Chuyện Tình Của Liên Hoa Hòa Thượng

I. Nhị chủng cúng dường (hai loại cúng dường)

* Căn cứ theo Thập Trụ Tỳ Bà Sa quyển 1:

1) Pháp cúng dường, khéo nghe chánh pháp Đại Thừa, hoặc nhiều hoặc ít.

2) Tài cúng dường, bốn thứ cúng dường như cơm ăn, áo mặc v.v...

* Căn cứ theo Đại Nhật kinh cúng dường pháp sớ nói:

1) Lý cúng dường; nghĩa là lấy sự chứng vào lý chân thật làm vật cúng dường.

2) Sự cúng dường, tức là cúng dường hương hoa.

II. Tam chủng cúng dường (ba loại cúng dường)

* Theo Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm sớ:

1) Tài cúng dường, cúng dường của báu, hương hoa của thế gian.

2) Pháp cúng dường, phát tâm Bồ Đề làm lợi mình, lợi người.

3) Quán hạnh cúng dường, tu các pháp quán chu biến hàm dung. Sự sự vô ngại của Kinh Hoa Nghiêm

* Theo Thập Địa Kinh luận quyển 3:

1) Lợi dưỡng cúng dường, chỉ cho quần áo, đồ nằm v.v...

2) Cung kính cúng dường, chỉ cho hương hoa, cờ lọng.

3) Hạnh cúng dường; cúng dường tín hạnh, giới hạnh.

III. Tam nghiệp cúng dường

* Theo Pháp Hoa văn cú quyển 3 đoạn 1, ba nghiệp cúng dường là thân, khẩu, ý.

1) Thân nghiệp cúng dường, thân rất mực thành kính lễ bái chư Phật và Bồ Tát.

2) Khẩu nghiệp cúng dường, miệng nói lời khen ngợi công đức của chư Phật và Bồ Tát

3) Ý nghiệp cúng dường, tâm ý ngay thẳng, quán tưởng tướng tốt trang nghiêm của chư Phật và Bồ Tát.

IV. Tứ chủng cúng dường (bốn loại cúng dường)

* Cứ theo Đại Nhật kinh nghĩa thích quyển 11 thì có 4 loại cúng dường là: hương hoa, chắp tay, từ bi và vận tâm

* Cứ theo lý thú thích quyển hạ nói có 4 loại cúng dường của Du Già Giáo là: Tâm bồ đề cúng dường, tư lương cúng dường, pháp cúng dường và Yết Ma cúng dường.

V. Tứ sự cúng dường (bốn loại cúng dường)

* Theo kinh Tăng Nhất A Hàm quyển 13 nói có 4 loại cúng dường là: áo quần, ăn uống, giường mền và thuốc thang.

* Cứ theo kinh Vô Lượng Thọ quyển hạ nói, thì có 4 thứ cúng dường là: treo phan cờ, thắp đèn nến, rải hoa và thắp hương.

* Cứ theo Thiện Kiến luật Tỳ Bà sa quyển 13 nói, thì có 4 thứ cúng dường là: thức ăn, quần áo, thuốc thang và phòng xá.

VI. Ngũ chủng cung dưỡng (năm loại cúng dường)

* Cứ theo kinh Tô Tất Địa Yết La quyển hạ nói, thì có 5 loại cúng dường là: hương hoa (giữ giới), hoa cài tóc (bố thí), hương thắp (tinh tiến), ăn uống (thiền định), đèn nến (trí tuệ); thêm át già (nước trong) tức là nhẫn nhục nữa mà thành ra 6 loại cúng dường.

VII. Thập chủng cung dưỡng (mười loại cúng dường)

* Theo kinh Pháp Hoa phẩm Pháp Sư nói, thì có 10 loại cúng dường là: hoa, hương, anh lạc, hương bột, hương thoa, hương đốt, phan lọng, cờ phướn, quần áo và âm nhạc.

* Theo Đại Tạng pháp số thì đem cờ phướn gọp chung vào phan lọng, rồi thêm chắp tay nữa thành là 10 cúng dường.

* Kinh Bồ Tát Địa Trì quyển 7 liệt kê 10 thứ là: thân cúng dường, cúng dường chi đề, cúng dường hiện tiền, cúng dường không hiện tiền, mình cúng dường, người cúng dường, cúng dường tài vật, cúng dường thù thắng, cúng dường không nhiễm ô, cúng dường chí xứ đạo v.v...

Ngoài ra, vật cúng trước bàn Phật, gọi là Phật cúng, vật cúng trước Thần gọi là Thần cúng. Cúng dường Phạm Thiên, Đế Thích Thiên, Công đức hoan hỷ thiên v.v... thì gọi là Cúng thiên hoặc Thiên cúng. Cúng vong linh người chết, gọi là Truy Thiện cúng dường. Chuyên cúng quỉ đói, gọi là Ngạ Quỉ cúng dường. Làm lễ khánh thành khai quang tượng Phật, gọi là Khai Nhãn cúng dường. Cúng dường kinh, gọi là Khai Đề cúng dường, cũng gọi là Kinh cúng dường. Nhất Thiết kinh cúng dường, biên chép cúng dường, như viết chép Kinh Duy Ma để cúng dường gọi là Duy Ma kinh cúng dường. Đúc chuông xong, làm lễ khánh thành để đánh chuông, gọi là Chung cúng dường.

Còn nói về Tam Bảo thì cúng dường Phật, gọi là Phật cúng dường, cúng dường Pháp, gọi là Pháp cúng dường, Hạnh cúng dường; cúng dường Tăng, gọi là Tăng cúng dường, Tăng cúng. Trong đó, thỉnh 100 vị Tăng thiết trai cúng dường, gọi là Bách Tăng cúng dường; thỉnh 1. vị Tăng thiết trai cúng dường, gọi là Thiên Tăng cúng dường; hoặc gọi là Thiên Tăng trai, Thiên Tăng cúng, Thiên Tăng hội. Truyền thuyết nói; công đức của loại cúng dường nầy là vô lượng.

Còn người thí chủ cúng dường, gọi là cúng dường chủ. Cúng dường chúng Tăng, cũng gọi là cúng chúng, cúng chiêm. Bài văn đọc tụng nói lên ý nghĩa cúng dường, gọi là cúng dường văn. Tạo tượng Phật cúng dường để cầu phước, gọi là cúng dường Phật. Thắp đèn sáng cúng dường tượng Phật và tháp, thì gọi là cúng đăng.

Tại Nhật Bản sau khi viết chép kinh điển, đem cúng dường, truyền giảng, gọi là cùng giảng... (Phật Quang Đại Từ Điển – Hòa Thượng Thích Quảng Độ dịch từ trang 1115 đến trang 1117).

Như vậy tùy theo nơi chốn nói kinh nầy; tất cả trời, người, A Tu La v.v... đều nên cúng dường và xem như là sự cúng dường tháp miếu của Phật. Đó là chưa kể đối với những người trì, tụng, đọc, giảng nói kinh nầy thì cũng nên cúng dường như những việc vừa nêu trên. Vì người trì kinh Kim Cang nầy là khó có và thành tựu pháp tối thượng đệ nhất. Hãy xem và tôn trọng nơi nào có kinh nầy như có Phật nơi đó và kể cả các vị Đệ Tử của Phật cũng vậy.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni huyền ký rằng: Trong tương lai vào đời mạt pháp, chùa chiền, tượng Phật v.v... không còn nữa; nhưng giáo pháp của Đức Phật luôn mãi thường hằng. Vậy người trì kinh chính là người gìn giữ lại chánh pháp của Đức Phật; chúng ta nên thành tâm đảnh lễ và cúng dường.

Sự cúng dường như trên đã trình bày có rất nhiều cách, mà cách cần thiết nhất. Đó là tứ sự cúng dường. Khi chúng ta thấy được người trì kinh Kim Cang nầy thì nên cúng dường cho họ: chỗ nghỉ ngơi, mền chiếu, đồ ăn và thuốc thang. Đây là những việc căn bản mà chúng ta nên gìn giữ để giáo pháp của Đức Phật mãi mãi được truyền vào trong thế gian nầy.

Đoạn thứ 13: Phần như pháp thọ trì “Lúc bấy giờ Ngài Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn! Kinh nầy gọi tên như thế nào? Chúng con phụng trì như thế nào?

Phật bảo: Nầy Tu Bồ Đề! Kinh nầy gọi là: Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật, do tên gọi nầy mà ông nên phụng trì. Vì sao như thế? Nầy Tu Bồ Đề! Phật nói Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật tức chẳng phải là Bát Nhã Ba La Mật, chính là Bát Nhã Ba La Mật. Nầy Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có chỗ nói pháp chăng?

Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Như Lai không chỗ nói pháp. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao 3. Đại Thiên thế giới có bao nhiêu vi trần. Điều ấy có nhiều chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Thật nhiều! Bạch Đức Thế Tôn. Tu Bồ Đề! Những vi trần ấy Như Lai nói chẳng phải vi trần; đó là vi trần. Như Lai nói thế giới chẳng phải thế giới; đó là thế giới.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Có thể dùng 32 tướng để thấy Như Lai chăng?

Chẳng thể! Bạch Đức Thế Tôn. Chẳng thể dùng 32 tướng để được thấy Như Lai. Vì sao vậy? Như Lai nói 32 tướng ấy tức chẳng phải tướng. Đó gọi là 32 tướng.

Tu Bồ Đề! Nếu có người con trai tốt; người con gái lành nào đem thân mệnh mình để bố thí như cát sông Hằng. Hoặc lại nếu có người đối với kinh nầy cho đến thọ trì 4 câu kệ v.v... và vì người khác diễn nói thì phước nầy lại hơn kia”.

Đến đoạn nầy Ngài Tu Bồ Đề mới hỏi Đức Phật về tên của Kinh và phải phụng trì chánh pháp của Như Lai như thế nào? Đức Phật trả lời là Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật; ông nên phụng trì. Trong các thứ kim loại có vàng, bạc là quý nhất; nhưng quý và cứng hơn cả vẫn là kim cương. Kim cương không những không bị băng hoại rỉ nứt bởi các thứ kim loại khác xúc tác, mà ngược lại kim cương còn chinh phục cũng như chi phối những loại kim loại khác nữa. Ví dụ như lấy một mảnh kim cương có thể rạch đứt một tấm kiếng; nhưng ngược lại lấy kiếng đem rạch kim cương không thể đứt. Bát Nhã có nghĩa là trí tuệ. Chỉ có những người tu hành dụng công một cách rốt ráo mới có thể đạt đến được phần nầy. Còn Ba La Mật có nghĩa là rốt ráo hay qua bên kia bờ. Bên nầy bờ là bờ của sanh tử. Còn bên kia bờ là bờ của sự giải thoát, giác ngộ. Mục đích của kinh nầy là như vậy.

Phật nói Bát Nhã Ba La Mật tức chẳng phải Bát Nhã Ba La Mật, thì mới đích danh là Bát Nhã Ba La Mật. Đây là một tư tưởng Không của phái Trung Quán, hay tư tưởng Không của Bát Nhã. Không nầy không phải là không gì cả, mà trong không ấy có Chơn Như Diệu Hữu.

Đức Phật đã nói pháp qua 12 bộ kinh và hơn 300 hội lớn nhỏ khác nhau cho loài người, chư Thiên cũng như các vị Bồ Tát ở cõi nầy và cõi khác nghe; nhưng thật ra Đức Phật đã chẳng nói lời nào. Vì lẽ những Pháp mà Đức Phật thuyết không phải do Ngài khai sáng ra, mà chỉ do Ngài thị hiện chỉ bày chỗ chơn thật cho chúng sanh mà thôi. Vì quá khứ chư Phật cũng đã nói như vậy. Hiện tại cùng vị lai các vị Phật khác ra đời cũng không nói ra khỏi chơn lý giải thoát và tư tưởng không ấy.

Một Đại Thiên thế giới có 1. Trung Thiên thế giới. Một Trung Thiên thế giới gồm 1. Tiểu Thiên thế giới. Một Tiểu Thiên thế giới gồm 1. Tiểu Thế Giới. Một Tiểu Thế Giới gồm một mặt trời; một mặt trăng và 5 châu 4 biển. Đây là cái nhìn về vũ trụ của Đức Phật bằng con mắt tuệ giác siêu việt của mình. Mãi cho đến thế kỷ thứ 16 trở đi và nay là thế kỷ thứ 21, các nhà Bác Học, các nhà Thiên Văn Học đi tìm điểm cuối cùng của vũ trụ vẫn chưa thấy. Cho nên nhà Bác Học Albert Einstein cha đẻ của thuyết tương đối nói rằng:

“Phật Giáo không cần đi tìm tính cách khoa học của mình trong những lời dạy của Đức Phật nữa. Vì những lời dạy của Đức Phật đã vượt hẳn hơn tất cả những giá trị tìm kiếm của khoa học rồi”.

Ở vào thời điểm thế kỷ thứ 20. Nhân loại có mặt trên quả địa cầu nầy hơn 6 tỷ người. Trong hơn 6 tỷ người ấy thế giới đã chọn một nhà Bác Học đại diện cho khoa học. Đó chính là nhà Bác Học Albert Einstein, người Đức, gốc Do Thái, đã mạnh dạn tuyên bố như vậy, thì chúng ta là những người Phật Tử không còn nghi vấn gì về tính cách khoa học của Phật Giáo mà Đức Phật đã dạy trong các kinh điển xưa nay vậy.

Nếu mà tính vi trần của 3. Đại Thiên thế giới thì quá sức tưởng tượng. Vi là thật nhỏ; trần có nghĩa là bụi. Cũng có thể gọi theo khoa học ngày nay là những vi phân tử. Tất cả từ đất, nước, gió, lửa, không khí v.v... đều do các vi phân tử nầy tạo thành. Nếu đặt để, chia chẻ ra thì không có đồ gì có thể đem đong được và cũng chẳng có vật gì có thể đo lường được. Những vi trần nhiều như thế mà Đức Phật nói là chẳng có vi trần nào cả và Đức Như Lai nói về các thế giới; nhưng thật ra chẳng có thế giới nào cả, thì đó mới chính là thế giới.

Đức Phật hỏi tiếp Ngài Tu Bồ Đề rằng: Có thể dùng 32 tướng để thấy Đức Như Lai chăng? Ngài Tu Bồ Đề trả lời rằng: Không thể dùng 32 tướng để thấy Đức Như Lai.

Đức Phật có 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp. Sở dĩ Ngài có được như vậy, vì Ngài giữ giới thanh tịnh; nên các tướng tốt mới hiển bày nơi thân thể. Còn chúng ta đa phần là phá giới. Cho nên thân thể xấu, lùn; không có một tướng hảo nào cả. Vậy 32 tướng tốt ấy là gì?

Tiếng Phạn gọi là Dvattimsa maha –

Parisalakkhanani cũng gọi là tam thập nhị đại nhân tướng, tam thập nhị đại trượng phu tướng, tam thập nhị đại sĩ tướng, Đại Nhân tam thập nhị tướng. Gọi tắt là: Đại nhân tướng, Tứ bát tướng, Đại sĩ tướng, Đại trượng phu tướng.

Chỉ cho 32 dung mạo thù thắng và hình tướng vi diệu của Chuyển Luân Thánh Vương và thân Ứng hóa của Phật.

Về thứ tự tên gọi 32 tướng thì có các thuyết khác nhau, ở đây ghi theo thứ tự trong luận Đại Trí Độ quyển 4 như sau:

1. Túc hạ an bình lập tướng (Phạn: Supratisthita – Pada) cũng gọi là túc hạ bình mãn tướng, lưỡng túc chưởng hạ giai tất bình mãn tướng. Tướng lòng bàn chân bằng phẳng mềm mại, đặt sát mặt đất khít khao, là tướng vi diệu cảm được nhờ Phật tu 6 Ba La Mật khi hành đạo Bồ Tát ở Nhân Vị; tướng nầy biểu thị đức dắt dẫn, làm lợi ích.

2. Túc hạ nhi luân tướng, cũng gọi là Thiên phúc nhân tướng. Tướng bánh xe bán nghìn nam hoa bằng những vân thịt hiện ở giữa lòng bàn chân. Tướng nầy có công năng phá dẹp oán địch, ác ma, biểu trưng đức chiếu phá ngu si và vô minh. Có thuyết cho rằng “Túc” cũng chỉ cho cả chân lẫn tay, nên còn gọi là Thủ túc luân tướng (Phạn: Cakrankita – hasta – pada – tala) Thủ chưởng luân tướng.

