Mông Sơn Thí Thực Giảng Yếu

DỊCH NGHĨA:

Với chúng sanh, tự tánh thệ nguyện độ Với phiền não, tự tánh thệ nguyện đoạn

Với pháp môn, tự tánh thệ nguyện học Với Phật đạo, tự tánh thệ nguyện thành.

Yếu giải:

Giữa Thánh và phàm, thì nhiễm, tịnh và mê, ngộ có khác nhau. Mê ngộ hay nhiễm tịnh, tùy ở nơi một niệm hiện tiền mà có. Hễ đương niệm mê là theo nhiễm duyên thì tạo nghiệp ác, tất nhiên, là thọ khổ. Ngược lại, hễ đương niệm giác, thì theo tịnh duyên tạo nghiệp lành, tất nhiên, là thọ vui. Vui hay khổ tùy ở nơi một niệm đầu dấy khởi. Từ đó, mới có ra tứ Thánh và lục phàm. Thế nên, chúng sanh, phiền não, pháp môn, Phật đạo, đâu chẳng là cái dụng vốn đầy đủ ở nơi tánh thể đó sao! Tuy nhiên, về dụng tuy có nhiễm, có tịnh, nhưng tánh thể thì nó vẫn bất biến.

Tỷ như cái gương khi chiếu cảnh, bóng cảnh dù có hiện trong gương, nhưng thể sáng của gương vẫn không biến đổi.

« Chúng sanh ở cõi u minh kia, nếu hay đương niệm lãnh ngộ, thì với chúng sanh phiền não, vốn không đoạn mà đoạn, với pháp môn Phật đạo, vốn không chứng mà chứng, với lý đã viên thông, thì với sự nguyện trước kia, khá dùng tương tức nhau được » ( Nhị Khóa Hiệp Giải tr 484 )

Kế tiếp, tụng câu chú:

Diệt Định Nghiệp Chơn Ngôn.

Nghĩa là:

Lời Chân Ngôn Diệt Định Nghiệp Của Địa Tạng Bồ Tát.

( Từ đây trở đi là diệt các tội nghiệp )

Án bát ra mạt lân đà nãnh ta bà ha.

Yếu giải:

Khi tụng chú này, tâm quán tưởng tất cả chúng sanh thảy đều phá trừ định nghiệp từ vô thỉ. Nghiệp tuy có nhiều loại, nhưng ở đây chỉ nêu ra hai thứ: Định nghiệp và Bất định nghiệp.

1. Định nghiệp: Nghiệp đã gây tạo đời trước, thì đời nay phải trả. Định nghiệp này, sám hối thật khó tiêu trừ. Như phạm tội ngũ nghịch: giết cha, giết mẹ v. v…Tuy nhiên, có thể chuyển nghiệp nặng thành nghiệp nhẹ, hay chuyển tội nặng thành tội nhẹ. Nếu người chứng đạt chân lý, ( thành đạt Phật quả ) thì tội nghiệp kia ắt không còn. Trong Chứng Đạo Ca, Ngài Vĩnh Gia Huyền Giác có nói: « Chứng thật tướng vô nhân pháp, sát na diệt khước A tỳ nghiệp … » Nghiệp không còn là do vì hành giả đã chứng được Thật tướng. Thật tướng là tướng « không » của muôn pháp. Đến đây, không còn thấy có ngã và pháp nữa. Nhưng khi chưa chứng, thì tội nghiệp đã gây, tất nhiên, là quả phải trả. Tuy nhiên, sự trả nghiệp nặng nhẹ, còn tùy theo sức huân tu, làm lành lánh dữ, bố thí, tu tạo phước đức của mỗi người. (Đối với những người đã chứng đạo, thì việc trả quả đối với các Ngài không có gì phải sợ hãi. Vì tội tánh bản lai không, tuy trả nhưng không có gì phải trả, bởi ngũ uẩn giai không. Ngược lại, đối với phàm phu là phải trả quả trong đau khổ, vì còn nặng lòng chấp ngã, chấp pháp, thấy tất cả đều thật nên phải chịu hành hạ khổ sở )

2. Bất định nghiệp: Những nghiệp đã gây tạo từ trước hoặc nhẹ hoặc nặng không nhứt định, nên nay sám hối thì có thể dễ tiêu trừ.

Định hay bất định nghiệp đều do mê hoặc mà tạo ra. Nhưng mê hoặc vốn không có thực thể, mà nó lấy chơn như làm tánh. Thí như thực thể của đám mây là không, mà nó phải nương nơi bầu trời mà có. Mây thì có sanh có diệt, nhưng bầu trời vẫn yên lặng. Mây dụ cho nghiệp hoặc, bầu trời dụ cho tánh giác. Như vậy, mây thì có thể tan biến, nhưng bầu trời thì bất diệt. Nghiệp thì có hết, nhưng thể tánh vẫn như nhiên thường hằng. Nói rõ ra, vô minh và Phật tánh cả hai đều đồng có từ vô thỉ, nhưng vô minh thì vô thỉ mà hữu chung, còn Phật tánh thì vô thỉ vô chung. Thế thì, tâm, Phật và chúng sanh, đứng về mặt thể tánh mà nói, thì cả ba không sai khác. Đứng về mặt tướng hay mê tạo nghiệp thì có sai khác. Khi mê là chúng sanh, giác ngộ là Phật. Chính vì nghiệp hoặc không có thật tánh, nên khi gặp ánh sáng oai lực của thần chú hay nghe danh hiệu Phật, mà hồi tâm phản tỉnh, bừng sáng giác ngộ, thì vô minh nghiệp hoặc không còn, vì chúng là hư vọng không thật, giống như sương khói vậy. Tuy nhiên, tuy chúng là hư vọng không thật, nhưng khi còn mê, chúng ta theo vọng tạo thành ác nghiệp, tất nhiên, chúng ta phải cảm thọ quả báo khổ lụy nhiều đời.

Khi tụng chú, người tụng phải nhiếp tâm quán tưởng tâm mình như vầng trăng sáng chiếu soi chúng sanh trong nghiệp đạo, bao nhiêu

tội lỗi đã gây, tất cả đều nương nhờ oai lực của Phật mà hết lòng cải hối, phát Bồ đề tâm, thì nghiệp hoặc sẽ được tiêu trừ.

Kế tiếp, là đọc thần chú:

Diệt Nghiệp Chướng Chơn Ngôn. ( Chú này là của Đức Quán Thế Âm Bồ tát ).

Án a lỗ lặc kế ta bà ha ( 3 lần ).

Yếu giải:

( Xin chú ý: từ đây trở đi, những chữ in nghiêng như dưới đây là chúng tôi trích nguyên văn lời dặn ở trong quyển Nhị Khóa Hiệp Giải, viết tắt là NKHG )

Khi đọc chú này, tâm phải quán tưởng: tất cả chúng sanh có bao nhiêu nghiệp chướng thảy đều tiêu diệt.

Như trên đã nói nghiệp có hai: Định nghiệp và Bất định nghiệp. Chú trước là để phá cái định nghiệp thuộc về lý. Còn chú này là để phá cái Bất định nghiệp thuộc về sự. Sự và lý viên dung vô ngại, đó mới thật là chân sám hối. Khi tụng chú này, người tụng cũng phải nhiếp tâm như nói ở trên. Có thế, thì mình và chúng sanh mới được lợi ích.

Tiếp theo là đọc thần chú:

Khai yết Hầu Chơn Ngôn.

Án bộ bộ đế rị già đa rị đác đa nga đa da. ( 3 lần )

Yếu giải:

Nên nhớ khi đọc tụng chú này phải quán tưởng những ngạ quỷ cuống họng bằng mũi kim, tất cả mở rộng ra, lửa nghiệp thôi cháy mà được thanh lương khoái lạc.

Yết hầu là chủ về ngòi rãnh ( cửa vàm ) để cho việc uống ăn chảy thông vào. Nhưng loài ngạ quỉ cái yết hầu của chúng nhỏ như mũi kim, nuốt vào thật khó khăn, bụng thì to mà cổ họng thì quá nhỏ như thế, nghĩa là yết hầu bị đóng nghẹt, suốt cả trăm ngàn muôn kiếp, chẳng nghe đến cái tên nước cháo. Hoặc có khi thấy nước vừa muốn uống thì lại thấy nó hóa làm nung huyết. Hay có khi đưa nước vừa đến miệng, thì nước nó lại hóa ra lửa đốt cháy cả thân, mãi chịu đói khát. Như trường hợp bà Mục Liên Thanh Đề chẳng hạn. Đó là để nói lên do cái nhân quá tham lam keo kiết bỏn xẻn, lại thêm kiêu mạn, khinh người dưới mắt, rồi tạo ra nhiều nghiệp ác, nên nay phải lãnh lấy cái quả báo hành hạ khổ đau như thế.

Sở dĩ chúng sanh trôi lăn trong sáu nẻo luân hồi, bởi do chỗ tạo nghiệp sâu nặng từ vô thỉ đến nay, nếu không nhờ pháp lực của trí quán và mật chú, thì không dễ gì tiêu trừ được. Chú này cũng đồng nghĩa với chú khai yết hầu trong kinh Diệm Khẩu.

Kế đến đọc thần chú:

Tam Muội Da Giới Chân Ngôn:

Án tam muội da tát đỏa phạm ( 3 lần )

Yếu giải:

Khi tụng đọc chú này, quán tưởng tất cả chúng sanh đồng thụ lãnh Bửu giới kim cang quang minh, tâm đắc thanh tịnh, thân như Bồ tát. Đây trao giới tam muội cho chúng sanh.

Tam muội giới nghĩa là đại thần giới, chính là của Bồ tát thọ trì.

Nếu muốn đắc giới dây, trước tiên phải sám hối để diệt nghiệp chướng đời trước rồi sau mới thọ nhận giới được. Tỷ như cái bình lưu ly là thứ bình rất trong sạch sáng suốt, mới có thể chứa đựng sữa của con sư tử. Còn đựng vào thứ đồ khác thì sẽ bị nứt bể.

Nay vì một loại chúng sanh đang chịu thống khổ cực hình nơi chốn u minh, trước phải diệt nghiệp trừ khổ, nếu không, thì chúng không thể nào lãnh thọ giới pháp để dứt hết khổ đau. Do đó, văn này có kệ chú diệt nghiệp sám hối làm trước, rồi sau mới tiến đến thọ giới tam muội da.

Kinh Duyên Khởi nói: « nếu muốn hành trì pháp thí thực, thì nên phát tâm bồ đề, trao lấy giới tam muội da ».

Trong Đàn nghi nói: « phương pháp thọ giới được thành tựu là chú trọng ở ba lần yết ma, giới thể nhân đây mà được viên mãn ».

