Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luật tạng
Bhikṣuṇīvinaya
- Thông tin
- GRETIL — Gustav Roth: Bhikṣuṇī Vinaya, Patna: K.P. Jayaswal Research Institute 1970 (Tibetan Sanskrit Works Series, 12).CC BY-NC-SA 4.0
pūraviṃśativarṣām ekā ūnaviṃśativarṣasaṃjñinīyo ekā pūraviṃśativarṣasaṃjñinīyo upasampādenti | yā ūnaviṃśativarṣasaṃjñinīyo tā vinayātikramam āsādayanti | yā pūraviṃśativarṣasaṃjñinīyo tāsām anāpattiḥ | sā ca sūpasampannā |
pūraviṃśativarṣāṃ sarvā pūrasaṃjñinīyo upasampādenti sarvāsām anāpattiḥ | sā ca sūpasampannā |
kumārībhūtā ti kumārībhūtā avikopitabrahmacaryā | upasthāpayed iti upasampādayet pācattikaṃ | pe | yāvat prajñaptiḥ |
yā eṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasampadaṃ sā dāni samanugrahitavyā | kadā tvaṃ jātā | atha na jānāti janmapaddhikā niśāmayitavyā | janmapaddhikā na bhavanti mātāpitarau pṛcchitavyau | atha dāni te pi na jānanti pṛcchitavyā | katarasmiṃ rājye jātā | kettikā vā tadā tvaṃ abhūṣi | sudṛṣṭir durdṛṣṭir vā | pṛcchitavyā | na uddhikasya vā citrikasya vā vaśena gantavyaṃ | atha khu hastapādā niśāmetavyāḥ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī ūnaviṃśativarṣāṃ kumārībhūtāṃ upasthāpayet pācattikaṃ ||6 || pācattikadharma 97
adeśitaśikṣā
211. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā dāni śikṣāpadam prajñaptaṃ | na kṣamati ūnaviṃśativarṣāṃ kumārībhūtām upasthāpayitun ti | tā dāni bhikṣuṇīyo pūraviṃśativarṣāṃ kumārībhūtām adeśitaśikṣām upasthāpayanti | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | ko jānāti pūraviṃśativarṣā vā eṣā na vā ti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | yā eṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati | tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadāṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | tāya saṃgho dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ yācitavyo | karmakārikāya karma kartavyaṃ | śṛṇotu āryā saṃgho | iyam itthannāmā aṣṭādaśavarṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | yadi saṃghasya prāptakālaṃ iyam itthannāmā saṃghaṃ dvevarṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ yāceyyā | yāciṣyati āryamiśrikā aṣṭādaśavarṣā kumārībhūtā dvevarṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ saṃghaṃ | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etaṃ dhārayāmi | tāya dāni yācitavyaṃ | vandāmy āryā saṃghaṃ | aham itthannāmā aṣṭādaśavarṣā kumārībhūtā ākāṅkṣāmi tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sāhaṃ dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ yācāmi | sādhu vata me āryā saṃgho dve varṣāṇi śikṣāpadāni sammutiṃ detu | evaṃ trikhhatto yācitavyaṃ |
karma | śṛṇotu me āryā saṃgho | iyam itthannamā aṣṭādaśavarṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sā saṃghaṃ dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ yācati | yadi saṃghasya prāptakālaṃ saṃgho itthannāmāye aṣṭādaśavarṣāye kumārībhūtāye dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ dadyāt | ovayikā eṣā jñaptiḥ |
śṛṇotu me āryā saṃgho | iyam itthannāmā aṣṭādaśavarṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sā saṃghaṃ dve varṣāṇī śikṣādeśanāsammutiṃ yācati | tasyāḥ saṃgho itthannāmāye aṣṭādaśavarṣāye kumārībhūtāye dve varsāṇī śikṣādeśanāsammutiṃ deti | yasyā āryamiśrikāṇāṃ kṣamati itthannāmāye aṣṭādaśavarṣāye kumārībhūtāye dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiṃ dīyamānāṃ saṃghena | sā tūṣṇīm asya | yasyā na kṣamati sā bhāṣitu | iyaṃ prathamā karmavācanā | evaṃ dvitīyā tṛtīyā karmavācaneti | dinnā āryamiśrikāyo itthannāmāye aṣṭādaśavarṣāye kumārībhūtāye dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutiḥ samghena | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etad dhārayāmi | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmāntrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
pūraviṃśativarṣā pi ca bhavati kumārībhūtā | tāṃ cādeśitaśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ |
pūraviṃśativarṣā ti pūraviṃśodakavarṣā | pūraviṃśo samvatsaro | pūraviṃśo samvatsaro | pūraviṃśativarṣā | kumārībhūtā ti aviropitabrahmacaryā | adeśitaśikṣā ti adeśitaśikṣaiva adeśitaśikṣā | taṃ ca se karma kurvanti jñaptivipannaṃ gaṇavipannaṃ anuśrāvaṇāvipannaṃ anyatarānyatareṇa karmopakleśena upakliṣṭaṃ | evam apy eṣā adeśitaśikṣā | upasthāpayed iti upasaṃpādayet pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | tena bhagavān āha |
pūraviṃśativarṣā pi ca bhavati kumārībhūtā | tañ cādeśitaśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ ||7 ||
pācattikadharma 98
aparipūraśikṣā
212. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni deśita śikṣām upasthāpayanti | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | asty eṣā deśitaśikṣā na jñāyate paripūraśikṣā vā na veti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati deśitaśikṣām api aparipūraśikṣām upasthāpayituṃ | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
deśitaśikṣā pi ca bhavati kumārībhūtā tāṃ cāparipūraśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ |
deśitaśikṣā ti deśitaśikṣaiva deśitaśikṣā anaṅgopetāye | deśitaśikṣā tañ ca se karma kurvanti | jñaptisampannaṃ gaṇasampannaṃ anuśrāvaṇāsampannaṃ anyatarānyatareṇa karmopakleśena anupakliṣṭaṃ | evam eṣā deśitaśikṣā |
aparipūraśikṣā ti aṣṭādaśahi varttehi dve varṣāṇi aśikṣitaśikṣā | katamehi aṣṭādaśahi sarvabhikṣuṇīnāṃ navikety ādi pūrvavat yathā gurudharmeṣu | na ca tāye kṣamati ekākinīya grāmaṃ piṇḍāya praviśituṃ | atha khu bhikṣuṇīya vā śramaṇerīya vā saha piṇḍāya praviśitavyaṃ | na kṣamati ekākinīya adhvānaṃ gantuṃ | yadi sā aṣṭānām anyatarānyarāpattim āpadyati punaḥ śikṣā deśitavyā | ekānnaviṃśatim ārabhya sarvaṃ duṣkṛtena kārāpayitavyā yāni ūnakāni dve varṣāṇi śikṣati sāparipūraśikṣā | upasthāpayed iti upasaṃpādayet pācattikaṃ | tena bhagavān āha |
deśitaśikṣā pi ca bhavati kumārībhūtā | tāṃ cāparipūraśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ ||8 ||
pācattikadharma 99
asaṃmatā
213. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā dāni śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati aparipūraśikṣām upasthāpayituṃ | tā dāni bhikṣuṇīyo viṃśativarṣāṃ kumārībhūtāṃ deṣitaśikṣāṃ paripūraśikṣām upasthāpayanti | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | asty eṣā deśitaśikṣā | no tu jānāma paripūraśikṣā vā na vā ti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi yā eṣā viṃśativarṣā kumārībhūtā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye bhikṣuṇībhāvaṃ tāya saṃgho upathāpanāsammutiṃ yācitavyo |
śṛṇotu me ārya saṃgho | iyam itthannāmā viṃśativarṣā kumārībhūtā deśitaśikṣā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | yadi saṃghasya prāptakālaṃ iyam itthannāmā saṃghaṃ upasthāpanāsammutiṃ yāceyyā | yāciṣyati āryā saṃgho iyam itthannāmā saṃghaṃ upasthāpanāsammutiṃ | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etad dhārayāmi | tāya dāni yācitavyaṃ | vandāmy āryā saṃghaṃ | aham itthannāmā viṃśativarṣā kumārībhūtā desitaśikṣā paripūraśikṣā ākāṅkṣāmi tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sāhaṃ saṃgham upasthāpanāsammutiṃ yācāmi | sādhu vata me āryā saṃgho upasthāpanāsammutiṃ detu | evaṃ dvir api trir api yācitavyaṃ |
karma | śṛṇotu me āryā saṃgho | iyam itthannāmā viṃśativarṣā kumārībhūtā deśitaśikṣā paripūraśikṣā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sā saṃgham upasthāpanāsammutiṃ yācati | yadi saṃghasya prāptakālaṃ samgho itthannāmāye upasthāpanāsammutiṃ dadyāt | ovayikā eṣā jñaptiḥ |
śṛṇotu me āryā saṃgho | iyam itthannāmā viṃśativarṣā kumārībhūtā deśitaśikṣā paripūraśikṣā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ | sā saṃgham upasthāpanāsammutiṃ yācati | tasyā samgho itthannāmāye upasthāpanāsammutiṃ deti | yasyā āryamiśrikāṇāṃ kṣamati itthannāmāye viṃśativarṣāye upasthāpanāsammutiṃ dīyamānāṃ saṃghena | sā tūṣṇīm asya | yasyā na kṣamati sā bhāṣatu | evaṃ dvitīyā tṛtīyā karmavācanā | dinnā āryamiśrikāyo itthannāmāye viṃśativarṣāye kumārībhūtāye deśitaśikṣāye paripūrṇaśikṣāya upasthāpanāsammutiḥ saṃghena | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etad dhārayāmi | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti | [1] paripūraśikṣā pi ca bhavati tāṃ cāsaṃmatām upasthāpayet pācattikaṃ |
paripūraśikṣā pi ca bhavatīti aṣṭādaśavarttehi dve varṣāṇi deśitaśikṣā | tāṃ cāsaṃmatām iti asaṃmatā evam asaṃmatā aparipūraśikṣā pi asaṃmatā tam ca se karma karonti prajñaptivipannaṃ gaṇavipannaṃ anuśrāvaṇāvipannaṃ anyatarānyatareṇa karmopakleśena upakliṣṭaṃ | evaṃ pi eṣā asaṃmatā | upasthāpayed iti upasampādayet pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | tena bhagavān āha |
| [2] pūraviṃśativarṣā pi ca bhavati kumārībhūtā deśitaśikṣā ca paripūraśikṣā ca | tāṃ cāsaṃmatām upasthāpayet pācattikaṃ ||9 ||
pācattikadharma 100
ūnadvādaśavarṣā gṛhicaritā
214. bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni śākiyakanyāyo mallakanyāyo kolīyakanyāyo gṛhicaritāyo pravrajitāyo paṭu kāyo uccakṣukāyo kṣipraniśāntikāyo | mahāprajāpatī gautamī bhagavantaṃ pṛcchati | labhyā dāni bhagavan ūnaviṃśativarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayituṃ | bhagavān āha | labhyā | tāyo aṣṭavarṣām navavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayanti | tā apratisaṃkhyānavartinyo bhavanti | yathā ūnaviṃśativarṣāḥ | yāvad bhagavān āha | na kṣamati ūnadvādaśavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayituṃ | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī ūnadvādaśavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayet pācattikaṃ |
gṛhicaritā ti vikopitabrahmacaryā | upasthāpayed iti upasaṃpādayet pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | yā eṣā gṛhicaritā ākāṅkṣati tathāgatapravedite dharmavinaye upasaṃpadaṃ bhikṣuṇībhāvaṃ sā tāya anugrāhitavyā | peyālaṃ | yāvat hastapādā nivāsayitavyāḥ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī ūnadvādaśavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayet pācattikaṃ ||10 || uddānaṃ | sammukham [91] | ūnadvādaśavarṣā [92] | anaṅgopetā [93] | asammatā [94] | duḥśīlā [95] | ūnaviṃśativarṣā kumārībhūtā [96] | adeśitaśikṣā [97] | aparipūraśikṣā [98] | asammatā [99] | ūnadvādaśavarṣā gṛhicaritāya [100] pūryate daśamo vargaḥ ||
pācattikadharma 101
adeśitaśikṣā
215. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati ūnadvādaśavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayitun ti | tāyo dāni bhikṣuṇīyo pūradvādaśavarṣāṃ gṛhicaritām upasthāpayanti | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | ko jānāti pūradvādaśavarṣā vā na veti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yathā kumāribhūtāya aṣṭādaśavarṣāya dve varṣāṇi śikṣādeśanāsammutir yācitavyā | vistareṇa | tena bhagavān āha | pūradvādaśavarṣā pi ca bhavati gṛhicaritā tāṃ cādeśitaśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ ||1 || pācattikadharma 102
aparipūraśikṣā
216. bhagavān śrāvastīyam viharati | sudinnā nāma abhaṭagaṇakabhāryā pravrajitā | tāya kalyāye śikṣā deśitā | tāya dāni gṛhibhūtāya kukṣi pratilabdho | so pi vṛddho | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | iyan tāva deśitaśikṣā | iyaṃ ca kukṣivatī | sa nirveṭheti | āryamiśrikāyo yato haṃ pravrajitā nāmabhijānāmy ahaṃ etad dharmam pratiṣevituṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ yāvad bhagavān āha | yato dāni eṣā pravrajitā | na eṣā jānāty etaṃ dharma pratiṣevituṃ | gṛhibhūtāya etāya kukṣiḥ pratilabdho | yā dāni eṣā īdṛśī bhavati na kṣamati upasthāpayituṃ | atha khalu yadi tāvad dārikāṃ janayati yadā stanikā gṛhān nirgatā bhavati tato upasthāpayitavyā | atha dārakaṃ janayati yadā ayaṃ stanībhūto bhavati tato upasthāpayitavyā | atha dāni tāye sālohito bhavati jñātiko vā āhaṃsuḥ | vayaṃ etan dārakam upasthāsyāma iti upasaṃpādayitavyā | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | tathaiva kartavyaṃ yathā kumārībhūtāye | tena bhagavān āha | deśitaśikṣā pi ca bhavati gṛhicaritā nāṃ aparipūraśikṣām upasthāpayet pācattikaṃ ||2 || pācattikadharma 103
asammatā
217. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati ūnadvādaśavarṣām gṛhicaritām upasthāpayitun ti | tā dāni bhikṣuṇīyo pūradvādaśavarṣāṃ gṛhicaritāṃ deśitaśikṣām upasthāpayanti | tā dāni bhikṣuṇīyo ojjhāyanti | asty eṣā deśitaśikṣā na tu jānāma paripūraśikṣa vā na veti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yathā kumārībhūtāye yāvat tena bhagavān āha |
paripūraśikṣā pi ca bhavati gṛhicaritā | tāṃ cāsammatām upasthāpayet pācattikaṃ ||3 ||
pācattikadharma 104
nānuśāset
218. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo upasthāpiya upasthāpiya nāvavadanti nānuśāsanti | tāyo dāni indragavā iva vardhanti yāvat kathaṃ saṃghāṭīpātracīvaradhāraṇe pratipattavyaṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | duṣkṛtaṃ vo bhikṣuṇīyo evañ ca nāmā yūyaṃ upasthāpayitvā nāvavadatha nānuśāsatha | tena hi dve varṣāṇi ovaditavyā anuśāsitavyā |
atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī upasthāyikā upasthāpitāṃ dve varṣāṇi nāvavadeya nānuśāsayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | peyālaṃ | upasthāyikā ti upādhyāyinī | upasthāpitān ti sārdhaṃ vihāriṇī | dve varṣāṇīti dve dakavarṣāṇi | nāvavaded iti abhidharme vā abhivinaye vā | abhidharmo nāma navavidhaḥ sūtrāntaḥ |
abhivinayo nāma prātimokṣaḥ vistaraprabhedena | nānuśāsed iti ācāram akurvantīm anācāraṃ kurvantīṃ na nirddhameyā na daṇḍakarma dadyāt pācattikaṃ | atha dāni sā upasthāpitā durvacā bhavati śaithilikā vā bāhulikā vā aśikṣākāmā nirddhamitavyā | bhikṣur api sārdhaṃ vihārinaṃ nāvāvadati nānuśāsati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī upasthāyikā upasthāpitāṃ dve varṣāṇi nāvavaden nānuśāset pācattikaṃ ||4 || pācattikadharma 105
nopasthihet
219. bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni bhikṣuṇīyo upasthāpitāḥ anyena gacchanti | tā dāni upādhyāyinīyo ojjhāyanti | asmākaṃ bhagavatā daṇḍakarma prajñaptaṃ | imā sāmoktikā | yā dāni upasthāpitā anyena gacchanti | katham imāḥ asmābhir avavaditavyāyo anuśāsitavyāyo | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvac chabdāpitā | tad eva sarvaṃ pṛcchīyanti | āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ vo bhikṣuṇīyo evaṃ nāma yūyam upasthāpitāḥ anyena gacchatha | tena hi upasthāpitāya upasthāyikā dve varṣāṇi anubandhitavyā | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī upasthāpitā upasthāyikāṃ dve varṣāṇi nopasthihen nānubandhet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | upasthāpiteti sārdhavihāriṇī | upasthāyikām iti upādhyāyinī | dve varṣāṇīti dve varṣāṇī | nopasthihed iti kāyaparicaryāṃ kuryāt | nānubandhed iti yena gacchati tena na gacchati pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | atha dāni sā upasthāyikā aśikṣākāmā bhavati śaithilikā vā bāhulikā vā | bhikṣuṇī paśyati | sā me brahmacaryāntarāyo bhaveya dṛṣṭvānukṛtim āpadyantīyeti anyena gacchati anāpattiḥ | bhikṣuṇī upasthāyikāṃ nopasthihati nānubandhati pācattikaṃ | bhikṣur api upādhyāyaṃ dve varṣān nopasthihati nānubandhati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī upasthāpitā upasthāyikāṃ dve varṣāṇī nopasthihen nānubandhet pācattikaṃ ||5 || pācattikadharma 106
anuvarṣam
220. bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni bhikṣuṇīyo anuvarṣam upasthāpayanti | tāsāṃ dāni kaukṛtyaṃ | kin nu khalv etaṃ labhyaṃ kartuṃ | utāho na labhyaṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati anuvarṣam upasthāpayituṃ | atha khalu vīciḥ kartavyā |
yā puna bhikṣuṇī anuvarṣam upasthāpayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | anuvarṣan ti anusamvatsaraṃ | upasthāpayed iti upasthāpayet pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī anuvarṣam upasthāpayeti pācattikaṃ | ekaṃ varṣam upasthāpayitavyaṃ | aparavarṣe vīciḥ kartavyā | atha dāni bhikṣuṇī kṛtapuṇyā bhavati ekaṃ varṣaṃ śikṣā deśayitavyā | aparaṃ varṣam upasthāpayitavyā | kiñcāpi bhikṣuḥ anuvarṣam upasthāpayed anāpattiḥ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī anuvarṣam upasthāpayet pācattikam ||6 || pācattikadharma 107
ekato viśuddhāṃ
221. bhagavān rājagṛhe viharati | tahiṃ dāni jetā nāma bhikṣuṇī | sā antevāsinīṃ bhikṣuṇīhi upasaṃpādīyāna sthūlanandāṃ bhikṣuṇīm āha | ārye mama antevāsinī upasampādyā sādhu ārye āryamiśrikānāṃ gaṇaṃ paryeṣehi | tāya gatvā ṣadvargikā bhikṣū ānītā | sā dān āha | nāham etehi upasaṃpādayeyaṃ | tāya dāni aparaṃ divasaṃ bhadrakāṇāṃ bhikṣuṇāṃ gaṇaṃ samudānayitvā upasaṃpādayitvā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo majāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te jete evan nāma tvaṃ ekato viśuddhāṃ parivāsikinīm upasthāpayasi | evan nāma tvaṃ gaṇam avajānāsi | tena hi na kṣamati gaṇam avajānituṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī ekato viśuddhāṃ parivāsikinīm upasthāpayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | ekato viśuddhām iti bhikṣuṇīgaṇenopasampannāṃ | pārivāsikinīm iti parivasitarātriṃ | upasthāpayed iti upasampādayen na bhikṣugaṇena pārājikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati ekato pārivāsikinīm upasthāpayituṃ | nāpi kṣamati apariśuddhena upasaṃpādayituṃ | atha khalu pratikṛty eva tāva bhadrakāṇāṃ bhikṣūṇāṃ gaṇo samudānayitavyo | atha dāni anye bhadrakāḥ anye abhadrakāḥ tathā kartavyaṃ yathā bhadrottarāṇi karmāṇi bhavanti | bhikṣuṇā pi bhadrottarāṇi karmāṇi kartavyāni | atha dāni gaṇam avajānāti vinayātikramam āsādayati | atha dāni senābhayaṃ vā bhavati paracakrabhayaṃ vā nagaroparodho vā kiñcāpi pārivāsikinīm upasthāpayety anāpattiḥ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī ekato viśuddhāṃ pārivāsikīnīm upasthāpayet pācattikaṃ ||7 || pācattikadharma 108
ṣaṭpañca yojanā
222. bhagavān vaiśālīyam viharati | yā sā kālīya triyantarā lecchavidhītā upasthāpitā | sā dāni āgārikehi ca sārdhaṃ saṃsṛṣṭā viharati | sā bhikṣuṇīhi vuccati | ārye kāli yā dāni upasthāpitā tvaṃ jānāsi āgārikehi ca parivrājakehi ca saṃṣṛṣṭāṃ | kim arthaṃ na vyapakarṣasi na vyapakarṣāpayasi | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te kāli yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti
yā puna bhikṣuṇī upasthāyikā upasthāpitāṃ tathārūpāsu āpadāsu na vyapakarṣen na vyapakarṣāpayed antaśaḥ ṣaṭpañca yojanā ti pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | upasthāyikā ti upādhyāyinī | upasthāpitā ti sārdhevihāriṇī | tathārūpāsu āpadāsū ti svayam vā pratyodhāvitukāmā jñātikā vā pratyodhāvayitukāmā anyehi vā saṃsṛṣṭā bhavati | na vyupakarṣatīti svayaṃ na vyupakarṣāpayatīti parehi | antamasato ṣaṭpañca yojanā ti na dāni ṣaṭpañca ca paramaṃ | ṣaḍ eva pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | eṣā dāni bhikṣuṇīye sārdham vihāriṇī vā antevāsinī vā saṃsṛṣṭā bhavati vyapakarṣitavyā vā vyapakarṣāpayitavyā vā cārikāya varṇo bhāṣitavyaḥ | atha dāni jarādurbalāvā vyādhidurbalā vā bhoti anyāhi bhikṣuṇīhi vyakpakarṣayitavyā | vaktavyā | cetīya vandanā bhaviṣyati | bhikṣudarśanam bhaviṣyati | yadā vayaṃ taruṇīyo āsi evam asmābhir aṭitaṃ |
bhikṣur api sārdhaṃ vihāriṃ utkaṇṭhitan na vyapakarṣayati na vyapakarṣāpayati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī upasthāyikā upasthāpitāṃ tathārūpāsv āpadāsu na vyapakarṣayet na vyapakarṣāpayet antamasato ṣaṭpañca yojanā ti pācattikaṃ ||81 || pācattikadharma 109
kiṃ punaḥ
223. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā nāma bhikṣuṇī anaṅgopetā upasthāpayati | sā nāvavadati nānuśāsati | tā indragavā viya vardhanti śivacchagalā viya vardhanti | peyālaṃ | yāvat kathaṃ saṃghāṭīpātracīvaradhāraṇe pratipadyitavyaṃ | sā dāni bhikṣuṇīhi vuccati kim punar āryāye anaṅgopetāye upasthāpitena yaṃ āryāmevaṃ vaktavyā anuśāsitavyā | sā dān āha | kiṃ bhadrāyiṇīyo irṣyāpathā mama parṣām upasthāpayantīyo | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te nande evan nāma tvaṃ kṣiyādharmam āpadyesi | tena hi na kṣamati kṣiyādharmam āpadyituṃ | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇīhi evam ucyamānā | him punar āryāye anaṅgopetāye upasthāpitena | yaṃ āryā evam vaktavyā anuśāsitavyety uktā samānā kṣiyādharmam āpadyeya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | bhikṣuṇīhīti saṃghena mahājanena ekapudgalena | kim punar āryāye anaṅgopetāye ti daśahi aṅgehi samanvāgatā aṅgopetā | prātimokṣasamvarasamvṛtā bhavati [1] | bahuśrutā bhavaty abhidharme [2] | bahuśrutā bhavaty abhivinaye [3] | yāvat | dvādaśa varṣā ca bhavati [10] | yasyā imāni daśāṅgāni na samvidyante sā bhavati anaṅgopetā | kṣiyādharmam āpadyeya ti vivācayet pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṇīhi yucyamānā kim punar āryāye anaṅgopetāye upasthāpiteneti kṣiyādharmam āpadyeya pācattikaṃ | bhikṣur api bhikṣūhi vucyamāno kim punar āyuṣmato anaṅgopetasya upasthāpiteneti kṣiyādharmam āpadyeya vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇīhi evaṃ vucyamānā kim punar āryāye anaṅgopetāye upasthāpiteneti uktā kṣiyādharmam āpadyeya pācattikaṃ ||9 || pācattikadharma 110
na visarjayet
224. bhagavān vaiśālīyam viharati | aparā dāni śikṣamāṇā sthūlanandām āha | sādhu me ārye nande upasaṃpādaya māṃ | sā dān āha | bāḍhaṃ ahaṃ te upasaṃpādayiṣyan ti | sā vilakṣeti | naivopasaṃpādeti na visarjayati | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvat śabdāpayatha nandāṃ | sā dāni śabdāpitā | tad eva sarvaṃ pṛcchīyati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te nande |
yā puna bhikṣuṇī śikṣamāṇām evaṃ vādet | yadā pūraśikṣā bhaviṣyasi tato ham upasthāpayiṣyan ti vaditvā naivopasaṃpādayen na visarjayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | peyālaṃ | śikṣamāṇeti aṣṭādaśehi varttehi dve varṣāṇi deśtitaśikṣā | evam vadeyā ti yathā sthūlanandā bhikṣuṇī | ahan te upasthāpayiṣyan ti upasthāpayitavyā | atha dāni na pratibalā bhavati anyā adhyeṣitavyā | atha dāni naivātmanā upasthāpayati nāpy anyāṃ adhyeṣayati na visarjayati | gaccha yatrecchasi tahiṃ upasampadyāhīti | sā eṣā bhikṣuṇī śikṣamāṇām uktvā ahan te upasthāpayiṣyan ti paścān nopasampādayen na visarjayet pācattikaṃ ||10 ||
pācattikadharma 111
yānam
225. bhagavān vaiśālīyam viharati | atha bhadrā kāpileyī caturyuktaṃ yānam abhiruhitvā jñātikulaṃ gacchati | jano dāni ojjhāyati | paśyatha bhaṇe śramaṇikā mahacchandā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī yānam abhiruhyet pācattikaṃ | eṣaivārthotpattiḥ | bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni śākīyakanyāḥ kolīyakanyāḥ lecchavikanyāś ca prakṛtisukumārāḥ pravrajitāḥ | pādehi gacchantīyo kilamyanti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi anujānāmi gilānāye | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati yāvat |
yā puna bhikṣuṇī agilānā yānam abhiruhet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | agilānā ti pratyuddhṛtaṃ bhagavatā padaṃ anāpattiḥ gilānāye | glānyaṃ nāma jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā prakṛtisukumārā vā na śaknoti pada āgacchantu idam atra gailānyam abhipretaṃ | yānan nāma hastiyānaṃ aśvayānam uṣṭrayānaṃ goyānaṃ gardabhayānaṃ nāvāyānaṃ śivikāyānaṃ yānayānam eva aṣṭamaṃ | abhiruhyet pācattikaṃ | na kṣamati bhikṣuṇyā yānam abhiruhituṃ | yatra uṣṭrā vā goṇā vā yuktā bhavanti | atha khalu strīyānam abhiruhitavyaṃ | yahiṃ uṣṭrīyo vā goṇīyo vā yuktā bhavanti tahiṃ āruhitavyaṃ | atha dāni asaṃjñikā bhavati na strīṃ na puruṣaṃ jānāti anāpattiḥ | atha dāni nāvāya aparāt param uttaraty anāpattiḥ | ūrdhvaṅgāminīyam vā adhogāminīyam vā pratyayo adhiṣṭhihitavyo mā mariṣyāmīti | bhikṣur api agilāno yānamabhiruhati vinayātikramam āsādayati | pratyayam adhiṣṭhihati anāpattiḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā yānam abhiruhet pācattikaṃ |rā ||
pācattikadharma 112
chatra
226. bhagavān vaiśālīyam viharati | bhadrā kāpileyī chatreṇa gṛhītena upānahābhyām ābaddhābhyāṃ jñātikulaṃ gacchati | jano dāni ojjhāyati | paśyatha bhaṇe śramaṇikā adyāpīyaṃ pravrajitā pi mahacchandā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati chatropānahaṃ |
eṣaivārthotpattiḥ | bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni śākīyakanyāḥ lecchavikumārāḥ pravrajitā gacchantīyo ātapena dahyante | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ yāvad bhagavān āha | tena hi anujānāmi gilānāye | yāvāt |
yā puna bhikṣuṇī agilānā chatropānahaṃ dhārayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇī ti upasampannā | agilānā ti pratyuddhṛtaṃ bhagavatā padaṃ anāpattir gilānāye | kin tāvad atra gailānyam abhipretaṃ | jarādurbalā vā vyādhidurbalā va prakṛtisukumārā vā | śaknoti gantuṃ ātapena dahyate | chatropānaha iti chatran nāma bhūrjachatraṃ tālachatraṃ veṇuchatraṃ parṇachatraṃ cailachatram | upānahā nāma ekapalāsikā saṃpuṭā vā | dhārayed iti paribhuñjet pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī agilānā chatran dhāreti na upānahāṃ vinayātikramam āsādayati | upānahān dhāreya na chatraṃ vinayātikramam āsādayati | ubhayan dhāreti pācattikaṃ | nobhayaṃ anāpattiḥ | bhikṣur api picumastakādi chatraṃ dhāreti saṃpuṭām vā anirmokāṃ vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā chatropānahaṃ dhārayet pācattikaṃ |
pācattikadharma 113
mañca
227. bhagavān vaiśālīyam viharati | bhadrā dāni kāpileyī jñātikulaṃ gacchati | teṣāṃ śayyā āstṛtapratyāstṛtā dvikaḍevara trikaḍevarehi niśreṇīya āruhyati | carakaparivrājakā bhikṣuṇīyo ca bhikṣārthaṃ praviśanti | te tāṃ dṛṣṭvā ojjhāyanti | paśyatha bhaṇe śramaṇikā adyāpīyaṃ mahacchandā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvac chabdāpayatha bhadrāṃ | sā dāni śabdāpitā | tad eva sarvaṃ bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ nāma tvaṃ atirekaprāmāṇike mañce vā pīṭhe vā abhiniṣīdasi abhinipadyasi | tena hi na kṣamati atirekaprāmāṇike mañce vā pīṭhe vā abhiniṣīdituṃ vā abhinipadyitum vā | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī atirekaprāmāṇike mañce vā pīṭhe vā abhiniṣīdeya vā abhinipadyeya vā pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | atirekaprāmāṇike iti sugatāṣṭāṅgulapramāṇato uttari | mañce vā pīṭhe vā ti caturdaśa mañcāḥ caturdaśa pīṭhāḥ | abhiniṣīdeya vā ti āseya | abhinipadyeya vā ti śayyāṃ kalpayet pācatikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī sakṛn niṣaṇṇā divasaṃ pi niṣīdati ekaṃ pācattikam āsādayati | atha puno puno niṣīdati tāvatyaḥ pācattikāḥ | atirekapramāṇaṃ bhūmau nikhanitvā upaviśati vā nipadyati vā anāpattiḥ | bhikṣur api atirekaprāmāṇike mañce vā pīṭhe vā niṣīdati vā abhinipadyati vā vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī atirekaprāmāṇike mañce vā pīṭhe vā abhiniṣīdeya vā abhinipadyeya vā pācattikaṃ ||2 || pācattikadharma 114
ekāstaraṇā
228. bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni ṣaḍvargiṇīyo bhikṣuṇīyo ekāstaraṇaprāvaraṇāṃ śayyāṃ kalpayanti | tāyo mañcāṃ bhañjanti biśikāṃ pāṭenti caturasrakāṃ pāṭenti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvat tā dāni śabdāpitāḥ pṛcchīyanti | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ vo bhikṣuṇīyo yāvat |
yā puna bhikṣuṇī ekāstaraṇaprāvaraṇāṃ sahaśayyāṃ kalpayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | ekāstaraṇā ti ekamañcāstaraṇā | ekaprāvaraṇā ti ekacelā | śeyyā ti paṅgulamañco paṅgulapīṭho yāvat kaṭakilañjādayo | kalpayed iti kuryāt | pācattikam yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīye sahaśayyāṃ kalpayituṃ | atha khalu mañce ekākinīya śayitavyaṃ | trihi pīṭhehi dvihi janāhīti pādāṃ prāsārayantīhi tathā prasārayitavyāḥ yathā anyamanyasya jānukā nākrameyuḥ | bisyām ekākinyā śayitavyā | tiryak prajñaptāyā tṛhi janehi śayitavyaṃ pāṭiyakapāṭiyakehi pratyāstaraṇehi yathā caturasrake yathā pīṭhe | atha dāni tṛṇādi saṃstaro bhavati na kṣamati atibahuṃ ākramituṃ | atha khu nirmuṣṭikaṃ samaṃ prajñāpayitavyaṃ pāṭiyakapāṭiyakehi pratyāstaraṇehi | atha dāni śītam bhavati svakasvakāny antarīkaraṇāni kṛtvā ekaṃ saṃcelī kartavyā | bhikṣur api sahaśayyāṃ kalpayati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī sahaśayyāṃ kalpayet pācattikaṃ ||3 || pācattikadharma 115
prakramati
229. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā nāma bhikṣuṇī sāṃghike vihāre śayyāsanaṃ rundhitvā cārikāṃ prakrāntā | bhikṣuṇīyo āgantukāyo āgatāyo | tāyo bhikṣuṇīyo yathāvṛddhikāya utthāpīyanti tasmin vihāre sāṃghikaṃ śayyāsanaṃ | tā bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | kim asya dāni sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ nirundhiya cārikāṃ prakramīyati | na śayanāsanam aniḥsaritvā gantavyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvac chabdāpayatha nandāṃ | sā dāni śabdāpitā | etad eva pṛcchiyati yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te nande evaṃ ca nāma tvaṃ sāṃghikaṃ śayanāsanaṃ aniḥsaritvā cārikāṃ prakaramasi | tena hi na kṣamati sāṃghikaṃ śayanāsanam aniḥsarivtā cārikāṃ prakramituṃ | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī sāṃghikaṃ śayanāsanam aniḥsaritvā cārikāṃ prakrāmeya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | sāṃghikaṃ śayanāsanan ti mañcam vā pīṭham vā bisikām vā caturasrakām vā kuccam vā bimbohanam vā | aniḥsaritvā ti aniryātayitvā | cārikāṃ prakrameyā ti anyatra gacchet pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīye sāṃghikaṃ śayanāsanam aniḥsaritvā cārikāṃ prakramituṃ | prakramantīya vaktavyaṃ yathā paliguddhaṃ śayanāsanaṃ niḥsarāmīti | aniḥsaritvā prakrāmati pācattikam āsādayati | atha dāni ekavastuko saṃghārāmo bhavati aniḥsaritvā cārikāṃ prakramati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī sāṃghikaṃ śayanāsanam aniḥsaritvā cārikāṃ prakrameya pācattikaṃ |ṇàüka ||
pācattikadharma 116
praviśati
230. bhagavān śrāvastīyam viharati | so dāni gartodarapitā svavihāre snāpayati | gartodaramātā apratisamviditā vihāraṃ gacchati | praviśitvā pṛṣṭhim asya mardati | tenāvalokitā | so dān āha | aye hi strī ti | sā dān āha | apāpā gartodarapitā | kas tāvad atra doṣo 'yaṃ dāni ahaṃ anyadāpi anyadāpi snāpayāmi | so dān āha | anyadāham gṛhī āsi idānīṃ pravrajito | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvac chabdāpayatha gartodaramātāṃ | sā dāni śabdāpitā tad eva sarvaṃ | bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | anyadāpi snāpayāmi | so dān āha | duṣkṛtan te gartodaramāte yāvad evan nāma tvaṃ jānantī pūrve apratisamviditā anāhūtā upasamkramasi | tena hi na kṣamati yāvad bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī sabhikṣukaṃ saṃghārāmaṃ pūrve apratisamviditā anāhūtā upasamkrameya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | sabhikṣukan ti antamasato yahiṃ ekabhikṣur api bhavati | saṃghārāman ti āraṇyakam vā grām'antikam vā | pūrve apratisamviditā ti aniveditā | anāhūtā ti aśabdāpitā | upasamkrameyā ti praviśeya | yathā gartodaramātā bhikṣuṇī | pācattikaṃ peyālaṃ yāvat prajñaptiḥ |
etā dāni yo bhikṣuṇīyo pariveṇaṃ gacchanti dvārakoṣṭhake sthitvā nivedayitavyaṃ | vandāmy ārya praviśāmaḥ | tenāpi dāni bhikṣuṇā bhikṣavo jānāpayitavyā mā dāni bhikṣū viprakaṭā bhaveṃsū ti | yadi viprakaṭā bhonti mṛttikākarmeṇa vā iṣṭakākarmeṇa vā | apaliguddhā bhavanti vaktavyaṃ | āgametha tāvad bhaginīyo | tena te bhikṣū upasaṃkrāmitvā vaktavyāḥ | āyuṣmanto nivāsetha prāvaratha bhikṣuṇīyo praviśanti | na ca akuśalena aprakṛtijñena vaktavyaṃ | sahasā mā praviśatheti | atha khalu vaktavyaṃ | viprakaṭā bhikṣavo mā praviśatha | atha dāni apratisaṃviditā praviśanti pācattikaṃ | ekaṃ pādaṃ praveśayati vinayātikramam āsādayati | dvitīyapādaṃ praveśayati pācattikaṃ | tata eva pratyośakkati vinayātikramam āsādayati | bhikṣur api apratisaṃvidito bhikṣunīupāśrayaṃ praviśati vinayātikramam āsādayati | atha khu dvārakoṣṭhake sthitvā acchaṭikā kartavyā | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī sabhikṣukaṃ saṃghārāmaṃ pūrve apratisaṃviditā anāhūtā upasaṃkrameya pācattikaṃ ||tṛ ||
pācattikadharma 117
samanuṣya
231. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni kośalehi janapadehi cārikāṃ carantīyo grāmavāsake vāsam upagatāḥ | tehi dāni aparā strī vipravastapatikā uktā | prajāpati dehi asmākaṃ pratiśrayaṃ | sā dān āha | ārye kuṭumbiko mama vipravusto | mā sahasā āgamiṣyati | tā dān āhaṃsuḥ | kaḥ punar evaṃ jñāsyati āgamiṣyati vā na veti | tāya dinno pratiśrayo tāsān dāni bhikṣuṇīnāṃ pratikrāntānāṃ | so puruṣo vikāle āgato | so dāni khāditvā pibitvā kleśe pīḍito bhāryāya sārdhaṃ mśrībhūto | tā dāni bhikṣuṇīyo tena śabdena pratibuddhāḥ | yā dāni avigatarāgāḥ tāsām asparśasaṃjñā utpannā |
etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad bhagavān āha | śabdāpayatha tāyo dāni bhikṣuṇīyo | tāyo śabdāpitāyo tad eva sarvaṃ | bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ ca nāma yūyaṃ jānantīyo saṃbhojanīye kule anupakhajjāsanaṃ śayyāṃ kalpayatha | tena hi na kṣamati |
eṣaivārthotpattiḥ | bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni kośalehi janapadehi cārikāṃ carantīyo anyatarasmiṃ grāmavāsake vāsam upagatāḥ | tāyo dāni sarvagrāmam aṇvitāḥ na kahiñcid apuruṣaṃ gṛhaṃ labhanti | tā dāni rathyāyāṃ pratikrāntāḥ rātrau vātavṛṣṭir utthitāḥ | viheṭhitā duḥkhitāḥ saṃvṛttāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi anujānāmi vātasamaye vṛṣṭisamaye |
eṣaivārthotpattiḥ | bhagavān śrāvastīyam viharati | yāvat rathyāyām vā sopagatā bhikṣuṇīyo | striyo ārocayeṃsuḥ | imaṃ gṛhaṃsuḥ imaṃ gṛhaṃ praviśatha dhūrtakānām iha bhayaṃ | bhikṣuṇīyo āhaṃsuḥ | nahi | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati sapuruṣake gṛhe śayyāṃ kārayituṃ | tāyo tahiṃ rātrau dhūrtakehi viheṭhitāḥ tatrānyatarā brahmacaryāto cyāvitāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi anujānāmi puruṣāśaṅkitasamayaṃ yāvat |
yā puna bhikṣunī jānantī saṃbhojanīye kule anupakhajjeśayyāṃ kalpayed anyatra samaye pācattikaṃ |
tatrāyaṃ samayo vātasamayo vṛṣṭisamayo puruṣāśaṅkitasamayo ayam atra samayo ||
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | jānantīti svayam vā jāneya parato vā śruṇeya | saṃbhojanīyan ti strīyā puruṣo bhojanaṃ puruṣasyāpi strī bhojanaṃ | kulan ti brāhmakulaṃ yāvad rājakulaṃ yāni vā punar anyāny api kāñcit kulāni | anupakhajja nāma vāsavastu yahiṃ bhāryāpatikā pratikramanti | śayyāṃ kalpayan ti pārśvan dadyāt | anyatra samaya iti pratyuddhṛtaṃ bhagavatā padam anāpattiḥ | samayo vātasamayo vṛṣṭisamayo puruṣāśaṅkitasamayo | tatra vātasamayo nātīto nānāgato | atha khu vartamāno yeva | evaṃ vṛṣṭisamayo | puruṣāśaṅkitasamayo nāma mā brahmacaryāntarāyo bhaviṣyatīti | so eṣo puruṣāśaṅkitasamayo nātīto nānāgato | atha khu vartamāno yeva | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīye jānantīye saṃbhojanīye kule anupakhajje śayyāṃ kalpayituṃ |
atha dāni jñāyate ayaṃ manuṣyaḥ śrāddho ālaptako vā kiñcāpi anupakhajjo śayyāṃ kalpayanti anāpakhajjo śayyāṃ kalpayati anāpattiḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī saṃbhojanīye kule anupakhajje śayyāṃ kalpayed anyatra samaye pācattikaṃ | tatrāyaṃ samayo vātasamayo vṛṣtisamayo puruṣāśaṅkitasamayo | ayam atra samayo |rā ||
pācattikadharma 118
adhvānaṃ
232. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣū dāni vaiśālīyaṃ varṣoṣitāḥ śrāvastīṃ prasthitāḥ bhagavato pādāvandāḥ | bhikṣuṇīhi śrutaṃ bhikṣū kila bhagavato pādavandā gamiṣyantīti | tāyo pariveṇaṃ gatvā āhaṃsuḥ | vandāmy ārya śruṇomaḥ āryamiśrāḥ śrāvastīyaṃ gamiṣyanti bhagavataḥ pādavandā | āhaṃsuḥ | āma kiṅ kartavyaṃ | āhaṃsuḥ | vayam api gamiṣyāmaḥ | āhaṃsuḥ | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ na kṣamati bhikṣuṇīye saha adhvānamārgaṃ pratipadyitum | tāyo dāni āhaṃsuḥ | kadā punar āryamiśrā gamiṣyanti | āhaṃsuḥ | amukaṃ divasaṃ | tāyo ekadvikāya divasāni gaṇayanti tadaho gamiṣyantīti | tāyo dāni prakṛtyeva kṛtabhaktakṛtyāḥ nivāsayitvā prāvaritvā pātracīvaram ādāya mārge sthitāḥ | te ca bhikṣavo tāṃ velāṃ prasthitāḥ | te tāṃ dṛṣṭvā āhaṃsuḥ | āyuṣmanto imāyo tāyo bhaginīyo śīghraśīghraṃ gacchanti | tā api bhikṣuṇīyo śīghraśīghraṃ gacchanti | te dāni bhikṣū pradhāvitāḥ | tā api bhikṣuṇīyo pradhāvitāyo | tahiṃ dāni yā bhikṣuṇīyo taruṇīyo balavantīyo tāhi te bhikṣū anujavitāḥ | yā taṃhi jarādurbalāyo vyādhidurbalāyo prakṛtisukumārāyo tāyo ce ehi muṣitāḥ paripiṭṭitāś ca | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | evaṃ ca nāma tave tirorājyan tirojanapadaṃ asārthikā prakramatha | tena hi na kṣamati tirorājyāṃ tirojanapadam asārthikā cārikāṃ prakramituṃ | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī tirorājyaṃ tirojanapadaṃ asārthikā cārikāṃ prakrameya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | tirorājyan ti pararājyaṃ | tirojanapadan ti parajanapadaṃ | asārthikā ti sālo nāma gṛhi sārtho vā pravrajitasārtho vā śakaṭasārtho vā paryeṣitavyo | cārikā ti anyatra prakramati | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī asārthikā cārikāṃ prakramati | yadā mārgo nistīrṇo bhavati pācattikaṃ | atha dāni sārtheṇa sārdhaṃ gacchanti | samaṃ prasthitāḥ viṣamaṃ praviśanti vinayātikramam āsādayanti | viṣamaṃ prasthitāḥ samaṃ praviśanti vinayātikramam āsādayanti | samaṃ prasthitāḥ samaṃ praviśanti anāpattiḥ | viṣamaṃ prasthitāḥ viṣamaṃ praviśanti pācattikam āsādayanti |
bhikṣur api asārthiko sabhayaṃ sapratibhayaṃ sāśaṅkasammataṃ mārga pratipadyati vinayātikramam āsādayati | tena bhagāvan āha |
yā puna bhikṣuṇī tirorājyan tirojanapadam asārthikā cārikāṃ prakrameya pācattikaṃ || grā ||
pācattikadharma 119
udyānaṃ
233. bhagavān śrāvastīyaṃ viharati | bhikṣuṇīyo dāni strībhiḥ saha udyānabhūmiṃ nirgatāḥ | striyo khādanti ca pibanti ca | tatra bhikṣuṇyaḥ strīveṣeṇa caṅkramanti ārāmagṛhakāni vanagṛhakāni citragṛhakāni nīrīkṣantīyo | tāyo dāni gūḍhe pradeśe puruṣehi viheṭhitāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha |
antorājyaṃ kaṃ pi ca bhavati antorāṣṭraṃ | tatra ca bhikṣuṇī ārāmagṛhakāni vā vanagṛhakāni vā citragṛhakāni vā darśanāya gacchet pācattikaṃ |
antorājyaṃ kaṃpi bhavatīti svarājyaṃ | antorāṣṭrakam apīti svarāṣṭraṃ | tatra ca bhikṣuṇī ārāmagṛhakānīti ete dāni bhavanti | caṃpakārāmā vā panasārāmā vā atimuktakārāmā vā | vanagṛhakānīti ete bhavanti | nyagrodhavanā vā drākṣāvanā vā kadalīvanā vā dāḍimavanā vā mātuluṅgavanā vā | citragṛhakānīti ete bhavanti sabhā vā kūṭāgārā vā | darśanāya gacched iti prekṣaṇāya | pācattikaṃ | yāvat prājñaptiḥ | na kṣamati ārāmagṛhaṃ vā vanagṛhaṃ vā citragṛhaṃ vā darśanāya gantuṃ | gacchati vinayātikramam āsādayati | yadāgatā bhavati tadā pācattikam āsādayati | atha dāni tatraiva strībhiḥ saha cañcūryate anāpattiḥ | bhikṣur api ārāmagṛhaṃ vā vanagṛhaṃ vā citragṛhaṃ vā darśanāya gacchati yatra kāmopabhoginaḥ krīḍanti vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
antorājyaṃ kaṃpi ca bhavati antorāṣṭraṃ pi | tatra ca bhikṣuṇī ārāmagṛhakāni vā vanagṛhakāni vā citragṛhakāni vā darśanāya gacchet pācattikaṃ ||8 ||
pācattikadharma 120
raho
234. bhagavān vaiśālīyam viharati | sujātā nāma bhikṣuṇī āyuṣmato udāyiṣya purāṇadvitīyā | tāya dāni tasya dūtena preṣito | ehi tvaṃ mama oheyyakavāro bhaviṣyati | sahitakā āsiṣyāmaḥ | yadā tāyo bhikṣuṇīyo gocaraṃ praviṣṭāḥ tadāyuṣmān udāyī kālasyaiva nivāsayitvā prāvaritvā pātracīvaram ādāya tahiṃ praviṣṭo | te dāni vihārasya paścāt vastuke ambarīyakeṇa niṣaṇṇā raktacittā karmaṇyenāṅgajātena anyamanyasya aṅgajātāni nidhyāyattā āsanti | aparā dāni bhikṣuṇī mahallikā uccārakarmāya vā prasrāvakarmāya vā paścād vastukaṃ gatā | tāya dṛṣṭo | sā dāni vrīḍitā pratyosakkitā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtan te sujātike yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇā sārdhaṃ ekā ekena raho niṣadyāṃ kalpayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | ekā ekeneti sā ca bhavati anyo ca tatra bhoti | supto matto unmattotkṣiptacitto vedanābhinno uttānaśayyāko amānuṣo tiryagyonigato | evam apy eṣā ekā ekena | raho ti mitho | niṣadyāṃ kalpayati | sahitakā āseyuḥ | pācattikaṃ | peyālaṃ | yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṇā sārdhaṃ sakṛn nisaṇṇā divasam pi niṣīdati ekaṃ pācattikam āsādayati | atha dāni puno puno ucchati ca niṣīdati ca tattikā pācattikam āsādayati | atha dāni dve janā bhavanti eko vihāraṃ praviśati kasyacid arthāya bhikṣuṇīya śīghram utthihitavyaṃ | nāpi dāni sahasrām ājāneya māṃ eṣā viheṭhayitukāmā ti | atha khu pratisaṃveditavyaṃ | utthāsyāmy ahaṃ | āha | kasyārthāya | vaktavyaṃ | ekāye ekena sthātuṃ | so eṣo ūnasaptavarṣo cellako bhavati | so āsādanāya na mocanāya kettāvatā antareṇāpattir bhavati | yenāntareṇānabhisaṃskṛtā bhikṣā dīyate | atha dāni ākīrṇajanamanuṣyo bhikṣuṇī upāśrayo bhavati niṣkramanti ca praviśanti ca sthapativardhakicitrakarāḥ kiñcāpi tehi kalpiyakārehi āsati anāpattiḥ | atha dāni rathyāmukhaṃ dvāraṃ bhavati avīciḥ striyo ca puruṣā ca gacchanti akiñcāpi tehi kalpiyakārehi āsati anāpattiḥ | atha dāni antarāvīciḥ chinnā bhavati pācattikaṃ | kalpiyakāro pravalāyati acchaṭikāya bodhayitavyo | atha dāni dve bhūmake kalpiyakāro tiṣṭhati trayāṇām anyatamānyataraṃ paśyaty anāpattiḥ | tatra vāyo vā vemāntareṇa trayāṇām anyatamānyataraṃ paśyaty anāpattiḥ | asti darśanopavicāro na śramaṇopavicāro | asti śramaṇopavicāro na darśanopivicāro | asti darśanopavicāro ca śramaṇopavicāro ca | asti naiva darśanopavicāro na śramaṇopavicāraḥ | kin ti dāni asti darśanopavicāro na śramaṇopavicāraḥ | prākṛtena cakṣuṣā paśyati bhikṣur eṣo āsati bhikṣuṇī veti no tu prākṛtena śrotreṇa tayor āyaṃ śṛṇoti | evaṃ catuṣko yojayitavyaḥ | yāvad eṣā āpattiḥ | grāme vāraṇye vā rātrau vā divā vā channe vā abhyavakaśe vā ekasya na mahājane santike na dūre | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇā sārdhaṃ ekā ekena raho niṣadyāṃ kalpayet pācattikaṃ ||0 || pācattikadharma 121
puruṣa
235. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhadrā dāni kāpileyī jñātikulaṃ gatā bhrātṛkehi bhrātṛputrakehi mātulehi mātulaputrakehi sārdhaṃ ekā ekena saha tiṣṭhati | bhikṣuṇīyo dāni piṇḍapātaṃ aṇvantīyo dṛṣṭvā ojjhāyanti | kin tāvad imāye pravrajitāye puruṣeṇa sārdhaṃ ekāya ekena raho niṣīdituṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye āhaṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | śabdāpayatha bhadrāṃ | sā dāni śabdāpitā | tad eva sarvaṃ pṛcchīyati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati | ekāye ekena puruṣeṇa sārdhaṃ raho niṣīdituṃ yāvad bhagavān aha |