3. Trường chỉ tướng (Phạn: Dirghanguli) cũng gọi là Chỉ tiêm trường tướng. Chỉ cho tướng các ngón tay thon dài, ngay thẳng, là tướng do cung kính lễ bái Sư Trưởng, diệt trừ tâm kiêu ngạo mà cảm được, biểu thị tướng sống lâu, khiến chúng sanh ưa thích quy y.

4. Túc cân quảng bình tướng (Phạn: Agata – pada – parsni) cũng gọi là Túc cân viên mãn tướng; Túc cân trường tướng, cước cân trường tướng. Tướng gót chân đầy đặn tròn trịa, do trì giới, nghe pháp và siêng tu hạnh nghiệp mà được. Tướng nầy biểu thị cho đức giáo hóa làm lợi ích cho tất cả chúng sanh suốt đời vị lai.

5. Thủ túc chỉ man võng tướng (Phạn: Jalavanadha – hasta –pada), cũng gọi là Chỉ gian nhạn vương tướng, Câu hữu võng man tướng, Chỉ võng man tướng. Tức giữa khoảng các ngón tay, ngón chân đều có màng nối dính với nhau, như chân ngỗng chúa, hễ xòe ngón tay, ngón chân ra thì thấy màng, không xòe thì không thấy. Tướng nầy là do tu Tứ Nhiếp Pháp, nhiếp trì chúng sanh mà cảm được, biểu thị đức lìa phiền não ác nghiệp, ẩn hiện tự tại vô ngại, đến bờ vô vi bên kia.

6. Thủ túc nhu nhuyến tướng (Phạn: Msdu – taruna – hasta – pada – tala) cũng gọi là Thủ túc như đâu la miên tướng, Thủ túc tế nhuyến tướng. Tức tướng tay chân rất mềm mại như lông tơ, là tướng có được do cúng dường bậc Sư Trưởng thức ăn uống thượng diệu, y phục, đồ dùng; hoặc đích thân hầu hạ và làm việc như lau chùi, tẩy rửa... khi cha mẹ, Sư trưởng lâm bệnh. Tướng nầy biểu thị cái đức dùng tay từ bi mềm mại của Phật nhiếp thủ chúng sanh thân cũng như sơ.

7. Túc phu cao mãn tướng (Phạn: Ucchankla – pada), cũng gọi Túc phu long khởi tướng, Túc phu đoan hậu tướng, Túc phu cao bình tướng. Tức tướng mu bàn chân nổi lên cao tròn đầy đặn, là tướng cảm được nhờ Phật khi còn ở Nhân vị đã dũng mãnh tinh tiến tu phước. Tướng nầy biểu thị cái nội đức đại bi vô thượng làm lợi ích cho chúng sanh .

8. Y nê diên thuyển tướng (Phạn: Aineya – Jangha), cũng gọi là Thuyên như lộc vương tướng, Lộc vương thuyên tướng, Lưỡng thuyên lộc vương tướng. Tức tướng xương bắp đùi tròn nhỏ như xương đùi của nai chúa, là tướng cảm được do các kiếp quá khứ chuyên tâm nghe pháp và nói pháp. Tướng nầy biểu thị cái đức tất cả tội chướng đều đã tiêu diệt.

9. Chính lập thủ ma đằng tướng (Phạn:

Sthitanavanata – pralamba – bahuta), cũng gọi là Thủy thủ quá tất tướng, Bình trụ thủ quá tất tướng. Tức khi đứng ngay ngắn, 2 tay rũ xuống, dài quá đầu gối. Tướng nầy do lìa ngã mạn, thích bố thí, không tham đắm mà cảm được, biểu thị các đức nhiếp phục tất cả ác ma, thương xót xoa đầu chúng sanh.

10. Âm tàng tướng (Phạn: Kosopagata – vasti – guhya), cũng gọi Mã âm tàng tướng, Âm mã tàng tướng, Tượng mã tàng tướng. Tức tướng nam căn ẩn kín trong mình, giống như sinh lực khí của loài ngựa (hoặc loài voi). Tướng nầy do đoạn trừ tà dâm và che chở cho chúng sanh trong lúc sợ hãi mà cảm được, biểu thị đức trường thọ và có nhiều đệ tử.

11. Thân quảng trường đẳng tướng (Phạn:

Nyagradha – Parimandala), cũng gọi là Thân trung quảng đẳng như ni câu thụ tướng, Viên thân tướng, Ni câu lô đà thân tướng. Chỉ cho thân Phật ngang dọc, phải trái, trên dưới đều có hình lượng quân bình, chung quanh tròn trịa, đầy đặn như cây Ni Câu Luật. Tướng nầy do Đức Phật thường khuyên chúng sanh tu hành Tam Muội và thực hiện Vô úy thí mà cảm được, biểu thị cái đức vô thượng tôn quí tự tại.

12. Mao thượng hướng tướng (Phạn: Urdhvam – ga – roma), cũng gọi là Mao thượng toàn tướng, Thân mao hữu toàn tướng. Tất cả lông tóc của Phật từ đầu đến chân đều xoay về bên phải và có màu xanh biếc, rất mềm mại, óng mượt. Tướng nầy là do tu hành tất cả pháp lành mà cảm được, thường khiến cho chúng sanh chiêm ngưỡng đều sinh tâm hoan hỷ, được vô lượng lợi ích.

13. Nhất nhất khổng nhất mao sinh tướng (Phạn: Ekaika – roma – prada – ksinavarta), cũng gọi là Mao khổng nhất mao tướng, Khổng sinh nhất mao tướng, Nhất nhất mao tướng, Nhất khổng nhất mao bất tương tạp loạn tướng. Tức là tướng mỗi lỗ chân lông mọc một sợi lông có màu lưu ly xanh, mỗi lỗ chân lông đều toát ra mùi thơm vi diệu. Tướng vi diệu nầy cảm được là nhờ tôn trọng, cúng dường tất cả hữu tình, giáo hóa người không biết mỏi mệt, gần gũi bậc trí, dọn dẹp sạch sẽ đường sá gai gốc; ánh sáng của tướng vi diệu nầy có năng lực tiêu trừ tội chướng của 20 kiếp.

14. Kim sắc tướng (Phạn: Suvarna – Varna), cũng gọi là Chân diệu kim sắc tướng, Kim sắc thân tướng, Thân bì kim sắc tướng. Thân Phật và tay chân đều có màu vàng ròng, như đài vàng trang nghiêm bằng các thứ báu vi diệu. Tướng nầy là do lìa các phẫn nộ, nhìn chúng sanh bằng ánh mắt từ bi mà cảm được. Đức tướng nầy có năng lực khiến chúng sanh khi chiêm ngưỡng thì chán bỏ ái lạc, diệt tội sinh thiện.

15. Đại quang tướng, cũng gọi là Thường quang nhất tầm tướng. Viên quang nhất tầm tướng, Thân quang diện các nhất trượng tướng. Ánh sáng trên thân Phật nhậm vận chiếu soi, 4 phía mỗi phía đều chiếu xa một trượng. Tướng nầy là nhờ phát tâm Đại Bồ Đề, tu vô lượng hạnh nguyện mà cảm được, có năng lực trừ hoặc phá chướng, biểu thị cái đức tất cả chí nguyện đều viên mãn.

16. Tế bạc bì tướng (Phạn: Suksma – suvarna – echavi), cũng gọi là Bì phu tế nhuẫn tướng, Thân bì tế hoạt trần cấu bất trước tướng. Tức là da mỏng mịn, bóng láng, tất cả bụi bặm không dính. Tướng nầy có được là do bố thí y phục, đồ dùng thanh tịnh và phòng xá, lầu gác ... cho chúng sanh, xa lìa kẻ ác, gần gũi bậc trí... Tướng nầy biểu thị cái đức bình đẳng thanh tịnh, dùng Đại từ bi giáo hóa làm lợi ích chúng sanh.

17. Thất xứ long mãn tướng (Phạn: Saptotsada), cũng gọi là Thất xứ mãn kiên tướng, Thất xứ long tướng. Tức thịt ở 7 chỗ: Hai tay, dưới lòng 2 bàn chân, 2 vai và ở cổ đều đầy đặn, mềm mại. Tướng nầy là do xả bỏ những thứ mình yêu quý một cách không nuối tiếc để bố thí cho chúng sanh mà cảm được, biểu thị cái đức làm cho tất cả chúng sanh đều được diệt tội sinh thiện.

18. Lưỡng dịch hạ long mãn tướng (Phạn:

Citantaramsa), cũng gọi là Dịch hạ bình mãn tướng, Kiên bác viên mãn tướng. Xương thịt dưới 2 nách của Phật đầy đặn không lõm. Diệu tướng nầy có được là do Phật đã cho thuốc thang, thức ăn uống và đích thân săn sóc bịnh cho chúng sanh.

19. Thượng thân như sư tử tướng (Phạn: Simha – purvardha – kaya), cũng gọi là Thượng thân tướng, Sư tử thân tướng, Thân như Sư tử tướng. Nghĩa là nửa thân trên của Phật rộng lớn, uy dung đi đứng ngồi nằm trang nghiêm giống như Sư Tử chúa. Do Đức Phật trong vô lượng thế giới chưa từng nói 2 lưỡi, dạy người các pháp lành, mang lại những điều nhân ái, hòa thuận, xa lìa ngã mạn... mà cảm được tướng nầy; biểu thị cái đức uy dung cao quý, từ bi quảng đại.

20. Đại trực thân tướng (Phạn: Rjugatrata), cũng gọi là Thân quảng hồng trực tướng, Quảng hồng trực tướng, Đại nhân trực tướng. Nghĩa là trong tất cả mọi người, Phật có thân cao lớn, ngay thẳng nhất. Tướng nầy do cho thuốc, chẩn bệnh, không giết hại, không trộm cắp, xa lìa kiêu mạn mà cảm được; có năng lực khiến cho chúng sanh khi chiêm ngưỡng thì dứt khổ, được chánh niệm, tu 10 điều lành.

21. Kiên viên hảo tướng (Phạn: Susamvrta – skandha), cũng gọi là Kiên viên đại tướng, Lưỡng kiên bình chỉnh tướng. Tức tướng 2 vai tròn trịa, đầy đặn, thù thắng vi diệu. Nhờ tạo tượng, xây tháp, bố thí sự không sợ hãi mà cảm được tướng nầy, biểu trưng vô lượng công đức, diệt trừ phiền não nghiệp chướng.

22. Tứ thập xỉ tướng (Phạn: Cartvarimsad – danta), cũng gọi là Khẩu tứ thập xỉ tướng, Cụ tứ thập xỉ tướng. Nghĩa là Phật có 40 chiếc răng, mỗi mỗi đều bằng nhau, đầy đặn và trắng như tuyết. Tướng nầy là do không nói 2 lưỡi, không nói ác, không có tâm nóng giận, tu tập từ bi bình đẳng mà cảm được. Từ hàm răng thường thoảng ra mùi thơm thanh tịnh, vi diệu. Diệu tướng nầy có năng lực ngăn chặn nghiệp ác khẩu của chúng sanh, diệt vô lượng tội, được vô lượng an lạc.

23. Xỉ tề tướng (Phạn: Sama – danta), cũng gọi là Xỉ mật tề bình tướng, Chư xỉ tề mật tướng. Nghĩa là những chiếc răng đều đặn, không to không nhỏ, liền khít nhau, không hở một mảy may. Do dùng pháp Thập Thiện giáo hóa làm lợi ích chúng sanh; lại thường khen ngợi công đức của người khác mà cảm được tướng răng nầy; nó biểu thị cái đức có được quyến thuộc thanh tịnh, đồng tâm hòa thuận.

24. Nha bạch tướng (Phạn: Susukla – danta), cũng gọi là Tứ nha bạch tịnh tướng, Xỉ bạch như tuyết tướng. Nghĩa là ngoài 40 chiếc răng ra, hàm trên và dưới mỗi hàm đều có 2 chiếc răng nanh màu sắc tươi trắng sáng sạch, sắc bén như mũi nhọn, cứng chắc như kim cương. Có được tướng nầy là nhờ thường tư duy về các pháp lành và tu các hạnh từ bi. Diệu tướng nầy có năng lực phá trừ tam độc mạnh mẽ bền chặt của tất cả chúng sanh.

25. Sư tử giáp tướng (Phạn: Simha – hanu), cũng gọi là Giáp sa tướng, Giáp sa như Sư tử tướng. Tức là 2 má đầy đặn như má của sư tử. Người được thấy tướng nầy thì diệt trừ tội sinh tử trong 100 kiếp và được diện kiến chư Phật.

26. Vị trung đắc thượng vị tướng (Phạn: Rasa – rasagrata), cũng gọi là Đắc thượng vị tướng. Thường đắc thượng vị tướng. Tri vị vị tướng. Nghĩa là trong miệng Đức Phật thường có mùi vị tối thượng trong các mùi vị. Tướng nầy là coi tất cả chúng sanh như con một, lại đem các pháp lành hồi hướng bồ đề mà cảm được, nó biểu thị cái đức diệu pháp của Phật có năng lực thỏa mãn chí nguyện của tất cả chúng sanh.

27. Đại thiệt tướng (Phạn: Prabbutatanu – gihva), cũng gọi là Quảng trường thiệt tướng, Thiệt quảng bác tướng, Thiệt nhuyến bạc tướng. Tức là tướng đầu lưỡi rộng, dài, mỏng và mềm mại, khi thè lưỡi ra thì thấu đến chân tóc. Tướng nầy là do phát tâm nguyện rộng lớn, đem hạnh đại bi hồi hướng pháp giới mà cảm được. Quán tưởng tướng nầy thì diệt được tội sanh tử trong trăm ức 8 vạn 4 nghìn kiếp sinh tử và được 80 ức chư Phật, Bồ Tát thọ ký.

28. Phạm thanh tướng (Phạn: Brahma – svara), cũng gọi là Phạm âm tướng, Thanh như Phạm vương tướng. Tức là tiếng Phạm âm viên mãn, thanh tịnh của Phật, vang dội như tiếng trống trời và êm hòa như tiếng chim Ca Lăng Tần Già. Tướng nầy là do nói lời chân thật, lời đẹp đẽ, ngăn dứt tất cả lời nói xấu ác mà cảm được. Người nghe tùy theo căn khí đều được lợi ích sinh thiện, Đại Thừa, Tiểu Thừa, quyền pháp, thực pháp đều được dứt hoặc trừ nghi.

29. Chân thành nhãn tướng (Phạn: Abhinila – netra), cũng gọi là Mục cảm thanh sắc tướng, Cám nhãn tướng, Cám thanh nhãn tướng, Liên mục tướng. Tức mắt Phật có màu biếc như hoa sen xanh. Tướng nầy do đời đời kiếp kiếp khi bố thí, nhìn những người nhận của bố thí bằng ánh mắt từ bi và lòng hoan hỷ mà cảm được.

30. Ngưu nhãn tiệp tướng (Phạn: Gopaksma), cũng gọi là Nhãn tiệp như ngưu vương tướng, Nhãn như ngưu vương tướng, Ngưu vương tiệp tướng. Tướng lông mi tề chỉnh không tạp loạn. Tướng nầy do quán tưởng tất cả chúng sanh với tâm từ bi, thương xót che chở như cha mẹ thương nhớ đứa con một mà cảm được.

31. Đỉnh kế tướng (Phạn: usnisa – siraskata), cũng gọi là Đỉnh thượng nhục kế tướng. Nhục kế tướng, Ô sắc nị sa tướng. Tướng đỉnh đầu có bướu thịt nổi lên như hình búi tóc. Tướng nầy do dạy người giữ gìn pháp Thập Thiện và tự mình thọ trì mà cảm được.

32. Bạch mạo tướng (Phạn: Urnakesa), cũng gọi là Bạch hào tướng, Mi gian hảo tướng. Tức giữa 2 đầu chân mày có sợi lông trắng, mềm mại như đâu la miên (bông), dài một trượng năm thước, cuộn tròn lại theo chiều bên phải. Vì sợi lông nầy thường phóng ra ánh sáng nên được gọi là Hào Quang, Mi gian quang. Diệu tướng nầy do thấy chúng sanh tu giới, định, tuệ thì vui mừng, khen ngợi mà cảm được.

Ba mươi hai tướng trên, làm 100 điều thiện thì được một diệu tướng; gọi là “bách phúc trang nghiêm” (Phật Quang Đại Từ Điển – Hòa Thượng Thích Quảng Độ dịch từ trang 4894 đến trang 4898).

