Hiện Tượng Của Tử Sinh

Chương Ba

Hiện tượng trước khi chết

Ai sinh ra trong cuộc đời nầy mà không bị chết, thì kẻ ấy không phải là một con người bình thường. Vì lẽ sự thành, trụ, hoại, không hay sanh, lão, bệnh, tử vốn là một định luật mà bao con người phải trải nghiệm. Trên từ các bậc Vua chúa, Hoàng hậu, Thứ phi rồi Tổng thống, Thủ tướng; dưới cho đến những người nông dân tầm thường, những kẻ giá áo túi cơm, những người bịnh cùi hủi… tất cả đều phải trải qua. Cho nên cụ Nguyễn Du đã viết trong truyện Kiều là:

“Đoạn trường ai có qua cầu mới hay”

Mỗi chữ trong một câu thơ lục bát của Kim Vân Kiều nầy đều có giá trị thực tiễn của nó. Chiếc cầu đoạn trường tức là chiếc cầu sống chết, chiếc cầu sanh tử ấy, ai ai cũng phải bước qua hết. Khi bước qua đó thì mới hay là sự sanh tử nó não nề là dường bao; dầu cho đó là vua quan hay thứ dân.

Vua chúa hay những bậc lãnh đạo quốc gia họ đều có phước báu riêng đời trước của họ đã tạo; cho nên trong hiện tại mới được như vậy. Bây giờ trên thế giới nầy, nền quân chủ sắp cáo chung, chỉ còn tồn tại ở một số quốc gia tại Á, Âu và Phi Châu; còn Úc Châu cũng như Mỹ Châu là những lục địa còn Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết mới mẻ; nên đã không trải qua những chế độ quân chủ như 3 lục địa trên. Ở đây chúng ta có thể lấy 2 chế độ vua chúa điển hình của Nhật Bản và của Anh Quốc để chúng ta tìm hiểu về đời sống và sự sinh hoạt của họ như thế nào.

Nhật Hoàng tại Nhật không gọi là Vua như các xứ khác, mà gọi là Thiên Hoàng; có ý nghĩa là Hoàng Đế do Trời đưa xuống. Họ, những người thống trị, chỉ có cách nầy mới uy hiếp được lòng dân qua sự thống trị của mình. Từ đó họ sống đời cha truyền con nối, truyền tử lưu tôn; cho đến khi nào có một chế độ khác cải cách, thì ngôi vị kia mới hoán đổi qua dòng họ khác; nhưng vẫn là Thiên Hoàng. Từ thời Meiji (Minh Trị) ở thế kỷ thứ 19 đến Taisho (Đại Chánh) và Showa (Chiêu Hòa) ở thế kỷ thứ 20; cho đến Heisei (Bình Thành) ở thế kỷ thú 21 đã trải qua nhiều cuộc chiến khác nhau và họ cũng đã, cũng như sẽ ra người thiên cổ; nhưng lâu đài cung điện ở Kyoto hay Tokyo, bây giờ chúng ta vẫn còn thấy giàu sang, quyền quý, đẹp đẽ, uy nghiêm; nhưng tất cả cũng đều bị thời gian chi phối và cũng đã chẳng có một ông Vua hay bà Hoàng hậu nào mang theo mình về chốn tuyền đài được. Có ông sống trên 80 tuổi; nhưng cũng có ông đoản mệnh hơn. Cuộc sống cung hoàng của họ chắc cũng chẳng vui vẻ gì, chắc cũng giống như lời của một cung nữ Việt Nam đã diễn tả trong quyển “Cung Oán Ngâm Khúc” kia, hay quyển “Chín Chúa 13 Vua triều Nguyễn” đã được thuật lại.

Tất cả cũng chỉ là quyền lực, sự thống trị, sự bẽ bàng, việc tất nhiên như thế. Vì họ là Vua.

Ngày xưa những ông Vua Trung Quốc khi băng hà các bà Hoàng, bà Phi đều phải ra tận lăng vua để ở, nhằm biểu tỏ tấm lòng chung thủy của mình; nhưng cũng chẳng có bà nào chết theo; dẫu rằng trong lịch sử cũng có xảy ra một vài sự kiện đơn lẻ. Cứ thế và cứ thế, dòng đời xuôi ngược trôi qua, kẻ quân Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 61 vương, người danh tướng tất cả rồi cũng vùi thân vào ba tấc đất. Cái gì của gió trả về cho không khí, cái gì của đất trả lại cho đất đai, làm phân bón cho cây cỏ thêm tốt tươi cho cuộc sống; những gì của nước cũng tan vào nước và hơi nóng đầu tiên đã trả lại cho lửa để hòa tan vào tánh nóng của tạo hóa ấy. Ngẫm cho cùng, chẳng có ai nắm bắt và giữ chặt lại được sắc đẹp cũng như tuổi thanh xuân. Sự giàu có và quyền uy tối thượng của một đấng quân vương có quyền “tiền trảm hậu tấu” cũng chẳng làm cho mình được sống lâu hơn trên trần thế nầy để hưởng được lộc trời ban cho mãi mãi.

Bà Nữ Hoàng Elizabeth đệ nhất của nước Anh sống đến hơn 100 tuổi và đã trải qua hai cuộc đại chiến thế giới 1914- 1918 và 1939-1945. Quyền uy của một Nữ hoàng của xứ “mặt trời không bao giờ lặn”.Sau đó ngôi vua, Bà cũng phải nhường lại cho con gái của mình để cuối cùng chiếc quan tài của một bậc nữ lưu khét tiếng trong gần một thế kỷ thứ 20 đã trị vì cũng chết, được rước đi bởi 4 con ngựa, đưa bà về chỗ yên nghỉ ngàn thu. Rồi bà Nữ Hoàng Elizabeth II trong hiện tại cũng chỉ thế thôi. Nhiều khi đọc báo thấy sự chi tiêu của Hoàng gia Anh trong hiện tại quá tốn kém, khiến cho dân chúng tốn tiền thuế quá nhiều và ngược lại bây giờ vua chúa tại đây phải đi kêu gọi tấm lòng từ ái của dân chúng hiến dâng của cải để cung điện Birmingham được tiếp tục có mặt với cuộc đời. Ngày xưa binh hùng, tướng dũng. Một lệnh xuất quân của vua chúa hay Nữ Hoàng là một tiếng sét từ thinh không giáng xuống; không ai có quyền từ chối tiếp nghinh; còn ngày nay nền quân chủ đã bị chi phối bởi dân quyền; nên tiếng nói của nhân dân đa phần được quyết định qua lá phiếu bầu cử, bầu người lãnh đạo cho tư tưởng của mình.

Những ông Hoàng, bà Chúa được người dân nể sợ, vì họ có uy quyền; nhưng những vương quyền nầy cũng chỉ là những Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết quyền tạm bợ do họ chế ra để trấn áp người dân; trong khi đó họ lại chẳng tuân thủ và quyền ấy cũng mai một đi, khi một chế độ khác lên cai trị nắm quyền. Cho đến đầu thế kỷ thứ 21 nầy các chế độ Vương quyền tại hai xứ trên hay các nước khác tại Âu, Á, Phi đều dần dần trở nên mất thế và bám víu, để rồi một ngày nào đó những uy quyền kia cũng sẽ tự động mất đi, vì chúng đã lỗi thời. Chế độ quân chủ đã được thiết lập tại Trung Hoa cả mấy ngàn năm lịch sử, thế mà đến năm Tân Hợi 1911, chế độ nhà Thanh đã chính thức cáo chung. Uy quyền của vua chúa đã phải chấm dứt, thay vào đó là chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Dật Tiên đã được dân chúng tôn sùng. Việt Nam chúng ta cũng vậy, gần 2.000 năm chế độ vua quan rồi cũng cáo chung vào năm 1945 của triều Nguyễn. Bảo Đại là ông vua cuối triều cũng đã phải sống lưu vong tại Pháp và cuối đời ông cũng phải chết, như bao cái chết khác lâu nay đã diễn ra trên quả địa cầu nầy. Nếu ai đó có nhắc đến thì chỉ là sự hoài niệm của một thuở xa xưa danh tiếng một thời mà thôi.

Kế đến là những bậc quan chức cao cấp của triều đình hay chính phủ. Họ cũng chỉ là những người đã được cha mẹ họ sinh ra như những người khác; nhưng được cái may, do họ tự nỗ lực, nên đã thành công trên con đường chính trị, học vấn hay kinh doanh; nên họ đã có những chỗ ngồi thật xứng đáng trong triều đình, nội các chính phủ hoặc những dinh thự uy quyền. Nhưng rồi một ngày nào đó bị thay ngôi, đổi chủ, họ cũng phải tan hàng. Đời đâu có gì thật và danh lợi cũng chỉ là một thoáng chốc hão huyền. Cho nên Đức Phật đã chẳng dạy về những sự vô thường như:

- Thân vô thường - Tâm vô thường - Hoàn cảnh vô thường - Quốc độ vô thường Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 63

Thân nầy vốn dĩ do tứ đại hợp thành, dẫu cho đó là những ông quan to hay Tổng thống, Thủ tướng. Tất cả đều phải khổ đau khi sinh ra và lúc chết đi. Dẫu cho lúc ấy có vợ đẹp, con ngoan, tiền rừng, bạc biển cũng không thể cứu họ ra khỏi sự chết chóc được.

Tâm ta vốn thay đổi không chừng. Cho nên trong Duy Thức học gọi là “Tâm Viên Ý Mã”. Tâm ấy luôn giống như con khỉ chuyền cây và ý kia không khác nào con ngựa không cương, buông lung khó trị. Ai làm chủ được tâm; người ấy mới chính là kẻ chiến thắng. Đức Phật đã chẳng từng dạy rằng: “Chiến thắng muôn quân không bằng tự thắng mình. Tự thắng mình mới là chiến công oanh liệt nhất”.

Vì hoàn cảnh nên ta mới có mặt tại xứ người. Có ai trong chúng ta biết trước được rằng mình sẽ cư trú tại đâu, khi mà công ăn việc làm hay hoàn cảnh chính trị tại quê hương mình thay đổi. Do vậy mà con người phải chấp nhận hoàn cảnh để sống và tồn tại; chứ không phải hoàn cảnh chấp nhận chúng ta.

Con người luôn bị động là thế. Trong kinh Đại Bát Niết Bàn, Đức Phật cũng đã từng dạy rằng: “Các pháp luôn bất định; nên Nhứt Xiển Đề cũng bất định”. Vì sao? Vì lẽ ngày hôm qua Nhứt Xiển Đề không tin vào bất cứ một cái gì hết; nhưng hôm nay và ngày mai. Nhứt Xiển Đề sẽ thay đổi. Cho nên Đức Phật đã dạy rằng: “Nhứt Xiển Đề cũng có khả năng thành Phật” là ở ý nghĩa nầy.

Phần kế là cõi nước cũng không thường hằng. Vì sau một cơn địa chấn, chỗ nầy lở đi và chỗ kia bồi thêm ra. Nơi nầy sâu xuống và chỗ khác nhô lên. Mới ngày nào đó nơi ấy là biển cả mênh mông, ngày sau đã trở thành ruộng đất, người ta có thể trồng dâu nuôi tằm được. Đây là tất cả những gì mà chúng ta cần phải luôn thức tỉnh. Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết

Bây giờ chúng ta sẽ điểm qua những hiện tượng của người bình dân sẽ chấp nhận sự chết như thế nào?

Khi hơi thở không còn vào ra thân thể nầy nữa, thì người ta gọi là chết. Cái chết nầy đối với Vua quan, tướng sĩ, Thủ tướng, Tổng thống, Hoàng hậu, Thứ phi hay nhẫn đến người bình thường, dòng hạ tiện, tất cả đều giống nhau; không có ai khác nhau trong việc tắt hơi thở. Nếu có chăng là chết như thế nào mà thôi.

Người dân bình thường họ xem sự sống chết là việc tự nhiên; nên họ cũng quan niệm rằng: “sống gởi, thác về”. Rõ ràng là quan niệm nầy đã làm sáng tỏ cho sự sống kia. Việc sống tại cõi nầy chỉ là cõi tạm; cho nên gọi là gởi. Còn thác tức là mất đi mới có nghĩa là về lại chốn xưa. Vậy chốn ấy ở đâu và nơi ấy đang có ai ở ?

Người ta quan niệm rằng: khi thác sanh vào một cõi thiện hay ác nào đó cũng đều có thể gặp lại thân nhân của mình. Vì khi sống, mình đã là bằng hữu, là cha mẹ, anh em huynh đệ trong một gia đình. Việc nầy có thật, qua sự kể lại của những người sau khi chết và họ được sống lại trong quyển “The Light

Beyond” đã kể những mẩu chuyện như thế.

Trong quyển “Tây Phương Du Ký” cũng có kể rất rõ về những chuyện vãng sanh và Ngài Quán Khâm đã gặp Ngài Ấn Quang Đại Sư nơi nội viện của cõi Đẩu Suất. Nghĩa là Ngài Ấn Quang đang sống trong điều kiện “nhứt sanh bổ xứ”; chỉ một đời nữa, chờ nơi ấy và sẽ đi làm Phật theo bi nguyện của mình.

Những câu chuyện trong quyển “The Light Beyond” của các khoa học gia người Mỹ đã thẩm vấn những người sau khi chết, tâm thức tái nhập vào thân thể. Họ sống lại và đã kể cho các Bác sĩ cũng như những khoa học gia rằng: Họ đã gặp mặt họ hàng, thân thích như thế nào ở một cõi xa xăm sau cuối đường hầm với những ánh sáng chói chang, mà ở cõi chúng ta Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 65 đang ở khó có, khó thấy được. Đây là hiện tượng của những người siêu thoát.

Còn hiện tượng sống lại qua quyển sách “Hồi Dương” của Cô Ba Cháo Gà tại Mỹ Tho cũng đã kể lại rành mạch sự tra tấn ở cõi Địa ngục không khác gì trong kinh Địa Tạng đã diễn tả mấy.

Vậy thì chết chưa phải là hết, mà sự còn ấy là còn lại những nghiệp quả lành dữ của ta đã gây tạo trong nhiều đời; đến giờ phút lâm chung, mọi hình ảnh đã được quây lại như những cuốn phim tự động có thể lần lượt chiếu lại cho chúng ta thấy. Nhờ vậy mà đã có nhiều người biết hối lỗi ăn năn sau khi đã trở về lại nhân thế.

Tiếp đến là giai cấp thấp nhất trong xã hội như những người cùi hủi, tật nguyền, câm ngọng, điên cuồng v.v… họ sẽ chết như thế nào ?

