Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

Trùng Đính

Tây Phương Công Cứ

Dật Nhân pháp sư biên thuật,

Ấn Quang pháp sư giám định

(dịch theo bản Trùng Đính Tây Phương Công Cứ do Đài Trung Liên Xã ấn hành, năm Dân Quốc thứ 82 (1993))

Mục Lục

Lời trần tình của người chuyển ngữ

Lời tựa bản Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

Phụ lục : Bài Tiểu Tự sách Tây Quy Chỉ Quy Tập Nguyên Giáo Môn của ngài Đại Hựu

Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

01. Văn Thù dạy răn

02. Duy tâm phát hiện

03. Niệm Phật thông, biệt

04. Ví như mài gương

05. Trí có thể dẫn dắt hạnh

06. Nương theo nghiệp phát hiện

07. Bốn thứ hạnh nguyện

08. Lúc ngủ nhập quán

09. Hiếu dưỡng cha mẹ

10. Phát tâm Bồ Đề

11. Thân cận bạn lành

12. Mười thứ tín tâm

13. Tự chướng, tự ngăn

14. Thân tâm hư ngụy

15. Tướng trạng, nguyên nhân của dâm và sát

16. Nghiệp tướng lúc lâm chung

17. Mười niệm vãng sanh

18. Đặt tượng nơi trai phòng

19. Dùng lý đoạt sự

20. Bốn thứ tình chấp

21. Lẽ được mất của chuyện bàn suông về Không

22. Chống kinh, trái thánh

23. Vì nhỏ mất lớn

24. Mười điều mất mát nếu chẳng tu

25. Vĩnh viễn không có ma sự

26. Ba sức Ban Châu

27. Thuyền chở đá chẳng chìm

28. Vừa niệm liền sanh

29. Như gương hiện bóng

30. Cầu Phật gia hộ

31. Bí quyết trường sanh

32. Mười tâm trong kinh Bảo Tích

33. Ngài Từ Vân khuyên tu

34. Hiện đời được phước

35. Các sự lành hỗ trợ

36. Thành công cốt yếu là bởi thuần thục

37. Mười điều lợi thù thắng

38. Hổ Khê tôn giả khai thị

39. Liên Trì đại sư khai thị

40. Hám Sơn đại sư khai thị

41. Tử Bách lão nhân khai thị

42. Khẩu quyết niệm Phật của Thảo Am thiền sư

43. Ngẫu Ích đại sư khai thị

44. Triệt Ngộ thiền sư khai thị

45. Lời khuyên niệm Phật vãng sanh của Trần Hy Nguyện

46. Lời khuyên hai việc nên làm, ba điều chẳng nên làm khi niệm Phật của Tích Minh cư sĩ

47. Ấn Quang đại sư khai thị

48. Ba điều tối quan trọng lúc lâm chung (Lâm chung tam đại yếu)

49. Lược giải về Tam Quy

50. Lược giải về năm giới

51. Lược giải về Thập Thiện

52. Lời khuyên chơn thành về việc tránh sát sanh

53. Lược giải về Tam Chuyển Tứ Đế Pháp Luân

54. Lược giải về Tứ Liệu Giản (tức Tịnh Độ Quyết Nghi luận)

A Di Đà Phật bách tụng

Lời trần tình của người chuyển ngữ

Tịnh Độ là một pháp môn thật đặc biệt: Hầu như người Phật tử nào cũng biết đến pháp môn này, cũng hiểu khái niệm Tịnh Độ tư lương cũng như cách hành trì pháp môn này; nhưng thật ít người thấu hiểu tường tận những điểm thâm áo, huyền diệu, siêu việt sự tướng của một pháp môn mà nếu chỉ nhìn bề ngoài sẽ dễ ngộ nhận nó là một pháp thiên trọng sự tướng, hoàn toàn mang tính chất tiêu cực, van xin, quỵ lỵ!

Do đó, không ít những người tu Tịnh Độ chúng ta đôi khi cảm thấy tự ti mặc cảm vì pháp môn này quá giản dị, quá đơn giản nên dễ bị chao động, chạy theo tu tập những pháp môn khác có vẻ “trí thức, cao siêu” hơn đến nỗi lơ là Tịnh nghiệp. Ngay cả mạt nhân cũng từng vướng phải khuyết điểm này trong khi đang dò dẫm trên bước đường tu tập. Do phước thừa, mạt nhân được đọc những sách giảng dạy tường tận về Tịnh Tông của chư tổ và thiện tri thức Trung Hoa do hội Tịnh Tông Đài Loan ấn hành nên niềm tin vào Tịnh Độ lại được củng cố, lại dốc lòng chuyên tu Tịnh nghiệp.

Khi trò chuyện cùng các liên hữu thân quen, mạt nhân giật mình thấy không những chỉ riêng mình mắc phải căn bịnh “đứng núi này trông núi nọ ấy” mà hầu như không ít thì nhiều, đa phần Tịnh nghiệp hành nhân cũng từng mắc phải căn bịnh oái ăm ấy. Bởi vậy, mạt nhân bèn đánh liều chuyển ngữ những văn bản Tịnh Độ giá trị bằng tiếng Hán sang Việt ngữ chỉ với tâm nguyện chia sẻ pháp lạc cùng các liên hữu cũng như giúp cho những bạn đồng tu được tăng thêm tín tâm, hạnh nguyện thêm kiên cố.

Chuyển ngữ một tác phẩm thông thường đã khó, huống hồ là phiên dịch những tác phẩm đặc thù của Phật giáo. Muốn chuyển ngữ thành công một văn bản Phật giáo từ tiếng Hán, người dịch phải thấu hiểu nội điển lẫn văn hóa Trung Hoa cũng như thấu hiểu sâu sắc cả Hoa ngữ lẫn Việt ngữ. Tiếc thay, mạt nhân không hề hội đủ những điều kiện ấy.

Bản dịch nháp tác phẩm Trùng Đính Tây Phương Công Cứ được hoàn thành vào tháng 6 năm 200, nhưng do mức độ hiểu biết về đạo học lẫn thế học của người dịch quá nông cạn, bản dịch nháp ấy không tránh khỏi những sai lầm ấu trĩ khó thể tha thứ. May mắn sao, vào tháng sáu năm nay (2002), nhờ sự giúp đỡ tận tình của đạo hữu Minh Lập và sư cô Như Hạnh chùa Dược Sư (Sài Gòn), bản dịch nháp thô vụng này đã được Hòa Thượng chùa Long Sơn (Nha Trang) hoan hỷ giảo chánh, hiệu đính và ấn khả.

Xin mượn lời trần tình này để dâng lời cảm tạ chân thành lên: Hòa Thượng thượng Đỗng hạ Minh chùa Long Sơn (Nha Trang) kiêm trưởng ban phiên dịch Pháp Tạng Việt Nam, dù bận rộn trăm công ngàn việc vẫn từ bi dành thời gian giảo chánh và chứng minh bản dịch, Hòa Thượng thượngTrí hạ Tịnh đã sách tấn, cổ vũ; Hòa Thượng thượng Tịnh hạ Không và các đạo hữu trong hội Tịnh Tông Đài Loan đã hoan hỷ ban bố pháp thí khiến cho con có được các tài liệu Tịnh Độ quý giá này.

Xin đặc biệt cảm tạ sư cô Như Hạnh (chùa Dược Sư, Bình Thạnh, Sài Gòn) đã bỏ nhiều công sức giúp cho con có được cơ duyên trình các bản dịch nháp lên Hòa Thượng Long Sơn.

Bản dịch này không thể hoàn thành được nổi nếu không có sự sách tấn, khuyên nhủ, cổ vũ của bổn sư là Thượng Tọa thượng Giải hạ Thắng (viện chủ chùa Bửu Quang, Sài Gòn) và sư cô Đàm Nhật (chùa Đức Viên, California) cũng như của các đạo hữu Từ Hỷ, Tuệ Cường, Huệ Toàn, Không Châu; xin đặc biệt cảm tạ các đạo hữu Minh Lập, Vạn Từ và Huệ Trang đã dành nhiều thời gian duyệt bản thảo và góp ý sửa chữa.

