Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā, Part I
- Thông tin
- GRETILCC BY-NC-SA 4.0
upariṣṭād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn gatvā yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān dānapāramitāyāṃ samādāpati niveśayati pratiṣṭhāpadyati / yathaivātmanā śīlapāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān śīlapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati / yathaivātmanā kṣāntipāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān kṣāntipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati yathaivātmanā vīryapāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān vīryapāramitāyāṃ samādāpadyati niveśayati pratiṣṭhāpayati / yathaivātmanā dhyānapāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān dhyānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati / yathaivātmanā prajñāpāramitāyāṃ tiṣṭhati / tathaiva tatra lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati / dharmañ ca deśayati yad uta yā eva ṣaṭpāramitāḥ / te sattvās taṃ dharmaṃ śrutvā na jātu virahitā bhavanti ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ / yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante /
tadyathāpi nāma subhūte dakṣo māyākāro vā māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahato janakāyasya purato mahāntaṃ janakāyam abhinirmāya ṣaṭsu pāramitāsu samādāpayen niveśayet pratiṣṭhāpayet / tat kiṃ manyase subhūte 'pi nu tena māyākāreṇa vā māyākārāntevāsinā vā kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu samādāpito niveśitaḥ pratiṣṭhāpito vā bhavet / āha no hīdaṃ bhagavan / bhagavān āha / evam eva bodhisattvena mahāsattvena pūrvasyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / dakṣiṇasyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / paścimāyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / uttarasyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu uttarapūrvasyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / pūrvadakṣiṇasyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / dakṣiṇapaścimāyān diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / paścimottarasyān diśi gaṅgānadīvalukopameṣu lokadhātuṣu / adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu / upariṣṭād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās te sarve ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpitā bhavanti / tat kasya hetoḥ / dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannahya ity ucyate /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhaṃ sannahya sarvākārajñatāpratisaṃyuktena cittena viharan nānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti / iyanto mayā sattvāḥ dānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā śīlapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ kṣāntipāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ vīryapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
iyanto mayā sattvāḥ adhyātmaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvā bahirdhāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ śūnyatāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ mahāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ paramārthaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ saṃskṛtaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ asaṃskṛtaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyā / iyanto mayā sattvāḥ atyantaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ anavarāgraśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ anavakāraśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ prakṛtiśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā satvāḥ sarvadharmaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ anupalambhaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ abhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ svabhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
iyanto mayā satvāś caturṣu smṛtyupasthāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś caturṣu samyakprahāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś caturṣu ṛddhipādeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ pañcasv indriyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvo pañcasu baleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ saptasu bodhyaṅgeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ āryāṣṭāṅgamārge pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ āryasatyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś caturṣv apramāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ vimokṣeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvā navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvā pañcasv abhijñāsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvā sarvasamādhiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ sarvadhāraṇīmukheṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
iyanto mayā sattvāḥ daśasu tathāgatabaleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś caturṣu vaiśāradyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāś catasṛṣu pratisaṃvitsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvā mahāmaitryāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na prataṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ aṣṭādaśasv āveṇikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpahitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ śrotaāpattiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ anāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyā / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ arhatve pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ pratyekabodhau pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ mārgākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto mayā sattvāḥ sarvākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / iyanto na pratiṣṭhāpayivyāḥ /
api tu punar asyaivaṃ bhavaty aprameyāsaṃkhyeyā mayā sattvā dānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śīlapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / kṣāntipāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / vīryapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / adhyātmaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / bahirdhāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śūnyatāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahāśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / paramārthaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / saṃskṛtaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / asaṃskṛtaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / atyantaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / anavarāgraśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / anavakāraśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / prakṛtiśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvadharmaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / anupalambhaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / abhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / svabhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu smṛtyupasthāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu samyakprahāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu ṛddhipādeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pañcasv indriyeṣu pratiṣṭhāpathitavyāḥ / pañcasu baleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / saptasu bodhyaṅgeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / āryāṣṭāṅgamārge pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣv āryasatyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣv apramāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / aṣṭāsu vimokṣeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pañcasv abhijñāsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvasamādhiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvadhāraṇīmukheṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / daśasu tathāgatabaleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu vaiśāradyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / catasṛṣu pratisaṃvitsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahāmaitryāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śrotaāpattiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / anāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / arhattve pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pratyekabodhau pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mārgākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
tadyathāpi nāma subhūte dakṣo māyākāro vā māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahato janakāyasya purato mahāntaṃ janakāyam abhinirmāyaivaṃ cittam utpādayet ete mayā aprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvāḥ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / aṣṭādaśasu śūnyatāsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu smṛtyupasthāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu samyakprahāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu ṛddhipādeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pañcasv indriyeṣu pratiṣṭhāpathitavyāḥ / pañcasu baleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / saptasu bodhyaṅgeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / āryāṣṭāṅgamārge pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣv āryasatyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣv apramāṇeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / aṣṭāsu vimokṣeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pañcasv abhijñāsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvasamādhiṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvadhāraṇīmukheṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / daśasu tathāgatabaleṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / caturṣu vaiśāradyeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / catasṛṣu pratisaṃvitsu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahāmaitryāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / aṣṭādaśasv āveṇikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ / śrotaāpattiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / anāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyāḥ / arhattve pratiṣṭhāpayitavyāḥ / pratyekabodhau pratiṣṭhāpayitavyāḥ / mārgākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyāḥ /
tat kiṃ manyase subhūte 'pi nu tena māyākāreṇa vā māyākārāntevāsinā vā kaścit satvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpito bhavet / aṣṭādaśasu śūnyatāsu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣu smṛtyupasthāneṣu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣu samyakprahāṇeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣu ṛddhipādeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / pañcasv indriyeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / pañcasu baleṣu pratiṣṭhāpito bhavet / saptasu bodhyāṅgeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / āryāṣṭāṅgāmārge pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣv āryasatyeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣv apramāṇeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu pratiṣṭhāpito bhavet / aṣṭāsu vimokṣeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu pratiṣṭhāpito bhavet / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu pratiṣṭhāpito bhavet / pañcasv abhijñāsu pratiṣṭhāpito bhavet / sarvasamādhiṣu pratiṣṭhāpito bhavet / sarvadhāraṇīmukheṣu pratiṣṭhāpito bhavet / daśatathāgatabaleṣu pratiṣṭhāpito bhavet / caturṣu vaiśāradyeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / catasṛṣu pratisaṃvitsu pratiṣṭhāpito bhavet / mahāmaitryāṃ pratiṣṭhāpito bhavet / mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavet / aṣṭādaśasv āveṇikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpito bhavet / śrotaāpattiphale pratiṣṭhāpito bhavet / sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpito bhavet / anāgāmiphale pratiṣṭhāpito bhavet / arhatve pratiṣṭhāpito bhavet / pratyekabodhau pratiṣṭhāpito bhavet / mārgākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavet / sarvākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavet /
āha / no hīdaṃ bhagavan / bhagavān āha / evam eva subhūte bodhisattvena mahāsattvenāprameyāsaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / aṣṭādaśasu śūnyatāsu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣu smṛtyupasthāneṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣu samyakprahāṇeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣv ṛddhipādeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / pañcasv indriyeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / pañcasu baleṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / saptasu bodhyaṅgeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / āryāṣṭāṅgamārge pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / āryasatyeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣv apramāṇeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / ārūpyasamāpattiṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / aṣṭāsu vimokṣeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / pañcasv abhijñāsu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / sarvasamādhiṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / sarvadhāraṇīmukheṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / daśatathāgatabaleṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / caturṣu vaiśāradyeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / catasṛṣu pratisaṃvitsu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / mahāmaitryāṃ pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / śrotraāpattiphale pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / anāgāmiphale pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / arhattve pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / pratyekabodhau pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / mārgākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / sarvākārajñatāyāṃ pratiṣṭhāpanāya cittam utpādya / na kasyacit sattvasyārthāya cittam utpādito bhavati / tat kasya hetoḥ / dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām utpādāya / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannahya ity ucyate /
subhūtir āha / yathāhaṃ bhagavan bhavato bhāvitasyārtham ājānāmi / asannāhasannahyo batāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ / svalakṣaṇaśūnyatām upādāya / tat kasya hetos tathā hi / rūpaṃ bhagavan rūpeṇa śūnyaṃ / vedanā vedanayā śūnyā / saṃjñā saṃjñayā śūnyā / saṃskāraḥ saṃskāraiḥ śūnyāḥ / vijñānaṃ vijñānena śūnyaṃ / cakṣuś cakṣuṣā śūnyaṃ / śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ / ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyaṃ / jihvā jihvayā śūnyā / kāyaḥ kāyena śūnyaḥ / mano manasā śūnyaṃ / rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ / śabdaḥ śabdena śūnyaḥ / gandho gandhena śūnyaḥ / raso rasena śūnyaḥ / sparśaḥ sparśena śūnyaḥ / dharmā dharmaiḥ śūnyāḥ / cakṣurvijñānaṃ cakṣurvijñānena śūnyaṃ / śrotravijñānaṃ śrotravijñānena śūnyaṃ / ghrāṇavijñānaṃ ghrāṇavijñānena śūnyaṃ / jihvāvijñānaṃ jihvāvijñānena śūnyaṃ / kāyavijñānaṃ kāyavijñānena śūnyaṃ / manovijñānaṃ manovijñānena śūnyaṃ / cakṣuḥsaṃsparśaś cakṣuḥsaṃsparśena śūnyaḥ / śrotrasaṃsparśaḥ śrotrasaṃsparśena śūnyaḥ / ghrāṇasaṃsparśaḥ ghrāṇasaṃsparśena śūnyaḥ / jihvāsaṃsparśaḥ jihvāsaṃsparśena śūnyaḥ / kāyasaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśena śūnyaḥ / manaḥsaṃsparśaḥ manasaṃsparśena śūnyaḥ / cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanayā śūnyā / śrotrasaṃsparśapratyayavedanā śrotrasaṃsparśapratyayavedanayā śūnyā / ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanayā śūnyā / kāyasaṃsparśapratyayavedanā kāyasaṃsparśapratyayavedanayā śūnyā / manaḥsaṃsparśapratyayavedanā manaḥsaṃsparśapratyayavedanayā śūnyā /
pṛthivīdhātuḥ pṛthivīdhātunā śūnyā / abdhātur abdhātunā śūnyā / tejodhātus tejodhātunā śūnyā / vāyudhātur vāyudhātunā śūnyā / ākāśadhātur ākāśadhātunā śūnyā / vijñānadhātur vijñānadhātunā vijñānadhātunā śūnyā / avidyā avidyayā śūnyā / saṃskārāḥ saṃskāraiḥ śūnyāḥ / vijñānaṃ vijñānena śūnyaṃ / nāmarūpaṃ nāmarūpeṇa śūnyaṃ / ṣaḍāyatanaṃ ṣaḍāyatanena śūnyaṃ / sparśaḥ sparśena śūnyaḥ / vedanā vedanayā śūnyā / tṛṣṇā tṛṣṇayā śūnyā / upādānam upādānena śūnyaṃ / bhavo bhavena śūnyaḥ / jātir jātyā śūnyā / jarāmaraṇo jarāmaraṇena śūnyaṃ /
dānapāramitā dānapāramitayā śūnyā / śīlapāramitā śīlapāramitayā śūnyā / kṣāntipāramitā kṣāntipāramitayā śūnyā / vīryapāramitā vīryapāramitayā śūnyā / dhyānapāramitā dhyānapāramitayā śūnyā / prajñāpāramitā prajñāpāramitayā śūnyā /
adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā śūnyā / bahirdhāśūnyatā bahirdhāśūnyatayā śūnyā / adhyātmabahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatayā śūnyā / śūnyatāśūnyatā śūnyatāśūnyatayā śūnyā / mahāśūnyatā mahāśūnyatayā śūnyā / paramārthaśūnyatā paramārthaśūnyatayā śūnyā / saṃskṛtaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatayā śūnyā / asaṃskṛtaśūnyatā asaṃskṛtaśūnyatayā śūnyā / atyantaśūnyatā atyantaśūnyatayā śūnyā / anavarāgraśūnyatā anavarāgraśūnyatayā śūnyā / anavakāraśūnyatā anavakāraśūnyatayā śūnyā / prakṛtiśūnyatā prakṛtiśūnyatayā śūnyā / sarvadharmaśūnyatā sarvadharmaśūnyatayā śūnyā / svalakṣaṇaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatayā śūnyā / anupalambhaśūnyatā anupalambhaśūnyatayā śūnyā / abhāvaśūnyatā abhāvaśūnyatayā śūnyā / svabhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatayā śūnyā / abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā /
smṛtyupasthānāni smṛtyupasthānaṃ śūnyāni / samyakprahāṇāni samyakprahāṇaiḥ śūnyāni / ṛddhipādā ṛddhipādaiḥ śūnyāḥ / indriyāṇīndriyaiḥ śūnyāni / balāni balaiḥ śūnyāni / bodhyaṅgāni bodhyaṅgaiḥ śūnyāni / āryāṣṭāṅgamārga āryāṣṭāṅgaḥmārgaiḥ śūnyaḥ / āryasatyāni āryasatyaiḥ śūnyāni / dhyānāni dhyānaiḥ śūnyāni / apramāṇāni apramāṇaiḥ śūnyāni / ārūpyasamāpattaya ārūpyasamāpattibhiḥ śūnyāḥ / vimokṣā vimokṣaiḥ śūnyāḥ / anupūrvavihārasamāpattayo 'nupūrvavihārasamāpattibhiḥ śūnyāḥ / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni śūnyatānimittāpraṇihitāvamokṣamukhaiḥ śūnyāni / abhijñā abhijñābhiḥ śūnyāḥ / samādhayaḥ samādhibhiḥ śūnyāḥ / dhāraṇīmukhāni dhāraṇīmukhaiḥ śūnyāni / tathāgatabalāni tathāgatabalaiḥ śūnyāni / vaiśāradyāni vaiśāradyaiḥ śūnyāni / pratisaṃvidaḥ pratisaṃvidbhiḥ śūnyāni / mahāmaitrī mahāmaitryā śūnyā / mahākaruṇā mahākaruṇayā śūnyā / āveṇikabuddhadharmā āveṇikabuddhadharmaiḥ śūnyāḥ / bodhisattvo bodhisattvena śūnyāḥ / mahāsannāho mahāsannāhena śūnyaḥ / anena bhagavan paryāyena sannāhasannaddho bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ / bhagavān āha / evam eva subhūte evam etat tathā yathā vadasi / tat kasya hetoḥ / akṛtā hi subhūte sarvākārajñatā / avikṛtā anabhisaṃskṛtā / yeṣāṃ kṛte bodhisattvena mahāsattvena mahāmannāhaḥ sannaddhaḥ / āha kena kāraṇena bhagavan sarvākārajñatā akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā yeṣāṃ kṛte bodhisattvena mahāsattvena mahāsannāhaḥ sannaddhaḥ / bhagavān āha / kārakānupalabdhitām upādāya subhūte sarvākārajñatā akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā /
te 'pi sattvā akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtāḥ yeṣāṃ kṛte bodhisattvena mahāsattvena mahāsannāḥ sannaddhaḥ / tat kasya hetoḥ / tathā hi subhūte rūpaṃ na karoti na vikaroti / nābhisaṃskaroti / vedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / saṃjñā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / saṃskārā na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / vijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / cakṣuḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / śrotraṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / ghrāṇaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / jihvā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / kāyo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / mano na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / rūpaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / śabdo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / gandho na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / raso na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / sparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / dharmā na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / cakṣurvijñānaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / śrotravijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / ghrāṇavijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / jihvāvijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / kāyavijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / manovijñānaṃ na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / cakṣuḥsaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / śrotrasaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / ghrāṇasaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti /
jihvāsaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / kāyasaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / manaḥsaṃsparśo na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / śrotrasaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / jihvāsaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / kāyasaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / manaḥsaṃsparśapratyayavedanā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti /
ātmā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jīvaḥ sattvaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetoḥ / tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jīvaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetoḥ / tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jantuḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetoḥ / tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / poṣaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / puruṣaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / pudgalaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetoḥ / tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / manujaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / mānavaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / kārakaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / vedakaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jānakaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / paśyakaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate /
svapnaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / māyā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / pratiśrutkā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / pratibhāsaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / pratibimbaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / marīcikā subhūte na karoti na vikaroti nābhisamṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / nirmitaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / avidyā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / saṃskārāḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi te 'tyantatayā nopalabhyante / vijñānaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / nāmarūpaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / ṣaḍāyatanaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / sparśaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate /
vedanā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / tṛṣṇā subhūte na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi / sātyantatayā nopalabhyate / upādānaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / bhavaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jātiḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / jarāmaraṇaṃ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate /
dānapāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / śīlapāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / kṣāntipāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / vīryapāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / dhyānapāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / prajñāpāramitā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate /
adhyātmaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskasyeti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / bahirdhāśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / adhyātmabahirdhāśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / śūnyatāśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / mahāśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / paramārthaśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / saṃskṛtaśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / asaṃskṛtaśūnyatā na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / atyantaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / anavarāgraśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / anavakāraśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / prakṛtiśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / sarvadharmaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate /
svalakṣaṇasaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / anupalambhaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / abhāvaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / svabhāvaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / abhāvasvabhāvaśūnyatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate /
smṛtyupasthānāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / samyakprahāṇāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / ṛddhipādā subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi te 'tyantatayā nopalabhyante / indriyāṇi subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / balāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / bodhyaṅgāni na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / āryāṣṭāṅgamārgaḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā na vidyate / āryasatyāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / dhyānāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / apramāṇāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / ārūpyasamāpattayaḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tā atyantatayā nopalabhyante / vimokṣāḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi te 'tyantatayā nopalabhyante /
anupūrvavihārasamāpattayaḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tā atyantatayā nopalabhyante / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny antyantatayā nopalabhyante / abhijñāḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tā atyantatayā nopalabhyante / sarvasamādhayaḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi te 'tyantatayā nopalabhyante / sarvadhāraṇīmukhāni na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / tathāgatabalāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / vaiśāradyāni subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tāny atyantatayā nopalabhyante / pratisaṃvidaḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi tā atyantatayā nopalabhyante / mahāmaitrī subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / mahākaruṇā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / āveṇikabuddhadharmāḥ subhūte na kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti / tat kasya hetos tathā hi te 'tyantatayā nopalabhyante / tathatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate /
avitathatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyante / ananyatathatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / dharmatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / dharmadhātuḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / dharmāsthitā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / dharmaniyāmatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / bhūtakoṭiḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / acintyadhātuḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi so 'tyantatayā nopalabhyate / bodhiḥ subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / sarvajñatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / sarvākārajñatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti / tat kasya hetos tathā hi sātyantatayā nopalabhyate / tad anena subhūte paryāvaiṇikaṃ veditavyaṃ yathā akṛtā sarvakārajñatā avikṛtā anabhisaṃskṛtā / te 'pi sattvā akṛtā avikṛtā anabhisaṃskrtā / yeṣāṃ kṛte bodhisatvena mahāsattvena mahāsannāhaḥ sannaddhaḥ /
evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate /
āha / yathāhaṃ bhagavan bhagavatā bhāvitasyārtham ājānāmi / rūpaṃ bhagavann abaddham amuktaṃ / vedanā abaddhā amuktā / saṃjā abaddhā amuktā / saṃskārā abaddhā amuktāḥ / vijñānam abaddham amuktaṃ /
athāyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputro āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat / rūpam āyuṣman subhūte abaddham amuktaṃ / vedanā abaddhā amuktā / saṃjñā abaddhā amuktā / saṃskarā abaddhā amuktāḥ / vijñānam abaddham amuktaṃ / āhaivam etad āyuṣman pūrṇaivam etat / rūpam āyuṣman pūrṇābaddham amuktaṃ / vedanābaddhāmuktā / saṃjñābaddhāmuktā / saṃskārā abaddhā amuktāḥ / vijñānam abaddham amuktaṃ / pūrṇa āha / katamat tāvad āyuṣman subhūte yad abaddham amuktaṃ / katamā sā vedanā yābaddhāmuktā / katamā sā saṃjñā yābaddhāmuktā / katame te saṃskārā ye abaddhāmuktāḥ / katamat tad vijñānaṃ yad abaddham amuktaṃ / āha yad etad āyuṣman pūrṇa svapnopamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ svapnopamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ svapnopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime svapnopamāḥ saṃskārāḥ te 'baddhā amuktāḥ / yad etat svapnopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktaṃ / yad etan māyopamaṃ rūpaṃ tad baddham amuktaṃ / yeyaṃ māyopamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ māyopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime māyopamāḥ saṃskārāḥ te 'baddhā amuktāḥ / yad idaṃ māyopamaṃ vijñānaṃ tad baddham amuktaṃ /
yad etat pratiśrutkopamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ pratiśrutkopamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ pratiśrutkopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime pratiśrutkopamāḥ saṃskārās te 'baddhā amuktāḥ / yad etat pratiśrutakopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktaṃ / yad etat pratibhāsopamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ pratibhāsopamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ pratibhāsopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime pratibhāsopamāḥ saṃskārās te 'baddhā amuktāḥ / yad etat pratibhāsopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktaṃ / yad etat pratibimbopamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ pratibimbopamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ pratibimbopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime pratibimbopamāḥ saṃskārās te 'baddhā amuktāḥ / yad etat pratibimbopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktaṃ / yad etan marīcyupamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ marīcyupamā vedanā sābaddhāmuktā / yeyaṃ marīcyupamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime marīcyapamāḥ saṃskārās te 'baddhā amuktā / yad etan marīcyupamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktaṃ / yad etan nirmitopamaṃ rūpaṃ tad abaddham amuktaṃ / yeyaṃ nirmitopamā vedanā na sābaddhāmuktā / yeyaṃ nirmitopamā saṃjñā sābaddhāmuktā / ya ime nirmitopamāḥ saṃskārās te 'baddhā amuktāḥ / yad etan nirmitopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amukta /
atītam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / atītā vedanābaddhāmuktā / atītā saṃjñābaddhāmuktā / atītāḥ saṃskārāḥ abaddhā amuktāḥ / atītaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / pratyutpannam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / pratyutpannā vedanābaddhāmuktā / pratyutpannā saṃjñābaddhāmuktā / pratyutpannāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / pratyutpannaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / tat kasya hetos tathā hi / asattvād āyuṣman pūrṇa rūpasya rūpam abaddham amukta / asattvād vedanāyā vedanābaddhāmuktā / asatvāt saṃjñāyāḥ saṃjñābaddhāmuktā / asattvāt saṃskārāṇāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / asattvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ / viviktatvād rūpasya rūpam abaddham amuktaṃ / viviktatvāt saṃjñāyāḥ saṃjñābaddhāmuktā / viviktatvāt saṃskārāṇāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ / anutpannatvād rūpasya rūpam abaddham amuktaṃ / anutpannatvād vedanāyā vedanābaddhāmuktā / anutpannatvāt saṃjñāyāḥ saṃjñābaddhāmuktā / anutpannatvāt saṃskārānāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ /
kuśalam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / kuśalā vedanābaddhāmuktā / kuśalā saṃjñābaddhāmuktā / kuśalāḥ saṃskārā abaddhā amuktā / kuśalaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / akuśalam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / akuśalaṃ vedanābaddhāmuktā / akuśalā saṃjñā abaddhā amuktā / akuśalāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / akuśalaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / avyākṛtam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / avyākṛtā vedanābaddhāmuktā / avyākṛtā saṃjñābaddhāmuktā / avyākṛtāḥ saṃskārāḥ abaddhā amuktāḥ / avyākṛtaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / laukikam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / laukikā vedanābaddhāmuktā / laukikā saṃjñā abaddhā amuktā / laukikāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / laukikaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / lokottaram āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / lokottarā vedanābaddhāmuktā / lokottarā saṃjñābaddhāmuktā / lokottarāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / lokottaraṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / sāśravam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / sāśravā vedanābaddhāmuktā / sāśravā saṃjñābaddhāmuktā / sāśravāḥ saṃskārāḥ abaddhā amuktāḥ / sāśravaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / anāśravam āyuṣman pūrṇa rūpam abaddham amuktaṃ / anāśravā vedanābaddhāmuktā / anāśravā saṃjñābaddhāmuktā / anāśravāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / anāśravaṃ vijñānam abaddham amuktaṃ / tat kasya hetoḥ / asattvād rūpasya rūpam abaddham amuktaṃ / asattvād vedanāyāḥ vedanābaddhāmuktā / asattvāt saṃjñāyāḥ saṃjñābaddhāmuktā / asattvāt saṃskārāṇāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / asattvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ / viviktattvād rūpasya rūpam abaddham amuktaṃ / viviktatvād vedanāyāḥ vedanābaddhāmuktā / viviktatvāt saṃjñāyā saṃjñābaddhāmuktā / viviktatvāt saṃskārāṇāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ / anutpannatvād rūpasya rūpam abaddham amuktaṃ / anutpannatvād vedanāyāḥ vedanābaddhāmuktā / anutpannatvāt saṃjñāyāḥ saṃjñābaddhāmuktā / anutpannatvāt saṃskārāṇāṃ saṃskārā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād vijñānasya vijñānam abaddham amuktaṃ /