Có nhiều người khổ sở quá muốn chết đi cho rồi và đã có không biết bao nhiêu lần quyên sinh; nhưng lại không chết. Vì thấy cuộc đời khổ quá, không muốn tiếp tục sống làm gì; chỉ cốt làm khổ cho gia đình và người thân; nhưng đâu phải là ai muốn chết lại được chết và ai muốn sống được sống đâu. Có nhiều ông vua uống thuốc trường sinh cốt để sống lâu trăm tuổi;

nhưng ít có ông vua nào có được tuổi thọ như vậy. Vì lẽ cuộc sống đời thường của những ông Vua hay bà Hoàng nầy không tự kiềm chế được những hành vi dâm dục của mình; nên dầu cho có uống thuốc cải lão hoàn đồng cũng không thể nào cưỡng lại sự chết non được. Ngược lại có nhiều người chẳng uống thuốc gì cả, mà bịnh cũng chẳng đau, tuổi thọ càng ngày càng gia tăng. Âu đó cũng chẳng phải là việc sung sướng. Vì sống lâu mà ít hay không bịnh khổ là một phước báu; nhưng nếu bị Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết bịnh nan y mà sống chỉ cốt để đền trả nợ xưa thì quả đây là luật “nhân quả hiện tiền” đố ai thoát khỏi ?

Rõ ràng là như vậy. Nhân quả hiện tiền và nhân quả báo ứng đã soi rọi cho mọi người rõ như là một “nghiệp cảnh đài tiền”, là một kính chiếu hậu. Khi chúng ta còn sống, chúng ta đã cảm nhận được rồi, đâu cần phải chờ đến khi chết, chúng ta mới thấy địa ngục. Địa ngục có ngay khi ta còn sống. Đó là địa ngục trong chốn cung son, địa ngục nơi nhà tù giam hãm những tội nhân. Địa ngục ở chốn công đường. Địa ngục nơi chợ búa; địa ngục trong một gia đình. Địa ngục nơi tam đồ, bát nạn và địa ngục nơi bát khổ gồm: Sanh, lão, bệnh, tử, ái biệt ly, cầu bất đắc, oán tắng hội và ngũ ấm xí thạnh. Người ta muốn thấy mặt của Ngưu đầu Mã diện nơi địa ngục mới tin rằng có địa ngục.

Như vậy đã quá muộn màng rồi.

Bây giờ ta thử đi sâu vào 8 sự khổ sở bên trên, tượng trưng cho những nỗi khổ của con người, dầu cho bất cứ ai trong cõi trần gian nầy cũng đều phải trải qua hết, để chúng ta chiêm nghiệm có phải thật như thế chăng ? Mới đây có một cuốn phim ngắn chiếu lại trên Internet về sự vô cảm của con người, để rồi tất cả đều tử vong. Câu chuyện kể vể chuyến xe Bus số 44 của Trung Quốc. Tài xế là một phụ nữ. Cô ta lái xe rất vững vàng; trên xe chở toàn những người đàn ông đi đến sở. Khung cảnh là một miền quê và hôm ấy là một ngày đẹp trời vào lúc sớm mai, khi lên xe Bus nhiều người còn ngáy ngủ. Thỉnh thoảng giữa đường có người chận lại để lên xe. Cô ta vẫn thực hiện động tác nầy mỗi khi khách cần đến. Cô tài xế mở cửa xe, thâu tiền, đóng cửa xe và cho xe chạy…

Một thanh niên đột nhiên xuất hiện và cô ta cũng thực hiện những động tác như trên. Khi lên xe Bus anh ta quan tâm đến cô ta nhiều hơn. Có lẽ anh ta thấy cô ta đẹp. Khởi đi từ chữ Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 67 ái. Thế rồi xe lại tiếp tục dừng. Có 2 người đàn ông lên xe; họ đưa vật uy hiếp ra và bắt mọi người đàn ông trên xe phải tháo đồng hồ hay phải nộp tiền cho họ. Một người khác đứng đó khống chế cô tài xế xe Bus nầy. Sau khi sát phạt những người không đưa tiền, cả 2 người đều xuống xe, trong khi mọi người đàn ông trên xe tất cả đều chịu nhục để chấp nhận một hành động khó tha thứ như vậy. Đoạn người lớn con có vóc dáng đầu sỏ ăn cướp ấy lôi cô tài xế ra ngoài để hãm hiếp một cách tàn bạo; trong khi đó máy xe Bus vẫn nổ để đợi chờ cô tài xế quay lại. Bỗng dưng chỉ có một anh chàng đã quan tâm về cô lúc nãy nhảy xuống xe chạy theo hai tên cướp cố giựt lại những đồ đã bị lấy; nhưng anh ta đã bị tên cướp kia đâm cho hai nhát dao, không thể đứng dậy nổi. Sau khi đã mãn thú tính; hai tên cướp ngay lúc ấy rời hiện trường và cô ta cũng đã trở lại xe Bus để tiếp tục công việc của mình và đồng thời lúc ấy, anh chàng bị nạn cũng đã lê lết đến được chiếc xe Bus; nhưng cô tài xế tỏ ý không bằng lòng cho anh ta leo lên xe và cuối cùng hành lý của anh ta bị cô ta quăng qua cửa sổ cho khổ chủ của nó một cách lạnh lùng, khó hiểu; thế rồi sau những giây phút suy nghĩ, cô ta đã đóng cửa xe Bus lại, chạy một mạch thật xa bỏ lại anh ta ở phía sau một cách vô vọng. Anh ta chẳng biết tại sao và cuối cùng anh ta cũng đón được một chiếc tư nhân khác để quá giang. Đến một đoạn đường nọ anh ta thấy chiếc xe kia đã đâm đầu xuống hố. Tất cả những người đàn ông trên xe kia đều chết và kể cả cô ta nữa. Có thể cô ta lạc tay lái? Hay cô ta đã cố ý muốn cứu anh chàng đã cứu mình; nên mới không cho lên xe

Bus, chuyến xe định mệnh số 44 ấy để đền trả nghĩa cử của người thanh niên không hèn, chỉ đơn thân độc mã ra tay cứu cô ta dưới nanh vuốt của tử thần? Mặc dầu cuộc giải cứu không thành công; nhưng đây là một câu chuyện hết sức cao thượng và thương tâm; trong khi gần 50 người đàn ông trong xe Bus hầu như vô cảm. Một câu hỏi khác được đặt ra là liệu như thế Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết có công bình chăng? hay đây là một cộng nghiệp của những người cùng đi trên một chuyến xe sanh tử ấy? Hành động tốt cứu người đã còn lại với đời và những ai cố chấp, hẹp hòi, vô cảm tự nghiệp quả của mỗi người lại phải chiêu cảm lấy. Phim chiếu lại câu chuyện thương tâm ấy chỉ gần 12 phút thôi; nhưng đã nói lên được hết tất cả mọi mặt của cuộc đời. Một địa ngục trần gian, sự ích kỷ, sự vô cảm, sự lạnh lùng v.v… tất cả đều hiện hữu trong đoạn phim ngắn nầy. Cái khổ nầy chồng chất với cái khổ kia và cuối cùng của cái khổ vẫn là những sự khổ liên hoàn còn tiếp nối theo phía sau nữa.

Cũng giống như chiếc máy bay ma hiệu Mã Lai Á MH 370 vào ngày 8 tháng 3 năm 2014 bay qua hướng Bắc Kinh ấy, đã chẳng bao giờ đến đích. Trong máy bay có 239 người; trong đó có 2 phi công; 10 người tiếp viên và số người còn lại là những lữ khách ra đi không bao giờ trở lại, kể cả những em bé mới sinh; những người dùng Passport giả. Những cụ già; những người sắp đi gặp người yêu hay nhận nhiệm sở mới… Tất cả đều là một kịch bản mà chưa có đạo diễn nào diễn giải nổi hết sự khổ của cuộc đời.

Cả hai câu chuyện trên đã chứng minh cho cả việc sanh, lão, bệnh, tử là khổ. Còn những sự khổ khác thì như thế nào ?

Ái biệt ly ư ?

Trên thế gian nầy đã có không biết bao nhiêu cuộc tình xảy ra trong quá khứ dẫn đến trong hiện tại và kéo dài mãi mãi trong tương lai nữa và đã có không biết bao nhiêu cuộc tình đứt gánh giữa đường, mặc dầu trước đó đã có không biết bao nhiêu lời nguyền ước. Có người thề non, hẹn biển, sống chết có nhau cho đến lúc đầu bạc răng long; nhưng mấy ai tìm được cái giá trị hạnh phúc đích thực của những cuộc tình nầy? Ở bất cứ một cuộc hôn nhân nào, người ta cũng chúc nhau trăm năm hạnh phúc, bách niên giai lão, sắc cầm hòa hiệp v.v… những danh từ cao đẹp nhất đều dành tặng riêng cho cô dâu và chú rể. Điều ấy Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 69 cũng dễ hiểu thôi. Vì đó là những lời cầu chúc; còn việc có thực hiện được hay không, lại tùy thuộc vào cô dâu và chú rể có thật sự giữ gìn hạnh phúc cho nhau không; ấy mới là điều đáng nói. Một hôm tôi gặp một cặp vợ chồng trí thức; tương đối xứng đôi vừa lứa và tôi đã hỏi cả hai một câu mà cũng tương đối khó trả lời. Câu hỏi được đặt ra là:

- Vậy thì ai sẽ giữ hạnh phúc cho ai ?

- Con sẽ giữ hạnh phúc cho chồng con. Cô gái đáp như vậy.

Còn tôi, một người tu, đứng ngoài sự yêu đương thường tình của nhân thế, góp ý như thế nầy:

- Lẽ ra các con, mỗi người phải tự giữ lấy mình thì hạnh phúc mới đến. Lúc ấy mới có sự hòa hợp thật sự. Cả hai đều nhoẻn miệng cười tươi và dĩ nhiên là tôi mong cuộc tình nầy sẽ đi đến chỗ cao đẹp như những lời chúc tụng lâu nay. Vì chàng ta cũng đã bị nhiều lần dang dở.

Tôi không biết ái biệt ly người ta khổ sở như thế nào. Vì trong hiện tại tôi không thương yêu ai riêng lẻ, mà ở trong quá khứ, một kiếp sống xa xưa nào đó tôi cũng đã yêu thương, cũng đã bị khổ đau và giờ đây nhờ ánh sáng Phật Pháp soi rọi; nên cả cuộc đời nầy đã thênh thang ruổi bước trên đường trần, không bị dây ái tình ràng buộc. Đó mới là một chân hạnh phúc thật sự.

Đức Phật đã chẳng từng dạy: “Người ta bị vào địa ngục, trước sau rồi cũng có ngày ra khỏi; nhưng những ai bị lưới ái buộc ràng, suốt kiếp trọn đời rồi cũng sẽ chẳng có lối ra”. Đó là tình yêu, là sợi dây ràng buộc, cũng có lắm cuộc tình vụng trộm; có người tự tử, có kẻ đi tu. Cũng không biết bao nhiêu người đã vì chữ hiếu, chữ tình mà quyên sinh để trọn lời nguyền ước. Cũng không thiếu những thiếu phụ ôm con chờ chồng cho đến khi hóa đá lúc nào cũng chẳng hay biết. Lịch sử đã chứng minh nhiều mối tình vương giả như của Napoléon, của Từ Hy Thái Hậu, của Lan và Điệp của Kim Các Tự v.v…

Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết từ những tấm lòng trung trinh một thuở và những tình cảm kia cũng đã dẫn đến sự đổ vỡ một thời. Một trong hai người sẽ khổ đau; hoặc cả hai đều đau khổ. Vậy thì tình yêu hay tình ái nó có ý nghĩa gì? tại sao mọi con người, mọi động vật đều phải khốn khổ, đau đớn, chia lìa vì nó? Ta đã biết, tại sao ta không tự chọn cho mình một lối đi?

Rồi yêu, rồi ghét, rồi oán, rồi hờn … đôi khi trở thành người thù không đội trời chung. Vì đâu ra nông nỗi ấy? Có phải vì trời? vì người? hay vì mình? Đa phần câu trả lời là tại nầy hay tại nọ mà ít ai nghĩ là tại chính mình đã vô tình hay cố ý gây nên. Thương đó rồi ghét đó. Yêu đó rồi hận thù nhau đó. Quả thật cuộc đời nầy có muôn lối rẽ. Chỉ có những người hiểu biết và những kẻ sớm giác ngộ mới mong ra khỏi sự đối đãi thường tình như thế nhân đã gặp phải mà thôi. Cầu bất đắc, ngũ ấm xí thạnh cũng thế thôi. Tất cả đều dẫn đến cái khổ đau không cùng tận. Rồi một trong hai người cũng phải chết; nhưng chết như thế nào đây? Một sự bình an với hơi thở khi ra đi hay sẽ chơi vơi giữa dòng đời sinh tử, không lối thoát? Nơi đâu là bến bờ và ai là người mà chúng ta có thể nương tựa được, khi mà sự khổ đau đang thập tử nhất sinh nầy đã mang đến cho mỗi người? Lúc ấy chỉ có than thân trách phận mà chẳng biết tự trách mình.

Thế rồi mãi cho đến một ngày kia khi thần chết gõ cửa, chúng ta mới hối hận là tại sao trong suốt một cuộc đời đã chẳng phát tâm quy y Tam Bảo, lánh dữ làm lành. Tại sao tiền của có nhiều; nay lại biến mất đi đâu? Lúc giàu có tại sao không thể giúp người nghèo đói? Có phải lúc ấy vì lòng tham chấp chặt và đóng đi cánh cửa từ bi, lẽ ra phải mở rộng để cho nhân ái tràn vào? Còn ở đây thì ngược lại; đến khi thất thế sa cơ, thần chết đến gõ cửa, lúc ấy mới ăn năn hối cải, không biết như thế có muộn màng chăng? Khi trong tay có nhiều tiền, nhiều quyền, ta lại tưởng chừng nó luôn còn ở lại mãi với ta; nhưng rồi tiền Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 71 tài, danh vọng, tiếng thơm v.v… nó cũng sẽ tìm cách xa ta, ra đi không có ngày trở lại. Có chăng chỉ là những cay đắng ngậm ngùi.

Sau đây là những câu chuyện liên quan đến những hiện tượng của sự sống và sự chết. Kết quả của sự sám hối và cầu nguyện v.v… Đầu tiên là câu chuyện “Đồ Tể buông dao thành Phật” hay còn gọi là “Sự tích cây huyết dụ” của tác giả Nguyễn Đổng Chi mà năm 1974 tôi đã có cơ duyên dịch ra tiếng Nhật từ tiếng Việt khi còn ở Nhật lúc bấy giờ.

Chuyện kể rằng:

Trong làng nọ có một ngôi chùa, một Sư Cụ và một chú Tiểu. Hằng ngày mỗi sáng sớm Sư Cụ hay đánh thức chú Tiểu dậy để dộng Đại hồng chung, trước thời khóa công phu khuya.