Nhờ tu nhiều hạnh Ba La Mật và giữ nhiều giới trong nhiều đời mà Đức Phật được 32 tướng tốt như thế. Kèm thêm 80 vẻ đẹp, khiến ai gặp gỡ, thấy nghe cũng sanh tâm hoan hỷ. Đây chỉ là báo thân của Phật. Còn ứng, hóa thân hay Pháp thân của Đức Phật thì thật khó nghĩ bàn. Tuy vậy, nếu ai đó dùng 32 tướng ấy để thấy Đức Như Lai thì sẽ không gặp được. Vì lẽ 32 tướng ấy chẳng phải là tướng, thì đó mới là tướng chân thật của 32 tướng kia.

Nếu có người thiện nam hay kẻ thiện nữ dùng hằng hà sa số thân mệnh như thế để bố thí, thì đối với người trì kinh nầy cho đến 4 câu kệ và vì người khác nói pháp, thì phước của người trì kinh vẫn hơn phước của những người bố thí thân mệnh như thế.

Khi còn hành Bồ Tát đạo, Bồ Tát Hộ Minh cũng như các vị Bồ Tát khác đã bố thí đầu, óc, tim, phổi, chân tay không có ý luyến tiếc. Vì đó là bố thí bất nghịch ý. Hoặc giả như trong kinh Pháp Hoa, phẩm Dược Vương và Dược Thượng Bồ Tát, các Ngài đã hy sinh cả thân mệnh của mình để làm đèn, đốt lên để cúng dường chư Phật, là những hành động và những ý niệm cúng dường không phải ai cũng có thể thực hiện được. Thế mà nơi kinh Kim Cang, Đức Phật vẫn luôn xác nhận là người trì kinh nầy cho đến 4 câu và đem giải nói kinh ấy cho người khác nghe, thì công đức không phải nhỏ, vượt hơn tất cả mọi công đức khác vậy.

Đoạn thứ 14: Phần lìa tướng tịch diệt

“Lúc ấy Ngài Tu Bồ Đề khi nghe nói về kinh nầy rồi, rõ biết ý nghĩa sâu xa, rơi lệ buồn khóc, đoạn bạch Phật rằng:

Hy hữu thay! Đức Thế Tôn! Phật nói kinh điển sâu xa như thế nầy, con từ xưa đến nay, từng ở nơi huệ nhãn, nhưng mà chưa từng được nghe kinh như thế nầy. Nếu lại có người được nghe kinh nầy, có tâm tin thanh tịnh, liền sanh tướng thật. Nên bết người nầy thành tựu công đức khó có đệ nhất. Bạch Thế Tôn! Thật tướng ấy chính là phi tướng; cho nên đây Như Lai nói là thật tướng. Bạch Đức Thế Tôn! Nay con được nghe kinh điển như thế nầy, tin tưởng, rõ biết và thọ trì, không đủ làm khó. Nếu ở đời vị lai, sau 500 năm có chúng sanh nào được nghe kinh nầy, tin tưởng hiểu biết thọ trì, thì người nầy tức là đệ nhất hy hữu. Vì sao vậy?

Vì người nầy không có tướng ta, không có tướng người, không có tướng chúng sanh, không có tướng thọ giả. Sao lại như vậy?

Vĩ ngã tướng tức là chẳng phải tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng tức chẳng phải tướng. Vì sao vậy? Vì lìa tất cả các tướng, tức gọi là chư Phật.

Phật bảo ông Tu Bồ Đề rằng: Như thế, như thế đó. Nếu lại có người nghe kinh nầy rồi mà chẳng kinh, chẳng hãi, chẳng sợ thì nên biết người nầy thật là hy hữu. Vì sao vậy?

Tu Bồ Đề! Như Lai nói đệ nhất Ba La Mật; tức là chẳng phải đệ nhất Ba La Mật. Tu Bồ Đề! Nhẫn nhục Ba La Mật, Như Lai nói chẳng phải nhẫn nhục Ba La Mật, đó mới gọi là nhẫn nhục Ba La Mật. Vì sao vậy?

Tu Bồ Đề! Như ta lúc xưa bị vua Ca Lợi cắt đứt thân thể; lúc ấy đối với ta, không có tướng ta, không có tướng người, không có tướng chúng sanh, không có tướng thọ giả. Vì sao thế?

Đối với ta lúc xa xưa ấy, khi thân thể bị cắt ra từng phần; nếu có tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh, tướng thọ giả thì sẽ sinh sân hận. Tu Bồ Đề! Lại nhớ trong quá khứ khoảng 500 đời, lúc ta làm tiên nhơn nhẫn nhục, vào thuở ấy không có tướng ta, không có tướng người, không có tướng chúng sanh, không có tướng thọ giả, phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; chẳng nên trụ vào sắc để sanh tâm, chẳng nên trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp để sanh tâm, mà nên sanh tâm chỗ vô trụ. Nếu tâm có trụ; tức là chẳng trụ; cho nên Phật nói tâm của Bồ Tát chẳng nên trụ vào sắc để bố thí. Tu Bồ Đề! Bồ Tát vì lợi ích tất cả chúng sanh; nên như thế mà bố thí. Như Lai nói tất cả các tướng tức chẳng phải tướng. Lại nữa: Nói tất cả chúng sanh; tức chẳng phải chúng sanh.

Tu Bồ Đề! Như Lai nói lời chân, lời thật, lời như, lời không dối, lời không sai khác. Tu Bồ Đề! Chỗ Như Lai được pháp, mà pháp nầy chẳng thật, chẳng hư. Nầy Tu Bồ Đề! Nếu là tâm Bồ Tát trụ nơi pháp để hành bố thí, thì giống như người vào trong tối, tức chẳng thể thấy. Còn nếu tâm của Bồ Tát chẳng trụ pháp để bố thí thì như người có mắt lại thêm ánh sáng mặt trời rọi chiếu. Thấy đủ loại màu. Tu Bồ Đề! Ở đời vị lai nếu có người trai lành, gái tốt hay thọ trì, đọc tụng đối với kinh nầy, ắt là Như Lai dùng trí huệ Phật, sẽ rõ biết được người nầy, tất thấy người ấy; tất cả đều thành tựu vô lượng vô biên công đức vậy”.

Khi Ngài Tu Bồ Đề nghe Đức Phật nói về công đức của người trì kinh nầy rồi, Ngài liền vui mừng rơi lệ mà khóc. Vì vui quá; nên bật khóc. Bởi lẽ từ xưa đến nay Ngài Tu Bồ Đề được xem là bậc giải Không đệ nhất, có trí tuệ cao vời mà chưa hề nghe kinh với ý nghĩa sâu xa như vậy. Đức Phật cũng bảo như vậy. Nếu có người nào nghe kinh nầy mà cò lòng tin thanh tịnh thì sanh ra thật tướng.

Vậy lòng tin là gì?

Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật dạy rằng: “Niềm tin là mẹ sinh ra chư Phật”. Niềm tin ấy bất hoại, tin nhân quả, tin luân hồi, tin về nhân duyên, nghiệp báo. Người nào chẳng tin, tức kẻ ấy chẳng thành tựu những công đức khó có. Tin thanh tịnh, tức là tin mà không nghi ngờ, trong suốt như pha lê, thanh tịnh như tâm của Bồ Tát, không vì mây mờ che khuất mà trí tuệ của Bồ Tát bị ảnh hưởng lây. Người có được lòng tin như thế, phải nói là công đức hy hữu.

Nhưng thật tướng ấy là gì? Tức là chẳng phải tướng; do đấy Như Lai mới gọi là thật tướng.

Ở Âu Châu vào thời Trung cổ có nhiều triết gia Hy Lạp như Aristote đã thành lập loại triết học Tam Đoạn luận như sau:

Tất cả mọi người đều phải chết

Aristote là người

Vậy Aristote phải chết.

Chết là một định luật. Ai sinh ra cũng phải chết cả. Ngay như côn trùng, hay ngôi nhà, cung điện. Vì đây là hệ lụy của sự thành, trụ, hoại, diệt. Triết học nầy nó không giải quyết được nguyên nhân của sanh tử, mà chỉ chạy theo sanh tử và sau đó ra sao nữa triết gia cũng đành bó tay.

Riêng Phật Giáo, nếu định nghĩa theo lối Không của Kinh Kim Cang là một lối định nghĩa làm cho con người phải khai thông trí tuệ như Đức Phật vẫn thường nói:

Thật tướng nầy chẳng phải là tướng Nên Như Lai nói là thật tướng.

Đã là thật tướng; tức là tướng của chân như mà cũng chẳng phải là tướng; thì đó mới là tướng thật của nó. Đó là Như Lai tạng, là Niết Bàn diệu tâm, vô tướng.

Ngài Tu Bồ Đề đã tin hiểu và thọ trì rồi, việc nầy chẳng khó. Vì Ngài là bậc có trí tuệ, thấu rõ cái lý của Không tướng; nhưng ở đời vị lai sau 500 năm chánh pháp đã trải qua, mà nếu có chúng sanh nào đó nghe được kinh nầy, tin tưởng, hiểu rõ và thọ trì, thì chính việc ấy mới là khó. Vì sao vậy? Vì thời chánh pháp có tu, có hành và có chứng được đạo quả. Đến thời kỳ tượng Pháp thì có tu, có hành nhưng rất khó chứng quả vậy. Nếu có được người trì kinh nầy, tức người đó phải không có tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh và tướng thọ giả. Vì sao vậy?

Vì ngã tướng tức là phi tướng. Ngã không có tướng; nhưng chúng ta tự cho nó là ta và nó thuộc về của ta; cho nên mới khổ về nó, rồi đau đớn cũng vì nó; nhưng trên thực tế thì nó chẳng có. Nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng cũng vậy. Tất cả những loại nầy chẳng có tướng. Nếu lìa được tất cả các tướng nầy được gọi là chư Phật.

Vậy Phật không trụ vào một tướng nào cả để tồn tại, để thuyết pháp, để bố thí... Còn chúng sanh làm bất cứ việc gì cũng xưng danh để đề cao cái ngã, cái nhơn, cái chúng sanh, cái thọ giả. Dưới mắt chư Phật, những cái nầy nó không có tướng thật của nó.

Khi Tu Bồ Đề hiểu và trả lời như thế thì Đức Phật chứng cho lời ấy và bảo rằng: Như thị, như thị. Đây là nghĩa của chân như, của thật tướng. Chân như thật tướng ấy là gì?

Là: Đệ nhất Ba La Mật tức chẳng phải đệ nhất Ba La Mật.

Đó mới chính là đệ nhất Ba La Mật.

Nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trì giới, trí tuệ cũng như vậy.

Đức Phật nhớ lại thời quá khứ gặp Vua Ca Lợi như sau: “Trong thời quá khứ, khi Đức Phật là vị tiên tu hạnh nhẫn nhục, Vua Ca Lợi bạo ngược vô đạo. Một hôm Vua đưa cung nhân ra ngoài du ngoạn, thấy vị tiên tu nhẫn nhục đang ngồi thiền dưới gốc cây, các thị nữ liền bỏ Vua Ca Lợi mà đến chỗ tiên Nhẫn Nhục nghe pháp, nhà Vua thấy thế sanh tâm ác, cắt hết chân tay vị Tiên. Đây là câu chuyện rất nổi tiếng về hạnh tu nhẫn nhục khi Đức Phật còn hành hạnh Bồ Tát”.

Đại Đường Tây Vức Ký quyển 3 chép: Về phía Đông thành Mang Yết Ly nước Ô Trượng Na ở Bắc Ấn Độ có ngôi tháp lớn, người đời truyền rằng đó là nơi vị Tiên Nhẫn Nhục chịu khổ.

Còn Huyền Ứng âm nghĩa quyển 3 thì nêu ra thuyết cho rằng Vua Ca Lợi là Quốc vương Ba La Nại ở Trung Ấn Độ.

Nếu lúc ấy mà Đức Phật Thích Ca hiện thân dưới vị Nhẫn Nhục Tiên Nhơn tu hạnh Bồ Tát mà trụ vào tướng của ngã, của nhơn, của chúng sanh, của thọ giả thì sẽ sanh ra việc sân hận. Vậy công đức tu hành nhẫn nhục đâu còn nữa. Ở lúc đó vị Tiên Nhơn không trụ vào tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh và tướng thọ giả thì đó mới chính là Bồ Tát đã lìa tất cả các tướng và không chấp vào bất cứ một tướng nào cả. Từ đó mới phát tâm thành tựu được bậc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Việc chấp nhận người khác chặt đứt thân thể của mình mà chẳng trụ vào đó; tức là vị Tiên Nhơn kia không trụ vào sắc để sanh tâm, không trụ vào thanh, hương, vị, xúc, pháp để sanh tâm mà nên sanh tâm chỗ không trụ. Đây là việc khó thực hiện; nhưng Bồ Tát đã làm được. Nếu tâm mà còn trụ vào; tức chẳng phải trụ. Do vậy mà Đức Phật vẫn dạy rằng: Chẳng nên trụ vào sắc để bố thí là như vậy. Bồ Tát vì lợi ích tất cả chúng sanh mà sanh tâm bố thí, chứ không phải vì mình. Đức Phật tiếp: Tất cả các tướng ấy chẳng phải là các tướng. Lại nói: Tất cả chúng sanh chẳng phải là chúng sanh.

Sau khi nghe như vậy Ngài Tu Bồ Đề mới xác nhận lời của Đức Như Lai là thật, chẳng hư, chẳng ngụy, chẳng sai khác. Đó là pháp mà Như Lai đã được. Pháp ấy là pháp gì? Là pháp chẳng thật, chẳng hư. Nếu Bồ Tát lấy tâm để trụ nơi pháp ấy mà bố thí thì cũng giống như con người đi vào chỗ tối, sẽ không thấy gì cả. Nếu Bồ Tát dùng tâm chẳng trụ nơi pháp để thực hành việc bố thí thì như người có mắt, lại thêm có sự chiếu sáng của mặt trời nữa. Nghĩa là làm mà không làm thì đó mới chính là làm. Nếu ở thời vị lai có người nào đó hay thọ trì đọc tụng kinh nầy thì Đức Phật sẽ dùng trí tuệ để rõ biết người nầy và ắt thấy được người nầy. Tất cả sẽ thành tựu được những công đức to lớn vậy.

Đoạn thứ 15: Phần công đức trì kinh

“Tu Bồ Đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhơn nào buổi sáng đem thân mạng bằng số cát sông Hằng để bố thí. Buổi trưa lại dùng thân mạng nhiều như số cát sông Hằng để bố thí. Buổi tối lại dùng thân mạng nhiều như số cát sống Hằng để bố thí, như thế trong vô lượng trăm ngàn vạn ức kiếp, dùng thân để bố thí. Nếu lại có người nghe được kinh điển nầy, tín tâm chẳng nghịch. Phước nầy lại hơn kia. Hà huống là biên chép, thọ trì, đọc tụng và vì người khác giải nói. Nầy Tu Bồ Đề! Điều quan trọng là kinh nầy có bất khả tư nghì, chẳng thể xưng tính, công đức thật nhiều. Như Lai nói vì những người phát tâm Đại Thừa. Vì kẻ phát tối thượng thừa. Nếu có người hay thọ trì đọc tụng, rộng vì người khác nói, Như Lai ắt rõ biết người nầy, ắt thấy người nầy. Tất cả đều được thành tựu, chẳng thể so lường, chẳng thể xưng tán, không có ngằn mé, chẳng thể suy nghĩ được công đức. Như vậy những người nầy tức là gánh vác được pháp Vô thượng Bồ Đề của Như Lai. Vì sao vậy?

Tu Bồ Đề! Nếu mà vui với pháp nhỏ tức là chấp vào cái thấy về ta, thấy về người, thấy về chúng sanh, thấy về thọ giả. Tức đối với kinh nầy chẳng thể nghe thọ trì, đọc tụng và vì người khác giải nói.

Tu Bồ Đề! Ở bất cứ nơi đâu nếu có kinh nầy thì tất cả thế gian, trời, người, A Tu La... nơi ấy nên cúng dường; nên biết rằng nơi ấy tức là những tháp, đều nên cung kính làm lễ đi nhiễu chung quanh, hãy dùng các loại hương hoa mà rải cúng nơi ấy”.