Kính nguyện hồng ân Tam Bảo thường gia hộ cho các vị ân sư, liên hữu trên đều luôn được thân tâm an lạc, đạo hạnh tinh tấn, một hậu cùng sanh Cực Lạc quốc, diện kiến từ phụ A Di Đà. Nếu như việc phiên dịch này có chút công đức nào thì đều xin hồi hướng cho tất cả chúng sanh đều được vãng sanh Cực Lạc, chóng thành Phật quả.

Bửu Quang tự đệ tử Như Hòa kính bái.

Lời tựa bản Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

Một quyển Tây Phương Công Cứ lưu truyền đã lâu; những lời bàn luận được trích tuyển [trong sách này] hoặc rườm rà hoặc giản dị chẳng đồng. Có bản thì in kinh Di Đà và chú Vãng Sanh ở đầu sách; cũng có bản chẳng in; nhưng các bản thường in hình Tam Thánh và chín phẩm đài sen có những chấm tròn để người ta chấm vào đó hầu ghi nhớ số [lần niệm Phật].

Trong đa số các bản, trên đài sen chín phẩm có vẽ một tượng Phật. Sau đấy mới chọn đăng những lời khai thị thiết yếu tự xưa nay và thuyết minh sự tích để mọi người ưa thích, sanh tín, nguyện quyết định; dùng những điều quyết định ấy để làm tư lương vãng sanh. Dụng ý thật là sâu xa, chu đáo.

Nhưng khi niệm đủ số, hoặc sau khi chết đi, ta thường đem đốt đi, chẳng hề biết mình đã phạm lỗi hủy hoại kinh, tượng. Thành thử, một cuốn sách tốt có lợi cho người đời rốt cuộc bị phó cho mồi lửa, chẳng những chỉ tàn hại đến trời lẫn vật mà còn chẳng thể lợi ích rộng khắp tất cả. Nếu lưu lại bản sách ấy để truyền cho đời thì đã bị vòng, chấm đen đúa rối bời khiến kẻ khác khó lòng ưa thích. Suy đi tính lại, khó tìm được cách nào thích hợp.

Bạn tôi là ngài Dật Nhân đã lưu tâm san định thứ tự sách này: đầu sách in kinh, chú, nghi thức niệm Phật, rồi mới nêu các lời khai thị xưa nay [nghĩa lý] rõ ràng hay kín nhiệm, ý tứ cạn hay sâu.

Tiếp đấy, lại chú trọng đến một phương pháp trợ niệm lúc lâm chung ngõ hầu tránh cho [người niệm Phật] sắp đến kỳ công phu thành tựu lại bị quyến thuộc vô tình phá hoại.

Kế đó, giảng về Tam Quy, Ngũ Giới, Thập Thiện, Tứ Đế, Tứ Liệu Giản; mỗi phần đều giải thích sơ lược. Và [cuối cùng] là trăm bài tụng niệm Phật, những mong người sơ phát tâm biết đại khái ý nghĩa nên soạn thành một bản để làm sách lưu truyền vĩnh viễn.

Còn các bức vẽ chín phẩm niệm Phật để ghi số thì in thành bản riêng, biến thành phụ bản của phần chính để giúp hành giả nhớ số ngõ hầu mai sau [niệm xong] thì thiêu đi. Cách này rất hay, đáng nên in ra để rộng lưu hành, kính biếu. Những mong hết thảy những người cùng hạnh cùng được vãng sanh.

Phải biết là ngoài đức Phật ra không ai thấu hiểu trọn vẹn nổi lợi ích của pháp môn Tịnh Độ. Bởi thế, trong kinh Hoa Nghiêm sau khi đã chứng Đẳng Giác, [ngài Phổ Hiền] còn dùng mười đại nguyện vương hồi hướng vãng sanh. Trong Quán kinh, lúc sắp đọa địa ngục, [kẻ ngũ nghịch thập ác] niệm chưa hết mười tiếng liền được dự vào chín phẩm. Thật đúng là mười phương tam thế hết thảy chư Phật: trên thành Phật đạo, dưới độ chúng sanh, không vị nào chẳng nhờ vào pháp này làm [pháp tu hành] ban đầu mà rốt ráo cũng quy về pháp này vậy. Phổ nguyện những người cùng hạnh cùng sanh chánh tín.

Dân Quốc năm thứ mười chín (1930), Canh Ngọ, giữa mùa Thu, Cổ Tân Thích Ấn Quang soạn

Phụ lục : Bài Tiểu Tự sách Tây Quy Chỉ Quy Tập Nguyên Giáo Môn của ngài Đại Hựu

Do một đại sự nhân duyên, đức Đại Thánh Nhân phương Tây xuất hiện trong đời để khiến cho chúng sanh được khai thị ngộ nhập tri kiến Phật. Do căn cơ phân chia lợi, độn nên cả hơn bốn mươi năm, trong hơn ba trăm hội, Phật đã tùy cơ giáo diễn các pháp: Đại, Tiểu, Thiên, Viên chẳng đồng. Tuy các pháp ấy đều là pháp Nhất Thừa, nhưng Phật đã dùng phương tiện [diễn giảng sai khác].

Trong pháp hội Linh Sơn, ngài quy tất cả về Nhất Thật đạo, giảng bày bổn hoài; tam thế chư Phật xuất thế độ sanh không vị nào chẳng làm như thế. Nhưng xét đến pháp giản dị nhất, dễ dàng nhất [khiến cho] kẻ tâm hèn kém, sơ tâm phàm phu đốn ngộ thượng thừa, mau đạt lên Bất Thối thì chẳng có pháp nào bằng nổi con đường quan yếu Tịnh Độ cả!

Chúng ta thường nói: “Phật tánh của chúng sanh vốn sẵn thành, chẳng do người khác dạy. Vô Thượng Bồ Đề ta vốn tự có, nào phải do tu mới có được”. Nhưng chúng sanh mê tình sâu nặng, trầm đọa bao kiếp; nếu chẳng gặp được Phật, Bồ Tát, thiện tri thức dùng phương tiện khai thị thì không cách nào liễu sanh thoát tử, nhập Phật trí huệ được nổi!

Vốn tự ngài Pháp Tạng Tỳ Kheo gặp đức Thế Tự Tại Vương Phật phát ra bốn mươi tám lời nguyện nên pháp Niệm Phật Tam Muội đây mới được phát khởi trong vô lượng kiếp số nhiều như số bụi trần trước đây. Do đó, nay đức Di Đà hiện hữu nơi cõi Thanh Thái, đức Thích Ca Văn giảng dạy trong cõi Trúc Càn; trong mười phương cõi nước, hằng sa chư Phật hiện tướng lưỡi rộng dài tán dương pháp môn Tịnh Độ là chánh nhân Tịnh nghiệp của tam thế chư Phật. Nguyên do truyền bá giáo pháp là như vậy đó. Còn ngài Huệ Viễn đời Đông Tấn kết Liên Xã tại Lô Sơn chỉ là nhằm phát huy di huấn của các đức Phật trước đó mà thôi.

Bởi thế, mới nói: Các tam muội danh hiệu rất nhiều, nhưng công cao dễ thành thì phải kể Niệm Phật Tam Muội trước hết. Do đấy, biết được rằng: Lúc còn tu nhân, chư Phật, Bồ Tát đều tu pháp này. Khi chứng quả vị, để độ sanh, các vị cũng cùng nói pháp này. Phàm muốn hoàn tất đại sự sanh tử, dạo trong tánh hải của chư Phật thì không thể không nhờ vào pháp này được!

Trùng Đính Tây Phương Công Cứ

Số lượng pháp môn tu trì rất nhiều, nhưng ổn đáng nhất không chi bằng Niệm Phật. Điểm mầu nhiệm của pháp Niệm Phật là quý tại Tín, Nguyện. Tín, Nguyện chơn thành, thiết tha thì vạn người tu, vạn người đạt. Niệm làm chánh hạnh; Tín, Nguyện phụ trợ. Ba pháp đầy đủ sẽ quyết định vãng sanh. Cạn tấc lòng thành, dốc kiệt lòng kính như con nhớ mẹ, cảm ứng đạo giao, chóng siêu sanh tử.

Thích Dật Nhân kính đề

Nam mô Liên Trì Hải Hội Phật, Bồ Tát (3 lần)

Phật nói kinh A Di Đà

(lược phần này không dịch)

Bạt nhất thiết nghiệp chướng căn bổn đắc sanh Tịnh Độ đà ra ni

(chú Vãng Sanh)

Nam mô a mi đa bà dạ, đá tha già đá dạ, đá địa dạ tha, a mi rị đô bà tì, a mi rị đá tất đam bà tì, a mi rị đá, tỳ ca lan đế, a mi rị đá tì ca lan đá, già mi nị, già già na, chỉ đa ca lệ, sa bà ha.