Kinh Thí Ngạ quỉ nói: « tụng chú đây ba biến rồi, tất cả Quỉ thần liền nghe được pháp bí mật thậm thâm, đều đặng cụ túc tam muội da, vô lượng y phước. Tam muội Trung Hoa dịch là chánh định hay chánh thọ, do giới pháp thanh tịnh, nên được chánh định ».

Tiếp đến là đọc thần chú:

Biến Thực Chơn Ngôn.

Nam mô tát phạ đát tha, nga đa phạ lồ chỉ đế. Án tam bạt ra, tam bạt ra hồng.

Yếu giải:

Đọc chú đây nó biến hóa ra pháp vị: khi đọc chú quán tưởng các đồ ăn từ một biến hóa ra thành bảy, với bảy lại hóa ra thành bảy nữa, nhẫn đến hóa ra nhiều đến vô lượng, đầy lấp cõi hư không cùng vạn vật không ngần ngại, thụ hưởng pháp vị, thân tướng viên mãn.

Duyên do có ra câu thần chú này, là do ngài A Nan bạch Phật về việc thấy quỉ Diệm Khẩu khi ngài nhập định trong rừng. Nhân đó Phật dạy: Ta tự nhớ lại thuở đời quá khứ, ta làm một người dòng Bà la môn, đối trước Quán Thế Âm Bồ tát, truyền trao cho phương pháp đà la ni của Phật Vô lượng uy đức tự tại quang minh Như Lai ; tụng đà la ni đó, nó hay biến một món ăn mà hóa ra làm vô lượng món ăn lớn bằng núi Tu di, lượng đồng cõi pháp giới, trọn không thể hết.

Kinh Thí Ngạ quỉ nói: « tụng một hay bảy biến, hoặc nhiều hơn, càng nhiều càng tốt, thì cả thảy Ngạ quỉ đều đặng đồ ăn số bảy lần bảy hột như hột của nước Ma đà dà thường dùng, ăn rồi đều được siêu sanh lên các cõi trời, hoặc vãng sanh về Tịnh độ, hay khiến hành giả tiêu trừ nghiệp chướng, mạng thêm sống lâu ».

Tiếp theo là đọc thần chú:

Cam Lồ Thủy Chơn Ngôn.

Nam mô tô bà da, đát tha nga đa da. Dát điệt tha, án tô rô tô rô, bát ra tô rô, bát ra tô rô, ta bà ha ( 3 lần)

Yếu giải:

Khi tụng chú này, quán tưởng cúng nước biến thành pháp thủy cam lồ, rộng lớn như biển, cùng vật không ngăn, thắm đến nước đây, thường được thanh tịnh diệu lạc.

Đây là pháp thí cam lồ của đức Phật Diệu sắc thân Như Lai.

Kinh Thí Ngạ Quỉ nói: « Tụng chú này bảy biến, hay khiến các món ẩm thục và nước đều biến thành màu sữa cam lộ, hay mở rộng cuống họng của tất cả ngạ quỉ, mà được cùng ăn với nhau một cách bình đẳng ».

Hỏi: Nếu nói vật ăn và nước uống đều khắp cả thế giới, vậy xin hỏi Phật và chúng sanh để thân đứng, ngồi vào chỗ nào?

Đáp: Kinh Lăng Nghiêm nói: « Tánh của sắc là chân không, tánh của không là chân sắc ». Kinh ấy lại nói: « Tánh của thủy là chân không, tánh của không là chân thủy, thanh tịnh bản nhiên, châu biến pháp giới, tùy chúng sanh tâm, ứng khả tri lượng, tùy nghiệp phát hiện ». Lời nói đó có nghĩa là: Tánh của nước là chân không, tánh của không ( do nhân duyên mà có ) là chân nước, tánh của nó là bản nhiên thanh tịnh, biến khắp pháp giới, tùy tâm của chúng sanh phân biệt như thế nào, thì hiện ra theo sự hiểu biết của chúng sanh thế ấy. đó là do tùy theo nghiệp lực của chúng sanh mà hiện ra đó thôi. Kỳ thật thì tánh thể của muôn vật trùm khắp cả pháp giới, thanh tịnh bản nhiên, không sanh không diệt.

Nay hành giả quán trí đều thanh tịnh khắp giáp, thì nước và đồ ăn đâu chẳng khắp giáp. Khi tâm thanh tịnh, thì vật thực uống ăn đều thanh tịnh. Nếu đứng về mặt hiện tượng của vạn pháp, thì ta thấy có chướng ngại nhau. Ngược lại, nếu đứng về mặt bản thể, thì không có gì ngăn ngại. Dụ như đối với muôn vật có hình tướng ở thế gian, thì chúng ngăn ngại nhau, nhưng hư không, thì làm gì có ngăn ngại. Hư không là dụ cho bản thể hay pháp thân. Hiểu thế, thì ta thấy, người cúng thí và vật cúng thí, cả hai tánh thể đều vắng lặng. Chính đó là ý nghĩa khắp cả pháp giới vậy. Như thế, thì pháp vị nhiệm mầu thật khó nghĩ lường.

Kế đến tụng thần chú:

Nhứt Tự Thủy Luân Chơn Ngôn

Án noan noan noan noan noan ( 3 lần )

Yếu giải:

( Chú ý: câu thần thú này, là dựa theo bản Nghi Thức Mông Sơn Thí Thực của Tổ Đình Phước Huệ hiện đang sử dụng. Còn theo trong quyển Nhị Khóa Hiệp Giải, thì không phải chữ “Noan” mà là chữ “Tông”, Án tông tông tông tông tông. Thú thật, chúng tôi không biết dùng chữ nào mới đúng. Hay là cả hai đều giống nhau? Vì là thần chú, nên không ai giải nghĩa được. Nhưng theo lời dặn trong quyển Nhị Khóa Hiệp Giải, thì khi tụng chú này, quán tưởng nước ấy lại đặng thanh tịnh diệu vị ).

Kinh Thí Ngạ quỉ chép rằng: “Với cái pháp ấn và thần chú Nhất tự tâm thủy luân quán chân ngôn của đức Tỳ Lô Giá Na ( Pháp thân Phật ) là: ở nơi trung tâm tay hữu ( thủ ấn ) như màu sữa, biến hóa ra nước có tám chất công đức ( bát công đức thủy là: Vắng lặng, mát mẻ, ngon ngọt, nhẹ nhàng, bóng lộn, ôn hòa, uống vào khỏi đói, uống vào nuôi lớn các thiện căn ), chảy ra tất cả vị cam lồ, đề hồ ( một trong 5 thức ăn chế ra từ sữa bổ dưỡng nhứt ), liền đưa tay để trong những món đồ đựng thức ăn uống, quán tưởng sữa và các thức ăn kia từ trong chữ “Tông” ( Noan ) chảy ra, dường như mặt nhật nguyệt, tất cả quỉ chúng đều được no đủ, không thiếu một vật chi.

Tiếp đến tụng thần chú:

Nhũ Hải Chơn Ngôn.

Nam mô tam mãn đa mẫu đà nẩm án noan ( 3 lần )

Yếu giải:

Khi tụng chú này, quán tưởng nước trước lại được rộng lớn hòa suốt, dường như màu sữa, nhiệm mầu khó nghĩ.

Theo kinh Thí Ngạ quỉ, thì thần chú này có công năng biến thành biển sữa và tụng chú này là muốn cho biển sữa kia thêm rộng lớn hòa suốt mà thôi.

Căn cứ lời bổ chú của Tổ Vân Thê nói: “Từ trước đến đây, đọc và quán tưởng các thần chú, biến hóa mỗi mỗi, ẩm thực thắng diệu, mà chưa từng quán tưởng cho hòa lẫn thành một vị, e chẳng đồng đều lòng từ tế, nên phải lại niệm thêm thần chú đây, để hòa lẫn các món ẩm thực kia đều thành biển sữa, đặng phổ thí chúng quỉ thần thân tâm no nê, thụ dụng không thiếu”.

Hỏi: Món ăn là chỉ chuyên nuôi thân, chớ làm gì lại khiến tâm no?

Đáp: Đây là pháp thực vậy, vì với thực vị thì khá nuôi thân, còn với pháp vị có thể minh tâm: nay đây dùng cái tâm quán tưởng, trì cái pháp bí mật, để biến hóa ra thức ăn thanh tịnh, tức thành nghĩa “Thiền duyệt pháp hỷ”.

Hỏi: Với chút ăn chút nước, làm sao có thể khắp pháp giới?

Đáp: Một là pháp lực của thần chú, hai là năng lực của quán tưởng, và ba là cảm thông đến uy lực từ quang phổ chiếu của Tam bảo, cả ba lực ấy viên dung, chẳng thể nghĩ bàn, nên mới có thể biến hóa ít ra làm nhiều được như thế đó. Vả lại như ông Loan Ba, dùng một chung rượu làm phép thuật, còn có thể hóa nên một trận mưa thay, huống chi là cái thần lực “Vô sanh khó nghĩ được” của Tam bảo ư? Mà hành giả ( thầy tụng chú thí thực ) chẳng thể chẳng dụng tâm cho đúng hành trì! (Đời nhà Hán ông Loan Ba làm chức Thượng thư lang, nhân ngày sanh của vua, thiết lễ khánh đản, giữa bữa tiệc, nhà vua ban cho rượu, Loan Ba ngậm rượu hướng mặt về đất Ba Thục mà phun ra, quan Hữu tư tâu với vua rằng: ông Loan Ba bất kính! Loan Ba tâu rằng: Xứ thành đô bị hỏa hoạn, nên phun rượu để chửa lửa. Sau nghe thành đô tâu lên rằng: Bị thất hỏa, được nhờ có luồng mưa tắt cháy, trong đám mưa có hơi rượu!) ( Trích nguyên văn những câu hỏi đáp trên trong quyển NKHG tr 493 )

Lục Tông Cách Nói: “Có cái lực đại nguyện đại trí, và cái lực pháp tánh tự thể không vô tánh, nên với tất cả chỗ ra làm, vẫn tự nhiên xong nên”.

Sở dĩ chúng ta cho có sự ngăn ngại, không biến khắp pháp giới, là vì hiện chúng ta đang sống trong vòng vọng chấp, lấy trí phàm phân biệt so đo, nên mới cho là có ngăn ngại. Đó là do tâm sở hiện. Vì cái tâm nhỏ hẹp, nên thấy cái gì cũng nhỏ hẹp. Ngược lại, nếu chúng ta trải rộng tâm rộng khắp, không có ngằn mé, thì tất cả không có gì ngăn ngại. Mọi vật cũng theo đó mà rộng khắp.

Sách Lược Giải cho rằng: “Nước thí thực đây, chẳng đồng với cam lồ trước kia, đó là quá ư cuộc chấp! Chứ biết đâu, thần chú đây lại dung hòa với lẽ mầu nhiệm của thần chú biến thủy biến thực trước kia!”