Ngày nào cũng như vậy. Bỗng một hôm Sư Cụ nằm chiêm bao thấy một người đàn bà mặc áo trắng đến thưa rằng:

- Thưa Ngài! Con có một yêu cầu.

- Điều gì ngươi cứ nói.

- Bạch Ngài! Ngày mai xin Ngài đừng kêu chú Tiểu dậy dộng chuông, được không?

- Tại sao ?

- Nếu Ngài thực hiện được điều nầy thì mẹ con của con vô cùng đội ơn. Bằng ngược lại thì…

- Ờ! Ờ! Chuyện dễ thôi! Ta sẽ thực hiện điều của thí chủ yêu cầu vậy.

Như lời dặn của người đàn bà mặc áo trắng hôm trước đã báo mộng, sáng hôm sau Sư Cụ đã không kêu chú Tiểu dậy dộng chuông. Vì vậy dân trong làng đều ngủ dậy trễ, kể cả người đồ tể làm thịt heo đem ra chợ bán mỗi ngày. Hôm nay choàng tỉnh dậy, mặt trời đã lên cao, làm sao có thể mổ lợn được nữa. Anh ta bèn mang con dao mổ lợn hằng ngày chạy Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết đến chùa với một tư cách hằn học, giận dữ và quát tháo trước cửa chùa rằng: - Tại sao Sư Cụ không cho chú Tiểu gióng chuông hôm nay? - Ta chỉ thực hành điều yêu cầu của một thiếu phụ. Sư Cụ trả lời thế. Đoạn Sư Cụ kể lại đầu đuôi câu chuyện của tối hôm trước mà Sư Cụ đã thấy cho người đồ tể nghe. Mặc dầu anh ta chưa nguôi ngoai cơn giận mấy; nhưng anh ta đã trở lại nhà và điều đầu tiên là anh đi đến chỗ chuồng heo và kỳ lạ thay, con heo mà anh định mổ thịt sáng nay; chính nó đã sinh ra một bầy lợn con rất kháu khỉnh. Bất giác anh ta rơi lệ và với trạng thái hối hận nầy, chàng đồ tể kia đã mang con dao vốn dính đầy máu, do giết heo quá nhiều ấy đến chùa. Khi đến trước cửa chùa lần nầy, anh ta không có thái độ hung hăng như lần trước nữa, mà anh ta đã quỳ xuống trước sân chùa, tỏ vẻ ăn năn sám hối một cách chân tình và con dao kia anh ta cắm sâu vào lòng đất, anh đã tự thệ nguyện rằng: “Từ nay về sau ta sẽ không làm nghề sát sanh nữa”. Cũng do lời thệ nguyện chí thành ấy mà chỗ con dao kia đã mọc lên một cây có màu máu; người đời gọi đó là: Sự tích cây huyết dụ.

Đây là câu chuyện cổ tích; nhưng chắc chắn là có thật. Từ bao đời nay người Việt Nam đã tự kể cho nhau nghe và tiếp tục truyền miệng từ bao đời trong nhân gian như vậy và sau đây là câu chuyện xuất xứ từ Trung Quốc.

Chuyện kể rằng:

Trong làng nọ có một cặp vợ chồng sinh sống bằng nghề bán rau cải. Vợ hằng ngày mở quán bán hàng; chồng đi lấy hàng về cho vợ bán. Ngày lại tháng qua vợ chồng sống rất hạnh phúc chung với nhau dưới một mái tranh nghèo. Nơi cửa hàng của người vợ hằng ngày xuất hiện nhiều người đến mua rau cải, Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 73 nhang đèn v.v… và đó cũng là cơ hội để cho những người hàng xóm rủ cô vợ bán rau của anh ta đi chùa, đồng thời cũng làm phước, bố thí, cúng dường v.v… người chồng ban đầu vẫn để cho vợ thực hiện ý định ấy; nhưng nàng càng ngày càng đi sâu hơn vào lĩnh vực tâm linh của Đạo Phật; chứ không dừng lại ở đó; chẳng những nàng không chỉ ăn chay hằng tháng mấy ngày mà còn khuyên chồng nên ăn chay theo mình nữa. Chàng ta căm tức; chẳng phải vì vợ, mà vì cái Tôn giáo gì mà lạ kỳ như thế, cũng như chàng giận cho những người hàng xóm lẻo mép kia; họ đã nói làm sao cho vợ chàng tin theo, mà bây giờ còn ép chàng nữa.

Thế rồi chàng nghĩ ra kế khác để trực tiếp làm cho nàng nản chí. Chàng lêu lổng cờ bạc, rượu chè, tiêu phá tài sản cho hả cơn “giận cá chém thớt”. Chàng càng ngày càng có thêm bợm nhậu và chính một trong những bợm nhậu nầy đã khuyên chàng là nên đổi qua nghề giết lợn để cho vợ khỏi có cơ hội ăn chay và việc làm phước bố thí cũng theo đó mà giảm dần.

Chàng nghe có lý; nên về nhà khuyên vợ bán tiệm tạp hóa rau cải kia để đổi lấy một lò sát sanh. Ban đầu vợ chàng không khứng chịu. Nhưng vì chàng là chồng; nên nàng phải thuận theo. Ngày lại tháng qua, chàng chọc huyết lợn, vợ giữ chân lợn… cứ như thế thời gian lặng lẽ trôi qua và đôi khi người chồng còn đùa với nàng rằng: “Chính người giữ chân lợn cho người khác chọc tiết, kẻ ấy mới có tội; còn người giết lợn không có tội”. Từ đó nàng lại càng hoang mang hơn nữa; nên đêm đêm nàng vẫn niệm Bồ Tát Quan Thế Âm mật thùy gia hộ.

Bỗng một hôm Bồ Tát hiện về bảo rằng: “Con không nên sợ hãi mà hãy nhất tâm niệm A Di Đà Phật cho những chú heo bị chọc huyết khi con giữ chân heo cho chồng con làm việc đó và sự nhất tâm cầu nguyện của con, sau nầy sẽ có kết quả”. Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết

Nhưng chồng nàng đâu có dừng ở đó. Khi thấy việc buôn bán được, thay vì mỗi ngày giết một con, chàng làm thịt thêm hai ba con để mang ra chợ bán. Khi mối lợi càng nhiều thì âm thanh niệm Phật của nàng cũng càng thấm thiết hơn. Do vậy đã cảm ứng đến Đức Phật A Di Đà và tất cả những con heo kia được siêu sanh về Tịnh Độ.

Rồi một hôm nàng mộng thấy Bồ Tát đến báo rằng: “Còn 3 tháng nữa chính nàng sẽ vãng sanh”. Sáng hôm sau nàng đem câu chuyện ấy thuật lại cho chồng nghe. Người chồng không tin; nhưng gần hết 3 tháng bỗng dưng sắc diện của nàng đổi khác. Đoạn nàng ngồi ngay ngắn để nghe tiếng niệm Phật từ xa kéo đến của đàn heo đã chết thuở nọ. Nàng trút hơi thở cuối cùng và chồng nàng cũng thầm niệm A Di Đà Phật, khi chứng nghiệm được sự linh ứng qua việc niệm Phật của vợ mình.

Vì cõi Phật là cõi “phàm thánh đồng cư tịnh độ”; nên nếu có ai đó niệm Phật thật nhất tâm để cầu nguyện trước khi lâm chung, thì vật ấy cũng có thể hiện tiền nơi cảnh giới Tây Phương. Vì việc ấy do sự thệ nguyện hay lời nguyện căn bản của Đức Phật A Di Đà mà có được. Chứ không phải do ta tự niệm mà được vãng sanh. Tha lực là điều kiện căn bản nhất để thành tựu được việc nầy.

Xem ra việc trên dễ mà khó, khó mà dễ. Từ câu chuyện nầy, nếu vì điều kiện trong một gia đình có hai hay nhiều tín ngưỡng khác nhau; hoặc giả người vợ phải lo việc nấu mặn cho chồng ăn; trong khi mình phải dùng chay, thì hãy thực hành việc cầu nguyện một cách chân thành nhất tâm như câu chuyện trên thì kết quả cũng không khác gì với nhau mấy. Nếu chúng ta cầu nguyện tha lực mà không được thành tựu như ý nguyện, là vì lẽ, lời cầu nguyện của chúng ta bị gián đoạn, không chuyên chú; nên chưa cảm đến chư Phật; đặc biệt là Đức Phật A Di Đà; nên chỗ ứng hiện lại làm chưa rõ nét. Chỉ khi nào cả hai bên Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 75 vừa cảm vừa ứng đều ngang nhau, thì hành trình sanh tử sẽ dừng lại, để chúng ta có thể nhẹ bước về Tây trong khi tiếng trợ niệm A Di Đà vẫn còn vang vọng bên tai mà hành giả phát nguyện vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc.

Trong quyển sách bằng tiếng Anh nhan đề là: “Peaceful Death and Joyful rebirth” mà tôi và Thầy Nguyên Tạng dịch ra tiếng Việt với nhan đề là: “Chết an lạc, Tái sanh hoan hỷ” của Đại sư Tulku người Tây Tạng, hiện đang dạy học tại Đại học Harvard Hoa Kỳ. Trong tác phẩm nầy có giải trình mọi kiến giải cho việc trước cũng như trong và sau khi tái sanh; nhưng trong sách cũng có viết nhiều điểm đặc biệt; nhất là Ngài định nghĩa thế nào là một công đức?

Ngài thí dụ rằng: Cũng như những giọt nước mưa; mới ban đầu còn ít, sau đó nước nhiều dần sẽ tạo thành ao và từ ao, nước ấy sẽ chảy vào hồ và từ hồ, nước sẽ chảy ra sông. Cuối cùng sông kia sẽ đưa nước chảy vào biển cả. Ngài kết luận rằng: Cuối cùng thì trong biển cả đại dương kia có rất nhiều nước, mà không thể thiếu những giọt nước ban đầu kia được.

Từ đó Ngài dạy về công đức như sau:

Người Phật tử chúng ta đi chùa cúng Phật một cành hoa, lễ Phật một lễ; hay nhẫn đến cúng dường tịnh tài để xây chùa, đúc tượng, tô chuông. Ngoài ra còn làm những việc từ thiện như: Xây trường học, làm cầu cống cho người qua lại v.v… Tất cả những việc nhỏ đến lớn nầy cũng giống như những giọt nước mưa ban đầu vậy. Với công đức để thành Phật quả, không thể nào thiếu những công đức lúc ban đầu; cũng như biển cả kia, tuy nhiều nước đấy; nhưng chẳng thể thiếu những giọt nước mưa tuy nhỏ; nhưng rất quan trọng ấy. Vì thế, khi còn sống, còn hiểu biết, chúng ta nên làm một cái gì đó, để một ngày nào đó, chúng ta sẽ ra đi và sự ra đi ấy sẽ mang đến cho chúng ta nhiều sự lợi lạc to lớn vô cùng. Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết

Cũng như có một người đã qua đời; gia đình, thân nhân, bè bạn cầu nguyện và làm phước. Lẽ ra người thân ấy sẽ quá vãng; nhưng do những công đức mà người thân đã tích tạo; nên mạng sống của người qua đời lại được kéo dài thêm trong năm hay ba năm nữa. Như vậy không phải là phép mầu sao? Hay chúng ta còn mong đợi ở một phép mầu nào khác hơn nữa ?

Chết, có rất nhiều người sợ. Vì họ không biết rằng: Họ sẽ ra đi về đâu. Có người thì bảo rằng: Chết là hết, đâu có gì để phải lo. Điều ấy chưa hẳn đúng. Vì lửa hết; nhưng củi vẫn còn và trong cây củi ấy vẫn luôn luôn hàm chứa về sự hiện hữu của lửa. Phật tánh cũng lại như thế. Nó không xa cũng chẳng gần, không trong cũng chẳng ngoài; mà nó tự tại vô ngại, tồn tại trong khắp thế gian nầy. Giờ đây mọi vật và mọi việc dường như đã được lắng đọng lại, để cho ai đó, nếu có một cái nhìn thiển cận về sự tái sanh, cũng có thể có được một cơ hội tốt để nhìn lại con đường tâm linh của mình đã trải qua và cần phải thẩm định lại kỹ càng nhiều hơn nữa.

Nếu một người hiểu đạo, trong gia đình sắp có người lâm chung thì nên đến chùa nhờ quý Thầy đến nhà để trợ niệm vãng sanh. Trong nhà thương cũng có thể làm được điều nầy, nếu thân nhân người sắp quá vãng có sự yêu cầu với bệnh viện. Điều căn bản là phải tỉnh táo, sáng suốt, không lo âu, vội vã. Vì người sắp mất sẽ tựa và người thân qua những hành động và cử chỉ của người thân để nương nhờ. Nếu người thân chuyên lo làm phước, bố thí, cúng dường… hồi hướng phước báu cho người sắp quá vãng, thì người ấy sẽ được lợi lạc vô cùng. Nếu thân nhân thỉnh Thầy, Cô thuyết giảng về lý vô thường, khổ, không, vô ngã cho người sắp ra đi, thì sự buông xả của họ cũng có một ý nghĩa đặc biệt. Nếu có kẻ vì giận hờn mà không có sự hóa giải qua lời kinh, tiếng kệ; khiến cho người sắp mất nặng nề Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 77 quyến luyến… thì quả vị giải thoát hãy còn xa. Vị Pháp sư được cung thỉnh, hãy chí thành cầu nguyện và hướng tâm linh của người sắp mất ấy vào một điểm tựa nhất định nơi cửu phẩm liên hoa ở thế giới Tây Phương Cực Lạc, thì còn gì hơn được nữa ? Cận tử nghiệp của người thân rất quan trọng khi sắp ra đi. Lúc ấy nếu có sự khai thị rõ ràng của chư Tăng, Ni giới đức thì người sắp mất sẽ tỏ ngộ thêm vào tâm thiện ấy vẫn luôn duy trì cho đến khi thần thức lìa thể xác. Lúc ấy bóng đã ngã về Tây và câu Phật hiệu cứ tiếp tục nương theo đó mà trợ niệm cho người có tâm thành hướng về Phật. Như vậy sự vãng sanh sẽ có, không thể khác hơn được.

“Có ăn mới no, có tu mới chứng”. Đó là câu tục ngữ mà trong nhiều đời, người Việt Nam của chúng ta đã làm quen.

Vậy thì động từ “ăn” và “tu” là hai hành động mà chúng ta cần phải thể hiện trước. Nếu chúng ta không hạ thủ công phu, không chuyên chú cầu nguyện thì kết quả sẽ không được cao như chính chúng ta hay người sắp mất mong đợi.