Niệm Phật khởi chỉ nghi

(Nghi thức niệm Phật)

Kệ tán Phật

A Mi Đà Phật thân kim sắc,

Tướng hảo quang minh vô đẳng luân

Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di,

Cám mục trừng thanh tứ đại hải

Quang trung hóa Phật vô số ức

Hóa Bồ Tát chúng diệc vô biên

Tứ thập bát nguyện độ chúng sanh

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn

Nam mô Tây phương Cực Lạc thế giới đại từ, đại bi A Di Đà Phật

Nam mô A Di Đà Phật (hoặc năm trăm tiếng, một ngàn tiếng, dù ít hay nhiều cần phải chí thành khẩn thiết. Từng câu, từng chữ cần phải từ trong tâm niệm ra).

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát (10 tiếng)

Nam mô Đại Thế Chí Bồ Tát (10 tiếng)

Nam mô Thanh Tịnh Đại Hải chúng Bồ Tát (10 tiếng, rồi tiếp tục tụng bài nguyện)

Ngã kim xưng niệm A Di Đà

Chơn thật công đức Phật danh hiệu

Duy nguyện từ bi ai nhiếp thọ

Chứng tri sám hối cập sở nguyện

Ngã tích sở tạo chư ác nghiệp

Giai do vô thỉ tham, sân, si

Tùng thân, ngữ ý chi sở sanh

Nhất thiết ngã kim giai sám hối.

Nguyện ngã lâm dục mạng chung thời

Tận trừ nhất thiết chư chướng ngại

Diện kiến bỉ Phật A Di Đà

Tức đắc vãng sanh An Lạc sát

Bỉ Phật chúng hội hàm thanh tịnh

Ngã thời ư thắng liên hoa sanh

Thân đổ Như Lai Vô Lượng Quang

Hiện tiền thọ ngã Bồ Đề ký

Mông bỉ Như Lai thọ ký dĩ

Hóa thân vô số bách câu chi

Trí lực quảng đại biến thập phương

Phổ lợi nhất thiết chúng sanh giới

(Tạm dịch:

Con nay xưng niệm A Di Đà,

Danh hiệu Phật công đức chơn thật.

Xin nguyện từ bi thương nhiếp thọ

Chứng biết con sám hối, phát nguyện

Con xưa trót tạo bao ác nghiệp

Đều do vô thỉ tham, sân, si

Từ thân miệng ý phát sanh ra

Hết thảy con nay đều sám hối

Nguyện con vào lúc sắp lâm chung

Trừ sạch hết thảy các chướng ngại

Tận mặt thấy Phật A Di Đà

Liền được vãng sanh cõi An Lạc

Chúng hội của Phật trọn thanh tịnh

Con được sanh trong hoa sen nhiệm

Được thấy Như Lai Vô Lượng Quang

Hiện tiền thọ ký quả Bồ Đề

Con được Như Lai thọ ký xong

Hóa thân vô số trăm câu chi

Trí lực rộng lớn trọn mười phương

Lợi khắp hết thảy chúng sanh giới)

Tự quy y Phật, xin nguyện chúng sanh, thấu rõ đạo cả, phát lòng vô thượng.

Tự quy y Pháp, xin nguyện chúng sanh, thâm nhập kinh tạng, trí huệ như biển.

Tự quy y Tăng, xin nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, hết thảy vô ngại

(Hành trì như thế, mỗi ngày hoặc hai lần, hoặc bốn lần, hoặc sáu lượt, dốc trọn vẹn lòng thành kính, tùy phận, tùy sức thực hiện. Người như vậy quyết định vãng sanh).

Phụ lục: Thập Niệm Pháp Môn

(Pháp mười niệm này, ai ai cũng tu nổi, người bận rộn chẳng chuyên tu nổi thì nên thành tâm thực hành vào mỗi sáng, tối thì quyết định được vãng sanh).

Mỗi ngày sáng, tối hai thời, súc miệng xong; nếu không có tượng Phật thì hướng về phương Tây xá hoặc lễ bái. Có tượng Phật thì lễ Phật ba lạy, quỳ thẳng ngay ngắn, chắp tay, cung kính, dứt bặt các duyên, nhiếp tâm một chỗ, liên tiếp niệm Nam mô A Di Đà Phật cho đến hết một hơi thì coi là một niệm. Mười hơi như thế gọi là Thập Niệm.

Chỉ tùy theo hơi dài, ngắn, chẳng nệ vào số lần niệm Phật, chỉ lấy hơi thở làm hạn. Tiếng niệm chẳng cao, chẳng thấp, chẳng gấp, chẳng hoãn, nhịp nhàng, vừa phải, liên tục chẳng dứt. Ý nương theo hơi thở để nhiếp tâm khiến tâm chẳng tán loạn. Tâm đã thuần nhất thì công chẳng lớn lao hay sao? Pháp mười niệm này là do khi đức Di Đà còn tu nhân đã có nguyện rằng:

‘Nếu có chúng sanh nghe danh hiệu ta chí tâm tin ưa, dẫu chỉ mười niệm mà nếu chẳng vãng sanh thì chẳng lấy ngôi Chánh Giác’.

Vì thế, hành giả trọn đời thọ trì chẳng để gián đoạn. Khi kẻ ấy lâm chung, vì bổn nguyện lực, đức Phật sẽ đích thân đến tiếp dẫn vãng sanh Tây phương. Một khi đã sanh Tây phương liền chứng địa vị bất thoái, vĩnh viễn thoát cái khổ sanh tử, luân hồi vậy. Trân trọng, trân trọng. Niệm xong lại hồi hướng rằng:

Nguyện con lúc lâm chung không chướng ngại. A Di Đà Phật xa đón, Quán Âm rưới cam lộ trên đầu con, Thế Chí đặt đài vàng dưới chân con. Trong khoảng sát na lìa ngũ trược, như trong khoảng co duỗi cánh tay, về đến ao sen. Hoa sen nở rồi được thấy Từ Tôn, đích thân nghe được pháp âm rành rẽ. Nghe xong liền ngộ Vô Sanh Nhẫn, chẳng rời An Dưỡng, vào lại Sa Bà, khéo biết phương tiện cứu độ chúng sanh. Khéo dùng trần lao để làm làm Phật sự. Con nguyện như thế, xin Phật tự biết. Rốt ráo trong tương lai sẽ được thành tựu.

01. Văn Thù dạy răn

(ba mươi bảy thiên tiếp theo đây, đều do Đại Hựu thiền sư trích từ sách vở của các bậc cổ đức rất hay, chớ xem thường)

Trong niên hiệu Đại Lịch đời Đường, Pháp Chiếu pháp sư đi lễ núi Ngũ Đài, ngài Văn Thù ứng hiện nơi Đại Thánh Trúc Lâm Tự chiếu sáng cả giảng đường. Sư thấy ngài Văn Thù ở phía Tây, ngài Phổ Hiền ở phía Đông; vạn chúng Bồ Tát vây quanh thuyết pháp. Sư Pháp Chiếu làm lễ, thưa hỏi:

- Chúng sanh đời mạt, trí thức thiển lậu, không cách chi hiển hiện Phật tánh tâm địa, con chưa biết tu pháp môn nào là thiết yếu nhất?

Bồ tát Văn Thù đáp:

- Lời ông vừa hỏi thật là đúng lúc. Các môn tu hành không môn nào bằng Niệm Phật. Trong quá khứ, ta do niệm Phật nên đắc Nhất Thiết Chủng Trí.

Sư Pháp Chiếu lại thưa: - Nên niệm ra sao?

Ngài Văn Thù dạy:

- Phía Tây thế giới này có Phật A Di Đà nguyện lực khó nghĩ lường, ông nên hệ niệm chẳng để gián đoạn thì lâm chung quyết định vãng sanh.

Nói xong, lại xoa đầu ngài Pháp Chiếu. Sư nghe xong hớn hở, vui mừng. Tại nơi mình ở, ngài xiển dương pháp môn Niệm Phật. Vua Đức Tông sắc truyền đón sư vào cung dạy cung nữ niệm Phật, pháp đạo lừng lẫy.