sarve dharmā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ / asattvād abaddhā amuktāḥ / viviktatvād abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād abaddhā amuktāḥ / dānapāramitāpy āyuṣman pūrṇa abaddhāmuktāḥ / śīlapāramitābaddhā amuktā / kṣāntipāramitābaddhāmuktā / vīryapāramitābaddhāmuktā / dhyānapāramitābaddhāmuktā / prajñāpāramitābaddhāmuktā / asattvād dānapāramitābaddhāmuktā / viviktatvād dānapāramitābaddhāmuktā / anutpannatvād dānapāramitābaddhāmuktā / asattvāc chīlapāramitābaddhāmuktā / viviktatvāc chīlapāramitābaddhāmuktā / anutpannatvāc chīlapāramitābaddhāmuktā / asattvāt kṣāntipāramitābaddhāmuktā / viviktatvāt kṣāntipāramitābaddhāmuktā / anutpannatvāt kṣāntipāramitābaddhāmuktā / asattvād vīryapāramitābaddhāmuktā / viviktatvāt vīryapāramitābaddhāmuktā / anutpannatvāt vīryapāramitābaddhāmuktā / asattvāt dhyānapāramitābaddhāmuktā / viviktatvāt dhyānapāramitābaddhāmuktā / anutpannatvāt dhyānapāramitābaddhāmuktā / asattvāt prajñāpāramitābaddhāmuktā / viviktatvāt prajñāpāramitābaddhāmuktā / anutpannatvāt prajñāpāramitābaddhāmuktā /
adhyātmaśūnyatāpy abaddhāmuktā / bahirdhāśūnyatāpy abaddhāmuktā / adhyātmabahirdhāśūnyatāpy abaddhāmuktā / śūnyatāśūnyatāpy abaddhāmuktā / mahāśūnyatāpy abaddhāmuktā / paramārthaśūnyatāpy abaddhāmuktā / saṃskṛtaśūnyatāpy abaddhāmuktā / asaṃskṛtaśūnyatāpy abaddhāmuktā / atyantaśūnyatāpy abaddhāmuktā / anavarāgraśūnyatāpy abaddhāmuktā / anavakāraśūnyatāpy abaddhāmuktā / prakṛtiśūnyatāpy abaddhāmuktā / sarvadharmaśūnyatāpy abaddhāmuktā / svalakṣaṇaśūnyatāpy abaddhāmuktā / anupalambhaśūnyatāpy abaddhāmuktā / abhāvaśūnyatāpy abaddhāmuktā / svabhāvaśūnyatāpy abaddhāmuktā / abhāvasvabhāvaśūnyatāpy abaddhāmuktā /
asattvād adhyātmaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād adhyātmaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād adhyātmaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād bahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād bahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād bahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / asattvād adhyātmabahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād adhyātmabahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād adhyātmabahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / asattvāc chūnyatāśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāc chūnyatāśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāc chūnyatāśūnyatābaddhāmuktā / asattvān mahāśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvān mahāśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvān mahāśūnyatābaddhāmuktā / asattvāt paramārthaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt paramārthaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt paramārthaśūnyatābaddhāmuktā / asattvāt saṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt saṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt saṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād asaṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād asaṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād asaṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād atyantaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād atyantaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād atyantaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād anavarāgraśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād anavarāgraśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād anavarāgraśūnyatābaddhāmuktā / asattvād anavakāraśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād anavakāraśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād anavakāraśūnyatābaddhāmuktā / asattvāt prakṛtiśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt prakṛtiśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt prakṛtiśūnyatābaddhāmuktā /
asattvāt sarvadharmaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt sarvadharmaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt sarvadharmaśūnyatābaddhāmuktā / asattvāt svalakṣaṇaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt svalakṣaṇaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt svalakṣaṇaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād anupalambhaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād anupalambhaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād anupalambhaśūnyatābaddhāmuktā / asattvād abhāvaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād abhāvaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād abhāvaśūnyatābaddhāmuktā / asattvāt svabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvāt svabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvāt svabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / asatvād abhāvasvabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / viviktatvād abhāvasvabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / anutpannatvād abhāvasvabhāvaśūnyatābaddhāmuktā /
smṛtyupasthānāny āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / samyakprahāṇāny apy āyuṣman parṇābaddhāny amuktāni / ṛddhipādā apy āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / indriyāṇy apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / balāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / bodhyaṅgāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / āryāṣṭāṅgamārgo 'py āyuṣman pūrṇābaddho 'muktaḥ /
asattvāt smṛtyupasthānāny abaddhāny amuktāni / viviktatvāt smṛtyupasthānāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvāt smṛtyupasthānāny abaddhāny amuktāni / asattvāt samyakprahāṇāny abaddhāny amuktāni / viviktatvāt samyakprahāṇāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvāt samyakprahāṇāny abaddhāny amuktāni / asattvād ṛddhipādā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād ṛddhipādā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād ṛddhipādā abaddhā amuktāḥ / asattvād indriyāṇy abaddhāny amuktāni / viviktatvād indriyāṇy abaddhāny amuktāni / anutpannatvād indriyāṇy abaddhāny amuktāni / asattvād balāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād balāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvād balāny abaddhāny amuktāni / asattvād bodhyaṅgāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād bodhyaṅgāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvād bodhyaṅgāny abaddhāny amuktāni / asattvād āryāṣṭāṅgāmārgo 'baddho 'muktaḥ / viviktatvād āryāṣṭāṅgāmārgo 'baddho 'muktaḥ / anutpannatvād āryāṣṭāṅgāmārgo 'baddho 'muktaḥ /
āryasatyāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / dhyānāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / apramāṇāny āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / ārūpyasamāpattayo 'py āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / vimokṣā apy āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / anupūrvavihārasamāpattayo 'py āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / abhijñā apy āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / sarvasamādhayo 'py āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / sarvadhāraṇīmukhāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni /
tat kasya hetoḥ / asattvād āyuṣman pūrṇāryasatyāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād āryasatyāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvād āryasatyāny abaddhāny amuktāni / asattvād āyuṣman pūrṇa dhyānāny abaddhāny amuktāni / viviktatvāt dhyānāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvāt dhyānāny abaddhāny amuktāni / asattvād āyuṣman pūrṇāpramāṇāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād apramāṇāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvād apramāṇāny abaddhāny amuktāni / asattvād āyuṣman pūrṇārūpyasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / viviktatvād ārūpyasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / anutpannatvād ārūpyasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / asattvād āyuṣman pūrṇa vimokṣā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād vimokṣā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād vimokṣā abaddhā amuktāḥ / asattvād āyuṣman pūrṇa navānupūrvavihārasamāpattayo 'baddhā amuktā / viviktatvān navānupūrvavihārasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / anutpannatvān navānupūrvavihārasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / asattvād āyuṣman pūrṇa śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny abaddhāny amuktāni / viviktatvāc chūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvāc chūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny abaddhāny amuktāni / asattvād āyuṣman pūrṇābhijñā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād abhijñā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād abhijñā abaddhā amuktāḥ / asattvad āyuṣman pūrṇa samādhayo 'baddhā amuktāḥ / viviktatvāt samādhayo 'baddhā amuktāḥ / anutpannatvāt samādhayo 'baddhā amuktāḥ asattvād āyuṣman pūrṇa dhāraṇīmukhāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād dhāraṇīmukhāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvād dhāraṇīmukhāny abaddhāny amuktāni /
tathāgatabalāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / vaiśāradyāny apy āyuṣman pūrṇābaddhāny amuktāni / pratisaṃvido 'py āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / mahāmaitry āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā / mahākaruṇāpy āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā / āveṇikabuddhadharmā apy āyuṣman pūrṇābaddhā amuktāḥ / tat kasya hetoḥ / asattvād āyuṣman pūrṇa tathāgatabalāny abaddhāny amuktāni / viviktatvāt tathāgatabalāny abaddhāny amuktāni / anutpannatvāt tathāgatabalāny abaddhāny amuktāni / asattvād vaiśāradyāny abaddhāny amuktāni / viviktatvād vaiśāradyāny abaddhāny amuktāni / asattvād vaiśāradyāny abaddhāny amuktāni / asattvāt pratisaṃvido 'baddhā amuktāḥ / viviktatvāt pratisaṃvido 'baddhā amuktāḥ / anutpannatvāt pratisaṃvido 'baddhā amuktāḥ / asattvān mahāmaitrī abaddhāmuktā / viviktatvān mahāmaitrī abaddhāmuktā / anutpannatvān mahāmaitrī abaddhāmuktā / asattvān mahākaruṇābaddhāmuktā / viviktatvān mahākaruṇābaddhāmuktā / anutpannatvān mahākaruṇābaddhāmuktā / asattvād āveṇikabuddhadharmā abaddhā amuktāḥ / viviktatvād āveṇikabuddhadharmā abaddhā amuktāḥ / anutpannatvād āveṇikabuddhadharmā abaddhā amuktāḥ / sarvajñatāpy āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā / mārgākārajñatāpy āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā / sarvākārajñatāpy āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā asattām upādāya sarvajñatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya sarvajñatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya sarvajñatābaddhāmuktā / asattām upādāya mārgākārajñatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya mārgākārajñatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya mārgākārajñatābaddhāmuktā /
asattām upādāya sarvākārajñatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya sarvākārajñatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya sarvākārajñatābaddhāmuktā / bodhisattvo 'py āyuṣman pūrṇābaddho 'muktaḥ / buddho 'py abaddho 'muktaḥ / asattām upādāya bodhisattvo 'baddho 'muktaḥ / viviktatām upādāya bodhisattvo 'baddho 'muktaḥ / anutpannatām upādāya bodhisattvo 'baddho 'muktaḥ / asattām upādāya buddho 'baddho 'muktaḥ / viviktatām upādāya buddho 'baddho 'muktaḥ / anutpannatām upādāya buddho 'baddho 'muktaḥ / tathatāpy āyuṣman pūrṇābaddhāmuktā / avitathatāpy abaddhāmuktā / ananyatathatāpy abaddhāmuktā / dharmatāpy abaddhāmuktā / dharmadhātur apy abaddho 'muktaḥ / dharmaniyāmatāpy abaddhāmuktaḥ / bhūtakoṭir apy abaddhāmuktaḥ / asattām upādāya tathatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya tathatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya tathatābaddhāmuktā / asattām upādāya avitathatābaddhāmuktā / viviktatām upādāyāvitathatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāyāvitathatābaddhāmuktā / asattām upādāyānanyatathatābaddhāmuktā / viviktatām upādāyānanyatathatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāyānanyatathatābaddhāmuktā / asattām upādāya dharmatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya dharmatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya dharmatābaddhāmuktā / asattām upādāya dharmadhātur abaddho 'muktaḥ / viviktatām upādāya dharmadhātur abaddho 'muktaḥ / anutpannatām upādāya dharmadhātur abaddho 'muktaḥ / asattām upādāya dharmasthititābaddhāmuktā / viviktatām upādāya dharmasthititābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya dharmasthititābaddhāmuktā /
asattām upādāya dharmaniyāmatābaddhāmuktā / viviktatām upādāya dharmaniyāmatābaddhāmuktā / anutpannatām upādāya dharmaniyāmatābaddhāmuktā / asattām upādāya bhūtakoṭir abaddho 'muktaḥ / viviktatām upādāya bhūtakoṭir abaddho 'muktaḥ / anutpannatām upādāya bhūtakoṭir abaddho 'muktaḥ / asaṃskṛtam apy āyuṣman pūrṇābaddham amuktaṃ / asattām upādāya 'saṃskṛtam abaddham amuktaṃ / viviktatām upādāyāsaṃskṛtam adbaddham amuktaṃ / anutpannatām upādāyāsaṃskṛtam abaddham amuktaṃ / idam āyuṣman pūrṇa bodhisattvānāṃ mahāsattvānām āmaḥ / abaddham amuktaṃ nāmadharmamukhaṃ /
yad dānapāramitābaddhāmuktā / śīlapāramitābaddhāmuktā / kṣāntipāramitābaddhāmuktā / vīryapāramitābaddhāmuktā / dhyānapāramitābaddhāmuktā / prajñāpāramitābaddhāmuktā / adhyātmaśūnyatābaddhāmuktā / bahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / adhyātmabahirdhāśūnyatābaddhāmuktā / śūnyatāśūnyatābaddhāmuktā / mahāśūnyatābaddhāmuktā / paramārthaśūnyatābaddhāmuktā / saṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / asaṃskṛtaśūnyatābaddhāmuktā / atyantaśūnyatābaddhāmuktā / anavarāgraśūnyatābaddhāmuktā / anavakāraśūnyatābaddhāmuktā / prakṛtiśūnyatābaddhāmuktā / sarvadharmaśūnyatābaddhāmktā / svalakṣaṇaśūnyatābaddhāmuktā / anupalambhaśūnyatābaddhāmuktā / abhāvaśūnyatābaddhāmuktā / svabhāvaśūnyatābaddhāmuktā / abhāvasvabhāvaśūnyatābaddhāmuktā /
smṛtyupasthānāny abaddhāny amuktāni / samyakprahāṇāny abaddhāny amuktāni / ṛddhipādā abaddhā amuktāḥ / indriyāṇy abaddhāny amuktāni / balāny abaddhāny amuktāni / bodhyaṅgāny abaddhāny amuktāni / āryāṣṭāṅgamārgo 'baddho 'muktaḥ / āryasatyāny abaddhāny amuktāni / dhyānāny abaddhāny amuktāni / apramāṇāny abaddhāny amuktāni / ārūpyasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / vimokṣā abaddhā amuktāḥ / anupūrvavihārasamāpattayo 'baddhā amuktāḥ / śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny abaddhāny amuktāni / abhijñā abaddhāmuktā / samādhayo 'baddhā amuktāḥ / dhāraṇīmukhāny abaddhāny amuktāni / tathāgatabalāny abaddhāny amuktāni / vaiśāradyāny abaddhāny amuktāni / pratisaṃvido 'baddhā amuktāḥ / mahāmaitry abaddhāmuktā / mahākaruṇābaddhāmuktā / āveṇikabuddhadharmā abaddhā amuktāḥ / bodhir abaddhāmuktā / sarvajñatābaddhāmuktā / mārgākārajñatābaddhāmuktā / sarvākārajñatābaddhāmuktā / bodhisattvo 'baddho 'muktaḥ / buddho 'baddho 'muktaḥ / tathatābaddhāmuktā / avitathatābaddhāmuktā / ananyatathatābaddhāmuktā / dharmatābaddhāmuktā / dharmadhātur abaddho 'muktaḥ / dharmasthititābaddhāmuktā / dharmaniyāmatābaddhāmuktā / bhūtakoṭir abaddho 'muktaḥ / asaṃskṛtatābaddhāmuktā /