Tiếp theo là tụng danh hiệu Phật, mục đích là: Tưởng chúng quỉ nghe danh Phật đặng lợi ích. ( 7 danh hiệu Phật dưới đây tụng 3 lần )

Nam mô Đa Bảo Như Lai

Nghe đến danh của đức Phật Đa Bảo, thì có thể đắc trí huệ tài bửu của pháp lành mà thụ dụng không hết, vì là của sẵn trong tự tánh.

Nam mô Bảo Thắng Như Lai

Nghe danh của đức Phật Bảo Thắng, hay dứt được lửa nghiệp phiền não sanh tử, liền đắc cái trí bửu pháp tánh bực vô thượng.

Nam mô Diệu Sắc Thân Như Lai

Nghe danh của đức Phật Diệu Sắc Thân, hay đặng cái thân tướng hảo đoan nghiêm bực nhứt giữa tam giới, tức Kinh Pháp Hoa bảo:

“Vi diệu tịnh pháp thân, cụ túc tam thập nhị”, thật thế.

Nam mô Quảng Bác Thân Như Lai

Nghe được danh của đức Phật Quảng Bác Thân, thì đặng tiêu được lửa nghiệp, cuống họng mở thông, mà đặng cái thân thanh lương vô ngại.

Nam mô Ly Bố Úy Như Lai

Nghe được danh đức của Phật Ly Bố Úy, thì xa lìa các điều sợ sệt, thường đắc mọi sự khoái lạc thanh tịnh.

Nam mô Cam Lộ Vương Như Lai

Nghe được danh đức của Phật Cam Lộ Vương, thì năng đắc mùi vị cam lộ rót vào thâm tâm hằng được khoái lạc luôn.

Nam mô A Di Đà Như Lai

Được nghe đến danh hiệu của Phật A Di Đà, thì được đắc sanh sang thế giới Cực lạc là Tịnh độ, do liên hoa hóa sanh vào bực bất thối chuyển.

Khi tụng danh hiệu của bảy đức Như lai đây, phải tưởng những tiếng tâm niệm Phật khắp nghe cả thế giới, tất cả chúng sanh đều quỳ gối chấp tay chí tâm lóng nghe tin chịu, một phen lọt vào lỗ tai, vẫn làm hột giống Phật, liền có thể vĩnh viễn xa lìa các khổ sanh tử của ba ác đạo, đắc vãng sanh về nước Cực lạc, do trong hoa sen hóa sanh.

Kinh Niết Bàn nói: “Nghe được hai chữ “thường trú”, vẫn chẵng đọa địa ngục”. Huống chi được nghe cả Hồng danh vạn đức của

Như Lai ư?”

Kinh Hoa Nghiêm nói: “Rất đổi như người nghe danh của Như lai, và nghe được cái pháp sở thuyết, mà chẳng sanh tâm tin hiểu đó, cũng còn được tập thành hạt giống Phật, thì sẽ được thành Phật. Nay mà nghe danh của đức Phật, đều được vô lượng công đức,

chẳng thể nghĩ bàn!”

Tới đây là kết thúc những câu thần chú trên và đến phần chánh nguyện thí thực.

Kệ tụng

CHÁNH VĂN

1. Thần chú gia trì tịnh pháp thực

Phổ thí hà sa chúng Phật tử

Nguyện giai bảo mãn xả xan Tham

Tốc thoát u minh sanh Tịnh độ

Quy y Tam bảo phát Bồ đề

Cứu cánh đắc thành vô thượng đạo

Công đức vô biên tận vị lai Nhứt thiết Phật tử đồng pháp thực.

2. Thần chú gia trì pháp thí thực

Phổ thí hà sa chúng hữu tình

…………………………….

Nhứt thiết hữu tình đồng pháp thực.

3. Thần chú gia trì Cam lồ thủy Phổ thí hà sa chúng cô hồn

……………………………

Nhứt thiết cô hồn đồng pháp thực.

Dịch nghĩa

Thần chú gia trì tịnh pháp thực ( pháp thí thực, cam lồ thủy )

Khắp thí hà sa chúng Phật tử ( hữu tình, cô hồn )

Nguyện đều no đủ bỏ xan Tham

Chóng thoát u minh về Tịnh độ

Quy y Tam bảo phát Bồ đề

Rốt ráo đặng thành đạo vô thượng

Công đức không ngằn tột đời sau Tất cả Phật tử ( hữu tình, cô hồn ) đồng pháp thực.

Yếu giải:

Thần chú là chỉ các thần chú “Biến thực, Biến thủy” ở trên. Câu đầu, theo bổn xưa, đọc 3 lần đều chỉ gọi là “Tịnh pháp thực” mà thôi, còn các bổn ngày nay đều phân ra là “Pháp thí thực và Cam lồ thủy”, với mục đích là để cho cân đối: “Hữu tình và Cô hồn”. Điều này, không đúng thực bổn chánh Mông Sơn! Như thế, chưa bằng cả ba lần đọc đều chỉ đọc là “Tịnh pháp thực” thì suốt một lẽ phải hơn. ( NKHG tr 496 )

Bồ đề: cựu dịch là đạo; tân dịch là giác.

Ba bài kệ tụng trên, là mở rộng ra để thí thực cho Phật tử, Hữu tình, Cô hồn, khác nào như lời mời gọi tất cả đồng quy tụ về đạo tràng để thọ hưởng những thức ăn nước uống. Đồng thời, khi thọ dụng như thế, thì cũng nguyện cầu cho họ hãy bỏ tánh xan tham keo kiết, chóng thoát khỏi cảnh khổ đau nơi chốn u minh để cầu sanh Tịnh độ. Khi đã hồi tâm chuyển ý, phát tâm đại Bồ đề, thì họ sẽ mau thành Phật đạo. Đó là thành tựu công đức vô lượng vô biên mà tất cả Phật tử, Hữu tình, Cô hồn đồng hưởng pháp mầu vi diệu vậy.

Kế đến là tụng hai bài kệ:

CHÁNH VĂN

Nhữ đẳng Phật tử ( Hữu tình, Cô hồn ) chúng

Ngã kim thí nhữ cúng

Thử thực biến thập phương

Nhứt thiết Phật tử ( Hữu tình, Cô hồn ) cộng

Nguyện dĩ thử công đức

Phổ cập ư nhứt thiết

Ngã đẳng dữ hữu tình

Giai cộng thành Phật đạo

Dịch nghĩa

Các ngươi là chúng Phật tử ( Hữu tình, Cô hồn )

Ta nay cúng thí cho các ngươi

Cơm này khắp cả mười phương

Thí chung cho hết thảy Phật tử ( Hữu tình, Cô hồn )

Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Ta cùng với các ngươi ( Phật tử, Hữu tình, Cô hồn )

Đều trọn thành Phật đạo.

Yếu giải:

Bài kệ này là quy kết tất cả đồng trọn thành Phật đạo. Đó là bản nguyện chung của tất cả muôn loài.

Khi tụng kệ trên, hành giả phải quán tưởng tất cả quỉ thần đồng thọ thực trong tinh thần hòa hợp bình đẳng. Và phải hết lòng thương yêu quý kính nhau. Không nên có thái độ tranh giành gây chia rẽ với nhau. Vì tất cả đều có chung một tánh thể, một ý niệm quy hướng về Phật đạo. Thân phận của tất cả chúng sanh hiện đang đắm chìm trong bể khổ. Chìm ngập trong biển ái sông mê, nay có được chút phước duyên, nghe lời kinh tiếng kệ, hãy mau thức tỉnh hồi đầu để hướng lòng về bến giác.

Xong rồi, “hành giả nên bưng nước và đồ ăn để trên đài hoặc chỗ sạch sẻ, tránh để chỗ có cây thạch lựu, cây đào, vì quỉ thần sợ hãi mà chẳng ăn được”. ( NKHG tr )

Kế đến tụng câu thần chú:

Thí Vô Giá Thực Chân Ngôn

Án mục lực lăng ta bà ha ( 3 lần )

Yếu giải:

Khi tụng thần chú này, quán tưởng: đạo tràng lẫn suốt với pháp thực. kẻ oán kẻ thân, người xa người gần, đều không ngăn cản nhau, sáu đạo quỉ thần đều đặng bình đẳng.

Từ trước đến đây, nào là làm phép: Tụng chú, kiết ấn, vận tâm quán tưởng, dù là bình đẳng khắp thí, nhưng mà hoặc kẻ quý khinh kẻ tiện, người mạnh lướt người yếu, lớp lớn ngăn lớp nhỏ, hoặc hành giả quán tưởng chẳng đúng như pháp, hoặc quỉ loại bị nghiệp nặng mà chẳng nghe đến được, đến đổi chẳng thụ hưởng gì đặng! Thế, há chẳng vượt mất qua cái ơn từ tế của Phật ư! Nên trái lại phải tuyên dương lời mật chú, để khiến cho kẻ oán người thân từ lịch kiếp nay được bình đẳng.

Lại các vị thiện hữu, thân thích, hoặc vì sự duyên chi mà chẳng thể đi đến được, khiến họ đều đem sự giúp nhau, để dấy đạo tâm, chóng đến quả Bồ đề.

Rút lại mà nói: “Đàn giới mỗi pháp trần lẫn khắp, việc cúng mỗi sắc tướng đều chân, tột pháp giới đều là diệu viên khắp hư không

đồng là pháp tánh thì đâu còn có những điều lạ lùng: oán thân xa gần!?” ( NKHG tr 497 )

Sau cùng, tụng thần chú:

Phổ Cúng Dường Chân Ngôn

Án nga nga nẳng tam bà, phạ phiệt nhựt ra hồng ( 3 lần ) ( xong rồi trở về bàn Phật )

Yếu giải:

Khi tụng chú này, hành giả nên quán tưởng từ trước tới đây những thức ăn đều biến thành món tịnh thực, kháp thí cho hết thảy chúng sanh trong lục đạo mười phương, kẻ xa gần đồng một thể, bực cao thấp đều bình đẳng, người già trẻ, kẻ sang hèn, không phân sót, hạng mạnh yếu hay kẻ oán người thân đều không phân biệt xa cách.

Kinh Tịnh Danh nói: “Hội pháp thí ấy là không hề phân cách trước sau đồng nhứt thời cúng dường tất cả chúng sanh”.

Tụng bài Bát Nhã tâm Kinh là muốn tỏ bày cái công thí thực hòa lẫn vào biển Bát nhã vô tận tạng. Bởi vì Tâm Kinh là tinh yếu của Bát nhã. Bát nhã tức là trí huệ, nếu không có trí huệ thì làm gì có thể liền sạch lòng cho được! E chúng kia chấp trưóc nơi công đức pháp ái là thực sự, nên dùng bát nhã tâm kinh để rửa sạch bụi lòng, hòa lẫn vào biển Như lai tạng.

