Thắng Man Kinh Giảng Ký Huyền Luận

Dại Sư Ấn Thuận giảng Thích Quán Tạng tập chú Thích Pháp Chánh dịch

Thắng Man Kinh Giảng Ký

Huyền Luận

Tường Quang Tùng Thư Phật lịch 2562, TL 2018

Thắng Man Kinh Giảng Ký

Huyền Luận

Đại Sư Ấn Thuận giảng1 Thích Quán Tạng tập chú Thích Pháp Chánh dịch

A1. Tự đại ý.

B1. Bổn kinh là kinh điển quan trọng về Chân thường Diệu hữu.

Kinh Thắng Man Sư Tử Hống Nhất Thừa Đại Phương Tiện Phương Quảng, gọi tắt là Kinh Thắng Man, là kinh điển Đại thừa quan trọng giảng về Chân thường Diệu hữu. Yếu nghĩa của các kinh Pháp Hoa, Đại Bát Niết Bàn, Nhập Lăng Già, v.v…, đều được bao hàm trong kinh này2. Vào thời đại Nam Bắc Triều, kinh này được lưu hành vô cùng phổ biến.

B2. Yếu nghĩa của kinh này: Bình đẳng, cứu cánh, nhiếp thọ.

Hiện nay, trước tiên dùng ba nghĩa để nêu lên sơ lược yếu nghĩa của kinh này: bình đẳng, cứu cánh, nhiếp thọ.

C1. Ước định "người" để nói bình đẳng.

Bình đẳng nghĩa: Phật pháp Đại thừa có một câu nổi tiếng "Tất cả chúng sinh đều sẽ thành Phật." Câu nói này cực kỳ sâu xa, cực kỳ vĩ đại.

Tất cả chúng sinh đều có thể thành Phật, điều này không loại trừ bất cứ chúng sinh nào, người nào cũng có thể thành Phật. Những chúng sinh khác trong sáu nẻo luân hồi, bất luận thế nào, rốt cuộc sẽ có năng lực tu học Phật pháp, đạt đế mục đích thành Phật. Không thể nói nhóm chúng sinh này có thể thành Phật, nhóm chúng sinh kia không thể thành Phật, mà là chung vì tất cả chúng sinh, cho nên Phật pháp cực kỳ bình đẳng. So với thế gian thông

Nghiệp Anh Lạc, v.v… Luận đề về Phật giáo Nhất thừa, kinh này đều có bàn luận đến. Người đọc có thể xem đây là một quyển sách Khái luận về Chân Thường Đại Thừa.

thường, Phật pháp mới là chân chánh bình đẳng, cứu cánh chân thực bình đẳng.

Phật pháp tuy vì tất cả chúng sinh, tất cả chúng sinh đều sẽ thành Phật, nhưng vẫn dùng loài người làm căn bổn. Những loài chúng sinh khác, cần phải đến địa vị loài người thì mới có thể phát tâm tu học thành Phật. Cho nên quan tể tướng Bùi Hưu, trong bài tựa Kinh Viên Giác, đã nói: "Phật pháp là vì tất cả chúng sinh, nhưng mà có thể chân chánh phát tâm Bồ đề, riêng chỉ có loài người.3"

(2) Ngài Ấn Thuận trong Phật Tại Nhân Gian, tr. 86-97, nói:

(b) Nhân tính và Phật tính. Loài người bao hàm chúng sinh tính và Phật tính, nhưng loài người lại cũng có đặc tính của loài người…

Những câu như "Phật xuất hiện trên thế gian", "thân người khó được", có thể hiển xuất địa vị của loài người ở giữa mọi loài chúng sinh. Điều này trong đoạn văn "sự đặc biệt thù thắng của loài người" trong Phật Pháp Khái Luận, y vào lời dạy trong kinh Phật: "Loài người có đầy đủ ba sự kiện, không những vượt hơn các loài chim, thú, trùng, cá, v.v…, mà còn vượt hơn cả loài trời." Ba sự kiện đó là:

1. Sự thù thắng của ký ức.

Trong kinh, đức Phật có đề cập, con người có 3 ưu điểm mà các loài động vật khác không có. Thứ nhất là sự ghi nhớ, nguyên văn tiếng phạn gọi là manasa, có nghĩa là 'ý'.

Con người có thể suy tư phân biệt tất cả pháp, ghi nhớ những việc đã qua trong quá khứ, dự đoán những việc sắp phát sinh ở vị lai và nhận thức những việc trong hiện tại.

Con người vốn có chức năng suy nghĩ này, mới có thể tác ý suy tính, con người có tính đặc thù vế ý thức văn hoá, đều xuất phát từ manasa này.

Trong các loài hữu tình chúng sanh, tư tưởng của con người là ưu việt nhất. Hiện nay các nhà khoa học nghiên cứu về bộ não của con người càng ngày càng tiến bộ, phát hiện sự ghi nhớ và tính suy tư của con người có mối quan hệ mật thiết với nhau, đây là điểm đặc trưng của con người. Mối quan hệ giữa não (ghi nhớ) và tư duy, tức trong nhà Phật gọi là mối quan hệ giữa sắc và tâm, đây là vấn đề khá chuyên sâu, không thảo luận ở đây.

Trở lại vấn đề, như vậy cho chúng ta thấy, khả năng suy tư của con người khá tốt, chắc chắn hơn cả những loài động vật khác, ngay cả thiên thần. Thế thì, con người có khả năng nghĩ nhớ những sự việc đã qua trong quá khứ, phán đoán những việc sẽ xảy ra trong tương lai, và suy tư những gì đang xảy ra trong hiện tại. Sự tiến bộ về mặt văn hoá của nhân loại, tức là sự tích lũy những kinh nghiệm từ quá khứ, lấy nó làm đối tượng khảo sát cho những vấn đề hiện tại, và cũng là cơ sở cơ bản để dự đoán công việc cho tương lai.

Trong Phật pháp sự ghi nhớ và tư duy là nền móng cơ bản để phát huy trí tuệ. Trong Phật pháp đề cập, ' sanh đắc tuệ', loại trí này chúng sanh cũng có. Ví dụ như loài ong làm ra mật, loài kiến có thể làm hang, loài nhền nhện có thể làm lưới, chúng không cần trải qua quá trình huấn luyện, nhưng có thể làm được, vì đó là bản năng tự nhiên. Ở đây, 'sanh đắc trí' cũng giống như vậy, là loại trí thuộc về bản năng. Nhưng loại 'sanh đắc tuệ' của con người thì không đồng, phải trải qua sự học tập rèn luyện mới thành loại trí này. Những loài động vật khác cũng có loại trí này, nhưng so với con người thì rất là ít. Dựa vào bản năng của con người mà nói, con người biết thâu thập kinh nghiệm, học tập ngôn ngữ, kỷ thuật, tri thức…đây chính là điểm đặc thù của con người, nếu như con người không biết sử dụng sự hiểu biết của con người, kết quả công việc làm của người đó là việc không tốt. Như vậy, con người so với các loài động vật khác tốt hơn nhiều, nhưng nếu con người biết sử dụng sự hiểu biết này thực hiện và phát huy những việc làm có ích lợi cho con người và xã hội thì cuộc sống con người sẽ tốt đẹp hơn. Cũng vậy, nếu như chúng ta biết vận dụng tính đặc thù ghi nhớ và tư duy của con người để huấn luyện tâm tư của con người, loại trừ dần các pháp bất thiện, tăng trưởng thiện pháp, khiến cho vô minh biến mất, trí tuệ phát sanh, đó chính là giải thoát và giác ngộ ngay ở thế gian này. Đây chính là sự khác biệt giữa con người và các loài chúng sanh khác.