Lúc sắp ra đi là lúc tâm thức của người ấy sáng hẳn lên, cũng giống như ngọn đèn dầu trước khi tắt, thường hay phựt lên cao hơn và sáng tỏ hơn nhiều lần bình thường. Từ đó chúng ta phải thấy rằng: Đây là dịp tốt để khai thị cho Thân trung ấm của hương linh để có thể đi đầu thai về một thế giới cao hơn.

Nếu có những người không thích nhau lúc sống thì cũng không nên gần nhau lúc chết; ít nhất là trước hay trong khi lâm sàng cũng như ít nhất là sau 8 tiếng đồng hồ người ấy sẽ thở hơi thở cuối cùng. Vì lẽ người sắp lâm chung lúc ấy rất sáng suốt để nhận diện ra rằng: Người mình không thích đang có mặt ở nơi đây. Nhiều khi lẽ ra, người sắp mất sẽ được sanh vào một thế giới cao hơn; nhưng vì giận người đối diện. Sự sân hận làm chủ, khiến cho người sắp ra đi dễ bị rơi vào cảnh địa ngục hơn là tự tại thong dong nơi những cảnh giới cao hơn.

Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết

Có nhiều người Việt Nam cho rằng: “Nghĩa tử là nghĩa tận”. Điều ấy không sai; nhưng hãy đến thăm họ sau hơn 8 tiếng đồng hồ mà người ấy đã tắt thở, để không làm cản trở việc đi đầu thai của người kia. Việc nầy chính thân nhân trong gia đình nên để ý và chính những người không thích nhau khi còn sinh tiền cũng không được phép quên điều nầy.

Ngoài ra, khi đứng trước người sắp ra đi chỉ nên nhắc lại những kỷ niệm vui trong khi chung sống giữa hai người hay giữa bạn bè với nhau. Mong những hình ảnh đẹp ấy gợi nhớ vào tâm thức của người sắp mất là điều nên làm và hãy đừng nên kể lể, khóc than về những việc xấu xa cũng như những việc chưa làm được của mình và người thân. Vì lúc ấy cả hai bên cũng không thể giải quyết được điều gì. Phải biết lo dọn dẹp tâm thức thật là trong sáng để thọ nhận những nghiệp quả tốt khi lâm chung là điều quan trọng nhất.

Cũng có nhiều hiện tượng xảy ra như người cha chờ cho đứa con thân yêu nhất trở về bên giường bệnh. Lúc ấy người cha mới nhắm mắt và thở ra hơi thở cuối cùng để vĩnh biệt thế nhân. Điều nầy có thật và đã có không biết bao nhiêu người đã chứng kiến cảnh tử biệt sinh ly ấy. Đây cũng là điều hiển nhiên mà trong giáo lý của Đạo Phật có thể thừa nhận được.

Trong trường hợp người thân của mình chưa quy y Tam Bảo thì cũng nên khuyên người sắp ra đi nên hướng về Tam Bảo và mời Thầy truyền tam quy ngũ giới cho người thân trên giường bệnh vẫn được lợi ích như thường. Ngay cả lúc sắp lâm chung, vì có quá nhiều để phải lo và quên bẳng đi điều nầy, thì trong vòng 49 ngày làm lễ quy y cho hương linh cũng không muộn. Dĩ nhiên lúc còn sống, được thọ nhận lễ quy y thì tốt hơn.; nhưng với một số người không xem trọng việc nầy lúc sống thì quy y lúc ở trạng thái lâm sàng hay sau khi chết, trong vòng 49 ngày cũng là điều đáng quý.

Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 79

Gia đình nên tụng kinh Thủy Sám hay Lương Hoàng Sám để thay thế cho hương linh sám hối những tội lỗi đã gây nên từ trong vô lượng kiếp. Hương linh nhờ đó mà ra đi một cách nhẹ nhàng hơn. Dĩ nhiên niệm Phật, tụng kinh cầu vãng sanh nó không phải là chuyện áp đảo cho người ấy phải ra đi. Nó chỉ nhằm ý nghĩa trợ duyên, mà người sắp ra đi không thể thực hiện được. Mọi lễ nghi và khi hồi hướng, người tụng kinh đều phải nhắc lại ý nghĩa nầy nhiều lần cho người đang nằm trên giường bịnh được nghe.

Tôi đã có nhân duyên tụng kinh và niệm Phật cho những người sắp ra đi, khi còn nằm trên giường bệnh. Ví dụ như câu chuyện của Đạo hữu Diệu Thanh thân mẫu của Thầy Hạnh Tấn.

Câu chuyện vãng sanh của Đạo hữu Thiện Pháp Hà Thị Lan Anh tại Hannover. Câu chuyện ra đi nhẹ nhàng của cố Thượng Tọa Thích Thiện Thông và của Sư cô Thích Nữ Hạnh Châu 90 tuổi, là những câu chuyện của hai vị Phật tử tại gia và hai vị xuất gia để quý vị được lãm tường. Từ đó chúng ta sẽ có một niềm tin quyết liệt vào Tam Bảo để cầu nguyện vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà.

Đầu tiên là câu chuyện vãng sanh của Đạo hữu Diệu Thanh. Lúc ấy vào năm 1994, khi Thầy Hạnh Tấn còn đang du học tại Ấn Độ. Nghĩa là cách nay đã đúng 20 năm rồi. Hai mươi năm là một phần năm của một thế kỷ. Sao mà nó nhanh như vậy ?

Buổi chiều hôm đó chúng tôi cùng con gái của Đạo hữu Diệu Thanh vào bệnh viện Siloa tại Hannover để thăm và cầu nguyện. Đang lúc tụng kinh cầu an, tôi nhìn thẳng vào mặt bà và thấy hai tay của bà bầm tím lạ thường; tôi nghĩ rằng: Chắc bà sẽ không qua khỏi. Do vậy liền đổi sang tụng kinh cầu siêu. Khi Thần chú Vãng sanh quyết định Chơn ngôn vừa tụng dứt, thì Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết hơi thở của bà cũng đã không còn tiếp tục nữa. Trước khi hồi hướng, tôi có nói về Vô thường cho bà ta nghe. Vì sáng hôm sau tôi phải đi Úc; nên đã điện thoại cho Thầy Hạnh Tấn; lúc ấy Thầy đang tá túc trong cư xá tại Đại học New Dehli. Gọi không gặp Thầy ấy; nên tôi đã nhờ Thầy Chơn Thiện nhắn lại. Sau khi về lại Đức, Thầy Hạnh Tấn đã thỉnh Hòa Thượng Thích Tánh Thiệt, trụ trì chùa Thiện Minh, Pháp quốc, sang Đức để chủ trì lễ tống táng.

Câu chuyện tưởng chừng không thật. Thế mà là một sự thật của một đời người, ra đi nhẹ nhàng không đau nhức, than khóc, níu kéo người thân. Mấy ai có được như vậy ?

Câu chuyện kế tiếp là của Đạo hữu Thiện Pháp Hà Thị Lan Anh. Bà ta sống tại Stuttgart. Chí nguyện bình sinh của bà là thực hành theo pháp môn Tịnh Độ để cầu Phật tiếp dẫn về Tây Phương sau khi lâm chung. Ngoài ra tuy bà ở Stuttgart;

nhưng hay nguyện rằng: “Nếu khi ra đi, thì được chết tại chùa Viên Giác Hannover”. Có lẽ do lời nguyện tha thiết như vậy;

nên vào một năm nọ, cách khóa tu gieo duyên vào đầu tháng 7 dương lịch, bà đã cùng với nhiều người bạn đạo về chùa. Ngày mai, 1 tháng 7 là bắt đầu vào khóa tu. Tối đó ngày 30 bà tự nhiên nói nóng lạnh và chở vào nhà thương Laatzen. Lúc ấy chư Tăng Ni và Phật tử vân tập về chùa Viên Giác rất đông.

Hầu như tất cả đều vào nhà thương để hộ niệm. Gian phòng chật cứng người. Tiếng hộ niệm càng dồn dập, thanh thoát bao nhiêu thì ánh từ quang của Đức Phật A Di Đà dọi sáng vào phòng bà nằm chừng ấy. Lẽ thường vào mùa hè, khí trời quá nóng bức, với số người đông đảo như vậy; nhưng ở đây thì ngược lại. Tự nhiên một không khí thanh lương, mát diệu như trong kinh A Di Đà diễn tả. Thế rồi bà thuận thế vô thường ra đi trong niềm hân hoan của mọi người. Vì bà ước gì đã được nấy.

Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 81

Việc vãng sanh của Thượng Tọa Thích Thiện Thông, tôi đã có ghi trong quyển “Có và Không” rồi. Tiện đây tôi cũng xin nhắc lại vài việc chính yếu mà thôi.

Việc xảy ra cách đây gần 10 năm. Lúc ấy vào cuối tháng 6 cả âm và dương lịch đều khớp nhau; nên trời không có trăng. Thế mà khi quan tài của Thầy đem về để trong phòng học của Tăng Ni chùa Viên Giác thì hào quang ngũ sắc đã dọi thẳng từ trên Phật điện xuống tận dưới tầng cuối cùng; nơi có để áo quan của Thầy tại đó. Hôm đó có mấy chục người Phật tử ở lại tụng kinh Địa Tạng đã chứng kiến việc nầy.

Trước đó 2 ngày. Ngày ấy nhằm vào ngày sinh nhật của tôi thì Thầy nhập viện vì bị đứt mạch máu dẫn lên đầu. Từ bệnh viện nhỏ chở lên bệnh viện lớn, rồi từ bệnh viện lớn chở về lại bệnh viện nhỏ để chờ ngày ra đi. Tôi đến bên Thầy để nói về vô thường và sự sanh diệt cho Thầy nghe trong trạng thái đang gắn dây dẫn thuốc đầy mình. Mắt Thầy nhắm nghiềm lại; nhưng khi hỏi Thầy có hiểu không, thì Thầy khẽ gật đầu. Tôi bảo rằng:

- Thưa Thầy! Bây giờ có 2 cách. Một là Thầy đứng dậy đi bình thường như không có chuyện gì đã xảy ra. Nếu Thầy làm được vậy, chắc cả bệnh viện nầy họ sẽ xin quy y Tam Bảo nơi

Thầy đó.

Việc thứ hai –Thầy là dịch giả và tác giả của những sách, kinh về Tịnh Độ. Bây giờ Thầy đã rõ Vô Thường là gì rồi. Nếu sống được Thầy hãy thực hiện như cách trên. Nếu Thầy cảm thấy không thể, thì nên nhẹ nhàng ra đi theo câu Phật hiệu của chúng tôi niệm cho Thầy đây. Vì lẽ chúng ta là người xuất gia, sẽ không có ai chăm lo cho chúng ta trong những ngày còn lại khi Thầy nằm liệt giường đâu. Thầy hãy tự quyết định phần nầy. Thế là Thầy khẽ gật đầu và nhắm mắt.

Chỉ cần niệm tiếp dẫn thêm 2 tiếng đồng hồ nữa là Thầy đã nhẹ nhàng ra đi vào cõi Phật. Đời người đúng là như thế. Chỉ Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết một hơi thở ra không hít vào, đã trở thành dĩ vãng và là người của xa xưa cũ rồi.

Câu chuyện kế tiếp là của Sư Cô Hạnh Châu, đệ tử xuất gia của tôi. Lúc cô ra đi cách đây mấy năm, Cô thọ 90 tuổi đời và có được 20 năm xuất gia tại chùa Viên Giác Hannover. Tôi đã viết đâu đó về Cô nhiều rồi. Bây giờ chỉ xin ghi lại những điểm chính yếu mà thôi.

Trước 3 tháng, Cô đã chọn ngày ra đi cho Cô là vào một dịp lễ Vu Lan năm nọ. Tôi có hỏi Cô là: Tại sao Cô chọn vào dịp ấy? Vả lại tôi thấy Cô vẫn còn mạnh khỏe mà?

- Bạch Thầy! Con muốn có nhiều Thầy, Cô về hộ niệm cho con và quý Phật tử nữa.

Trông Cô vẫn khỏe mạnh, tự đi, đứng, giặt giũ, tắm rửa…

không làm phiền đến ai. Thế mà đến chiều thứ sáu của Lễ Vu Lan năm nọ, cách nay chừng 6 năm, Cô than mệt và mọi người vào phòng Cô để hộ niệm. Đêm tối Thứ Sáu ấy tiếng niệm Phật rền vang cả một góc chùa. Tất cả đều luân phiên tụng niệm.

Trưa thứ bảy tôi có vào thăm, thấy hơi thở của Cô bắt đầu dồn dập và mọi người vẫn chí thành niệm Phật. Đến khoảng 3 giờ chiều, trong khi tôi đang giảng pháp cho mọi người nghe trên chánh điện thì Sư Cô Hạnh Bình lên báo tin là Sư Cô Hạnh Châu đã ra đi rồi. Thế rồi tôi cùng những thính chúng đang nghe pháp trên chánh điện chùa Viên Giác đều đồng chắp tay và niệm “Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật” 3 lần. Mọi người tham dự lễ Vu Lan năm đó đều chứng kiến sự ra đi nhẹ nhàng của Sư Cô Hạnh Châu và kể từ chiều tối thứ bảy hôm đó cho đến chiều chủ nhật, suốt 24 tiếng đồng hồ, mọi người đều niệm Phật liên tục cho Cô như thế, sau đó mới đem vào nhà quàn.

Trước ngày đi đưa 2 hôm, tôi cho chở quan tài của Sư Cô về chùa để tụng kinh và cầu nguyện. Kỳ lạ thay trên tháp 7 tầng Hiên tượng tử sinh – Thích Như Điển 83 của chùa Viên Giác những vòng hào quang ngũ sắc (năm màu) đã hiện lên giữa ban ngày, nhiều người đã chụp hình được và niềm tin với Tam Bảo lại càng sâu sắc hơn; nhất là pháp môn niệm Phật.

Bây giờ ngồi tại Na Uy viết lại những dòng chữ nầy, tôi kể lại 4 chuyện đã qua trong vòng 20 năm tại xứ người, mà dường như những việc ấy mới xảy ra đâu đây, không phân biệt thời gian và năm tháng được. Vả chăng! đời người thì giới hạn, mà không gian lại vô cùng ?

Người tu theo pháp môn Tịnh Độ, cầu nguyện sau khi lâm chung, sanh về thế giới cực lạc của Đức Phật A Di Đà cũng đều giống nhau ở một điểm là có nhiều điềm lành khi lâm chung, thân, tâm an tịnh, thần sắc sáng sủa; không bị đen đúa, khó nhìn. Có nhiều vị tắt thở hơn 24 tiếng đồng hồ; nhưng nét mặt lại tươi nhuận hơn trước khi lâm chung. Dường như câu Phật hiệu đã rót tận thật sâu vào xương tủy của người mất vậy.