Nếu có người nào đó tu hạnh bố thí bằng thân mạng của mình mỗi ngày trong 3 lần, mà thân mạng ấy có nhiều như cát của sông Hằng đi nữa và cứ làm mãi như thế trong vô lượng ức kiếp thì so với người mà nghe được kinh nầy, có lòng tin không trái lại, thì phước của người nghe kinh vẫn nhiều hơn phước của người bố thí thân mệnh kia. Vì sao vậy? Vì có người nghe, hiểu và gìn giữ lời Phật dạy thì giáo pháp ấy mãi mãi tồn tại nơi thế gian nầy. Còn nếu không có người nghe, tin hiểu thì thế gian nầy sẽ tối tăm, mờ ảo; dầu cho có làm phước bố thí ngay cả thân mệnh mình đi nữa.

Tóm lại là Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật nầy không thể dùng ý nghĩa để diễn tả được, chẳng phải dùng lời để so sánh và tán dương. Công đức của kinh nầy không có ngằn mé. Đức Như Lai vì lẽ phát tâm Đại Thừa mà nói kinh nầy. Đây là lời kinh dùng để nói cho những người phát tối thượng thừa. Nếu có người nào đó hay thọ trì, đọc tụng mà còn rộng vì người khác diễn nói nữa thì chắc rằng Đức Phật rõ biết người ấy và thấy người ấy sẽ thành tựu Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Những người như vậy có thể gánh vác được sự nghiệp của Đức Thế Tôn. Đó là sự nghiệp giải thoát, giác ngộ. Nếu người nào đó chỉ vui với pháp nhỏ; tức là chấp vào cái thấy biết của ta, cái thấy biết của người, cái thấy biết của chúng sanh và chấp vào cái thấy biết của thọ giả; tức là đối với Kinh Kim Cang nầy chẳng thể nghe, thọ trì, đọc tụng và vì người khác diễn nói được.

Ở bất cứ nơi đâu có người hành trì kinh nầy giống như là nơi ấy có tháp thờ Phật. Nơi đó trời, người, A Tu La v.v.. nên cúng dường bằng cách đi nhiễu chung quanh tháp nhiều vòng, rồi dùng hương hoa tinh khiết, thơm tho để cúng dường nơi ấy.

Mặc dầu Đức Phật đã tịch diệt; nhưng nếu có người nào hành trì Kinh Kim Cang và hiểu được lý mầu của kinh Kim Cang thì nơi ấy đáng tán thán, cúng dường, ca ngợi và hộ trì. Nhờ vậy người tỏ ngộ chân tâm sẽ còn có mãi mãi ở đời nầy và đời sau; khi thông đạt được chữ KHÔNG trong lý Bát Nhã nầy.

Đoạn thứ 16: Phần hay làm thanh tịnh các nghiệp chướng.

“Lại nữa Tu Bồ Đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhơn nào thọ trì, đọc tụng kinh nầy, nếu bị người khinh chê thì người nầy do tội nghiệp đời trước, lẽ ra phải đọa trong 3 đường ác. Do đời nầy bị người khinh chê; nên tội nghiệp đời trước liền tiêu diệt, sẽ được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tu Bồ Đề! Vào thời quá khứ Vô lượng A Tăng kỳ kiếp, ở nơi trước Đức Phật Nhiên Đăng, được gặp tám trăm bốn ngàn vạn ức Na Do Tha chư Phật, ta đều cúng dường và chẳng bỏ sót một vị nào. Nếu lại có người ở nơi đời vị lai hay thọ trì, đọc tụng kinh nầy, được chỗ công đức; đối với nơi công đức cúng dường chư Phật của ta, trăm phần chẳng bằng một; trăm, ngàn, vạn, ức phần cho đến tính đếm, thí dụ đều không thể bằng.

Tu Bồ Đề! Nếu có người con trai tốt, nguời con gái lành ở vào đời sau có thọ trì, đọc tụng kinh nầy thì được công đức. Nếu ta nói cho đủ; hoặc có người nghe, tâm liền cuồng loạn, hồ nghi chẳng tin. Nầy Tu Bồ Đề! Nên biết rằng kinh nầy nghĩa không thể nghĩ bàn; nên quả báo cũng không thể nghĩ bàn”.

Nghiệp tiếng Phạn gọi là Karma. Trung Hoa dịch là nghiệp. Tức là những hành vi tạo tác của mỗi cá thể từ trong vô lượng kiếp về trước có ảnh hưởng đến ngày nay. Hôm nay những hành vi ấy là kết quả, mà cũng là nguyên nhân kéo dài đến vô tận sanh tử nữa. Do vậy muốn làm cho thanh tịnh nghiệp chướng thì phải lấy tâm Không trụ nơi kinh Kim Cang mới trừ được.

Cụ Nguyễn Du có trình bày tư tưởng Phật Giáo qua truyện Kiều trong 2 câu thơ cuối sách là:

“Đã mang lấy nghiệp vào thân Cũng đừng trách bởi trời gần trời xa”.

Nghiệp mà hôm nay ta nhận lấy hậu quả là do ta tự tạo lâu đời ở trong nhiều kiếp trước, chẳng có ai làm và trả thay được cho ta. Cho nên không cần phải than thân trách phận; than trời, trách đất v.v...

Nếu người trì tụng kinh nầy mà bị người khinh chê, tức là do tội của chính mình ở đời trước còn lại, có thể là ta cũng đã không tôn trọng kinh điển; cho nên kiếp nầy mới nhận hậu quả như thế. Đúng ra phải sanh vào 3 cõi khổ hơn loài người. Đó là: địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Cũng nhờ hay bị người khác khinh chê khi ta tụng kinh, tội ấy người khinh chê rước đi; cho nên chính tội khinh chê của ta ở đời trước liền mất đi và người trì kinh trong hiện kiếp sẽ chứng được quả bất thối.

Nhân duyên và nghiệp lực là những chuỗi mắc xích như Thập Nhị Nhân Duyên đã trình bày. Cái nầy sinh thì cái kia sinh; cái nầy diệt thì cái kia diệt. Chúng ta phải quyết đoạn tận ở một mắc xích, thì những mắc xích khác không có cơ hội để tồn tại nữa.

Kiếp tiếng Phạn gọi là Kalpa. Chữ Hán dịch là phân biệt thời phần, phân biệt thời tiết; Trường thời, Đại thời, thời.

Đây là thời gian rất dài không thể tính bằng năm tháng. Nhưng có thuyết nói một kiếp tương đương với một ngày ở cõi trời Đại Phạm; hoặc 1. thời (Phạn: Yuga), tức là 43 ức 2 ngàn vạn năm ở nhân gian nầy...

Ở thuở xa xưa Vô lượng A Tăng kỳ kiếp như thế Đức Thích Ca đã ở trước Đức Phật Nhiên Đăng để cúng dường và gặp được tám trăm bốn ngàn vạn ức Na Do Tha Phật như vậy. Đây là nhân duyên thù thắng mà Đức Thích Ca đã trồng sâu ở trong vô lượng kiếp như thế. Ở nơi đời vị lai nếu có người nào trì kinh nầy thì cũng sẽ hơn công đức cúng dường các Đức Phật kia. Vì sao vậy? Vì Đức Thích Ca dâng cúng mọi thứ mà tâm không chấp trước vào sự cúng ấy. Đó mới chính là sự cúng dường có ý nghĩa. Do vậy mà công đức gặp Phật để thừa sự cúng dường, không bỏ sót một vị nào, lại là việc khó mà người trì kinh ở đời vị lai lại còn hơn như thế.

Người trì kinh ở đời sau cũng sẽ được công đức thật là bất khả tư nghì. Nếu ta nói ra hết, có người nghe được tâm sẽ hỗn loạn, hồ nghi. Vì kinh Kim Cang nầy có một giá trị cao tột như vậy. Khi nghe rồi không tin được năng lực của kinh Kim Cang như thế, thì phải biết rằng ý nghĩa của kinh nầy không thể diễn tả hết bằng lời nói và quả báo của kinh nầy cũng vậy.

Như thế, nếu có người thọ trì và biên chép cũng như giải nói cho người khác nghe thì công đức của người trì kinh như vậy chẳng có công đức nào trong thế gian nầy có thể sánh bằng.

Đoạn thứ 17: Phần cứu cánh không có ngã

“Lúc ấy Ngài Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn! Người trai lành, người gái tốt phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác, phải trụ như thế nào và hàng phục tâm nầy ra sao?

Phật bảo: Nầy Tu Bồ Đề! Nếu người con trai tốt, người con gái lành phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác thì nên sanh tâm như thế nầy: Ta nên diệt độ tất cả chúng sanh; diệt độ tất cả chúng sanh rồi, mà thật ra chẳng có một chúng sanh nào diệt độ cả. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề. Nếu Bồ Tát có tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả, tức chẳng phải là Bồ Tát. Vì sao lại như vậy? Nầy Tu Bồ Đề! Thật ra chẳng có pháp nào phát tâm vô thượng Bồ Tát cả. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Như Lai ở nơi Đức Phật Nhiên Đăng, có pháp để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác chăng?

Thưa không! Bạch Đức Thế Tôn. Như con hiểu rõ nghĩa chỗ Phật nói thì ở nơi Phật Nhiên Đăng, chẳng có pháp nào để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cả.

Phật bảo rằng: Như thế, như thế đó! Tu Bồ Đề! Thật ra chẳng có pháp nào Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cả. Tu Bồ Đề! Nếu có pháp mà Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì Phật Nhiên Đăng đã chẳng thọ ký cho ta; ông ở đời sau sẽ được làm Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Do thật chẳng có pháp được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; cho nên Đức Phật Nhiên Đăng mới thọ ký cho ta và nói như thế nầy: Ngươi sẽ được làm Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Vì sao vậy? Như Lai tức là nghĩa Như của các pháp. Nếu có người nói: Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nầy Tu Bồ Đề! Thật ra không có pháp, Phật được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tu Bồ Đề! Chỗ mà Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; ở trong ấy chẳng thật, chẳng hư. Tu Bồ Đề! Chỗ nói tất cả pháp đó, tức chẳng phải tất cả pháp; cho nên gọi là tất cả pháp.

Tu Bồ Đề! Giống như có người thân to lớn kia.

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! Như Lai nói người thân to lớn tức là chẳng phải thân to lớn. Đó mới chính là thân to lớn.

Tu Bồ Đề! Bồ Tát lại cũng như vậy. Nếu nói lời thế nầy: Ta sẽ diệt độ vô lượng chúng sanh; tức chẳng phải là Bồ Tát. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Thật chẳng có pháp nào tên là Bồ Tát; cho nên Phật nói: Tất cả pháp đều không ngã, không nhơn, không chúng sanh, không thọ giả.

Tu Bồ Đề! Nếu có Bồ Tát nói như thế nầy: Ta sẽ trang nghiêm cõi Phật; đây chẳng gọi là Bồ Tát. Vì sao vậy? Như Lai nói trang nghiêm cõi Phật; tức chẳng phải trang nghiêm thì đó mới gọi là trang nghiêm.

Tu Bồ Đề! Nếu Bồ Tát thông đạt pháp vô ngã, thì Như Lai gọi đó là chơn thật Bồ Tát”.

Ở đoạn thứ 17 nầy sẽ nói về cái rốt ráo của vô ngã; nên Ngài Tu Bồ Đề hỏi lại Đức Phật một lần nữa về việc trụ tâm và hàng phục tâm nầy như thế nào và Phật khuyên rằng: Để chẳng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì phải sanh tâm như thế nầy: Ta sẽ diệt độ tất cả chúng sanh và khi diệt độ tất cả chúng sanh rồi; chẳng có một chúng sanh nào thật ra được diệt độ cả. Vì sao vậy?

Vì lẽ nếu Bồ Tát làm việc ấy mà còn để cho cái ngã, cái nhơn, cái chúng sanh, cái thọ giả chi phối để làm việc diệt độ, thì vị ấy chẳng phải là Bồ Tát. Vì lẽ chẳng có pháp nào làm cho Bồ Tát chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cả. Ngay cả Như Lai đứng trước Đức Phật Nhiên Đăng trong quá khứ cũng chẳng có pháp nào để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Bởi vì tất cả các pháp đều như thế đó. Như thị tánh, Như thị tướng, Như thị thể, Như thị lực, Như thị tác, Như thị nhân, Như thị duyên, Như thị quả, Như thị báo và Như thị bản mạt cứu cánh. Pháp vốn xưa nay như vậy. Không phải vì ta có pháp mới có mà cũng chẳng phải vì ta không có mà pháp chẳng có. Cho nên, thật ra Đức Phật đã chẳng có một pháp nào để được cả. Nếu mà có pháp để được, thì Đức Phật Nhiên Đăng đã chẳng thọ ký cho Đức Thích Ca là ở đời vị lai sẽ làm Phật. Chính do chẳng có pháp nào gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác ấy; cho nên Đức Phật Nhiên Đăng mới thọ ký cho Đức Thích Ca Mâu Ni vậy.

Vì sao vậy? Vì Như Lai tức là nghĩa Như của các pháp. Các pháp tánh như vậy, tướng như vậy, thể như vậy, lực như vậy... Như ấy cũng là như như bất động, chẳng tăng chẳng giảm, chẳng đến, chẳng đi, chẳng còn, chẳng mất. Đó chính là tự tánh của Như Lai vậy.

Đức Phật nhấn mạnh lại một lần nữa rằng: Chẳng có pháp nào để Phật được Vô thượng Bồ Đề cả. Nơi mà Như Lai được pháp ấy, nó vốn là chẳng thật, mà cũng chẳng hư. Do vậy mà Đức Phật nói rằng: Tất cả pháp đều là Phật Pháp. Dưới cái nhìn của bậc giác ngộ thì mọi pháp thế gian hay xuất thế gian; pháp giả, pháp chơn... tất cả không ra ngoài Phật Pháp mà có pháp ấy được.

Nên pháp nầy cũng có thể gọi là Như thị pháp.

Nói tất cả pháp có nghĩa là chẳng phải tất cả pháp, thì đó mới gọi là tất cả pháp. Câu phủ định sau để nhấn mạnh cho ta thấy tánh cách chân thật của Pháp. Pháp ấy như trong kinh Bát Nhã nói rằng: Chẳng dơ, chẳng sạch, chẳng tăng, chẳng giảm v.v... Cái chân thật bất hư, nó nằm ở nơi như như bất động ấy.

Nếu có người thân to lớn tức chẳng thật thân to lớn. Đó mới gọi là to lớn. Vì nhìn thấy to lớn tức là nhìn qua sự đối đãi, mà đã là sự đối đãi thì nó không có tướng thật của nó. Tướng thật về sự to lớn của thân vốn đã sẵn có. Đó mới chính là sự to lớn vậy.

Bồ Tát cũng giống như vậy. Nếu nói rằng: Ta sẽ diệt độ vô lượng chúng sanh; tức đó chẳng gọi là Bồ Tát. Vì sao vậy? Thật ra chẳng có pháp nào gọi là Bồ Tát. Cho nên chẳng có chúng sanh nào để diệt độ cả. Vì tất cả các pháp đều không có tướng ta, tướng người, tướng chúng sanh và tướng thọ giả vậy.

Nếu Bồ Tát tự mình nói trang nghiêm cõi Phật, thì cũng chẳng phải là Bồ Tát. Vì Đức Như Lai nói, việc trang nghiêm cõi Phật ấy chẳng phải trang nghiêm, đó mới chính là trang nghiêm. Nếu tất cả Bồ Tát hiểu một cách rốt ráo về pháp vô ngã; thì đó mới gọi là Bồ Tát.

Ta thường nói: Cái nhà của ta, cái xe của ta, người thân của ta, quyển sách của ta v.v... nhưng trên thực tế chẳng có cái gì là của ta cả. Trước khi ta sanh ra cuộc đời nầy ta đã chẳng mang theo cái gì; ngoại trừ nghiệp báo và sau khi ta từ giã cõi đời nầy ta cũng sẽ chẳng mang theo cái gì; ngoại trừ cái nhân của ta đã tạo ra khi còn sống. Vậy thì cái gì là miên viễn của ta đâu? Thế mà con người cứ chấp vào đó mà bám víu vào để tồn tại. Nếu những thứ ấy không may bị mất đi thì sẽ đau khổ vô cùng. Nếu chiếm hữu được nó thì sẽ vui. Thực ra khổ hay vui cũng chỉ là những hiện tượng, mà đã là hiện tượng thì không có thực tướng của nó. Thực tướng của hiện tượng chỉ là một con số không to tướng, tại sao chúng ta phải vin vào đó để chấp trước làm gì?

