Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giảng và chú giải Kinh Luận
Quán Kinh Tứ Thiếp Sớ
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
Ánh ngọc bảo trì về đến cảnh
Sen vàng kim các bước lên thềm
Bảy ngày hoa nở, lòng cùng nở
Lòng nở bừng trong tiếng pháp âm.
C - HẠ PHẨM HẠ SANH.
a - Hạ phẩm thượng sanh.
(i) - Biện định phẩm vị.
Đức Phật bảo A Nan và Vi Đề Hy: Hạ phẩm thượng sanh là thế nào?
Đây là những phàm phu tạo mười ác bậc nhẹ.
(ii) - Hành tướng của người vãng sanh.
Hoặc có chúng sanh ngu tối, tuy không phỉ báng kinh điển Phương Đẳng, nhưng tạo nhiều nghiệp ác không biết hổ thẹn.
Có năm phần:
1. Nêu chung những người tạo ác.
2. Làm các việc ác.
3. Tuy tạo ác nghiệp, nhưng không sanh tâm hủy báng Đại thừa.
4. Kẻ tạo ác không phải là hạng người trí tuệ.
5. Những kẻ tạo ác này, không hề sanh lòng hổ thẹn.
(iii) - Kẻ tạo ác lúc lâm chung, gặp thiện tri thức giảng pháp.
Kẻ ấy khi lâm chung gặp thiện tri thức nói cho nghe danh đề của mười hai loại kinh Đại thừa, liền được trừ diệt nghiệp ác rất nặng trong một ngàn kiếp. Bậc tri thức lại bảo phải chắp tay niệm "Nam Mô A Di Đà Phật"; do đương nhơn thành tâm xưng danh hiệu Phật, nên tiêu trừ tội trong năm mươi ức kiếp sanh tử.
Có sáu phần:
1. Sắp mạng chung.
2. Gặp được thiện tri thức Tịnh độ.
3. Thiện tri thức tán thán kinh điển Đại thừa
4. Nhờ công đức nghe kinh, trừ diệt tội trong ngàn kiếp.
5. Thiện tri thức lại dạy xưng niệm danh hiệu đức A Di Đà
6. Do công đức xưng danh hiệu, trừ diệt tội trong năm trăm vạn kiếp.
Hỏi: Vì sao nghe mười hai bộ kinh, chỉ trừ diệt được ngàn kiếp tội, còn xưng danh hiệu Phật một lần, lại trừ diệt năm trăm vạn kiếp tội?
Đáp: Người tạo tội, nghiệp chướng sâu nặng, tuy thiện tri thức nói nhiều kinh, tâm người nghe phù động tán loạn, do tâm tán loạn, nên sự trừ diệt tội chướng không mạn. Còn như niệm danh hiệu Phật một lần, tức có thể nhiếp tâm chuyên chú, lại được thiện tri thức dạy chánh niệm xưng danh, do tâm chuyên nhất, nên có thể trừ diệt được nhiều kiếp tội.
(iv) - Lúc lâm chung, hóa chúng đến đón, thời gian mau chậm.
Ngay lúc ấy đức Vô Lượng Thọ Như Lai cảm biết, liền sai Hóa Phật, Hóa Quán Âm và Hóa Thế Chí hiện đến trước hành giả khen rằng: "Lành thay thiện nhơn! Người đã xưng danh hiệu Phật, nên các tội tiêu diệt, ta đến đây để rước ngươi”. Bấy giờ hành giả thấy ánh sáng của Hóa Phật đầy khắp nhà mình, trong lòng vui mừng, liền xả thọ, ngồi trên hoa sen báu theo Hóa Phật sanh về ao thất bảo.