Lại niệm chú vãng sanh đó, là để mong nhờ Phật A Di Đà và các Thánh chúng phóng quang tiếp dẫn, mau chứng bực thánh nơi Cực Lạc quốc.

Đến đây là Khắp Kết Hồi Hướng

Thần chú Phổ Hồi Hướng Chân Ngôn

Án ta ma ra, ta ma ra, di ma nẳng táp cáp ra, ma ha thinh cáp ra hồng.

( Lời soạn giả: câu thần chú này, không thấy trong quyển Mông Sơn Thí Thực của Tổ Đình Phước Huệ 2002 )

Từ trước lại đây, đem công đức thí thực, hồi hướng cho tất cả chúng hữu tình, ngõ hầu đều phát tâm tu chứng lên quả vị Vô thượng bồ đề, để làm việc tự lợi, lợi tha đặng sớm sanh về nước Cực lạc, đồng chứng bực Phật thừa.

Lại đối với chúng hữu tình nào không có thiện căn, thì khiến làm cho tăng trưởng căn lành. Hầu chớ quyến luyến nơi luân hồi, và đều mau thành Phật đạo. ( NKHG tr 499 ).

CHÁNH VĂN

Nguyện trú kiết tường, dạ kiết tường

Trú dạ lục thời hằng kiết tường

Nhứt thiết thời trung kiết tường giả

Nguyện chư thượng sư ai nhiếp thọ

Nguyện trú kiết tường, dạ kiết tường

…………………………………….

Nguyện chư Tam Bảo ai nhiếp thọ.

Nguyện trú kiết tường, dạ kiết tường

…………………………………….

Nguyện chư Hộ Pháp thường ủng hộ.

Tứ sanh đăng bửu địa ;

Tam hữu thác hóa liên trì,

Hà sa ngạ quỉ chứng Tam hiền,

Vạn loại hữu tình đăng Thập địa.

Dịch nghĩa

Nguyện ngày kiết tường, đêm kiết tường

Ngày đêm sáu giờ hằng kiết tường

Trong tất cả giờ người kiết tường Xin các bậc thượng sư thương nhận cho.

…………………………………………

Xin các ngôi Tam bảo thương nhiếp hộ cho

…………………………………………. .

Xin các vị Hộ Pháp thường ủng hộ.

Yếu giải:

Nội dung ý nghĩa của bài kệ này là nguyện đem công đức thí thực, để mong các ngôi Tam bảo và những vị Long Thần Hộ Pháp thường ủng hộ gia trì cho ngày đêm đều được sống trong an lành.

Thượng sư: tức là ngôi Nhất thể hay Đồng thể Tam bảo.

Hộ pháp: chỉ cho Thiên Long bát bộ chúng và Hộ giáo Già lam.

Bốn loài lên nơi đất báu

Ba cõi gá sanh ao sen Đông nhiều ngạ quỉ chứng Tam hiền Muôn loại hữu tình lên Thập Địa.

Bốn câu kệ này là gồm thâu tất cả công đức thí thực để phổ nguyện cho hết thảy quần sanh, đồng sanh về Tịnh độ, chóng chứng lên quả Thánh. Bốn loài, ngạ quỉ, hữu tình, là thân chánh báo giữa thế gian; Tam bảo là gọi y báo của thế gian. Đất báu, ao sen là là cõi y báo của nước Cực lạc. Tam hiền, Thập địa là ngôi thánh ở nước Cực lạc, tức là thân chánh báo bên Cực lạc.

Tứ sanh là bốn loài gồm có: Noản, thai, thấp, hóa. Bốn loài này là gồm thâu tất cả chúng sanh ở ba cõi.

Tam hữu là ba cõi. Do vì chúng sanh trong ba cõi ( dục, sắc, vô sắc ) đều tham chấp bám lấy sanh tử nên có báo ứng về thiệc ác nhân quả, nên nói là ba cõi.

Ngạ quỉ: nêu ra các chúng bị nghiệp chướng thâm trọng mà nói là ngạ quỉ. kỳ thật, thì phàm là trời đất, tất cả thần kỳ và các chúng ly muội v. v… đều thống nhiếp chung thuộc về loại quỉ cả.

Lục đạo: sáu nẻo luân hồi của chúng sanh. Chúng sanh trong sáu đường, đều có cái tình niệm, do nơi tình niệm, nên tham nhiễm chấp trước ở nơi sáu trần. Do đó, chẳng dứt được sanh tử, nên nói là hữu tình.

Đất báu: là vàng ròng làm đất. Ao sen: là do bảy thứ báu kết thành. ( tất cả đều có giải thích rõ trong Kinh Di Đà )

Tam Hiền: Thập trụ, Thập Hạnh và Thập Hồi Hướng. Ba mươi vị đây đều gọi là bậc hiền.

Thập Địa: 1. Hoan hỷ địa 2. Ly cấu địa 3. Minh địa 4. Diệm ma địa. 5. Nan thắng địa. 6. Hiện tiền địa. 7. Viễn hành địa. 8. Bất động địa. 9. Thiện huệ địa. 10. Pháp vân địa.

Tam Hiền bên Biệt giáo, chưa phá được vô minh hoặc, nên xưng là Hiền; còn Thập Địa đã phá được từng phần vô minh, chứng được Phật tánh trung đạo, nên xưng là Thánh.

Tam Hiền bên viên giáo, đều phá được từng phần vô minh, mà xưng là Hiền; còn Thập địa Viên giáo đã phá được nhiều phần vô minh, tiến sâu vào pháp tánh, mà xưng là Thánh.

Tuy nhiên, do phá được từng phần vô minh nhẫn đi, đều là thân chứng pháp tánh là bực thâm vị Đại bồ tát.

Nay với Cực lạc tịnh độ đây, có thể khiến nhứt thời đới (đái ) nghiệp vãng sanh, lại có thể chóng siêu lên Tam Hiền, Thập Thánh, há không dễ lắm sao? Đây toàn là nương nơi kinh chú pháp hiển mật, gia dĩ pháp viên quán, cảm lấy đức từ của Phật, mới có thể mau chứng như thế đó!

Kệ Tán Phật

CHÁNH VĂN

A Di Đà Phật thân kim sắc,

Tướng hảo quang minh vô đẳng luân,

Bạch hào uyển chuyển ngũ tu di

Cám mục trừng thanh tứ đại hải,

Quang trung hóa Phật vô số ức,

Hóa Bồ tát chúng diệc vô biên,

Tứ thập bát nguyện độ chúng sanh,

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn

Nam mô Tây phương Cực lạc thế giới, đại từ đại bi, A Di Đà

Phật

Nam mô A Di Đà Phật

Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát

Nam mô Đại Thế Chí Bồ tát Nam mô Địa Tạng Vương Bồ tát Nam mô Thanh Tịnh Đại hải chúng Bồ tát.

Dịch nghĩa

A Di Đà Phật thân màu vàng

Tướng tốt rực rỡ không ví sánh

Lông trắng đoanh xoay năm núi cao

Mắt thanh lóng lánh bốn bể lớn

Hào quang Hóa Phật không kể ức

Hóa Bồ tát chúng cũng không ngằn

Bốn mươi tám nguyện độ chúng sanh

Chín phẩm hàm linh lên bời kia

Nam mô Tây phương Cực lạc thế giới đại từ đại bi tiếp dẫn đạo sư A Di Đà Phật.

Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát

Nam mô Đại Thế Chí Bồ tát

Nam mô Địa Tạng Vương Bồ tát

Nam mô Thanh Tịnh Đại Hải chúng Bồ tát

Bài kệ khen ngợi Phật này, rút ra ở sách Tịnh độ tu chứng nghi, tác giả là ngài Trạch Anh pháp sư. ( Muốn hiểu rõ về tiểu sử của ngài, xin xem quyển NKHG tr 504 )

Yếu giải:

Từ câu A Di Đà …. đến…. mắt thanh lóng lánh…

Bốn câu này là tán thán cái báo thân của đức Phật Di Đà.

Vô đẳng luân: không sánh ví, rằng thân Phật tướng hảo không ai đồng bực có thể so sánh đặng.

Bạch hào: lông trắng, chính giữa hai bên chân mày của Phật A Di Đà. Nó xoay chiều qua phía hữu xoắn xít lớn như năm hòn núi tu di. Núi Tu di bề sâu từ mặt biển sắp xuống là tám muôn bốn ngàn do tuần, lại từ mặt biển nhẫn lên tới đảnh là cũng tám muôn bốn ngàn do tuần. Do tuần có 3 hạng: tiểu do tuần 40 dặm; trung do tuần 60 dặm; đại do tuần 80 dặm ) bề chạy giáp vòng núi cũng thế.

Thế chỉ một tướng tốt còn vậy, hà tất gì cả tám vạn bốn ngàn tướng tốt nữa làm sao có thể nghĩ bàn được?

Cám mục: Mắt thanh. Cám: xanh đậm. Tứ đại hải: bốn biển lớn, tức biển lớn chạy vòng ngoài bốn mặt núi Tu di. Dưới biển chỗ mà cực sâu rộng, tuyệt không sinh cấu, nói là trừng thanh. Ý nói, đức Phật Di Đà có đôi mắt rộng mà màu xanh đậm lóng lánh trong như biển.

Hào quang hóa Phật không kể ức

Hóa Bồ tát chúng cũng không ngằn

Hai câu này là khen ngợi số hóa thân Phật rất nhiều không tính kể của đức Phật Di Đà.

Trong hào quang có hóa Phật, hóa Bồ tát, là ý nói đức Hóa Phật là chủ, Hóa Bồ tát là bạn. Chủ là chỉ cho Phật Di Đà và bạn là chỉ cho các Bồ tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí v. v…để làm thị giả.

Bốn mươi tám nguyện độ chúng sanh,

Chín phẩm hàm linh lên bờ kia

Câu trên là tán dương chỗ nhân địa của Đức Phật Di Đà phát đại thệ nguyện.

Câu dưới là tán thán công đức rộng độ khắp chúng sanh của Ngài. Ngài nguyện thệ độ tất cả chúng sanh đồng đăng chín phẩm và đồng lên bờ giác ngộ giải thoát.

Nam mô Tây phương Cực lạc thế giới đại từ đại bi tiếp dẫn đạo sư A Di Đà Phật.

Nam mô A Di Đà Phật.

Từ trước đến đây, với bao nhiêu công đức đã tu, giờ đây phải niệm Phật Di Đà để cầu thực chứng.

Kế đến là tiếp tục niệm Tứ Thánh.

Văn Hồi Hướng Và Tam Quy Y Để làm Phổ Kiết Hồi Hướng.

Tại sao Phải hồi hướng? Và ý nghĩa hồi hướng như thế nào?