Đoạn thứ 18: Phần đồng quán có một thể

“Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Nhục nhãn chăng?

Bạch Thế Tôn! Như thế. Như Lai có Nhục nhãn.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Thiên nhãn chăng?

Bạch Thế Tôn! Như thế. Như Lai có Thiên nhãn.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Huệ nhãn chăng?

Bạch Thế Tôn! Như thế. Như Lai có Huệ nhãn.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Pháp nhãn chăng?

Bạch Thế Tôn! Như thế. Như Lai có Pháp nhãn.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Phật nhãn chăng?

Bạch Thế Tôn! Như thế. Như Lai có Phật nhãn.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Như trong sông Hằng có bao nhiêu cát? Phật nói là cát chăng?

Như vậy. Bạch Thế Tôn! Như Lai nói là cát.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ thế nào? Như ở nơi một sông Hằng có bao nhiêu cát? Có những sông Hằng bằng số cát như thế có các thế giới của Phật bằng số cát của những sông Hằng ấy, như thế thật là nhiều chăng?

Bạch Thế Tôn! Thật nhiều.

Phật bảo ông Tu Bồ Đề: Trong các cõi nước đầy dẫy như thế có các chúng sanh có bao nhiêu thứ tâm. Như Lai thảy đều biết. Vì sao vậy? Vì Như Lai nói các tâm đều không phải tâm, ấy gọi là tâm. Vi sao vậy? Nầy Tu Bồ Đề! Tâm quá khứ chẳng thể được; tâm hiện tại chẳng thể được; tâm vị lai chẳng thể được”.

Phần nầy cũng quán chỉ có một thể chứ không khác được. Nếu nhìn về 3 thân, 4 trí, 5 mắt, 6 thông của Đức Phật, không có cái gì là Ngài không đầy đủ. Tất cả đều một thể. Đó là thể chơn như vắng lặng. Tự nó đã đầy đủ năng lực để soi rọi thế gian. Không cần phải do con người tán thưởng, ca ngợi mà Đức Như Lai phước đức hơn hay trí tuệ hơn.

Phật hỏi trong sông Hằng có bao nhiêu cát thì chắc rằng Bồ Tát cũng chẳng thể đếm được. Như cát ấy chính là cát của sông Hằng chứ không phải cát chỗ khác. Có nhiều sông Hằng có nhiều cát mà sánh bằng với thế giới của chư Phật cũng nhiều như vậy. Điều nầy chứng tỏ rằng: Phật đã thành tựu Phật quả từ trong vô lượng kiếp nhiều như cát của sông Hằng. Còn chúng ta chỉ nhìn ngắm sông Hằng để xem lượng của cát; chứ chúng ta chưa đồng một thể với cát của sông Hằng. Do vậy mà ta và Phật vẫn còn xa là như thế.

Nhiều cõi nước như thế thì có nhiều chúng sanh sinh sống nơi ấy. Mỗi chúng sanh có một tâm hay khác tâm. Tất cả Đức Phật đều rõ biết. Dưới cái nhìn của Đức Như Lai thì tâm ấy không phải là tâm thì đó mới chính là tâm. Đây là cái tâm không đối đãi, vọng tưởng mà có. Đây là cái tâm chân thật bất hư. Do vậy mà chẳng kể trong quá khứ, hiện tại hay vị lai. Nếu còn chấp trước, thì chẳng thể có được tâm nầy. Tâm nầy là tâm chơn như, tâm tự tánh và tâm đồng thể với Tam Bảo vậy.

Đoạn thứ 19: Phần Pháp giới thông suốt

“Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Nếu có người đem 7 thứ báu đầy cõi 3. Đại thiên thế giới để bố thí, thì người nầy do nhân duyên nầy, được phước có nhiều chăng?

Như vậy! Bạch Đức Thế Tôn! Người nầy với nhân duyên nầy, được phước rất nhiều.

Tu Bồ Đề! Nếu mà phước đức có thật, thì Như Lai đã chẳng nói được nhiều phước đức. Vì phước đức chẳng có vậy; nên Như Lai nói là được nhiều phước đức!

Phước đức chỉ cho phước lợi nhờ làm tất cả các việc thiện ở quá khứ và hiện tại mà có được.

Căn cứ theo kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa thì Bồ Tát đối với các pháp, không nên để bị dính mắc (ưng vô sở trụ), phải thực hành bố thí chẳng trụ sắc, bố thí chẳng trụ thanh, cho đến bố thí chẳng trụ pháp... Nếu bố thí mà không trụ tướng như thế thì được phước đức chẳng thể nghĩ lường.

Còn phước đức theo phẩm Phương Tiện của kinh Pháp Hoa, nếu Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni có tâm tăng thượng mạn, Ưu Bà Tắc có tâm ngã mạn, Ưu Bà Di có tâm bất tín thì không thấy được lỗi của mình, khuyết phạm giới luật. Những hạng người nầy ít có pháp lành, không thể thọ trì Pháp Nhất Phật Thừa”, (sách đã dẫn trang 4387).

Phước đức hữu lậu là cái chúng ta có thể nhìn thấy được. Ví dụ như người nầy kiếp nầy giàu có là do kiếp trước biết bố thí cúng dường Tam Bảo; hoặc giúp đỡ những người cô quả. Ngược lại có những người kiếp nầy làm gì cũng vẫn nghèo. Vì kiếp trước không biết lo tu tạo phước đức. Cho nên ngày nay kết quả mới như vậy. Nếu Bồ Tát thì đã lo từ cái nhân ban đầu. Còn chúng sanh chỉ sợ khi nào kết quả trờ đến và gặp nạn mới lo tu, thì dẫu cho là cái phúc hữu lậu đi chăng nữa vẫn không dễ dàng gặp được. Nay có người đem của báu nhiều như 3. Đại Thiên thế giới mà bố thí, dĩ nhiên là có phước rồi.

Theo như Ngài Tu Bồ Đề đã trả lời cho Đức Phật; nhưng Đức Phật không muốn nhắc đến phước đức hữu lậu ấy, mà Đức Phật chỉ muốn nói đến cái vô lậu, giải thoát. Cho nên Ngài mới nói rằng: Nếu phước đức là có thật thì Ngài chẳng nói là phước đức có nhiều. Vì lẽ trên thực tế của chân như, phước đức ấy chẳng có vậy. Nếu được thông suốt như vậy thì Đức Như Lai nói là phước đức nhiều.

Đoạn thứ 20: Phần lìa sắc, lìa tướng

“Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Phật có thể do đầy đủ sắc thân mà thấy được chăng?

Thưa không! Bạch Đức Thế Tôn! Như Lai không nên do đầy đủ sắc thân mà thấy. Vì sao vậy? Như Lai nói đầy đủ sắc thân; tức là chẳng phải đầy đủ sắc thân; tức gọi là đầy đủ sắc thân.

Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao Như Lai có thể do đầy đủ các tướng mà thấy chăng?

Bạch không! Thưa Thế Tôn! Như Lai không nên do đầy đủ các tướng để thấy. Vì sao vậy? Như Lai nói các tướng đầy đủ tức chẳng phải tướng đầy đủ; đó mới gọi là các tướng đầy đủ”.

Phần nầy Đức Phật giảng cho Ngài Tu Bồ Đề nghe phải lìa sắc và lìa tướng. Vì sắc và tướng nó là những sự đối đãi nhị nguyên; nó bị chi phối bởi sự chấp thủ vào hình thức nầy hay hình thức kia. Nếu dùng sự đầy đủ của sắc thân để thấy thì sự thấy nầy không đúng. Vì theo Đức Như Lai thì: Đầy đủ sắc thân tức là chẳng phải đầy đủ sắc thân. Như thế mới gọi là đầy đủ sắc thân.

Sự thấy ấy không đợi chờ, không hy vọng, không cầu may. Đó là cái thấy tự nhiên không phân biệt, đã lìa hẳn cái đối đãi đối với con mắt và vật bị thấy hay nói đúng hơn là cái thấy ấy tự tại, vô ngại.

Tiếp đó Đức Phật gạn hỏi Ngài Tu Bồ Đề có phải dùng tướng để thấy chăng? Ngài Tu Bồ Đề trả lời rằng không. Vì lẽ tướng có đầy đủ đi chăng nữa thì đó là tướng chẳng đầy đủ. Tướng ấy mới chính là tướng đầy đủ. Sự đầy đủ của tướng sắc, tướng thanh, tướng hương, tướng vị, tướng xúc, tướng pháp v.v... phải xa rời hẳn ra, không được chấp trước vào đó, thì cái tướng ấy mới chính là cái tướng đầy đủ.

Đoạn thứ 21: Phần không hay nói và không sở nói

“Tu Bồ Đề! Ông chớ nghĩ rằng. Như Lai suy nghĩ như thế nầy: Ta sẽ có nhiều chỗ nói pháp. Chớ nên khởi sự suy nghĩ ấy. Vì sao vậy? Nếu có người nói: Như Lai có chỗ nói pháp tức là làm sự hủy báng Phật, chẳng thể hiểu rõ chỗ nói của ta vậy.

Tu Bồ Đề! Thuyết pháp ấy là chẳng có pháp nào để có thể nói cả. Đây chính là thuyết pháp.

Lúc bấy giờ Ngài Huệ Mệnh Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn: Vả lại có chúng sanh ở đời vị lai nghe nói pháp nầy sanh tâm tin tưởng chăng?

Phật bảo: Nầy Tu Bồ Đề! Kia chẳng phải chúng sanh, chẳng phải chẳng chúng sanh. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Chúng sanh, chúng sanh ấy Như Lai nói chẳng phải chúng sanh thì mới là chúng sanh”.

Đoạn nầy tương đối cũng rất quan trọng. Bởi vì lâu nay chúng ta chỉ nương vào pháp để tu học mà bây giờ Đức Phật nói với Ngài Tu Bồ Đề rằng: Pháp ấy chẳng do Phật nói ra. Vì sao Đức Phật lại dạy như thế? Vì lẽ Pháp ấy đã có sẵn, Đức Như Lai chỉ lặp lại mà thôi. Nó vốn tự tánh KHÔNG; không làm cho kẻ khác giải thoát, mà cũng không làm cho người khác sa đọa. Sa đọa hay giải thoát chỉ tự do cá thể của người ấy bị kẹt vào chấp trước mà có.

Đức Phật bảo rằng: Nếu bảo Ngài là người nói Pháp và có chỗ nói pháp; tức người nói ấy hủy báng Phật. Người ấy không thể hiểu chỗ nói của Phật. Thật ra đúng là vậy. Vì lẽ người nghe hay bị pháp chi phối nói cái nầy hay, cái kia dở; cái nầy tốt, cái kia xấu... luôn có sự đối đãi rồi gán ghép vào đó và bảo rằng: Chính Đức Phật nói. Nói như vậy tức là hủy báng Phật rồi.

Thuyết pháp có nghĩa là chẳng có pháp nào để nói, thì đó mới là nói pháp. Pháp mà chư Phật nói ra là pháp rốt ráo, nhằm đưa con người qua bên kia bờ giải thoát sanh tử luân hồi; chứ chẳng phải là pháp đối đãi như tâm của chúng sanh thường thắc mắc, câu chấp.

Vị Pháp sư nào giảng bất cứ pháp nào hay, mà pháp ấy không đúng với tinh thần của Tam Pháp Ấn là: Vô Thường, Khổ, Vô Ngã; hay Tứ Pháp Ấn là: Vô Thường, Khổ, Không, Vô Ngã thì đó chẳng phải là giáo pháp của Đức Phật. Quá khứ, hiện tại, vị lai chư Phật cũng chỉ đều tuyên pháp ấy để cứu độ quần sanh; ngoài ra không nói gì khác. Cho nên nói chẳng có pháp nào để nói cả là ý nầy.

Ngài Tu Bồ Đề hỏi lại Đức Phật cho rõ ràng hơn là nếu Đức Phật bảo như vậy thì về đời vị lai có chúng sanh nào tin được như thế chăng?

Đức Phật dạy rằng: Nếu còn nghi ngờ thì kẻ ấy chẳng phải là chúng sanh, cũng chẳng phải chẳng chúng sanh. Bởi vì Đức Như Lai nói rằng: Chúng sanh, chúng sanh ấy nói chẳng phải là chúng sanh thì đó mới là chúng sanh.

Nếu thật là chúng sanh thì phải tin tưởng lời giải nói của chư Phật và lấy đó ứng dụng vào trong sự tư duy của mình vào Phật Đạo. Vì giáo pháp ấy không phải chỉ dùng mắt để xem, dùng tay để nắm bắt, mà phải dùng rốt ráo bằng lục Ba La Mật mới có thể cảm nhận và thực hành được lời dạy của Đức Phật.

Đoạn thứ 22: Phần không pháp nào có thể được

“Ngài Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn! Có phải Phật chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác là chỗ không được chăng?

Phật bảo: Như thế, như thế. Tu Bồ Đề! Với ta Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cho đến chẳng có một pháp nhỏ nào được cả. Đây mới chính là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”.

“A Nậu Đa La Tam Muội Tam Bồ Đề tiếng Phạn gọi là Anuttara Samyak – sambodhi. Tiếng Pali gọi là Anuttara sammasambodhi. Dịch ý là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vô thượng chánh chân đạo; Vô thượng Chánh biến tri.

“A Nậu Đa La” dịch là “Vô thượng”; “Tam Miệu Tam Bồ Đề” dịch ý là “Chánh biến tri”. Là trí tuệ giác ngộ của Đức Phật, hàm ý là bình đẳng, viên mãn. Vì cái đạo mà Ngài ngộ được là rất cao; cho nên gọi là Vô Thượng. Vì đạo ấy chu biến, bao quát hết thảy; cho nên gọi là Chánh biến tri. Toàn bộ nội dung tu hành của Bồ Tát Đại Thừa là để thành tựu loại giác ngộ nầy. Bồ Tát phát A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, thì dịch là Vô thượng chánh chân đạo ý.

Còn tiếng Phạn: Anuttara – samyak sambudha; dịch là A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Phật Đà, ý là chỉ người đã hoàn thành A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, cho nên thông thường dịch là “Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác giả”. Đây là tiếng tôn xưng Đức Phật; tức là bậc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”, (Phật Quang Đại Từ Điển – Hòa Thượng Quảng Độ dịch, trang 63).

Vậy thì nếu là chúng sanh, lại thấy Phật chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nếu là Phật, thì Ngài lại thấy rằng chẳng có chỗ nào để chứng cả. Phật bảo rằng chẳng có một pháp nhỏ nào có thể chứng được, thì đó mới là chỗ chứng.

Ở đây ta có thể thấy tinh thần của Bát Nhã là: Tu nhi vô tu, hành nhi vô hành và chứng nhi vô chứng. Ấy mới là chứng. Nghĩa là chỗ tu mà mình không thấy mình tu, thì đó mới là tu. Chỗ hành mà mình chẳng thấy thực hành, ngay cả vấn đề trì giới, bố thí, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ, thì đó mới gọi là hành Ba La Mật. Khi đã thực hiện đủ việc tu và việc hành rồi; thì việc chứng đắc, lại là một chuyện tự nhiên; mình không cầu, quả vị ấy vẫn được. Vì các pháp tự nó là như vậy. Bản giác vốn thanh tịnh, nhiễm ô. Chỉ có tâm trần cấu của chúng sanh ô nhiễm; cho nên bản tính giác ngộ bị che mờ. Bây giờ chúng sanh chúng ta tự thực hành việc tu và việc hành, có nghĩa là thể hiện việc dụng công để làm tỏ rõ tánh giác ngộ ấy.

Đoạn 23: Phần tâm trong sạch làm việc thiện

“Lại nữa Tu Bồ Đề! Pháp nầy bình đẳng, chẳng có cao thấp; nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Do không ngã, không nhơn, không chúng sanh, không thọ giả, tu tất cả pháp lành; tức là được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Nầy Tu Bồ Đề! Nói là pháp lành thì Như Lai nói tức là chẳng phải pháp lành. Ấy mới là pháp lành”.