yā puna bhikṣuṇī puruṣeṇa sārdhaṃ ekā ekena raho niṣadyāṃ kalpeya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇī upasampannā | puruṣeṇa sārdhaṃ ekā ekeneti sā ca bhavati yāvad evam apy eṣā ekā ekena | raho ti mithyā | niṣadyāṃ kalpeyā ti sahitakā āseyuḥ | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ sā eṣā bhikṣuṇī puruṣeṇa sārdhaṃ sanniṣaṇṇā divasan niṣīdati ekaṃ pācattikam āsādayati | evaṃ vistareṇa yathaiva bhikṣuṇā | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī puruṣeṇa sārdhaṃ ekā ekena raho niṣadyāṃ kalpeya pācattikaṃ ||lṛṃ ||
pācattikadharma 122
upakarṇakena
236. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha bhadrā dāni kāpileyī jñātikulaṃ gatā | bhrātṛduhitṛputrehi mātulaputrehi saha anto hastapāśasya tiṣṭhati saṃlapati upakarṇakaṃ jalpati | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | kin tāvad imāye pravrajitāye upakarṇakaṃ jalpitena |
avaśyam eṣā asmākam arthāya jalpati | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye āhaṃsuḥ yāvat |
yā puna bhikṣuṇī puruṣena sārdhaṃ anto hastapāśasya saṃtiṣṭheya vā saṃlapeya vā upakarṇam vā jalpeya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | puruṣeṇa sārdham iti gṛhasthena vā pravrājitena vā | anto hastapāśaṃ ti vyāyāmābhyantare tiṣṭheya | saṃlapatīti kiñci jalpeya | upakarṇakaṃ jalpeyā ti karṇakalpikam jalpeya | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīya puruṣeṇa sārdhaṃ anto hastapāśasya tiṣṭhatum vā samlapitum vā upakarṇakam vā jalpitum vā | atha dāni kiṃ jalpitavyaṃ bhavati | paraṃ hastapādā sthitāya jalpayitavyaṃ | atha dāni guhyaṃ jalpitavyaṃ bhavati bhittim vā kuḍyam vā stambham vā vṛkṣam vā yamanikām vā antarīkṛtvā jalpayitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī puruṣeṇa sārdham anto hastapāśasya tiṣṭhati vā saṃlapati vā upakarṇakam vā jalpati pācattikaṃ | bhikṣur api striyā sārdhaṃ anto hastapāśasya tiṣṭhati vā saṃlapati vā upakarṇam vā jalpati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇīpuruṣeṇa sārdhaṃ anto hastapāśasya santiṣṭheya vā saṃlapeya vā upakarṇaṃ vā jalpeya pācattikaṃ ||1 || uddānaṃ |
chatra [1(112)], mañca [2(113)], ekāstaraṇā [3(114)] | prakramati [4(115)], praviśati [5(116)] | samanuṣya [6(117)], adhvānaṃ [7(118)], udyānam [8(119)] | raho [9(120)], puruṣa [10(121)], upakarṇakena [11(122)] || dvādaśamo mā (va)rgaḥ ||
pācattikadharma 123
upasaṃkramati
237. bhagavān vaiśālīyam viharati | atha bhadrā dāni kāpileyī jñātikulaṃ gatvā putrabhrātṛbhāgineyānāṃ raho gatānāṃ andhakāre apratisamviditā sahasā chatti praviśati | te dāni tahiṃ veḍā bhavanti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye guatamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ nāma tvaṃ jānantī sapuruṣam āvāsaṃ andhakāre apradīpikā upasaṃkramasi | tena hi na kṣamati etad eva yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti
yā puna bhikṣuṇī jānantī sapuruṣam āvāsam andhakāre apradīpikā upasaṃkrameya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | jānantīti svayam vā jāneya parato vā śruṇeya | sapuruṣo ti yahiṃ puruso ti yahiṃ puruṣo bhaveya andhakāre apradīpiketi yahin na syāt tailapradīpo vā kaṇḍolkā vā | upasaṃkrameya ti praviśeta pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīya sapuruṣam āvāsam andhakāre apradīpikāya upasaṃkramituṃ | atha dāni kiñcit kāryaṃ bhavati yadi tahiṃ uccaśabdo bhavati praviśaty anāpattiḥ | atha dāni agnir na bhavati pratisaṃvedayitavyo | acchaṭikā vā kartavyā ukkāsitavyam vā | yady āha praviśeti praviśitavyaṃ | sa eṣā bhikṣuṇī naiva pratisaṃvedayati nācchaṭikāṃ karoti upasaṃkramati pācattikam āsādayati |
bhikṣur api sastrīkam āvāsam andhakāre apratisaṃvidito upasaṃkramati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī sapuruṣam āvāsam andhakāre apradīpikā upasaṃkrameya pācattikaṃ ||
pācattikadharma 124 viśoko
238. bhagavān rājagṛhe viharati | tāyo dāni ṣaḍvargiṇo bhikṣuṇīyo giryagrasamājaṃ gacchanti | tā dāni tahiṃ gatvā pṛthag mañca gṛhṇanti naṭo nāṭayati saprahāsaṃ vastupadā nāṭitam bhavati | sarvo jano hasati | tāyo dāni tūṣṇīkās tiṣṭhanti yogācarā iva | yadā praśāntam bhavati nāṭakam avatāritaṃ bhavati | tato tāyo aṭṭahāsaṃ muñcanti | sarvo jano tato sukho bhoti | jano dāni ojjhāyati | atihāsyaṃ imāsāṃ śramaṇikānāṃ | te dāni vicakṣu kṛtā nelāṭikaṃ na prayacchanti | ojjhāyanti | imāsām śramaṇikānāṃ bāhanelāṭikaṃ na labhāmaḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad āma bhagavan bhagavān āha | tena hi na kṣamati viśokadarśanāya gantuṃ | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā punar bhikṣuṇī viśokadarśanāya gacchet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | viśokam iti naṭanartanakasallamallapāṇisvarikāḥ kumbhabhūmīrāḥ antamasato yahiṃ catvāro pi janāḥ sannipatanti krīḍyārthaṃ tahiṃ darśanāya gacchanti | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na dāni kṣamati viśokadarśanāya gantuṃ | atha dāni bhikṣuṇī piṇḍacāram aṇvati paśyati devayānaṃ niṣkramantaṃ rājño 'ntaḥpuraṃ niṣkrāntaṃ dāni śakyam akṣīṇi nimīlayituṃ kiñcāpi paśyati anāpattiḥ | atha dāni ābhogaṃ karoti ime paśyāmi ito paśyāmīti pācattikaṃ | atha dāni bhagavato mālyāropaṇaṃ bhavati upāsakopāsikā āhaṃsuḥ | āryamiśrikāhi śobhā bhāvayitavyaṃ | sāmagrī dātavyeti labhyā sāmagrī dātuṃ | atha dāni tahiṃ kocic cittasya vikāro bhavati na kṣamati sthātuṃ | bhikṣur api viśokadarśanāya gacchati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī viśokadarśanāya gacchet pācattikaṃ ||
pācattikadharma 125
kalaho
239. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha khalu mahāprajāpatī gautamī bhikṣuṇīnāṃ kalahajātānāṃ bhaṇḍanajātānāṃ vigrahavivādam āpannānāṃ viharantīnāṃ vṛṣabhī samānā adhikaraṇāni na vyupaśamayati na vyupaśamāpayati na vyupaśamanāyautsukyaṃ karoti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo bhagavato ārocayemsuḥ | yāvad bhagavān sarvaṃ pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ nāma tvaṃ bhikṣuṇīnāṃ kalahajātānāṃ bhaṇḍanajātānāṃ vigrahavivādam āpannānāṃ vṛṣabhī samānā adhikaraṇāni na vyupasamayasi na vyupasamāpayasi na vyupasamanāyautsukyaṃ karosi | tena hi na kṣamati | atha khalu yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti | yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇīnāṃ kalahajātānāṃ bhaṇḍanajātānāṃ vigrahavivādam āpannānāṃ viharantīnāṃ vṛṣabhī samanā adhikaraṇāni na vyupaśamayen na vyupasamāpayen na vyupasamanāyautsukhyaṃ kuryāt pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | kalahajātānām iti vācākalahaṃ kurvantīnāṃ vātayuktaṃ mama yuktam ity ādi | bhaṇḍanajātānām iti anyamanyaṃ mama ghaṭanaṃ kurvantīnāṃ | vigrahavivādam āpannānāṃ viharantīnām iti tadyathā | dharmo adharmo vinayo avinayo | āpattir anāpattiḥ | gurukā laghukā sapratikarmā apratikarmā sāvaśeṣā niravaśeṣā | dharmakarma adharmakarma samagrakarma vyagrakarma yāvat sthānārhaṃ karma iti viharantīnāṃ | vṛṣabhī samānā ti prabhū samānā | adhikaraṇāni na vyupasamayed iti svayan | na vyupasamāpayed iti parehi | na vyupasamānāyautsukyaṃ kuryāt pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | etā dāni bhikṣuṇīyo kalahajātā bhaṇḍanajātā vigrahavivādam āpannā viharanti na dāni kṣamati tāyo adyupekṣituṃ | atha khu vyupasamitavyāḥ vyupasamāpayitavyāḥ | autsukyaṃ kartavyaṃ upasamanāya pratyāśaṃsitavyaṃ parasparaṃ kṣamāpayitavyāḥ prāptakālaṃ yathārūpaṃ paribhāṣayitavyāḥ samagrīkartvyāḥ | atha dāni na śaknoti anyā bhikṣuṇī adhyesitavyā udyojayitavyā upāsakopāsikāyo bhikṣubhikṣuṇīyo | atha tāny adhikaraṇāni karkkaśāni bhavanti durvyupasamāni teṣām eva adhikaraṇānāṃ kālam āgamayati samayam āgamayati paripākam āgamayati | kālaṃ ca samayam ca paripākaṃ cāgamya vyupaśamayaty anāpattiḥ bhikṣur api bhikṣūṇāṃ kalahajātānāṃ bhaṇḍaṇajātānāṃ vigrahavivādam āpannānām viharantānāṃ vṛṣabho samāno adhikaraṇāni na vyupaśamayati na vyupasamāpayati na vyupasamānāyautsukyaṃ karoti vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇīnāṃ kalahajātānāṃ bhaṇḍanajātānāṃ vigrahavivādam āpannānāṃ viharantīnāṃ vṛṣabhī samānā adhikaraṇāni na vyupasamayen na vyupasamāpayen na vyupasamānāyautsukyaṃ kuryāt pācattikaṃ ||3 ||
pācattikadharma 126
udvartanaṃ
240. bhagavān vaiśālīyam viharati | bhadrā dāni kāpileyī jñātikulaṃ nīyate udvartanāya snāpanāya gṛhapatinīhi nīyate | vayam āryām udvartayāmaḥ snāpayiṣyāmaḥ asmākaṃ puṇyaṃ bhaviṣyati | kecit prasādena kecid aṅgayaṣṭiṃ paśyitukāmāḥ | sā dāni prāsādikā darśanīyā | kautūhalajātiko mātṛgrāmaḥ | varṇalolāṃ udvartayanti kāleyakena tuṅgeyakena svaṅgakena padmakena gandhacūrṇehi | sā pi dāni adhivāsayati | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | paśythāryamiśrikāyo adyāpīyaṃ pravrajitā mahacchandā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evan nāma tvaṃ gṛhiṇīnām udvartnaparimardanasnāpanasammatena udvartāpayasi | tena hi na kṣamati | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yāni khalu punar imāni gṛhiṇīnām udvartanaparimardanasnāpanasammatāni tathārūpehi bhikṣuṇī agilānā udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ |
yāni khalu punar imāni gṛhiṇīnam iti kṣatriyakanyakānāṃ brāhmaṇakanyakānāṃ gṛhapatikanyakānāṃ | udvartanaparimardanasnāpanasammatānīti kāleyakam vā tuṅgeyakam vā cikkasam vā | yady eko vā tehi bhikṣuṇīhi agilānā udvartāpayet | kin tāvad atra gailānyam abhipretaṃ jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā bhavati udvartāpayaty anāpattiḥ | udvartāpayed iti parimardāpayet pācattikaṃ | atha dāni gaṇḍam vā piṭakam vā bhavati labhyā bhaiṣajyehi udvartāpayituṃ parimardāpayituṃ | atha dāni pittasaṃkṣobho bhavati labhyā cikkasenāliṃpituṃ | atha dāni vātasaṃkṣobho bhavati labhyā godhūmacikkasenāliṃpituṃ | atha dāni sannipāto bhavati saṃyuktehi bhaiṣajyehi udvartāpayitavyaṃ parimardāpayitavyaṃ āliṃpitavyaṃ | tāya pi dāni āliṃpiya na kṣamati abhyāgame pradeśe sthātuṃ | atha khalu pratigupte pradeśe sthātavyaṃ | yadāvarta bhavati tadā udvartayitvā niṣkramitavyaṃ | bhikṣur api agilāno cikkasenodvartāpayet parimardāpayed vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī gṛhiṇīnām udvartanaparimardanasnānasammatehi udvartāpayeta parimardāpayeta pācattikaṃ ||
pācattikadharma 127
bhikṣuṇī
241. bhagavān vaiśālīyam viharati | bhagavatā dāni śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ na kṣamati gṛhiṇīnām udvartanaparimardanasnānasammatehi udvartāpayituṃ parimardāpayituṃ | sā dāni bhadrā bhikṣuṇīhi udvartāpayati parimardāpayati | bhikṣuṇīyo dāni ojjhāyanti | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā bhikṣuṇīya udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | bhikṣuṇīyeti upasampannāya | agilānā ti kin tāvad atra gailānyam abhipretaṃ jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā bhoti | pratyuddhṛtaṃ bhagavatā anāpattiḥ gilānāya | udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī agilānā bhikṣuṇīya udvartāpayati na parimardāpayati vinayātikramaḥ | parimardāpayati nodvartāpayati vinayātikramaḥ | ubhayaṃ karoti pācattikaṃ | nobhayam anāpattiḥ | bhikṣur api agilāno bhikṣuṇā udvartāpayati parimardāpayati vinayātikramaḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā bhikṣuṇīya udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ || phu ||
pācattikadharma 128
śrāmaṇeri
evaṃ eva śrāmaṇeryā nāsti nānākaraṇaṃ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī agilānā śrāmaṇerīya udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ || phu ||
pācattikadharma 129
śikṣamāṇā
etad eva śikṣamāṇāyāḥ | śikṣamāṇā nāma aṣṭādaśahi vartehi dve varṣāṇi śikṣamāṇā yāvat | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā śikṣamāṇāya udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ ||grā ||
pācattikadharma 130
gṛhiṇī
etad eva gṛhiṇīya | nāsti nānākaraṇaṃ | gṛhiṇīti gṛhasthā | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī agilānā gṛhiṇīya udvartāpayet parimardāpayet pācattikaṃ || hrā ||
pācattikadharma 131
viśuddhisaṃvāsena
242. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni sannipatitāḥ poṣadha karmāya | jetā nāma bhikṣuṇī | sā nāgacchati | tāye dūto 'nupreṣito | ārye āgacchāhi bhikṣuṇīyo sannipatitāḥ poṣadhakarmāya | sā dān āha | bhagavatā viśuddhasya viśuddhipoṣadhaḥ prajñaptaḥ | yāvatikā kā viśuddhā ahan tāsām anyatamāsāṃ tatra nāgacchāmi | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te jete | tvañ ca nāma poṣadhan na satkaroṣi | kā anyā satkariṣyati ko ca poṣadhasya satkāro | agilānāya upasaṃkramitavyaṃ | gilānāya chando dātavyo | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī anvardhamāsaṃagilānā viśuddhisaṃvāsaṃ na satkareya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | anvardhamāsaṃ viśuddhisaṃvāsaṃ ti cāturdaśikena vā cāturdaśikaṃ pāñcadaśikena vā pāñcadaśikaṃ | agilānā poṣadhan na satkāroti | kin dāni atra gailānyam abhipretaṃ | eṣā bhavati jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā śirāviddhikā vā bhavati asukhā bhaiṣajyaṃ vā pītam bhavati | ghṛtaṃ vā pītam bhavati | chando dātavyo |
sā eṣā bhikṣuṇī agilānā poṣadhan na gacchati | gilānā vā chandan na deti pācattikaṃ |
bhikṣur api agilāno naiva poṣadhaṃ gacchati na cchandan deti vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī anvardhamāsaṃ agilānā viśuddhisaṃvāsan na satkareya pācattikaṃ |
uddānaṃ |
upasaṃkramati [1(123)] | kalaho [3(124)] | viśoko [2(125)] | udvartanaṃ [4(126)] | bhikṣuṇī [5(127)] | śrāmaṇerī [6(128)] | śikṣamāṇā [7(129)] | gṛhiṇīya [8(130)] | viśuddhisaṃvāsena [9(131)] ||
pūryate trayodaśamo vargaḥ ||
pācattikadharma 132
ovādopasaṃkramaṇaṃ viśuddhipoṣadhaṃ