Hồi hướng cũng như là phát nguyện vậy. Bởi vì, có Hạnh mà thiếu Nguyện, thì chí hướng không kiên cố nhứt định. Do đó, cần phải phát nguyện. Thí như người ra đi, nếu không có chí nguyện kiên quyết hướng đến cái mục đích mà mình nhắm tới, thì có khi giữa đường gặp chướng ngại, thì không có thể vượt qua. Đôi khi còn thối lui hoặc tẻ qua ngã khác. Đó bởi do nguyện lực không sâu và hạnh cũng chưa thật đầy đủ. Thế nên người tu hành cần phải có phát nguyện hồi hướng vậy.

Hồi hướng có 4 nghĩa:

1. Hồi nhân hướng quả: Nghĩa là tu các hạnh là nhân tiến đến thành Phật là quả. Nay tu nhân Tịnh độ, hướng về quả Cực lạc.

2. Hồi tiểu hướng đại: Nghĩa là các học giả bên Tiểu thừa và những người tu về nhân thiên thừa, nay hướng về Đại thừa. Đối với hành giả tu về pháp môn Tịnh độ, bao nhiêu việc thiện đã làm, nay đều hồi hướng về đài sen thượng phẩm.

3. Hồi tự hướng tha: Nghĩa là nay ta phát tâm làm lành chẳng vì chỉ cầu lợi ích cho riêng mình mà còn rộng độ làm lợi ích cho hết thảy chúng sanh.

4. Hồi sự hướng lý: Nghĩa là hành giả tu bao nhiêu phước thiện như lạy Phật, tụng kinh, bố thí, cúng dường v. v… quyết không chấp chặt vào những việc mình đã làm, mà phải dung hòa giữa Sự và Lý viên dung vô ngại. Có thế, thì mới được lợi lạc rất lớn.

Tiếp đến là đồng quỳ xuống để tụng đọc bài Sám Nhứt Tâm.

CHÁNH VĂN

Nhứt tâm quy mạng, Cực lạc thế giới A Di Đà Phật, nguyện dĩ tịnh quang chiếu ngã, từ thệ nhiếp ngã. Ngã kim chánh niệm, xưng Như Lai danh, vị Bồ đề đạo, cầu sanh Tịnh độ.

Phật tích bổn thệ: nhược hữu chúng sanh, dục sanh ngã quốc, chí tâm tín nhạo, xưng ngã danh hiệu, nãi chí thập niệm, nhược bất sanh giả, bất thủ chánh giác.

Dĩ thử niệm Phật nhân duyên, đắc nhập Như Lai, đại thệ hải trung, thừa Phật từ lực, chúng tội tiêu diệt, thiện căn tăng trưởng, nhược lâm mạng chung, tự tri thời chí, thân vô bệnh khổ, tâm bất tham luyến, ý bất điên đảo, như nhập thiền định.

Phật cập Thánh chúng thủ chấp kim đài, lai nghinh tiếp ngã, ư nhứt niệm khoảnh, sanh Cực lạc quốc, hoa khai kiến Phật, tức văn Phật thừa, đốn khai Phật huệ, quảng độ chúng sanh, mãn Bồ đề nguyện, quảng độ chúng sanh, mãn Bồ đề nguyện.

Dịch Nghĩa:

Một lòng cúi lạy Đức A Di Đà Phật bên thế giới Cực lạc. Xin đem ánh tịnh soi con, thệ từ thâu con. Con nay chính niệm, xưng danh Như Lai, vì đạo Bồ đề, cầu sanh Tịnh độ.

Phật xưa đã thệ: nếu có chúng sanh, muốn sanh nước ta, chăm lòng tin ưa, nhẫn đến mười niệm, bằng chẳng vãng sanh, ta không thành Phật.

Do nhân duyên niệm Phật đây, đặng vào trong biển thệ nguyện lớn của Như lai. Vâng sức từ của Phật, các tội tiêu diệt, căn lành thêm lớn. Nếu đến mạng chung, tự biết giờ đến, thân không đau khổ, tâm chẳng than tiếc, ý không điên đảo như vào thiền định.

Phật và các Thánh chúng, tay cầm đài hoa sen vàng đến đón tiếp con, với chừng một niệm, sanh về Cực lạc quốc. Hoa nở thấy Phật, liền nghe phật thừa ( Phật nói pháp ), chóng mở Phật huệ.

Rộng độ chúng sanh, mãn nguyện Bồ đề, rộng độ chúng sanh, mãn nguyện Bồ đề.

Yếu giải

Một lòng cúi lạy Đức A Di Đà Phật bên thế giới Cực lạc.

Hành giả Tịnh độ muốn cầu sanh về thế giới Cực lạc, trước tiên phải hết lòng quy mạng cúi lạy đức Phật A Di Đà. Hai chữ “Một lòng” là nói lên ý nghĩa khi hành lễ hành giả phải thu nhiếp sáu căn. Không để cho sáu thức duyên theo sáu trần. Nhứt là ý thức không loạn động, nên nói là một lòng. Đem hết thân mạng hướng về đảnh lễ Đức Phật Di Đà với mục đích là để cầu chứng Phật quả vậy.

Xin đem ánh tịnh soi con, thệ từ thâu con.

Ánh tịnh là tịnh quang, là hào quang chói sáng, biểu trưng cho trí huệ căn bản vốn tự thanh tịnh chiếu soi khắp pháp giới không hề ngăn ngại. Căn bản trí này, chúng sanh đều sẵn có. Nay nương nơi ánh hào quang của Phật bên ngoài để tự xoay chiếu rọi lại ở nơi bản tâm mình. Và luôn sống trong tịnh quang soi sáng đó, nghĩa là hằng sống trong chánh niệm. Như thế, thì mới tương hợp với ý nghĩa Vô Lượng Quang của Đức Phật A Di Đà vậy.

Từ Thệ: là bốn mươi tám lời thệ nguyện của Đức Phật A Di Đà. Với bốn mưoi tám điều đại nguyện này, nguyện nào Đức Phật cũng nhằm nhắm đến để cứu độ chúng sanh. Đó là bi nguyện của Phật. Đó cũng là ý nghĩa luôn nhiếp hộ chúng sanh, hay nhiếp hộ cho thân tâm của con vậy.

Con nay chánh niệm, xưng danh Như lai, vì đạo Bồ đề, cầu sanh Tịnh độ.

Chánh niệm là một niệm có mặt cả thân lẫn tâm hợp nhứt trong giây phút hiện tiền trong khi đọc tụng. Nói cách khác niệm Phật mà tiêu được tạp niệm đó là chánh niệm. Còn nếu thân tâm đang tụng đọc mà không có mặt mình trong giây phút hiện tại, thì đó là thất niệm rồi. Cho nên, khi tụng thuộc lòng hay đọc mặt chữ, đều phải nhiếp tâm theo từng chữ tụng đọc, tuyệt đối, không nên nhớ nghĩ chuyện gì khác. Được vậy, thì mới tương ưng phần nào với chánh niệm. Dù chưa được trọn vẹn hoàn toàn.

Xưng danh Như Lai là hằng nhớ tưởng niệm Phật. Niệm Phật là niệm tâm. Nếu chúng ta thiết thiệt niệm Phật, thì phiền não không sanh. Phiền não không sanh thì trần lao dứt sạch. Đó mới thực là vì đạo Bồ đề. Bồ đề là giác là vô sanh. Còn vọng khởi phiền não, thì đó là mở rộng đường sanh tử. Niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh độ, như buồm thuận gió xuôi theo giòng nước. Như thế, thì con đường sanh tử khổ đau sẽ mau chấm dứt vậy.

Phật xưa đã thệ: nếu có chúng sanh, muốn sanh nước ta, chăm lòng tin ưa, nhẫn đến mười niệm, bằng chẳng vãng sanh, ta không thành Phật.

Đây là nêu lên để nhắc lại lời nguyện xưa của Phật để cho chúng sanh tin chắc.

Bổn thệ: là lời thệ xưa. Nhắc lại một đoạn sử, thuở xa xưa, khi Đức Phật Di Đà còn là vị quốc vương, bỏ tất cả ngai vàng điện ngọc, vinh hoa phú quý, đi tu làm vị Tỳ kheo, tên là Pháp Tạng. Ngài Pháp Tạng đối trước Đức Phật Thế Tự Tại Vương mà phát bốn mươi tám lời thệ nguyện, rộng độ khắp chúng sanh, đồng sanh về Cực lạc. Lời đại nguyện ở trên là lời thệ nguyện thứ mười tám trong 48 đại nguyện vậy.

Chăm lòng là hoặc niệm Phật bằng cách niệm một đời không xen hở ; hoặc niệm bằng cách kèm theo công việc siêng tu ; nhẫn đến ít nhứt là đương khi công chuyện lăng xăng mà tạm để rãnh ra vài phút niệm Phật, mỗi ngày niệm lấy số mười niệm, ắt đặng vãng sanh.

Sở dĩ Ngài Pháp Tạng nguyện rằng: « Người mà mỗi ngày chí tâm mười niệm, nếu chẳng vãng sanh, thì ta Pháp Tạng này trọn thành nguyện dối rồi, làm gì chứng ngôi chánh giác ư? » ( NKHG tr 519 )

Thập niệm: mười niệm, tức là mười hơi niệm Phật. Nghĩa là tùy hơi ngắn, dài của hành giả, cứ hết một hơi ( niệm được bao nhiêu câu cũng được ) là tính một niệm. Như thế, niệm mười hơi gọi là mười niệm. Nhưng mỗi câu tùy tiếng và hơi phát ra nơi miệng nghe vào nơi tai, tâm phải chăm chú chẳng dời đổi đó là cốt yếu của việc niệm Phật. Vậy niệm đủ mười niệm, tức là mười hơi.

Còn đối với danh hiệu của các vị Bồ tát: Quán Âm, Thế Chí, Địa tạng, Thanh Tịnh, mỗi hiệu niệm một hơi.

Do nhân duyên niệm Phật đây, đặng vào trong biển thệ nguyện lớn của Như Lai. Vâng sức từ của Phật, các tội tiêu diệt, căn lành thêm lớn. Nếu đến mạng chung, tự biết giờ đến, thân không đau khổ, tâm chẳng tham tiếc, ý không điên đảo như vào thiền định.

Đoạn văn này nói lên công phu niệm Phật của hành giả đã miên mật sâu dày, nên kết quả được cảm nghiệm tốt đẹp như thế.

Câu « do nhân duyên niệm Phật đây », là nương ý ở câu trên mà nói. Nghĩa là do nhân duyên chánh niệm Phật nói ở trên, mà được vào trong biển thệ nguyện lớn. Thệ nguyện lớn đó là gì? Đó là bốn mươi tám điều nguyện lớn của Đức Từ Phụ A Di Đà vậy. Bởi do mỗi lời nguyện của Đức Phật Di Đà, nguyện nào cũng rộng lớn, nên dùng biển cả để thí dụ. « Vâng sức từ của Phật, các tội tiêu diệt, căn lành thêm lớn », ý nói chúng ta dù hiện còn sống đây, nhưng nếu người nào hết lòng tín thành niệm Phật, thì cũng cảm được Phật từ gia hộ, tiêu diệt các tội chướng đã gây và « căn lành ngày càng thêm lớn ». Đến khi mạng chung, biết được giờ phút sẽ đến, thân tâm an nhiên thanh tịnh, như vào thiền định, trong nháy mắt được vãng sanh Cực lạc.