Cũng có nhiều cái chết thật khổ đau, vì khi sống không tin sâu nhân quả; không hướng về Tam Bảo, không làm phước bố thí cúng dường mà còn phỉ báng Tam Bảo, nói xấu Tăng Ni, gièm pha đạo Phật thì nghiệp quả nhãn tiền của họ, tôi cũng đã chứng kiến nhiều lắm; nhưng thiết tưởng không nên nêu lên ở đây. Vì những việc như thế chẳng giúp ích gì cho người còn sống. Chúng ta chỉ nên quán tưởng đến những người ra đi tốt đẹp như vậy để một mai đây, nếu ta có thuận thế vô thường, cứ như vậy mà hành trì, thì sẽ được lợi lạc nhiều hơn.

Trên đây là những điều thực chứng, mắt thấy, tai nghe.

Tôi chỉ muốn ghi lại sự thật để người đời sau lấy đó làm tin mà tu hành chân chính thì quả vị vãng sanh không còn xa nữa. Tất cả ai ai cũng có thể làm được, dẫu cho đó là người phàm hay kể cả Thánh nhơn. Chương Ba - Hiện tượng trước khi chết

Pháp môn Tịnh Độ niệm Phật cầu vãng sanh là một pháp môn bất khả tư nghì như vậy, chúng ta nên bắt đầu ngay từ bây giờ; chứ không nhất thiết là chờ cho đến giây phút lâm chung mới cung thỉnh chư Tăng Ni đến nhà cầu nguyện, mà niệm tụng danh hiệu Phật; nhất là Đức Phật A Di Đà, ngay khi còn sống cũng được lợi lạc vô cùng.

Tất cả chúng ta nên đồng chắp tay và cùng niệm “Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật” một hay nhiều lần như thế lại càng quý hóa hơn.-

Chương Bốn

Thân trung ấm

a) Chuẩn bị cho việc ra đi

- Chính mình

- Người thân

b) Thời gian hơi thở lìa thể xác

- Bản thân

- Người thân trong gia đình

c) Việc tẩn liệm, ma chay

- Tuần thất

- Làm phước, bố thí, cúng dường

Mỗi người của chúng ta, hiện sanh ra trong cuộc đời nầy đều phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau;

nhưng có tất cả 3 giai đoạn của cuộc sống. Đó là lúc đang sống gọi là thân tiền ấm. Lúc hơi thở rời khỏi thân xác cho tới 49 Chương Bốn – Thân trung ấm ngày gọi là thân trung ấm và thời gian sau đó gọi là thân hậu ấm. Vậy ấm là gì ? Ấm nghĩa là che khuất, tối tăm. Ngày nay dịch theo kiểu mới gọi là Uẩn; cũng có nghĩa là sự tích chứa. Ấm hay uẩn nầy tích chứa các sắc pháp. Chúng gồm có 5 uẩn như: Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn và thức uẩn. Chữ ẤM có lẽ không thuận khi đọc tụng kinh điển; nên gọi là Uẩn cho dễ đọc chăng? Trong bài kinh Bát Nhã cũng có đoạn gọi là: „Ngũ uẩn giai không“; chứ không thấy dịch là ngũ ấm giai không; nhưng nếu có dịch như vậy cũng không phải là sai, khi so với nguyên ngữ nghĩa của nó từ tiếng Sansrit là: Skadas = ngũ ấm; Skandha = ngũ uẩn.

Năm loại ấy được cấu tạo bởi thân thể của các loài động vật. Đó là:

1- Sắc uẩn: Nghĩa là tất cả những loại vật chất hữu hình trong thân thể của chúng ta như: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân hay những cảnh trần bên ngoài đối lại với năm căn nầy.

2- Thọ uẩn: Chỉ cho sự tác dụng cảm thọ sự vật của tâm nầy đối với cảnh kia.

3- Tưởng uẩn: Tác dụng sự tưởng tượng sự vật của tâm đối với cảnh.

4- Hành uẩn: Tác dụng mọi hành động lành, dữ, tham, sân, si v.v… 5- Thức uẩn: Đây là bản thể hiểu biết phân biệt sự vật của tâm đối với cảnh. Nếu lấy một loại hữu tình để nhận xét thì sắc pháp ấy thuộc về thân; còn thọ, tưởng, hành và thức thuộc về tâm. Trong tâm ba thứ thọ, tưởng, hành thuộc về tâm tính, mỗi thứ là một loại tác dụng đặc biệt; nên gọi là tâm sở hữu pháp; tức là pháp sở hữu của tâm vương (gọi tắt là Tâm Sở). Duy chỉ có một mình Thức là tự tính của tâm; nên gọi là tâm vương .

Năm ấm hay năm uẩn ở đây dùng để chỉ cho các loài hữu tình có thân ở Dục giới và Sắc giới. Dục giới đều do 5 uẩn nầy mà thành. Còn các loài hữu tình không có thân ở Vô sắc giới đều từ 4 uẩn (trừ Sắc uẩn) mà thành. Kinh Tăng Nhất A Hàm quyển 27 nói rằng: „Sắc như bọt nước tụ lại. Thọ như bong bóng nổi phập phồng. Tưởng như hơi nước bốc lên. Hành như cây chuối. Thức như huyễn pháp. (Trích và dựa theo Từ Điển Phật Học Hán Việt trang 820).

Dựa theo kinh Tăng Nhất A Hàm chúng ta phân tích tỉ mỉ về thí dụ trên, thì sẽ hiểu tường tận về ngũ ấm nầy.

Sắc đây tức là sắc pháp. Phàm cái gì có hình tướng đều là sắc. Vì những sắc nầy có thể thấy bởi mắt, ta có thể sờ mó được. Trong kinh Kim Cang muốn phá cái sắc nầy; nên trong đoạn cuối Phật dạy rằng:

„Nhược dĩ sắc kiến ngã Dĩ âm thanh cầu ngã Thị nhơn hành tà đạo

Bất năng kiến Như Lai“ Nghĩa:

„Nếu dùng hình tướng để thấy ta Dùng âm thanh để cầu ta Chương Bốn – Thân trung ấm

Người nầy làm việc tà Chẳng thể nào thấy Như Lai“

Nếu nhìn hình tướng hiện có trên thế gian như núi, sông, vũ trụ hay nhẫn đến thân thể nầy, dưới cái nhìn của người chứng đạo thì chúng chẳng khác nào những bọt nước tụ lại. Đã là bọt nước thì đâu có gì là thật. Dưới làn sương mai, bọt nước đẹp thật đó; nhưng khi ánh thái dương lên thì bọt kia lại tan thành mây khói rồi. Cho nên chư Tổ thường ví thân nầy giống như bọt nước là vậy.

Thọ như bong bóng nổi phập phồng. Những cảm thọ mà chúng ta có được như: Vui, buồn, giận hờn, hạnh phúc, khổ đau, giàu nghèo, sang hèn v.v… tất cả những loại nầy cũng giống như chùm bong bóng nổi phập phồng trên mặt nước. Chúng có đó rồi tan đó. Thực thể của nó chỉ là sự giả tạm, không có thật tướng.

Tưởng giống như hơi nước kia bốc hơi lên. Chúng ta nghĩ rằng: Người đối diện ấy thương mình hay ghét mình; nhưng trên thực tế chưa hẳn đã là vậy. Tất cả đều chỉ do mình tưởng tượng mà thôi. Sự tưởng tượng ấy có lúc đúng, lúc sai. Khi đúng thì mình vui, khi không đúng, tâm mình buồn bã. Thật ra sự đúng, sai do sự tưởng tượng, nó không có thực thể của nó.

Chỉ là sự phán đoán mà thôi.

Hành tức là những việc làm. Việc làm ấy giống như bóc vỏ một cây chuối. Ban đầu chúng ta thấy có hình tướng là một cây chuối; nhưng càng bóc vỏ vào bên trong, chỉ thấy có lõi chuối. Nếu cố gắng bóc đến tận cùng, sẽ không còn một cái gì được gọi là cây chuối như lúc ban đầu nữa. Do vậy những việc làm của chúng ta; tất cả đều có tính cách đối đãi và tương đối; không có gì là tuyệt đối cả.

Thức như huyễn pháp mà cũng chính là tâm vương. Nếu chuyển giả nầy có thể thành chơn được thì phải qua công phu tu tập nhiều đời. Nếu không thì thức ấy vẫn là huyễn cảnh; không phải thực tướng. Tâm vương hiện ra muốn thâu nhiếp sơn hà đại địa nầy và tâm vương ấy làm chủ tất cả các phần ngũ uẩn bên trên. Theo thức ấy, tâm vẫn còn biến hiện ở sự chấp ngã và từ đó sẽ dẫn đến chỗ hay chứa, bị chứa và chấp thủ về cái ta để được yêu hay ghét. Nhưng cũng chính tâm vương nầy, nếu biết chuyển, nó cũng sẽ trở thành Như Lai Tạng hay Phật tánh vậy.

Như thế thành Phật là thành cái gì? Câu hỏi nghe đơn giản, mà việc trả lời nó chẳng giản đơn chút nào. Thiên đường, địa ngục cũng tâm nầy mà ra. Giải thoát, giác ngộ, đọa lạc cũng từ tâm nầy mà đến. Cho nên trong nhiều kinh sách khác nhau có đề cập đến tâm nầy rất tỉ mỉ, nhằm giúp cho hành giả gạn lọc lại những trần cấu của mình, để cho bản tâm thanh tịnh được gạn đục khơi trong và nhờ đó bản lai diện mục của con người sẽ sáng tỏ nhiều hơn.

a) Chuẩn bị cho việc ra đi Người hiểu đạo thì xem việc ra đi như là một chuyện bình thường. Việc gì đến nó sẽ đến. Không chờ đợi và cũng không sợ hãi cho một chuyến ra đi vĩnh viễn như vậy. Còn những người không hiểu đạo thì sợ hãi cho một chuyến ra đi vĩnh viễn như vậy; nên đã chuẩn bị cho mình nhiều loại như:

Xây kim tĩnh, mua hòm để trước trong nhà. Những vật nầy vẫn là những vật có hình tướng. Nó sẽ bị thời gian thay đổi.

Có nhiều người nghĩ là khi tuổi già mình sẽ chết tại Việt Nam;

Chương Bốn – Thân trung ấm nên đã lo xây kim tĩnh và quan tài cũng đã mua trước để chờ ngày; nhưng không ngờ có một ngày phải xa quê hương và khi vô thường đến, trút hơi thở cuối cùng tại đất khách quê người. Như vậy việc xây kim tĩnh và mua sắm quan tài trước, liệu có được ích lợi gì ?

Có người lo chuẩn bị ma chay cho thật kỹ. Định mời bao nhiêu khách, giết bao nhiêu heo, bò v.v… Đây là một cái chết có tính toán mà còn làm hại đến lòng từ bi. Trong khi chưa biết sau khi chết mình sẽ sinh về đâu, mà giết hại thêm sinh mạng của những kẻ khác nữa; khiến cho nghiệp dĩ vốn đã nặng nề; nay lại càng đè thêm lên trên hai vai của người sắp ra đi. Hoặc cũng có lắm người chuẩn bị phân chia tài sản, của cải cho con cái. Chia cái nầy cho đứa nầy; chia cái kia cho đứa kia. Nhiều khi chưa tắt hơi thở cuối cùng đã có lắm người đến đòi nợ và cũng đã có không biết bao nhiêu việc thương tâm mà báo chí đã đề cập đến. Ví dụ như cha mẹ già, con cái không chịu săn sóc hỏi han, lại chẳng muốn cha mẹ sống lâu; nên đã tìm cách giết cha hay giết mẹ để mong rằng được giành nhiều phần của cải về mình. Đây là những cảnh đã đương và xảy ra nhan nhản hằng ngày trên thế giới nầy. Vì sao lại xảy ra nông nỗi ấy?

Vì lòng tham lam, vì đố kỵ, vì muốn có mối lợi lớn v.v… nhưng tất cả những loại thuộc về sắc pháp nầy đâu có loại nào vững chắc trong thế gian mà không bị chi phối bởi thời gian và không gian? Người hiểu đạo sẽ chuẩn bị cho mình một sự ra đi nhẹ nhàng hơn. Nếu họ có tài sản, của cải cũng lo đem phân phát; nhưng không phải chỉ riêng cho con cái mình, mà cả đến những người nghèo khổ nữa. Đây chính là người biết lo và hướng dẫn con cái mình làm theo.

Về bản thân, người hiểu đạo lo sám hối, tụng kinh và niệm Phật trong những ngày còn lại ở cõi đời nầy chuyên nhất hơn, thành thục hơn và chí tín chí thành cầu sau khi mạng chung được sanh về thế giới Tây Phương Tịnh Độ của Đức Phật A Di

Đà.

Trong những bản kinh căn bản của Nam Tông, chúng ta vẫn thường hay gặp những đoạn kinh sau đây, khi đọc đến như: “Ta việc sanh đã hết. Những phạm hạnh đã lập. Việc cần làm đã làm xong và ta biết rõ một điều, kiếp sau không còn tái sanh nữa”. Đây là kết quả của sự tu hành miên mật của các bậc Thánh. Các Ngài đã rõ đường đi và lối về. Còn chúng ta thì sao?

“Ta việc sanh đã hết có nghĩa là sẽ chứng quả vị A La Hán, cũng có nghĩa là Vô Sanh. Bậc Vô Sanh là bậc có trí tuệ và sự hiểu biết siêu phàm về mình cũng như về người một cách thấu đáo. Do vậy những phạm hạnh thuộc về các hành vi đạo đức, giới luật hay những phạm trù của vô ngã, vị tha đã xiển dương rành mạch. Các vị A La Hán và các vị Bồ Tát biết rõ rằng: Việc nào cần phải làm và việc nào không nên làm; để cuối cùng các Ngài xác định được rằng: Ta biết chắc một điều. Điều ấy là điều không còn trở lại làm người trong kiếp sống luân hồi sanh tử nầy nữa.

Như vậy ai trong chúng ta, khi sinh ra trong đời nầy, nếu biết tu tâm, dưỡng tánh, thực hành toàn là những thiện niệm thì chắc rằng lúc sắp lâm chung sẽ không ân hận cho bất cứ một việc gì cả, mà luôn được tự tại an vui. Còn tất cả những việc như: Có, không, còn, mất, được, thua v.v… chỉ là những vấn đề đối đãi thường tình trên thế gian nầy mà thôi.