02. Duy tâm phát hiện

Vô Công cư sĩ nói:

- Cực Lạc cách đây mười vạn ức cõi. Phàm phu mạng chung khoảnh khắc liền tới nơi là vì tự tâm vốn nhiệm mầu. Vì vậy, kinh Lăng Nghiêm chép:

‘Ông do chưa rõ hết thảy phù trần, các tướng huyễn hóa, ngay nơi này sanh ra, cũng theo ngay nơi đó mà diệt. Nhân duyên hòa hợp, hư vọng có sanh. Nhân duyên biệt ly, hư vọng gọi là diệt. Bởi chẳng biết sanh, diệt, đến, đi, bổn Như Lai tạng thường trụ diệu minh trong tánh chơn thường nên cầu nơi đến, đi, mê, ngộ sanh tử thì trọn không có chi để được’.

Theo đó mà suy, trong lúc mạng chung, cái duyên nhiễm trược tan lìa nên đương xứ Sa Bà huyễn diệt. Duyên thanh tịnh hợp lại nên đương xứ Cực Lạc huyễn sanh. Cõi này diệt, cõi kia sanh chẳng xen hở dẫu chỉ bằng khoảng sợi tóc, còn bàn luận gì nổi việc xảy ra chỉ trong khoảnh khắc? Thấy dường như trọn ngày lấy, bỏ mà chưa hề có lấy, bỏ vậy.

03. Niệm Phật thông, biệt

[Sách Quán Vô Lượng Thọ Kinh Sớ] Diệu Tông Sao chép:

- Đức Tỳ Lô Giá Na Phật ở khắp hết thảy chỗ; hết thảy các pháp đều là Phật pháp. Tức là: vị Phật nơi tánh đức của chúng sanh chẳng phải là tự, chẳng phải là khác, không phải nhân, chẳng phải quả. Vị Phật ấy chính là thể Viên Thường Đại Giác.

Vì thế, luận Khởi Tín chép: “Giác nghĩa là tâm thể ly niệm. Tướng ly niệm giống như hư không giới, không đâu chẳng hiện hữu. Pháp giới nhất tướng chính là Như Lai thường trụ pháp thân. Nương theo pháp thân ấy mà nói thì gọi là Bổn Giác”.

Phải nên biết rằng: cái thể viên minh của quả Phật chính là tánh đức vốn sẵn đủ của bọn phàm phu ta. Vì vậy, hết thảy hạnh pháp đã được giảng dạy, không pháp nào chẳng nhằm để hiển minh cái giác thể này.

Thế nên, tuy bốn pháp tam muội cùng được gọi chung là Niệm Phật, nhưng quán pháp của từng tam muội không giống nhau. Chẳng hạn như: Nhất Hạnh tam muội quán thẳng vào tam đạo, hiển lộ bổn tánh Phật. Phương Đẳng tam muội thì kiêm tụng chú, Pháp Hoa kiêm tụng kinh. Quán Âm kiêm đếm hơi thở, giác ý suốt cả ba tánh. Ba thứ tam muội ấy tuy xét về sự thì khác nhưng xét về mặt niệm Phật lại đồng vì cùng để hiển lộ cái Đại Giác Thể vậy. Tuy [các tam muội ấy] đều cùng nhắm vào niệm Phật nhưng đều dùng những cách chung chung để hiển lộ bản thể của chư Phật.

Còn như quán môn này (tức là các pháp quán dạy trong Quán kinh) và Ban Châu tam muội thì lại nương vào cảnh y báo và chánh báo của cõi An Dưỡng, dùng vi diệu quán chuyên chú nơi đức Di Đà để hiển lộ cái thể của chơn Phật. Tuy phải dựa vào cảnh, nhưng ta nên biết rằng y báo, chánh báo ấy đều cùng ở trong Nhất Tâm. Tâm tánh trọn khắp, không pháp nào nó chẳng tạo, không pháp nào nó chẳng sẵn đủ. Nếu có một mảy pháp nào sanh từ ngoài tâm thì chẳng gọi là Đại Thừa Quán vậy.

04. Ví như mài gương

Kinh dạy: “Ví như mài gương, hết dơ thì sáng hiện”. Gương cổ bị bụi lấp, dẫu vốn sẵn có quang minh nhưng ắt phải nhờ mài giũa thì sau đấy quang minh mới hiển hiện. Đấy là ý nghĩa tu được thành tựu vậy.

Tuy cần phải mài thì gương mới được tỏa sáng, nhưng cái sáng ấy toàn là vốn sẵn có, chứ chẳng phải là do từ bên ngoài mà có! Đấy là nghĩa tánh đức.

Nếu chấp khư khư rằng quang minh vốn sẵn có chứ chẳng phải do mài mà được, dẫu có bị chất dơ phủ kín, gương cổ vẫn có thể soi được sự vật thì thành ra cái lỗi: chấp tự nhiên!

Nếu chấp nhất định rằng do mài giũa mà có được sự sáng suốt ấy thì mài ngói cũng thành được gương, thành ra cái lỗi: chấp nhân duyên!

Kinh nói: ‘Tâm này làm Phật’ là ước theo tu đức mà nói. Ý nói chúng sanh tuy có Bổn Giác thể, nhưng ắt cần phải do công năng của Thỉ Giác thì sau đấy mới chứng được. ‘Tâm này là Phật’ là ước theo tánh đức mà nói. Ý nói: tuy do tu chứng mà Phật tánh của chúng sanh được hiển lộ, nhưng đó toàn là tánh đức vốn sẵn có, chứ nào phải do từ cái khác mà có được!

05. Trí có thể dẫn dắt hạnh

Tâm chánh thì hạnh chánh; trí tà hạnh ắt tà. Các hạnh tu của Đại Thừa Bồ Tát đều dùng Bát Nhã để dẫn đường nên đều là cái nhân để thành Phật, thẳng vào biển Tát Bà Nhã (Nhất Thiết Trí).

Phàm phu làm lành, cho là thật có nên quả báo [bị hạn cuộc] trong cõi trời, người. Khổ hạnh của ngoại đạo lấy tà kiến làm chủ nên hưởng báo trong tam đồ. Hạnh tu của bậc Nhị Thừa chuyên chí nơi Thiên Không nên chỉ chứng Tiểu Quả. Bậc Tiệm Tu Đại Sĩ tuy dùng lý để viên dung sự, nhưng vẫn còn có công dụng, chưa thể với mỗi mỗi pháp đều tương ứng với Chơn Đế nên rớt vào Đệ Nhị.

Viên đốn hành nhân thì mỗi một mảy điều lành lượng đều đồng pháp giới, khế hợp Chơn Như, chẳng hướng đến Nhị Thừa, chẳng ứ trệ trong ba cõi; thấu rõ hết thảy pháp đều là lý Tam Đế chẳng thể nghĩ bàn nên hết thảy pháp đều là cái nhân để thành Phật; dùng bất tư nghị quán tu Niệm Phật tam muội làm diệu hạnh viên đốn. Há có thể dùng cái vọng tình chấp trước của phàm phu, ngoại đạo để suy lường nổi sao!

06. Nương theo nghiệp phát hiện

Sách Vạn Thiện Đồng Quy Tập chép:

“Ôi! hai vầng thiện ác, hai báo khổ, vui do ba nghiệp tạo, do bốn duyên sanh, bởi sáu nhân thành, thuộc vào năm quả.

Nếu có một tâm niệm giận dữ, tà dâm thì [đó là] nghiệp địa ngục. Keo tham chẳng bố thí thì thành nghiệp ngạ quỷ.

Ngu si che lấp tối tăm là nghiệp súc sanh.

Kiêu căng, ngạo mạn là nghiệp Tu La.

Giữ chắc năm giới là nghiệp loài người.

Tu ròng Thập Thiện là nghiệp cõi trời.

Chứng ngộ nhân không là nghiệp Thanh Văn.

Biết duyên tánh ly là nghiệp Duyên Giác.

Tu trọn lục độ là nghiệp Bồ Tát.

Chơn từ bình đẳng là nghiệp của Phật.

Nếu tâm tịnh thì đài hương, cây báu, hóa sanh cõi tịnh. Tâm nhơ thời gò nổng, hầm hố, thác sanh trong uế độ. Đấy đều là cái quả bình đẳng, là duyên để cảm được sự tăng thượng. Rời ngoài nguồn cội tự tâm thì chẳng có cái Thể nào khác cả!”