Giáo pháp của Đức Phật giống như mặt trời chân lý. Mặt trời có ánh sáng chiếu phá hết tất cả các chỗ tối tăm, bình đẳng, không phân biệt nơi núi cao hay đồng thấp; nơi thế giới loài người hay loài ngạ quỷ. Tuy nhiên vì tâm của ngạ quỷ luôn tham lam, tật đố; nên không nhận được ánh sáng ấy thôi. Cũng như thế, như trong kinh Pháp Hoa phẩm “Dược Thảo Dụ”, Đức Phật đã ví giáo pháp của Ngài cũng giống như những trận mưa rào. Mưa thì không phân biệt bất cứ nơi đâu; nhưng khi mưa xuống, nước chảy khắp nơi. Nếu là cây lớn, rễ lớn, sẽ hút nước nhiều và cây nhỏ, rễ nhỏ sẽ hút nước ít. Tất cả đều lợi lạc, nhưng tùy theo căn cơ và thể trạng của từng loài để đón nhận mưa pháp bình đẳng kia.

Pháp của Phật luôn bình đẳng; nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Do pháp nầy không có tướng chấp vào ta khi thực hiện, chấp vào người khi hành trì, chấp vào chúng sanh khi là đối tượng hoặc chấp vào thọ giả v.v... Nếu ai trong chúng ta cũng không chấp trước, mà đồng thực hiện những pháp lành thì sẽ thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Pháp lành ấy không còn đối đãi, không còn nhân, ngã, bỉ, thử; không phân biệt bên nầy hay bên kia, mà vượt lên trên tất cả mọi hữu vi, hình tướng, nhị biên. Như vậy mới là một pháp lành chân thật.

Đoạn thứ 24: Phần phước trí không thể so sánh

“Tu Bồ Đề! Nếu trong 3. Đại Thiên thế giới có các ngọn núi Tu Di chúa, như thế, dùng 7 thứ báu nhóm họp lại, có người mang ra để bố thí. Hoặc có người đem kinh Bát Nhã Ba La Mật này cho đến 4 câu kệ thọ trì đọc tụng và vì người khác nói thì phước đức của người nầy đối với người trước, người nầy trăm phần, người kia chẳng được một, trăm ngàn vạn ức phần, cho đến tính đếm, ví dụ cũng chẳng thể được”.

“Núi Tu Di tiếng Phạn gọi là Sumeru. Tiếng Pali cũng như vậy. Cũng còn gọi là Tô Mê Lư Sơn, Tu Di Lư Sơn, Tu Di Lưu Sơn, Tu Mê Lâu Sơn. Gọi tắt là Di Lâu (Phạn: Meru) sơn. Tiếng Hán dịch là Diệu Cao Sơn, Hảo Quang Sơn, Hảo Cao Sơn, Thiện Cao Sơn, Thiện Tích Sơn, Dệu Quang Sơn, An Minh Do Sơn.

Vốn là tên núi trong thần thoại Ấn Độ, được xử dụng trong vũ trụ quan của Phật Giáo. Cho rằng đây là ngọn núi cao đứng sừng sửng ở chính giữa một Tiểu Thế Giới. Lấy núi nầy làm trung tâm, chung quanh có 8 lớp núi, 8 lớp biển bao bọc mà hình thành một thế giới (Thế giới Tu Di).

Vũ trụ quan Phật Giáo chủ trương vũ trụ do vô số thế giới cấu thành; 1. thế giới gọi là một Tiểu Thiên Thế Giới; 1. tiểu thiên thế giới gọi là một Trung Thiên thế giới: 1. Trung thiên thế giới gọi là một Đại Thiên thế giới; hợp cả Tiểu thiên Trung thiên và Đại thiên gọi chung là Tam Thiên Đại Thiên Thế Giới. Đây tức là phạm vi hóa độ của một Đức Phật. Tầng dưới cùng của mỗi một thế giới là một lớp khí, gọi là Phong luân; trên Phong luân là một lớp nước, gọi là Thủy luân; trên Thủy luân là một lớp vàng, có thuyết nói đá cứng, gọi là Kim luân; trên Kim luân tức là đất đai do núi, biển, các đại châu... cấu tạo thành. Núi Tu Di ở chính giữa thế giới nầy.

Cứ theo phẩm Diêm Phù Đề Châu trong kinh Trường A Hàm quyển 18 thì núi Tu Di cao cách mặt nước biển 84. do tuần, dưới mặt nước cũng sâu tới 84. do tuần. Núi nầy cao thẳng tắp, không chỗ nào quanh co, các cây thơm trong núi um tùm, 4 mặt núi có gò đất nhô ra, có cung điện của 4 vị Đại Thiên Vương, chân núi thuần là cát vàng. Núi nầy có “đường thềm 7 báu” gồm 3 bậc, thượng, trung, hạ; hai bên đường thềm có 7 lớp tường báu, 7 lớp lan can, 7 lớp lướí giăng, 7 lớp hàng cây. Trong đó tất cả các thứ như cửa ra vào, tường, vách, cửa sổ, lan can, hàng cây đều do vàng, bạc, thủy tinh, lưu ly tạo thành. Hoa trái sum suê tươi tốt; gió thơm thoang thoảng khắp nơi, vô số các loài chim lạ, đẹp cùng hót, các quỷ thần trụ trong đó. Trên đỉnh núi Tu Di có 33 cung trời, là chỗ ở của Trời Đế Thích.

Cứ theo phẩm Số lượng trong luận Lập Thế A Tỳ Đàm quyển 2 thì núi Tu Di ở chính giũa, bên ngoài có 8 lớp núi, 8 lớp biển theo thứ tự bao quanh, hình dáng của toàn thế giới tròn trịa, giống như cái mâm đồng. Chung quanh núi Tu Di có biển Tu Di bao bọc, núi cáo 8 vạn do tuần; kế là 8 lớp núi, giữa các lớp núi cách nhau bằng 7 lớp biển. Tên của 8 lớp núi theo thứ tự là:

1. Do Càn đà (Phạn: Yugandhara; Pali: Yugandhar).

2. Y Sa Đà (Phạn: Isadhara; Pali: Isadhara).

3. Ha La Trí (Phạn: Khadiraka; Pali: Karavika).

4. Tu Đằng Sa (Phạn: Sudarsana; Pali: Sudassana).

5. A Sa Can Na (Phạn: Asvakarna; Pali: Assakanna).

6. Tỳ Na Đa (Phạn; Pali: Vinataka).

7. Ni Dân Đà (Phạn: Nimimdhara; Pali: Nemindhara).

8. Thiết Vi Sơn (Phạn: Cakravada; Pali: Cakkavala).

Tên gọi của 6 lớp biển trước trong 7 lớp biển được gọi theo tên núi mà nó bao quanh. Nên ngoài lớp núi thứ 7 có lớp biển mặn (Hàm Hải); ngoài lớp biển mặn là lớp núi Thiết Vi. Bốn châu chung quanh núi Tu Di gồm: Phất Bà Đề, Cú Đà Ni, Diêm Phù Đề và Uất Đàn Việt. Mỗi châu ở có 4 phương Đông, Tây, Nam, Bắc trong biển nước mặn. Chúng ta cư trú ở châu Diêm Phù Đề tại phương Nam. Nhưng về tên gọi và thứ tự của 8 lớp núi thì phẩm Diêm Phù Đề châu trong kinh trường A Hàm quyển 18 và phẩm Tai Biến trong kinh Đại Lâu Thán quyển 5 nói có hơi khác nhau. (Phật Quang Đại Từ Điển – Hòa Thượng Quảng Độ dịch, trang 6475 đến 6476).

Một Đại Thiên Thế Giới bao gồm những thế giới và châu lục như trên, mà ở đây tới 3. Đại Thiên thế giới như thế. Quả là vũ trụ quan về thế giới của Phật Giáo không sao mà tính đếm được. Thế mà, trong những núi Tu Di chúa ấy có đầy đủ 7 thứ báu và có người đem 7 thứ báu ấy đem đi bố thí cúng dường. Nhưng so với người hành trì Bát Nhã Ba La Mật cho đến 4 câu kệ và vì người khác giảng nói, thì công đức của người trì kinh nầy vượt xa cả trăm ngàn lần, so với người đem của cải để bố thí kia. Ngay cả trăm, ngàn, vạn, ức phần cũng không bằng một phần của người trì kinh và cho đến việc không thể tính đếm nữa, thì người trì kinh vẫn có được công đức nhiều hơn. Đây chính là phước trí khó có thể so sánh vậy.

Đoạn thứ 25: Phần giáo hóa không có chỗ giáo hóa

“Nầy Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Các ông chớ nghĩ rằng: Như Lai liền nghĩ như thế nầy – Ta sẽ độ chúng sanh. Tu Bồ Đề! Hãy đừng nghĩ như vậy. Vì sao thế? Thật chẳng có chúng sanh nào để Như Lai độ cả. Nếu có chúng sanh mà Như Lai độ, thì Như Lai tức có ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả. Tu Bồ Đề! Như Lai nói có ngã tức là chẳng phải ngã. Mà người phàm phu cho là có ngã. Nầy Tu Bồ Đề! Kẻ phàm phu đó Như Lai nói tức chẳng phải phàm phu, thì đó là phàm phu”.

Đoạn nầy Đức Phật muốn giáo hóa cho chúng sanh chỗ không giáo hóa. Vì sao vậy? Vì chúng sanh thì nhiều vô lượng, vô biên; đủ loài, đủ hình thái khác nhau như trong kinh Pháp Hoa nói: Đức Phật thị hiện ra đời nầy chỉ vì một mục đích duy nhất là: mở bày cho chúng sanh vào tri kiến Phật. Nếu tất cả chúng sanh đã được vào tri kiến Phật rồi, thì Như Lai đâu có còn độ nữa. Lúc đó chúng sanh là Phật; Phật cũng đã từ chúng sanh mà thành tựu; cho nên không có chỗ để độ nữa.

Khi Phật độ cho chúng sanh, Ngài không sanh tâm phân biệt là chúng sanh nào. Vì lẽ chúng sanh nào cũng là chúng sanh. Dưới con mắt từ bi của chư Phật, không có chúng sanh nào là không đáng độ cả. Tuy nhiên, nếu chúng sanh ấy không có duyên với Phật, thì Phật cũng chẳng độ được. Nếu Phật độ được tất cả chúng sanh thì thế gian nầy không có người khổ nữa. Thế mà địa ngục vẫn còn. Vì lẽ chúng sanh vẫn là chúng sanh; những chúng sanh ấy không tự chuyển nghiệp, vẫn chịu mê đắm nơi phàm phu, chứ không được bước vào quả vị Thánh Hiền.

Nếu Như Lai độ chúng sanh mà còn phân biệt bỉ, thử, nhân, ngã, còn, mất, hơn, thua v.v... thì việc độ sanh ấy vẫn còn nhân, ngã, bỉ, thử không phải là hành động của tâm không phân biệt của một vị Phật hay một vị Bồ Tát. Do vậy Đức Phật lưu ý Ngài Tu Bồ Đề cũng như những vị đệ tử khác của Đức Như Lai là hãy đừng suy nghĩ rằng Đức Như Lai đang độ sanh. Điều ấy hẳn không có. Vì lẽ nếu còn có người độ và người được độ, thì đó chẳng phải là bản hoài của chư Phật.

Đã là phàm phu thì không phải là Thánh nhơn; những người như thế cần được độ. Nhưng dưới con mắt của bậc Thánh thì việc độ người, độ đời ấy chẳng phải là độ, thì mới là thực sự độ sanh vậy.

Đoạn thứ 26: Phần pháp thân chẳng phải là tướng

“Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ như thế nào? Có thể dùng 32 tướng để quán Như Lai chăng?

Tu Bồ Đề thưa! Như thế, như thế. Dùng 32 tướng để quán Như Lai.

Phật bảo rằng: Tu Bồ Đề! Nếu dùng 32 tướng để quán Như Lai thì Chuyển Luân Thánh Vương tức là Như Lai.

Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Như chỗ con rõ biết nghĩa của Phật nói thì chẳng thể nên dùng 32 tướng để quán Như Lai. Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói kệ rằng:

Nếu dùng sắc thấy ta

Dùng âm thanh cầu ta

Người nầy hành tà đạo

Chẳng thể thấy Như Lai”.

“Chuyển Luân Thánh Vương tiếng Phạn gọi là:

Cakra – varti – rajan. Pali gọi là raja cakkavattin. Dịch âm là Chước Cu La Phạt Lạt Đề Át La Xà, Già Ca La Bạt Đế, Già Gia Việt. Dịch ý là Chuyển Luân Vương, Chuyển Luân Thánh Đế, Phi Hành Hoàng Đế. Nghĩa là ông vua quay chuyển bánh xe báu. Vua có 7 thứ quý báu (bánh xe, voi, ngựa, ngọc nữ, cư sĩ, bề tôi, chủ binh), đầy đủ 4 đức (sống lâu, không đau ốm, dung mạo hồng hào, kho báu phong phú), thống nhất bốn châu Tu Di, dùng chánh pháp trị đời, đất nước giàu có, nhân dân hòa vui.

Thuyết Chuyển Luân Thánh Vương xuất hiện và thịnh hành ở thời đại Đức Thích Tôn. Trong các kinh luận, có nhiều chỗ đem Đức Phật so sánh với vị vua nầy. Kinh Tạp A Hàm quyển 27, luận Đại Trí Độ quyển 25, đem 7 thứ quý báu và sự hóa trị của Chuyển Luân Thánh Vương nêu ra song song với 7 giác chi của Phật. Hoặc gọi sự thuyết pháp của Đức Phật là Chuyển Pháp Luân (quay bánh xe pháp) sánh với sự quay bánh xe báu của Chuyển Luân Thánh Vương.

Lại luận Đại Tàng Bà Sa bảo bánh xe báu của Chuyển Luân Thánh Vương có 4 thứ là vàng, bạc, đồng, sắt, đều có luân vương. Kinh Nhân Vương Bát Nhã quyển thượng, phẩm Bồ Tát giáo hóa, kinh Bồ Tát Anh Lạc bản nghiệp quyển thượng, phẩm Hiền Thánh học quán, căn cứ theo các loại bánh xe trên đây mà phối hợp với hành vị Bồ Tát, lấy Luân Vương sắt làm ngôi Thập Tín; Luân Vương đồng làm ngôi Thập Trụ, Luân Vương bạc làm ngôi Thập Hạnh, Luân Vương vàng làm ngôi Thập Hồi Hướng.

Pháp Uyển Châu Lâm quyển 43, nêu Luân Vương có Quân Luân Vương, Tài (của cải) Luân Vương và Pháp Luân Vương. A Dục Vương là Quân (việc binh) Luân Vương, bốn Luân Vương từ vàng đến sắt là Tài Luân Vương, còn Như Lai là Pháp Luân Vương.

Xét về Chuyển Luân Thánh Vương thì phần nhiều đã xuất hiện ở thời thái cổ, các kinh luận có đề cập đến rất nhiều tên: Đính Sinh Vương, Đại Thiện Kiến Vương, Dân Chủ Thiện Tư Vương v.v... đều là những vua thực sự đã ra đời tại Ấn Độ vào thời thái cổ. Ngoài ra, Trường A Hàm quyển 6 kinh Chuyển Luân Thánh Vương tu hành chép, trong vị lai, khi Phật Di Lặc ra đời, sẽ có Nhương Già Chuyển Luân Thánh Vương xuất hiện. Kinh Bi Hoa quyển 3 phẩm Đại Chí chép, trong kiếp San Đề Lam giới thiện trì, có vô lượng Tịnh Chuyển Luân Thánh Vương ra đời. Kinh Như Lai trí ấn chép, khi Đức Phật Nguyệt Kế ra đời thì có Tuệ Khởi Chuyển Luân Thánh Vương xuất hiện.

Lại Luận Câu Xá quyển thứ 12 chép, khi Chuyển Luân Thánh Vương ra đời thì người ta thọ vô lượng tuổi, đến tám vạn tuổi. Nhưng Pháp Hoa kinh huyền nghĩa quyển thứ 4 thì nói, khi Luân Vương vàng ra đời thì người ta nhất định thọ tám vạn tuổi, còn Luân Vương bạc cho đến Luân Vương sắt thì không nhất định, như kinh A Dục Vương là Luân Vương sắt ra đời thì con người thọ 100 tuổi. (Phật Quang Đại Từ Điển Hòa Thượng Thích Quảng Độ dịch, trang 986).

Chuyển Luân Thánh Vương ngoài những phước báu như trên còn có phước tướng gồm 32 loại nữa. Nhưng Chuyển Luân Thánh Vương, người không tu giải thoát, vẫn bị sanh tử chi phối, sau khi đã hưởng hết các phước. Do vậy nếu dùng 32 tướng để quán Đức Như Lai thì Chuyển Luân Thánh Vương tức là Như Lai sao? Ban đầu thì Ngài Tu Bồ Đề cho là phải; nhưng sau đó, khi đã chiêm nghiệm lời giải bày của Đức Phật, Ngài Tu Bồ Đề trả lời rằng, chẳng thể dùng 32 tướng để thấy Đức Như

Lai.