2. Sự thù thắng của phạm hạnh

Trong Kinh A Hàm đức Phật dạy rằng, 'Bởi vì con người biết hổ thẹn, cho nên con người không giống với những loài chúng sanh khác'. Con người biết sự quan hệ giữa cha con, thầy trò, vợ chồng, bạn bè…vì con người có tâm biết hổ thẹn, chính tâm biết hổ thẹn này mà hình thành nhân nghĩa, luân lý, đạo đức. Nếu như con người không biết hổ thẹn, đời sống con người chẳng khác nào loài cầm thú, những hiện tượng loạn luân trong xã hội không sao tránh khỏi, cha không biết con, anh không biết em, thầy không biết trò…quan hệ bừa bãi, tạo thành sát hại lẫn nhau.

Nhà Nho đặc biệt rất chú trọng luân thường, là luân lý đạo đức cho gia đình, tuy có vẻ cục bộ bảo thủ, nhưng chúng ta cần xác định một điều nó là cơ sở cho đạo đức xã hội. Chữ 'luân' có ý nghĩa là thứ lớp, có nghĩa là cuộc sống của con người cần có thứ lớp, như mối quan hệ cha con, vợ chồng, anh em, bạn bè…có mối quan hệ từ thân đến sơ, từ gần đến xa, mỗi người đều phải biết vị trí của mình, và căn cứ vào những quy định của xã hội để cư xủ với người khác.

Cùng thảo luận về vấn đề này, trong Phật pháp gọi là:

'Pháp trụ pháp vị'. Đạo đức của con người là nói lên mối qua hệ họp lý giữa con người với con người, là mối quan hệ gia đình, chủng tộc, quốc gia và Thế giới. Nhà Nho gọi mối quan hệ này là 'Thân thân nhi nhân dân, nhân dân nhi ái vật' có nghĩa là từ thương người thân đến thương mọi người, từ thương mọi người đến thương động vật.Trong Phật pháp gọi là sự phát triển lòng từ bi, từ sự thương mình đến thương mọi loài, phát triển cho đến có lòng thương bình đẳng với tất cả mọi loài chúng sanh. Phát huy tinh thần đạo đức cũng có nghĩa là phát huy lòng biết hổ thẹn, lòng hổ thẹn nếu phát triển đến mọi loài chúng sanh, đó là lòng từ bi trong đạo Phật, nó không như quan niệm luân thường của nhà Nho chỉ giới hạn ở gia đình.

Trong quá trình học tập cũng cần có trước sau. Như trong các loài hữu tình Phật pháp lấy con người làm cơ bản. Ví dụ như giới sát sanh. Giết người là nặng nhất, được xếp vào 4 trọng giới của Tỳ kheo; Sát sanh và sát nhân cùng đồng phạm giới sát, nhưng giết người là nặng hơn cả. Chúng ta là con người, đối tượng mà Phật nói pháp là con người, do vậy con người đặc biệt được đức Phật chú trọng, nếu như học Phật mà không biết tôn trọng con người và đạo đức của xã hội, mà nói đến lòng từ bi thương chúng sanh là người không biết gì về đạo đức. Tục ngữ có câu: 'Cứu một mạng người phước đức lớn hơn cất 7 ngôi chùa' câu tục ngữ này biểu thị Phật giáo rất xem trọng con người, nhưng có người Phật tử chỉ biết thương chúng sanh mà không biết thương người. Ví như có người mua chim cá rùa rắn….các loại động vật đi phóng sanh, dùng mọi hình thức đi cứu chúng, nhưng trước mắt họ có biết bao nhiêu người tật nguyền, già cả ốm đau không nơi nương tựa, không cơm ăn áo mặc…nhưng không bao giờ nghĩ đến cứu giúp, đây chính là người không biết sự thứ lớp của luân lý đạo đức. Đứng từ góc độ của con người mà nói, trước cứu người sau cứu vật, đây không mang ý nghĩa khinh thường sinh mạng chúng sanh mà chính là nói lên quan niệm đạo đức của con người cần có trật tự luân thường đạo đức. Mở lòng cứu giúp tất cả mọi loài chúng sanh là việc làm đáng được khích lệ, nhưng sự cứu giúp phải theo trật tự từ gần đến xa, từ thân đến sơ, cho đến tất cả mọi loài chúng sanh. Mối quan hệ giữa người với người, như người xuất gia gồm có thầy trò; còn người tại gia có cha con, vợ chồng, anh em, bạn bè nên có lòng biết hổ thẹn, nên hoàn thành bổn phận đạo đức của mỗi người trong vị trí của mình. Nhưng sự trật tự đạo đức không mang ý nghĩa vì hiếu đạo cha mẹ mình mà chà đạp khinh dễ cha mẹ của người; Thương mến bà con quyến thuộc của mình mà lên án coi thường họ hàng của người khác.

Lòng biết hổ thẹn là đặc tính của con người, nó là bức tường ngăn chận những việc ác, làm tăng trưởng việc lành.

Là con người, nhất là người Phật tử cần phát huy lòng biết hổ thẹn, vì nó là nhân tố thúc đẩy phật tử thường gần gũi các bậc thiện tri thức, học hỏi Phật pháp. Người biết hổ thẹn là người có nhân cách. Có người nói rằng, cây cỏ còn biết hướng đến ánh sáng mặt trời; loài chó còn biết bày tỏ lòng tôn trọng thương mến chủ, huống gì làm người ư !

Hơn nữa, con người biết chuyện phải quấy, tốt xấu mà không có lòng hổ thẹn sao? Người biết việc phải trái, nhưng đôi khi vì lý do gì đó mà làm việc ác, làm xong cảm thấy lương tâm cắn rức. Thậm chí người làm những việc cực ác như giết người làm những việc tồi bại, làm xong đôi khi nghĩ lại, cảm thấy không đúng. Dù làm những việc như vậy, nhưng những người này còn có cơ hội ăn năn hối cải, trở thành người tốt, nhưng nguy hiểm nhất là hạng người làm việc xấu mà không biết hổ thẹn, mới thật là người nguy hiểm, người này không việc ác nào mà không làm. Nhưng đã là con người thì bao giờ cũng có tính biết hổ thẹn, bỏ việc ác, làm các hạnh lành, nhưng cách biểu hiện của mỗi người có khác, không phải là không có. Đôi lúc con người bị dụ dỗ hay vì hoàn cảnh nào đó mà làm những việc bất chính, nhưng nếu người đó vẫn có tính tàm quí, thì hành vi xấu này sẽ được cải thiện, sửa đối. Do vậy, người biết tàm quí là người biết tự giác, biết tôn trọng sự thật, tôn trọng chính mình và tôn trọng người khác, đây là chức năng của tàm quí.

Ngược lại những chúng sanh khác, không có những đức tính này, do đó phải đoạ lạc vào địa ngục, ngạ quỉ và súc sinh. Người có ý thức tự giác biết hổ thẹn nhưng cố ý làm ngược lại, do vậy người đó bị đoạ lạc rất nặng, nhất là người học Phật. Người đã bị đoạ lạc, nhưng sau đó biết ăn năn hối cải hướng thiện bỏ ác, đây cũng là điểm đặc biệt của con người. Có người cho rằng, loài chim xếp thành hàng có trật tự bay trên trời, đây là tính đạo đức biết trật tự của loài chim; Chó biết giữ nhà, đây là tính đạo đức của chó. Nhưng người ta không biết tính đạo đức đặc biệt chú trọng ở sự tự giác. Ví dụ như, chúng ta thấy việc làm này có lợi ích vế vật chất, nhưng chúng ta thấy nó làm đau khổ cho người khác, cho nên chúng ta không làm việc ấy, đây là tính đạo đức được thúc đẩy bởi lòng tự giác. Như vậy một tập quán tốt như loài chim biết bay thành hàng, chó biết giữ nhà…chỉ là một tập quán, nhưng nó không có tính tự giác như con người. Trong đạo Phật gọi đức hạnh là phạm hạnh. Phạm hạnh là hành vi thanh tịnh, không phải là những hành vi ô uế, đây cũng là tính đặc thù của con người.