Phật và các Thánh chúng, tay cầm đài hoa, sen vàng đến đón tiếp con, với chừng một niệm, sanh về Cực lạc quốc.

Nhờ lòng chí thành tha thiết niệm Phật nói trên, mà cảm ứng được Phật đến tiếp dẫn. Phật nói ở đây, chính là Hóa thân của Đức Phật A Di Đà. Còn nói Thánh chúng là chỉ cho các vị Bồ tát: Quán Thế Âm, Đại Thế Chí và Thanh Tịnh Đại Hải nói ở trên. Nghĩa là người nào niệm Phật mà được chánh niệm, thì khi duyên đời đã mãn, duyên tịnh đã được thành thục, thì khi mạng chung, tự nhiên thấy chính tay Phật cầm đài sen vàng cùng các hàng Thánh chúng đến tiếp dẫn về Cực lạc.

Hỏi: Hai cõi cách nhau có mười muôn ức thế giới, làm sao chỉ có trong một niệm liền sanh sang được?

Đáp: Nói về « Sự » lấy trí phàm tình mà suy xét, thì ta thấy có xa cách ; còn nếu luận về « Lý », thì chỉ trong một niệm, vì tất cả mười vạn ức độ đều ở trong một niệm hiện tiền. Do đó, chỉ trong khảy móng tay là chúng ta đã đến Cực lạc vậy. Vả lại, nhờ hào quang oai thần lực của Phật tiếp dẫn, nên trong một sát na là sinh sang nước Ngài. Điều này, không thể lấy trí phàm phu mà có thể so sánh hiểu được vậy.

Hoa nở thấy Phật, liền nghe Phật thừa ( Phật nói pháp ), chóng mở Phật huệ.

Đây là nói hoa nở thấy được chân thân Phật.

Hoa nở: hoa bản tâm nở ra. Phật thừa: là nhứt Phật thừa, tức như Kinh Pháp Hoa tỷ dụ xe đại bạch ngưu. Phật huệ: là quyền trí, thật trí của Phật, tức Kinh Pháp Hoa nói: Khai, Thị, Ngộ, Nhập tri kiến Phật.

Kinh nói: « chúng sanh tuy chưa dứt hết nghiệp, nhưng nếu chí thành niệm Phật, thì cũng sẽ được đái nghiệp vãng sanh. Đặc biệt chỉ có cõi Cực lạc mới được đái nghiệp vãng sanh như thế, còn các cõi khác thì không có. Bởi đây là do nguyện lực tiếp dẫn của Đức Phật A Di Đà ».

Khi vãng sanh về Cực lạc, thì phẩm vị có chia ra làm 9 bậc. Bậc Thượng Thượng phẩm, thì với khi mạng chung, liền tự thấy tự thân nương trên hoa sen, hoa không xếp lại thấy được cái báo thân của Phật tám muôn bốn ngàn tướng tốt, mỗi mỗi đều thấy đủ rõ ràng, rộng nghe Phật nói pháp về lý Phật thừa, liền mở mang Phật huệ. ( chứng quả Bồ đề, tức vô sanh nhẫn)

Còn tám phẩm kia thì chẳng được chóng chứng như thế. Như Thượng trung phẩm, mặc dù thấy được Báo thân của Phật, cầm hoa đến rước, tự thân của mình nương nơi hoa mà hoa nó xếp lại cách bảy ngày, mới đắc quả Bồ đề. Lại cách qua một tiểu kiếp, mới chứng vô sanh nhẫn.

Hỏi: Phẩm Trung Thượng và phẩm Trung trung, thì khi người mạng chung người cũng tự thấy được Báo thân Phật đó thì sao?

Đáp: Mặc dù được thấy Báo thân Phật, mà với các tướng tốt, thấy chẳng đặng đủ rõ, mãi đợi đến chừng hoa nở, sau khi nghe Phật thừa, thấy mới được rõ đủ.

Còn ba phẩm dưới, khi mạng chung dù có Hóa thân Phật, cầm hoa đến đón, tự thân nương sau hoa, nhưng chẳng được thấy nghe Hóa thân Phật nói pháp mà chỉ thấy nghe các vị Bồ tát Quán Âm v. v…

thuyết pháp, đợi mãi đến khi nghiệp được tịnh, hoa mới nở, chừng đó mới thấy tướng tốt của Phật.

Hỏi: Khi hoa sen xếp lại, thân của người vãng sanh có phiền là chật hẹp không?

Đáp: Hoa là do nơi tự tâm hóa hiện, rộng lớn không ngần ngại, song nếu nghiệp của mình chưa thanh tịnh nên tợ hồ có xếp lại, đối với diệu pháp của đức Chân Phật nói, tuy đợi đến chừng hoa nở mới được thấy đức Chân Phật ( báo thân của Phật Di Đà ) và mới nghe được diệu pháp ( Phật thừa của Báo thân Phật nói ), mà trong thời gian hoa chưa nở, cũng được tùy cơ thường nghe Hóa thân của ba Thánh thuyết pháp.

Hỏi: Đã là nghiệp chưa thanh tịnh, thì sao có thể vãng sanh?

Đáp: Phật kia có lời nguyện rộng lớn khó nghĩ được và cái sức niệm của mình nó khẩn thiết, duyên đời đã hết, nên có thể vãng sanh.

Hỏi: Đã đới nghiệp vãng sanh, mà có khiến cho thân chẳng an không?

Đáp: Chẳng có đâu, như cõi Ta bà đây, kẻ mang thân trời cũng hưởng thụ được cái vui hơn hết thảy, huống chi có cái sức của Phật kia nhiếp trì, thắng hơn thân trời nhiều lắm, nào khá ví dụ!? ( Những câu hỏi đáp trên đây, chúng tôi hoàn toàn y cứ vào lời giải của quyển NKHG từ tr 521 522 )

Rộng độ chúng sanh mãn nguyện Bồ đề

Đây là nguyện bồ đề đầy đủ vậy.

Phật huệ đã mở, tức là chứng lên chân vị pháp thân của bậc sơ trụ Bồ tát, bậc nầy có thể phân thân đi làm Phật sự cả trăm ngàn thế giới, để ứng theo căn cơ mà độ sanh. Rộng độ chúng sanh là do lòng từ bi quảng đại vô duyên từ của Bồ tát. Độ vô lượng vô biên chúng sanh, nhưng không thấy có một chúng sanh nào được độ, đó mới thực sự là viên dung mãn nguyện bồ đề. Mãn nguyện Bồ đề, đó là Phật quả.

Đọc tụng bài sám Nhứt Tâm xong, kế tiếp hành giả tụng bài Tán lễ Tây Phương.

CHÁNH VĂN

Tán lễ Tây phương, Cực lạc thanh lương,

Liên trì cửu phẩm hoa hương,

Bảo thọ thành hàng

Thường văn thiên nhạc kiện tương,

A Di Đà Phật đại phóng từ quang,

Hóa đạo chúng sanh vô lượng.

Giáng kiết tường

Hiện tiền chúng đẳng ca dương

Nguyện sanh an dưỡng

Hiện tiền chúng đẳng ca dương Nguyện sanh an dưỡng.

Tạm dịch

Khen ngợi kính lạy phương Tây, cõi tịnh tươi mát vui vầy

Hoa sen chín phẩm thơm lây

Vật báu hàng cây; Trời thường trổi nhạc vang đầy

Hào quang Phật…, ánh sáng lớn thay!

Chúng loại không lường độ hoài

Xuống điềm hay…, Hiện tiền đại chúng khen bày:

Xin sang nước Ngài

Hiện tiền đại chúng khen bày:

Đồng sang nước Ngài.

Bài kệ răn khuyên đại chúng

CHÁNH VĂN

Thị nhựt dĩ quá, mạng diệc tùy giảm,

Như thiểu thủy ngư, tư hữu hà lạc,

Đại chúng đương cần tinh tấn,

Như cứu đầu nhiên,

Đản niệm vô thường,

Thận vật, phóng dật.

Tạm dịch

Ngày nay đã qua, mạng sống giảm lần

Như cá thiếu nước, nào có vui chi!

Mọi người nên chuyên cần tinh tấn

Như lửa cháy đầu

Hằng nghĩ đến vô thường

Dè dặt! chớ có buông lung!

Bài kệ trên được rút ra từ trong Kinh Xuất Diệu.

Duyên do, Phật thấy những con cá khi nước tràn ngập, chúng trôi theo dòng nước. Chúng nghĩ rằng, thừa lúc nước chưa rút xuống, thì chúng mình mau mau bơi lội ngược dòng để ra biển cả. Nếu không gắp rút, thì sẽ chết cạn. Hai con ráng hết sức tìm cách bơi lội vượt qua được, còn con thứ ba không may, bị đuối sức, nên bị người chài lưới bắt đặng. Do chứng kiến như thế, nên Đức Phật mới nói ra bài kệ này, nhằm để răn nhắc đại chúng về sự vô thường và mạng sống giảm lần, hơi mòn sức kiệt, xê dịch lần về cái chết, khác nào như cá thiếu nước, làm sao có thể bơi lội cho được? Thế là cá sẽ bị mắc cạn chết khô!

Nghĩ đến cơn vô thường nhanh chóng, mỗi người tự ý thức mà nỗ lực gia công tu hành, khác nào như lửa cháy đầu, phải kíp mau tìm phương dập tắt, còn thời giờ đâu mà hơn thua tranh nhau, sống đời phóng dật! Đó là lời cảnh tỉnh thức nhắc của Phật bằng một bài kệ ngắn gọn, nhưng nó có một giá trị tác dụng rất lớn, nếu người nào khéo biết lợi dụng thời gian tu hành, thì chóng mau thoát khổ vậy.

Sau đó là tụng bài Hồi Hướng và kết thúc bằng tam tự quy y.

CHÁNH VĂN

Phúng kinh công đức thù thắng hạnh,

Vô biên thắng phước giai hồi hướng

Phổ nguyện pháp giới chư chúng sanh

Tốc vãng vô lượng quang Phật sát

Nguyện tiêu tam chướng trừ phiền não

Nguyện đắc trí huệ chơn minh liễu

Phổ nguyện tội chướng tất tiêu trừ

Thế thế thường hành Bồ tát đạo

Nguyện sanh Tây phương Tịnh độ trung

Cửu phẩm liên hoa vi phụ mẫu

Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh

Bất thối Bồ tát vi bạn lữ

Nguyện dĩ thử công đức

Phổ cập ư nhứt thiết

Ngã đẳng dữ chúng sanh Giai công thành Phật đạo.