07. Bốn thứ hạnh nguyện

Vì viên tri phủ Hàng Châu là ông thị lang Mã Lương nên ngài Từ Vân Sám Chủ bèn soạn văn Quyết Nghi về hai môn hạnh nguyện. [Theo ngài] hạnh nguyện gồm có bốn môn:

a. Thứ nhất là Lễ Sám Môn: lễ Phật, sám hối, trừ sạch nghiệp chướng khiến cho thân, tâm trong sạch như ruộng sạch cỏ.

b. Thứ hai là Thập Niệm Môn: chấp trì thánh hiệu, định tâm thành hạnh, lập nguyện định hạn kỳ, gieo chánh nhân vãng sanh Tây phương như gieo hạt giống.

c. Thứ ba là Hệ Duyên Môn: yêu mến, giữ gìn, trưởng dưỡng, thấm nhuần mầm, thân [của chánh nhân vãng sanh] như xối mưa ngọt.

d. Thứ tư là Chúng Phước Môn để giúp cho [chánh nhân vãng sanh được] xum xuê, chóng kết thành hoa, quả, giống như tưới bón cho mầu mỡ.

Tuy có các tướng trạng như vậy, nhưng nếu chẳng rảnh rỗi thì chỉ cần tu một môn cũng đều được vãng sanh. Mỗi một môn trong bốn môn này đều có đủ Hạnh, Nguyện, đều là chánh nhân vậy. Trong những ngày lục trai cũng nên tu pháp Thập Niệm; còn đối với hai môn kia thì tùy sức mà hành.

08. Lúc ngủ nhập quán

Tập Chư Kinh Lễ Sám Hối Văn chép:

“Khi nhập quán và trước khi ngủ, trước hết, người tu Tịnh Độ nên đứng lên chắp tay, nhất tâm hướng về Tây, mười lần niệm A Di Đà Phật, Quán Âm, Thế Chí, Thanh Tịnh Đại Hải Chúng xong, liền nguyện rằng:

‘Đệ tử hiện còn là phàm phu, tội nghiệp sâu nặng, luân hồi trong sáu nẻo chưa xuất ly nổi. Nay gặp bạn lành được nghe danh hiệu công đức của Phật Di Đà, một lòng xưng niệm nguyện sanh Tịnh Độ. Nguyện Phật xót thương, xòe tay tiếp dẫn. Đệ tử chẳng biết thân tướng quang minh của Di Đà Thế Tôn. Nguyện Phật, Bồ Tát thị hiện thân tướng và các sự trang nghiêm trong cõi nước’.

Nói lời ấy xong, nhất tâm chánh niệm, rồi thì nhập quán hay ngủ. Hoặc trong khi đang phát nguyện được thấy các điềm lành, hoặc khi đang nhập quán được thấy, hoặc trong mộng được thấy. Gần đây, pháp này có sự linh nghiệm lớn, chẳng thể thuật đủ. Có siêng gắng tu hành thì mới có thể tin là pháp này chẳng dối vậy.

09. Hiếu dưỡng cha mẹ

Ngài Trường Lô Trách thiền sư soạn văn khuyên hiếu thuận gồm một trăm hai mươi thiên. Một trăm thiên đầu giảng rõ hiếu dưỡng ngọt bùi là sự hiếu thế tục. Hai mươi thiên sau giảng rõ: khuyên cha mẹ tu Tịnh Độ là sự hiếu xuất thế.

Cái hiếu của thế gian một đời là hết; cái hiếu xuất thế không lúc nào tận. Không có điều hiếu nào lớn bằng việc làm cho cha mẹ được vãng sanh Tịnh Độ! Cha mẹ còn sống mà chẳng khuyên lơn như vậy được thì một mai cha mẹ khuất bóng rồi, dẫu đau lòng tận lực hậu lễ cũng nào có ích gì?

Quán Kinh trước sau hai lượt dạy hiếu dưỡng cha mẹ là Tịnh nghiệp, chính là ý này.

Lại nói: Khi cha mẹ tin biết niệm Phật là lúc trồng hoa sen. Lúc nhất tâm niệm Phật là lúc hoa sen ló khỏi mặt nước. Niệm Phật thành công là lúc hoa nở thấy Phật vậy.

Người hiếu tử xét thấy khi cha mẹ sắp vãng sanh bèn đem các việc lành cha mẹ đã làm được trong cả đời soạn sẵn thành một bài, luôn luôn đọc lên khiến mẹ cha hoan hỷ.

Lại khuyên cha mẹ khi nằm, ngồi đều hướng về Tây để chẳng quên Tịnh Độ. Bày tượng Di Đà, thiêu hương, gõ khánh, niệm Phật chẳng dứt. Lúc [cha mẹ] xả báo, lại càng dụng tâm, chớ có than khóc làm cha mẹ mất chánh niệm.

Cha mẹ được sanh Tịnh Độ hưởng các điều khoái lạc, há chẳng phải là việc tốt lành sao? Hiếu dưỡng cả một đời chính là lúc này đây. Nhắn những kẻ con hiếu cháu thuận chớ quên điều ấy!

10. Phát tâm Bồ Đề

Tiếng Phạm là A Nậu Đa La Tam Miểu Tam Bồ Đề, Tàu dịch là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, là quả đức rốt ráo chư Phật đã chứng, là bổn nguyên Phật tánh mà chúng sanh bị mê. Kẻ học Đại Thừa nương theo Tứ Đế viên đốn vô tác, phát bốn nguyện rộng lớn.

Trước hết, dựa vào cảnh Khổ Đế, phát một nguyện rằng: “Kẻ chưa độ khiến cho được độ”, tức là: chúng sanh vô biên thệ nguyện độ.

Rồi nương theo cảnh Tập Đế, phát một nguyện rằng: “Kẻ chưa hiểu khiến cho được hiểu”, tức là: Phiền não vô biên thệ nguyện đoạn.

Thứ ba, nương theo cảnh Đạo Đế, phát một nguyện rằng: “Kẻ chưa an khiến cho được an”, tức là: Pháp môn vô lượng thệ nguyện học.

Thứ tư, nương theo cảnh Diệt Đế, phát một nguyện rằng: “Kẻ chưa được Niết Bàn khiến cho được Niết Bàn”, chính là Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

Nguyện nếu chẳng dựa theo Đế thì gọi là cuồng nguyện!

Biết rõ ấm nhập đều như, không có Khổ để bỏ. Trần lao vốn tịnh, không có Tập để đoạn. Biên hay tà đều trung chánh, không có Đạo để tu. Sanh tử chính là Niết Bàn, không có Diệt để chứng.

Liễu đạt như thế, phát tâm lập hạnh thì bao nhiêu công đức chỉ có Phật biết được nổi. Nếu chẳng được như vậy thì dẫu có thể phát tâm nhưng bị vướng mắc nơi Thiên, Tiểu, chẳng tương ứng với Bồ Đề. Tuy siêng hành tinh tấn nhưng giống như [toan] nấu cát thành cơm. Ví như làm ruộng mà chẳng gieo hạt giống; đã chẳng có mầm mộng còn mong được thóc ở chỗ nào! Há chẳng nên suy nghĩ kỹ hay sao?

11. Thân cận bạn lành

Kinh Viên Giác dạy:

“Chúng sanh đời mạt muốn phát Đại tâm nên cầu thiện tri thức. Muốn tu hành thì nên cầu hết thảy người chánh tri kiến, tâm chẳng trụ tướng, chẳng vướng cảnh giới Thanh Văn, Duyên Giác, tuy hiện trần lao mà tâm thường thanh tịnh. Dẫu hiện có các lầm lỗi nhưng khen ngợi phạm hạnh, chẳng hề khiến chúng sanh làm điều chẳng đúng giới luật. Cầu được người như thế thì liền được thành tựu vô thượng Bồ Đề”.

Lại như luận Trí Độ chép:

“Với các đạo sư, tưởng như Thế Tôn. Nếu có người có thể khai thị, giải thích nghĩa sâu, xóa tan mối nghi, có ích cho mình thì tận tâm cung kính, chẳng quan tâm đến các điều điều ác khác [của người ấy]. Ví như túi rách đựng của báu, chẳng vì do [túi đựng] tệ ác mà chẳng nhận lấy của báu ấy. Lại như ban đêm đi đường hiểm, có người tệ hại cầm đuốc[soi đường] thì chẳng vì người ấy xấu ác mà chẳng cần nhờ [ánh đuốc] soi”.