3. Sự thù thắng của lòng dũng cảm. Thế giới Ta bà là thế giới mà chúng sanh sống trong đó cần có lòng kham nhẫn, chịu đựng. Những việc làm mà chúng ta cảm thấy có ý nghĩa. Mặc dù chúng ta vẫn biết rằng, muốn thực hiện gặp nhiều gian khổ, nhưng chúng ta vẫn kham nhẫn để thực hiện, không do dự. Có câu 'tín vi dục y, dục vi cần y'. Ở đây, chữ ' dục' là sự mong muốn, là mục tiêu để hoàn thành một công việc gì đó; chữ ' cần' là sự tinh tấn, là sự nổ lực muốn hoàn thành một công việc nào đó. Như vậy, từ sự mong muốn dẫn đến sự nổ lực, tức là từ sự ước muốn ở trong lòng dẫn đến sự nổ lực của hành vi. Khi chúng ta đã quyết tâm muốn làm việc gì, thì việc đó cho dù khó khăn mấy, nguy hiểm mấy, chúng ta cũng mạo hiểm làm việc đó. Sự nổ lực dũng cảm này cũng là đặc điểm của con người. Trâu ngựa cũng có tính nhẫn nại, chịu đựng gian khổ này, nhưng không phải là lòng tự nguyện, mà bị con người khống chế chèn ép bắt nó phải thi hành mệnh lệnh của con người. Như trâu bò cam chịu khổ cực kéo cày bừa, phục vụ cho nhà nông; loài ngựa phải chịu khổ cực việc kéo xe…nhưng sự kéo cày của trâu bò, kéo xe của loài ngựa không phải là lòng tự nguyện của chúng. Cuộc sống của con người, tuy cuộc sống gặp khá nhiều chướng duyên, khó khăn trong công việc, nhưng con người đã và đang cố gắng để vượt qua. Sự cố gắng này đều xuất phát từ lòng tự giác, cảm thấy đây là việc mình phải làm, cho nên con người cần phải cố gắng phấn đấu thực thi. Lòng mong muốn và sự nổ lực này, tất nhiên không giống như các loài động vật khác, không nên nhầm lẫn hai việc làm giống nhau. Do đó, đây là cơ sở để chứng minh tinh thần Bồ tát đạo đã thực thi những việc khó làm và khó nhẫn.

Ba đặc tính vừa được đề cập như ở trên là đặc tính của con người, ở các loài chúng sanh khác không có, ngay cả cảnh giới chư thiên cũng không bằng, tuy không bằng Bồ tát là người đã thanh tịnh viên mãn, nhưng 3 điểm này biểu thị tính đặc trưng của con người. Chúng ta đã sanh được làm người, nên lợi dụng điểm lợi thế của con người mà tu tập thăng tiến đời sống tâm linh.

Đặc tính của con người, không thấy trong những loài chúng sanh khác cho nên được gọi là người. Đặc tính này, trong đó có cả Phật tánh. Chúng ta phát triển Phật tánh này, cho đến khi nào thuần tịnh, thì được gọi đó là Phật. Cái gì được gọi là Phật? Đại khái mà nói có 3 đức tánh, đó là: Đại trí, đại bi và đại hùng. Điểm đặc trưng của một vị Phật là sự giác ngộ và giải thoát. Phật trí là bất cứ chúng sanh nào hoạt động có ý thức đều có thể gọi là tánh của trí tuệ. Do đó trong kinh nói rằng, 'Bất cứ ai có tâm thì chắc chắn người đó có Phật'. Phật là người đã giác ngộ hoàn toàn, chúng sanh còn bị vô minh che lấp, tính giác ngộ chưa hoàn toàn hiển bày, nên gọi là chúng sanh. Con người tuy có sự ghi nhớ và tư duy, hơn ở các loài chúng sanh khác, nhưng con người vẫn còn nhiều ác tuệ, là sự thấy biết điên đảo, không chính đáng. Nếu chúng ta loại bỏ ác tuệ, làm tăng trưởng làm lớn mạnh trí tuệ thanh tịnh, cũng có nghĩa là chúng ta đã thành đạt trí tuệ viên mãn của đức Phật.

Lòng đại từ đại bi của đức Phật, cứu độ tất cả chúng sanh, hiểu rõ nổi khổ của chúng sanh và thấy chúng sanh đau khổ như sự đau khổ của chính ngài. Lòng đại bi của đức Phật từ trong tâm của ngài mà biểu hiện, do vậy, lòng đại bi là đức hạnh của ngài. Đức hạnh là căn cứ từ 2 yếu tố mình và người khác phối họp mà hình thành cái gọi là 'hạnh lành'.

Bản thân của đạo đức là lợi tha. Như làm trọn bổn phận của gia đình có nghĩa là làm trọn bổn phận dòng tộc, làm trọn bổn phận dòng tộc là làm trọn bổn phận của quốc gia, làm trọn bổn phận của quốc gia là làm trọn bổn phận của thế giới và tất cả chúng sanh.

Điểm cơ bản tính đức hạnh của nhân loại nó ở ngay trong mỗi người chúng ta, có nghĩa là mỗi chúng ta hoàn thành bổn phận đạo đức của mình, nó là cơ sở cho bình an và hạnh phúc cho một gia đình, xã hội và thế giới, ngược lại, mỗi người không làm bổn phận và trách nhiệm đạo đức của mình mà mong cầu đạo đức của gia đình, xã hội hay thế giới là điều không thật có. Như vậy, sự dẹp bỏ tính ích kỷ hẹp hòi của cá nhân, mở rộng lòng khoan dung đạo đức của con người cũng có nghĩa là phát triển Phật tính, do vậy cho nên nói rằng, lòng đại bi là sự cứu cánh viên mãn của tánh Phật. Như trong kinh nói, đức Phật có 10 lực và 4 điều không sợ hãi, những đức tính này biểu thị tính đại hùng của chư Phật, để miêu tả về đặc tính này, trong kinh thường lấy tiếng rống của con sư tử để hình dung.

Như vậy, chúng ta thấy quả thật đức Phật là người đại hùng, đại dũng không có sự sợ hãi, phát tâm cứu độ tất cả chúng sanh, đây cũng là tinh thần đại bi đại trí của Bồ tát, trải qua nhiều đời nhiều kiếp tu tập mà được. Chúng ta phát tâm bồ đề, tức là tâm mong muốn; tâm mong muốn nó là nguồn gốc dẫn đến sự tinh cần nổ lực. Bồ tát (sattva) nghĩa là hữu tình, sự thật nó mang ý nghĩa dũng mảnh, chúng ta có thể dùng ngôn ngữ hiện đại để nói là một chúng sanh tròn đầy sức sống. Trong kinh Kim cang mô tả, ý chí của chúng sanh giống như sự cứng rắn của viên kim cương, luôn luôn hướng về phía trước mà đi. Sức sống của con người phát triển đến mức cao nhất là có thể nhẫn nại tất cả, không khuất lòng trước sự khó khăn nào, luôn luôn dũng mảnh tinh tấn.

Phật tánh là tánh đức của đức Phật, Phật tánh của con người tức là tánh đặc thù của con người, từ đặc tánh của con người mà trở thành Phật tánh. Nói rằng con người có Phật tánh, cũng giống như nói trong cây có lửa, không có nghĩa là trong cây đã có lửa và đã có sẵn sức nóng. Căn cứ bản chất của con người, đương nhiên đặc tính của con người không phải là Phật tánh, chẳng qua căn cứ vào đặc tánh của con người trải qua sự huấn luyện dần dần hình thành Phật tánh.