so 'baddhāmuktāyāṃ dānapāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ vīryapāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ dhyānapāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām adhyātmaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ bahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ śūnyatāśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ mahāśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ paramāthaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ saṃskṛtaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām asaṃskṛtaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām atyantaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām anavarāgraśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām anavakāraśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ prakṛtiśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ sarvadharmaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyā svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām anupalambhaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām abhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ svabhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā / abaddhāmukteṣu caturṣu smṛtyupasthāneṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu caturṣu samyakprahāṇeṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu caturṣu ṛddhipādeṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu pañcasv indriyeṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu pañcasu baleṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu saptasu bodhyaṅgeṣu sthitvā / abaddhāmukte āryāṣṭāṅgamārge sthitvā / abaddhāmukteṣv āryasatyeṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu caturṣu dhyāneṣu sthitvā /
abaddhāmukteṣu caturṣv apramāṇeṣu sthitvā / abaddhāmuktāsu caturṣv ārūpyasamāpattiṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu aṣṭāsu vimokṣeṣu sthitvā / abaddhāmuktāsu navasv anupūrvavihārasamāpattiṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukheṣu sthitvā / abaddhāmuktāsv ābhijñāsu sthitvā / abaddhāmukteṣu samādhiṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu dhāraṇīmukheṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu daśasu tathāgatabaleṣu sthitvā / abaddhāmukteṣu caturṣu vaiśāradyeṣu sthitvā / abaddhāmuktāsu catasṛṣu pratisaṃvitsu sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ mahāmaitryāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ mahākaruṇāyāṃ sthitvā / abaddhāmukteṣv āveṇikabuddhadharmeṣu sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ bodhau sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ sarvajñatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ mārgākārajñatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ sarvākārajñatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ tathatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyām avitathatāyāṃ sthitvā / abaddhākuktāyām ananyatathatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ dharmatāyāṃ sthitvā / abaddhāmukte dharmadhātau sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ dharmasthititāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ dharmaniyāmatāyāṃ sthitvā / abaddhāmuktāyāṃ bhūtakoṭau sthitvā / abaddhāmukte 'saṃskṛte sthitvā / abaddhāmukte 'baddhāmuktān sattvān parimocayiṣyati /
abaddhāmukto 'baddhāmuktaṃ buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktān buddhān bhagavataḥ paryupāsiṣyata / abaddhāmukto 'baddhāmuktān dharmān śroṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktair buddhair bhagavadbhir na jātu virahito bhaviṣyati / abaddhākukto 'baddhāmuktābhir abhijñābhir na jātu virahito bhaviṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktaiḥ pañcabhiś cakṣurbhir na jātu virahito bhavati / abaddhāmukto 'baddhāmuktābhir dhāraṇībhir na jātu virahito bhaviṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktaiḥ samābhir na jātu virahito bhaviṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktāṃ mārgākārajñatām utpādayiṣyati / abaddhāmukto 'ddhāmuktāṃ sarvajñatāṃ sarvākārajñatām abhisaṃbhotsyate / abaddhāmukto 'baddhāmuktaṃ dharmacakraṃ pravartayiṣyati / abaddhāmukto 'baddhāmuktān sattvāṃs triṣu yāneṣu niyojayiṣyati / evaṃ khalv āyuṣman pūrṇa bodhisattvo mahāsattvo 'baddhāmukto 'baddhāmuktābhiḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ sarvadharmā nanu bhotsyate / asattām upādāya viviktatām upādāya / anutpannatām upādāya /
evaṃ khalv āyuṣman pūrṇa bodhisattvo mahāsattvo 'baddhāmukto mahāyānasannāhasannaddha iti veditavyaḥ /
athāyuṣman subhūtir bhagavantam etad avocat / katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / kiyanto bhagavan bodhisattvo mahāsattvo mahāyānasaṃprasthitā veditavyāḥ / kutas tad yānaṃ niryāsyati / kva vā tad yānaṃ sthāsyati / ko vā tena yānena niryāsyati / evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat / yat subhūte evaṃ vadasi / katamad bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / ṣaṭpāramitā subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / katame ṣaṭ / dānapāramitā, śīlapāramitā, kṣāntipāramitā, vīryapāramitā, dhyānapāramitā, prajñāpāramitā /
iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpranisaṃyuktair manasikārair dānam arthibhyo dadāti yad utādhyātmikabāhyāni vastuni tac ca sarvasattvaiḥ sārdhaṃ sādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayaty anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya dānapāramitā / āha / katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitā / bhagavān āha / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair ātmanā ca daśakuśalān karmapathān samādāya vartate / parāṃś ca daśakuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya parāmṛṣṭā śīlapāramitā / āha / katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntipāramitā / bhagavān āha / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikārair ātmanā ca kṣāntisaṃpanno bhavati / parāṃś ca kṣāntau samādāpayanty anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntipāramitā / āha / katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya vīryapāramitā / bhagavān āha / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikārair ātmanā ca pañcasu pāramitāsv anikṣiptadhuro bhavati / parāṃś ca pañcasu pāramitāsu niyojayaty anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya vīryapāramitā / āha / katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya dhyānapāramitā / bhagavān āha / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatā pratisaṃyuktair manasikārair upāyakauśalena dhyānāni samāpadyate /
parāṃś ca dhyāneṣu samādāpayaty anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya dhyānapāramitā / āha / katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā / bhagavān āha / iha subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair ātmanā ca sarvadharmān nābhiniviśate / sarvadharmāṇāñ ca prakṛtiṃ pratyavekṣate anupalambhayogena / sarvadharmān anabhiniviśya sarvadharmaprakṛtipratyavekṣaṇatāyāṃ sattvān samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati anupalambhayogena / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā / idaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad utādhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā / atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā /
tatra katamādhyātmaśūnyatā, adhyātmikā dharmā ucyante / cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ / tatra cakṣuś cakṣuṣā śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / śrotraṃ śrotreṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / jihvā jihvayā śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / kāyaḥ kāyena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / mano manasā śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'dhyātmaśūnyatā /
tatra katamā bahirdhāśūnyatā, bāhyādharmā ucyante rūpaśabdagandharasasaṃsparśadharmā / tatra rūpaṃ rūpeṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / śabdaḥ śabdena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / gandho gandhena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upadāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / raso rasena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / sparśaḥ sparśena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upadāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / dharmā dharmaiḥ śūnyā akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate bahirdhāśūnyatā /
tatra katamādhyātmabahirdhāśūnyatā, ṣaḍādhyātmikāny āyatanāni, ime ucyante ādhyātmikabāhyadharmāḥ / tatrādhyātmikādharmā bāhyadharmaiḥ śūnyāḥ akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / ime bāhyā dharmāḥ ādhyātmikair dharmaiḥ śūnyāḥ akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate adhyātmabahirdhāśūnyatā / tatra katamā śūnyatāśūnyatā / yā sarvadharmāṇāṃ śūnyatā tayā śūnyatayā śūnyā śūnyatākūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate śūnyatāśūnyatā / tatra katamā mahāśūnyatā, pūrvā dik pūrvayā diśā śūnyā, dakṣiṇā dig dakṣiṇayā diśā śūnyā / paścimā dik paścimayā diśā śūnyā / uttarā dig uttarayā diśā śūnyā / adhastād dig adhastād diśā śūnyā / upariṣṭād dig upariṣṭād diśā śūnyā / evaṃ vidiśo vidigbhiḥ śūnyā / akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir eṣām iyaṃ / iyam ucyate mahāśūnyatā / tatra katamā paramāthaśūnyatā / paramārthā ucyante ye nirvānti / tac ca nirvāṇaṃ nirvāṇena śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir eṣām iyaṃ / iyam ucyate paramārthaśūnyatā / tatra katamā saṃskṛtaśūnyatā / saṃskṛtam ucyate / kāmadhātuḥ rūpadhātuḥ ārūpyadhātuḥ tatra kāmadhātuḥ kāmadhātunā śūnyaḥ / rūpadhātū rūpadhātunā śūnyaḥ / ārūpyadhātur ārūpyadhātunā śūnyaḥ akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir eṣām iyaṃ / iyam ucyate saṃskṛtaśūnyatā / tatra katamāsaṃskṛtaśūnyatā / asaṃskṛtam ucyate yasya notpādo na nirodho na sthiter anyathātvam idam ucyate / saṃskṛtaṃ /
tac cāsaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'saṃskṛtaśūnyatā / tatra katamātyantaśūnyatā yasyānto nopalabhyate tad atyantaṃ / atyantam atyantena śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'tyantaśūnyatā / tatra katamānavarāgraśūnyatā / yasyāvaraṃ nopalabhyate / nāgraṃ tasyāgatir nopalabhyate nogatiḥ / anavarāgram anavarāgreṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'navarāgraśūnyatā / tatra katamānavakāraśūnyatā / yatra na kasyacid dharmasya cchoraṇam asti, anavakāro 'navakāreṇa śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'navakāraśūnyatā / tatra katamā prakṛtiśūnyatā, yā sarvadharmāṇāṃ prakṛtiḥ saṃskṛtānāṃ vāsaṃskṛtānāṃ vā, sā na śrāvakaiḥ kṛtā na pratyekabuddhaiḥ na bodhisattvair mahāsattvair na tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ kṛtā prakṛtiḥ prakṛtyāśūnyākūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyā iyaṃ / iyam ucyate prakṛtiśūnyatā / tatra katamā sarvadharmaśūnyatā / sarvadharmā ucyante / rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ / rūpaṃ śabdo gandho rasaḥ sparśo dharmāḥ / cakṣurvijñānaṃ śrotravijñānaṃ ghrāṇavijñānaṃ jihvāvijñānaṃ kāyavijñānaṃ manovijñānaṃ / cakṣuḥsaṃsparśaḥ śrotrasaṃsparśaḥ ghrāṇasaṃsparśaḥ jihvāsaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśo manaḥsaṃsparśaḥ /
cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā, śrotrasaṃsparśajā vedanā, ghrāṇasaṃsparśajā vedanā, jihvāsaṃsparśajā vedanā, kāyasaṃsparśajā vedanā, manaḥsaṃsparśajā vedanā / rūpiṇo dharmāḥ / arūpiṇo dharmāḥ / saṃskṛtā dharmā, asaṃskṛtā dharmāḥ / ime ucyante sarvadharmāḥ / sarvadharmāḥ sarvadharmaiḥ śūnyāḥ akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir eṣām iyaṃ / iyam ucyate sarvadharmaśūnyatā / tatra katamā svalakṣaṇaśūnyatā / rūpalakṣaṇaṃ rūpam anupalambhanām alakṣaṇā vedanā / udgrahaṇalakṣaṇā saṃjñā / abhijñāsaṃskāralakṣaṇāḥ saṃskārāḥ / vijñānalakṣaṇaṃ vijñānaṃ / duḥkhalakṣaṇāḥ skandhāḥ / āśīviṣalakṣaṇā dhātavaḥ / āpaddvāralakṣaṇāny āyatanāni / sāmagrīlakṣaṇaḥ / pratītyasamutpādaḥ / parityāgalakṣaṇā dānapāramitā / anudvāhalakṣaṇā śīlapāramitā / akopanālakṣaṇā kṣāntipāramitā / anavasadyalakṣaṇā vīryapāramitā / saṃgrahalakṣaṇā dhyānapāramitā / asaṅgalakṣahā prajñāpāramitā / akopanālakṣaṇāni catvāri dhyānāni, catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ / nairyānikalakṣaṇāḥ saptatriṃśad bodhipakṣā dharmāḥ / viviktalakṣaṇaṃ śūnyatāvimokṣamukhaṃ / śāntalakṣaṇam ānimittavimokṣamukhaṃ / duḥkhāmohalakṣaṇam apraṇihitavimokṣamukhaṃ / vimocanālakṣaṇā vimokṣāḥ / sunicitalakṣaṇāni balāni / supratiṣṭhitalakṣaṇāni vaiśāradyāni / anācchedyalakṣaṇāḥ pratisaṃvidaḥ / hitopasaṃhāralakṣaṇā mahāmaitrī / ghrāṇalakṣaṇā mahākaruṇā / prāmodyalakṣaṇā mahāmuditā / asaṃkīrṇalakṣaṇā mahopekṣā / asaṃhāryalakṣaṇā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ / pratyakṣālakṣaṇā sarvākārajñatājñānaṃ /
yac ca saṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ yac cāsaṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ / svenasvena lakṣaṇena sarva ete dharmāḥ śūnyāḥ akūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir eṣām iyaṃ / iyam ucyate svalakṣaṇaśūnyatā / tatra katamā anupalambhaśūnyatā / yatrātītaṃ nopalabhyate / anāgataṃ nopalabhyate / pratyutpannasya sthitir nopalabhyate / anupalambho 'nupalambhena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'nupalambhaśūnyatā / tatra katamābhāvasvabhāvaśūnyatā / nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ pratītyasamupannatvāt sarvadharmāṇāṃ / saṃyogaḥ saṃyogena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya / tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā / iyam ucyate 'bhāvasvabhāvaśūnyatā / punar aparaṃ subhūte bhāvo bhāvena śūnyaḥ / abhāvo 'bhāvena śūnyaḥ / svabhāvaḥ svabhāvena śūnyaḥ / parabhāvaḥ parabhāvena śūnyaḥ / tatra katamābhāvaḥ / bhāva ucyate pañca skandhāḥ / pañca skandhāḥ pañcaskandhaiḥ śūnyāḥ / evaṃ bhāvo bhāvena śūnyaḥ / katama abhāvaḥ svabhāvena śūnyaḥ / abhāva ucyate 'saṃskṛtaṃ / tac cāsaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyaṃ / abhāvo 'bhāvena śūnyaḥ / svabhāvaḥ svabhāvena śūnyaḥ / parabhāvaḥ parabhāvena śūnyaḥ / svabhāva ucyate prakṛtir aviparītaṃ / tatra yā śūnyatā sā na jñānena kṛtā na darśanena / iyam ucyate svabhāvaśūnyatā / tatra katamā parabhāvaḥ śūnyatā / yā utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā tathāgatānāṃ sthitair eṣa dharmasthititā, dharmatā dharmadhātu dharmaniyāmatā / tathatā avitathatā, ananyatathatā, bhūtakoṭiḥ / iti hi yeṣāṃ dharmāṇāṃ pareṇa śūnyatā /
iyam ucyate parabhāvaśūnyatā / idaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta śūraṅgamo nāma samādhiḥ / ratnamudrā nāma samādhiḥ / siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ / sucandro nāma samādhiḥ / candradhvajaketur nāma samādhiḥ / sarvadharmodgato nāma samādhiḥ / adhivacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ / vilokitamūrdho nāma samādhiḥ / dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ / niyatadhvajaketur nāma samādhiḥ / vajro nāma samādhiḥ / sarvadharmapraveśamudro nāma samādhiḥ / samādhirājasupratiṣṭhito nāma samādhiḥ / raśmipramukto nāma samādhiḥ / balavyūho nāma samādhiḥ / samudgato nāma samādhiḥ / niruktāniyatapraveśo nāma samādhiḥ / adhivacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ / digvilokito nāma samādhiḥ / ādhāramudro nāma samādhiḥ / asaṃpramoṣo nāma samādhiḥ / sarvadharmasamavasaraṇasāgarasamudro nāma samādhiḥ / ākāśasphuraṇo nāma samādhiḥ / vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ / dhvajāgrakeyūro nāma samādhiḥ / indraketur nāma samādhiḥ / śrotonugato nāma samādhiḥ / siṃhavijṛmbhito nāma samādhiḥ / vyastasto nāma samādhiḥ / raṇañjaho nāma samādhiḥ / vairocano nāma samādhiḥ / anadyo nāma samādhiḥ / aniketasthito nāma samādhiḥ / niścitto nāma samādhiḥ / vimalapradīpo nāma samādhiḥ / anantaprabho nāma samādhiḥ / prabhākaro nāma samādhiḥ / samantāvabhāso nāma samādhiḥ / śuddhasāro nāma samādhiḥ / vimalaprabho nāma samādhiḥ / ratiṅkaro nāma samādhiḥ / vidyutpradīpo nāma samādhiḥ / akṣayo nāma samādhiḥ / ajeyo nāma samādhiḥ / tejovatī nāma samādhiḥ / kṣayāpagato nāma samādhiḥ / aniñjo nāma samādhiḥ / avivarto nāma samādhiḥ /
sūryapradīpo nāma samādhiḥ / candravimalo nāma samādhiḥ / prajñāpradīpo nāma samādhiḥ / śuddhapratibhāso nāma samādhiḥ / ālokakaro nāma samādhiḥ / kārākāro nāma samādhiḥ / jñānaketur nāma samādhiḥ / vajropamo nāma samādhiḥ / cittasthitir nāma samādhiḥ / samantāloko nāma samādhiḥ / supratiṣṭhito nāma samādhiḥ / ratnakoṭir nāma samādhiḥ / varadharmamudro nāma samādhiḥ / sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ / ratijaho nāma samādhiḥ / dharmodgato nāma samādhiḥ / vikiraṇo nāma samādhiḥ / sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ / samākṣarāvakāro nāma samādhiḥ / akṣarāpagato nāma samādhiḥ / arambaraṇacchedano nāma samādhiḥ / avikāro nāma samādhiḥ / prabhākaro nāma samādhiḥ / nāmaniyatapraveśo nāma samādhiḥ / aniketacārī nāma samādhiḥ / timirāpagato nāma samādhiḥ / cāritravatī nāma samādhiḥ / abalo nāma samādhiḥ / viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ / sarvaguṇasañcayo nāma samādhiḥ / sthitaniścitto nāma samādhiḥ / śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ / bodhyaṅgavatī nāma samādhiḥ / anantapratibhāvo nāma samādhiḥ / asamamamo sarvadharmātikramaṇo nāma samādhiḥ / paricchedakaro nāma samādhiḥ / vimativikiraṇo nāma samādhiḥ / niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ / ekavyūho nāma samādhiḥ / ākārābhinirhāro nāma samādhiḥ / ekākāro nāma samādhiḥ / sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ / sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ / ākārānavakāro nāma samādhiḥ / nairvedhikasarvabhavatalāpagato nāma samādhiḥ / saṃketarutapraveśo nāma samādhiḥ / gīrghoṣākṣaravimukto nāma samādhiḥ / jvalanolko nāma samādhiḥ /
lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ / anabhilakṣito nāma samādhiḥ / sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ / sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ / akṣayakaraṇḍo nāma samādhiḥ / dhāraṇīmatir nāma samādhiḥ / samyaktvamithyātvasaṃpraśamo nāma samādhiḥ / sarvarodhanirodhasaṃpraśamano nāma samādhiḥ / anurodhāpratirodho nāma samādhiḥ / visaraprabho nāma samādhiḥ / sāravatī nāma samādhiḥ / paripūrṇacandravimalo nāma samādhiḥ / vidyutprabho nāma samādhiḥ / mahāvyūho nāma samādhiḥ / sarvalokaprabhākaro nāma samādhiḥ / samādhisamatā nāma samādhiḥ / arajovirajonayukto nāma samādhiḥ / araṇamaraṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ / araṇamaraṇasarvasamavasaraṇo nāma samādhiḥ / anilambāniketanirato nāma samādhiḥ / tathatāsthitaniścitto nāma samādhiḥ / kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ / vakkalividhvaṃsanagagaṇakalpo nāma samādhiḥ / ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo nāma samādhi //
śatasāhasryāḥ prajñāpāramitāyāḥ saptamaḥ parivartaḥ // (ŚsP_1.7)
atha aṣṭamaḥ parivartaḥ /
tatra katamaḥ śūraṅgamo nāma samādhiḥ / yaḥ samādhiḥ sarvasamādhīnāṃ gocaram anubhavaty ayam ucyate śūraṅgamo nāma samādhiḥ / tatra katamā ratnamudro nāma samādhiḥ / yena samādhinā sarve samādhayo mudritā bhavanti / ayam ucyate ratnamudro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir vikrīḍayaty ayam ucyate siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ /
tatra katamaḥ sucandro nāma samādhi / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayati / ayam ucyate sucandro nāma samādhiḥ / tatra katamaś candradhvajaketur nāma samādhiḥ / yaḥ samādhiḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati / ayam ucyate candradhvajaketur nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvadharmodgato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir abhyudgacchati / ayam ucyate sarvadharmodgato nāma samādhiḥ / tatra katamo vilokitamūrdho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ mūrdhānaṃ vilokayati / ayam ucyate vilokitamūrdho nāma samādhiḥ / tatra katamo dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā dharmadhātau niścayaṃ gacchati / ayam ucyate dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ / tatra katamo niyatadhvajaketur samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ niyataṃ dhvajaṃ dhārayati / ayam ucyate niyatadhvajaketur nāma samādhiḥ / tatra katamo vajro nāma samādhiḥ / yatra samādhau niyatvā na bhidyate / ayam ucyate vajro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvadharmapraveśamudro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ mudrāṃ praviśaty ayam ucyate sarvadharmapraveśamudro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samādhirājasupratiṣṭhito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhiṣu rājasupratiṣṭhānena pratitiṣṭhati / ayam ucyate samādhirājasupratiṣṭhito nāma samādhiḥ / tatra katamo raśmipramukto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ raśmīn avasṛjati / ayam ucyate raśmipramukto nāma samādhiḥ /
tatra katamo balavyūho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ balavyūhatāṃ kārayati / ayam ucyate balavyūho nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samudgato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarve samādhayaḥ samudgacchanti / ayam ucyate samudgato nāma samādhiḥ / tatra katamo niruktiniyatapraveśo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ niruktinirdeśān praveśayati / ayam ucyate niruktiniyatapraveśo nāma samādhiḥ / tatra katamo vacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ adhivacanāni praveśayati / ayam ucyate 'dhivacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ / tatra katamo digvilokito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ diśo vilokayati ayam ucyate digvilokito nāma samādhiḥ / tatra katama ādhāramudro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ mudrādhārayati / ayam ucyate ādhāramudro nāma samādhiḥ / tatra katamo 'saṃpramoṣo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā tasya samādhayo na muhyanti / ayam ucyate 'saṃpramoṣo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvadharmasamavaśaraṇasāgaramudrā nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarve samādhayaḥ saṃgrahaṃ samavaśaraṇaṃ gacchanti / ayam ucyate sarvadharmasamavaśaraṇasāgaramudrā nāma samādhiḥ / tatra katama ākāśasphuraṇo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ākāśasphuraṇatayā sphurati / ayam ucyate ākāśasphuraṇo nāma samādhiḥ / tatra katamo vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ maṇḍalāni dhārayati /
ayam ucyate vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ / tatra katamo raṇajaho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvakleśamalān śoṣayati / ayam ucyate raṇajaho nāma samādhiḥ / tatra katamo vairocano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayati tapati virocate / ayam ucyate vairocano nāma samādhiḥ / tatra katamo 'neṣo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā na kañcid dharmam eṣate / ayam ucyate 'neṣo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'niketasthito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā na kañcid dharmaṃ niketasthitaṃ samanupaśyati / ayam ucyate 'niketasthito nāma samādhiḥ / tatra katamo niścitto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya na cittaṃ na cetasikā dharmā pravartante / ayam ucyate niścitto nāma samādhiḥ / tatra katamo vimalapradīpo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ vimalapradīpaṃ karoti / ayam ucyate vimalapradīpo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'nantaprabho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvānantāṃ prabhāṃ karoti / ayam ucyate 'nantaprabho nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ prabhākaro nāma samādhiḥ / yasya samādheḥ sahapratilambhāt sarvasamādhīnāṃ prabhāṃ karoti / ayam ucyate prabhākaro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samantāvabhāso nāma samādhiḥ / yasya samādheḥ sahapratilambhāt sarvasamādhimukhāny avabhāsayati / ayam ucyate samantāvabhāso nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ śuddhasāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā samādhīnāṃ śuddhasamantām anuprāpnoti / ayam ucyate śuddhasāro nāma samādhiḥ / tatra katamo vimalaprabho nāma samādhiḥ /
yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ malam apakarṣati / sarvasamādhīṃś ca pratibhāsayati / ayam ucyate vimalaprabho nāma samādhiḥ / tatra katamo ratikaro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ ratim anubhavati / ayam ucyate ratikaro nāma samādhiḥ / tatra katamo vidyutpradīpo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ pradīpaṃ karoti / ayam ucyate vidyutpradīpo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'kṣayo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ naiva kṣayaṃ nākṣayaṃ samanupaśyati / ayam ucyate 'kṣayo nāma samādhiḥ / tatra katamas tejovatī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīṃs tejasā śriyā ca jvalayati / ayam ucyate tejovatī nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ kṣayāpagato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn na kṣayān samanupaśyati / tathā ca paśyati yathāṇv api na samanupaśyati / ayam ucyate kṣayāpagato nāma samādhiḥ / tatra katamo 'niñjo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn niñjate na manyate na syandate na prapañcayati te nocyate 'niñjo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'vivarto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ vivartanaṃ na samanupaśyati / ayam ucyate 'vivarto nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sūryapradīpo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ mukham avabhāsayati / ayam ucyate sūryapradīpo nāma samādhiḥ / tatra katamaś candravimalo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām anandhākāraṃ karoti / ayam ucyate candravimalo nāma samādhiḥ /
tatra katamaḥ śuddhapratibhāso nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate 'yam ucyate śuddhapratibhāso nāma samādhiḥ / tatra katama ālokakaro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhimukhānām ālokaṃ karoti / ayam ucyate ālokakaro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ kārākāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ kāragatāṃ kriyāṃ karoti / ayam ucyate kārākāro nāma samādhiḥ / tatra katamo jñānaketur nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ jñānaketuṃ samanupaśyati / ayam ucyate jñānaketur nāma samādhiḥ / tatra katamo vajropamo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ nirvedhikaṃ karoti / yat samādhim api na samanupaśyati / ayam ucyate vajropamo nāma samādhiḥ / tatra katamaś cittasthitir nāma samādhiḥ / yatra samādhau
sthitvāsya cittaṃ na vicalati / na vivartate na paritrasyati na vighātam āpadyate / na vāsyaivaṃ bhavati cittam idam iti / ayam ucyate cittasthitir nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samantāloko nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā samantād ālokaṃ samanupaśyati / ayam ucyate samantāloko nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ supratiṣṭhito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhiṣu supratiṣṭhito bhavati / ayam ucyate supratiṣṭhito nāma samādhiḥ / tatra katamo ratnakoṭir nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhayaḥ samantād ratnakoṭir iva saṃdṛśyate / ayam ucyate ratnakoṭir nāma samādhiḥ / tatra katamo varadharmamudro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhayo mudritā bhavanti / amudrākoṭimudritatām upādāya / ayam ucyate varadharmamudro nāma samādhiḥ / tatra katamā sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā na kañcid dharmaṃ samatānirmuktaṃ samanupaśyati / ayam ucyate sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ / tatra katamo ratiñjaho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāñ ca ratiñ jahāti / ayam ucyate ratiñjaho nāma samādhiḥ / tatra katamo dharmodgato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ tamovidharmāt sarvasamādhibhiś codgacchati / ayam ucyate dharmodgato nāma samādhiḥ / tatra katamo vikiraṇo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhiḥ sarvadharmān vikirayati / ayam ucyate vikiraṇo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ /
yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāñ ca padāni prabhinatti / ayam ucyate sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samākṣarākāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ samākṣaratāṃ pratilabhate / ayam ucyate samākṣarākāro nāma samādhiḥ / tatra katamo 'kṣarāpagato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ekākṣaram api nopalabhate / ayam ucyate 'kṣarāpagato nāma samādhiḥ / tatra katama ārambaṇacchedano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ārambacchedo bhavati / ayam ucyate ārambaṇacchadano nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ avikāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ vikārān nopalabhate / ayam ucyate avikāro nāma samādhiḥ / tatra katamo 'prakāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ prakāram api nopalabhate / ayam ucyate 'prakāro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ aniketacārī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ niketaṃ nopalabhate / ayam ucyate aniketacārī nāma samādhiḥ / tatra katamas timirāpagato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ timiraṃ viśodhayati / ayam ucyate timirāpagato nāma samādhiḥ / tatra katamaś cāritravatī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāñ carantaṃ samanupaśyati / ayam ucyate cāritravatī nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ acalo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn na calān samanupaśyati / ayam ucyate acalo nāma samādhiḥ / tatra katamo viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ /
yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ viṣayaṃ samatikrāmati / ayam ucyate viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvaguṇasañcayagato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāñ ca guṇasañcayam anuprāpnoti / ayam ucyate sarvaguṇasañcayagato nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sthitaniścitto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarvasamādhiṣu cittaṃ na pravartate / ayam ucyate sthitaniścitto nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ śubhapuṣpitaśuddhiṃ pratilabhate 'yam ucyate śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ / tatra katamo bodhyaṅgavatī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sapta bodhyaṅgāni pratilabhate / ayam ucyate bodhyaṅgavatī nāma samādhiḥ / tatra katamo 'nantapratibhāno nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā samādhiṣv anantaṃ pratilabhate / ayam ucyate anantapratibhāno nāma samādhiḥ / tatra katamo 'samasamo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhiṣv asamasamatāṃ pratilabhate / ayam ucyate asamasamo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvadharmātikramaṇo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvatraidhātukaṃ samati krāmati / ayam ucyate sarvadharmātikramaṇo nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ paricchedakaro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāñ ca paricchedaṃ paśyati / ayam ucyate paricchedakaro nāma samādhiḥ / tatra katamo vimativikiraṇo nāma samādhiḥ /
yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāñ ca vimativikiraṇatām anuprāpnoti / ayam ucyate vimativikiraṇo nāma samādhiḥ / tatra katamo niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ na samanupaśyati / ayam ucyate niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ / tatra katama ekavyūho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā na kasyacid dharmasya dvayatāṃ samanupaśyati / ayam ucyate ekavyūho nāma samādhiḥ / tatra katama ākārābhinirhāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāñ cākārābhinirhāraṃ samanupaśyati / ayam ucyate ākārābhinirhāro nāma samādhiḥ / tatra katama ekākāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ākāraṃ na samanupaśyati / ayam ucyate ekākāro nāma samādhiḥ / tatra katama ākārānavakāro nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām advayatāṃ samanupaśyati / ayam ucyate ākārānavakāro nāma samādhiḥ / tatra katamo nairvedhikasarvabhavatalavigato nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ nairvedhikajñānam anupraviśati / yasyānupraveśān na kiñcin na pratividhyati / ayam ucyate nairvedhikasarvabhavatalavigato nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ saṅketarutapraveśo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ saṅketarutāni praveśayati / ayam ucyate saṅketarutapraveśo nāma samādhiḥ / tatra katamo gīrghoṣākṣaravimukto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ gīrghoṣākṣaravimuktān samanupaśyati / ayam ucyate gīrghoṣākṣaravimukto nāma samādhiḥ /
tatra katamo jvalanolkā nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīṃs tejasāvabhāsayati / ayam ucyate jvalanolkā nāma samādhiḥ / tatra katamo lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarvasamādhīnāṃ lakṣaṇāni pariśudhyante / ayam ucyate lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ / tatra katamo 'nabhilakṣito nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn abhilakṣitān samanupaśyati / ayam ucyate anabhilakṣito nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarvasamādhayaḥ sarvākāravaropetā bhavanti / ayam ucyate sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sukhaduḥkhāni nānupaśyati / ayam ucyate sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ / tatra katamo 'kṣayakaraṇḍo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ na samanupaśyati / ayam ucyate 'kṣayakarāṇḍo nāma samādhiḥ / tatra katamā dhāraṇīmatir nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadhāraṇīn dhārayati / ayam ucyate dhāraṇīmatir nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samyaktvamithyātvasarvasaṃgrasano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ samyaktvamithyātvaṃ na samanupaśyati / ayam ucyate samyaktvamithyātvasarvasaṃgrasano nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvarodhapratirodhapraśamano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ rodhaṃ virodhaṃ samanupaśyati / ayam ucyate sarvarodhavirodhapraśamano nāma samādhiḥ /