Kinh Hoa Nghiêm dạy: ‘Đối với tự thân nên sanh ý tưởng bịnh, khổ. Với thiện tri thức, tưởng như y vương. Đối với pháp họ nói, tưởng như thuốc tốt lành. Với pháp họ tu hành, tưởng như trừ bịnh. Nếu nghe được một câu pháp vị tằng hữu (chưa từng có) thì còn hơn có được bảy báu chứa đầy trong cả tam thiên đại thiên thế giới và ngôi Thích, Phạm, Chuyển Luân’.

Luận Khởi Tín chép: “Như tánh lửa [có sẵn] nơi cây là chánh nhân của lửa. Nếu không có người biết, cũng chẳng nhờ đến phương tiện mà có thể tự đốt lấy cây thì thật chẳng có lẽ ấy. Chúng sanh cũng thế: Tuy có sức chánh nhân huân tập, nhưng nếu chẳng gặp chư Phật, Bồ Tát, thiện tri thức để làm duyên mà tự mình có thể đoạn được phiền não, nhập Niết Bàn thì thật chẳng có lẽ ấy”.

12. Mười thứ tín tâm

Muốn hết sạch sanh tử, tu hành Tịnh nghiệp thì nên phát mười thứ tín tâm; niệm niệm chẳng quên thì sẽ quyết sanh về Tịnh Độ, đắc bất thối chuyển.

Một: tin pháp của Phật đã nói là lời chân thành phát xuất tự miệng vàng, chơn thật chẳng dối.

Hai: tin rằng phàm phu còn mê thì thức thần chẳng diệt, xoay vần trong sáu nẻo chẳng ngơi.

Ba: tin rằng tu hành trong cõi này nếu chưa được đạo quả thì chẳng tránh khỏi bị luân hồi.

Bốn: tin rằng nếu chưa thoát khỏi luân hồi thì dẫu sanh lên trời vẫn chẳng tránh khỏi bị đọa lạc.

Năm: tin rằng chúng sanh sanh về thế giới Cực Lạc sẽ vĩnh viễn chẳng thoái chuyển.

Sáu: tin chúng sanh phát nguyện, nguyện sanh Tịnh Độ sẽ quyết định vãng sanh.

Bảy: tin rằng một phen xưng danh hiệu Phật sẽ diệt được tám mươi ức kiếp sanh tử tội nặng.

Tám: tin người niệm Phật sẽ được thần thông quang minh của A Di Đà Phật nhiếp thủ chẳng hề buông bỏ.

Chín: tin người niệm Phật luôn luôn được hằng sa chư Phật trong mười phương thế giới cùng dùng thần lực hộ niệm.

Mười: Tin là khi đã sanh về Tịnh Độ sẽ có thọ mạng vô lượng, trong một đời sẽ chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề.

Chẳng thể tin tưởng sâu sa vào mười điều trên, lại còn sanh nghi hoặc thì dẫu có niệm Phật vẫn chẳng được vãng sanh.

13. Tự chướng, tự ngăn

Bách Đình pháp sư nói:

“Người tu Tịnh nghiệp thường lắm kẻ biết được pháp môn, nhưng chẳng có mấy kẻ chịu gấp gáp tu hành. Bàn về Tịnh Độ, thường có lắm kẻ nắm vững yếu chỉ, nhưng người trực chỉ lại quá ít ỏi. Có kẻ chưa nghe đã tự chướng, tự ngăn người khác giảng giải cho mình. Tự chướng thì không chi bằng Ái; tự ngăn không chi bằng Nghi. Chỉ cốt hai cái tâm Ái và Nghi ấy không còn chướng ngại nữa thì một môn Tịnh Độ mới chẳng bị ngăn cách.

Trong bài tựa Tịnh Độ Thập Nghi Luận, Vô Vi Tử viết: “Ái chẳng nặng chẳng sanh Sa Bà. Niệm chẳng chuyên nhất chẳng sanh Cực Lạc”. Huệ Viễn pháp sư đời Tấn kết liên xã nơi Lô Sơn: Đối với ông Uyên Minh thì ngài mời mọc vì quý trọng ông ấy đã thông đạt, lại còn đoạn được ái. Với ông Linh Vận thì ngài cự tuyệt, vì ông này tâm tạp, lại chẳng thể chuyên niệm.

Há chẳng phải là đoạn trừ hai điều ấy (nghi và ái) chính là điều cốt yếu trong Tịnh Độ ư?

14. Thân tâm hư ngụy

Quan tướng quốc Bùi Hưu đời Đường nói:

“Từ vô thỉ đến nay, đại chúng thường nhận lầm cái thân do địa, thủy, hỏa, phong giả hợp thành là thân mình. Cái thân ấy chợt tụ, chợt tán, thuộc pháp vô thường, chẳng phải là thân ta vậy. Từ vô thỉ đến nay, đại chúng thường nhận lầm cái tâm duyên lự khách trần là tâm mình. Cái tâm đó hư vọng, chợt khởi, chợt diệt, thuộc vô thường pháp, chẳng phải là tâm ta.

[Phải biết là] ta có chơn thân, viên mãn không tịch mới là đúng vậy; [phải biết] cái chơn tâm của ta rộng lớn, linh tri mới là đúng vậy. [Tâm ấy] không tịch, linh tri, thần dụng tự tại; tánh bao hàm muôn đức, thể tuyệt bách phi, giống như vầng trăng sạch, viên mãn chẳng khuyết; nhưng có khi bị mây che nên chẳng tự hay biết. Vọng hoặc đã trừ hết thì chơn tâm vốn sẵn thanh tịnh. Thập phương chư Phật, hết thảy chúng sanh và cái tâm này của ta, ba thứ trên đây chẳng hề sai khác. Đấy chính là bản thể của Bồ Đề tâm vậy.

Buông bỏ, chẳng nhận thức được điều ấy, lại còn nhận lầm cái thân hôi thối rồi vọng niệm, rong ruổi theo sanh tử, chen vai chịu khổ cùng cầm thú, tạp loại; há chẳng thẹn là kẻ trượng phu hay sao?”

15. Tướng trạng, nguyên nhân của dâm và sát

Sách Long Thư Tịnh Độ chép:

“Uống ăn, nam nữ là những điều ham muốn lớn của con người. Chế ngự [đến mức] hầu như không còn có nữa thì là bậc thánh nhân. Tiết độ chẳng phóng túng, đáng gọi hiền nhân. Phóng túng chẳng tiết độ thì là hạ ngu.

Mà hai điều Dâm, Sát ấy lại trợ giúp, phát khởi sự tạo nghiệp. Ăn uống quá no đủ thì khí huyết mạnh mẽ khiến cho dâm dục nhiều. Dâm dục nhiều thì tổn hại khí huyết, lại phải nhờ vào ăn uống để bồi bổ. Nếu có thể tỉnh giảm cả Dâm lẫn Sát thì đấy chính là cái đạo an thân, sống thọ vậy. Từ Giác thiền sư nói:

Ăn uống nhân gian năm tháng dài,

Ngon dở miễn sao đỡ đói thôi

Qua ba tấc lưỡi thành chi nữa?

Sao chẳng dụng tâm xét kỹ coi!

Vụ Thật dã phu nói:

“Da trùm xương thịt cùng máu mủ. Cưỡng làm vẻ ra vẻ yêu kiều để mê hoặc người. Tự ngàn xưa anh hùng đều bị lụy bởi nó, trăm năm cùng chung vùi lấp dưới mộ”.

Nếu quả thật có thể răn dè được hai điều ấy (dâm, sát), đời đâu còn cảnh bịnh tật, chết yểu; chết đi nào còn có cảnh địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Nếu quyết chí muốn cầu sanh về Tịnh Độ thì phải nên gìn giữ hai điều ấy thật cẩn thận.