Có sáu phần:
1. Lúc hành giả xưng niệm danh hiệu, đức A Di Đà sai hóa Phật hóa Bồ tát, hiện đến tiếp dẫn.
2. Hóa thánh chúng hiện tiền, đồng thanh tán thán hành giả.
3. Các hóa thánh chúng chỉ tán thán “ngươi đã xưng danh hiệu, ta đến để rước ngươi”, không hề đề cập đến việc nghe kinh. Nếu ngưỡng vọng bổn ý của Phật, là chỉ khuyên hành giả chánh niệm xưng danh, sẽ được mau vãng sanh, không đồng với những nghiệp thiện tạp nhạp. Như trong kinh này và nhiều bộ kinh khác, khắp nơi đều tán thán, khuyến tấn hành giả xưng danh hiệu Phật, là điều thiết yếu lợi ích.
4. Sau khi được hóa thánh chúng khuyến cáo, hành giả thấy quang minh chiếu khắp nhà.
5. Sau đó, hành giả mạng chung
6. Ngồi đài sen theo sau Phật, sanh vào ao báu.
(v) - Đến Cực Lạc, hoa nở mau chậm.
Sau khi vãng sanh trải qua bốn mươi chín ngày hoa sen mới nở.
(vi) - Sau khi hoa nở, lợi ích không đồng.
Vừa lúc hoa nở, Đại Bi Quán Thế Âm và Bồ Tát Đại Thế Chí phóng ánh sáng lớn, đến trước người ấy, giảng thuyết cho nghe nghĩa lý thâm diệu của mười hai loại kinh. Đương nhơn nghe rồi tin hiểu, phát tâm vô thượng bồ đề, trải qua mười hai tiểu kiếp, thành tựu bách pháp minh môn, được vào Sơ địa.
Có năm phần:
1. Các ngài Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, trước tiên phóng ánh sáng.
2. Các ngài đến bên cạnh đài hoa của hành giả.
3. Giảng thuyết các pháp hành giả đã nghe ở đời trước.
4. Hành giả nghe xong, tin hiểu bèn phát tâm Vô thượng Bồ đề.
5. Trải qua nhiều kiếp, chứng quả Sơ địa.
(vii) - Tổng kết.
Đây là cảnh hạ phẩm thượng sanh.
b - Hạ phẩm trung sanh.
(i) - Biện định phẩm vị.
Hạ phẩm trung sanh là thế nào?
Đây là những phàm phu phá giới bậc trung.
(ii) - Giản biệt căn cơ tạo nghiệp.
Hoặc có chúng sanh ngu tối hủy phạm ngũ giới, bát giới, giới cụ túc, trộm của tăng kỳ và vật hiện tiền tăng, bất tịnh thuyết pháp, lòng không hổ thẹn, dùng các nghiệp ác để tự trang nghiêm. Kẻ tạo tội chướng như thế, tất phải bị đọa vào địa ngục
Có bảy phần:
1. Nêu chung những chúng sanh tạo nghiệp ác.
2. Hủy phạm nhiều cấm giới.
3. Trộm của tăng kỳ (thường trụ tăng).
4. Tà mạng thuyết pháp.
5. Hoàn toàn không biết hổ thẹn.
6. Lại còn tạo các tội khác, bên trong, nội tâm khởi ác, bên ngoài, thân miệng làm ác, tự thân hoàn toàn không biết tu thiện. Mọi người trông thấy đều chán ghét, cho nên nói: “dùng các nghiệp ác để tự trang nghiêm”.
7. Quán xét việc ác đã tạo, ắt phải đọa địa ngục.
(iii) - Lúc mạng chung, thiện ác đến đón.
Nên lúc lâm chung các tướng lửa của địa ngục đồng thời hiện ra. Nhưng người này may mắn được gặp thiện tri thức giảng nói cho nghe về oai đức thập lực, sức thần thông quang minh của Phật A Di Đà, cùng những pháp: giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Đương nhơn nghe xong sanh lòng tín trọng nên trừ diệt tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử, lửa dữ địa ngục hóa thành gió mát thổi các hoa trời, trên hoa có Hóa Phật và Hóa Bồ Tát hiện thân tiếp dẫn, trong khoảng một niệm liền được sanh về hoa sen nơi ao thất bảo.