Trong khi niệm Phật muốn nhất tâm phải vừa niệm và vừa quán tưởng ý nghĩa của câu Phật hiệu hay hình dáng của Đức

Phật A Di Đà và Tây Phương Tam Thánh đang đứng trên hoa sen. Trên đầu Ngài có nhục kế chiếu hào quang đến tận 10 phương vô biên thế giới. Thân Ngài có 32 tướng tốt, mắt, tai, Chương Bốn – Thân trung ấm mũi, lưỡi đều trang nghiêm lạ thường. Tay phải Ngài nâng hoa sen tượng trưng cho Tứ Thánh. Tay trái Ngài duỗi thẳng xuống để cứu lục phàm. Chúng ta hình dung với cánh tay từ ái ấy, ta sẽ được Ngài nâng lên và hai bên lại có các Ngài Quan Âm và Thế Chí tiếp dẫn.

Ngoài ra khi niệm Phật, hành giả cũng nên liên tưởng đến cảnh giới Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà. Trong kinh Tiểu Bổn A Di Đà đã được diễn ra như thế nào thì chúng ta nên hình dung như vậy trong khi niệm Phật, để những niệm niệm liên tục ấy sẽ giúp cho ta không bị phân tâm khi hơi thở sắp tàn. Ta quán tưởng nơi cảnh giới Cực Lạc ấy đang có Tây Phương Tam Thánh ngự trị; nơi ấy có ao Thất bảo, có chim nói pháp, có những loài hoa sen quý nở ra nơi đó. Trên mỗi hoa sen đều có mỗi vị hóa Phật. Chúng ta cũng có thể mường tượng được rằng: Chính mình là một Bổn Tôn trong những hóa Phật ấy. Có thể đới nghiệp của ta chưa vẹn toàn, nên tâm thức của ta vẫn còn nằm ở Trung phẩm. Do chúng ta làm phước, bố thí cúng dường trong đời nầy mà có được; nhưng hành giả cũng có thể quán tưởng rằng: Ta sẽ sanh về được Thượng phẩm. Có như vậy chúng ta mới giữ giới thanh tịnh và sự tin tưởng 12 bộ kinh của Đại Thừa một cách tuyệt đối được.

Tất cả việc làm xấu hay tốt trong cuộc đời nầy đều do những thói quen mà có được. Có những thói quen tạo cho ta thành kẻ hư hỏng như: Đánh bạc, uống rượu, ngủ ngày v.v…

nhưng cũng có nhiều thói quen đáng ca tụng và tán thán. Ví dụ như thói quen phóng sanh, cứu người, giúp đời, làm từ thiện.

Tuy là những việc nhỏ; nhưng lâu ngày tích tụ sẽ được nhiều. Sự tu tập cũng như vậy. Đức Phật há chẳng dạy cho chúng ta trong 37 phẩm trợ đạo sao? Trong đó Tứ Chánh Cần cũng không kém phần quan trọng. Đó là:

“Việc ác chưa sanh, đừng làm cho nó sanh. Việc ác đã sanh rồi, đừng làm cho nó sanh nữa.

Việc thiện chưa sanh, làm cho nó sanh.

Việc thiện đã sanh rồi, hãy làm cho nó sanh thêm nữa” Như vậy cũng đủ để chứng minh cho chúng ta thấy rằng: Sự tu tập bao giờ cũng cần có sự cố gắng. Đó là sự chuẩn bị cho chính mình mà cũng là điều làm cho thân nhân của mình an tâm nữa. Nếu có người nào đó niệm Phật một cách miên mật, cũng có thể biết chắc chắn ngày ra đi của mình ít nhất là trong vòng 3 tháng. Những dấu hiệu sáng suốt mà biết ngày lâm chung là do từ việc niệm Phật mà thành tựu. Đây không là một phép lạ, mà đã có không biết bao nhiêu gương niệm Phật của người xưa đã để lại cho ta chiêm nghiệm. Nếu chúng ta thực hành, sẽ không bao giờ ra khỏi sự vãng sanh. Vì Đức Phật A Di Đà trong lời nguyện thứ 18, Ngài cũng đã có nguyện rằng:

“Giả sử khi ta thành Phật, nếu có chúng sanh nào đó trong 10 phương vô biên quốc độ, nhớ niệm đến danh hiệu của ta một cách nhất tâm, từ 1 cho đến 10 niệm mà ta không tiếp dẫn về thế giới của ta, thì ta sẽ không ở ngôi chánh đẳng chánh giác. Ngoại trừ những kẻ phạm tội ngũ nghịch và nhứt xiển đề”.

Phân tích kỹ càng lời nguyện thứ 18 nầy theo Ngài Thân Loan Thánh Nhơn (Shinsan Shonin) giáo tổ Tịnh Độ Tông của Nhật Bản, thì Ngài cho rằng: Chữ “giả sử” bây giờ không cần để tâm đến nữa. Vì đây là lời nguyện khi Đức Phật A Di Đà còn là một Pháp Tạng Tỳ Kheo. Còn bây giờ Ngài đã là Đức Phật A Di Đà, đang thuyết pháp trên cõi Tây Phương Cực Lạc. Vì thế lời nguyện ấy cũng chẳng cần phải nhứt tâm bất loạn. Vì lẽ sự vãng sanh của chúng ta là do bổn nguyện lực của Ngài, dùng lòng từ bi để tiếp dẫn chúng ta về đó và Ngài biết chắc rằng: Ta muốn sanh về; nên không cần phải nhất tâm.

Chương Bốn – Thân trung ấm

Đoạn cuối của lời nguyện thứ 18 nầy có nói: Ngoại trừ những kẻ giết cha, giết mẹ, giết A La Hán, làm thân Phật ra máu và phá hòa hợp Tăng cũng như những người không tin vào Tam Bảo. Nhưng lời nguyện nầy ở trong quá khứ; còn hiện tại trong kinh Đại Bát Niết Bàn và kinh Quán Vô Lượng Thọ cho chúng ta thấy rằng: Những người nầy vẫn được vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc với hai điều kiện quan trọng là sự tàm quý, biết xấu hổ về những việc làm tội lỗi ngày xưa của mình và phải có những thiện hữu trí thức đi kèm, giúp ta tỏ ngộ. Trong kinh Đại Bát Niết Bàn dạy rằng: Tất cả các pháp bất định; nên nhứt xiển đề cũng bất định. Ngày trước Nhứt xiển đề không tin; nhưng ngày nay Nhứt xiển đề thay đổi. Do vậy Nhứt xiển đề cũng có khả năng thành Phật.

Phạm trọng tội ngũ nghịch hầu như trong tất cả kinh cũng như luật đều loại trừ. Tuy nhiên, trong kinh Quán Vô Lượng Thọ phần quán thứ 16 có giải thích rất rõ ràng về khả năng của những người nầy khi vãng sanh về đó. Nghĩa là trong suốt 12 tiểu kiếp như vậy, tâm thức của người được sanh mà bị phạm những tội trên, khi về đây phải ở trong “thai cung biên địa” và “nghi thành”. Suốt trong thời gian ấy không được nghe Pháp, không được thấy Phật và Thánh chúng. Chỉ một điều duy nhất là không bị sinh tử luân hồi chi phối và không còn bị lưu chuyển trong 6 đường sinh tử nữa. Ở lại đó, tiếp tục tu hành sẽ hoán chuyển lên phẩm vị cao hơn để gặp chư vị Bồ Tát, các vị Thánh chúng cũng như ở cõi Thượng phẩm thì luôn được nghe những pháp vị nhiệm mầu từ kim khẩu của Đức Từ Phụ A Di Đà. Đây là một pháp môn tương đối dễ hành trì trong đời mạt pháp nầy. Nếu chúng ta không chuyên tâm tu niệm thì lỡ đi một cơ hội, không biết cho đến bao giờ chúng ta mới làm thân người được như hôm nay, cho nên mỗi người trong chúng ta nên hạ thủ công phu là vừa, mà dẫu cho không may, trong đời ngũ trược ác thế nầy, chúng ta bị phạm những lỗi lầm vừa kể thì xa xa ở phía trước kia vẫn còn Đức Từ Phụ A Di Đà đứng đó chờ ta để vớt lên thuyền giải thoát, thì còn gì sung sướng bằng. Đây chính là một sự hân hoan, một việc an ủi mà trong đời nầy khó có và ít có gì có thể sánh bằng.

b) Thời gian hơi thở lìa thể xác Đây là thời gian quan trọng nhất của người sắp lìa đời lẫn người thân trong gia đình. Nếu ta có chuẩn bị trước thì sẽ được lợi lạc cho cả hai. Nếu không biết tiên liệu, thì nỗi khổ nầy biết nói sao cho xiết. Quyển “the Light Beyond” có nghĩa là “Ánh sáng bên kia” của các khoa học gia và Bác sĩ người Mỹ đã theo dõi hiện tượng hấp hối, lâm sàng nầy và hầu như sự thể nghiệm nào của những người chết này sau khi sống lại, họ đều kể rằng: Trạng thái lúc hơi thở lìa thể xác rất là an lạc. Tâm thức của họ hay bay bổng lên trần nhà, rồi nhìn xuống các Bác sĩ, Y tá đang mổ xẻ họ. Họ không cảm thấy đau đớn gì cả và những gì họ muốn nói, muốn chia xẻ với Bác sĩ hay Y tá, những người nầy không hiểu ý của họ. Thế rồi họ lìa xác và dạo chơi đi nhiều nẻo khác nhau. Có lối màu đen; nhưng đa phần là màu ánh sáng trắng ở cuối đường hầm. Tâm thức của họ rất sung sướng và có nhiều người đã gặp Đức Chúa cũng như họ muốn ở lại lâu hơn nữa ở cảnh giới ấy; nhưng đột nhiên họ bị đánh thức và hồn họ phải nhập trở lại vào xác để tiếp tục sống những ngày còn lại.

Đó là tất cả những gì mà các khoa học gia về y khoa đã thẩm định được. Nghĩa là đến sâu hơn tận cùng của cái chết;

nhưng sau đó là gì nữa thì các nghiên cứu nầy chưa được trình bày. Chương Bốn – Thân trung ấm

Ở đây chúng ta có thể căn cứ theo kinh Phật và dựa theo những điều của khoa học vừa tìm tòi để luận bàn, thì việc hành trì, tu học để được giải thoát sanh tử một cách tự nhiên như nó thì tốt đẹp biết là dường bao!

Đa phần trong những kinh sách của Phật giáo khuyên chúng ta rằng: “Không nên quyến luyến, khóc lóc, bi lụy, kêu gào. Vì lẽ người chết khó mà siêu thoát”. Qua những chứng minh của khoa học bên trên. Điều nầy hẳn đúng. Vì lẽ lúc ấy tâm thức của người chết đang vui, tại sao thân nhân lại gieo nỗi buồn vào tâm họ ? Do vậy theo lời khuyên của Phật Giáo Tây Tạng: “Chúng ta nên kể những chuyện vui và những kỷ niệm đáng nhớ trong đời để cho người sắp chết được vui lây; chứ không nên kể chuyện buồn phiền và nhất là những người ít ưa thích thì không nên có mặt vào thời điểm nầy, khiến cho tâm thức của người mất dễ bị đọa lạc vào cõi xấu xa hơn. Thay vào đó, những người còn sống nên trợ niệm cho họ bằng câu Phật hiệu Nam Mô A Di Đà Phật càng tha thiết chừng nào thì càng tốt chừng ấy”. Những điểm ánh sáng ở phía sau đường hầm chứng tỏ cho ta thấy rằng: Với những người có tâm thức sắp được giải thoát, họ liền nương vào ánh sáng để đi lên. Còn những người phải đọa vào chốn khổ hơn thì họ sẽ theo màu đen để đi xuống. Đó là một định luật hiển nhiên đã có trước. Đến đây chúng ta cũng có thể liên tưởng đến câu chuyện “Nhị hà bạch lộ” mà Tổ Thiện Đạo của Trung Hoa đã chứng minh và Ngài Thân Loan Thánh Nhơn đã lặp lại trong quyển “Tịnh Độ Tông Nhật Bản” chúng ta thấy không khác nhau mấy về những điều mà ngày nay khoa học đã khám phá ra.

Ngài cho rằng: Khi tâm thức của người mất lìa khỏi thể xác thì sẽ trực tiếp gặp hai dòng sông. Một dòng sông màu đen và một dòng sông màu trắng. Dọc theo dòng sông màu đen ấy có rất nhiều sự cám dỗ. Dọc theo dòng sông màu trắng ấy, xa xa phía trước có Đức Phật A Di Đà và các vị Thánh Chúng đang đứng đó để chờ đợi chúng ta. Chỉ cần người sắp ra đi tâm an, niệm chánh và được sự trợ niệm vãng sanh của người thân hay các thiện hữu trí thức thì tâm thức ấy sẽ được lên thuyền Bát Nhã để được chở về bến giác Lạc Bang. Đó là sự thật qua sự chứng minh của khoa học ngày nay và tư tưởng Tịnh Độ của những bậc Đại Sư ngày trước đã giới thiệu qua nhiều kinh sách khác nhau.

Khi tôi đang viết đến đoạn nầy thì được hay tin là: Hòa Thượng Thích Trí Tịnh vừa viên tịch tại Việt Nam vào lúc 9 giờ 15 phút sáng ngày 28 tháng 3 năm 2014 nhằm ngày 28 tháng 2 năm Giáp Ngọ. Ngài thọ thế 98 tuổi đời và 69 Tăng lạp. Đây là một vị Hòa Thượng của Phật Giáo Việt Nam đã có công rất lớn trong việc phiên dịch kinh điển từ chữ Hán sang tiếng Việt, như các kinh: Địa Tạng, Bát Nhã, Bảo Tích, Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Đại Bát Niết Bàn v.v… bộ nào bộ nấy có cả ngàn trang. Công đức của Ngài thật là không nhỏ. Đặc biệt Ngài tu theo pháp môn Tịnh Độ là lấy pháp môn niệm Phật trì danh làm đầu qua sự phát tâm tín, hạnh, nguyện như Ngài Ấn Quang Đại Sư ở Trung Quốc đã hành trì. Tôi tin rằng Ngài đã vãng sanh ngay từ lúc Ngài vừa tắt hơi thở sáng nay. Vì suốt cả thời gian những ngày còn lại trong đời Ngài, Ngài chỉ chuyên tâm niệm một câu Phật hiệu A Di Đà và nơi Thượng phẩm Thượng sanh đã có sẵn hoa sen báu đón chào Hòa Thượng rồi. Một cuộc đời tu đạo và hành đạo như thế; nhưng chưa bao giờ Ngài lơ là trong câu niệm Phật. Bất cứ ở đâu và giờ phút nào, trong tâm Ngài cũng luôn hiện hữu hình ảnh của Đức Phật

A Di Đà. Mong rằng Ngài sẽ được như nguyện và bao nhiêu người đọc kinh sách của Ngài dịch cũng sẽ được lợi lạc nhiều Chương Bốn – Thân trung ấm hơn. Vì lẽ những công đức pháp thí ấy đã được hành trì một cách trọn vẹn. Nơi trời Tây nầy chúng con chỉ biết thầm niệm “Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật” để cầu cho Ngài nhẹ gót về Tây và ở nơi đó, Ngài còn có nhiều cơ hội để hóa độ cho các chúng sanh khác nữa.