tatra katamo 'nurodhāpratirodho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāñ cānurodhāpratirodhaṃ na samanupaśyati / ayam ucyate 'nurodhāpratirodho nāma samādhiḥ / tatra katamo vimalaprabho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhate / ayam ucyate vimalaprabho nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sāravatī nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ sāraṃ samanupaśyati / ayam ucyate sāravatī nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ pāripūrṇacandrābhavimalo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarvasamādhayaḥ paripūrṇā bhavanti / tadyathāpi nāma paurṇamāsyāṃ candramaṇḍalaṃ / ayam ucyate paripūrṇacandrābhavimalo nāma samādhiḥ / tatra katamo mahāvyūho nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhimahāvyūhasamanvāgato bhavati / ayam ucyate mahāvyūho nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ sarvākāraprabhākaro nāma samādhiḥ / yatra samādhau athitvā sarvasamādhīn sarvadharmāṃś cāvabhāsayati / ayam ucyate sarvākāraprabhākaro nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ samādhisamatā nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām anuvikṣepam ekāgratām upalabhate / ayam ucyate samādhisamatā nāma samādhiḥ / tatra katamo 'raṇasaraṇasamavasaraṇo nāna samādhiḥ / yatra samādhau sthitasya sarvasamādhayo na raṇanti / ayam ucyate 'raṇasaraṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'raṇasaraṇasarvasamavasaraṇo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā araṇasaraṇasarvasamavaśaraṇatām anuprāpnoti /
ayam ucyate araṇasaraṇsarvasamavaśaraṇo nāma samādhiḥ / tatra katamo 'nilambhaniketanirato nāma samādhiḥ yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ālayaṃ nopaiti / ayam ucyate anilambhaniketanirato nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ tathatāsthitaniścitto nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhitathatāyā na vivardhate / ayam ucyate tathatāsthitaniścitto nāma samādhiḥ / tatra katamaḥ kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhikāyaṃ nopalabhate / ayam ucyate kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ / tatra katamo vākkalividhvaṃsanagagaṇakalpo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ vākkarma nopalabhate / ayam ucyate vākkalividhvaṃsanagagaṇakalpo nāma samādhiḥ / tatra katama ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo nāma samādhiḥ / yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇām ākāśāsaṅganirupalepatām anuprāpnoti / ayam ucyate ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo nāma samādhiḥ / idaṃ subhūte bodhasattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato mahāyānṃ //
śatasāhasryāḥ prajñāpāramitāyā aṣṭamaḥ parivartaḥ // (ŚsP_1.8)
atha navamaḥ parivartaḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / catvāri smṛtyupasthānāni / katamāni catvāri / kāyasmṛtyupasthānaṃ / vedanāsmṛtyupasthānaṃ / cittasmṛtyupasthānaṃ / dharmasmṛtyupasthānaṃ / tatra katamaṃ kāyasmṛtyupasthānaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānudarśī viharati / na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / bahirdhākāye kāyānudarśī viharati / na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhā kāye kāyānudarśī viharati / na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
adhyātmavedanāsu vedanānudarśī viharati / na ca vedanāsahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / bahirdhāvedanāsu vedanānudarśī viharati / na ca vedanāsahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhāvedanāsu vedanānudarśī viharati / na ca vedanāsahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmacitte cittānudarśī viharati / na ca cittasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajñānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayomena / bahirdhācitte cittānudarśī viharati / na ca cittasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhācitte cittānudarśī viharati / na ca cittasahagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
adhyātmadharmeṣu dharmānudarśī viharati / na ca dharmasahagatān vitarkān vitarkyaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
kayaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānudarśī viharati / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaś caraṃś carāmīti prajānāti sthitaḥ sthito 'smīti prajānāti / niṣaṇṇo niṣaṇṇo 'smīti prajānāti / śayānaḥ śayito 'smīti prajānāti / yathā yathā khalu punar asya kāyaḥ sthito bhavati praṇītaṃ vāpraṇītaṃ vā tathāgatañ ca na prajānāti / evaṃ khalu subhute bodhisattvo mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānudarśī viharati / so 'bhikrāmaṃ na vā pratikrāmaṃ na vā saṃprajānacārī bhavaty lokite viloke saṃprajānacārī ca bhavati / saṃmiñjite prasārite saṃprajānacārī bhavati / saṃghāṭīyātracīvaradhāraṇe saṃprajānacārī bhavati / aśitapītasvāditāsvāditān saṃprajānacārī bhavati / śayitanidrāklamaprativinodite saṃprajānacārī bhavati / āgatagata saṃprajānacārī bhavati / sthite niṣadyāyāṃ saṃprajānacārī bhavati / svapnajāgarite saṃprajānacārī bhavati / bhāṣite tūṣṇīṃbhāve saṃprajānacārī bhavati / pratisaṃlayane saṃprajānacārī bhavati / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmakāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhihyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran smṛta āśvasan smṛta āśvasimīti prajānāti / smṛta praśvasan smṛtaḥ praśvasimīti prajānāti / dīrgham āśvasan dīrgham āśvasimīti prajānāti /
dīrghaṃ praśvasan dīrghaṃ praśvasimīti prajānāti / hrasvam āśvasan hrasvam āśvasimīti prajānāti / hrasvaṃ praśvasan hrasvaṃ praśvasimīti prajānāti / tadyathāpi nāma subhūte dakṣo bhramacakravartī bhramacakravartyantevāsī vā dīrgham āvidhyāmīti prajānāti / hrasvaṃ pravidhyāmīti prajānāti / evam eva subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran smṛta āśvasan smṛta āśvasimīti prajānāti / smṛtaḥ praśvasan smṛtaḥ praśvasimīti prajānāti / dīrgham āśvasan dīrgham āśvasimīti prajānāti / dīrghaṃ praśvasan dīrghaṃ praśvasimīti prajānāti / hrasvam āśvasan hrasvam āśvasimīti prajānāmiti / hrasvaṃ praśvasan hrasvaṃ praśvasimīti prajānāti / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmakāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva kāyadhātuṃ yathābhūtaṃ pratyavekṣate / asty asmin kāye pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ / tadyathāpi nāma subhūte dakṣo goghātako vā goghātakāntevāsī vā tīkṣṇena śastreṇa gāṃ hatvā catvāri phalakāni kuryāt catvāri phalakāni kṛtvā pratyavekṣate sthito vātha niṣaṇṇaḥ / evam eva subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva kāyadhātuṃ sa yathābhūtaṃ pratyavekṣate / asty asmin kāye pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ / eva khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sthito vā niṣaṇṇo 'dhyātmakāye kāyānupaśyī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva kāyam ūrdhvaṃ pādatalād adhaḥ keśamastakān nakhalomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāvidhasyāśucer yathābhūtaṃ pratyavekṣate / santy asmin kāye keśā lomāni nakhā dantās tvak carma māṃsā snāyu rudhiram asthi majjā vṛkkaṃ hṛdayaṃ yakṛt klomakaṃ plīhā phusphuṣamātrām āntraguṇā udarayantraṃ mūtraṃ purīṣam aśrusvedo madaḥ kheṭaḥ siṃhāṇakaṃ pūyaṃ pittaṃ śleśā vasā lasīkā malā mastakaṃ mastakagañjām akṣipṛthakaṃ / tadyathāpi nāma subhūte kārṣakasya mṛtotriḥ pūrṇā nānādhānyajātānāṃ tilānāṃ sarṣapāṇāṃ mudgānāṃ māṣāṇāṃ masūrāṇāṃ yavānāṃ godhūmānāṃ śālīnāṃ vrīhīṇāṃ, tām enāṃ cakṣūmān puruṣā muktvā pratyavekṣamāṇaḥ evaṃ jānīyād ime tilāḥ ime sarṣapāḥ ime mudgāḥ ime māṣāḥ ime masūrāḥ ima yavāḥ ime godhūmāḥ ime śālayaḥ ime vrīhayaḥ / evam eva subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ imam eva kāyam ūrdhvaṃ pādatalād adhaḥ keśamastakān nakhalomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāvidhasyāśuce / santy asmin kāye keśā lomāni nakhā dantās tvak carma māṃsasnāyu rudhiram asthi majjā vṛkkaṃ hṛdayaṃ yakṛt klomakaṃ plīhā phusphuṣamātrām āntraguṇā udīrayakaṃ mūtraṃ purīṣam aśrusvedo madaḥ kheṭaḥ siṃhāṇakaṃ pūyaṃ pittaṃ śleśā vasā lasīkā malā mastakaṃ mastakaśaṅgām akṣigūthakaṃ karṇagūthakaṃ / evaṃ khalu subhūte bodhisatvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmakāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā śmaśānagataḥ paśyati / nānārūpāṇi śivapathikāyām apaviddhāni śavaśayana udrītāny ekāhamṛtāni vā dvyahamasṛtāni vā tryahamṛtāni vā caturahamṛtāni vā pañcāhamṛtāni vā vyādhmātakāni vā vinīlakāni vā vipūtikāni vā vikhāditakāni vā vilohitakāni vā vikṣiptakāni vā / sa imam eva kāyan tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye, tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapathikāyām udrītāni mṛtaśarīrāṇi ṣaḍrātramṛtāni vā sapta rātramṛtāni vā kākair vā khādyamānāni kaṅkair vā kurarair vā gṛdhrair vā vāstāsair vāa śṛgālair vā śvabhir vā tad anyair vā nānāvidhaiḥ prāṇakajātaiḥ khādyamānāni / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapathikāyām udrītāni mṛtaśarīrāṇi vikhāditāny aśucīni pūtīni durgandhāni / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapathikāyām asthiśakalān māṃsarudhirakṣitān snāyu vinibaddhān sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yathā śivapathikāyām asthisakalān apagatamāṃsarudhirasnāyubandhanān śaṅkanibhān paśyati / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāyaṃ evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke abhidhyādaurmanasye / tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati / śivapathikāyām asthisakalābandhanavipramuktā yathāśaṅkhāḥ pṛthivyāṃ vikṣiptāḥ / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapavikāyām asthīni pṛthivyāṃ digvidiśo vikṣiptāny eva pādāsthīny anyena jaṅgāsthīny anyena norvasthīny anyena śroṇīkaṭāham anyena pṛṣṭhavaṃśāsthīny anyena pārśvakāsthīny anyena bāhvasthīny anyena grīvāsthīny anyena śiraḥkapālāsthīni / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kayānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapathikāyām asthīny anekavārṣikāni cātapaparitāpitāni śvetāni śaṅkhanibhāni / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / eva khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yadā paśyati śivapathikāyām asthīny anekavārṣikāni tirobhūtāni nīlāni kapotavarṇāni pūtīni cūrṇajātāni pṛthivyāṃ pāṃśunā samasamībhūtāni / sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharaty ayam api kāya evaṃdharmā evaṃsvabhāva etāṃ dharmatām adhyativṛttaḥ / evaṃ khalu subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmakāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalammayogena /
bahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
adhyātmabahirdhākāye kāyānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena /
adhyātmavedanāsu vedanānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / bahirdhāvedanāsu vedanānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhāvedanāsu vedanānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmacitte cittānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtiman vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / bahirdhācitte cittānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhācitte cittānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmadharmeṣu dharmānudarśī viharaty ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / bahirdhādharmeṣu dharmānudarśī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / adhyātmabahirdhādharmeṣu dharmānudarśī saṃprajānan smṛtimān vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye tac cānupalambhayogena / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta catvāri samyakprahāṇāni / katamāni / idaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann anutpannānāṃ pāpakānām akuśaladharmāṇām anutpādāya chandaṃ janayati / vyāyacchate / vīryam ārabhate / cittaṃ pragrhṇāti / samyak pradadhāti / utpannānāṃ pāpakānām akuśaladharmāṇāṃ prahāṇāya chandaṃ janayati / vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pragrhṇāti / samyak pradadhāti / anutpannānāṃ kuśaladharmāṇām utpādāya chandaṃ janayati, vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pragṛhṇāti samyak pradadhāti / utpannānāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ sthitaye bhūyobhāvanatāyai asaṃtoṣāya paripūraye chandaṃ janayati / vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pragṛhṇāti samyak pradadhāti / tac cānupalambhayogena / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta catvāra ṛddhipādāḥ / katame catvāraḥ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran chandasamādhiprahāṇāsaṃskārasamanvāgataṃ ṛddhipādān bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / vīryasamādhiprahāṇāṃ samanvāgataṃ ṛddhipādān bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ cittaṃ samādhiprahāṇāsaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādān bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ / nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / samādhiprahāṇasaṃskāraṃ samanvāgatam ṛddhipādān bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta pañcendriyāṇi / katamāni pañca / śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta pañca balāni / katamāni pañca / śraddhābalaṃ vīryabalaṃ smṛtibalaṃ samādhibalaṃ prajñābalam idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ tac cānupalambhayogena / punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta sapta bodhyaṅgāni / katamāni saptasmṛtisaṃbodhyaṅgaṃ dharmapravicayasaṃbodhyaṅgaṃ vīryasaṃbodhyaṅgaṃ prītisaṃbodhyaṅgaṃ ṛddhisaṃbodhyaṅgaṃ samādhisaṃbodhyaṅgaṃ upekṣāsaṃbodhyaṅgaṃ / tatra katamat smṛtisaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran smṛtisaṃpratyaṅgaṃ bhāvayati vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamad dharmapravicayasaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran dharmapravicayasaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamad vīryasaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran vīryasaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / tatra katamat prītisaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran prītisaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / tatra katamat prasraddhisaṃbodhyaṅgaṃ /
iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran prasraddhisaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / tatra katamat samādhisaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samādhisaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ tac cānupalambhoyogena / tatra katamad upekṣāsaṃbodhyaṅgaṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann upekṣāsaṃbodhyaṅgaṃ bhāvayati vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ tac cānupalambhayogena / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ yad utāryāṣṭāṅgo mārgaḥ / samyagdṛṣṭiḥ / samyaksaṅkalpaḥ / samyagvāk / samyakkarmāntaḥ / samyagājīvaḥ / samyagvyāyāmaḥ / samyaksmṛtiḥ / samyaksamādhiḥ / tatra katamā samyagdṛṣṭiṃ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyagdṛṣṭiṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ tac cānupalambhayogena / tatra katamaḥ samyaksaṅkalpaḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ pajñāpāramitāyāṃ caran samyaksaṅkalpaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamā samyagvāk / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyagvācaṃ bhāvayati vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamaḥ samyakkarmāntaḥ / iha subhūte bodhisattvo mattāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyakkarmāntaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamaḥ samyagājīvaḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyagājīvaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamaḥ samyagvyāyāmaḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyagvyāyāmaṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyapasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamā samyaksmṛtiḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyaksmṛtir bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / katamaḥ samyaksamādhiḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran samyaksamādhiṃ bhāvayati / vivekaniḥśritaṃ virāganiḥśritaṃ nirodhaniḥśritaṃ vyavasargapariṇataṃ / tac cānupalambhayogena / idaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta trayaḥ samādhayaḥ / katame samādhayas trayaḥ / śūnyatāsamādhir ānimittasamādhir apraṇihitasamādhiḥ / tatra katamaḥ śūnyatāsamādhiḥ svalakṣaṇaśūnyān sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitiḥ śūnyatāvimokṣamukham ayam ucyate śūnyatāsamādhiḥ / tatra katama ānimittasamādhiḥ / ānimittān sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitir ānimittavimokṣamukham ayam ucyate ānimittaḥ samādhiḥ / tatra katamo 'praṇihitasamādhiḥ / sarvadharmā anabhisaṃskārā ity anabhisaṃskurvato yā cittasya sthitir apraṇihitavimokṣam ayam ucyate 'praṇihitaḥ samādhiḥ / imā vimokṣamukheṣu smṛtayaḥ kartavyāḥ / ajahrīyamāṇena / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad utaikādaśa jñānāni / katamāny ekādaśa / duḥkhajñānaṃ samudayajñāna nirodhajñānaṃ mārgajñānaṃ kṣayajñānam anutpādajñānaṃ dharmsaṃjñānam anvayajñānaṃ saṃvṛttijñānaṃ paricayajñānaṃ yathārutajñānaṃ / tatra katamad duḥkhajñānaṃ yad duḥkhasyānutpādajñānaṃ / tatra katamat samudayajñānaṃ yat samudasya prahāṇajñānaṃ / tatra kataman nirodhajñānaṃ yad duḥkhanirodhajñānaṃ / tatra katamat mārgajñānaṃ yad āryāṣṭāṅgamārgajñānaṃ / tatra katamat kṣayajñānaṃ yad rāgadoṣamohakṣayajñānaṃ / tatra katamad anutpādajñānaṃ yad bhagavaty anutpādajñānaṃ / tatra katamad dharmajñānaṃ yat pañcānāṃ skandhānām aparikṣatim aparicchedajñānaṃ / tatra katamad anvayajñānaṃ yac cakṣur anityam iti jñānaṃ śrotram anityam iti jñānaṃ ghrāṇam anityam iti jñānaṃ jihvānityeti jñānaṃ kāyo 'nitya iti jñānaṃ mano 'nityam iti jñānaṃ / rūpam anityam iti jñānaṃ śabdo 'nitya iti jñānaṃ gandho 'nitya iti jñānaṃ raso 'nitya iti jñānaṃ sparśo 'nitya iti jñānaṃ dharmā anityā iti jñānaṃ / cakṣurdhātur anityaṃ iti jñānaṃ / rūpadhātur anitya iti jñānaṃ cakṣurvijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / śrotradhātur anitya iti jñānaṃ / śabdadhātur anitya iti jñānaṃ / śrotravijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / ghrāṇadhātur anitya iti jñānaṃ / gandhadhātur anitya iti jñānaṃ / ghrāṇavijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / jihvādhātur anitya iti jñānaṃ / rasadhātur anitya iti jñānaṃ / jihvāvijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / kāyadhātur anitya iti jñānaṃ / sparśadhātur anitya iti jñānaṃ /
kāyavijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / manodhātur anitya iti dharmadhātur anitya iti jñānaṃ / manovijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / pṛthivīdhātur anitya iti jñānaṃ / abdhātur anitya iti jñānaṃ / tejodhātur anitya iti jñānaṃ / vāyudhātur anitya iti jñānaṃ / ākāśadhātur anitya iti jñānaṃ / vijñānadhātur anitya iti jñānaṃ / avidyānityeti jñānaṃ / saṃskārā anityā iti jñānaṃ / vijñānam anityam iti jñānaṃ / nāmarūpam anityam iti jñānaṃ / ṣaḍāyatanam anityam iti jñānaṃ / sparśo 'nitya iti jñānaṃ / vedanānityeti jñānaṃ / tṛṣṇānityeti jñānaṃ / upādānam anityam iti jñānaṃ / bhavo 'nitya iti jñānaṃ / jātir anityeti jñānaṃ / jarāmaraṇam anityam iti jñānaṃ /
tatra katamat saṃvṛttijñānaṃ yat parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cetojñānaṃ / tatra katamat paricayajñānaṃ / yat pratipakṣajñānaṃ / tatra katamad yathākatajñānaṃ / yat tathāgatasya sarvākārajñatājñānaṃ / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta trīṇīndriyāṇi / katamāni trīṇi / ajñātamājñāsyāmītīndriyam ājñendriyam ājñātāvīndriyaṃ / tatra katamad ajñātamājñāsyāmītīndriyaṃ / yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām anabhisamitā vināmitā saṃpadavinayaṃ śraddhendriyaṃ vīryendrayaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prājñendriyam idam ucyate 'nājñātamājñāsyāmītīndriyaṃ / tatra katamad ājñendriyaṃ / yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām ājñātavatā śraddhendriyaṃ vīryendrayaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam ucyate ājñendriyaṃ / tatra katamad ājñātāvīndriyaṃ / yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām arhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ tathāgatānāṃ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam ucyate ājñātāvīndriyaṃ / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogema /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta trayaḥ samādhayaḥ / katame trayaḥ savitarkaḥ savicāraḥ samādhir avitarko 'vicāramātraḥ samādhir avitarko 'vicāraḥ samādhiḥ / tatra katamaḥ savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvo viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkaṃ savicāraṃ vivekajaprītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / ayam ucyate savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ / tatra katamo 'vitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ / yā prathamasya dhyānasya dvitīyasya dhyānasyāntarikā / ayam ucyate 'vitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ / tatra katamo 'vicāraḥ samādhiḥ / yat dvitīyaṃ dhyānaṃ tṛtīyaṃ dhyānaṃ caturthaṃ dhyāmaṃ ākāśānantyāyatanasamāpattiḥ / vijñānānantyāyatanasamāpattir ākiñcanyāyatanasamāpattir naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanasamāpattiḥ saṃjñāvedayitanirodhasamāpattir ayam ucyate avitarkaḥ avicāraḥ samādhiḥ / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta daśānusmṛtayaḥ / katamā daśa, buddhānusmṛti dharmānusmṛtiḥ saṃghānusmṛtiḥ śīlānusmṛtiḥ tyāgānusmṛtiḥ devatānusmṛtiḥ / ānāpānusmṛtir udvegānusmṛtir maraṇānusmṛtiḥ kāyagatānusmṛtiḥ / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta catvāri dhyānāni / catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ / aṣṭau vimokṣāḥ / navānupūrvavihārasamāpattayaḥ / tatra katamāni catvāri dhyānāni / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasapadya viharati / savitarkasavicārāṇāṃ vyutpannād adhyātmasaṃprasādāc cetasa ekotībhāvād avitarkam avicāraṃ samādhijaṃ prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa prīter virāgād upekṣako viharati / smṛtimān saṃprajānan sukhañ ca kāyena pratisaṃvedayati / yat tadāryā ācakṣate upekṣakaḥ smṛtimān sukhavihārī niṣprītikaṃ tṛtīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa sukhasya ca prahāṇāt duḥkhasya ca prahāṇāt pūrvam eva ca saumanasyadaurmanasyayor astaṅgamād aduḥkhāsukham upekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / tac cānupalambhayogena / imāni catvāri dhyānāmi / tatra katamāni catvāry apramāṇāni iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran maitrīsahagatena cittena vipulena mahadgatenādvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhyena dharmadhātu parame loke ākāśadhātuparyavasāne daśa diśaḥ sphuritvādhimucyopasaṃpadya viharati / sa karuṇāsahagatena cittena vipulena mahadgatenādvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhyena dharmadhātuparame loka ākāśadhātuparyavasāne daśa diśaḥ sphuritvādhimucyopasaṃpadya viharati / sa muditāsahagatena cittena vipulena mahadgatenādvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhena dharmadhātuparame loka ākāśadhātuparyavasāne daśa diśaḥ sphuritvādhimucyopasaṃpadya viharati / sa upekṣāsahagatena cittena vipulena mahadgatenādvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhyena dharmadhātuparame loka ākāśadhātuparyavasāne daśa diśaḥ sphuritvādhimucyopasaṃpadya viharati / anupalambhayogena / imāni catvāry apramāṇāni /
katamāś catasra ārūpyasamāpattayaḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvaśo rūpasaṃjñānāṃ samatikramāt pratighasaṃjñānām astaṅgāmān nānātvasaṃjñānām amanasikārād anantam ākāśam ityā kāśānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / sarvaśa ākāśānantyāyatanasamakramād anantaṃ vijñānam iti vijñānānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśo vijñānānantyāyatanasamatikramān nāsti kiñcid ity ākiñcanyāyatanam upasaṃpadya viharati / sarvaśa ākiñcanyāyatanasamatikramān naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanam upasaṃpadya viharati / tac cānupalambhayogena / imāś catasra ārūpyasamāpattayaḥ / tatra katame 'ṣṭau vimokṣāḥ / rūparūpāṇi paśyaty ayaṃ prathamo vimokṣāḥ / adhyātmarūpasaṃjñī bahirdhārūpāṇi paśyaty ayaṃ dvitīyo vimokṣāḥ / śūnyatāyā adhimukto bhavaty ayaṃ tṛtīyo vimokṣāḥ / sa sarvaśo rūpasaṃjñānāṃ samatikramāt pratighasaṃjñānām astaṅgamān nānātvasaṃjñānām amanasikārād anantam ākāśam ity ākāśānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / ayaṃ caturtho vimokṣaḥ / sa sarvaśa ākāśānantyāyatanasamatikramād anantaṃ vijñānam iti vijñānānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / ayaṃ pañcamo vimokṣaḥ / sa sarvaśo vijñānānantyāyatanasamatikramān nāsti kiñcid ity ākiñcanyāyatanam upasaṃpadya viharati / ayaṃ ṣaṣṭho vimokṣaḥ / sa sarvaśa ākiñcanyāyatanasamatikramān naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanam upasaṃpadya viharati / ayaṃ saptamo vimokṣaḥ / sa sarvaśo naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanasamatikramāt saṃjñāvedayitanirodham upasaṃpadya viharati / ayam aṣṭamo vimokṣāḥ / tac cānupalambhayogena / ime 'ṣṭau vimokṣāḥ /
tatra katamā navānupūrvāvihārasamāpattayaḥ / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ, sa vitarkaḥ sa vicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa vitarkam avicārāṇāṃ vyupasamād adhyātmasaṃprasādac cetasa ekotībhāvād avitarkam avicāraṃ samādhijaṃ prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa prīter virāgād upekṣako viharati / smṛtimān saṃprajānan sukhañ ca kāyena pratisaṃvedayati / yat tadāryā ācakṣate upekṣakaḥ smṛtimān sukhavihārī niṣprītikaṃ tṛtīyaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa sukhasya ca prahāṇāt duḥkhasya ca prahāṇāt pūrvam eva saumamasyadaurmanasyayor astaṅgamād aduḥkhāsukham upekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśo rūpasaṃjñānāṃ samatikramāt pratighasaṃjñānām astaṅgamān nānātvasaṃjñānām amanasikārād anantam ākāśam anityākāśānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśa ākāśānantyāyatanasamatikramād anantaṃ vijñānam iti vijñānānantyāyatanam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśo vijñānānantyāyatanasamatikramān nākiñcid ity ākiñcanyāyatanam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśa ākiñcanyāyatanasamatikramān naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanam upasaṃpadya viharati / sa sarvaśo naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanasamatikramāt saṃjñāvedayitanirodham upasaṃpadya viharati / imān vānupūrvavihārasamāpattayaḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta daśa tathāgatabalāni / katamāni daśa / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sthānañ ca sthānataḥ / asthānañ cāsthānato yathābhūtaṃ prajānāti / atītānāgatapratyutpannānāṃ dharmāṇāṃ karmasamādānānāñ ca sthānaśo hetuśaḥ karmavipākaṃ yathābhūtaṃ prajānāti / nānādhātuloke 'nekadhātur loke 'nekadhātuloka iti / yathābhūtaṃ prajānāti / parasatvānāṃ parapudgalānām anekādhimuktikānāṃ nānādhimuktikānāṃ yathābhūtaṃ prajānāti / parasatvānāṃ parapudgalānām indriyaparāparajñatānāṃ yathābhūtaṃ prajānāti / sarvatra gāminīṃ pratipadaṃ yathābhūtaṃ prajānāti / indriyabalabodhyaṅgadhyānavimokṣasamādhisamāpattisaṃkleśavyavadānasthānaṃ yathābhūtaṃ prajānāti / so 'nekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati / ekam api jātim anusmarati / yāvaj jātiśatam api sahasram api daśasahasram api jātikoṭim api jātikoṭiśatam api jātikoṭisahasram api jātikoṭiśatasahasram api jātikoṭiniyutaśatasahasram apy anusmarati / ekam api kalpam anusmarati / yāvat kalpaśatam api kalpasahasram api kalpaśatasahasram api yāvad anekāny api kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇy anusmarati / atrāham āsam evaṃnāmaivaṃgotra evaṃjātiḥ / evamāhāraḥ evaṃcirasthitikā evamāyuṣmantaḥ / so 'haṃ tataś cyutaḥ sann amutropapanno yāvat tataś cyutaḥ ihopanna iti / yāvat sākāraṃ soddeśaṃ sanirdeśam anekavidhaṃ pūrvānivāsam anusmarati / sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣeṇa satvān paśyati /
cyavamānān utpadyamānān upapannān api suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatān durgatān yāvad yathākarmopagān satvān prajānāti / amī bhavantaḥ satvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatāḥ vāgduścaritena samanvāgatāḥ / manoduścaritena samanvāgatāḥ / āryāṇām apavādakā mithyādṛṣṭayas taddhetos tatpratyayaṃ kāyasya bhedād apāyadurgativinipātaṃ narakeṣūpapadyante / amī punar bhavantaḥ satvāḥ kāyasucaritena samanvāgatāḥ vāksucaritena samanvāgatāḥ manaḥsucaritena samanvāgatāḥ / āryāṇām anapavādakāḥ samyagadṛṣṭayas taddhetos tatpratyayaṃ kāyasya bhedāt sugatau svargaloke deveṣūpapadyante iti / āśravāṇāṃ kṣayād anāśravacetovimuktiṃ prajñāvimukti svayam abhijñāya sākṣākṛtvopasaṃpadya viharanti / kṣīṇā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ / nāparam iṣṭam iti prajānāti / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad uta catvāri vaiśāradyāni / katamāni catvāri / samyaksaṃbuddhasya ca me pratijānatai / ime dharmā anabhisaṃbuddhā iti / atra vata me śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa codayed iti / nimittaṃ na samanupaśyāmy atra cāhaṃ nimittam asamanupaśyan kṣemaṃ prāpto viharāmy abhayaṃ prāpto vaiśāradyaprāptaḥ / udāram ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi / pariṣadgataḥ samyak siṃhanādaṃ nadāmi / brāhmaṃ cakraṃ pravartayāmy apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa kṣīṇāśravasya vata me pratijānataḥ / ime āśravāḥ aparikṣīṇāḥ iti / atra vata me śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa codayati / nimittam eva na samanupaśyāmy atra cāhaṃ mimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto viharāmy abhayaprāpto vaiśāradyaprāptaḥ / udāram ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi / pariṣadgataḥ samyak siṃhanādaṃ nadāmi / brāhmaṃ cakraṃ pravartayāmy apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa / ye khalu punar mayāntarāyikā dharmā ākhyātā / tān pratiṣevato nālam antarāyeti nedaṃ sthānaṃ vidyate / atra vata me śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa codayed iti / nimittam eva na samanupyaśyāmy atra cāhaṃ nimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto viharāmy abhayaprāpto vaiśāradyaprāptaḥ /
udāram ārṣabhaṃ sthānaṃ pratijānāmi / parṣadgataḥ samyak siṃhanādaṃ nadāmi / brāhmaṃ cakraṃ pravartayāmy apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa / yāś ca mayā pratipada ākhyātāḥ / āryanairyāṇikā nairvedhikās tatkarasya samyagduḥkhakṣayāya tāḥ pratipadyamāno na niryāyāsamyagduḥkhakṣayāyeti nedaṃ sthānaṃ vidyate / atra vata me śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kenacid vā loke sahadharmeṇa codayati / mimittam eva na samanupaśyāmy atra cāhaṃ nimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto viharāmy abhayaprāpto vaiśāradyaprāptaḥ / udāram ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi / pariṣadgataḥ samyak siṃhanādaṃ nadāmi / brāhmaṃ cakraṃ pravartayāmy apravartanīyaḥ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke sahadharmeṇa / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ tac cānupalambhayogema /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta catasraḥ pratisaṃvidaḥ / katamāś catasraḥ / arthapratisaṃvid dharmapratisaṃvin niruktipratisaṃbit prabhānapratisaṃvit / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / yad utāṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ / katame 'ṣṭādaśa / yāñ ca rātriṃ tathāgato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddho yāñ ca rātriṃ sa devakaṃ lokaṃ samārakaṃ sabrahmākaṃ saśramaṇabrāhmaṇīṃ prajāṃ sadevamānuṣāsurāṃ duḥkhakṣayāya gāmino mārgeśānuśāśiṣyānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāpyānyatra atrāntarā nāsti tathāgatasya skhalitaṃ nāsti caritaṃ nāsti muṣitasmṛtitā nāsti nānātvasaṃjñā nāsty asamāhitaṃ cittaṃ nāsti apratisaṃkhyāyopekṣā nāsti chandaparihānir nāsti vīryaparihānir nāsti smṛtiparihānir nāsti samādhiparihānir nāsti prajñāparihānir nāsti vimuktiparihānir nāsti vimuktijñānadarśanaparihāniḥ / sarvaṃ kāyakarma jñānapūrvaṅgamaṃ jñānānuparivarti / sarvaṃ vākkarma jñānapūrvaṅgamaṃ jñānānupaparivarti / sarvaṃ manaḥkarma jñānapūrvaṅgamaṃ jñānānuparivarti / atīte 'dhvani apratihatam asaṅgaṃ jñānaṃ darśanaṃ pravartate / anāgate 'dhvany apratihatam asaṃjñānadarśanaṃ pravartate / pratyutpanne 'dhvāny apratihatam asaṃjñānadarśanaṃ pravartate / idam api subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta dhāraṇīmukhāni / katamāni dhāraṇīmukhāni / akṣarasamatā bhāṣyasamatā akṣaramukham akṣarapraveśaḥ / tatra katamad akṣaramukhākṣarapraveśaḥ / akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām ādyanutpannatvāt / rakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ rajopagatatvāt / yakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ paramārthanirdeśatvāt / cakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ cyavanopapattyanupalabdhitvāt / sarvadharmā na cyavante nopapadyante / nakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ nāmāpagatatvāt / nāmaprakṛtyānalabdhaṃ na naṣṭaṃ / lakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ lokottīrṇatvāt tṛṣṇālatāhetupratyayasamutsāditatvāt / dakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ dāntadamathaparicchinnatvāt / vakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ baddhanavigatatvāt / ukāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ ubhayagatatvāt / sakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ saṅgānupalabdhitvāt / na sajyate na badhyate / vakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ vācyaśeṣa samucchinnatvāt / takāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ tathatāvicalitatvāt / yakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ yāvad anupalabdhitvāt / stakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ stambhānupalabdhitvāt / kākāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ kārakānupalabdhitvāt / sakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ samatānupalabdhitvāt / samantān na vyativartate / makāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ makārānupalabdhitām upādāya / gakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ gamamānupalabdhitvāt / makāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ sthānānupalabdhitvāt / jakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ jātyanupalabdhitvāt / śvakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ śvāsānupalabdhitvāt /
dhakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ dharmadhātvanupalabdhitvāt / śakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ śamathānupalabdhitvāt / khakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ khasamatānupalabdhitvāt / kṣakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ kṣayānupalabdhitvāt / stakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ stavānupalabdhitvāt / jñakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ jñānānupalabdhitvāt / takāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ māsānupalabdhitvāt / hakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ hetvanupalabdhitvāt / bhakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ bhaṅgānupalabdhitaḥ / chakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ chedanānupalabdhitaḥ / smakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ smaraṇānupalabdhitaḥ / hvakāro mukhaṃ sarvadharmāṇām āhvānānupalabdhtaḥ / akāro mukhaṃ sarvadharmāṇām utsāhānupalabdhitaḥ / dhakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ dhanānupalabdhitaḥ / ṭhakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ viṭhayānupalabdhitaḥ / ṇakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ raṇavigatatvāt / na kaścid gacchati nāgacchati na tiṣṭhati nānisīditi na śayyaṃ kalpayati na vikalpayati / lakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ phalānupalabdhitvāt / skakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ skandhānupalabdhitvāt / psakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ psakārānupalabdhitvāt / ścakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ caryānupalabdhitvāt / ḍhakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ ḍhakārānupalabdhitvāt / hakāro mukhaṃ sarvadharmāṇāṃ hakārānupalabdhitvāt / paryantaniṣṭhāsyānena cyavantenopadyante / nāsty ata uttary akṣaravyavahāraḥ / tat kasya hetos tathā hi na kasyacit kiñcid anyan nāma vyavahriyate yenābhilapyeta / yena nindiṣyate yal likhyeta dṛśyeta vācyeta /
tadyathāpi nāma subhūte ākāśam eva sarvadharmā anugantavyāḥ / ayam ucyate dhāraṇīmukhapraveśaḥ / akārādyakṣaranirdeśapraveśaḥ / yo hi kaścit subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ idam akārādyakṣarakauśalyaṃ jñāsyati / sa na kvacid rute saṃkṣati / sarvadharmasamatāyā saṃsādhayiṣyati / rutajñānakauśalyañ ca pratilapsyate / yo hi kaścit subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ / idam akārādyakṣarapraveśamudrām akārādyakṣarapraveśamudrāpadāni śroṣyati / śrutvā codgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati / parebhyaś ca deśayiṣyati na ya pratītayā buddhyā tasya viṃśatir anuśaṃsāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ / katame viṃśatiḥ / tad uta smṛtimāṃś ca bhaviṣyati / matimāṃś ca buddhimāṃś ca dhṛtimāṃś ca hrīmāś ca prajñāvāṃś ca pratibhānavāṃś ca / idañ ca dhāraṇīmukham alpakṛcchreṇa pratilapsyate / na kathaṃ kathībhaviṣyati / dhimatiś cāsya na bhaviṣyati / na ca parasyāntikāc chūkṣāṃ vācaṃ śrutvānuneṣyate / na paruṣāṃ vācaṃ śrutvā pratihaṃsyate / nonnato bhaviṣyati nāvanataḥ / yathāsthita eva bhaviṣyati / rutakuśalaś ca bhaviṣyati / skandhakuśalaś ca bhaviṣyati / dhātukuśalaś ca bhaviṣyati / āyatanakuśalaś ca bhaviṣyati / satyakuśalaḥ / pratītyasamutpādakuśalaḥ / hetukuśalaḥ pratyayakuśalaḥ / dharmatākuśalaḥ / indriyaparāparajñānakuśalaḥ / cyutopapattikuśalaḥ / divyaśrotrajñānakuśalaḥ / paracittajñānakuśalaḥ / pūrvanivāsānusmṛtijñānakuśalaḥ / ṛddhividhijñānakuśalaḥ / āśravakṣayajñānakuśalaḥ / sthānāsthānanirdeśakuśalaḥ / atikramaṇakuśalaḥ / pratikramaṇakuśalaḥ / īrṣyāpathakuśalaḥ /
kṣayatrāyyakauśalañ cānuprāpsyati / idam api subhūte dhāraṇīmukham akārādyakṣarapraveśo bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ / tac cānupalambhayogena //
śatasāhasryāṃ prajñāpāramitāyāṃ navamaḥ parivartaḥ / (ŚsP_1.9)
atha daśamaḥ parivartaḥ /
yad api subhūtir evam āha / kathaṃ bodhibhattvo mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito bhavatīti / iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bhūmer bhūmiṃ saṃkrāmati / kathañ ca subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bhūmer bhūmiṃ saṃkrāmati / yad uta saṃkrāntyā sarvadharmāṇāṃ na hi kaścid dharma āgacchati vā gacchati vā saṃkrāmati vā apasaṃkrāmati vā / api tu yā sarvadharmāṇāṃ bhūmis tāṃ sa na manyate / na cintayati / na bhūmiparikarma ca karoti / na ca tāṃ bhūmiṃ samanupaśyati / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya bhūmiparikarma / prathamāyāṃ subhūte bhūmau vartamānena bodhisattvena mahāsattvena daśaparikarmāṇi karaṇīyāni / katamāni daśa / adhyāśayādiparikarmānupalambhayogena hitavastutāparikarma nimittānupalabdhitām upādādya / sarvasattvasamacittatāparikarma sattvānupalabdhitām upādāya / tyāgaparikarma dānadāyakaparigrāhakānupalabdhitām upādāya / kalyāṇamitrasevanāparikarmatair amaṇyatām upādāya / dharmaparyeṣṭiparikarma sarvadharmānupalabdhitām upādāya / abhīkṣṇanaiṣkramyaparikarma gṛhānupalabdhitām upādāya / buddhakāyaspṛhāparikarma lakṣaṇānuvyañjananimittānupalabdhitām upādāya / dharmavivaraṇaparikarma bhedānupalabdhitām upādāya / mānastambhananirghātanaparikarmam adbhūtatānupalabitām upādāya / satyavacanaparikarma vacanānupalabdhitām upādāya / imāni subhūte bodhisattvena mahāsattvena prathamāyāṃ bhūmau vartamānena daśaparikarmāṇi karaṇīyāni /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena dvitīyāyāṃ bhūmau vartamānenāṣṭau dharmā abhīkṣṇaṃ mānasikartavyā / tatra ca pratipattavyaṃ / katame 'ṣṭau / yad uta śīlapariśuddhiḥ kṛtajñatākṛtaveditā / kṣāntibalapratisthānaṃ / prāmodyaṃ / prītyanubhavanatā / sarvasattvaparityāgitā / mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ / guruśuśrūṣā / śraddhāgauravatā / pāramitāsūdyogaparyeṣṭiḥ / ime subhūte bodhisattvena mahāsattvena dvitīyāyāṃ bhūmau vartamānenāṣṭau dharmāḥ abhīkṣṇaṃ manasikartavyas tatra ca pratipattavyam /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena pañcasu dharmeṣu sthātavya / katameṣu pañcasu / yad uta bahuśrutyātṛptatāyāṃ / tatra cākṣarānabhiniveśena nirāmiḍadharmavicaraṇatāyāṃ / tathā cāmanyanatayā buddhakṣetre pariśodhanakuśalamūlāvaropaṇapariṇāmanatāyāṃ / tathā cāmanyanatayā aparimitasaṃsārāparikhedatāyāṃ / tathā cāmananyatayā hryapatrāpyasthānatāyāṃ / tathā cāmananyatayā eṣu subhūte pañcasu dharmeṣu bodhisattvena mahāsattvena tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena sthātavyam /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena ca caturthyāṃ bhūmau vartamānena daśadharmān samādāya vartitavyaṃ / tena ca parityaktavyāḥ / katame daśa / araṇyavāsaṃ / alpecchatayā santuṣṭitā / dhutaguṇasaṃlekhānuvarjanatā / śikṣāyā aparityāgitā / kāmaguṇajugupsanatā / nirvṛte sahagatacittotpādaḥ / sarvasattvaparityāgitā / anavalīnacittatā / sarvavastvanapekṣaṇatā / ime subhūte daśa dharmāḥ bodhisattvena mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānema na parityaktavyāḥ / samādāya ca vartitavyam /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena pañcamyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmāḥ parivarjayitavyāḥ / katame ṣaṭ yad uta gṛhisaṃstavaḥ parivarjayitavyaḥ / bhikṣuṇīsaṃstavaḥ / kulamātsaryaṃ / saṃgaṇikāsthānaṃ / ātmotkarṣaṇatā parapaṃsanatā / ime ṣaṭ dharmāḥ parivarjayitavyāḥ / punar aṣṭādaśa dharmāḥ parivarjayitavyāḥ / yad uta daśākuśalāḥ karmapathāḥ parivarjayitavyāḥ / mānastambhaviparyāsā, vicikitsā, rāgadveṣamohādhivāsanatā, ime 'ṣṭādaśa dharmā bodhisattvena mahāsattvena pañcamyāṃ bhūmau vartamānena parivarjayitavyāḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena ṣaṣṭhyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmāḥ paripūrayitavyāḥ / yad uta ṣaṭpāramitāḥ / apare ṣaḍ dharmāḥ parivarjayitavyāḥ / katame ṣaṭśrāvakacittaṃ parivarjayitavyaṃ / pratyekabuddhacittaṃ parivarjayitavyaṃ / paritarṣaṇacittaṃ parivarjayitavyaṃ / yācanakaṃ dṛṣṭvānavalīnaparivarjayitavyaṃ / nāvalīyitavyaṃ / sarvavastuni parityajya durmanaskatāparivarjayitavyāḥ / sa durmanaskena bhavitavyaṃ / yācanakaṃ dṛṣṭvā vikṣepacittaṃ parivarjayitavyaṃ / na yācanakaṃ vikṣepaḥ kartavyaḥ / ime subhūte bodhisattvena mahāsattvena ṣaṣṭhyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmāḥ parivarjayitavyāḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena saptamyāṃ bhūmau vartamānena viṃśati dharmā na kartavyāḥ / katame viṃśatiḥ / yad uta ātmagrāho na kartavyaḥ / satyagrāho na kartavyaḥ / jīvagrāho na kartavyaḥ / pudgalagrāho na kartavyaḥ / ucchedagrāho na kartavyaḥ / śāśvatagrāho na kartavyaḥ / nimittasaṃjñā na kartavyā / hetudṛṣṭiḥ skandhābhiniveśo dhātvabhiniveśaḥ / āyatanābhiniveśaḥ / traidhātukābhiniveśaḥ / traidhātukādhyavasānaṃ / traidhātukālayaḥ / buddhaniśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ dharmaniśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ / saṃghaniśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ / śīlaniśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ / śūnyā dharmā iti viṣādaḥ / śūnyā nirodhāś ca / ime subhūte viṃśatir dharmā na kartavyāḥ / tena viṃśatir eva dharmāḥ paripūrayitavyāḥ / katame viṃśatiḥ / yad uta śūnyatāpratiṣedhaḥ / ānimittasākṣātkriyā / apraṇihitajñānaṃ / trimaṇḍalapariśuddhiḥ / kṛpākāruṇyatāsarvasattveṣu / te ca sattvā nāvamantavyāḥ / sarvadharmasamatādarśanaṃ / tatra cānabhiniveśaḥ / bhūtanayaprativedhaḥ / tena cāmanatā / anutpādakṣāntiḥ / anutpādajñānaṃ / ekanayanirdeśaḥ / sarvadharmāṇāṃ kalpanāsamudghātaḥ / saṃjñāvivartaḥ / dṛṣṭivivartaḥ / kleśavivartaḥ / śamatvaparipaśyanābhūtiḥ / dāntacittatā / apratihatajñānatā / anūnatā / avasarajñatā / yatrecchākṣetragamanatā / ime subhūte bodhisattvena mahāsattvena saptamyāṃ bhūmau vartamānena viṃśati dharmāḥ paripūrayitavyāḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitavyāḥ / katame catvāraḥ / yad uta sarvasattvacittānupraveśaḥ / abhijñāvikrīḍanatā / buddhakṣetradarśanatā / teṣāṃ buddhakṣetrāṇāṃ yathā dṛṣṭānāṃ pariniṣpādanatā / buddhaparyupāsanatā / buddhakāyayathābhūtapratyavekṣaṇatā / ime subhūte catvāro dharhāḥ paripūrayitavyāḥ / punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitayāḥ / yad utendriyaparāparajñānatā / buddhakṣetrapariśodhanatā / māyopamasamādher abhīkṣṇasamāpadyanatā / yathā yathā sattvānāṃ kuśalamūlāni pariniṣpadyanta / tathā tathātmabhāvapariniṣpādanatā / saṃcintyabhavopādānatā / ime subhūte bodhisattvena mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitavyāḥ /
punar aparaṃ subhūte bodhisattvena mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayitavyāḥ / katame dvādaśa / yad uta anantapraṇidhānaparigrahaḥ / sa yathāyathā praṇidadhāti tathātathāsya samṛdhyati / devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragarutajñānaṃ / paripūrṇapraṇidhānanirdeśajñāmaṃ / garbhavikrāntisaṃpat / gotrasaṃpat / parivārasaṃpat / janmasaṃpat / bodhivṛkṣavyūhasaṃpat / sarvaguṇaparipūrisaṃpat / ime subhūte bodhisattvena mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayitavyāḥ /
daśamyāṃ punaḥ subhūte bhūmau vartamāne bodhisattvo na mahāsattvas tathāgata eva vaktavyaḥ / evam ukta āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat / katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasyādhyāśayādiparikarma / bhagavān āha / yaḥ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādaiḥ kuśalamūlāni samudānayati / idaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasyādhyāśayādiparikarma / tatra katamad bodhittvasya mahāsattvasya sarvasattvasamacittatāparikarma / sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādaiś ca āryapramāṇāny abhinirharati / maitrīkaruṇāmuditopekṣam idam ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya sarvasattvasamacittatāparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya tyāgaparikarma / yat sarvasattvebhyo 'vikalpataṃ tad dānaṃ dadātīdam ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya tyāgaparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrasevanāparikarma / yad uta tāni bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi yāny eva sarvākārajñatāyāṃ samādāpayanti / niveśayanti / pratiṣṭhāpayanti / teṣāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ yā sevanā bhajanā paryupāsanā guruśuśrūṣaṇatā / iyam ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrasevanāparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya dharmaparyeṣṭiparikarma / yat sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair dharmaṃ paryeṣate / na śrāvakapratyekabuddhabhūmau patatīdaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya dharmaparyeṣṭiparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasyābhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma /
yat sarvasattvajātāv avyavakīrṇo niṣkramati / tathāgataśāsane pravrajati / na cāsya kaścid antarāyaṃ karotīdaṃ bodhisattvasya mahāsattvasyābhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakāyaspṛhāparikarma / yad buddhavigrahaṃ dṛṣṭvā na kadācid buddhamanasikāreṇa virahito bhavati yāvat sarvakārajñatām anuprāpnotīdaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakāyaspṛhāparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya dharmavivaraṇaparikarma / yad bodhisattvo mahāsattvaḥ saṃmukhībhūtatathāgataparinirvṛttaṃ sattvebhyo dharmaṃ deśayati / ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ saṃprakāśayati / yad uta sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānanidānetyuktakajātakavaipulyādbhutadharmāvadānopadeśād idaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya dharmavivaraṇaparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya mānastambhanirghātanaparikarma / yena mānastambhanirghātena na jātu nīcakuleṣūpapadyate / idaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya mānastambhanirghātanaparikarma / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya satyavacanaparikarma / yad uta yathā vāditā tathā kāritā / idaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya satyavacanaparikarma / imāni subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya prathamāyāṃ bhūmau vartamānasya daśa parikarmāṇi / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapariśuddhiḥ / yad uta śrāvakapratyekabuddhacittānām amanasikāraḥ / ye 'pi tad anyadauḥśīlyakarāḥ /
bodhiparipanthakarāḥ dharmāḥ teṣām apy amanasikāraḥ / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapariśuddhiḥ / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya kṛtajñatā kṛtakāritā / yad bodhisattvo mahāsattvo bodhisatvacaryāṃ carann anyam api kṛtam ī saṃsārān na nāsayati / prāg eva iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya kṛtajñatā kṛtakāritā / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntibalapratiṣṭhānaṃ / yat sarvasattvānām antike vyāpāda avihiṃsācintatā / iḍaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntibalapratiṣṭhānaṃ / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya prāmodyaprītyanubhavanatā / yad uta sarvasattvaparipācanatā triṣu yāneṣu / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya prāmodyaprītyanubhavanatā / tatra katamad bodhisattvasya mahāsattvasya sarvasattvāparityāgitā / yad uta sarvasattvānāṃ paritrāṇatā / idaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya sarvasattyāparityāgitā / tatra katamo bodhisattvasya mahāsattvasya mahākaruṇayā āmukhībhāvaḥ / yad bodhisattvasya mahāsattvasya bodhisattvacārikāñ carata evaṃ bhavati / ekaikasyāhaṃ sattvasyārthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān nirayeṣu vasan tatra chedanabhedanakuṇḍanasnedanapacanāny anubhaveyaṃ yāvan na sattvā buddhajñānapratiṣṭhāpitā bhavet / evaṃ yāvat sarvasattvānāṃ kṛte yāty utsahanatā aparikhedaḥ / ayam ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya guruśuśrūṣāśraddhāgauravatā / yad uta guruṇām antike śāstṛsaṃjñā / iyam ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya guruśuśrūṣāśraddhāgauravatā /
tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya pāramitāsūdyogaparyeṣṭiḥ / yad utānanyakṛtakarmatayā pāramitānāṃ paryeṣaṇatā sarvasattvaparipācanatāyai / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya pāramitāsūdyogaparyeṣṭiḥ / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya bahuśrutyātṛptatā / yat kiñcid buddhair bhagavadbhir bhāṣitam iha lokadhātau samantād daśasu dikṣu lokadhātuṣu tat sarvam ādhārayiṣyāmīti yāty atṛptatā / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya bahuśrutyātṛptatā / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā / yad bodhisattvo mahāsattvo dharmaṃ deśayas tena dharmadānenāntaśo bodhim api na pratikāṅkṣati / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakṣetrapāriśodhanakuśalamūlāvaropaṇatā / yaiḥ kuśalamūlair buddhakṣetraṃ pariśodhayan nāmaparacittakṣetraṃ pariśodhayati / teṣāṃ kuśalmūlānāṃ pariṇāmanā / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakṣetrapariśodhanakuśalamūlāvaropaṇapariṇāmagatā / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasyāparimitasaṃsārāparikhedanatā / yad uta kuśalamūlopastambhanatāyai kuśalamūlair upastabdhaḥ sattvāṃś ca paripācayati / buddhakṣetrañ ca pariśodhayati / na ca kadācit khedanopapadyate / yāvat sarvakārajñatāṃ paripūrayati / iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasyāparimitasaṃsārāparikhedanatā / tatra katamā bodhisattvasya mahāsattvasya hryapatrāpyasthāmaṃ / yad uta śrāvakapratyekabuddhacittajugupsanatā / idaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya hryapatrāpyasthānaṃ /
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