Có chín phần:
1. Tội nhân sắp sửa mạng chung.
2. Lửa địa ngục hiện tiền.
3. Đang lúc lửa hiện, gặp thiện tri thức.
4. Thiện tri thức giảng thuyết công đức của Phật A Di Đà.
5. Tội nhân nghe đưọc danh hiệu A Di Đà, liền trừ diệt tội nhiều kiếp.
6. Sau khi tội diệt, lửa biến thành gió mát.
7. Hoa trời theo gió bay đến, phơi phới trước mắt.
8. Hóa thánh chúng đến nghinh tiếp.
9. Thời gian vãng sanh lâu mau.
(iv) - Hoa nở mau chậm.
Sau khi vãng sanh, trải qua sáu kiếp hoa sen mới nở.
(v) - Sau khi hoa nở, lợi ích không đồng.
Vừa lúc hoa nở, Bồ Tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí hiện đến, dùng tiếng phạm âm an ủi và vì giảng thuyết pháp thậm thâm của đại thừa. Hành giả nghe xong, liền phát đạo tâm vô thượng.
Có ba phần:
1. Sau khi hoa nở, các đức Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, v.v... dùng lời an ủi.
2. Các ngài thuyết pháp thâm sâu vi diệu.
3. Hành giả tin hiểu, phát tâm Vô thượng.
(vi) - Tổng kết.
Đây là cảnh hạ phẩm trung sanh.
c - Hạ phẩm hạ sanh.
(i) - Biện định phẩm vị.
Hạ phẩm hạ sanh là thế nào?
Đây là những phàm phu tạo những tội nặng ngũ nghịch.
(ii) - Giản biệt căn cơ tạo ác nặng nhẹ.
Hoặc có chúng sanh tạo tội ngũ nghịch thập ác, làm đủ các việc chẳng lành; kẻ ngu ấy do nghiệp ác đáng lẽ phải bị đọa vào ác đạo, trải qua nhiều kiếp chịu khổ vô cùng.
Có bảy phần:
1. Chúng sanh tạo ác.
2. Nêu tổng quát tên các tội ác.
3. Giản biệt tội nặng nhẹ.
4. Những tội ác này, không phải là nghiệp của người trí.
5. Tạo ác đã nhiều, tội cũng không nhẹ.
6. Không có nghiệp thì không thọ báo, không nhân thì không thọ quả, nghiệp nhân không phải là lạc, quả báo lẽ nào không khổ?
7. Nhân ác đã tạo đầy đủ, thì thời gian trả quả cũng không cùng tận.
Hỏi: Trong phần Bốn mươi tám nguyện nói: “Duy trừ tạo tội ngũ nghịch, phỉ báng chánh pháp là không được vãng sanh. Hiện nay trong Quán Vô Lượng Thọ Kinh, phần Hạ phẩm hạ sanh, chỉ loại bỏ báng pháp, nhưng thu nhiếp người tạo tội ngũ nghịch. Đây là ý gì?
Đáp: Ý nghĩa này phải dựa vào “ức chỉ môn” để giải thích. Như trong phần Bốn mươi tám nguyện nói “duy trừ tạo ngũ nghịch, phỉ báng chánh pháp”, là vì hai nghiệp này, tội chướng rất sâu nặng, chúng sanh nếu tạo, ắt sẽ bị đọa thẳng vào địa ngục A tỳ, trải qua thời kiếp lâu xa, khó mà ra khỏi. Chỉ vì đức Như Lai sợ chúng sanh tạo hai nghiệp này, cho nên phương tiện nói lời ngăn trở, bảo rằng không được vãng sanh, chứ không phải là không thâu nhiếp họ. Lại nữa, trong phần Hạ phẩm hạ sanh, nhiếp kẻ ngũ nghịch, gạt kẻ báng pháp, bởi vì đối với kẻ đã tạo ngũ nghịch, không thể bỏ mặc, để cho họ trôi lăn trong sanh tử, cho nên khởi lòng đại bi, nhiếp thủ để cho họ vãng sanh. Còn đối với những người chưa tạo tội báng pháp, thì ngăn trở họ, nói rằng: “nếu báng chánh pháp thì không được vãng sanh”, đây là đối với những người chưa tạo tội báng pháp mà giải thích. Còn đối với những người đã tạo nghiệp báng pháp, vẫn nhiếp thủ họ vãng sanh. Tuy được vãng sanh, phải ở trong hoa sen nhiều kiếp. Những người tạo hai tội này, lúc ở trong hoa sen, có ba điều chướng ngại: (a) không được thấy Phật và chư vị thánh chúng; (b) không được nghe chánh pháp; (c) không được du hành thập phương cúng dường chư Phật. Trừ những điều này ra, không còn sự khổ nào khác. Kinh nói: “Giống như tỳ kheo được sự vui của cõi Tam thiền”. Nên biết như thế. Tuy ở trong hoa sen nhiều kiếp, còn hơn bị đọa A tỳ địa ngục, chịu sự thống khổ triền miên.