Ở đây chúng ta có thể mượn một ví dụ để mô tả về vấn đề này. Tánh của chúng sanh được ví như cái mầm cây; tánh của con người, ví như mầm cây sắp đâm chồi nẩy lộc, còn Phật tánh cũng giống như hạt mầm đó đã trưởng thành và hoa đã khai hoa nở nhụy. Chẳng qua trong tánh chúng sanh và tánh người vẫn còn có mê muội, không trong sạch, lấy sự mê mờ chấp trước làm căn bản, do vậy tuy rằng mọi người đều có khả năng của Phật tánh, nhưng chưa xuất hiện, chưa xuất hiện tánh Phật, chúng ta không nên nói là không có Phật tánh, nhưng cũng không nên cho rằng tánh của chúng sanh là tánh Phật. Phật tánh và chúng sanh tánh đang hỗn tạp trong con người chúng ta, khó phân biệt. Cũng giống như xã hội mà chúng ta đang sống, sự hiểu biết của con người càng ngày càng cao hơn, kinh tế tốt hơn, chế độ xã hội càng ngày càng tự do hơn. Nhưng sự tiến bộ này, đôi khi nó trở thành phản tác dụng, thành công cụ để phục vụ cho việc làm bất thiện. Như chúng ta thấy một người sống ở thôn quê thật là chất phát, nhưng một khi người này học thành tài, kiến thức phong phú, nhưng không biết từ lúc nào người đó đã trở thành kẻ bất thiện xấu ác, nhưng chúng ta không nên cho việc học, có kiến thức đồng nghĩa với người xấu. Tánh con người, tánh tốt và tánh xấu của con người thường cùng nhau phát triển, điều này nói lên một ý nghĩa là, con người rất khó loại khỏi bản chất xấu xa của con người. Quan niệm 'chuyển nhiễn thành tịnh, chuyển thức thành trí' trong Phật pháp, đều lấy trí tuệ làm căn bản, để dần dần chuyển hoá con người. Con người học Phật nên y cứ vào vị trí và trên lập trường của con người, khéo léo vận dụng tánh đặc thù của con người, phát huy và làm tròn đức tánh tốt đẹp của con người, đó là cơ sở để hoàn thiện và thành đạt Phật tánh.

Quan điểm 'nhân thành tức Phật thành' của ngài Thái Hư đại sư cũng có nghĩa là Đức Phật từ vị trí con người mà thành Phật (tức nhân thành Phật), cũng là từ vị trí của con người mà hoc phật pháp. (ND: Đoạn văn ba đặc tính này được trích từ Phật Giáo Và Cuộc Sống do TT. Thích Hạnh Bình dịch)

Kinh nói: Trong những đặc thắng của loài người, ba sự kiện này, các loài chúng sinh khác và loài trời không bì kịp. Tuy loài người không tận thiện tận mỹ, không được thanh tịnh viên mãn như Bồ tát, nhưng cũng hiển xuất đặc thắng của loài người. Chúng ta đã (may mắn) sinh được thân người, phải nên lợi dụng đặc trường của mình truy cầu sự thăng tiến.

Đặc tính của loài người, các loài chúng sinh khác tuy cũng có ít nhiều, nhưng chỉ có loài người mới có thể phát huy toàn bộ, đây mới gọi là người! Trong nhân tính cũng bao hàm một phần Phật tính, đem phần Phật tính này khuếch xung, tịnh hóa, có thể đồng đẳng (ngang hàng) với Phật. Thế nào là Phật? Nói khái lược thì phải đầy đủ ba điều kiện: đại trí, đại bi và đại hùng…

Phật tính, tức là tính đức của Phật. Phật tính của loài người, tức là trong đặc tính của loài người có khả năng tính có thể dẫn phát hướng đến Phật quả. Nói loài người có Phật tính, cũng giống như nói trong gỗ có tính lửa, nhưng đây không có nghĩa là trong gỗ đã có sẳn ánh sáng và nhiệt lực của lửa phát ra. Căn cứ vào loài người mà nói, nhân tính vẫn chưa phải là Phật tính, chẳng qua là có khả năng phát triển thành tính đức của Phật mà thôi. Ở đây không ngại gì cho một thí dụ: (1) Chúng sinh tính như hạt giống, (2) nhân tính giống như hạt giống đã nảy mầm, (3) tu Bồ tát hạnh thành

Phật, giống như khai hoa kết quả. Chẳng qua, trong chúng sinh tính và nhân tính, vốn có sẳn một phần mê muội, bất tịnh, trói buộc, dùng tình thức mê chấp làm căn bổn. Cho nên, tuy có khả năng của Bồ tát tính, Phật tính, nhưng chung cuộc không thể triệt để. Như xã hội loài người hiện tại đề cao trí thức, chế độ xã hội cũng có nhiều sáng tạo tốt đẹp, thế nhưng những sự bại hoại vẫn tiếp tục xảy ra. Đôi khi chế độ tốt, phát minh tốt, ngược lại lại trở thành những công cụ cho sự bại hoại. Có trường hợp những người dân quê, phần lớn là chất phác, không kiêu kỳ, nhưng sau khi đi học, vào những thành thị để sinh sống lại biến thành những người xấu.

Bình thường, trong nhân tính, cái tốt và cái xấu đồng thời phát triển, đây là vì loài người vẫn chưa thoát ly khỏi bản chất của mình là lấy tình thức làm chủ đạo. Mục đích của Phật pháp là chuyển nhiễm thành tịnh, chuyển tình thức thành trí tuệ, cần phải từ lập trường "lấy trí tuệ làm căn bổn" để khiến cho tất cả đều tăng tiến một cách tốt đẹp. Loài người học Phật, chỉ là y vào lập trường của loài người, khéo dùng đặc tính của loài người, không ngại chánh hạnh nhân gian, mà theo đuổi việc hoàn thành Phật tính. Đại sư Thái Hư chủ trương "nhân thành tức Phật thành", tức là từ thân người mà thành Phật – đây là pháp môn học Phật của loài người. (3) Ngài Ấn Thuận trong Phật Tại Nhân Gian, tr. 131-134, nói: Chỉ có loài người mới có thể học Phật.

(a) Đặc thắng của loài người: Thông thường mà nói, lòai người tuy tâm tự tôn rất cao, nhưng lại xem thường chính mình, cảm tưởng rằng mình rất nhỏ bé, không dám đảm đang đại sự, không dám vì lý tưởng tối cao mà nỗ lực.

Đây là điểm sai lầm rất lớn. Thật ra, loài người là có ý nghĩa cao nhất. Phật pháp nói trong sáu loài chúng sinh, địa ngục quá khổ, ngạ quỷ đói khát không kham, làm sao mà biết phát tâm học Phật? Bàng sinh (súc sinh) phần lớn ngu muội, không thể hiểu rõ học Phật. A tu la có tâm đa nghi lớn, không thễ vững tin lời Phật dạy. Lại thêm tâm sân hận mạnh mẽ, ưa thích đấu tranh. Còn loài trời thì không đủ thời giờ để hưởng lạc, lại càng không có tâm để học Phật. Cho nên trong "tam đồ bát nạn", cõi trời trường thọ là một trong bát nạn. Nhân đây, kinh Phật nói "thân người khó được", chỉ có thân người là khó được nhất, chỉ có thân người mới có thể học Phật.

Có người hỏi: "Thần giáo và Phật giáo có gì khác biệt?" Trả lời: "Thần giáo cho rằng cõi người không bằng cõi trời, Phật giáo nói cõi người tốt hơn cõi trời." Nay đã được thân người, không nên để luống uổng. Nhân vì loài người có ba loại đặc thắng này, cho nên đức Phật đặc biệt thị hiện tại nhân gian thành Phật, giáo hóa loài người hướng về Phật để học tập. Ba loại đặc thắng là: (1) ức niệm…, (2) phạm hạnh…., (3) dũng mãnh… (Xem chú thích 2, ở trên), dùng đây hướng thiện. Giống như ở Trung quốc nói đến: đại trí, đại nhân và đại dũng.

… Công đức của Phật tính, chỉ có thân người mới phát đạt nhất, cho nên loài người mới có thể học Phật, thành Phật.