243. bhagavān śrāvastīyam viharati | therabhikṣū paryāyeṇa bhikṣuṇīyo ovadanti | te dāni āyuṣmanto ṣaḍvargikāḥ ovādakavāraṃ na labhanti | te dān āhaṃsuḥ | na ete yuṣmākaṃ ovādakavāraṃ dāsyanti | kasya dāni vayam ovādakavāraṃ gacchāmaḥ | te dān āhaṃsuḥ | āyuṣmāṃ cchāriputraḥ sa khilo ca mṛduko ca | vistāreṇa yāvad bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati asammatena bhikṣuṇā bhikṣuṇīyo ovadituṃ | eṣa niḥsīmaṃ gatvā parasparaṃ sammanyāmaḥ | te dāni niḥsīmaṃ gatvā anyamanyaṃ saṃmanyitvā kalyato yeva nivāsayitvā prāvaritvā ca bhikṣuṇī upāśrayaṃ gatvā āhaṃsuḥ | sannipatatha bhaginīyo ovādo bhaviṣyati | yāyo ṣaḍvargiṇīyo tāyo 'cchanti sannipatitāḥ | yāyo yogācārāyo bhikṣuṇīyo tāyo na sannipatanti | āhaṃsuḥ | kim artham vayam eṣām avinītānām avavādaṃ gamiṣyāmaḥ | te dāni tāhi saha muhūrtam antaraṃ kākavaṃhā bhañjitvā gatāḥ | āyuṣmān dāni śāriputro kālasyaiva nivāsayitvā pātracīvaram ādāya āyuṣmatā ānandena paścāc chramaṇena sārdhaṃ vistareṇa | yāvad āha | sannipatatha bhaginīyo ovādo bhaviṣyati | yāyo bhikṣuṇīyo yogācārāḥ tāyo 'cchanti sannipatitāyo | ṣaḍvargiṇīyo bhikṣuṇīyo nāgacchanti | thero pṛcchati | samagro hi bhikṣuṇīsaṃgho | āhaṃsuḥ | nahi ko nāgacchati | āhaṃsuḥ ṣaḍvargiṇīyo | tāsān dūtaḥ preṣito | āgacchatha bhaginīyo ovādo bhaviṣyati | tā dān āhaṃsuḥ | na vayam āgamiṣyāmaḥ | ovaditā vayam āryamiśrakehi ṣaḍvargikehi anyavihitakena ovādena | athāyuṣmān śāriputro vyagro bhikṣuṇīsaṃgho ti kṛtvā utthāyāsanāto prakrānto | bhagavān jānanto yeva pṛcchati kin dāni gautamī mātā
śīghram āgato si | ovaditā bhikṣuṇīyo | āha | ahaṃ bhagavan kālasyaiva nivāsayitvā yāvad bhikṣuṇīupāśrayaṃ praviṣṭo ovadituṃ mayoktaṃ sannipatatha bhaginīyo ovādo bhaviṣyati | yāyo yogācārāyo bhikṣuṇīyo tāyo 'cchanti sannipatitāyo | yāyo ṣaḍvargiṇīyo bhikṣuṇīyo tā na sannipatanti | ahaṃ jalpāmi samagro bhikṣuṇīsaṃgho | āhaṃsuḥ | nahi | ko nāgacchati | āhaṃsuḥ ṣaḍvargiṇīyo | tāsān dūtaḥ preṣitaḥ | āgacchatha bhaginiyo ovādo bhaviṣyati | āhaṃsuḥ | na vayam āgamiṣyāmaḥ ovaditā vayam āryamiśrikehi ṣaḍvargikehi anyavihitakena ovādena | ahaṃ pi bhagavan vyagro bhikṣuṇīsaṃgho ti kṛtvā utthāyāsanāto sannirgato | bhagavān āha | śabdāpayatha ṣaḍvargiṇīyo bhikṣuṇīyo | tā dāni śabdāpitāḥ | tad eva sarvaṃ bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ vo ṣaḍvargiṇīyo yāvat paryavadātāni bhavanti |
yā puna bhikṣuṇī anvardha māsaṃ bhikṣusaṃghe ovādopasaṃkramaṇaṃ na satkareya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | anvardhamāsan ti cāturdaśikena vā cāturdaśikaṃ | pāñcadaśikena vā pāñcadaśikaṃ | bhikṣusaṃghe ovadopasaṃkramaṇaṃ na satkareya pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | atha dāni jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā ghṛtapītikā vā bhavati vaktavyaṃ | ovādasya chandan demi trikkhatto | sā eṣā bhikṣuṇī agilānā ovādopasaṃkramaṇaṃ na gacchati gilānā vā chandan na deti pācattikam āsādayati | yadā poṣadho bhavati tadā cchandahārikāhi bhikṣuvihāraṅ gatvā vaktavyaṃ | samagro bhikṣuṇīsaṃgho samagrasya bhikṣusaṃghasya pādāṃ cchirasā vandati poṣadhañ ca pratīcchati avavādaṃ ca yācati evaṃ trikkhatto yācitavyaṃ | yadi tāvat kocid bhikṣuṇīovādako bhavati vaktavyaṃ | eṣa bhaginīyo ovādako āgamiṣyati | atha na kocid bhavati yo taṃhi aṅgopeto bhavati so saṃmanyitavyo | atha na kocid vaktavyaṃ | nāsti bhaginīyo bhikṣuṇīovādako apramādena saṃpādetha āpattiñ ca poṣadhaṃ pratijāgratha sagauravā ca bhavatha sthavirehi bhikṣūhi madhyehi navakehīti | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī anvardhamāsaṃ viśuddhipoṣadhaṃ na satkareya pācattikaṃ ||
pācattikadharma 133
gaṇḍam vā piṭakam vā
244. bhagavān rājagṛhe viharati | jetāye bhikṣuṇīye saṃbādhe pradeśe gaṇḍam utpannaṃ | tāye antevāsinīyo gocarañ gatāyo | hiṇḍikavaidyo āgato | sā dān āha | dīrghāyuḥ śakyasi mama śastrakarma kartuṃ | so dān āha | bāḍhaṃ | so dāni pāṭayitvā dhovāyitvā upanāhayitvā gato | tāyo bhikṣuṇīyo āgatāyo | tāhi dāni so pradeśo dṛṣṭo pūyamrakṣito | tā dān āhaṃsuḥ | ārye kim idaṃ | āha | śastrakarma kāritaṃ | āhaṃsuḥ | sāhasam āryāya kṛtaṃ saṃbādhe pradeśe śastrakarma kārayantīya | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ ca nāma tvaṃ upari jānumaṇḍalābhyāṃ adho kakṣābhyāṃ gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā akṛtvā pūrvakṛtyaṃ anavalokayitvā saṃghaṃ śastrakarma kārāpayasi | tena hi na kṣamati | peyālaṃ | yāvat |
yā puna bhikṣuṇī upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyāṃ gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā akṛtvā pūrvakṛtyaṃ anavalokayitvā saṃghaṃ puruṣeṇa pātāpayed vā dhovāpayed vā upanāhāpayed vā pācattikaṃ ||
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | upari jānumaṇḍalābhyām iti ūrunābhibhyāṃ | adho kakṣābhyām iti stanodarasya | gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā akṛtvā pūrvakṛtyan ti bhikṣuṇī vaktavyo śastrakarma kārāpayiṣyan ti |
anavalokayitvā saṃghā ti saṃghamadhye avalokanā kartavyā | śṛṇotu me āryā saṃgho yadi saṃghasya prāptakālaṃ itthannāmā bhikṣuṇī śastrakarma kārāpeya | kārāpayiṣyati āryā saṃgho itthannāmā bhikṣuṇī śastrakarma | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etad dhārayāmi |
puruṣeṇeti gṛhasthena vā pravrajitena vā pāṭāpayed vā dhovāpayed vā upanāhāpeya vā ti yathā jetā bhikṣuṇīti pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | atha dāni saṃbādhe pradeśe gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā bhavati antevāsinīye vā samānopādhyāyinīye vā samānācāryāye vā yasyā viśvāso tāya ākhyātavyaṃ | kaṇṭakena vā nakhena vā bhedāpayitavyaṃ bhaiṣajyena vā ālimpāpeyatavyaṃ atha dāni adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām bhavati gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā puruṣeṇa pāṭāpayati vā dhovāpayati vā upanāhāpayati vā evam śirām vā vedhāpayati nelāṭikam vā bāhuśirām vā gulphaśirām vā aparāya bhikṣuṇīya ākramitavyā tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī upari jānumaṇḍalābhyāṃ adho kakṣābhyāṃ gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā akṛtvā pūrvakṛtyaṃ anavalokayitvā saṃghaṃ puruṣeṇa pāṭāpayed vā dhovāpayed vā upanāhāpayed vā pācattikaṃ ||
pācattikadharma 134
varṣopagatā
245. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha kālī nāma bhikṣuṇī varṣopagatā sāṃghikaṃ vihāraṃ bandhitvā cārikāṃ prakrāntāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtam te kāli evan nāma tvaṃ varṣopagatānāṃ cārikāṃ prakramasi | tena hi na kṣamati varṣopagatāya cārikāṃ prakramituṃ | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī varṣopagatā cārikāṃ prakrāmeya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | varṣā ti varṣārātraṃ | upagatā ti purimikāṃ paścimikām vā varṣopanāmayikāṃ upagatā | cārikāṃ prakrāmeyā ti anyatra gaccheya grāmāntaraṃ pi pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī ekarātram pi vipravasati pācattikaṃ | atha dāni rājabhayam vā senābhayam vā paracakrabhayam vā jīvitāntarāyo vā brahmacaryāntarāyo vā bhaveya kiñcāpi gacchati anāpattiḥ | nāsti bhikṣuṇyā avalokanākarma saptāhaṃ vā kiñcāpi bhikuḥ avalokanākarma kṛtvā saptāhaṃ vā adhiṣṭhiheya gacchaty anāpattiḥ | tena bhagavān āha | yā puna bhikṣuṇī varṣopagatā cārikāṃ prakrameya pācattikaṃ ||3 || pācattikadharma 135
varṣāvustā
246. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni śrāvastīyaṃ varṣoṣitāḥ vaiśālīm āgatāḥ | tāyo bhadrāye kāpileyīye jñātikulaṃ praviṣṭāḥ | tā striyo āhaṃsuḥ | kahiṃ āryamiśrikā varṣoṣitāḥ | tā dān āhaṃsuḥ | śrāvastīyaṃ | āhaṃsuḥ | kīdṛśī śrāvastī | āhaṃsuḥ | idṛśī ca idṛśī ca evam ārāmaramaṇīyā | evaṃ | jetavanaṃ | evaṃ gandhakuṭī | evam bhagavān viharati | evam āryamiśrikā śāriputramaudgalyāyanāḥ | yadi pravrajyā eṣā pravrajyā iyaṃ punar asmākam āryadhītā ihaiva jātā | ihaiva samvṛddhā | naiva kahiñci gacchati kūpamaṇḍūka iva tiṣṭhati aniḥkramā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | tena hi varṣāvustāyā bhikṣuṇīya cārikā prakramitavyā | yāvad bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī varṣāvustā cārikāṃ na prakrameya pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | varṣoṣiteti vārṣikāṃ trayo māsān cārikāṃ na prakrameyā ti antamasato grāmāntaraṃ pi vā pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī evaṃ rātraṃ pi prakramati pācattikaṃ | atha dāni jarādurbalā vā vyādhidurbalā vā bhoti na pratibalā gantuṃ kiñcāpi gacchati anāpattiḥ | bhikṣur api varṣāvusto cārikāṃ na prakramati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī varṣāvustā cārikāṃ na prakrameya pācattikaṃ || ṇka ||
pācattikadharma 136
udvaheya
247. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandāya bhikṣuṇīya jetā bhikṣuṇī rājagṛhaṃ gacchamānī nivāritā | ihāryāya varṣā vasitavyā tāya sā kulehi samvarṇitā | āryā jetā bhadrikā guṇavatī anubaddhā tā saṃvṛtā ca | etāya adhikāraṃ karotha sā dāni kulāni upasaṃkramati prāsādikena atikrāntena pratikrāntena avalokitena vyavalokitena sammiñjitaprasāritena saṃghāṭīpātracīvaradhāraṇena anubaddhā anunnaḍā acapalā amukharā aprakīrṇavācā | sā prāsādikā ti prasannā devamanuṣyāḥ | te taṃhi kārāṃ kurvanti | pratyālapanti pratyutthihenti nimantrayanti pātreṇa cīvareṇa glānapratyayabhaiṣajya pariṣkārehi | sthūlanandā bhikṣuṇi anākalpasaṃpannā anīryāpathasampannā omalinamalinehi cīvarehi pāṭitavipāṭitehi vaḍḍaḍiṅgarapuṣṭālaṃbehi stanehi vaḍḍhehi sphicakehi uddhatā unnaḍā capalā mukharā prakīrṇavācā | te tasyā na gauravaṃ kurvanti na nimantrayanti | sā dāni tāṃ udvahati kāyena vācā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | śabdāpayatha nandāṃ sā dāni śabdāpitā tad eva sarvaṃ pṛcchīyatīti yāvad āma bhagavan | bhagavān āha duṣkṛtaṃ te nande yāvat |
yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇīm evam uktvā ihārye varṣaṃ vasitavyaṃ ity uktvā paścād udvaheya vā udvahāpeya vā pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | bhikṣuṇīm evam vade ihārye varṣāṃ vasitavyam iti trayo māsāṃ uktveti nivārayitvā paścād udvaheya vā ti kāyena vā vācā vā svayaṃ udvahati | udvāhāpeya vā ti pareṇa kāyena vā vācāya pācattikaṃ | yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati nivārayitvā paścād udvahituṃ atha bhavati śithilikā vā bāhulikā vā aśikṣākāmā vā kalahakārikā vā paśyati yadīha vaśiṣyati āśrayam utpādayiṣyatīti | kiñcāpi udvahati anāpattiḥ | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṇīm udvahati pācattikaṃ | śrāmaṇerīm vā śikṣamāṇāṃ vā udvahati vinayātikramaḥ | antamasato gṛhiṇī pi udvahati samvaragāmīvinayātikramam āsādayati |
yā puna bhikṣuṇī yevam vaditvā ihārye varṣam vasitavyan ti uktvā paścād udvaheya vā udvahāpeya vā pācattikaṃ || tṛ ||
pācattikadharma 137
pūrvopagataṃ
248. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha kālī nāma bhikṣuṇī | sā upagacchati | tā kālaṃ grāmāntaraṃ gatā | sā bhikṣuṇīhi upagatāhi āgatā | tatra ca bhikṣuṇīhi vihāroddeśaḥ śayanāsanoddeśaḥ kṛtaḥ | sā dān āha | ārye mahyaṃ vihāraṃ detha | sā vihāraṃ na labhati | āhaṃsuḥ | kahiṃ āryā varṣopanāyikā kālaṅ gatā | sā kalahaṃ karoti | aparā dāni bhikṣuṇī yogācārā | sā dān āha | ārye ayaṃ mama vihāro | atra mañcakaṃ praveśehi sahitikā vasiṣyāmaḥ | tayā tahiṃ mañcako praveśito | sā kāṣṭhakhaṇḍā ti yatra śākhāni praveśayati | sā dān āha | ārye mā vihāre ovilayaṃ karehi | sā dān āha | bhadrāyaṇi kin tvayā vihāro kṛto kim vikrīto | sāṃghiko vihāro kim arthaṃ na praveśayiṣyam | sā udvahati kāyenāpi vācāye pi | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvat śabdāpayatha kāliṃ sā dāni śabdāpitā | etad eva sarvaṃ pṛcchīyati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te kāli |
yā puna bhikṣuṇī jānantī bhikṣuṇīṃ pūrvopagatāṃ paścād āgatvā udvaheya vā udvahāpeya vā kāyena vā vācāya vā pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | jānantīti svayaṃ vā jāneya parato vā śruṇeya | bhikṣuṇīm pūrvopagatām iti purimikāyāṃ varṣopanāyikāyāṃ | paścād āgatveti paścimikāyāṃ | udvaheya vā ti svayaṃ | udvahāpeya | vā ti pareṇa kāyeṇa vā vācā vā pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | sā eṣā bhikṣuṇīm udvahati pācattikaṃ | śrāmaṇerīm vā śikṣamāṇām vā udvahati deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | antamasato gṛhiṇīṃ pi udvahati samvaragāmivinayātikramaḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī bhikṣuṇīṃ pūrvopagatāṃ paścād āgatvā udvaheya vā udvahāpeya vā kāyena vā vācā vā pācattikaṃ || phu ||
pācattikadharma 138
vighasaṃ
249. bhagavān kāśiṣu viharati | aparāya dāni bhikṣuṇīya uccāramallakaṃ apratyavekṣitvā rathyāyāṃ choritaṃ | tahiṃ dāni aparo brāhmaṇo śīrṣasnāto āhatavastranivastro tāya rathyāya atikramati | uccāramallakaṃ tasya śīrṣe patitaṃ | tasya śīrṣaṃ vastrāṇi ca vināśitāni | janena copahāsitaṃ brāhmaṇa susnātaḥ suviliptas tvam iti | so dāni tām ākrośati | āha | itikitikāya dhīte śramaṇike na paśyasi mama śīrṣaṃ vastrāṇi ca viṣṭhena vināśitāni | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duskṛtan te evan nāma tvam apratyavekṣiya choresi | tena hi na kṣamati apratyavekṣiya chorayituṃ | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī tirokuḍyaṃ uccāram vā prāsrāvam vā kheṭakam vā siṃghāṇakam vā vighasam vā saṃkāram vā apratyavekṣitvā chorayet pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | tirokuḍyan ti tiraḥprakāram uccāram vā prasrāvam vā kheṭam vā siṃghāṇakam vā vighasam vā saṃkāram vā vastradhovanam vā bhāṇḍadhovanam vā keśān vā nakhān vā | apratyavekṣitveti anirīkṣya | choreyā ti ujjheya | pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | yadi kiñcit ujjhitukāmo bhavati pratyavekṣitavyaṃ | yadi tāvad ākīrṇabahujanamanuṣyā rathyā bhavanti ārāmayitavyaṃ | atha dāni anākīrṇā bhavanti kiñcāpi chorayaty anāpattiḥ | taṃ pi dāni na kṣamati aśabdakarṇikāye chorayituṃ api tu acchaṭikā dātavyā ukkāsitavyam vā | sā eṣā bhikṣuṇī naiva pratyavekṣati nāpi acchaṭikāṃ dattvā chorayati pācattikam āsādayati | bhikṣur api apratyavekṣya acchaṭikām akṛtvā chorayati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī tirokuḍyaṃ uccāram vā prasrāvam vā kheṭaṃ vā siṃghāṇakam vā vighasam vā saṃkāram vā apratyavekṣya choreya pācattikaṃ || grā ||
pācattikadharma 139, 140
harita tṛṇe