(iii) - Nghe pháp, niệm Phật, liền được lợi ích.
Nhưng khi lâm chung, người này nhờ gặp thiện tri thức dùng nhiều cách an ủi, nói phép mầu cho nghe, lại dạy bảo tưởng niệm Phật. Đương nhơn tuy nghe lời dạy, song vì sự khổ bức bách, không yên rảnh để quán tưởng đức Vô Lượng Thọ Như Lai. Thấy thế, thiện hữu lại bảo: "Nếu ông không thể tưởng đức Phật kia, thì nên chí thành xưng "Nam Mô A Di Đà Phật" tiếng tăm liên tiếp không dứt cho đủ mười niệm”. Hành giả vâng lời. Và do nhờ xưng danh hiệu Phật nên mỗi niệm trừ được tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Khi mạng chung, người ấy thấy hoa sen vàng rực rỡ như vầng nhật hiện ra trước mặt. Trong khoảng một niệm, liền được vãng sanh về thế giới Cực Lạc.
Có mười phần:
1. Đây là người tạo ác.
2. Sắp sửa mạng chung.
3. Khi lâm chung, gặp thiện tri thức.
4. Thiện tri thức an ủi, chỉ dạy niệm (quán tưởng) Phật.
5. Tội nhân bị sự khổ chết chóc bức bách, không kịp niệm (quán tưởng) Phật.
6. Thiện tri thức biết thế, bèn dạy xưng danh “Nam mô A Di Đà Phật”.
7. Niệm số nhiều ít, âm thanh không gián đoạn.
8. Trừ diệt tội nhiều kiếp.
9. Lâm chung chánh niệm, sen vàng đến đón.
10. Vãng sanh mau chậm, thẳng đến cõi Cực Lạc.
(iv) - Hoa nở mau chậm.
Như thế mãn mười hai Đại kiếp hoa sen mới nở.
(v) - Sau khi hoa nở, lợi ích không đồng.
Khi hoa nở, hai vị đại sĩ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí dùng tiếng đại bi vì hành giả nói rộng về thật tướng của các pháp và cách trừ diệt tội chướng. Đương nhơn nghe rồi thân tâm vui đẹp, liền phát lòng vô thượng bồ đề.
Có ba phần:
1. Hai Bồ tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí giảng nói pháp môn thâm diệu.
2. Tội chướng trừ diệt, hành giả cảm thấy hoan hỷ.
3. Phát tâm Vô thượng.
(vi) - Tổng kết.
Đây là cảnh hạ phẩm hạ sanh. Môn tưởng trên gọi là hạ bối vãng sanh, thuộc về pháp quán thứ mười sáu.
Có lời khen rằng:
Hạ bối căn non, kém hiểu biết
Ngũ nghịch, thập ác, gây nhiều nghiệp
Phá giới, phạm trai, trộm của Tăng
Không tin Đại thừa, báng Chánh pháp
Lâm chung tướng khổ hội như mây
Ưng đoạ A tỳ vô lượng kiếp
Thiện hữu khuyên xưng niệm Phật danh
Di Đà hóa hiện tay vàng tiếp
Mười niệm khuynh tâm đến bảo trì
Luân hồi từ ấy thoát trường kỳ
Mười hai đại kiếp hoa sen nở
Đại nguyện theo cùng tiếng Đại bi.