16. Nghiệp tướng lúc lâm chung

Sách Tông Kính Lục dẫn kinh Hoa Nghiêm như sau:

“Ví như có người lúc sắp mạng chung thấy được tướng thọ báo theo như nghiệp đã tạo. Kẻ hành nghiệp ác thấy địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, tất cả hết thảy các cảnh giới khổ. Hoặc thấy ngục tốt, tay cầm khí giới, hoặc giận, hoặc chửi, tóm lấy lôi đi, cũng nghe tiếng gào thét, khóc than. Hoặc thấy sông tro, vạc sôi, núi đao, rừng kiếm, các thứ bức bách, chịu các khổ não. Người tạo nghiệp lành thì thấy hết thảy các cung điện trời, vô lượng thiên chúng, các thiên thể nữ, các thứ y phục, trang nghiêm đầy đủ, cung điện, vườn, rừng trọn đều diệu hảo. Thân tuy chưa chết cảnh đã hiện tiền”.

Cảnh khổ vui vốn chẳng từ đâu đến, điều thiện ác chỉ do tự mình chiêu cảm. Khi chưa thấu rõ được nhất tâm thì khó lòng thoát khỏi lục đạo!

17. Mười niệm vãng sanh

Trong Thập Nghi Luận, có câu hỏi rằng: Vì sao chúng sanh nghiệp nặng, mà mười niệm liền được vãng sanh?

Đáp: Khi lâm chung gặp được thiện hữu đều là do thiện căn đời trước. Nếu không có túc nhân thì còn chẳng thể gặp được thiện tri thức, huống hồ là mười niệm thành tựu! Nếu coi vô thỉ ác nghiệp làm trọng, lâm chung mười niệm là khinh thì nay ta dùng ba thứ để so lường, chứ chẳng bàn đến thời gian [niệm Phật là] ít hay nhiều.

a. Một là tại tâm. Lúc tạo ác là từ hư vọng điên đảo mà sanh; khi niệm Phật là từ nơi thiện tri thức nghe danh hiệu công đức chơn thật của A Di Đà Phật mà sanh. Một đằng hư, một đằng thật, há nào so sánh được ư?

Ví như nhà tối vạn năm, ánh mặt trời vừa chiếu đến, há có vì bóng tối tích tụ đã lâu mà chẳng diệt nổi hay sao!

b. Hai là tại duyên. Lúc tạo tội là từ tâm si ám, duyên cảnh hư vọng mà sanh. Cái tâm niệm Phật từ việc nghe công đức danh hiệu của Phật, duyên tâm Vô Thượng Bồ Đề mà sanh. Một đằng chơn, một đằng ngụy, há so sánh được ư!

Ví như có người bị trúng tên độc. Tên lút sâu, độc ngấm đẫm, tổn da nát xương. Một khi nghe tiếng trống thuốc Diệt Trừ, tên liền rớt, độc liền trừ, há đâu phải vì tên đã lút sâu, độc đã ngấm mà chẳng thể lành hay sao?

c. Ba là tại quyết định. Lúc tạo tội là do cái tâm hữu gián hữu hậu. Khi niệm Phật, dùng cái tâm vô gián, vô hậu. Bởi thế, ngay vào lúc xả mạng: do thiện tâm mạnh mẽ nên bèn được vãng sanh.

Ví như dây thừng quấn mười vòng, ngàn kẻ đàn ông chẳng làm gì nổi; đứa bé vung gươm, khoảnh khắc thừng bị đứt làm hai đoạn.

Lại như củi chứa ngàn năm, dùng chút lửa to bằng hạt đậu, trong chốc lát củi cháy hết sạch.

Lại như người cả một đời tu mười nghiệp lành ắt sẽ được sanh lên trời; nhưng lúc lâm chung nếu khởi một niệm tà kiến quyết định liền đọa vào A Tỳ địa ngục. Ác nghiệp dẫu hư vọng, nhưng vì nó mạnh mẽ nên còn khả năng xóa tan thiện nghiệp của cả một đời khiến [kẻ ấy bị] đọa đường ác.

Huống hồ lúc lâm chung, tâm mạnh mẽ niệm Phật, tạo nghiệp lành một cách chơn thật vô gián mà chẳng xóa nổi vô thỉ ác nghiệp, được sanh về Tịnh Độ hay sao!

18. Đặt tượng nơi trai phòng

Chỗ phàm phu nằm ngồi thường ngày chẳng nên đặt tượng Phật, Bồ Tát kẻo vướng lấy tội khinh nhờn. Pháp sư Trúc Am Quán thấy trai phòng của kẻ học giả bày tượng liền khuyên răn rằng:

“Các ông đứng ngồi vô lễ, nói lời vô ích; sự cung kính đốt hương chốc lát chẳng bù nổi cái tội trọn ngày khinh mạn!”.

Đại Thông Bổn thiền sư thấy tượng Phật, Bồ Tát đứng hoặc đi thì chẳng dám ngồi. Thức ăn chay mang tên thịt, cá, ngài chẳng hề ăn. Ngài chơn thành kính thờ, giữ gìn tâm rời tội lỗi đến mức như vậy. Trong (Bách Trượng Sắc Tu) Thanh Quy có răn thường nhân:

“Chẳng phải lúc lễ bái, cúng dường, thắp thêm hương, thay nước thì vô cớ chẳng được vào điện đường; sợ giải đãi tổn phước, chiêu lấy tội vậy!”

Nếu vì người lâm chung đang cơn bịnh khổ bức bách mà bày tượng niệm Phật nhằm tăng chánh niệm cho họ để giúp họ vãng sanh thì chẳng bị hạn cuộc bởi điều răn này.

19. Dùng lý đoạt sự

Lục Tổ Đàn kinh chép:

“Người Thiều Châu hỏi về pháp tu Tây phương, Lục Tổ dạy: ‘Tự tâm có Tây phương, kiếm Tây phương chỗ nào? Người Đông phương tạo tội tác nghiệp cầu sanh Tây phương. Nếu người Tây phương tạo tội gây nghiệp thì cầu sanh chốn nào? Chỉ ngộ được tánh thì chỗ nào mà chẳng được?”

Ngài Chí Công cũng nói: “Bậc trí biết tâm là Phật, kẻ ngu nguyện sanh Tây phương”.

Lời của hai vị sư này đều là dùng lý đoạt sự, đều cùng là tùy bịnh cho thuốc. Nếu cứ chấp nê theo lời để hiểu thì là chấp thuốc thành bịnh vậy. Nếu chỉ căn cứ theo lý mà nói thời một pháp còn chẳng thể được, huống hồ là có Tịnh Độ để sanh! Chẳng riêng mình Tịnh Độ mà ngay cả tự tâm cũng còn chẳng thể được. Cái chẳng thể được này cũng bất khả đắc nốt!

Nếu như vậy thì nói ‘tự tâm có Tây phương’ và ‘biết tâm là Phật’ đều thành thừa thãi. Mà lý đây chính là cái lý tức sự, cái Không đây chính là cái Không tức Hữu. Chính ngay trong chỗ sạch trơn ấy phương ngại gì đến việc kiến lập các pháp để niệm Phật vãng sanh?

Do sự chính là lý nên niệm nhưng vô niệm, sanh mà vô sanh; thế nên cứ thẳng bước trên đường rộng, chấp chi lời chết cứng. Người đời sau chẳng hiểu ý này, cứ một bề bám theo lời nói mà hiểu, hủy báng người tu Tịnh nghiệp. Khác nào đối với người đang ngồi thuyền vượt biển lại khuyên đi đường bộ, chẳng tương xứng cơ nghi, chỉ càng khiến tăng thêm hoặc loạn. Ngài Vĩnh Gia nói: “Bỏ có chấp không cũng là bịnh, khác nào để tránh chết đuối bèn đâm đầu vào lửa”. Có nên như thế chăng?

20. Bốn thứ tình chấp

Đạo chẳng phải trong, ngoài; chẳng rời trong, ngoài. Đạo tuyệt ta, người nhưng chẳng trở ngại gì đến ta lẫn người do muôn pháp đều đồng một thể vậy. Một chẳng nhất định là một, nào ngại chi vạn pháp khác biệt. Nếu hiểu rõ ý chỉ này, hễ hiểu rõ được một điều thì hết thảy mọi điều đều hiểu rõ. Muôn pháp đều là tự tánh của mình, không chỗ nào là chẳng đến được. Nếu có Phật để niệm thì là chấp tướng; nếu bảo không Phật để niệm thì lại càng chấp tướng nặng hơn.

Thử dùng tứ cú để luận, tức là [bốn câu]: ‘có Phật’, ‘không Phật’, ‘cũng có Phật cũng không Phật’ và ‘chẳng phải có Phật chẳng phải không Phật’ thành ra bốn thứ chấp. Hễ chấp lấy một thứ đều thành tà kiến.