(b) Từ nhân đạo đi thẳng vào Phật đạo: Trong những phương tiện học Phật, như được sinh thiên, đắc quả Tiểu thừa, phần lớn là những lối đi quanh co, vòng vèo. Như tu tập thiện pháp được sinh lên cõi trời trường thọ là một trong tám nạn, chướng ngại việc học Phật. Hoặc có người cho rằng học pháp Tiểu thừa, chứng quả A la hán, giải thoát sinh tử xong rồi nói chuyện tiếp. Tiểu thừa như nửa đường say rượu ngủ quên, không triệt để cũng không nhanh chóng.

Cho nên chúng ta cần phải đi con đường ngay thắng chính đáng là từ địa vị loài người, cầu sinh nhân gian, tu hành đi thẳng đến Phật quả, không cầu sinh thiên, không cầu chứng quả Tiểu thừa.

Y vào thân người, cầu được thân người, không lìa thân người mà hướng về Phật đạo, đây đều là không lìa nhân Nói đến con người, Phật pháp không loại bỏ bất cứ người nào. Từ lập trường của kinh này, chúng ta nêu lên ba điểm để thảo luận4 .

sự mà xúc tiến (sự tu hành thành Phật). Có những người tự cho mình tu học Phật thừa, nhưng lại tin pháp môn thần bí của thiên đế, hoặc giả, không trọng trí tuệ mà trọng thiền định, đây chính là pháp tu sinh Thiên. Hoặc có người không có tâm bi, tuy nghiên cứu giáo lý Đại thừa, nhưng lại giống như đi con đường Tiểu thừa. Pháp tu Thiên và pháp Tiểu thừa, tuy chung quy có thể chuyển vào Phật thừa, nhưng lại quanh co khúc khủy. Đặc biệt là trong thời đại nay cần phải tu nhân pháp, không xa lìa chánh hạnh nhân gian là gia đình, tổ quốc. Từ nhân (pháp) đi thẳng vào Phật đạo để tránh khỏi sự hiểu lầm của người đời. Hiện tại, chúng sinh căn tính không đồng, đặc biệt là người Trung Quốc, xem trọng nhân luân (Nho giáo), cho nên tín đồ Phật giáo Trung Quốc nên hướng về mục tiêu này (dùng thân người cầu Phật đạo) mà nỗ lực tu hành.

với Phật giáo Tiểu thừa xem trọng xuất gia, nam tính, lão niên, đã trở thành một sự hiển nhiên đối lập.

(1) Từ phương diện "tín, hành" mà nói, Phật pháp là cho tất cả mọi người. Từ phương diện hoằng dương, Phật pháp cũng không phải thuộc riêng về người xuất gia.

Ở thế giới Ta Bà này, đức Thích Tôn vì thích ứng cơ nghi của thời đại và địa phương, cho nên có chế độ xuất gia. Tu hành thanh tịnh, chuyên tâm tôn giáo, trở thành lực lượng chủ yếu của Phật giáo, đương nhiên đây là điều đáng được tôn kính.

Thế nhưng, sự phát triển thiên lệch (quá chú trọng đến hàng xuất gia) đã đem đến nhiều sự hiểu lầm: hoặc cho rằng hoằng pháp chỉ là bổn phận của người xuất gia, hoặc cho rằng hộ trì Phật pháp là hộ trì Phật pháp của người xuất gia. Sự chuyên dùng hình ảnh người xuất gia làm mô phạm, khiến cho những người học Phật, dù không có chí nguyện xuất gia, cũng không còn theo đuổi sự nghiệp của người tại gia, và điều này dẫn đến sự hiềm nghi của xã hội.

Không biết rằng Phật pháp lợi ích chúng sinh, cần phải phổ biến đến mọi giai tầng, đến mọi chiều hướng.

Người học Phật phải đứng tại cương vị của minh mà phát dương tinh thần của Phật pháp, làm lợi ích cho mọi người, nhiếp hóa mọi người quy y tín phụng Tam bảo.

Hiện tướng xuất gia chỉ là một loại người học Phật. Nếu chỉ hạn cục vào hàng ngũ xuất gia thì sự hoằng dương Phật pháp chỉ cục hạn vào sự giảng thuyết bằng miệng, hoặc chỉ hướng dẫn tu hành, nhưng không thể từ những chánh hạnh nhân gian (sự nghiệp nhân gian chánh đáng) mà dẫn đạo mọi người quy hướng Phật pháp. Từ kinh điển Đại thừa mà nhìn, hành giả Đại thừa (Bồ tát) quyết chắc không phải như vậy. Như Bồ tát Quán Âm phổ môn thị hiện tất cả thân phận "cần phải dùng thân loài nào để cứu độ thì hiện thân loài đó để thuyết pháp." Lại như trưởng giả Duy Ma Cật tham gia tất cả chúng hội, theo đuổi tất cả sự nghiệp, nhẫn đến việc tìm đến lầu xanh quán nhậu để giáo hóa. Lại như đồng tử Thiện Tài đi tìm học các vị thiện tri thức gồm tất cả thành phần như: quốc vương, quan tòa, thầy thuốc, nhà kiến trúc, nhà hàng hải, lại còn tiếp xúc với phái nữ.

Hành giả Đại thừa lấy người tại gia làm chủ yếu.

Hoằng dương Phật pháp phải đem sự tuyên truyền (thuyết giảng) và sự nghiệp thế gian dung hợp mà triển khai, thì Phật pháp mới có thể đạt đến mục đích làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. (2) Nói đến nữ tính, Phật pháp xưa nay nhất hướng tôn trọng nam nữ bình đẳng.

Thế nhưng, sau khi đức Như Lai diệt độ, tập đoàn những người xuất gia, chán ghét phái nữ, chuyên tu khổ hạnh của ngài Đại Ca Diếp, thích ứng với thời đại và địa phương (đương thời, nhân dân xứ Ma Kiệt Đà và xứ Ương Già, đặc biệt tôn trọng sự khổ hạnh, cho nên phái tu khổ hạnh như Kỳ Na Giáo, và nhóm chủ trương "năm pháp là đạo" của Đề Bà Đạt Đa, hưng thạnh một thời), trở thành trung tâm lãnh đạo Phật pháp, đã diễn hóa thành Phật giáo Tiểu thừa. Trong tăng đoàn xuất gia của Tiểu thừa, xưa nay phụ nữ không được xem trọng. Tại những địa phương mà

Tiểu thừa phát đạt như Miến Điện, Thái Lan, v.v…, đều không có nữ chúng xuất gia.

Thế nhưng, trong Phật giáo Đại thừa, Bồ tát thị hiện thân nữ, trên thực tế, quả thật là không phải ít, chẳng hạn như Diệu Tuệ Đồng Nữ, Nguyệt Thượng Nữ, Thắng Man Phu Nhân, v.v…, đều trở thành nhân vật chính yếu của một bộ kinh Đại thừa. Lại như Long Nữ trong Kinh Pháp Hoa, vị Thiên Nữ trong Kinh Duy Ma Cật lại càng hiển xuất sự vượt hơn thắng đức của các vị thượng tọa lão niên của Tiểu thừa.