Phần trên giảng mười ba pháp quán, là phần định thiện, đây là do bà Vi Đề Hy khải thỉnh, đức Như Lai đã đáp xong. Phần dưới nêu rõ ba phước, chín phẩm vãng sanh, là phần tán thiện, do đức Như Lai tự tuyên thuyết. Tuy có hai môn Định thiện, Tán thiện khác biệt, tựu trung đã giải thích xong phần Chánh tông.
II - LỢI ÍCH
1 - Phu nhân thấy cảnh tướng cõi Cực Lạc.
Khi đức Thế Tôn nói lời ấy rồi, Vi Đề Hy phu nhơn cùng năm trăm thị nữ liền thấy tướng rộng dài của thế giới Cực Lạc.
2 - Phu nhân, ở pháp quán thứ bảy, thấy đức Phật Vô Lượng Thọ, đã đắc Vô sanh pháp nhẫn.
Sắc thân của Phật A Di Đà và hai vị Bồ Tát. Tất cả đều sanh lòng vui mừng, khen là việc chưa từng có. Phu nhơn hoát nhiên đại ngộ, chứng vô sanh pháp nhẫn.
3 - Các thị nữ thấy cảnh giới Cực Lạc thù thắng bèn phát Vô thượng đạo tâm, cầu sanh Cực Lạc.
Năm trăm thị nữ phát tâm A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, nguyện sanh về Cực Lạc.
4 - Các thị nữ được Phật thọ ký, đều được vãng sanh, chứng đắc Hiện tiền tam muội.
Đức Thế Tôn thọ ký cho tất cả đều được vãng sanh và sau khi sanh về Tịnh độ đều chứng Chư Phật Hiện Tiền Tam Muội.
5 - Đại chúng phát tâm
Vô lượng chư thiên phát tâm vô thượng bồ đề.
Các vị trời Phạm vương, Đế thích, hộ thế tháp tùng đức Phật đến Vương cung nghe pháp, hoặc thấy viên quang đức Thích Ca hiện các cõi Phật, hoặc thấy thân tướng rực rỡ của đức A Di Đà, hoặc nghe Phật giảng về chín phẩm vãng sanh, hoặc nghe Phật giảng pháp môn Định thiện, Tán thiện, hoặc nghe người lành kẻ ác đều được vãng sanh, hoặc nghe Tây phương Tịnh độ trước mắt không xa, hoặc nghe một đời chuyên chí hành trì sẽ được vĩnh viễn thoát ly Ta bà khổ não. Các vị trời này, đã được nghe đức Thế Tôn giảng nói những việc hy hữu thù thắng lợi ích như vậy, mỗi vị đều phát tâm Vô thượng Bồ đề. Đây là vì đức Phật là bậc Thánh tối cao, mỗi lời nói của ngài đều là định lý, những phàm phu ngu muội, thấy nghe tin hiểu đều đuợc ân triêm lợi ích.
III - LƯU THÔNG
1 - Khải thỉnh lưu thông
Khi ấy Tôn giả A Nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy, lễ Phật và thưa rằng: Bạch đức Thế Tôn! Kinh này tên gọi là chi? Chúng con phải thọ trì pháp yếu này như thế nào?
2 - Đức Như Lai nêu lên y báo, chánh báo để lập đề kinh
Đức Phật bảo: "Kinh này tên Quán Cực Lạc Quốc Độ Vô Lượng Thọ Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát", cũng gọi là "Tịnh Trừ Nghiệp Chướng, Sanh Chư Phật Tiền”.
Nếu y vào kinh mà tu hành thì tội chướng sẽ trừ diệt.
3 - Dặn dò cách thọ trì
Ông nên như thế mà thọ trì, chớ để quên mất.
4 - So sánh để hiển bày sự thù thắng, khuyên hành giả phụng hành.