Riêng với những người phạm giới trọng mà có ăn năn sám hối thì khi lâm chung vẫn được chứng quả Dự Lưu thì nơi Đức Phật còn tại thế đã có 2 mẩu chuyện tiêu biểu của chàng Vô Não và Vua A Xà Thế như thế. Vô Não cố tâm hại Phật; nhưng Đức Phật muốn hóa độ cho người nầy; nên đã hiện ra, để Vô Não khỏi giết mẹ mình. Chỉ một câu nói của Đức Phật mà Vô Não đã tỉnh ngộ. Sau khi Vô Não chạy theo không kịp, trong khi Đức Phật vẫn đi và Vô

Não bảo:

- Nầy Cồ Đàm! Ông hãy dừng lại.

- Chính ngươi mới là kẻ nên dừng lại. Còn Như Lai đã dừng lại từ lâu rồi.

Khi Vô Não nghe được câu nói nầy từ kim khẩu của Đức Phật thì liền buông dao xuống và xin quy y đầu Phật. Chính lúc ấy là lúc Vô Não sám hối ăn năn tội lỗi của mình và ông đã được đức Phật độ cho xuất gia và dự vào hàng Thánh Chúng.

Chuyện khác được kể rằng: Sau khi vua A Xà Thế giam cha mình là vua Tần Bà Sa La vào ngục thất nhiều ngày tháng;

nhưng vua cha vẫn khỏe mạnh bình thường. Vì có bà Vi Đề Hy vẫn thường hay tiếp tế thức ăn qua thân thể của mình, A Xà Thế lấy làm giận dữ và đòi giết cha mình ngay. Hoàng hậu Vy Đề Hy nghe vậy mới kể lại chuyện xưa cho A Xà Thế nghe rằng:

“Ngày xưa cha con cũng thương con lắm chứ! Lúc nhỏ con bị mụt ghẻ mọc đầy mình. Miệng ghẻ nào cũng làm mủ.

Cha con sợ con đau nhức; nên mới dùng miệng của mình để hút hết tất cả những nọc độc ấy và nuốt vào người. Nếu không làm như vậy thì ngày nay con đâu có thể còn sống mà giết cha để cướp ngôi”.

Khi nghe được câu chuyện nầy A Xà Thế rất hối hận và bảo: “Quân bây đâu! Hãy thả Phụ Vương ta ra ngay”. Chính sự hối hận ấy A Xà Thế trở thành bậc Thánh và vua cha Tần Bà Sa La ngay lúc đó cũng đã băng hà và dự vào Thánh quả Dự Lưu. Vì lâu nay Phụ vương của A Xà Thế thường hay tu pháp Bát Quan Trai giới để thân được an và tâm được tịnh. Pháp tu giữ giới trong 24 giờ đồng hồ trong một ngày một đêm do chính Đức Phật dạy cho vua Tần Bà Sa La thực hiện và ngày nay người Phật tử tại gia vẫn còn hành trì miên mật khi có cơ duyên tu tập tại nhà hay tại chùa.

Còn đối với những người tại gia cũng như xuất gia phạm những giới như: Sát sanh, trộm cướp, tà dâm, nói dối, uống rượu thì sao?

Những người liên hệ với nghiệp sát như: Giết heo, bò, trâu, gà, vịt, rắn, cá v.v… để mưu sinh thì hiện đời giảm tuổi thọ. Đời sau sinh ra làm người chắc chắn sẽ bị nhiều bịnh hoạn liên hệ với thân và thường hay có tuổi thọ ngắn ngủi hơn người thường. Nhiều người làm nghề đồ tể trước khi chết hay kêu la thảm thiết; nhiều khi rống lên những tiếng oái oăm như heo, bò trước khi bị chọc tiết. Người nhà không biết làm sao, phải đem con dao và chậu hứng máu huyết lại để cho chính người đó thổ huyết ra, rồi mới chịu chết. Cả một đời giết hại không biết bao nhiêu là sinh vật để mưu sinh, đến giờ phút lâm chung, thường là chịu những quả báo nhãn tiền như vậy. Cho nên người xưa cũng thường hay nói:

“Ngày xưa trả báo thì chầy Ngày nay quả báo ở ngay nhãn tiền”

Chương Bốn – Thân trung ấm

Có nhiều loại báo khác nhau như: Quả báo ngay trong đời nầy, quả báo qua đời khác và có nhiều loại quả báo nằm liên tiếp theo trong những đời sau nữa. Đó là: Hiện báo, dư báo và dị thục báo. Có nhiều người làm ác; nhưng quả xấu chưa đến, cứ tưởng là đã lọt sổ. Tuy nhiên vì dư báo đời trước còn thừa; nên trong hiện tại dẫu cho có làm ác, quả lành đời trước vẫn còn; nên trong hiện tại vẫn được an vui giàu có. Ngược lại khi dư báo thiện đã hết, thì ác báo quả dị thục ở nhiều đời sau sẽ kéo đến bủa vây. Thông thường những người làm những nghề nầy ít tin vào nhân quả, tội phước báo ứng; nên mới làm ăn, buôn bán với những nghề như vậy.

Trộm cướp không phải là một nghề; nhưng nếu ai đã lỡ sa vào con đường tội lỗi nầy mà chẳng ăn năn chừa bỏ thì kiếp nầy hay kiếp sau luôn thiếu thốn, đói nghèo. Cơm không đủ ăn, áo không đủ ấm. Hoặc có làm ra được của cải thì cũng bị nước trôi, nhà cháy v.v… kết cuộc thì nghèo khổ vẫn hoàn lại nghèo khổ.

Người tại gia phạm vào giới tà dâm; người xuất gia phạm vào 4 giới trọng; nếu không ăn năng sám hối thì tội lỗi vẫn là tội lỗi, không thể sạch được. Nếu người xuất gia và cả người tại gia có tâm tàm quý, sám hối tội lỗi xưa của mình, đồng thời cũng có những thiện hữu trí thức của mình giúp cho mình tỉnh ngộ, thì chính nhờ cả hai việc nầy mà theo kinh Quán Vô Lượng Thọ nói rằng: “Ít nhất cũng có thể vãng sanh về Tây Phương, nằm ở thai cung biên địa và nghi thành thuộc Hạ phẩm thượng sanh và Hạ phẩm trung sanh. Ngược lại, nếu những người phạm vào lỗi nầy mà không có ai chỉ bảo hay hối tâm thì nghiệp cảnh đài tiền sẽ ghi rõ những tội phước để gia hình khi thân trung ấm của người ấy trải qua giai đoạn phải lãnh lấy nghiệp báo.

Nói dối và uống rượu cũng vậy. Người nói những lời không thật, làm cho ân ái chia lìa; không có ai tin tưởng lẫn nhau và đời sau khi sinh ra làm người sẽ bị câm, ngọng, điếc, đui, trí nhớ tàn lụi. Do vì hay dối trá và dùng những chất say. Nếu trước khi lâm chung, chính cá nhân người ấy biết hối cải và có người làm phước, bố thí, cúng dường thì tội ấy sẽ nhẹ hơn. Ngược lại chẳng ai đoái hoài đến để lo toan những việc cần làm như vậy thì người sắp lâm chung sẽ chịu những hình phạt nặng nề ở cõi nầy hay cõi khác khi được tái sanh.

Vậy tự lực là gì và tha lực sẽ giúp cho chính ta hay người thân trong những trường hợp ở trên như thế nào?

Tự là chính mình. Lực là năng lực, là sức mạnh tự thân. Ví như người học trò đi học thì việc đầu tiên là phải học bài, hiểu rõ những lời giảng của ông Thầy. Thầy giáo chỉ đóng vai hướng đạo, giúp đỡ, chỉ bày. Còn học trò phải hạ thủ công phu, quyết tâm học tập thì khi đi thi hơn 80% đậu cao là cái chắc. Còn hên xui, may rủi hay thông minh chỉ chiếm chỉ số 20% còn lại mà thôi. Vậy thì tha lực như thế nào?

Tha tức là bên ngoài. Sức mạnh ở bên ngoài. Sức mạnh ấy vẫn tồn tại qua sự thệ nguyện của chư Phật, các vị Bồ Tát và các bậc Thánh Nhơn. Người thường vẫn thực hiện được; nhưng tự lực còn mỏng manh, làm sao tha lực mạnh mẽ được. Trong khi việc tự cứu mình còn chưa xong, làm sao đi cứu người khác được?

Ví dụ như một hạt cát thật nhỏ, ta bỏ vào nước, cát ấy sẽ chìm. Nếu một tảng đá thật lớn, chở trên một chiếc thuyền to, Chương Bốn – Thân trung ấm thì tảng đá kia sẽ nổi. Tội lỗi nhỏ và lớn tượng trưng cho hạt cát và tảng đá. Nếu tự mình thì không thể nổi, phải nương vào một lực khác to lớn hơn; lúc ấy mới có khả năng cứu vớt được. Một thí dụ khác để làm rõ về tha lực nầy.Ví dụ như một người biết bơi, có khả năng bơi qua sông, biển độ một tiếng đồng hồ; nhưng sau đó mệt nhừ người. Nếu lúc ấy có một tấm ván trôi giạt đâu gần đó để người bơi có thể tựa vào thì cơn mệt nhọc kia vơi dần và khỏi bị chìm xuống nước. Tha lực có nghĩa là điểm tựa và một điều quan trọng ở đây chúng ta cần hiểu rõ là: Đức Phật A Di Đà với lời thệ nguyện cao cả muốn giang hai tay ra để cứu vớt chúng sanh về cõi Cực Lạc của mình. Nguyện đó là chiếc thuyền, là tấm ván. Những loại nầy có công năng chở những vật thể kia qua bên kia bờ. Khi đến được bến bờ rồi thì nhiệm vụ không còn phải chuyên chở nữa và tội lỗi như hạt cát hay hòn đá kia, con người phải tiến tu đạo nghiệp để tự mình, làm cho nó nhỏ dần, rồi mất hẳn đi; chứ không phải Đức Phật A Di Đà thay thế hoàn toàn vào khả năng ấy. Dĩ nhiên với một bậc Đại Giác, các Ngài đều có đầy đủ quyền năng; nhưng chúng ta phải tự thực hiện những việc nầy; chứ các Ngài không thay thế cho chúng ta được. Trong kinh Pháp Hoa cũng có dạy như vậy. Khi thấy các con đang bị ở trong nhà lửa, người cha đau xót, muốn lao vào để cứu; nhưng người cha không vào, mà chỉ dùng phương tiện, để dụ dỗ các con mình phải tự chạy ra ngoài. Trước cha hứa cho con ba xe; nhưng khi ra khỏi nhà lửa rồi, người cha chỉ cho một xe. Đó là Nhất Thừa chứ không phải Tam Thừa như đã hứa.

Thế mà người cha vẫn không phạm vào lỗi nói dối. Chỉ vì muốn cho con cái của mình sanh vào chỗ cao quý hơn.

Ở đây chúng ta thấy có cả tự lực và tha lực đi kèm nhau.

Tự lực ấy là các con tự chạy ra. Còn tha lực tức là người cha dùng sự dụ dỗ để cho con thoát khổ được an lạc. Cả hai đều không có lỗi, mà nhờ đó các con khỏi bị chết cháy trong biển lửa của cuộc đời.

c) Việc tẩn liệm, ma chay Việc đầu tiên sau khi thân nhân của mình ra đi là điện thoại về chùa để nhờ quý Thầy và quý Phật tử đến hộ niệm, ít nhất là 8 tiếng đồng hồ; nếu nhiều hơn càng tốt. Tối đa có thể là 24 tiếng đồng hồ. Đồng thời nhờ quý Thầy xem ngày liệm, ngày đưa tang hay ngày thiêu. Trong kinh Bát Dương có nói rằng: „Sanh hữu hạn, tử bất kỳ“. Nghĩa là khi sanh con, người mẹ có thể rõ biết khi nào, con chuẩn bị ra đời; nhưng khi chết, đâu có ai có thể biết ngày tốt để chết được. Cái chết có thể đến bất kỳ vào lúc nào. Vậy chúng ta phải xem ngày để làm gì ? Xem ngày tốt xấu thật ra là cho người còn sống để an tâm hơn; chứ không phải xem cho người chết. Vì người chết rồi, có thể đi đầu thai ở nơi khác, thì họ cần phải xem ngày chôn cất để làm gì? Thế nhưng không làm thì không được. Vì người còn sống muốn thế để được an lòng.

Thông thường người ta vẫn nói rằng: „Ma chê, cưới trách“. Nếu con nhà giàu mà khi cha mẹ chết, đám tang làm bình thường quá; không nói lên được tất cả những hiếu sự của người xưa, thì họ sẽ chê, tại sao như thế nầy hay như thế nọ.

Quả thật trên đời nầy, biết ở sao cho vừa lòng người. „Ở rộng người cười, ở hẹp người chê. To chê béo, thấp chê lùn. Béo sao béo trục, béo tròn. Gầy sao xương sống xương sườn hao ra“.

Thật là thiên nan vạn nan. Đó là thế gian pháp. Còn Phật Pháp thì sao?