Bốn câu kệ nầy trong kinh Kim Cang rất quan trọng. Nếu ai trong chúng ta cũng đều liễu triệt được lời dạy nầy của Đức Phật, thì sẽ thấu rõ được tánh Không và tánh Bát Nhã của kinh nầy.

Phàm cái gì có hình tướng thì cái ấy không thật. Vì lẽ hình tướng ấy sẽ bị chi phối bởi sự thành, trụ, hoại, diệt. Cái gì còn bị chi phối bởi định luật vô thường, tức cái ấy không có tướng thật của nó. Trong khi đó, người Phật Tử nếu dùng 32 tướng tốt để xem Phật, thì tướng tốt ấy chẳng phải là Phật. Ngay cả Ngài A Nan ngày xưa, Ngài đi xuất gia là vì mến tướng tốt của Đức Phật; nhưng sau khi Ngài đã chứng quả Thánh rồi thì không phải như vậy.

Ai là người dùng âm thanh để cầu nguyện nơi Ngài, hay nghe âm thanh để được chuyển mê thành ngộ, thì việc ấy cũng không phải là thật. Vì âm thanh có thể biến đổi; chính cái tánh thật nghe âm thanh kia mới quan trọng, còn cầu được nghe; tức là còn đối đãi, vọng tưởng.

Nếu có những người dùng âm thanh và hình tướng để cầu được thấy Phật, thì đó chính là những người làm việc tà. Không đúng với chánh đạo: Những người như thế sẽ không bao giờ thấy được chân thật nghĩa của Như Lai. Cái nghĩa chân thật của Như Lai là cái nghĩa như như bất động, không thể dùng cái thấy bình thường để biết được thật tướng của Như Lai.

Đoạn 27: Phần không đoạn không diệt

“Nầy Tu Bồ Đề! Nếu ông nghĩ rằng: Như Lai chẳng dùng tướng Cụ Túc để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nầy Tu Bồ Đề! Hãy đừng nghĩ như vậy! Như Lai chẳng do tướng Cụ Túc để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tu Bồ Đề! Nếu ngươi nghĩ rằng: Phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nói các pháp đoạn diệt. Hãy đừng nghĩ thế. Vì sao vậy? Phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác là đối với Pháp, chẳng nói tướng đoạn diệt”.

Pháp không bao giờ mất mà pháp cũng không bao giờ gián đoạn. Chỉ vì con người không thấy pháp, chứ pháp luôn luôn hiện hữu. Giống như mặt trời bị mây mù che khuất vậy. Khi bị mây che, chúng ta nói không có mặt trời. Nhưng mặt trời (chân lý) ấy luôn luôn hiện hữu, không còn, không mất. Giống như người ở bên nầy quả địa cầu thì nói rằng mặt trời mọc rồi mặt trời lặn; nhưng trên thực tế; người ở bên kia quả đất thì nói ngược lại. Tuy nhiên mặt trời chiếu rọi và xoay quanh quả đất. Chứ không phải quả đất xoay chung quanh mặt trời. Vì chúng ta đang ở trên quả đất, bị động; nên mới cảm nhận như vậy. Chân lý cũng thế thôi! Chân lý là chân lý chứ không thể nói khác đi được. Nếu có, chỉ do con người muốn chứng tỏ rằng mình hiểu chân lý như thế nầy hoặc như thế kia; nhưng trên thực tế chân lý siêu tuyệt không chạy theo cái thấy, nghĩ của con người.

Các pháp không bao giờ mất. Nếu giáo lý của Đức Phật có chia ra làm 3 thời kỳ là chánh pháp, tượng pháp và mạt pháp. Nhưng trên thực tế pháp chẳng mất, chỉ do con người sanh ra trong mỗi thời kỳ, pháp ấy nó phải hợp với căn cơ, trình độ của mỗi thời đại để pháp còn tồn tại. Hãy hiểu rằng: Pháp là pháp; chứ Pháp không là gì hết cả. Ai hiểu được Pháp tức sẽ hiểu được Phật và ai hiểu được Phật, tức sẽ hiểu được Pháp.

Đoạn thứ 28: Phần chẳng thọ, chẳng tham

“Nầy Tu Bồ Đề! Nếu Bồ Tát dùng 7 thứ báu nhiều như cát sông Hằng của thế giới để bố thí. Hay lại có người rõ tất cả các pháp vô ngã, được thành đức nhẫn nhục, thì Bồ Tát nầy được chỗ công đức nhiều hơn vị Bồ Tát trước. Vì sao?

Nầy Tu Bồ Đề! Do các vị Bồ Tát chẳng thọ phước đức vậy.

Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Vì sao các Bồ Tát chẳng thọ phước đức? Tu Bồ Đề! Chỗ tạo tác phước đức của Bồ Tát, chẳng nên tham trước. Cho nên nói là chẳng thọ phước đức”.

Tục ngữ Pháp có câu:

“Manger pour vivre et non vivre pour manger”.

Có nghĩa là “ăn để mà sống, chứ không phải sống để mà ăn”. Nếu người nào sống chỉ vì sự ăn mặc, thì sự sống ấy chẳng có giá trị nữa. Còn ăn là phương tiện để được sống trên đời nầy; chứ không phải ăn là mục đích. Nếu ăn là mục đích, thì con người sinh ra trên đời nầy chỉ để biết ăn, chứ không biết gì khác nữa.

Đoạn kinh trên đây ý nói: Vị Bồ Tát nào thành tựu được công đức của sự nhẫn nhục, trong khi hành Bồ Tát hạnh, thì vị nầy có công đức nhiều hơn các vị Bồ Tát chỉ đem những của báu để bố thí, dầu của cải ấy nhiều như cát sông Hằng đi nữa. Do vì các Bồ Tát không tham trước vào việc làm của mình và không thọ nhận cái kết quả tự nhiên ấy. Đó là hạnh nguyện, đó là chuyện bình thường của người thực hành Bồ Tát hạnh; nên được phước đức như thế.

Do các vị Bồ Tát thực hiện các hạnh lành; nhưng không trụ vào các hạnh ấy; nên mới sanh được những phước đức như vậy. Đây chính là những việc làm không bị sự chấp trước chi phối. Do vì không có tâm thọ nhận những phước đức ấy.

Đoạn thứ 29: Phần uy nghi tịch tịnh

“Nầy Tu Bồ Đề! Nếu có người nói rằng: Như Lai hoặc đến, hoặc đi, hoặc ngồi, hoặc nằm thì người nầy chẳng rõ được nghĩa chỗ ta nói. Vì sao vậy? Như Lai nghĩa là: Không từ chỗ nào đến và lại cũng chẳng chỗ nào đi. Đó chính là Như Lai vậy”.

Phàm là người mới xuất gia vào chùa phải học 4 quyển luật căn bản. Đó là Tỳ Ni, Oai Nghi, Sa Di và Cảnh Sách.

Tỳ Ni tức là những bài Chú ngắn gọn mỗi khi ăn cơm, uống nước, rửa tay, làm việc, tọa thiền, tụng kinh, hô chuông v.v... người xuất gia phải nằm lòng. Việc tuy nhỏ nhặt; nhưng là những việc căn bản để một Chú Tiểu làm quen với hạnh từ bi và thực hành tuệ giác siêu việt vào mỗi buổi sớm mai trong chùa, hay những cử chỉ hành vi suốt trong một ngày như thế, mà người xuất gia phải lắng tâm, lòng và ý tứ để hành trì.

24 oai nghi của một Chú Tiểu từ khi vào chùa làm Thị Giả hầu Thầy, cho đến khi đi ra ngoài với Thầy, đi đưa thư cho Thầy gởi đến chùa khác, đứng nghe Thầy tiếp khách v.v... trong 24 oai nghi ấy khiến cho người học đạo bao giờ cũng tỉnh thức, ngay cả lúc đi, đứng, nằm, ngồi.

Đến 10 giới căn bản của Sa Di hay Sa Di Ni, là những giới luật chính thức để truyền trao cho người xuất gia; nhằm từ những nấc thang ban đầu ấy, sẽ dẫn dắt chính mình và mọi người đi vào căn nhà biệt giải thoát của Phật Đạo.

Đến phần Cảnh Sách tức là sự tỉnh giác do Ngài Thiền Sư Linh Hựu ở núi Quy bên Trung Quốc soạn ra để nhắc nhở cho người xuất gia không được quên ơn sanh thành dưỡng dục của mẹ cha và cũng không để cho tuổi tác già nua, chỉ ham của tín thí cúng dường mà quên đi nhiệm vụ của mình là: “Thượng cầu Phật Đạo và hạ hóa chúng sanh” thì còn đâu là bản hoài của thuở ban đầu khi phát tâm xuất gia, để cầu mong cho vượt khỏi sự luân hồi sanh tử.

Càng tu lâu rồi thì người xuất gia phải bước lên một bậc nữa là thọ giới Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni; nếu tuổi đã đủ 20. Đây gọi là giới Cụ Túc (giới đầy đủ), thể hiện qua 250 giới của 4 hành động oai nghi: đi, đứng, nằm, ngồi. Đem 4 động tác nầy nhân với 250 giới tướng, thành ra

1.. Mỗi một khoảng không gian của quá khứ, hiện tại và vị lai được nhân lên 3 lần như vậy, thành 3. oai nghi tế hạnh. Đây là những hành vi căn bản của giới thuộc phạm vi Nam Truyền tức là Phật Giáo Tiểu Thừa; nhưng khi bước sang tinh thần của Đại Thừa, người xuất gia phải thọ thêm giới Bồ Tát nữa.

Còn Đức Như Lai không phải trải qua sự thọ giới tướng như thế. Vì trong 10 pháp thọ giới. Chính Ngài đã tự đầy đủ giới thể và giới tướng rồi; nên không có ai truyền giới cho Ngài cả, mà việc nầy (giới tánh) tự thành một vị Tỳ Kheo vậy. Cho nên Đức Như Lai dạy rằng: “Như Lai không từ nơi nào đến và chẳng đi về đâu” là nằm trong ý nghĩa nầy. Vì Như Lai hay Năng Nhơn là sự an vui, tịch mặc; không còn sự đối đãi phải trái, ngược xuôi nữa. Phàm là bậc Đại Sĩ thì không cần làm cũng gọi là làm. Vì những hành động của họ đã thành tựu nơi tánh Không cao cả rồi.

Đoạn thứ 30: Phần lý một hợp tướng

“Tu Bồ Đề! Nếu có người con trai tốt, người con gái lành đem 3. Đại Thiên thế giới nầy nghiền nát thành những vi trần. Ý ông nghĩ sao? Những vi trần nầy có nhiều chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Thật nhiều, bạch Đức Thế Tôn. Vì sao vậy? Nếu những vi trần nầy là thật có thì Phật chẳng nói là các vi trần. Vì sao vậy? Vì Phật nói các vi trần tức chẳng phải là vi trần, thì đây mới chính là vi trần.

Kính bạch Đức Thế Tôn! Như Lai nói 3. Đại Thiên thế giới tức chẳng phải thế giới thì đó mới chính là thế giới. Vì sao vậy? Nếu thế giới thật có, tức là một hợp tướng. Như Lai nói một hợp tướng tức chẳng phải là một hợp tướng, thì đó mới là một hợp tướng. Nầy Tu Bồ Đề! Một hợp tướng tức chẳng thể nói, chỉ người phàm phu mới tham trước việc ấy”.

Như phần trên chúng ta đã thấy. Đứng về phương diện vũ trụ quan của Phật Giáo, ngoài thế giới nầy ra, còn vô lượng vô biên thế giới khác nữa tồn tại nơi khoảng không gian vô tận nầy. Con số thường gọi là “Tam thiên Đại thiên thế giới”. Có nghĩa là 3. Thế giới Đại Thiên. Cứ 1. thế giới của chúng ta hợp lại thành một Tiểu Thế Giới. 1. Tiểu thế giới hợp lại thành một Trung Thiên thế giới. 1. Trung thiên thế giới hợp lại thành một Đại Thiên thế giới. Một Đại Thiên thế giới gồm 3. thế giới như thế, mà ở đây có 3. Đại Thiên thế giới như vậy; nên gọi là con số nhiều vô số kể vậy.

Trên những thế giới như vậy có con người, chư thiên, sự vật, cung điện, vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, xích châu, mã não, san hô, hổ phách v.v... đồng thời cũng có thế giới đang hợp lại, cũng có thế giới đang băng hoại. Có thế giới đang hưởng sự hòa bình an lạc; nhưng cũng có những thế giới đang chiến tranh đánh nhau tàn khốc. Có những thế giới đang thanh bình thịnh trị; rồi cũng đang có những thế giới bị ngoại xâm v.v... Nghĩa là chỗ nầy tăng, chỗ kia giảm. Chỗ nầy còn, chổ kia mất; nơi nầy thành tựu, nơi kia đang bị hủy hoại... Tất cả các thế giới đang trải qua các giai đoạn của sự thành, trụ, hoại, diệt... Thế mà Đức Phật bảo Ngài Tu Bồ Đề rằng: Nghiền nát 3. Đại thiên thế giới nầy ra nhỏ như hạt bụi, thì phải biết là nhiều vô số kể. Đức Phật lại còn bảo: Nếu vi trần là có thật thì đấy chẳng phải là vi trần và đó mới chính là vi trần.

Những thế giới như thế mà Đức Như Lai vẫn bảo là không phải những thế giới. Vì tướng của thế giới ấy do sự giả hợp mà thành tựu. Nó giống như một hợp tướng, mà đã là một hợp tướng thì làm sao có thật được. Đức Phật cũng bảo rằng: Nếu thế giới nầy mà thật có, tức nó giống như một hợp tướng mà thôi. Hợp tướng ấy chẳng phải là một hợp tướng thì Đức Như Lai gọi đó là một hợp tướng. Do nó là một hợp tướng; nên chẳng nói gì khác hơn nữa. Chỉ có những kẻ phàm phu mới đắm trước vào việc nầy vậy.

Ai trong chúng ta cũng biết rằng cuộc đời nầy là giả hợp. Thế gian nầy như mộng tưởng. Có đó rồi mất đó; nhưng vì tâm địa của chúng sanh là mê chấp tướng bề ngoài, không chịu rõ tự thể bên trong của bản chất sự vật; nên mới khổ đau và nổi trôi trong dòng đời sanh tử. Từ đó mới than trời, trách người. Vì lẽ không chấp nhận được cái gọi là thực tế mà chỉ lo tìm mồi, bắt bóng mà thôi.

“Biết thân ta vẫn biết; nhưng tiếc thân ta vẫn tiếc”. Thân nầy là giả hợp; nhưng nếu bị chia lìa, mất mát thì ai cũng lo âu, sầu khổ. Không phải là chúng sanh không nắm bắt được chân lý ấy; nhưng vì chúng sanh không tự làm chủ được chính mình trong mọi sự đổi thay của sự vật ở bên trong lẫn bên ngoài; nên mới có những sự nhận định như thế.

Đoạn thứ 31: Phần tri kiến chẳng sanh

“Nầy Tu Bồ Đề! Nếu có người nói rằng Phật nói: ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến. Tu Bồ Đề ý ông nghĩ như thế nào? Người nầy có hiểu rõ nghĩa chỗ ta nói chăng?

Thưa không! Bạch Đức Thế Tôn! Người nầy chẳng rõ nghĩa chỗ nói của Như Lai. Vì sao thế? Vì Đức Thế Tôn nói: Ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến tức là chẳng phải ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến thì đây mới là ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến.

Tu Bồ Đề! Phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đối với tất cả pháp, nên như thế mà biết, như thế mà thấy, như thế mà tin hiểu, chẳng sanh pháp tướng. Tu Bồ Đề! Nói là pháp tướng Như Lai nói chẳng phải pháp tướng, thì đó mới gọi là pháp tướng”.

Không là thực tướng của pháp. Cho nên nếu dùng cái ta để thấy mình, thấy người, thấy chúng sanh, thấy thọ giả thì rõ ràng là có chứ chẳng phải không. Khi nào cái thấy ấy không còn bị cái đối đãi che khuất nữa, thì cái thấy ấy mới thật là thấy. Cái thấy ấy chẳng sanh, chẳng diệt, là cái thấy thường hằng, chơn như vĩnh cửu.