Dịch Nghĩa

Phúng kinh công đức hạnh thù thắng

Bao nhiêu phước đức đều hồi hướng

Nguyện khắp pháp giới các chúng sanh

Mau qua cõi Phật không ngằn mé

Nguyện tiêu ba chướng dứt phiền não

Nguyện được trí huệ rõ nguồn chơn

Nguyện khắp tội chướng đều tiêu trừ

Đời đời thường hành đạo Bồ tát

Nguyện sanh Tịnh độ ở phương Tây

Hoa sen chín phẩm là cha mẹ

Hoa nở thấy Phật ngộ vô sanh

Bồ tát bất thối làm bậu bạn

Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử và chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo.

Yếu Giải:

Phúng kinh công đức thù thắng hạnh.

Phúng: theo Hán Việt Từ Điển của ông Nguyển văn Khôn giải thích, thì nó có nghĩa là đọc thầm, dùng lời bóng bẩy để kích thích người.

Theo Tự Điển Hán Việt của Thiều Chửu giải thích, thì chữ phúng có nghĩa là đọc sách, đọc lên cao giọng, như phúng tụng: đọc tụng ngâm nga. Như vậy, chữ phúng và chữ tụng có nghĩa giống nhau. Cả hai đều phải tụng thuộc lòng và có giọng ngâm nga trầm bổng. Ngược lại, chữ đọc, theo tôi, thì cần phải có bổn để đọc. Tuy nhiên khi đọc vẫn có âm thanh trầm bổng tùy theo nội dung của bài kinh mà mình đọc tụng.

Kinh: theo ý nghĩa chung là những lời Phật dạy, đã được chư Tổ kết tập thành ba tạng: Kinh, Luật, Luận. Tuy nhiên, nếu nói như thế, thì cũng chưa lột được nói lên ý nghĩa của chữ Kinh. Kinh nói đủ là khế kinh, gồm có hai nghĩa: khế lý và khế cơ. Khế lý là hợp với lẽ thật muôn đời không thay đổi. Khế cơ là hợp với mọi trình độ căn cơ và thời đại. Nghĩa là phải khế hợp mọi trào lưu tư tưởng của nhơn loại tùy theo mỗi thời đại mà có thích nghi sai khác.

Công đức: công là công phu, đức là lý tánh chân thật. Chúng ta cần phân biệt giữa công đức và phước đức khác nhau. Kinh Pháp Bảo Đàn, Đức Lục Tổ Huệ Năng giải thích tường tận về sự khác biệt này. Qua câu chuyện giữa vua Lương Võ Đế và Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma. Tổ Đạt ma đã trả lời dứt khoát qua câu hỏi của vua Lương Võ Đế về việc lập chùa, cúng dường, tạo Tăng, bố thí v. v… Tổ nói: đó không phải là công đức mà chỉ là thuộc về phước đức. Phước đức thuộc về hữu lậu pháp. Công đức thuộc về vô lậu pháp. Vì công đức là do diệt trừ hết vô minh phiền não mà được tựu thành. Do đó, công đức mới thật sự là giải thoát, còn phước đức chỉ hưởng được quả báo tốt mà không được giải thoát, vì còn kẹt dính vào pháp hữu vi. Ngược lại, công đức thì vượt ngoài phạm trù dính mắc đó. Như vậy, nếu tụng kinh, hiểu theo nghĩa thường, trong khi tụng mà hành giả hết lòng chú tâm vào câu kinh tiếng kệ, tâm không vọng tưởng nghĩ chuyện gì khác, thì chính khi đó, hành giả đã dừng vọng tưởng và dĩ nhiên là lúc đó không có phiền não dấy khởi. Đó là tụng kinh có công đức. Ngược lại, nếu tụng kinh mà để tâm nghĩ nhớ mông lung, thì đó chỉ có chút ít phước đức, chớ không có công đức. Vì tụng kinh mà còn có vọng tưởng phiền não, thì làm gì có được công đức? Đó là nói theo nghĩa tụng kinh hạn cuộc theo thời khóa. Còn nếu nói nghĩa sâu hơn, thì như Kinh Pháp Hoa đã nói, người nào nhận ra và hằng sống được với Tri kiến Phật, thì người đó mới thực sự hằng trì tụng kinh. Được thế, mới thực sự là thành tựu công đức trọn vẹn vậy. Chính vì được như thế, nên mới nói là thù thắng hạnh.

Vô biên thắng phước giai hồi hướng.

Vô biên là không có biên giới bờ mé.

Thắng phước: phước không gì có thể so sánh. Phước này, như trong Kinh Kim Cang Bát Nhã, ngài Tu Bồ Đề hỏi Phật về phước có ngằn mé không? Phật nói phước không ngằn mé. Nhưng phải với điều kiện là hành giả phải đạt đến thể Tam luân không tịch. Tam luân không tịch là gì? Tam luân là ba việc làm, mà nó có liên hệ mật thiết nhau. Đó là người bố thí, vật bố thí và kẻ thọ thí. Cả ba điều này, khi thực hiện, hành giả phải không còn có ý niệm nghĩ đến. Làm với một tâm thể vắng lặng sáng suốt, như thế mới được gọi là thể không tịch. Không tịch là tên khác của Niết bàn hay Chân như. Đến đây, thì không còn thấy có ngã và pháp. Như thế là hành giả đã triệt tiêu Tứ Tướng và chứng được Thật tướng. Phước đức trong Kinh Kim cang Bát Nhã nói như thế, mới đồng nghĩa với công đức vô lậu.

Giai hồi hướng: đều hồi hướng. Hồi hướng là nguyện cầu cho tất cả chúng sanh đều được như thế. Nghĩa là đều đạt đến quả vị Bồ đề rốt ráo. Đó là mục đích cứu cánh nhắm tới của người tu. Sự nguyện cầu đó cũng nói lên cái tâm nguyện đại bi của Bồ tát. Bồ tát thì phải thật hành cái công hạnh tự lợi và lợi tha. Như thế, mới xứng danh Bồ tát.

Phổ nguyện pháp giới chư chúng sanh.

Phổ nguyện: nguyện khắp không còn phân biệt giới hạn ở nơi thân sơ nhân ngã.

Pháp giới: chỉ cho Nhứt tâm, là một bản thể trùm khắp muôn loài. Chư chúng sanh: gồm chung 9 cõi và bốn loài. Nghĩa là nói chung là hữu tình chúng sanh và vô tình chúng sanh.

Đây là lời nguyện cầu mong muốn khắp hết thảy chúng sanh bên ngoài cũng như chúng sanh bên trong tâm thức, thảy đều đồng thể nhập vào pháp giới vô tận tạng Như Lai.

Tốc vãng vô lượng quang Phật sát.

Tốc vãng: chóng qua.

Vô lượng quang: ánh sáng không lường.

Câu này, có liên hệ đi liền với ý của câu trên. Nghĩa là nguyện cho hết thảy chúng sanh trong pháp giới, thảy đều nhanh chóng vãng sanh qua cõi Phật. Vô Lượng Quang, tức cõi Cực lạc của Đức Phật A Di Đà, vì đức Phật Di Đà còn có danh hiệu là Vô Lượng Quang. Chữ sát nghĩ là cõi, tức là cõi Phật Di Đà.

Nguyện tiêu tam chướng trừ phiền não.

Tam chướng: phiền não chướng, nghiệp chướng và báo chướng. Ba chướng này có năng lực làm ngăn ngại cho sự tu hành tiến đạo giải thoát của hành giả. Nhứt là đối với phiền não chướng, thật rất khó trừ, khó đoạn. Muốn tiêu trừ chúng, hành giả phải nỗ lực gia công tu hành già dặn và miên mật, mới có thể chuyển hóa chúng được. Nói rõ hơn, là hành giả phải thương xuyên quán chiếu sâu vào nội tâm, để nhận diện rõ ràng khi niệm dấy khởi. Nên Kinh Viên Giác nói: « Bất úy tham sân khởi, duy khủng tự giác trì ». Nghĩa là, người tu hành không sợ tham, sân nổi lên, mà chỉ sợ giác ngộ ( nhận diện ) chậm thôi. Vì vô minh vọng tưởng là đầu mối của sự tạo nghiệp. Nếu dừng vọng tưởng, thì sự tạo nghiệp không có. Mà không có tạo nghiệp, thì sự khổ đau sẽ không có. Do đó, việc chuyển hóa phiền não thành Bồ đề thật là hệ trọng đối với người tu hành mong cầu giải thoát. Vì hễ dứt phiền não chướng rồi, thì nghiệp chướng và báo chướng cũng sẽ không còn. Khi đốn gốc rồi thì ngọn cũng phải ngã theo.

Nguyện đắc trí huệ chơn minh liễu.

Trí huệ đối với người tu hành thật là quan trọng. Dù hành giả tu bất cứ pháp môn nào Phật dạy, đều phải lấy trí huệ làm gốc. Nếu thiếu trí huệ, thì sự tu hành của chúng ta khó đạt thành sở nguyện. Dù đã có niềm tin vững chắc, nhưng hành giả cũng cần phải có trí huệ để chỉ đạo hướng dẫn cho niềm tin đó đi đúng theo chân lý. Ngược lại, thì đó chỉ là niềm tin mù quáng. Thế nên, câu trên, nó mang ý

nghĩa là mong mỏi cho mỗi người luôn luôn có được trí huệ sáng suốt để biện biệt rõ lẽ chánh tà, chân ngụy trong sự tu hành. Vì có trí huệ soi sáng, thì sự tu hành mới được đảm bảo khỏi rơi vào con đường tà ngoại. Nhờ thế, thì sự tu hành mới có đạt được kết quả tốt đẹp.

Phổ nguyện tội chướng tất tiêu trừ.

Phổ nguyện là mong muốn rộng khắp cho mình và tất cả chúng sanh, bao nhiêu tội chướng đã vì vô minh bất giác gây tạo, nay tất cả đều được tiêu trừ. Vì tội lỗi cũng là một chướng ngại lớn trong sự tu hành. Muốn cho tội chướng không còn, thì trong đạo Phật có chỉ dạy phương pháp sám hối. Sám hối là ăn năn tội lỗi đã gây ra. Nguyện từ nay trở đi không bao giờ tái phạm. Sám hối cũng có cạn sâu, Sự Lý khác nhau. Nhưng dù cách nào, mục đích chung cũng vẫn là tẩy trừ dứt hết tội lỗi. Tội có ra là do nghiệp thức vô minh chủ động tạo thành. Nay có trí huệ soi sáng dẫn đường hành đạo, thì chắc chắn, những tội lỗi do si mê lầm lẫn gây ra, cũng sẽ đều được tiêu diệt.