Sau khi thỉnh vấn quý Thầy, quý Thầy dạy như thế nào về nhập liệm, đưa đám, tuần thất v.v… thì nên làm theo như vậy để báo hiếu cho mẹ cha hay người đã khuất. Thứ nhất, quý Chương Bốn – Thân trung ấm

Thầy có nhiều kinh nghiệm trong việc ma chay. Thứ hai, nếu có sự chỉ bảo cho thân nhân của người mất, cốt chỉ làm lợi lạc cho cả âm dương hai ngã; người sống cũng như kẻ chết, chứ không bị lâm vào cảnh mê tín dị đoan; tiền mất mà tật còn mang vào người. Kết cuộc rồi sau một lễ tang sẽ không có ý nghĩa gì cả, mà con cái lại buồn phiền nhau; nếu không được hướng dẫn rõ ràng khi một tang lễ sắp được tổ chức tại nhà hay tại chùa. Quý Thầy sẽ xem ngày giờ theo lịch đã có sẵn và tuổi tác của người thân trong gia đình cũng như của người mất. Có gì không hiểu thì những người thân đi thỉnh Thầy phải hỏi rõ. Ví dụ như việc tang chế muốn để theo cách nào? Sau khi liệm thì thiêu hay chôn và chôn ở đâu v.v… Đây là những vấn đề rất cần thiết và rất tế nhị, cần phải thông qua tất cả những thành viên trong gia đình. Sau khi chấp thuận, mới liên lạc với nhà quàn để chuẩn bị cho một tang lễ thật có ý nghĩa. Thông thường ở Đức ngày nay ngoài việc thổ táng chôn cả quan tài người mất còn có thể hỏa táng và việc hỏa táng có những điểm như sau:

Sau khi hỏa táng có thể gởi về Việt Nam hay gởi đi đâu tùy ý; nhưng bắt buộc nơi nhận cốt kia phải có giấy tờ hợp lệ gởi qua Đức và được dịch ra Đức ngữ, sau đó nhà quàn tự chuyển cốt của thân nhân thẳng đến địa chỉ của những nơi đã có sẵn. Nhiều khi thân nhân cũng có thể mang theo đi cùng; nhưng trường hợp nầy rất ít xảy ra tại Đức. Điều đặc biệt là không được để cốt của thân nhân của mình tại nhà. Vì đây là luật của xứ Đức. Riêng chùa Viên Giác tại Hannover chỉ được để cốt của thân nhân đến 49 ngày, sau đó phải mang ra chôn tại nghĩa địa của chùa. Cách khác là xin giấy xuất cảnh cốt ấy và mang sang Ấn Độ để rải trên sông Hằng hay sông Ni Liên hoặc trên núi Linh Thứu. Cách tiếp theo là nói với nhà quàn là sau khi thiêu sẽ làm lễ thủy tán. Tại Đức có 3 nơi được phép rải cốt. Đó là biển ở Kiel, biển ở Wilhelmshaven và ở Puttgarten. Tất cả đều tùy thuộc vào tang chủ và mùa mưa nắng của những biển nầy. Ngày nay ở Đức có một cách táng khác. Đó là chôn trong rừng; nhưng không được làm mồ mả, mà thân nhân người mất chọn những gốc cây lớn rồi chôn vào đó. Có thể một thời gian sau, không còn ai có thể biết đến người mất chôn ở gốc cây nào nữa. Vì gốc cây ấy cũng sẽ già chết và người sau đến thì không có dấu vết gì để biết rằng: Người thân của mình đã được chôn ở nơi đó. Việc liệm xác bên này tương đối đơn giản hơn ở Việt Nam chúng ta. Sau khi đem về nhà quàn, các nhân viên tại đó họ tắm rửa sạch sẽ, đoạn mặc đồ cho người mất theo như ý của gia đình muốn. Tiếp đó họ đem để vào quan tài mà gia đình đã chọn sẵn. Kế tiếp xác ấy sẽ được để trong phòng lạnh, chờ cho đến khi nào làm lễ nhập liệm chính thức, nhà quàn mới đậy nắp quan lại. Có nơi vì đường sá xa xôi, chư Tăng Ni không đến các địa phương nhiều lần được; nên lễ xem mặt cuối cùng trước khi đem đi chôn hay thiêu, cũng là lễ nhập liệm luôn. Sau lễ nhập liệm là lễ phát tang, cúng vong và đi điếu. Ở Việt Nam những lễ nghi nầy cử hành trong nhiều ngày khác nhau; nhưng tại những xã hội Âu Mỹ nầy người ta không có nhiều thời gian; nên tất cả đều được cử hành chung trong một lễ từ 1 cho đến 2 tiếng đồng hồ như vậy. Sau khi làm lễ tại lễ đường; nếu xác ấy sẽ thiêu, thì xe tang sẽ chở xác ấy đi đến nơi hỏa táng. Thông thường thân nhân không được biết là thiêu ngày nào. Vì lò thiêu ở đây họ ít cho thân nhân có mặt lúc đốt xác, giống như trường hợp ở Nhật hay Việt Nam chúng ta. Đến đó đa phần phải đợi chờ theo thứ tự để thiêu. Lò thiêu ở Đức thường chỉ có cho vào đó từng một quan tài và sau 1 hay 2 tiếng đồng hồ mới đốt xác khác. Ở đây Chương Bốn – Thân trung ấm họ đốt bằng điện, rất vệ sinh; nhưng ít tiện nghi và nhanh chóng như ở Nhật Bản. Tại Nhật mỗi lò thiêu có cả hằng 100 chỗ thiêu xác như thế. Khi quan tài được chở đến chỗ thiêu thì chư Tăng Ni đứng phía trước để tụng kinh siêu độ, trong khi xác vẫn được thiêu. Sau 1 tiếng đồng hồ nhân viên nhà hỏa táng mang ra một khay xương đủ loại, thân nhân tự tay mình gắp những mảnh xương đã được thiêu xong đó bỏ vào hũ và cuối cùng mang về chùa để làm lễ. Sau thời gian để trong chùa 1 hay 2 năm thì đem ra nghĩa địa trong vườn chùa của gia đình đã có sẵn, an trí vào đó. Đó là phong tục của Nhật Bản; còn của Việt Nam và của Đức lại khác nhau nhiều hơn nữa.

Nếu là chôn cất luôn cả quan tài thì sau khi làm lễ tại chỗ nhà lễ bái xong, có 4 hay 8 nhân viên nghĩa địa cho quan tài lên xe và đẩy từ từ đi sau quý Thầy; trong khi đó 3 hồi chuông Thánh đường vang lên để tiễn đưa người quá cố. Đặc biệt tang lễ tại Đức không diễn ra rình rang ở ngoài đường phố như tại Việt Nam, mà chỉ cử hành đơn giản tại nghĩa trang hay tại nhà quàn. Họ không phô trương như Việt Nam mình vốn có như xưa nay, mà người chết, dầu đó là ông hay bà gì đi nữa. Tất cả cũng đều chỉ được làm lễ từ 1 đến 2 tiêng đồng hồ là cùng. Khi đến huyệt mộ, các nhân viên nghĩa địa cho hạ quan tài xuống; trong khi chư Tăng Ni tụng Đại Bi, Thập Chú và thân nhân rải hoa và bỏ đất xuống huyệt mộ để tiễn đưa lần cuối và cắm nhang ở phía trước mộ để tưởng niệm người đã ra đi. Sau khi nghi lễ chấm dứt, các nhân viên nghĩa địa mới lấp huyệt mộ lại; còn thân nhân đi ra tiệm để đãi khách cơm trưa hoặc uống trà, cà-phê. Một số khác về lại nhà để làm lễ trí linh.

Đây là một lễ tống táng bình thường cho bao nhiêu người tại xứ Đức nầy; ngoài ra cũng có một số lễ nghi đặc biệt cho những trường hợp đặc biệt khác, phải xin phép riêng; nhưng rất hiếm khi gặp.

Sau ngày chôn cất hay hỏa thiêu là ngày tuần thất. Thông thường trong một tuần lễ cũng đã có thể cử hành nghi lễ nầy rồi; nhưng đôi khi có nhiều người chết quá; nên phải chờ đám nầy xong rồi mới đến được đám khác; cho nên có khi cũng kéo dài đến 10 ngày hay 2 tuần lễ. Hoặc giả có những người tự tử hay mất tích thì thời gian chôn cất hay thiêu xác phải cần giảo nghiệm của pháp y; nên gia chủ bắt buộc phải chờ đợi, sau đó mới có thể cử hành những lễ nghi như gia đình mong muốn. Nhưng tại sao phải là con số 7 cho mỗi tuần và kéo dài trong 7 lần như vậy.

Đây là con số linh thiêng trong Phật Giáo. Hầu như cái gì có liên quan đến số 7, đều trở nên quan trọng. Ví dụ như Đức Phật giảng trong kinh Đại Bảo Tích phẩm thứ 40 về việc nhập thai của các chúng sanh cũng căn cứ theo con số 7. Cứ mỗi tuần 7 ngày như vậy là thai nhi phát triển như thế nào, cho đến tuần thứ 38 của 7 ngày ấy là thai nhi sẽ hạ sanh. Trong kinh nầy Đức Phật chỉ dạy rất rõ ràng về việc gá thai của một tâm thức (sẽ đề cập thêm việc nầy ở những chương sau).

Thông thường nếu người chết ngày thứ hai thì mỗi chủ nhật cúng một thất. Vì sao vậy? Vì cúng ngày mà tâm thức của hương linh còn sống thì hương linh có thể hưởng được nhiều phước báu hơn. Cứ 7 ngày, nếu hương linh ấy chưa đi đầu thai được, thì phải chết và tìm cách đầu thai trong tuần lễ kế tiếp.

Như vậy sự cúng kiếng cầu nguyện, tụng kinh rất quan trọng cho những tâm thức như vậy để dễ dàng đi đầu thai.

Nếu là tâm thức hoàn toàn thiện lương thì sau khi hơi thở lìa khỏi xác, tâm thức ấy thẳng tiến về các cõi chư Thiên đã định sẵn, do những việc làm phước đức của mình đã có ở đời Chương Bốn – Thân trung ấm trước mà được hình thành. Nếu là tâm thức của những người được vãng sanh, thì họ không có quay trở lại dương thế nữa. Nếu là tâm thức của những kẻ phải đọa vào trong 3 đường dữ, thì lập tức ngay lúc ấy; lúc mà tâm thức vừa lìa khỏi xác, thì Ngưu đầu Mã diện sẽ hiện ra để dẫn hồn kẻ làm ác vào các cõi địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh (việc nầy có thể đọc tụng trong kinh Địa Tạng để rõ thêm về các cảnh giới địa ngục). Nếu cho đến 49 ngày mà vẫn không đi đầu thai được, thì tâm thức của người mất ấy không còn gọi là Thân trung ấm nữa, mà đã trở thành các loại ma, như ma ba tuần, ma ác, dân ma v.v… (sẽ đề cập những vấn đề nầy ở phần sau). Như vậy chết không phải là hết, mà chết chỉ mới là bắt đầu một cuộc sống mới khác mà thôi.

Đến chung thất đa phần các gia đình đều cúng lớn hơn các thất kia. Có thêm phần xả tang cho một vài người nào đó trong gia đình và cũng có thể cúng dường trai tăng, đồng thời cũng có lễ phóng sanh, làm phước, bố thí giúp đỡ cho những người nghèo khó v.v…

Cúng dường là một hạnh nên làm. Vì ta có cho đi thì mới thấy được hạnh bố thí là cần thiết. Nếu ai trong chúng ta cũng bo bo giữ mãi mãi tài sản, của cải cho mình thì phước báu làm sao có thể sanh thêm được. Việc cúng dường nầy trong kinh Phật gọi là: „Đẳng tam luân không tịch“. Nghĩa là: „Ba việc thanh tịnh không có sự đối đãi“. Đó là:

Người cúng dường thanh tịnh, không tính toán. Tùy theo khả năng của mình mà dâng cúng của cải, tài sản lên chư Tăng và Tam Bảo.

Người nhận của cúng dường thanh tịnh; nghĩa là chư Tăng tham dự lễ cúng dường phải có ý nghĩ thanh tịnh về những vật được cúng, không có ý mong cầu nhận được của cúng dường ấy.

Cuối cùng là của đem dâng cúng dường thanh tịnh. Nghĩa là vật cúng dầu cho nhỏ hay lớn cũng không phải là vấn đề quan trọng. Cốt sao cho vật kia thể hiện được tấm lòng của gia chủ trong vìệc cúng dường tứ vật dụng lên chư Tăng Ni như: Thuốc men, đồ ăn uống, đồ mặc và chỗ ở. Ngày nay còn có thêm phần tịnh tài để chư Tăng Ni có phương tiện di chuyển đó đây.

Đây được gọi là 3 việc thanh tịnh. Nếu thiếu một trong ba hay hai trong ba, công đức vẫn còn cả hai bên. Nếu cúng dường mà cả 3 ý nghĩa trên đều không có thì không còn gọi là: „Đẳng tam luân không tịch“ nữa.

Giúp người nghèo cũng là giúp cho chính mình và giúp cho các hương linh sớm đi đầu thai (công đức nầy trong kinh Địa Tạng có nói rõ). Người sống cũng như người chết đều được hưởng phước lây. Theo truyền thống Phật Giáo Tây Tạng họ còn tin tưởng rằng: Sở dĩ những người chết đi và sống lại được là nhờ gia đình tạo ra phước báu cúng dường nầy. Lẽ ra người ấy đã phải chết; nhưng nhờ việc cúng bái, cầu nguyện của thân nhân trên dương thế quá thiết tha; nên Diêm Vương đã cho trở về lại nhân gian và sống thêm một thời gian nữa, sau đó mới tiếp tục chết. Nếu trong thời gian nầy người được sống trở lại ấy biết được những việc phước đức cần phải tu và phải thực hiện, thì đến giờ phút lâm chung, chính họ sẽ được sanh về ở một cảnh giới cao hơn.

Như vậy người đi bố thí phải cảm ơn người nhận của bố thí mới phải. Vì lẽ nếu không có người đi xin thì làm sao mình có cơ hội để thực hiện được lòng từ bi. Chính người đi xin hay Chương Bốn – Thân trung ấm người được cúng dường đã giúp cho người bố thí hay cúng dường có một cái nhìn thông thoáng hơn giữa người cho, kẻ nhận và vật được đem ra cho; nhất là trong trường hợp nầy vật cho ấy nhằm hồi hướng đến hương linh đang trong thời kỳ Thân trung ấm lại đóng một vai trò quan trọng vô cùng.

Phóng sanh cũng là một hành động thiện. Vì con vật nào cũng ham sống, sợ chết như chúng ta. Nếu lỡ mà bị bắt và không có người phóng sanh, thì chúng sẽ bị hy sinh vào chảo dầu hay nồi nước sôi. Nếu có gia chủ nào đó phát tâm phóng sanh nhân các ngày tuần thất, thì chính những con vật ấy cũng sẽ thầm cảm ơn người đã cứu mạng sống cho chúng và kẻ chết trong gia đình ấy cũng được hưởng lây qua hành động phóng sanh của thân nhân mình trên cõi nhân gian nầy.

Chương nầy là một chương tương đối rất quan trọng đối với tất cả mọi người. Chúng ta nên đọc kỹ để lo hậu sự cho mình hay cho người thân của mình để đỡ lúng túng khi ra đi hay giúp người khác ra đi, để một mai khi đăng cáo phó và cảm tạ, không nhất thiết phải đăng câu: „Trong lúc tang gia bối rối…“. Tại sao lại bối rối? – Vì lẽ không chuẩn bị kỹ càng trước mà thôi. Ở đây chúng ta đã và sẽ sẵn sàng chấp nhận một sự thật hiển nhiên của Thân trung ấm như vậy thì chúng ta chẳng có việc gì đáng buồn, mà chỉ còn biết chờ đợi sẵn sàng việc tử sanh ấy khi nào trở lại nữa mà thôi.

Viết xong Chương Ba và Chương Bốn nầy ngày 29 tháng 3 năm 2014 tại chùa Đôn Hậu, Trondheim – Na Uy.