Người nữ, so với người nam, tuy cũng có những nhược điểm của họ, thế nhưng, những đặc điểm của người nữ, như nhu hòa, kiên nhẫn, từ ái, v.v…, đều vượt hơn người nam, và hơn nữa, nữ tính lại khế hợp với đặc chất của Đại thừa. Một người vợ hiền thục trí tuệ là lực lượng duy trì sự an định của gia đình, mà cũng là trợ lực cho sự thành công sự nghiệp của người chồng, cho nên Chuyển Luân Vương không thể không có Bảo Nữ. Trong sự giáo dục con cái, sự giáo đạo của người mẹ lại càng quan trọng. Nếu người nữ tại gia đối với Phật pháp có được lòng tin chân thành, có nguyện lực kiên nghị, có trí tuệ chính xác, đối với sự tịnh hóa hòa lạc của gia đình, và của nhân gian, có thể nói là có tác dụng lớn lao chắc chắn. Đặc biệt trên phương diện hoằng dương Phật pháp, người nữ chủ gia đình tin Phật càng trở thành lực lượng mạnh nhất trong việc thành đạt sự Phật hóa gia đình. Điều này, như trong Kinh Thắng Man, do sự giáo hóa dẫn đạo bằng lời nói và việc làm, đầu tiên là hóa đạo người chồng là vua Hữu Xứng; tiến thêm một bước là "dùng pháp Đại thừa hóa đạo những người nữ trong kinh thành từ bảy tuổi trở lên, vua Hữu xứng cũng dùng pháp Đại thừa hóa đạo những người nam từ bảy tuổi trở lên. Nhân dân toàn quốc đều hướng về Đại thừa." Liên quan đến vấn đề tuyên dương Phật pháp, phái nữ đối với gia đình, xã hội có sức mạnh ảnh hưởng lớn lao như vậy, quả thật là rất đáng kính nể! (3) Thường nghe có người nói: "Học Phật cũng tốt, nhưng người đó còn trẻ mà!" Hoặc nói: "Tôi đã hơn năm mươi tuổi, cũng cần phải quy y Phật giáo." Trong cái nhìn của những người này, Phật giáo là một tôn giáo của người già, là một loại tiêu khiển cho những người già về hưu. Những loại quan niệm như vậy chướng ngại cho sự phát triển của Phật giáo.

Đương nhiên, người già cũng cần đến Phật giáo, thế nhưng, nếu như tín đồ của Phật giáo, tuyệt đại đa số là người già, thì bất luận ý nghĩa chân thực của Phật giáo như thế nào, Phật giáo cũng không thể không hiện tướng già nua, ích kỷ, hiển hiện xu thế gấp rút lo cho chính mình (cầu mau chết, mau vãng sinh Tịnh độ). Như vậy làm sao có thể đại biểu cho

Phật giáo! Từ phương diện lịch sử mà nhìn, đức Thích Ca thành Phật lúc ngài chỉ mới ba mươi lăm tuổi, số thanh niên trong giáo đoàn, như ngài A Nan, Di Lặc, v.v…, cũng không phải ít.

Chư Phật Bồ tát trong Phật giáo Đại thừa đều là những người trẻ tuổi, tướng hảo trang nghiêm. Như ngài Văn Thù Sư Lợi, tượng trưng cho lòng tin và trí tuệ, vĩnh viễn là một đồng tử, cưỡi sư tử, tay cầm bảo kiếm, tượng trưng cho tính cách hùng dũng cương nghị. Nhân vật điển hình cho sự truy cầu Phật pháp Đại thừa trong Kinh Hoa Nghiêm là Thiện Tài Đồng Tử, trong Kinh Bát Nhã có Thường Đề Bồ Tát, đều là những người thanh niên. Kinh Phật Tạng nói: "Các lão thượng tòa đấu tranh phân tán thành năm bộ, chỉ riêng các tỳ kheo thanh niên phần lớn là hạng lợi căn, chủ trì Phật pháp."

Nói cho đúng, Phật pháp Đại thừa được phát triển từ trong nhóm thanh niên. Chỉ có thanh niên đồng chân, với tinh thần thuần khiết, chân thành, hòa lạc, hoạt bát, không

D1. Xuất gia và tại gia.

(Xuất gia và tại gia bình đẳng. Không xem xuất gia là trọng.)

Phật pháp có hai loại là xuất gia và tại gia. Có người cho rằng Phật pháp là [riêng cho] người xuất gia, hoặc giả, cho rằng người xuất gia đặc biệt quan trọng. Thật ra từ ý nghĩa bình đẳng của Đại thừa mà nói, học Phật thành Phật cũng như hoằng dương Phật pháp, tại gia và xuất gia là bình đẳng bình đẳng. chán nản, mới có thể dùng sự lợi người làm tiền đề, phù hợp với tinh thần Đại thừa, mới cảm thấy quyết tâm truy cầu Phật quả viên mãn cứu cánh, mới có thể nhẫn được việc khó nhẫn, làm được việc khó làm, mới có thể gánh vác nổi trọng trách hoằng pháp lợi sinh.

Như vị phu nhân Thắng Man trẻ tuổi này, có thể ở trước đức Phật thọ mười Đại thọ, lập ba Đại nguyện, quy kết vào một Đại nguyện Nhiếp Thọ Chánh Pháp. Từ phương diện giải ngộ mà nói, y vào trí tuệ thâm sâu của phu nhân, tuyên thuyết thắng nghĩa Đại thừa cứu cánh, tất cả chúng sinh có Như Lai Tạng (Phật Tính). Từ phương diện nhiếp hóa chúng sinh mà nói, có thể hóa đạo nhân dân toàn quốc quy hướng Phật giáo. Mô hình Phật giáo Thanh niên như vậy mới là đại biểu chân chánh cho Phật giáo!

Như phu nhân Thắng Man trong kinh này là một vị cư sĩ tại gia mà có thể thuyết giảng một pháp môn vô cùng thâm sâu viên mãn.

Nếu hỏi Đại thừa, Tiểu thừa có gì khác biệt, có thể trả lời là Tiểu thừa xem trọng người xuất gia, còn Đại thừa phần lớn là hiện thân cư sĩ tại gia5 . thừa, hoặc nhận thọ sự chê bai quở trách của Bồ tát, chung cuộc, chúng Thanh văn hồi nhập con đường Bồ tát Đại thừa. (2) Chủ lưu là đi thẳng vào Đại thừa: có những kinh điển Đại thừa không có chúng xuất gia Thanh văn tham dự.

Tại sao gọi là bàng lưu và chủ lưu? Bởi vì Đại thừa lấy lý tưởng sùng cao của sự tu tập Bồ tát hạnh thành tựu Phật đạo làm mục đích, cho nên trong sự khai triển Phật pháp Đại thừa, sự đi thẳng (trực nhập) vào Đại thừa chiếm lấy địa vị chủ lưu.

Nói cách khác, lúc Đại thừa mới hưng khởi, không tách rời khỏi tăng đoàn Thanh văn. Sự hoằng truyền tư tưởng Đại thừa, đối với tăng đoàn Thanh văn của Phật giáo truyền thống tỏ ra thái độ thích ứng không đồng, hoặc dung nhiếp, hoặc phê bình. Đợi đến khi pháp Đại thừa phát triển lớn mạnh thì chỉ nói thẳng vào Phật quả và Bồ tát hạnh. Các nhân vật Đại thừa như Duy Ma Cật, Thiện Tài, Thường Đề, Văn Thù (hiện tướng tại gia) biểu trưng cho hình tướng nhân gian Bồ tát (hoặc là trời). [Còn như vị cư sĩ Ôn cho rằng chủ lưu là người tại gia, là căn nguyên chủ yếu của Phật pháp Đại thừa, thì đây là sự sai lầm từ căn bổn.]

(c) Thắng Man Kinh Giảng Ký được giảng năm 1951.

Kinh Thắng Man dùng thân phận tại gia trực nhập Bồ tát đạo. Tôi nói: "Tiểu thừa xem trọng xuất gia, Đại thừa phần lớn (đa số) hiện thân cư sĩ." Tôi nói "đa", "thiểu", nhưng bản văn của ông họ Ôn nói: "Pháp sư Ấn Thuận hầu như cho rằng Phật giáo Đại thừa chân chánh = = Phật giáo tại gia", giữa

"Đại thừa" và "tại gia" có dấu bằng! (d) "Từ y vào căn cơ thiết lập giáo pháp mà thuyết minh Phật giáo nhân gian", ông họ Ôn dẫn lời của tôi nói:

"Pháp Đại thừa không phải từ cơ sở của các tỳ kheo xuất gia mà phát dương… Sự hưng thạnh của Đại thừa có sự quan hệ mật thiết với đệ tử tại gia của Phật." (trong kinh nói như vậy) biểu thị Phật pháp Đại thừa dùng đệ tử tại gia của Phật làm trọng tâm mà hoằng thông. … Phật pháp truyền bá phổ biến trên nhân gian, nhân gian tiếp thọ sự huân đào (trui luyện) của Phật pháp, tức là tự nhiên có đệ tử tại gia của Phật làm trọng tâm trong Phật pháp, xem trọng chánh hạnh Đại thừa, tán dương ngưỡng mộ xuất thế nhưng lại tích cực nhập thế độ sinh được phát dương rộng lớn… Bồ tát pháp thích ứng đệ tử tại gia tại Ấn Độ, dùng chánh hạnh nhân thừa làm cơ sở mà hưng khởi rộng lớn."