Thế thế thường hành Bồ tát đạo.

Bồ tát đạo là con đường thật vô cùng lý tưởng, mà hành giả Đại thừa đang thật hành tiến bước. Đó là một đại lộ thênh thang rộng lớn độ mình độ người, rộng ra là tất cả muôn loài đều được an vui hạnh phúc. Một con đường xuyên suốt từ phàm phu đến Thánh quả. Đó là con đường mà hành giả Đại thừa luôn luôn phát nguyện nắm lấy tay nhau trong việc tự hành hóa tha. Một tâm nguyện rộng lớn, tất nhiên sẽ đạt kết quả rộng lớn. Tâm nguyện đó, không phải chỉ một đời, mà đời đời luôn gần gũi chúng sanh để hóa độ cứu khổ chúng sanh. Đó là tâm nguyện Đại Bi mà Bồ tát luôn thật hành.

Nguyện sanh Tây phương Tịnh độ trung.

Đây là điều mong muốn thiết tha của hành giả đang thật hành tu theo pháp môn Tịnh độ. Pháp môn Tịnh độ lấy sự niệm Phật làm chánh. Niệm Phật tuy có nhiều cách, nhưng cách thật hành dễ nhứt mà đạt hiệu quả cao, xưa nay, trong Tông môn, chư Tổ Liên Tông thường khuyên hành giả Tịnh độ nên ứng dụng phương cách Trì Danh Niệm Phật. Mục đích của sự niệm Phật là để đạt được « Nhứt tâm bất loạn ». Nhưng dù hành giả có đạt được Nhứt tâm bất loạn hay chưa, cũng đều một lòng hướng nguyện cầu sanh về Tịnh độ. Vì nơi dó chính là quê hương đích thực của hành giả niệm Phật. Cho nên, dù sự hành trì niệm Phật sâu cạn, cao thấp có khác nhau, song, tựu trung cũng lấy việc vãng sanh về Cực lạc làm tiêu đích chính.

Thế nên, trong 3 món Tư lương: Tín, Hành, Nguyện, thì nguyện lực đóng một vai trò tối ư quan trọng cho việc vãng sanh. dù hành giả đã chuẩn bị Tín và Hành thật sâu dầy miên mật chu đáo, nhưng nếu thiếu Nguyện lực chí thành tha thiết, thì cũng không thể được vãng sanh. Vì sao? Vì có tha thiết muốn đi, thì mình mới đến nơi được. Dụ như, bạn có sẵn đầy đủ tiền bạc và phương tiện các thứ như: máy bay, giấy thông hành, địa chỉ nơi đến chỗ du lịch v. v…, nhưng bạn không có ý chí quyết định muốn đi, thì thử hỏi làm sao bạn có thể đến nơi đó để thưởng ngoạn cho được? Vì thế, việc vãng sanh hay không, là tùy ở nơi nguyện lực chí thành tha thiết của hành giả. Đó là do hành giả quyết định chọn lấy.

Cửu phẩm liên hoa vi phụ mẫu.

Khác với cõi Ta bà này, hành giả Tịnh độ khi được vãng sanh về Cực lạc, thì thần thức gá vào hoa sen sanh ra. Không phải thai sanh do nghiệp thức hợp với tinh cha huyết mẹ mà sanh ra. Bên cõi Cực lạc, có chín phẩm hoa sen cao thấp khác nhau. Sở dĩ có sự khác biệt cao thấp đó, là do công phu tu hành niệm Phật của hành giả Tịnh độ ở cõi này có sai khác. Tuy dù có phẩm vị cao thấp, nhưng, tất cả đều gá vào thai sen mà sanh ra, bằng cách biến hóa, nên nói là « Liên hoa hóa sanh ». Do đó, nên nói, lấy hoa sen làm cha mẹ.

Không phải cha mẹ bằng xương thịt có sự giao hợp như cõi này.

Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh.

Hoa khai là hoa nở nghĩa là khi hoa sen nở thì liền thấy Phật và tỏ ngộ lý vô sanh. Vô sanh là chứng quả Vô sanh nhẫn. Quả vị này, nếu so sánh bên Viên giáo, thì ở vào quả vị Sơ trụ. Còn bên Biệt giáo là Sơ địa. Chứng quả vị này, tất nhiên hành giả sẽ không còn lui sụt. Chỉ có một con đường tiến tu đến thành Phật quả mà thôi.

Bồ tát bất thối vi bạn lữ.

Dù tu hành ở cõi nào hay bất cứ ở trú xứ đạo tràng nào, việc liên kết tình bạn sen đồng tu trong một ý hướng đồng lý tưởng giải thoát, thật hết sức quan trọng. Người xưa nói: “ăn cơm có canh tu hành có bạn”.

Câu nói đó ngầm ý khuyến nhắc người tu nên kết hợp với nhau trong tinh thần yêu thương hòa ái đồng tu, đồng học, đồng hành, và đồng tiến bước trên con đường lý tưởng giải thoát. Bạn đời, thì còn có sự tranh chấp hơn thua phải trái gây chia rẽ hận thù với nhau, vì họ còn nhắm vào mục đích danh lợi. Ngược lại, đối với bạn đạo, nhứt là đối với những người đang thật hành noi theo con đường Bồ tát đạo, thì có khác. Vì tinh thần Bồ tát là luôn luôn thể hiện tinh thần rộng lượng bao dung tha thứ. Bồ tát nhìn ai cũng là bạn cả. Bồ tát không thấy ai là kẻ thù. Bồ tát mang tinh thần vì người hơn vì mình. Đó là thể hiện tình thương cao cả, chỉ có với con người thực sự thật hành hạnh Bồ tát mà thôi. Đó là những người bạn đồng hành tương thân quý kính cao đẹp mà ta cần kết giao, và xin nguyện đời đời không bao giờ thối bước. Vì chỉ có những người bạn đồng hành đó, mới đem lại sự tươi mát cho ta và mọi nguời được an vui hạnh phúc lớn lao mà thôi.

Nguyện dĩ thử công đức.

Từ trước tới đây, nghĩa là từ khi hành giả bắt đầu hành lễ cúng thí, đến đây, có bao nhiêu công đức, xin nguyện đem tất cả mà hướng về chúng sanh, những ai còn đắm chìm trong đau khổ, thì nhờ công đức này mà hồi tâm chuyển ý thiết thiệt tu hành để được hết khổ.

Đó là tâm nguyện của người hành lễ thiết tha mong muốn vậy.

Phổ cập ư nhứt thiết.

Phổ cập là cùng khắp, nhứt thiết là tất cả muôn loài. Hạnh nguyện vị tha của Bồ tát là thế. Khi làm một điều gì hữu ích cho mình và người, rộng ra là muôn loài, với tâm địa công hạnh của Bồ tát, thì cũng muốn cho tất cả đều được lợi ích. Đó là tâm nguyện bình đẳng không phân biệt thân sơ. Mong muốn tất cả đều được an vui hạnh phúc.

Ngã đẳng dữ chúng sanh Giai cộng thành Phật đạo.

Đến đây hành giả nguyện cho mình và tất cả chúng sanh đều trọn thành Phật đạo. Phật đạo là con đường tiến thẳng đến quả vị Phật. Đó là mục đích tối hậu mà bất cứ người tu hành nào cũng đều mong muốn được như thế. Nhưng không phải mong muốn suông mà được. Tất cả đều phải gia công nỗ lực tu hành mới kỳ vọng đạt thành sở nguyện.

Sau cùng, kết thúc buổi hành lễ bằng Tam tự quy y. Ba quy y này là nói về Lý quy y Tam bảo, chớ không phải là Sự quy y Tam bảo. Đạo Phật chủ trương Sự Lý phải viên dung. Nương Sự để hiển Lý, hay tức Lý để hiển Sự, đó là yếu lý của đạo Phật. Bất cứ làm một việc lành nào, cuối cùng cũng phải quy về tự tánh. Vì đó là cội gốc mà mọi người cần phải trở về. Nếu chỉ biết một bề hướng ngoại tìm cầu, thì đó là rơi vào con đường mê tín. Nương phương tiện để đạt cứu cánh, đó mới đích thực là tôn chỉ của đạo Phật nhắm tới.

Do đó, đến đây hành giả phải hết lòng quy hướng nhận lại tự tánh Tam bảo của chính mình. Đó là điều thức nhắc của chư Tổ, người đã bày ra nghi thức tụng niệm này.

Tự quy y Phật, xin nguyện chúng sanh, thể theo đạo cả, phát lòng vô thượng.

Yếu Giải:

Tự quy y là trở về nương tựa với ông Phật chính mình. Vì ai ai cũng sẵn có tánh giác thanh tịnh sáng suốt như Phật. Nhưng vì theo vòng vô minh tạo nghiệp nổi trôi trong biển sanh tử, mà chúng ta quên mất đi tánh giác sẵn có này. Nay đây nhờ nương theo lời Phật dạy, mà chúng ta biết được nẻo về, nên phải quyết lòng trở về nhận lại gia tài quý báu của chính mình. Đồng thời, cũng nguyện cho mọi loài, nhận rõ lý đạo cao siêu mà thành tâm phát nguyện rộng rãi tu hành tiến đến đạo quả Vô Thượng vậy.

Tự quy y Pháp, xin nguyện chúng sanh, thấu rõ Kinh tạng, trí huệ như biển.

Quy y Pháp là trở về nương tựa với thể tánh từ bi, bình đẳng của chính mình. Đây là pháp mầu vi diệu mà Phật đã đạt thành và Ngài đã thuyết giáo cho chúng sanh biết dể tu hành, chóng được giải thoát. Đồng thời, cũng nguyện cho hết thảy muôn loài đồng hướng về tự tánh để nhận ra pháp mầu vi diệu kho báu đó. Có thế, thì trí huệ của chúng ta mới khai phát rộng lớn như bể cả bao la không ngằn mé.

Tự quy Tăng, xin nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, hết thảy không ngại.

Quy y Tăng là trở về nương tựa với thể tánh thanh tịnh hòa hợp của chính mình. Có nhận ra và sống được với thể tánh này, thì mới được giải thoát mọi phiền não cấu trược ô nhiễm. Bởi quên mất tánh thể sẵn có thanh tịnh này, nên chúng sanh mãi đắm nhiễm

duyên trần mà thọ khổ. Nay nhờ nghe Pháp Phật mà biết đường về. Đồng thời cũng nguyện cho hết thảy chúng sanh cùng tất cả mọi người không còn bị ngăn ngại, bởi vọng tưởng điên đảo vô minh che ngăn phủ mờ tánh thanh tịnh bản nhiên nữa. Đó là trở về nương tựa với tự tánh thanh tịnh vậy.

Biên soạn xong Ngày 13/ 6/2008

Thích Phước Thái.