udaka 250. bhagavān śrāvastīyaṃ viharati | rājño dāni prasenajitasya kośalasya pūrvakoṣṭhakaṃ nāma udyānam puṣkiriṇīsampannaṃ | anāvṛtaṃ bhikṣūnāṃ bhikṣuṇīnāṃ āvṛtaṃ itarāye janatāye | rājā dāni ārāmikasyāha | ho bhaṇe ārāmika pūrvakoṣṭhakam udyānaṃ siktasaṃsṛṣṭaṃ karehi | śvo haṃ sāntaḥpuro niryāsyaṃ | taṃ dāni ṣaḍvargiṇīhi śrutaṃ | śvo rājā sāntaḥpuro udyānabhūmin niryāsyatīti | tāyo dāni pratikṛty eva gatvā tahiṃ haritaśādvalopastarāṇāyāṃ pakvakheṭena ca pakvasiṃghāṇakena ca vināśayitvā padumapatrehi uccārasya puṭakāni bandhitvā puṣkiriṇīyaṃ pravāhayeṃsuḥ | tāyo dāni divasaṃ tahiṃ kākāvāhāṃ bhañjiya sāyāhnasamaye nagaraṃ praviṣṭāḥ rājā dāni prasenajita kośalo aparejjukāto niragato sāntaḥpuro | tāyo dāni antaḥpurikāyo kathañcid eva samrodhād avamuktā randhanamokṣam iva manyamānāḥ cañcūryante | kāścin niṣaṇṇāḥ kāścin nipannāḥ | kāścid ito ca ito ca dhāvanti avakāśaṃ gṛhṇanti śādvalopastaraṇe paribhrāmanti | tāsāṃ dāni pakvakheṭena pakvasiṃghāṇakena vastrāṇi vināśitāni | puṣkiriṇīṃ otīrṇāḥ snānāya | tāyo paśyanti puṭakān plavamānān | tāsāṃ bhavati kulaputrakehi śrutaṃ śvo rājā sāntaḥpuro udyānaṃ pravekṣyatīti tehi ete gandhapuṭakāḥ pravāhitā iti kṛtvā tāyo gṛhṇanti | te udakena klinnā uccāreṇa cā khāditāḥ prakṛtisukumāraṃ ca padmapatraṃ | gṛhītamātram eva vilīnaṃ | hī hī viṣṭhaṃ tā dāni rājño upasaṃkrāntā āhaṃsu | mahārāja eṣa tāvad īdṛśī avasthā rājā āha śabdāpayatha ārāmikaṃ | so dāni śabdāpito | rājā āha | ho bhaṇe ārāmika kena udyānaṃ viṭṭālitaṃ | āha ṣaḍvargiṇīyo śramaṇīyo eva divasaṃ kākavāhā bhañjitvā gatāḥ | rājā hasitvā āha | tāsām avinītānāṃ karma bhaviṣyati | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | mahāprajāpatī pi gautamī bhagavato ārocayet | yāvad
yā puna bhikṣuṇī harite tṛṇe uccāram vā prasrāvam vā kheṭam vā siṃghāṇakam vā kuryāt pācattikaṃ ||
yā puna bhikṣuṇī udake uccāram vā prasrāvam vā kheṭam vā siṃghāṇakam vā kuryāt pācattikaṃ ||
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | uccāran ti gūthaṃ | prasrāvan ti mūtraṃ | kheṭam iti śleṣmā | siṃghāṇakan ti pakvasiṃghāṇakaṃ | harite tṛṇe iti śādvale acchinnālūnasmiṃ udan ti udakāni nāma daśa | nādikaṃ tāḍāgaṃ audupānikaṃ śvabhrodakaṃ praghārimaṃ vṛṣṭisthitaṃ ucchodakaṃ antarīkṣapānīyaṃ himavilīnaṃ sāmudram vā uccāram vā prasrāvaṃ vā kuryāt pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | atha dāni prāvṛṣeṇyā se sarvabhumiḥ śādvalopastareṇā bhavati yahiṃ pradeśe svalpaharitam bhavati tahiṃ kartavyaṃ | atha dāni alpaharitaṃ na bhavati kaṭāhake vā iṣṭakāyam vā upale vā śuṣkatṛṇe vā kāṣṭhakhaṇḍe vā yatra vā anyena uccāro kṛto bhavati balīvardena vā | yatra vā anyena manuṣyena kṛto tahiṃ kartavyaṃ atha dāni evaṃ na bhavati antamasato kanīyasiṃ pi aṅguliṃ upadrāhayitvā kartavyaṃ | tathā kartavyaṃ yathā tahim prathamam nipatati | atha dāni caṅkramati na kṣamati haritaśādvale śleṣmaṃ chorayituṃ | atha khu kaṭe vā patrapuṭikāyāṃ vā chorayitavyaṃ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī harite tṛṇe uccāram vā prasrāvam vā kheṭam vā siṃghāṇakam vā kuryāt pācattikaṃ |
yā puna bhikṣuṇī udake uccāram vā prasrāvam vā kheṭam vā siṃghāṇakam vā kuryāt pācattikaṃ ||
pācattikadharma 141
gaṇalābha
251. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni ṣaḍvargiṇīyo chandakaṃ aṇvanti | āhaṃsuḥ | prajāpati detha cchandakaṃ āryamiśrikāṇāṃ bhaktaṃ kariṣyāmaḥ | tā dāni striyo prayacchanti | tā dān āhaṃsuḥ āryā yaṃ divasaṃ saṃghabhaktaṃ kariṣyatha tadāsmākam api ārocayetha | vayam api pariveṣakā āgamiṣyāmo ti | tāhi dāni nimantritāḥ | āyuṣmanto śāriputramaudgalyāyanau aniruddho revataḥ kapphiṇo śroṇakoṭīviṃśa upavāno āyuṣmān rāhulo ṣaḍvargikāś ca | tāhi dāni dveāsanaprajñaptī kṛtā | ekā sthavirāṇāṃ aparā ṣaḍvargikāṇāṃ | tahiṃ dāni bhikṣū kālasyaiva nivāsayitvā prāvaritvā ca praviṣṭāḥ | tato āyuṣmato śāriputrasya dātuṃ śālināmodanaṃ mudgānāṃ sūpo ghṛtaṃ dadhi ca | āyuṣmato maudgalyāyanasya yavakodano māṣasūpo tailaṃ ca | apareṣām ṣaṣṭikodano sūpo ca | apareṣāṃ kodravodano | apareṣāṃ vyañjanāni dinnāni odano na dīyate | apareṣāṃ śākaṃ dinnaṃ odano na dīyate | apareṣāṃ vāṭikodano vyañjanaṃ na dīyate | āyuṣmato rāhulasya pi śyākaśākaṃ
tā dāni striyo bhakṣyabhojyam ādāya gatāḥ pṛcchanti | kahin te āryamiśrikāḥ | tāyo dāni sthavirān bhikṣūn āvaritvā ṣaḍvargikān darśenti | tatas teṣān dīyate śālinā modanaṃ mudgānāṃ sūpo ghṛtaṃ | navanītaṃ ambu madhurāṇi gauḍan dadhi śvetaṃ dadhi kṣīraṃ samitāsamitaṃ yasyārthaṃ yāv arthaṃ dīyati | yat kiñcit praṇītasammataṃ bhakṣyabhojyaṃ peyaṃ coṣmaṃ taṃ ṣaḍvargikāṇān dāpayanti | ime te āryamiśrikāḥ bhikṣū pi bhuktavibhuktakāḥ utthāyotthāya bhagavataḥ pādavandā upasaṃkrāntā | bhagavān jānanto yeva pṛcchati | api tu śāriputra śobhane māsi mṛṣṭam vā praṇītam vā prabhūtam vā | sthaviro āha | kṛtaṃ bhagavan āhāreṇāhārakṛtyaṃ | dvitīyam pi tṛtīyam pi | bhagavān āha | thero āha | labdho bhagavan śālināmodanaṃ mudgānāṃ sūpo navanītaṃ ambu madhurāṇi vyañjanani gauḍan dadhi kṣīraṃ yasyārthaṃ yāvad arthaṃ dīyati yathāpīdaṃ bhaginīnāṃ śraddhāprasannānāṃ parigrahe | bhagavān āha | ke tahiṃ saṃghasthaviro bhūta | āyuṣmāṃ cchāriputro | bhagavān āha | satyaṃ śāriputra āha | āma bhagavan | bhagavān āha | durbhuktaṃ te śāriputra evaṃ ca nāma tvaṃ bhikṣusaṃghaṃ viheṭhayantaṃ adhyupekṣasi | yasya bhagavān durbhuktam ity āha tasya taṃ kalpam vā kalpāvaśeṣam vā tiṣṭheya naiva jarā gaccheya | sthavireṇa kākapoṭaṃ dattvā sarva daradarāya vāntaṃ | bhagavān āha | śabdāpayatha bhikṣuṇīyo tāyo śabdāpitāḥ | etad eva pṛcchīyanti | āhaṃsuḥ | āma bhagavan | bhagavān āha duṣkṛtaṃ vo bhikṣuṇīyo evam ca nāma yūyaṃ jānantīyo gaṇalābhaṃ gaṇasya pariṇāmayatha | tena hi na kṣamati | atha khalu bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī jānantī gaṇalābhaṃ gaṇasya pariṇataṃ gaṇasya pariṇāmayet pācattikam |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | jānantīti svayam vā jāneya parato vā śruṇeya | gaṇalābham iti bhikṣugaṇasya bhikṣuṇīgaṇasya | lābham iti aṣṭa lābhāḥ yāvat kāliko yāmayāmiko yāvat kalpikākalpiko pariṇatan ti pariniṣpannaṃ | gaṇasya pariṇāmayet pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | eṣa dāni kocid āgacchati deyadharmaṃ dātukāmo | āha | ārye icchāmi parigṛhyamāṇan ti parigṛhṇītavyaṃ |
prātideśanikā dharmā 18
sarpis tailaṃ etc
252. ti | te dāni bhikṣū ṣaḍvargikāḥ sarpikehi sarpi tailakehi tailaṃ gauḍakehi guḍaṃ mādhukehi madhuṃ mātsikehi matsyaṃ māṃsikehi māṃsaṃ dugdhikehi dugdhaṃ dodhikehi dadhiṃ vijñapiya khādanti | jano dāni ojjhāyati | paśyatha bhaṇe śramaṇo gautamo 'nekaparyāyeṇālpecchatāya varṇavādī yāvac chikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | tasmād iha gautami bhikṣuṇībhir avi atraiva śikṣitavyaṃ |
eṣaivārthotpattiḥ | ekam idam gautami samayaṃ tathāgato śākyeṣu viharati | yāvad bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī ātmārthāya agilānā kulehi sarpiṃ vijñāpetvā vā vijñāpāyetvā vā khādeya vā bhuñjeya vā pratideśayitavyaṃ tāya bhikṣuṇīya asaṃpreyam me āryamiśrikā prātideśanikaṃ dharmam āpannā tan dharmaṃ pratideśayāmi | ayan dharmo prātideśaniko |
evam sarpis [1] | tailaṃ [2] | madhu [3] | phāṇitaṃ [4] | dugdhaṃ [5] | dadhi [6] | matsyaṃ [7] | māṃsaṃ [8] |
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | ātmārthāyeti ātmānaṃ sandhāya ātmānam upanidhyāya | agilānā ti pratyuddhṛtaṃ bhagavatā padaṃ anāpatti gilānāya | kin tāvad atra gailānyam abhipretam | jarādurbalā vā vyādhidurbalā tā virecanapītā vā śirāviddhā vā śleṣmā vā sannipātā vā | kulehīti kṣatriyakulāni vā brāhmaṇakulāni vā yāni vā punar anyāny api kānicit kulāni | sarpīti sarpin nāma gāviya māhiṣīye ajāye eḍakāya uṣṭrīya | vijñapetvā ti svayaṃ vijñāpetvā | vijñapāyetvā ti pareṇa vijñapāyetvā | khādeyā tī yaṃ khādanīyaṃ | bhojanīyan ti yaṃ bhojanīyaṃ | pratideśayitavyaṃ tāya bhikṣuṇīya yāvad ayam dharmo prātideśaniko |
atha dāni pittasaṃkṣobho bhavati labhyā sarpi vijñāpetuṃ peyālaṃ | atha dāni piṇḍapātam aṇvanti paśyati ghṛtaṃ vikrāyantaṃ na dāni vaktavyaṃ | "dirghāyuḥ lābho labhyatu bahuñ ca bhavatu |" labdho ca sthāvaro bhavatu | atha dān āha | kenārtho āryāye | vaktavyaṃ piṇḍacāraṃ aṇvāmi | atha dān āha | artho āryāya sarpiṇā yady arthikā bhoti | vaktavyam artho | yadi pūraṃ pi pātraṃ labhati anāpattiḥ | atha dāni aparā pi kācid bhavati labhyā pratyutpannaprāyeṇa (!) vaktuṃ imāye pi dehīti |
evaṃ tailaṃ | yadi vātavikāro bhavati labhyā tailaṃ vijñapayituṃ taṃ pi dāni na tailapīḍakānāṃ tena vijñapayitavyaṃ | atha dāni piṇḍacāram aṇvanti paśyati tailaṃ māpiyantaṃ yāvat pūraṃ pi pātraṃ labhati anāpattiḥ | yāvat labhyā pratyutpannaprayogeṇa vaktuṃ imāye pi dehīti |
evaṃ madhu | yadi śleṣmavikāro bhavati labhyaṃ madhu vijñapayituṃ | taṃ pi dāni nā kṣamati madhughātakānāṃ tena vijñapayituṃ |
evaṃ phāṇitaṃ | yadi gilānā bhavati vaidyo āha ārye guḍaprayogaṃ karohīti labhyaṃ guḍaṃ vijñapayituṃ |
evam dugdhaṃ | labhyaṃ dugdhaṃ piyayituṃ | atha dāni piṇḍacāram aṇvati paśyati yo kulehi gāvo duhyantāṃ na dāni vaktavyaṃ | bahulābho labhyatu kṣemeṇa gāvo carantu | āhaṃsuḥ | kena āryāye artho | vaktavyaṃ | piṇḍacāram aṇvāmi | āhaṃsuḥ | artho āryāye dugdhenāpūram pi pātraṃ pratīcchaty anāpattiḥ yāvat pratyutpannaprayogena labhyā vaktuṃ imāya pi dehīti | atha dāni śvetamayaṃ sikṣati | nāsti śvetamayaṃ | icchasi dugdhaṃ | āha | icchāmi | pūram pi pātraṃ labhati anāpattiḥ |
atha dāni pratiśyāyo bhavati | vaidyo āha dadhikṛtyaṃ karohīti labhyaṃ dadhi vijñapayituṃ | atha dāni piṇḍacāram aṇvati paśyati dadhi māpīyamānaṃ labhyā mastu vijñapayituṃ | atha dān āha | nāsti mastu icchasi dadhiṃ | āha icchāmi | pūraṃ pi pātraṃ pratigṛhṇāti anāpattiḥ |
atha dāni bhikṣuṇī vamanaṃ virecanaṃ vā kartukāmā bhavati vaidyo jalpati ārye abhiṣyandehi matsyarasehīti | yāvan na kṣamati kaivartānāṃ vijñapayituṃ | atha dāni piṇḍacāram aṇvati labhyaṃ āmbūkāñjikaṃ vijñapayituṃ |
atha dāni sirāviddhikā bhavati | virecanapītikā bhavati | vaidyo āha | ārye māṃsarasaṃ pratisevāhi | labhyaṃ māṃsarasaṃ vijñapayituṃ | na kṣamati orobhrikānāṃ tena | atha dāni piṇḍacāram aṇvati labhyaṃ śākarasaṃ vijñapayituṃ | atha dān āha | nāsti ārye śākaraso icchasi māṃsarasaṃ | āha | icchāmi | pūraṃ pi pātraṃ labhati anāpattiḥ |
atha dāni jānāti amukasmiṃ kāle kadācid gailānyaṃ bhaviṣyati imāni bhaiṣajyāni durlabhāni bhaviṣyantīti pratikṛty eva yācati anāpattiḥ | glānā vijñapiya agilānā khādati vinayātikramaḥ | agilānā vijñapiya glānā khādati anāpattiḥ | aglānā vijñāpiya aglānā khādati pratideśayitavyaṃ |
asaṃpreyaṃ siddhaṃ saṃpreyaṃ khādati anāpattiḥ | saṃpreyaṃ siddhaṃ | asaṃpreyaṃ siddhaṃ | asaṃpreyaṃ khādati vinayātikramaḥ | saṃpreyaṃ siddhaṃ saṃpreyaṃ khādati anāpattiḥ | parapratibaddhāya jīvikāya anāpattiḥ | tena bhagavān āha |
yāni kho punar imāni praṇītasammatāni bhojanāni bhavanti sayyath' īdaṃ sarpiḥ evaṃrūpaṃ taṃ bhikṣuṇī agilānā kulehi vijñapetvā vā vijñāpāyetvā vā khādeya vā bhuñjeya vā pratideśayitavyaṃ tāya bhikṣuṇīya | asaṃpreyam me ārye gārhyaṃ prātideśanikaṃ dharmam āpannā taṃ dharmaṃ pratideśayāmi | ayaṃ dharmo prātideśaniko |
evaṃ tailena kartavyaṃ | madhuphāṇitaṃ dugdhaṃ dadhi matsyaṃ māṃsaṃ |
yāni kho punar imāni praṇītasammatāni bhojanāni bhavanti sayyath' īdaṃ māṃsaṃ evaṃrūpaṃ bhikṣuṇī agilānā kulehi vijñapetvā vā vijñapāyetvā vā khādeya vā bhuñjeya vā pratideśayitavyaṃ tāya bhikṣuṇīya | asaṃpreyam me ārye gārhyaṃ prātideśanikaṃ dharmaparyāyaṃ vā tan dharmaṃ pratideśayāmi | ayaṃ pi dharmo prātideśaniko ||
uddānaṃ |
saripis [1] | tailaṃ [2] | madhu [3] | phāṇitaṃ [4] | dugdham [5] dadhi [6] | matsya [7] | māṃsaṃ [8] | idam aṣṭamaṃ | bhikṣuṇīnāṃ prātideśanikāṃ ||
śaikṣā dharmā 166
253. śaikṣā vistareṇa kartavyā yathā bhikṣuṇāṃ sarve ṣaḍvargāh sthāpayitvā haritodake |
uddānam |
nivāsanaṃ [1] | prāvaraṇaṃ [2] | susaṃvṛtaṃ [3] | cakṣuḥ [4] | śabdaṃ [5] | noccagghikā [6] | noguṇṭhikā [7] | notkṣiptikā [8] | na utkuṭuke [9] | na khambha [10] | na kāya [11] | na śīrṣa [12] | na bāhukena [13] || prathamo vargaḥ ||
uddānaṃ |
susaṃvṛtā [14] | cakṣuḥ [15] | na śabda [16] | uccagghayikā [17] | na oguṇṭhikā [18] | notkṣiptikā [19] | na osaktikā [20] | na pallatthikā [21] | na khambha [22] | na hastapādakaukṛtyena [23] | dvitīyo vargaḥ ||
uddānaṃ |
dve satkṛtya [24, 25] | samasūpa [26] | na stūpa [27] | nāvakīrṇa [28] | nāvagaṇḍa [29] | na jihvā [30] | nātimahanta [31] | nānāgata [32] | na kavaḍotkṣepaka [33] | na kavaḍacchedaka [34] | na sakavaḍena [35] | tṛtīyo vargaḥ ||
uddānaṃ ||
trayo nirlehā [36, 37, 38] | cuccu [39] | surusuru [40] | gulugulu [41] | na hasta [42] | na sittha [43] | nodhyāyana [44] | pātrasaṃjñī [45] | vijñapti [46] | chādayati [47] | na pātrodake [48] | na sasitthena [49] | caturtho vargaḥ ||
uddānaṃ |
na sthitā [50] | na niṣaṇṇā [51] | na uccāsanā [52] | upanaha [53] | na pādukā [54] | na oguṇṭhikā [55] | na saṃmukha [56] | na osaktikā [57] | na pallatthikā [58] | pūryate pañcamo vargaḥ ||
uddānaṃ |
na śastrāyudha [59, 60] | daṇḍa [61] | chatra [62] | utpatha [63] | pṛṣṭhato [64] | yāna [65] | sthitakena [66] | ṣaṣṭho vargaḥ ||
sapta adhikaraṇasamathā dharmā dharmā anudharmā
254. saptādhikaraṇasamathā dharmā yathā bhikṣūṇāṃ | sammukha [1] | smṛti [2] | amūḍha [3] | pratijñā [4] | tasya pāpeyaśika [5] | yo bhuyasika [6] | tṛṇaprastārako [7] ca saptamaḥ ||
dharmaś cānudharmaś ca yathā bhikṣūṇāṃ | samāpto bhikṣuṇīnāṃ prātimokṣavibhaṅgaḥ ||
bhikṣuṇī prakīrṇaka 1
niṣadyāpratisaṃyuktaṃ
255. āryamahāsāṃghikānāṃ lokottaravādināṃ bhikṣuṇīprakīrṇakasyādiḥ |
bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo paścimaṃ prahāṇaṃ svastikaparyaṅkena niṣīdanti | athāparāye dāni bhikṣuṇīye vraṇamukhena dīrghako 'nusrotena praviṣṭo | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | mahāprajāpatī gautamī bhagavato ārocayet | bhagavān āha | gacchatha tāye amukaṃ bhaiṣajyaṃ detha tato so dīrghako niṣkramiṣyati | tāye dāni taṃ bhaiṣajyaṃ dinnaṃ pibanāye | so dīrghako anusrotam āgato na ca mṛto | bhagavān āha | evaṃ ca nāmā yūyaṃ svastikaparyaṅkena niṣīdatha | tena hi na kṣamati svastikaparyaṅkena niṣīdituṃ | niṣadyāpratisaṃyuktaṃ | na kṣamati bhikṣuṇīye paryaṅkena niṣīdituṃ | atha khalv ekinā padena paryaṅko baddhavyaḥ | aparāya pārṣṇikāya vraṇamukhaṃ pithayitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī svastikaparyaṅkena niṣīdati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate niṣadyāpratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakirṇaka 2
kaṭhinapratisaṃyuktaṃ