Tôi xưa nay không phản đối Phật giáo Tại gia, mà còn hy vọng có Phật giáo Tại gia đúng như pháp. Tôi đã từng viết một bài Phương Châm Kiến Lập Phật Giáo Tại Gia, nhưng đối với những người có ý muốn tranh thủ "tại gia có tính chất chủ thể", thì rất khó thông hiểu được tư tưởng của tôi.

Đoạn văn vừa được dẫn phía trên xuất phát từ đoạn văn thứ hai "Phân tích sự ứng cơ của các thừa." (1) Trước tiên nói "nhân thừa và thiên thừa (đặt cơ sở trên nhân thừa)": Đức hạnh chủ yếu (tu hành hạng mục) của nhân thiên thừa là: giới, thí, từ bi (định). (2) Kế đến nói: "Hàng người trời trong Thanh văn thừa." Pháp của Thanh văn thừa là giới, định, tuệ. (3) Kế đến nói: "Hàng trời, người, Thanh văn trong Bồ tát thừa", nội dung là phương tiện bố thí, trì giới, thiền định, trí tuệ, nhẫn nhục, tinh tiến, từ bi. Y vào ý nghĩa (tu hành hạng mục) cho nên nói "Pháp Đại thừa không từ cơ sở của xuất gia tỳ kheo mà phát dương", "pháp Bồ tát thích ứng với đệ tử tại gia Ấn Độ", dùng chánh hạnh nhân thừa làm cơ sở mà hưng khởi rộng lớn." "Bồ tát pháp dùng chánh hạnh nhân thừa làm cơ sở, trong sự thống nhất của xuất thế và nhập thế, từ thế gian mà đạt đến sự xuất thế cứu cánh." Tôi nhấn mạnh đến nội dung tu hành mà nói như vậy, học Bồ tát cũng không phải là điều dễ dàng!

(3) Ngài Ấn Thuận trong Vĩnh Quang Tập (Tư khảo về Pháp sư Ấn Thuận đối với khởi nguyên của Đại thừa), tr. 218-219, nói:

Ông họ Ôn dẫn dụng lời tôi nói trong "Từ sự y căn cơ thiếp lập giáo pháp…" như sau: "Phật pháp Đại thừa không từ cơ sở tỳ kheo xuất gia mà phát dương", "sự hưng thạnh của Đại thừa có quan hệ mật thiết với đệ tử tại gia của Phật." Ông ấy cho rằng: "Điều này và kết luận của ông Bình Xuyên Chương chắc chắn là không có sự khác biệt lớn lao, nhưng thật kỳ quái là pháp sư Ấn Thuận không có lời văn rõ ràng phủ định kết luận của chính mình." Khởi nguyên từ Phật giáo bộ phái. Xin hỏi ngược lại: "Nguồn gốc ý thức đã từng ảnh hưởng đến sự tưởng tượng của ông [Bình Xuyên Chương] về việc giải thích lịch sử là gì?" Ông họ Ôn đã không tránh khỏi sự nhầm lẫn!

Vào năm 1941, tôi đã viết Phật Tại Nhân Gian, đã xác định lập trường "trở lại nhân gian" và phản đối "thiên hóa"!

Về vấn đề "Khởi nguyên của tư tưởng Đại thừa", năm 1942, tôi viết quyển Ấn Độ Chi Phật Giáo, và năm 1980, tôi viết quyển Sơ Kỳ Đại Thừa Phật Giáo Chi Khởi Nguyên Dữ Khai Triển, [ý tưởng] đều không có sự sai biệt lớn lao, như đoạn văn trên đã nói. Khởi nguyên, tức là xuất phát từ Đại Chúng Bộ -- phái của các thanh niên trẻ trung, và là bộ phận của Phân Biệt Thuyết Hệ. Thế nhưng, từ Bộ phái tiến đến Đại thừa, đầu tiên chỉ là một thiểu số, nhận chịu sự hạn chế và bài xích của Phật giáo truyền thống. Tôi nói: "Đại thừa …

phát dương", "sự hưng thạnh của Đại thừa có quan hệ mật thiết với đệ tử tại gia của Phật." Khởi nguyên và "phát Như cư sĩ Duy Ma Cật, các người học Phật Trung Quốc đều biết đến ngài đã dùng những phương tiện nào để độ chúng sinh. Hiện nay khảo cứu kinh điển Đại thừa, tám chín phần đều là Bồ tát tại gia đóng vai trò chủ chốt, người giảng pháp cũng phần lớn là Bồ tát tại gia, mà hơn nữa phần lớn cũng là giảng pháp cho hàng ngũ tại gia.

Xưa nay các người học Phật phần lớn đều cho rằng xuất gia thù thắng hơn tại gia, thế nhưng từ Đại thừa chân chánh mà nói thì những người tại gia vượt hơn xuất gia rất nhiều. Có một lần ngài Văn Thù và ngài (Đại) Ca Diếp cùng đi với nhau. Ngài Văn Thù nhường cho ngài Ca Diếp đi trước: "Ngài là dương", "hưng thạnh" có ý nghĩa khác nhau, nhưng ông họ Ôn lại đem chữ "khởi nguyên" và "phát dương", "hưng thạnh" tô lên dấu "=". Quan niệm "tập đoàn chùa tháp không tăng không tục" (của ông Bình Xuyên Chương) không giống như ý nghĩa "chúng tại gia" mà tôi đã nói đến. Thế nhưng, ông họ Ôn lại cho rằng "không có sự khác biệt lớn lao." Đây mới là kỳ quái là tôi "không phủ nhận kết luận của chính mình." Lại còn tiếp tục hỏi tôi "ý thức lai nguyên là cái gì?"

Đây quả là sự tác quái của những người chủ trương "tại gia làm chủ thể."

Tôi tán đồng việc hoằng dương Bồ tát đạo, không phản đối Phật giáo tại gia, nhưng những gì tôi mong muốn thấy được, quyết không phải là "chỉ cầu vãng sinh", "chỉ lo ngồi thiền", mà cũng không phải là nhóm pha trộn ngoại đạo, như Dao Trì Môn, Nhất Quán Đạo, v.v…, hoặc là nhóm Phật (?) giáo tại gia chú trọng đến khí công (Pháp Luân Công?).

người thọ giới cụ túc đã chứng quả A la hán." Ngài Ca Diếp lại nhường cho ngài Văn Thù đi trước: "Ngài đã phát Bồ đề tâm lãnh đạo chúng sinh." Rốt cuộc là ngài Văn Thù đi trước. Những người tu học Đại thừa, tuy là thân phận tại gia cũng đáng được tôn kính.

Từ sử thực của Phật giáo mà nhìn: (1) Đời Đông Tấn, ngài Pháp Hiển đến Ấn Độ, thấy Phật giáo ở thành Hoa Thị là do một vị cư sĩ tại gia tên La Ốc Tư Bà Mê chủ trì. (2) Đời Đường, ngài Huyền Tráng đến Ấn Độ, đầu tiên tại Bắc Ấn Độ, theo một vị Bà la môn tên Trường Thọ học tập Trung Luận, kế đến Trung Ấn Độ, theo luận sư tại gia tên Thắng Quân học tập Du Già Sư Địa Luận. Gần đây ở Trung Quốc, những cư sĩ tại gia như Dương Nhân Sơn, v.v…, đã cống hiến và ảnh hưởng đến Phật giáo rất lớn.