Nếu với bốn điều này dung thông vô ngại thì hễ chỉ quán một điều cũng thành tam muội vậy; [ở đây chỉ] nêu một điều đại diện cho các điều khác ngõ hầu [người nghe] lãnh hội được ý. Phật do nguyện lực rộng lớn khiến cho kẻ sơ tâm phàm phu một khi đã sanh về cõi kia thì vĩnh viễn chẳng thoái chuyển. Còn nếu ai chẳng chịu vãng sanh, cam chịu trầm luân thì chính là gã đang ở sát cạnh giỏ cơm mà đành chịu chết đói vậy.

Tổ Đạt Ma dạy: “Tâm như tường vách mới có thể nhập đạo” là để phá vọng tình phân biệt, cũng là tùy bịnh cho thuốc. Nếu muốn đạt ngay được vô tâm thì đúng là chấp thuốc thành bịnh!

Tỳ kheo Thiện Tinh có thể giảng nổi mười hai bộ kinh, đắc quả Tứ Thiền, nhưng vì giao du với bạn tà nên nói xằng là không Phật, không Pháp, chẳng có Niết Bàn cho nên bị sanh hãm trong địa ngục; đấy đều là do vọng chấp pháp không, bác không nhân quả nên chiêu lấy cái quả báo dữ dội ấy.

Người đời nay chẳng tuân lời Phật, chấp tà kiến là Đại Thừa, báng Niệm Phật là Tiểu Thừa, thật đúng là phi pháp lại bảo là pháp, pháp nói là phi pháp; thoát nổi trọng tội Vô Gián được chăng?

21. Lẽ được mất của chuyện bàn suông về Không

Kinh nói: “Chư Phật nói pháp Không để độ kẻ chấp trước. Nếu lại chấp nơi Không, chư Phật chẳng độ nổi”. Giáo pháp của cả Đại Tạng là tùy bịnh cho thuốc. Khéo dùng thuốc thì không bịnh chi chẳng hết; chẳng khéo dùng thì đề hồ thượng vị trở thành chất độc!

Tổ Bồ Đề Đạt Ma chẳng lập văn tự, chỉ đề xướng trực chỉ, bảo là Giáo Ngoại Biệt Truyền. Lục Tổ nói: “Chỉ hai chữ ‘chẳng lập’ ấy đã là văn tự. Bảo là Trực Chỉ chỉ vì do [người tu hành còn] hiểu cong vạy vậy”.

Vì kẻ học pháp mà cổ nhân cạy niêm cởi trói, xóa ngờ phá chấp; công ấy không chi lớn hơn. Cần phải biết đạo lý như sau:

Chẳng thể dùng hữu tâm để cầu. Chẳng thể dùng vô tâm để đắc. Chẳng thể dùng ngôn từ để tạo. Chẳng thể dùng tịch mặc để thông. Đạt thẳng đến chỗ không nương dựa vào đâu, vượt khỏi ngoài sự suy nghĩ của phàm, thánh. Cũng chẳng nương dựa vào cái chỗ không nương dựa ấy, vượt khỏi chỗ suy lường của phàm, thánh thì mới đáng gọi là xuất cách đạo nhân.

Kẻ học đạo đời sau cứ chấp trước ngang bướng, chẳng rõ ý Tổ, nhận lầm lời lẽ cổ nhân là thật, cho rằng thật sự có một pháp Giáo Ngoại Biệt Truyền, phải thẳng tay quét sạch văn tự, chấp chặt rằng chẳng còn có một pháp nào hết cả thì mới là cứu cánh, khăng khăng tính kế sống mãi trong dòng sanh tử. Đối với các đạo khác, họ cũng đem [cái chấp] quét sạch ấy để quét sạch hết cả, nghinh ngang chẳng hay biết gì.

Ôi! đáng thương thay! Riêng họ chẳng biết rằng: đoạn vọng tưởng tam giới, diệt ngũ ấm sắc thân, trọn chẳng vướng bận dẫu mảy may nào lại chính là kiến giải của Tiểu Thừa đối với Tam Tạng. Nếu hiểu được [như thế] thì sẽ chuyển mình, tự nhiên mọi pháp dung thông, đi trên đường sanh tử chẳng trở ngại gì; tuân theo thánh giáo của Phật, phát nguyện vãng sanh, tham lễ Di Đà, thân cận thiện hữu, mau chứng bất thoái, phổ độ chúng sanh. Sánh với kẻ thiên chấp Không kiến, cam chịu luân hồi, chẳng cầu xuất ly, lẽ tiêu hoại chẳng đồng vậy.

22. Chống kinh, trái thánh

Đạo của cổ nhân hễ đã tu chứng thì [thấy] là chẳng phải là không, nhưng nếu còn nhiễm ô thì chẳng đạt được. Như kinh Kim Cang Bát Nhã dạy: “Vô trụ tướng bố thí”, há nào có phải là chẳng cần tu bố thí thì mới là vô trụ tướng hay sao?

Chỉ cốt sao cái tâm năng tu khế hợp lý Bát Nhã Chơn Không thì trọn ngày bố thí mà lìa hết thảy tướng; ấy mới là phá chấp vậy. Bàn thẳng về ly tướng, nói cùng tột về lý thì cũng chẳng chấp vào cái Ly Tướng mới đáng gọi là: “Đối với cả hai thứ chấp trước và không chấp trước, hành nhân đều chẳng chấp trước vào thứ nào cả!”

Do xứng tánh tu hành, lìa các kiến giải chấp Có, chấp Không của phàm phu và Nhị Thừa nên gọi là “vô trụ tướng” vậy. Phàm Bồ Tát tu hành lục độ, vạn hạnh, không vị nào chẳng đều như thế cả. Há phải đâu là cứ khơi khơi không tu rồi bảo là “chẳng trụ tướng” ư!

Nay Vãng Sanh Tịnh Độ chính là một môn trong vạn hạnh của Bồ Tát, là một pháp để đi qua suốt mười phương thừa sự chư Phật vậy. Do xứng tánh tu hành nên hiểu rành rẽ hết thảy pháp đều là vô tướng. Vô tướng cũng là vô. Phàm đã như vậy thời với Tịnh Độ nào ngại vãng sanh, với đức Di Đà nào ngại chi thân cận. Nương Phật nguyện lực nên mau chứng vô sanh.

Nếu cứ chấp chặt rằng vô sanh, vô kiến mới là đạt lý thì sẽ đọa vào thiên kiến chấp không của Nhị Thừa, ngoại đạo. Công nhiên trái nghịch, chống kinh, chê thánh, còn tội nào lớn hơn nữa!

23. Vì nhỏ mất lớn

Sách Long Thư Tịnh Độ chép:

“Nay có kẻ mua bán chỉ mong một tiền mà được hai tiền, người đi đường một ngày đi được đoạn đường bằng cả hai ngày thì tâm liền vui sướng. Không được như thế, tâm ắt buồn bực.

Đối với vật ngoài thân có chút được mất liền đã vui, buồn như thế; còn với tháng ngày hữu hạn của mình dần dà bị mất đi, tuy sự mất mát ấy thật lớn nhưng chẳng lấy làm lo. Cái duyên Tịnh Độ khó gặp nhưng ta may sao được biết đến, đấy chính là cái được lớn lao nhưng lại chẳng lấy làm vui.

Chỉ thấy những cái được, mất nhỏ nhoi mà vui, buồn; còn với những cái được, mất lớn lao lại chẳng hề hay biết. Sao chẳng suy xét kỹ càng vậy!”

24. Mười điều mất mát nếu chẳng tu

Phật dạy pháp tu hành đường tắt khiến hết thảy chúng sanh mau siêu sanh tử; nhưng người chướng nặng chẳng chịu tấn tu thì sẽ chịu mười điều mất mát:

Một, chẳng tin lời Phật. Hai, chẳng tuân thánh giáo. Ba, chẳng tin nhân quả. Bốn chẳng trọng cái linh tâm của mình. Năm, chẳng cầu tiến lên. Sáu chẳng thân thiện hữu. Bảy, chẳng cầu giải thoát. Tám, cam chịu luân hồi. Chín, chẳng sợ ác đạo. Mười, cam làm loài ma.

Ngược lại, tu hành thì được mười thứ lợi ích thù thắng.