Người tu môn tam muội này, hiện đời sẽ được thấy Phật Vô Lượng Thọ và hai vị đại sĩ. Nếu thiện nam thiện nữ nào chỉ nghe danh hiệu của đức Phật và hai vị đại sĩ kia, còn trừ được tội trong vô lượng kiếp sanh tử, huống chi là tưởng niệm!
Có bốn phần:
1. Nêu tổng quát phần Định thiện để đặt tên cho tam muội.
2. Y vào pháp quán tu hành, sẽ thấy đuợc ba thân Phật.
3. Nhắc lại căn cơ có thể tu tập.
4. So sánh để hiển bày sự thù thắng, chỉ cần nghe tên ba thân mà còn trừ diệt được nhiều kiếp tội khiên, huống hồ là chánh niệm quy y, mà không được chứng đắc.
5 - Hiển thị công đức niệm Phật
Như có người nào niệm Phật, nên biết kẻ ấy chính là hoa phân đà lợi trong loài người. Bồ Tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí sẽ là thắng hữu của người ấy. Kẻ ấy sẽ ngồi nơi đạo tràng, sanh vào nhà chư Phật.
Hiển bày công năng siêu tuyệt của sự niệm Phật, không phải những phước thiện tạp nhạp có thể so sánh được. Có năm phần:
1. Chuyên xưng niệm danh hiệu Phật A Di Đà.
2. Chỉ tán thán người niệm Phật.
3. Nếu người nào có thể niệm Phật tương tục, người đó rất là hiếm có, không ai có thể sánh được, cho nên dùng hoa Phân đà lợi để ví dụ.
Phân đà lợi, là hoa quý, là hoa hy hữu, là hoa bậc thượng thượng, là hoa diệu hảo trong cõi người.
Người niệm Phật, tức là người quý, người diệu hảo, người bậc thượng thượng, người hiếm có, người tối thắng trong loài người.
4. Người chuyên niệm danh hiệu Phật A Di Đà, thì các ngài Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, v.v... sẽ theo sát bên cạnh, như bóng theo hình, cũng giống như thân hữu tri thức.
5. Đời này đã được sự lợi ích như vậy, sau khi bỏ thân này, sanh vào nhà chư Phật, nghĩa là sanh về Tịnh độ của chư Phật. Đến đó nghe pháp dài lâu, đi khắp mười phương cúng dường chư Phật. Nhân quả tròn đầy, sẽ ngồi đạo trường thành Phật.
6 - Phó chúc Danh hiệu Di Đà, lưu thông lâu xa về sau
Này A Nan! Ông nên ghi nhớ lời này, thọ trì lời này chính là thọ trì danh hiệu Phật Vô Lượng Thọ”.
Trên đây, tuy nói hai môn Định thiện, Tán thiện, nhưng Bổn Nguyện của đức Bổn Sư, là muốn chúng sanh NHẤT TÂM CHUYÊN NIỆM DANH HIỆU A DI ĐÀ PHẬT.
7 - Nghe pháp hoan hỷ
Khi Phật nói lời ấy xong, hai tôn giả Mục Kiền Liên, A Nan, Vi Đề Hy Phu nhân cùng quyến thuộc, thảy đều hoan hỷ.
Người cầu thỉnh, kẻ lưu truyền, đều được nghe pháp chưa từng nghe, thấy những việc chưa từng thấy, như uống Cam lộ, trong lòng vui mừng khôn xiết.
IV - KỲ XÀ QUẬT
1 - Tự phần
Bấy giờ đức Thế Tôn bước trên hư không, trở lại núi Kỳ Xà Quật.
2 - Chánh tông phần
Khi về đến nơi, Tôn giả A Nan lại vì đại chúng trùng tuyên việc ấy.
3 - Lưu thông phần
Vô lượng Chư thiên, long, dạ xoa nghe lời của Phật nói, đều rất vui mừng, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi lui bước trở về.