256. bhagavān śrāvastīyam viharati | tā dāni bhikṣuṇīyo kaṭhine cīvaraṃ nikṣipiya sīvanti | aparāye bhikṣuṇīye vaṃsavidalikāya vraṇamukhena kṛtaṃ rudhiram utpāditaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ | peyālaṃ | bhagavān āha | tena hi na kṣamati kaṭhine niṣīdituṃ | kaṭhinapratisaṃyuktaṃ | etā dāni bhikṣuṇīyo cīvara niṣīditukāmā bhavanti | na kṣamati kaṭhine niṣīdituṃ | atha khu upasthānaśālāyām vā prāsāde vā prahāṇaśālāyām vā ākārṣān dattvā cīvarakaṃ prajñapiya sīvitavyaṃ | atha evaṃ pi na bhavati | pīṭhasya vā mañcasya vā upari prajñapayitvā sīvitavyaṃ | athaivaṃ pi na bhavati jānukānām upari sthāpayyitvā sīvitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī kaṭhine niṣīdati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate kaṭhinapratisaṃyuktaṃ ||2 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 3
veṭhakapratisaṃyuktaṃ
257. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā dāni bhikṣuṇī saṃbahulāni strīhi sārdhaṃ nadīm ajirāvatīṅ gatvā ekānte cīvarakāṇī nikṣipiya snānāyāvatīrṇā | sā dāni pratikṛtyevottaritvā veṭhakena kāyaṃ veṭhayitvā strīṇām āha | prajāpati nidhyāpayatha māṃ | kim ahaṃ śobhāmi na śobhāmīti | tā dān āhaṃsuḥ | kim punar āryāya muṇḍāya piṇḍilikāya etena kāryaṃ | vayaṃ kāmopabhoganīyā mānārthāya evaṃ karomaḥ | kuṭumbikānāṃ priyatarikā bhaviṣyāmo ti | ārye kim etena | yaṃ tāhi strīhi avadhyāpitaṃ taṃ dāni bhikṣuṇīhi śrutaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ | pe | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te nande yāvat tena hi na kṣamati veṭhakena kāyaṃ veṭhayituṃ | veṭhakapratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī veṭhakena paṭṭakena vā kāyaṃ veṭhayati vinayātikramam āsādayati | atha dāni paṭṭikāya vā lohakena vā kāyaṃ veṭhayati | na kṣamati dvir api vellakaṃ trir api vellakaṃ veṭhayituṃ | atha khu eka parivellakaṃ veṭhayitavyaṃ | atha dāni vātena pārśvaṃ gṛhītaṃ bhavati | gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā bhavati kiñcāpi paṭṭakena kāyaṃ veṭhayaty anāpattiḥ | idam ucyate veṭhakapratisaṃyuktaṃ ||3 ||
bhikṣuṇī prakīrṇaka 4
śroṇibhaṇḍakapratisaṃyuktaṃ
258. bhagavān śrāvastīyam viharati | yathaiva veṭhakasya evam evārthotpattiḥ kartavyā | sā pratikṛty' eva uttaritvā śroṇībhaṇḍakam ābandhitvā āha | prajāpatī prajāpati nidhyāyatha māṃ kim aham śobhāmi na śobhāmīti | tā dān āhaṃsuḥ | kim āryāya | peyālam | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha tena hi na kṣamati śroṇībhaṇḍaṃ | śroṇībhaṇḍakapratisaṃyuktaṃ | śroṇībhaṇḍakan nāma ete bhavanti | śaṅkhāvarttakā vā śirikā vā pīlukā vā vidrumā vā akṣarakṣā vā suvarṇarūpyamayā vā maṇimayā vā prakālakā vā antamasato sūtramaṇikā vā bandhati | tena ca śroṇībhaṇḍakachandaṃ vinodayati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate śroṇībhaṇḍakapratisaṃyuktaṃ || ṇka ||
bhikṣuṇīprakirṇaka 5 gṛhiṇibhaṇḍakapratisaṃyuktaṃ
259. bhagavān śrāvastīyam viharati | eṣaivārthotpattiḥ yāvad gṛhiṇībhaṇḍakam ābandhitvā yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati gṛhiṇībhaṇḍakaṃ | gṛhiṇībhāṇḍakan nāma ete bhavanti | mūrdhāpidhānakā vā | valayā vā | karṇikā vā | ṭikkā vā | veṭhakā vā | harṣakā vā | hārā vā | ardhahārā vā aparañjaga vā | kaṭakā vā | śaṅkhakā vā | nūpurā vā | aṅgulīyakā vā | yad vā punar anyad api kiñcid gṛhiṇībhāṇḍaṃ sarvan na kṣamati | sā eṣā bhikṣuṇī gṛhiṇībhaṇḍakam ābandhayati vinayātikramam āsādayati | atha dāni bhaiṣajyabhaṇḍakam ābandhati jvarasūtrakam vā anāpattiḥ | idam ucyate gṛhiṇībhāṇḍakapratisaṃyuktaṃ || tṛ ||
bhikṣūṇīprakirṇaka 6
gṛhiṇīalaṅkārapratisaṃyuktaṃ
260. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni śākiyakanyāyo kolitakanyāyo mallakanyāyo mahāntehi kulehi pravrajitā alaṅkārikāny ādāya | kumārikānāṃ vuhyantīnāṃ utsavasamaye tithi parvaṇyā devayātrādiṣu kṛtakāni bhāṇḍakāni dadantī | jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā vāṇijeyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ | peyālaṃ yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati gṛhiṇīalaṅkāraṃ dhārayituṃ | yadi kācid gṛhiṇī pravrajati yadi tāya kiñcid alaṅkāraṃ bhavati vaktavyā visarjehi | atha dāni paśyati durbhikṣa vā bhaveya piṇḍapāto vā na labhyeta jarādurbalā vā bhavati vyādhidurbalā vā gailānyam vā kiñcid bhaviṣyati alpalābho mātṛgrāmo mā vihanyeyā ti | piṇḍaṃ kārayitvā parvrājayitavyā | sā eṣā bhikṣuṇī alaṅkāram aparityājayitvā pravrajeti vinayātikramam āsādayati | bhikṣor apy eṣa evaṃ vidhir | idam ucyate gṛhiṇīalaṅkārapratisaṃyuktaṃ || phu ||
bhikṣuṇīprakirṇaka 7
veśyāpratisaṃyuktaṃ
261. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo śākīyakanyāyo koliyakanyāyo mallakanyāyo mahākulehi pravrajitā ceṭikām ādāya pravrajanti | tāyo ceṭikāyo prāsādikāyo darśanīyāyo veśyaṃ (!) vāhayanti | jano dani ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā gaṇikā imā | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | evaṃ ca nāma yūyaṃ veśyām upasthāpayatha | tena hi na kṣamati veśyām (!) upasthāpayituṃ | sā eṣā bhikṣuṇī veśyām upasthāpayati tena jīvikāṃ kalpayati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate veśyāpratisaṃyuktaṃ || grā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 8
ārāmikinipratisaṃyuktaṃ
262.bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā dāni śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati veśyām upasthāpayituṃ ti | tāyo dāni śākiyakanyāyo mallakanyāyo kolitakanyāyo mahākulehi pravrajanti | tāyo dāni paudgalikām ārāmikinīm upasthāpenti | tāyo dāni ārāmikinīyo prāsādikāyo jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā gaṇikā iyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati paudagalikām ārāmikinīm upasthāpayituṃ | na kṣamati ārāmikinī | nā kṣamati ceṭī | na kṣamati kalpiyakārī | sā eṣā bhikṣūṇī yā paudgalikām ārāmikinīm upasthāpayati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate ārāmikinīpratisaṃyuktam || hrā ||
bhikṣūṇīprakīrṇaka 9
saṃkakṣikāpratisaṃyuktaṃ
263. bhagavān śrāvastīyam viharati | aparā dāni bhikṣuṇī prāsādikā darśanīyā | tāye dāni pīnehi stanehi gacchantīya cīvaram utkṣipīyati | sā dāni janena uccagghīyati | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha tena saṃkakṣikā nāma kartavyā | samkakṣikāṃ prāvarantīya tathā prāvaritavyaṃ yathā dāni stanāpīḍitā bhavanti | sā eṣā bhikṣuṇī saṃkakṣikān nopasthāpayati vinayātikramam āsādayati | santī na prāvarayati vinayātikramaḥ idam ucyate saṃkakṣikāpratisaṃyuktaṃ || 0 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 10
dakaśāṭikāpratisaṃyuktaṃ
264. bhagavān vaiśālīyam viharati | bhadrāya dāni kāpileyyā arthotpattiḥ kartavyā | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati nagnikāyā snātuṃ | dakaśāṭikāya snāpitavyaṃ | dakaśāṭikāpratisaṃyuktaṃ | na kṣamati nadīyam vā oghe vā puṣkiriṇīyam vā taḍāge vā nagnikāya snāpituṃ | dakaśāṭikāya snāpitavyaṃ | nagnikā snāyati vinayātikramaḥ | atha dāni vihāre gupte pradeśe nagnikā snāyaty anāpattiḥ | idam ucyate dakaśāṭikāpratisaṃyuktaṃ || ḷ ||
|| prathamo vargaḥ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 11
talaghātapratisaṃyuktaṃ
265. bhagavān śrāvastīyaṃ viharati | bhikṣuṇīvihāro ca gṛhikulaṃ ca kacchāntaritā | tāyo dāni bhikṣuṇīyo kāmarāgeṇa khajjanti | tāyo dāni hastatalenāṅgajātaṃ prasphoṭayanti | so manuṣyo puno puno śabdaṃ śṛṇoti | so dān āha | kim etan ti | sā dāni strī āha | bhavatu āryaputra aham etaṃ jānāmi kin tavānena jñānena | āha | nahi ācikṣāhi | āha | etā āryamiśrikāyo brahmacāriṇīyo kāmarāgena khajjantīyo hastatalena āsphoṭayanti āṅgajātaṃ | tena dāni manuṣyeṇa ojjhāpitaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣūṇīhi śrutaṃ | yāvad bhagavān aha | tena hi na kṣamati talaghātakaṃ | talaghātapratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī hastatalenāṅgajātam āsphoṭayati pātreṇa vā kupātreṇa vā kaṃsikāya vā viḍallāya vā anyena vā puna kenacit tena ca kāmarāgaṃ vinodayati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate talaghātakapratisaṃyuktaṃ || [1] ||
bhikṣūṇī prakīrṇaka 12
jatumaṭṭhakapratisaṃyuktaṃ
266. bhagavān śrāvastīyaṃ viharati | aparāya dāni bhikṣuṇīya kāmarāgeṇa khajjantīya jatumaṭṭhakaṃ mañcakaṃ yantritaṃ | atra vipratipadyiṣyan ti | tad anantaram agnir utthito | tāya dāni saṃbhrāntāya asamanvāharitvā sa mañcako bahin niṣkāsito | manuṣyo dāni pratyavekṣamāṇā aṇvanti | kahiṃ agnir utthito kasya gṛhād utthito | tehi dāni so dṛṣṭo | te dāni ojjhāyanti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | pe | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati jatumaṭṭhakaṃ | jatumaṭṭhakapratisaṃyuktaṃ | jatumaṭṭhakaṃ nāma jatusya vā lohasya vā trapusya vā nāgrasya vā hārakūṭasya vā dantasya vā coḍakasya vā mṛttikāya vā aṅgajātakākāraṃ kṛtvā sve aṅgajāte praveśeti tena ca kāma rāgaṃ vinodeti thul'-accayam āsādayati | idam ucyate jatumaṭṭhakapratisaṃyuktaṃ || 2 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 13, 14
dhovanāpratisaṃyuktaṃ praveśanāpratisaṃyuktaṃ
267. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha khalu mahāprajāpatī gautamī yena bhagavāṃs tenopasaṃkramitvā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte asthāsi | ekāntasthitā mahāprajāpatī gautamī bhagavantaṃ yācati | bhagavantaṃ vanditvā āha | mātṛgrāmasya bhagavan aṅgajātaṃ durgandhaṃ upavāyati | labhyaṃ | bhagavan dhovituṃ | bhagavān āha | labhyā | tāyo dāni bhikṣuṇīyo bāhirabāhireṇa dhovanti tathaiva durgandhaṃ vāyati | etaṃ prakaraṇaṃ mahāprajāpatī gautamī bhagavantaṃ pṛcchati | labhyā bhagavan praveśiya dhovituṃ | bhagavān āha | labhyā dhovanāpratisaṃyuktaṃ praveśanāpratisaṃyuktaṃ | bhikṣuṇīya dhovantīya ekam aṅguliveṭhakaṃ praveśayitvā dhovitavyaṃ | na kṣamati atidūraṃ praveśayituṃ | atidūraṃ praveśeti tena ca kāmarāgaṃ vinodeti thūl'-accayam āsādayati | idam ucyate dhovanāpratisaṃyuktaṃ praveśanāpratisaṃyuktaṃ || ṇka ||
bhikṣuṇiprakīrṇaka 15, 16, 17
ānicolakapratisaṃyuktaṃ
268. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāsān dāni bhikṣuṇīnām anumāsaṃ anumāsaṃ ṛtur āgacchati | lohitaṃ śayyāsanaṃ nāśīyati | etaṃ prakaraṇaṃ mahāprajāpatī gautamī bhagavato āroceti | labhyā bhagavan śayanāsanaguptyarthaṃ ānīcolaṃ dhārayituṃ | bhagavān āha | labhyaṃ ānīcolakapratisaṃyuktaṃ | yasyā eṣa ṛtur āgacchati śoṇitaṃ sravati tayā ānīcolakaṃ dhārayitavyaṃ | leṇṭakakhaṇḍāni | nāpi kṣamati gāḍhaṃ nāpi kṣamati atidūraṃ praveśayituṃ yathā tenaiva kāmarāgam vinodayet | atha khalu praśithilaṃ vraṇamukhasya praveśayitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī atidūram vā praveśeti gāḍham vā praveśeti yathā tenaiva kāmarāgam vindodeti sthūl'-accayam āsādayati | idam ucyate ānīcolakapratisaṃyuktaṃ || tṛ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 16
strītīrthapratisaṃyuktaṃ
269. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo strītīrthe ānīcolaṃ dhovanti | striyo dāni ojjhāyanti | sarvam idam tīrthaṃ rudhireṇa viṭṭālitaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati stritīrthe ānīcolakaṃ dhovituṃ | strītīrthapratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī ānīcolakaṃ strītīrthe dhovati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate strītīrthapratisaṃyuktaṃ || phu ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 17
puruṣatīrthapratisaṃyuktaṃ
270.bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati strītīrthe ānīcolakaṃ dhovituṃ | tāyo dāni bhikṣuṇīyo puruṣatīrthe ānīcolakaṃ dhovanti | peyālaṃ | yāvat sā eṣā bhikṣuṇī ānīcolakaṃ puruṣatīrthe dhovati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate puruṣatīrthapratisaṃyuktaṃ || grā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 18
rajakatīrthapratisaṃyuktaṃ
271. bhagavān śrāvastīyam viharati | evam eva rajakatīrthe kartavyaṃ | bhagavān āha | tena hi na kṣamati rajakatīrthe dhovituṃ | atha khu kuṇḍālake vā kaṭāhake vā mallake vā dakānake vā udakaṃ gṛhya ekānte dhovitavyaṃ | yahiṃ paryādānaṃ gaccheya | atha dāni bāhirodakaṃ bhavati yahiṃ nirvāho tahin dhovitavyaṃ | tāni leṇṭakāni śoṣayitavyāni yadā puno ṛtu nāgacchati tadā puno dātavyāni | sā eṣā bhikṣuṇī rajakatīrthe ānīcolaṃ dhovati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate rajakatīrthapratisaṃyuktaṃ || hrā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 19
udakadhārāpratisaṃyuktaṃ
272. bhagavān śrāvastīyam viharati | aparāya dāni bhikṣuṇīya raktacittāya aṅgajātaṃ udake dhāritaṃ | tasyāśucir muktaṃ | tāye dāni kaukṛtyaṃ | kaukṛtyena bhikṣuṇīnām ārocayati | yāvad bhagavān āha | sā eṣā bhikṣuṇī udakadhārāyām vā kuṇḍikadhārāyām vā udakacoḍena vā ālukaveṇṭikāyām vā praṇālyām vā aṅgajātaṃ dhāreti tena ca kāmarāgaṃ vinodeti thūl'-accayam āsādayati | atha dāni snāyati taḍāge vā prasravaṇe vā praṇāliyam vā na dāni agrato udakadhārāṃ kṛtvā snāyitavyaṃ yathā pṛṣṭhīya vā śīrṣeṇa vā udakadhārāṃ praticcheya tathā snāyitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī agrato mukhāṃ udakadhārāṃ kṛtvā snāyati tāya ca kāmarāgaṃ vinodeti thūl'-accayam āsādayati | idaṃ ucyate udakadhārāpratisaṃyuktaṃ ||0 ||
bhikṣuṇiparikīrṇaka 20
udakasrotapratisaṃyuktaṃ
273. bhagavān śrāvastīyam viharati | aparāya dāni bhikṣuṇīya raktacittāya udakasrote aṅgajātaṃ dhāritaṃ | tāye aśucir āgato yathā udakadhārāya yāvat | tena hi na kṣamati udakasrote aṅgajātaṃ dhārayituṃ | udakasrotapratisaṃyuktaṃ | yā dāni tāyo bhavanti girinadīyo śīghrasrotāyo tahiṃ aṅgajātaṃ dhāreti tena ca kāmarāgaṃ vinodeti thūl'-accyam āsādayati | atha dāni snāyati na kṣamati agratomukhaṃ srotaṃ kṛtvā snāyituṃ pṛṣṭhatomukhaṃ srotaṃ kṛtvā snāyitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī agratomukhaṃ srotaṃ kṛtvā snāyati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate udakasrotapratisaṃyuktaṃ || ḷ ||
|| dvitīyo vargaḥ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 21
vikṛtipratisaṃyuktaṃ
274. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo nānāprakārehi mocayanti mūlakena palāṇḍūkebukāye sobhañjanakena latikāya | etaṃ prakaraṇaṃ yāvad bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati vikṛtīhi mocayituṃ | vikṛtipratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī mūlakena vā palāṇḍūya vā kebukāya vā sobhañjanakena vā latikāya vā illādukāya vā trapusena vā allābūya vā kakṣārukena vā anyena vā puna kenacin mocayati tena ca kāmarāgaṃ vinodeti thūl'-accayam āsādayati | idam ucyate vikṛtipratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 22
karmapratisaṃyuktaṃ