Kẻ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đối với tất cả các pháp nên rõ biết như vậy; thấy như vậy; tin hiểu như vậy; chẳng sanh các tướng nơi pháp. Biết như vậy là biết cái chân thật biết; thấy như vậy là thấy cái chân thật thấy; tin hiểu như vậy là tin và hiểu cái điều chân thật. Tất cả những điều ấy đừng nên sanh cái tướng nơi các pháp. Cái tướng nơi các pháp là cái tướng đối đãi; chỉ cái chơn thật thấy, ấy mới gọi là cái thấy.

Do vậy mà Đức Như Lai nói rằng Pháp tướng hay tướng của pháp tức là chẳng phải tướng của pháp, ấy mới gọi là tướng của pháp. Tướng ấy chẳng sanh, chẳng diệt, không đến, không đi, không còn, không mất. Mọi sự, mọi việc đều như như bất động; không thêm, không bớt.

Đoạn thứ 32: Phần ứng hóa chẳng phải thật

“Nầy Tu Bồ Đề! Nếu có người đem 7 thứ báu đầy cả thế giới để đem bố thí trải qua vô lượng A Tăng Kỳ Kiếp. Nếu có người thiện nam, kẻ thiện nữ phát tâm bồ đề, trì kinh nầy cho đến 4 câu kệ và thọ trì, đọc tụng, vì người khác diễn nói, thì phước nầy hơn kia. Vì người khác diễn nói như thế nào? Chẳng thủ nơi tướng, như như bất động. Vì sao?

Tất cả các pháp hữu vi

Như mộng, huyễn, bọt, bóng

Như sương cũng như điện

Nên quán như thế ấy

Khi Phật nói kinh nầy rồi. Trưởng Lão Tu Bồ Đề và các vị Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di cùng tất cả thế giới trời, người, A Tu La v.v... nghe Phật nói rồi, tất cả đều rất hoan hỷ, tin nhận phụng hành”, Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật.

Đây là đoạn chót thứ 32 của kinh Kim Cang theo các bậc Tổ Đức đã chia ra như thế. Đoạn nầy nói về việc ứng hóa, chẳng phải thật. Ở đoạn cuối nầy Đức Phật cũng xác định lại một lần nữa là dẫu cho có người nào đó đem của báu đầy cả 3. Đại Thiên thế giới để đem bố thí như vậy trong A Tăng Kỳ Kiếp; nghĩa là không có giới hạn bởi thời gian và không gian và đối với người trì kinh nầy cho đến 4 câu kệ thôi, cũng như vì người khác diễn nói, thì phước của người trì kinh ấy vẫn hơn người bố thí của cải kia. Vì người khác diễn nói mà chẳng chấp giữ nơi tướng nói ấy, như như bất động, không thay đổi thái độ và cách làm của bậc Bồ Tát trụ nơi chỗ không trụ để thực hiện.

Qua bốn câu tiêu biểu là:

Tất cả các pháp hữu vi đều như mộng, như huyễn, như bọt, như bong bóng. Thế nào là pháp hữu vi? Pháp hữu vi là pháp có hình tướng, mà đã có hình tướng thì là hư vọng, chẳng thật. Hình tướng ấy bị chi phối bởi thành, trụ, hoại diệt. Hình tướng ấy có sinh ra, có lớn lên, có già bệnh và chết chóc. Như vậy tất cả cái gì có hình tướng, tức cái đó không thật. Sự không thật có ấy biểu hiện qua giấc mộng, sự huyễn hóa, như bọt nước, như bong bóng. Đã là mộng thì là không thật. Đã là thật thì không phải là mộng. Mộng ấy là sự huyễn hóa bởi tâm thức đã được tạo thành trong bao phen sanh tử và giờ nầy nổi lên như thế, rồi trong chốc lát sự huyễn hóa ấy lại tan đi. Sự tan hoại, rã rời ấy như bọt sương mai trên đầu ngọn cỏ, có đó vào buổi sáng tinh sương; nhưng khi ánh thái dương trỗi dậy, bọt bong bóng ấy không còn tồn tại nữa. Bong bóng là ảnh hiện của nước. Thực chất của nước cũng được cấu tạo bởi những vi phân tử của chất lỏng. Khi phân tích kỹ thì chẳng có gì là nước cả. Do vậy ta có thể nói rằng: Bong bóng là hiện tượng của nước, mà thực chất của nước cũng chẳng thật. Nước ấy phải bị luân chuyển và chi phối bởi nhiều nguyên tố khác nhau vậy.

Những pháp hữu vi ấy thật ra cũng giống như những giọt sương và giống như điện chớp. Vì sương ấy cũng hóa hiện từ nước, mà nước chỉ là một hợp tố, nước không có tánh thật của nó. Điện có mặt khắp nơi trong không trung, ở nhiều thể khác nhau. Bình thường ta không thấy được; nhưng ta cảm nhận được điện qua ánh sáng, qua thể đông lạnh bởi nước, hay thể loãng của các dung dịch khác. Điện tự nhiên; nhưng con người đã dùng điện để tạo nên lợi thế cho cuộc sống của con người; nhưng trên thực tế thì điện cũng không thật. Ta muốn điện hiện hữu ở thể nào, thì điện sẽ tồn tại và tan biến theo công thức biến hóa của người điều khiển nó. Bóng điện có thể hư; nhưng dòng điện lại biến thể ở nhiều dạng thức khác nhau vậy.

Nếu tất cả chúng ta đều quán được các pháp hữu vi như vậy thì tất nhiên chúng ta sẽ hiểu được giá trị về cái không thực tướng, mà kinh Kim Cang, Đức Phật muốn gởi đến cho chúng ta. Rồi từ đó, chúng ta truyền đạt tinh thần nầy qua cho người khác nghe cũng như hiểu biết và thực hành cũng như quán chiếu, thì rõ ràng công đức của người nầy không nhỏ. So với những người đem 7 thứ báu bố thí khắp 3. Đại Thiên thế giới trong nhiều đời, nhiều kiếp cũng không thể sánh bằng, là ở ý nghĩa khó nghĩ bàn nầy vậy.

Khi Đức Phật nói kinh nầy xong rồi, Ngài Tu Bồ Đề và các vị Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di cùng với tất cả trời, người, A Tu La v.v... nghe Phật giảng xong, đều rất vui mừng tin, nhận và làm theo.

Căn cứ theo phần thứ nhất của kinh nầy thì Đức Phật nói kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật sau thời dùng ngọ trai tại vườn cây của Thái Tử Kỳ Đà và ông Cấp Cô Độc nơi nước Xá Vệ ở một thời điểm trong 25 mùa An Cư Kiết Hạ của Đức Phật tại đó. Kinh nầy không phải chỉ có loài người nghe, mà có đủ các bộ chúng ở các cõi khác đến để nghe Đức Phật thuyết pháp. Vậy thời gian được đặt ra là bao lâu?

Nếu bây giờ chúng ta hành trì bộ kinh nầy ít nhất cũng là một tiếng đồng hồ. Còn nếu nghe kinh để hiểu rõ nghĩa lý nhiệm mầu, thì phải cần nhiều tháng. Thuở ấy, những bậc nghe kinh như thế, đều là những bậc Thượng Thủ trong chúng hội. Có nghĩa là những vị ấy thuộc về bậc thượng căn, thượng trí. Nghĩa là khi nghe xong là hiểu liền, không cần phải suy nghĩ và hỏi lại ý nghĩa của những điều Đức Phật đã dạy. Đến thời kỳ Tượng Pháp, chắc chắn có nhiều người nghe nhưng không hiểu rõ nghĩa lý sâu xa mầu nhiệm ấy; nên các vị Pháp Sư phải nói đi nói lại nhiều lần, thính chúng mới hiểu được lời dạy của Đức Phật. Kinh nầy đã lưu truyền hơn 2.500 năm lịch sử, riêng ở cõi Ta Bà nầy và trong hiện tại chúng ta đang sống trong thời mạt pháp và thuộc vào dạng hạ căn, hạ trí; nên có nghe cũng khó hiểu, mà nếu có hiểu cũng hiểu sai lời Phật dạy, chứ không hiểu đúng như nghĩa lúc ban đầu.

Hòa Thượng Liên Hoa (tức Ngài Thiệt Thành Liễu Đạt) giảng kinh tối thượng thừa nầy cho nội cung của Vua Gia Long và sau đó là nội cung của Vua Minh Mạng trong nhiều năm, tháng như thế. Không phải chỉ trong một tiếng đồng hồ, như thuở Đức Phật còn tại thế. Dĩ nhiên là cũng có người hiểu, có người không, có người lo suy tư việc khác.

Từ năm 1821 đến nay (1823) đã 2 năm ròng rã như thế, các pháp hội của chùa Giác Hoàng trong nội cung đã được Ngài Hòa Thượng Liên Hoa giảng giải liên tục như vậy. Ngay cả Vua Minh Mạng cũng rất hài lòng sau khi nghe Hoàng Hậu và Thái Hậu Thuận Thiên tâu trình; cho nên thay vì gọi Hòa Thượng Thiệt Thành Liễu Đạt thì nhà Vua đã ban cho vị Hòa Thượng Tăng Cang nầy là Liên Hoa Hòa Thượng. Kể từ đó trong cung nội cũng như ngoài triều ca, ai ai cũng biết đến danh tiếng của Liên Hoa Hòa Thượng.

Ngày 20 tháng 11 năm Tân Tỵ (1821), Đại Lão Hòa Thượng Phật Ý Linh Nhạc đã viên tịch ở chùa Từ Ân Sài Gòn, thọ 97 tuổi. Ngài sinh năm 1725 và viên tịch vào năm 1821. Hòa Thượng Liên Hoa ở Huế chắc rằng không được cho biết tin nầy; có thể trong nội cung giấu tin nầy để Hòa Thượng không xin về Gia Định, hầu ở lại thuyết pháp cho nội cung nghe. Điều ấy hẳn dễ hiểu. Vì Vua Gia Long mới băng hà (1820). Vua Minh Mạng mới lên ngôi. Nay trong triều và ngoài xã hội đều xầm xì, bàn tán. Nếu nay còn cho tin chẳng lành cho Hòa Thượng Liên Hoa nghe, chắc chắn là Ngài phải xin về lại Gia Định để thọ tang cho Thầy mình. Vả lại trong lúc đó, Hòa Thượng Liên Hoa đang giảng bộ kinh Đại Thừa Kim Cang Bát Nhã, là một trong những bộ kinh tối thượng thừa, không thể bỏ dở giữa chừng được. Đồng thời Thái Hoàng Thái Hậu Hiếu Khương, Thái Hậu Thuận Thiên và ngay cả Hoàng Hậu, vợ Vua Minh Mạng, và đặc biệt là Thái Trưởng Công Chúa cũng như Hoàng Cô đang mải miết theo dõi những ngày, giờ giảng kinh của Hòa Thượng Liên Hoa trong cung nội, nhằm làm vơi đi cái mất của Vua Gia Long chưa đến kỳ lễ Đại Tường. Cho nên không cho Ngài Hòa Thượng Liên Hoa biết chuyện Ngài Thiền Sư Linh Nhạc Phật Ý, vị Thầy y chỉ của Hòa Thượng Liên Hoa đã viên tịch cũng là điều dễ hiểu thôi.

Mãi đến đầu năm 1823 có các quan Đại thần từ Gia Định ra kinh đô Huế dự lễ, Hòa Thượng Liên Hoa mới biết được tin đó, và nhân đó mới có cớ để xin vua cho từ nhiệm ở chùa Thiên Mụ và trong nội cung của Vua để về Gia Định. Sau cả tháng Thiền Sư Liễu Đạt mới được Vua Minh Mạng cho phép về lại chùa xưa và tiếp tục làm trụ trì chùa Từ Ân ở Gia Định.

Thư Từ Nhiệm

Minh Mạng năm thứ 4, ngày lành tháng tốt (Đầu năm 1823)

Muôn tâu Thánh Thượng,

Kể từ khi Tiên quân gia ân, bần Tăng nầy đã đến được chốn Hoàng cung nầytừ năm 1817 và hơn 4 năm trường, bần tăng đã cận kề Tiên Đế trong những lúc nhàn rỗi; nhưng chẳng may Tiên Đế đã băng hà. Bởi vì nếu không có Tiên Đế thì ngôi vị Trụ Trì chùa Thiên Mụ cũng như chức Tăng Cang và Giới đao, Độ điệp... bần tăng nầy chẳng dám nghĩ đến. Sau đó Tiên Đế lại còn cho bần tăng vào nội cung để giảng kinh, thuyết pháp nữa. Thật là ơn vua, lộc nước chẳng biết nói sao cho cùng.

Sau khi Tiên Đế băng hà. Thánh quân kế nghiệp từ năm 1820 đến nay cũng đã được hơn 2 năm rồi. Đại Tang đã mãn và mọi việc đã an bài. Nhất là bản kinh quan trọng: Kinh Kim Cang, bần tăng đã giảng giải cho Thái Hoàng Thái Hậu và các cung nhân vừa xong. Nay nhân có các quan từ thành Gia Định ra hầu triều, bần tăng mới nghe được tin chẳng lành là Y Chỉ Sư của bần tăng, Trụ trì chùa Sắc Tứ Từ Ân và chùa Quốc Ân Khải Tường ở Gia Định đã viên tịch hơn một năm nay mà bần tăng chưa rõ được điều mất mát to lớn kia. Do vậy dâng Thư Từ Nhiệm nầy lên Bệ Hạ để thẩm xét là bần tăng xin thôi chức Trụ Trì chùa Thiên Mụ cũng như giảng pháp cho nội cung kể từ ngày viết thư nầy dâng nạp lên Thánh Thượng.

Điều muốn nói ở đây là bần tăng cũng không quên niệm ân của Thánh Thượng đã gia ân ban sắc cho pháp hiệu Liên Hoa để cho mọi người dễ gọi và còn làm tôn thêm vẻ đẹp của đóa hoa không nhiễm trần nầy. Tuy nhiên mọi sự khen chê, tốt xấu... xin chờ ở vào đoạn cuối của cuộc đời. Kính mong Thánh Thượng giải quyết cho, để bần tăng khỏi ngày đêm mong đợi ngày về thọ tang cho Thầy, Tổ của mình.

Kính mong chứng giám.

Liên Hoa Hòa Thượng Hiệp Chưởng.

Khi Hòa Thượng Liên Hoa về đến chùa Từ Ân, chư huynh đệ và chư Tăng đến mừng. Hòa Thượng Viên Quang mới hỏi Hòa Thượng Liên Hoa về sự lo lắng của Đại Lão Hòa Thượng Phật Ý về Hòa Thượng Liên Hoa có đúng không? Hòa Thượng Liên Hoa nghe xong xúc động và kể lại rằng:

Khi hoằng hóa ở kinh đô Huế, có Hoàng Cô (Cô của Vua Minh Mạng) là đệ tử của Hòa Thượng, thọ giới Bồ Tát được ban pháp danh là Tế Minh Thiên Nhựt, có tình cảm luyến ái sâu đậm, muốn ràng buộc duyên tình với Hòa Thượng; nên Hòa Thượng phải tìm cách xin về Gia Định.

Chư huynh đệ nghe qua, than thở cho nghiệp trần duyên quá trớ trêu, ràng buộc chúng sanh gây cản trở trong việc tu hành. Sau đó Hòa Thượng Liên Hoa vẫn tiếp tục hoằng hóa ở chùa Từ Ân.

Hòa Thượng Phật Ý đã lo lắng cho Hòa Thượng Liên Hoa như thế nào? Đó là vào khoảng thời gian năm 1821, trước khi Hòa Thượng Phật Ý viên tịch, Ngài có nói với đệ tử là Thiền Sư Viên Quang Tổ Tông trụ trì chùa Giác Lâm ở Sài Gòn rằng: Hòa Thượng lo cho Sư Liễu Đạt không tránh khỏi mối dây ràng buộc của nghiệp trần duyên. Vì Liễu Đạt (tức Hòa Thượng Liên Hoa) có tướng hảo, có tài thuyết pháp và khoa ăn nói, lại giảng giải trong nội cung, gần nhiều giới nữ sắc quyền quý.

Quả thật lời dặn dò và trăn trối của Thầy mình không sai, khi nhân quả đến thời kỳ chín muồi và mọi việc cứ như thế tiếp tục xảy ra trong tâm tưởng của Hoàng Cô, không ai có thể ngăn cản được.