LỜI BẠT
Thiết nghĩ, Chơn tông khó gặp, Tịnh độ khó tin. Vì muốn chúng sanh năm nẻo đều được vãng sanh, cho nên mới khuyến tấn người nghe nơi hậu đại. Thế nhưng, thần lực của đức Như Lai, biến hóa khôn lường, tùy căn cơ chúng sanh mà ẩn hiển. Việc giáo hóa bí mật nơi Vương cung, các bậc tiểu trí ở núi Kỳ Xà khởi tâm nghi hoặc. Sau khi đức Phật trở về Linh Thứu, bèn bảo ngài A Nan thuật lại những điều đã giảng ở Vương cung. Đại chúng nhân đây đều được thấy nghe, không ai mà không y giáo phụng hành.
Kính bạch tất cả thiện tri thức hữu duyên: Tôi là một phàm phu sanh tử, trí huệ hạn hẹp. Đối với những lời Phật dạy thâm sâu, tôi nào dám đưa ra những lời giải đáp cá nhân sai lạc. Do đó tôi đã khởi tâm lập nguyện, thỉnh cầu sự linh nghiệm, sau đó mới dám phát tâm làm sớ giải này.
Nam mô quy mạng tận hư không khắp pháp giới tất cả Tam bảo, Thích Ca Mâu Ni Phật, A Di Đà Phật, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, chư Bồ tát Thanh tịnh đại chúng cõi Cực Lạc, cùng tất cả cảnh tướng trang nghiêm, v.v...
Con nay dự định soạn phần Yếu Nghĩa của Quán Vô Lượng Thọ Kinh, khải định cổ kim. Nếu như xứng với Bổn Nguyện Đại Bi của chư Phật ba đời, Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, nguyện con được thấy tất cả cảnh tướng đã nguyện cầu.
Sau khi kết nguyện trước tượng Phật, ngày hôm sau tôi tụng kinh A Di Đà ba biến, niệm danh hiệu Phật A Di Đà ba vạn biến, chí tâm phát nguyện.
Ngay đêm hôm đó, tôi thấy trong hư không phương tây, những cảnh tướng như được mô tả trong kinh hiện ra rõ ràng trước mắt. Những núi báu đủ màu, trùng trùng điệp điệp. Vô số quang minh chiếu xuống mặt đất, đất biến thành màu vàng kim. Trong ánh quang minh, chư Phật Bồ tát hiện thân, hoặc ngồi hoặc đứng, hoặc nói năng hoặc im lặng, hoặc di chuyển thân hình, hoặc đứng yên không động.
Sau khi thấy cảnh tướng ấy, tôi bèn chắp tay đứng yên quán tưởng, một lúc lâu sau mới ngưng. Tôi cảm thấy vô cùng hân hoan, bèn bắt tay vào việc soạn sớ giải.
Từ hôm đó, mỗi đêm trong mộng, thường thấy có một vị tăng đến, chỉ dẫn cho tôi soạn phần Huyền Nghĩa. Sau khi hoàn tất thì không thấy ngài hiện đến nữa.
Sau khi biên soạn hoàn tất quyển sớ giải, tôi lại chí thành phát tâm, lập định thời hạn bảy ngày, mỗi ngày tụng kinh A Di Đà mười biến, niệm danh hiệu Phật A Di Đà ba vạn biến. Đầu đêm cuối đêm đều thành tâm quy mạng quán tưởng cảnh tướng trang nghiêm của cõi Cực Lạc.
Đêm đầu tiên, tôi thấy ba bánh xe đang tự chuyển động bên vệ đường, bỗng nhiên có một người cưỡi lạc đà trắng đến trước mặt tôi khuyến tấn: “Thầy hãy nỗ lực, nhất định sẽ được vãng sanh, đừng nên thoái thất, cõi này trược uế khổ đau, không có gì phải luyến tiếc”. Tôi bèn trả lời: “Rất hân hạnh được hiền giả khuyên nhắc, tôi thề trọn một đời, quyết sẽ không bao giờ sanh một niệm giải đãi”., v.v...
