễn Hành địa dứt tư hoặc, v.v… - Muốn bao gồm Biệt ở Thông, thì mượn Thông để nói Biệt. Như nói Tu-đà-hoàn hoặc trí, hoặc đoạn, là pháp nhẫn vô sinh của Bồ-tát, v.v… - Muốn tiếp Biệt nhập Viên, trước mượn Viên để nói Biệt, như nói Sơ Trụ có khả năng hiện tám tướng, còn có khổ nhỏ nhiệm. - Muốn bao gồm Viên ở Biệt, thì trước mượn biệt để rõ Viên, như nói ba Hiền mười Thánh trụ quả báo, v.v…

Hỏi: Chỉ y theo Viên giáo chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật, há chẳng thỏa thích thẳng tắt, đâu cần dây dưa như thế này làm gì?

Đáp: Lục Tổ Đại sư chẳng nói hay sao? Pháp pháp đều thông, pháp pháp đều đủ, mà không một pháp nào thật có, gọi là Tối thượng thừa.

Còn có một pháp chưa thông là bị pháp này cột, còn có một pháp chưa đủ là bị pháp này dẫn dắt. Đã bị cột bị dắt nên đối với pháp mầu không thể được, nhận lầm là dây dưa. Lâm Tế nói: Biết giữ cương tông, vốn không có pháp thật. Nếu ông muốn bỏ dây dưa mà riêng cầu pháp thật ư? Đại sư Vĩnh Minh nói: Bắt được chim là từ một mắt lưới, chẳng thể lấy một mắt này mà phế bỏ các mắt còn lại. Lấy được công là nhờ một nước cờ. Không thể lấy một nước cờ mà bỏ các nước cờ khác. Pháp và dụ đã rõ ràng, sao chẳng suy nghĩ?

Hỏi: Tạng và Thông giáo đồng giảng rõ Chân đế, vì sao Tạng lấy bốn quả làm rốt ráo, Thông thì lấy Phật địa làm rốt ráo? Đáp: Tạng giáo là vì Nhị thừa, Thông giáo là vì Bồ-tát.

Hỏi: Cũng đều dứt hoặc kiến - tư, vì sao Tạng, Thông gọi là Thánh, và Biệt - Viên lại gọi là Hiền?

Đáp: Tạng và Thông nói chân, nên thấy chân thì được gọi là Thánh. Biệt và Viên nói Trung, nên thấy Trung thì được gọi là Thánh, thấy chân chỉ có thể gọi là Hiền.

Hỏi: Bốn Gia hạnh của Tạng tánh và địa của Thông, đã gọi là tương tợ, vì sao chỉ bằng quán hạnh của Biệt - Viên? Đáp: Thánh vị của Tạng và Thông đã thành nội phàm của Biệt và Viên, thì nội phàm của Tạng và Thông chỉ thành ngoại phàm của Biệt và Viên, còn nghi gì nữa?

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 170