Tiểu thừa cho rằng người xuất gia chứng quả A la hán, người tại gia không thể chứng quả vị này.

Từ cái nhìn của Phật pháp Đại thừa, tất cả đều bình đẳng. Đức Phật Thích Ca ở Ấn Độ thị hiện tướng xuất gia (tỳ kheo cao một trượng sáu) là vì để thích ứng với thời đại văn minh của Ấn Độ mà quyền xảo thị hiện, không phải là tướng chân thật của Phật.

Như tướng chân thật của Phật – Tỳ Lô Giá Na Phật – không phải hiện tướng xuất gia mà là hiện tướng tại gia. 32 Không cho xuất gia là quan trọng, mà cho rằng xuất gia và tại gia bình đẳng, đây là một đặc trưng Bình đẳng của Đại thừa.

D2. Nam tính và nữ tính.

(Nam tính và nữ tính bình đẳng, không xem nam tính là quan trọng. Nếu có thể y vào Phật pháp mà thực hành, làm những gì mà Phật pháp cần phải làm, bất luận là nam hay nữ, đều là Đại Trượng

Phu.)

Hiện nay, mọi người đều nói đến "nam nữ bình đẳng", mà không biết rằng Phật pháp xưa nay vốn chủ trương nam nữ bình đẳng. Theo Phật giáo Tiểu thừa, tỳ kheo chứng quả A la hán, tỳ kheo ni cũng chứng quả A la hán. Theo Đại thừa mà nói, tu công đức, trí tuệ, đoạn phiền não, tự lợi lợi tha, nam nữ giống nhau. Như hội Thắng Man Phu Nhân, hội Diệu Huệ Đồng Nữ, hội Hằng Hà Thượng Ưu Bà Di, v.v…, trong Kinh Đại Bảo Tích; phẩm Bảo Nữ trong Kinh Đại Tập; hoặc như trong Kinh Hoa Nghiêm, trong các vị thiện tri thức mà Thiện Tài Đồng Tử đến cầu học, có Hưu Xả Ưu Bà Di, Từ Hạnh Đồng Nữ, Sư Tử Tần Thân Tỳ Kheo Ni, v.v…; lại như vị Long Nữ trong Kinh Pháp Hoa, vị Thiên Nữ trong Kinh Duy

Ma Cật, v.v…

Nữ tính trong Phật pháp Đại thừa, xưa nay vốn bình đẳng với nam giới. Thế nhưng trong quá khứ Phật giáo nhận chịu sự ảnh hưởng "trọng nam khinh nữ" của thế gian, thành thử phái nữ không tránh khỏi sự đối đãi bất công. Từ phương diện bình đẳng của Phật pháp Đại thừa, nam nữ bình đẳng và hơn nữa phải cùng gánh vác trọng trách cho Phật pháp!

Sau khi Tỳ kheo ni Ma Ha Ba Xà Ba Đề viên tịch, đức Phật đem xá lợi của bà, đối trước mọi người nói: "Nếu nói đến đại trượng phu, bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề là một đại trượng phu, bởi vì những gì mà một đại trượng phu làm được, bà cũng đã làm được!" Điều này cho thấy đại trượng phu không phải chuyên ở nơi hình tướng, mà là phải có thể y vào Phật pháp mà thực hành, làm tất cả những gì Phật pháp cần phải làm, bất luận nam hay nữ, đều là đại trượng phu. Trong kinh thỉnh thoảng nói đến trường hợp người nữ nghe đức Phật thuyết pháp, tức có thể chuyển thân nữ thành thân nam, như trong Kinh Pháp Hoa, Long Nữ chuyển thành thân trượng phu thành Phật, đây chẳng phải là hiển thị một ý nghĩa thâm sâu hay sao? Kinh này, do phu nhân Thắng Man giảng thuyết Nhất thừa Phật giáo cực kỳ thâm sâu viên mãn, đã khai hiển ý nghĩa chân thực của sự bình đẳng nam nữ.

D3. Người già và người trẻ.

(Người già và người trẻ bình đẳng – không cho lão niên thượng tòa là quan trọng)

(1) Trên phương diện hình thức, tăng đoàn Thanh văn truyền thống tôn trọng thượng tòa lớn tuổi, nhân đây Phật giáo dưỡng thành quan niệm xem trọng người già, nói gì là: "Hòa thượng lão, tức là báu."

(2) Thật ra, Phật giáo kính trọng thượng tòa là "thắng nghĩa thượng tòa", tức là những người đã chứng quả giải thoát, cho nên dù là tỳ kheo trẻ tuổi, hoặc sa di, nếu như đã giải thoát sinh tử, đều là thượng tòa. Kế đến là "trí tuệ thượng tòa", tức là các bậc pháp sư đại đức thọ trì Tam tạng. Lại có "phước đức thượng tòa" là những người phước duyên thù thắng, được mọi người tín ngưỡng, có thể nhờ vào họ mà được tài lực, xây chùa, đúc tượng, vì Phật pháp mà phục vụ. Trong ba loại này, thắng nghĩa thượng tòa chuyên tinh thiền tư, trí tuệ thượng tòa thọ trì Tam tạng, còn phước đức thượng tòa là những người kiệt xuất cần lao tăng sự6.

Ngoài ra còn có "sinh niên thượng tòa", tức là chỉ cho các tỳ kheo lớn tuổi đã xuất gia lâu năm. Đây chỉ là do hiện tướng già nua lụm cụm mà được mọi người thương xót kính trọng.

Thật ra, già nua có lợi ích gì? Lúc Phật Thích Ca thành đạo, ngài chỉ mới ba mươi lăm tuổi, mà những ngoại đạo già bảy, tám mươi tuổi vẫn còn phải quy y Phật! Trong kinh điển Đại thừa tràn đầy những tín đồ trẻ tuổi, rất nhiều đồng nam, đồng nữ đều phát tâm Đại thừa. Ngài Thiện Tài Đồng Tử trong Kinh Hoa Nghiêm, Thường Đề Bồ Tát trong Kinh Bát Nhã đều là gương mẫu tốt cho sự tu học Phật pháp Đại thừa. Lúc ngài Cưu Ma La Thập thọ học Trung Quán, chẳng qua chỉ khoảng mười tuổi.

Kinh Phật Tạng nói: "Các thượng tòa lớn tuổi đấu

Phật: hoằng dương Phật pháp, lợi ích chúng sinh đều không ra ngoài ba sự việc này.

Từ phương diện cá nhân mà nói, chuyên tâm tu thành (chuyên chỉ về định, tuệ mà nói), là một sự kiện quan trọng nhất. Từ phương diện Phật pháp và chúng sinh mà nói, học vấn và hưng phước chính là tư lương cho sự tu tập trí tuệ và phước đức, là đại nhân duyên không thể thiếu trong việc tu hành thành Phật.

Người xuất gia nếu có thể tận lực trên ba phương diện này, giả sử như không thể làm Phật hài lòng, thì ít nhất cũng không thiếu nợ của đàn na tín thí.

tranh phân làm ngũ bộ, chỉ có những tỳ kheo trẻ tuổi là hàng lợi căn, trụ trì Phật pháp." "Sa di tuy nhỏ, cũng không nên xem thường." Trong kinh điển Tiểu thừa vốn đã có tư tưởng này, đến thời kỳ Phật pháp Đại thừa mới khai triển toàn bộ.

Phu nhân Thắng Man là ái nữ của vua Ba Tư Nặc và phu nhân Mạt Lợi, tuổi còn rất trẻ, hoằng thông Phật giáo Đại thừa, dẫn đạo đồng nam đồng nữ từ bảy tuổi trở lên đều tin tưởng tu học Phật pháp. Từ sự việc một phu nhân trẻ tuổi hoằng dương Phật pháp, từ sự tu học Phật pháp của tất cả thanh niên mà nhìn, hiển thị sự bình đẳng giữa thanh niên và lão niên trong Phật pháp Đại thừa, quyết không xem thường mà loại trừ thành phần thanh thiếu niên.