Đêm thứ hai, thấy đức Phật A Di Đà, thân chân kim sắc, ngồi trên đài sen vàng, dưới gốc cây bảy báu. Có mười vị tăng ngồi vòng quanh ngài. Trên cây báu có vô số thiên y treo quanh phất phới. Tôi ngồi quay mặt hướng tây, chắp tay quán sát.
Đêm thứ ba, thấy hai bảo tràng, cao lớn sáng rực, treo phan ngũ sắc. Đường xá ngang dọc, bát ngát bao la. Sau khi thấy được những cảnh tướng như vậy, tôi bèn đình chỉ, không tiếp tục việc tụng niệm nữa.
Tôi thuật lại những điều linh ứng vừa kể, là vì muốn lợi lạc chúng sanh, chứ không phải vì chính mình. Thấy được những cảnh tướng như vậy, không dám dấu diếm, mà rất cẩn trọng trình bày cho người đời sau, để họ được nghe biết. Nguyện cho những người thấy nghe, sanh lòng tin tưởng, phát nguyện cầu sanh Cực Lạc. Nguyện đem công đức này, hồi hướng cho tất cả chúng sanh, đều phát tâm Bồ đề, khởi lòng thương yêu lẫn nhau, nhìn nhau bằng cặp mắt từ bi, nguyện cùng nhau làm quyến thuộc Bồ đề, làm thiện tri thức chân thực, đều vãng sanh Cực Lạc, đều thành Phật đạo.
Ý nghĩa trong quyển sớ giải này, tôi đã cung thỉnh chư Phật chứng minh xác định, một câu một chữ, không thể thêm bớt. Nếu muốn ghi chép lại, xin phải y theo quy tắc chép kinh.
HẾT
Có sự hiểu lầm trong truyền ký xả thân vãng sinh của ngài Thiện Đạo. Đương thời sự tích về “xả thân vãng sinh (từ trên cây lao xuống mà thị tịch)” của ngài Thiện Đạo được truyền bá rất nhiều, do đó những truyện ký khác nhau về ngài cũng có truyền thuyết về sự xả thân vãng sinh. Nhưng đây là sự đọc lầm phần văn phía trước của Tục Cao Tăng Truyện. Điều này này là do Tịnh Độ Vãng Sinh Truyện của Giới Châu, và Tân Tu Vãng Sinh Truyện của Vương Cổ, v.v.., là những người đời Tống, truyền bá sai lầm lầm rằng ngài Thiện Đạo xả thân vãng sinh. Tuy điều này không chính xác, nhưng nó cũng phản ảnh phong trào chí thiết vãng sinh vào đời Đường. Hơn nữa, hai tên Thiện Đạo (善導, đạo: chỉ đạo, hướng đạo), và Thiện Đạo (善道, đạo: con đường), Tân Tu Vãng Sinh Truyện cho là hai nhân vật khác nhau, nhưng thật ra chỉ là một, điều này cũng do sự truyền bá sai lạc. (Người dịch TPC)
Hai loại chân như: tức là thể và lượng
Câu chữ Hán: Bất nghi trụ thử (Không nên ở lại đây).
Hán: Ngôn bất cập điển, quân tử sở tàm.
Hán: Gia hữu suy họa, phi thân bất cứu.
Hán: Hào khấp hướng Phật (Hướng về Đức Phật, khóc lóc, kêu gào)
Hán: Gia hữu suy họa, phi thân bất cứu
Phan duyên: thâm tâm rong ruỗi theo trần cảnh trong và ngoài.
Ba thân: tức là Pháp thân, Báo thân và Ứng thân.
Chữ “Như ý” có hai nghĩa: (i) Như chúng sanh ý: tùy tâm niệm chúng sanh mà hiện đến hóa độ; (ii) Như Phật A Di Đà ý: ngũ nhãn chiếu khắp, lục thông tự tại, quán sát căn cơ có thể độ, trong khoảnh một niệm, không trước không sau, thân tâm đều đến, chuyển pháp ba thừa, làm cho tất cả chúng sanh đều được lợi ích.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