275. bhagavān śrāvastīyam viharati | aparasya dāni bhikṣusya utkṣepanīyaṃ karma kriyate | tahiṃ nāsti koci parikuśalo karmakārako | bhikṣuṇīya karma kṛtaṃ | tāye dāni kaukṛtyaṃ | kin nu khalu labhyā etaṃ kartuṃ utāho na labhyaṃ | kaukṛtyena bhikṣuṇīnām ārocayati | bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad bhagavān āha | agrapariṣā eṣā | na kṣamati bhikṣuṇīya bhikṣusya karma kartuṃ | karmapratisaṃyuktaṃ na kṣamati bhikṣuṇīya bhikṣusya karma kartuṃ (!) | atha dāni na kocit parikuśalo karmakārako bhavati labhyaṃ bhikṣuṇīye bhikṣusya uddeśituṃ | atha dāni karmakarentasya vismarati labhyā bhikṣuṇīya anupradātuṃ | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣusya karma karoti vinayātikramaḥ | kiñcāpi bhikṣuḥ bhikṣuṇīye karma karoti anāpattiḥ | idam ucyate karmapratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 23
kauśeyapratisaṃyuktaṃ
276. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhadrā dāni kāpileyī kauśeyacīvareṇa prāvṛtā jñātikulaṃ gacchati sthūlavṛṣito devo ovṛṣṭo kauśeyacīvaramovṛṣṭaṃ kāyeśliṣṭaṃ sphaṭikapratyuṣṭo viya kāyodṛśyati jano sannipātito bhadrāye aṅgayaṣṭiṃ paśyitukāmo | sā dāni utkuṭukā upaviṣṭā antevāsinīhi parivṛtā | etaṃ prakaraṇaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati kauśeyaṃ | kauśeyapratisaṃyuktaṃ | kauśeyan nāma jātimaṃ karttimaṃ ca | sā eṣā bhikṣuṇī jātimaṃ prāvarati | deśanāgāmīvinayātikramaḥ | karttimaṃ prāvarati samvaragāmīvinayātikramaḥ kiñcāpi bhikṣur ubhayaṃ prāvarati anāpattiḥ | idam ucyate kauśeyapratisaṃyuktaṃ ||3 ||
bhikṣuṇiprakīrṇaka 24
gaṇḍapraticchādanapratisaṃyuktaṃ
277. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā nāma bhikṣuṇī vihārasyākāśatalake ekasaṃkakṣikāya caṅkramati | tāye dāni | stanāvaḍḍāś caṅkramantīya utpatanti | janena uccagghāyati paśyatha bhaṇe śramaṇikā alābutumbakena viya nadīṃ taratīti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi gaṇḍapraticchādanan nāma kartavyaṃ | gaṇḍapraticchādanapratisaṃyuktaṃ | saṃkakṣikāye upariṭo osārayitavyo yathā gaṇḍā praticchannā bhaveṃsuḥ sā eṣā bhikṣuṇī gaṇḍapraticchādanaṃ paṭaṃ na prāvarati vinayātikramam āsādayati | na dāni kṣamati prākaṭe pradeśe ekasaṃkakṣikāya āsādayati | na dāni kṣamati prākate pradeśe ekasaṃkakṣikāya caṅkramituṃ | atha dāni vihārasya gupte pradeśe caṅkramati ekasaṃkakṣikāya anāpattiḥ | idam ucyate gaṇḍapraticchādanapratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 25
strīalaṅkārapratisaṃyuktaṃ
278. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni śākiyakanyāyo mahākulehi pravrajitāḥ | abhijñāyo alaṃkarituṃ |
yā dāni kumāriyo vuhyanti navavadhukāyo vā ānīyanti tāyo alaṅkarenti gṛheṇa gṛhan nīyanti | alaṅkarituṃ khajjabhojjaṃ labhanti tena vṛttiṃ kalpenti | jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā alaṅkārikā etāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati alaṅkartuṃ | strīalaṅkārapratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī śīrṣam vā prasādheti akṣiṇī vā añjeti cūrṇakena vā mukhaṃ ocūrṇeti tena ca jīvikāṃ kalpeti vinayātikramam āsādayati | atha dāni akṣiṇīduḥkham ti śirovedanā vā bhavati | ardhāvabhedakā vā labhyā akṣiṇī añjayituṃ śīrṣam vā mārjayituṃ | idam ucyate strīalaṅkārapratisaṃyuktaṃ ||tṛ ||
bhikṣuṇī prakīrṇaka 26
utpalavāpakapratisaṃyuktaṃ
279. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni śākiyakanyāyo kolitakanyāyo mallakanyāyo mahākula pravrajitāyo utpalāni vāpenti vikrīṇanti ca | tena ca jīvikāṃ kalpayanti | jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā utpalavāpikā iyaṃ | etam prakaraṇaṃ yāvat peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati utpalāni vāpayituṃ utpalavāpakapratisamyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī vāpeti vikrīṇāti ca tena ca jīvikāṃ kalpeti vinayātikramam āsādayati | atha dāni caityārthāya vāpeti bhagavataḥ pūjākarmāya vāpeti anāpattiḥ | idam ucyate utpalavāpakapratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 27
sumanāvāpanāpratisaṃyuktaṃ
280. bhagavān śrāvastīyam viharati | evam eva sumanāvāpanāya kartavyaṃ yāvat idam ucyate sumanāvāpanāpratisaṃyuktaṃ ||grā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 28
utpalagranthikā pratisaṃyuktaṃ
281. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā dāni śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati sumanāṃ vāpayitum ti | tāyo dāni śākiyakanyāyo kolitakanyāyo mallakanyāyo licchavikanyāyo utpalāni granthayitvā vikrīṇanti | jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā kārikā iyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati utpalāni granthayituṃ | utpalagranthikāpratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī utpaladāmām vāmallikādāmām vā āraṅgaṇadāmām vā kṛtvā vikrīṇanti | tena ca jīvikāṃ kalpayanti vinayātikramaḥ | atha dāni mālyopahāro bhavati jātimahā vā bodhimahā vā dharmacakramahā vā ānandamahā vā rāhulamahā vā pañcavārṣikā vā | mahāpañcavārṣikā | jano dāni āha | āryamiśrikāhi śobhāpayitavyaṃ | kiñcāpi bhikṣuṇī mutpalamālām vā mallikāmālām vā āraṅgaṇamālām vā granthayaty anāpattiḥ | idam ucyate utpalagranthikāpratisaṃyuktaṃ || hra ||
bhikṣuṇī prakīrṇaka 29
sumanāgranthikāpratisaṃyuktaṃ
evam eva sumanāgranthikāya nānākaraṇaṃ granthiguṇaṃ vā mālāguṇam vā puṣpakañcukam vā kṛtvā vikrīṇāti | tena jīvikāṃ kalpayati vinayātikramaḥ | idam ucyate sumanāgranthikāpratisaṃyuktaṃ || 0 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 30
kartanāpratisaṃyuktaṃ
282. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo śākiyakanyāyo yāvan mahākulapravrajitāyo saṃjñikāḥ sūtraṃ kartayitvā vikrīṇanti | jano dāni ojjhāyati | neyaṃ pravrajyā picukārikā iyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | tena hi na kṣamati kartituṃ | kartanāpratisaṃyuktaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī kambalam vā karpāsam vā kṣaumam vā kauśeyam vā śāṇam vā bhaṅgam vā anyam vā kartayitvā vikrīṇāti tena jīvikāṃ kalpayati vinayātikramam āsādayati | atha dāni bhikṣuṇīye cīvaraṃ pariśrāmaṇaṃ vā kṣīnaṃ vā bhavati labhyaṃ sī
bhikṣuṇīprakīrṇaka 31
ācāravikopanāpratisaṃyuktaṃ
283. manāsmi | brahmacaryāto cyāvitā | āha | kena | āha | so me devaro paripāteti | so me nayitukāmo | āha | upaviśa mātā yāhi | vayaṃ te rakṣiṣyāmaḥ sā dān āha gamiṣyāmi āryāye mūlaṃ āryā me rakṣiṣyati | tāhi tāye nūpurāṇi ābaddhāni karṇikā ābaddhā valayāni āviddhāni alaṅkṛtā rakṣoparaktehi vastrehi parihitā vāvāguṇṭhitā ca | catuhi pañcahi ceṭikāhi parivṛtā | so dāni manuṣyo tān dvāre sthitvā avaloketi | yāṃ velāṃ niṣkramiṣyati tato haṃ gṛhṇīṣyāmīti | tena sā dṛṣṭā niṣkramantī | tasya bhavati arhati kuṭumbikabhāryā eṣā | na eṣāsā sā dāni bhikṣuṇī | sā dāni bhikṣuṇī upāśrayaṃ gatā bhikṣuṇīhi dṛṣṭā | āhaṃsuḥ | ārye iyaṃ sudinnā pratyodhāvita | āha | nāhaṃ pratyodhāvitā api tu mama devaro pratyodhāvayitukāmo | tasya bhayād ārakṣābhiprāyā evaṃ kṛtaṃ | peyālaṃ yāvat etad eva | bhagavān sarvaṃ pṛcchati | ām bhagavan | bhagavān āha | evañ ca nāma tvaṃ ācāraṃ vikopayasi | tena hi na kṣamati ācāraṃ vikopayituṃ | sā eṣā bhikṣuṇī tyaktamuktena cittena ācāraṃ vikopayati abhikṣuṇī bhavati | atha rakṣābhiprāyā ācāram vikopayati vinayātikramaḥ | na ca abhikṣuṇī bhavati | bhikṣur api atyaktamuktena cittena rakṣārthaṃ ācāraṃ vikopayati anāpattiḥ | idam ucyate ācāravikopanāpratisaṃyuktaṃ ||1 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 32
pātrapraticchādanāpratisaṃyuktaṃ
284. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā bhikṣuṇī piṇḍacāram aṇvantī | sā dāni aparaṃ mahāntaṃ kulaṃ piṇḍāya praviṣṭā | taṃhi striyāya lolagarbho dārako | sā dān āha | ārye imaṃ dārakaṃ ujjhehi | āha | ujjhetu āryā | ahaṃ āryāye kiñcid dāsyāmi | āha | nāham enam ujjhāmi | āha | āryāya ahaṃ ettakaṃ caittakaṃ ca dāsye | tāya lubdhāya uktaṃ | iha pātre dehi | sā taṃ praticchādayitvā niṣkramati | thero dāni mahākāśyapo piṇḍacāraṃ praviṣṭo | therasyāpi samadānaṃ | yā prathamā bhikṣā lakṣati tāṃ bhikṣusya vā bhikṣuṇīye vā pratiṣṭhāye ti | thereṇa dāni sā dṛṣṭā | āha | āhara pātraṃ | sā saṃkusāyati praticchādeti na darśayeti | thero āha | āhara pātraṃ | sā maheśākhyena śāstṛkalpena thereṇābhigarjitā | tāya dāni bhītāya tharatharāpantīya pātraṃ praṇāmitaṃ | thereṇa dṛṣṭaṃ | āha | hi hīyāya dharmo | etaṃ prakaraṇaṃ āyuṣmān mahākaśyapo bhikṣuṇām ārocayati | bhikṣū bhagavato ārocayeṃsuḥ | bhagavān āha | śabdāpayatha nandāṃ | sā dāni śabdāpitā | etad eva pṛcchīyati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtan te nande naiṣa dharmo naiṣa vinayo yāvat | evañ ca nāma tvaṃ pātraṃ praticchādesi | tena hi na kṣamati pātraṃ praticchādayituṃ | pātrapraticchādanāpratisaṃyuktaṃ | na kṣamati bhikṣuṇīya prākaṭena pātreṇa piṇḍāya aṭituṃ praticchādayitvā aṭitavyaṃ | yadā bhikṣāṃ praticchati tadā ugghāṭiya praticchitavyaṃ | yadi bhikṣuṃ rathyāyāṃ paśyati ugghāṭiya upadarśayitavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī prākaṭena pātreṇa aṭati vinayātikramam āsādayati | bhikṣuṃ dṛṣṭvā na ugghāṭiya darśeti vinayātikramam āsādayati | idam ucyate pātrapraticchādanāpratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 33
varcakuṭipratisaṃyuktaṃ
285. bhagavān śrāvastīyaṃ viharati | tā dāni bhikṣuṇīyo onaddhavarce varcakuṭīye upaviśanti | varcakuṭīye striyāya lolagarbho pratikṣipto | caṇḍālāś citraghaṭakehi uccāraṃ chorayanti | tehi so dārako dṛṣṭo | te taṃ dārakaṃ ekāyāṃ bāhāyāṃ gṛhītvā ojjhāyanti | śramaṇikā varcakuṭīyaṃ prasūtā hi | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvat tena hi na kṣamati onaddhavarce upaviśituṃ | varcakuṭīpratisaṃyuktaṃ | na dāni kṣamati bhikṣuṇīya onaddhavarcakuṭiṃ kārāpayituṃ | atha khu vivṛtapādakā kārāpayitavyā | na kṣamati āgatodakaṃ kārāpayituṃ | niḥsīmā kārāpayitavayā | sā eṣā bhikṣuṇī onaddhavarcakuṭīyaṃ āgatodakāyam vā upaviśati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate varcakuṭīpratisaṃyuktaṃ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 34
jentākapratisaṃyuktaṃ
286. bhagavān śrāvastīyam viharati | tāya dāni bhikṣuṇīya śākiyakanyāyo licchavikanyāyo mallakanyāyo jentāke snāyanti | kulaputrakehi anupraviśya brahmacaryāto cyāvitāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīhi śrutaṃ | peyālaṃ | yāvat tena hi na kṣamati bhikṣuṇīye jentāke snāyituṃ | atha dāni gilānā bhavati labhyā vihāre svedayitvā tailena aṅgāni mrakṣayitvā snāyituṃ | sā esā bhikṣuṇī jentāke snāyati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate jentākapratisaṃyuktaṃ ||3 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 35
āraṇyakaśayanāsanapratisaṃyuktaṃ
287. bhagavān śrāvastīyam viharati | tena kālena tena samayena bhikṣuṇīnām āraṅyakāni śayanāsanāni na pratikṣiptāni grāmāntikāni ca akṛtāni | tena khalu punaḥ samayena pañcamātrāṇi bhikṣuṇīśatāni mahāprajāpatīpramukhāni rājakārāme viharanti | tāyo dāni śākiyakanyāyo licchavikanyāyo kolitakanyāyo prāsādikāyo darśanīyāyo | tāyo dāni kulaputrakehi ocaritāyo | tāyo purimaṃ yāmaṃ prahāṇam upaviṣṭā | kulaputrakāś ca allīnā graheṣyāmo ti | tāḥ sratti vaihāyasam abhyudgatāḥ | te kulaputrāḥ pratyosakkitāḥ | tāyo puno madhyamayāmaṃ evam paścimaṃ yāmaṃ prahāṇam upaviṣṭāḥ | kulaputrakāś ca allīnā graheṣyāmo ti | taṃhi tadā nīyāḥ kṣiprasamāpattikāḥ | yāhi ca middham anokrāntaṃ tāḥ sratti vaihāyasam abhyudgatāḥ | yāvanta samāpattikā yāhi ca middham avakrāntaṃ tāyo kulaputrakehi gṛhya viheṭhitāḥ | etaṃ prakaraṇaṃ | peyālaṃ | yāvat tena hi na kṣamati āraṇyake śayanāsane vastuṃ | atha dāni cātuṣpathikā sarvarātrikā bhavati upāsakopāsikā gacchanti labhyaṃ vastuṃ | tahiṃ pi na kṣamati pratigupte pradeśe vastuṃ | sā eṣā bhikṣuṇī āraṇyake śayanāsane vāsaṃ upagacchati varṣam vā vasati vinayātikramam āsādayati | idam ucyate āraṇyakaśayanāsanapratisaṃyuktaṃ || tṛ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 3641
bhikṣuṇīprakīrṇaka 36, 37
288. yo bhikṣūṇām āstāro anāstāro so bhikṣuṇīnāṃ | yo bhikṣuṇīnāṃ āstāro anāstāro so bhikṣūṇāṃ || grā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 38, 39
yo bhikṣūṇām uddhāro anuddhāro so bhikṣuṇīnāṃ | grā | yo bhikṣuṇīnām uddhāro anuddhāro so bhikṣūṇāṃ || 0 ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 40, 41
yo bhikṣūṇām abhihāro anabhihāro so bhikṣuṇīnāṃ || ḷ ||
yo bhikṣuṇīnām abhihāro anabhihāro so bhikṣūnāṃ || ḷ ||
|| caturtho vargaḥ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 4248
bhikṣuṇīprakīrṇaka 42, 43
289. yaṃ bhikṣūṇām āmiṣaṃ akalpiyaṃ | akalpiyaṃ taṃ bhikṣuṇīnāṃ || yaṃ bhikṣuṇīnām āmiṣaṃ akalpiyaṃ kalpiyaṃ tam bhikṣūṇāṃ || 2 || bhikṣuṇīprakīrṇaka 44, 45 labhyaṃ bhikṣusya bhikṣuṇīya pratigrahayituṃ sthāpayitvā jatarūparajataṃ agnikalpiyañ ca || 3 || labhyaṃ bhikṣuṇīye bhikṣūṇā pratigrāhāpayituṃ sthāpayitvā jātarūpaṃ rajataṃ agnikalpiyañ ca || ṇka ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 46
290. trīṇi bhikṣusya abhikṣukaraṇāni | katamāni trīṇi | tyaktamuktena cittena śikṣāṃ pratyākhyāti [1] | saṃgho vāsati vastusmin nāśeti [2] | strīliṅgam vā sā prādurbhavati [3] | imāni trīṇi bhikṣuṣya abhikṣukaraṇāni | tena bhikṣuṇā bhikṣuṇīvihāraṃ gantavyaṃ | na kṣamati bhikṣuṇīnām ekapiṭake eke pi vicāre vastuṃ | atha khu cchinnopavicāre vastavyaṃ | yadāsya bhūyo bhikṣu liṅgaṃ prādurbhavati tadā bhikṣuvihāram āgantavyaṃ | sā evāsyopasampadā tad eva varṣāgraṃ || tṛ ||
bhikṣuṇīprakīrṃaka 47
trīṇi bhikṣuṇīye abhikṣuṇīkaraṇāni | katamāni trīṇi | tyaktamuktena cittena ācāraṃ vikopayati | [1] | saṃgho vāsati vastusmin nāśeti | [2] | puruṣaliṅgaṃ vāsya prādurbhavati [3] | imāni trīṇi bhikṣuṇīye abhikṣuṇīkaraṇāni | tathaiva yathā bhikṣoḥ || phu ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 48,
nāsti bhikṣuṇīye atiriktakarma || gra ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 49
ratanapratisaṃyuktaṃ
291. bhagavān śrāvastīyam viharati | aparaṃ dāni kulaṃ rājakulena upahataṃ | rājabhaṭāḥ parivāri vāriya rakṣanti | sthūlanandā nāma bhikṣuṇī piṇḍacāram anvaṇṭī taṃhi praviṣṭā | sā strī tām āha || ārye idaṃ kulaṃ rājakulenopahataṃ utkacaprakaco | imam ārye niṣkrāmetu yadi jīvantīyo mucciṣyāmo asmākaṃ bhaviṣyati āryāye vṛttiṃ dāsyāmo āryāye etaṃ bhaviṣyati | tāya tasyāḥ pātraṃ upanāmitaṃ imaṃhi dehīti | nānākārāṇāṃ ratnānāṃ pātraṃ pūrayitvā dinnaṃ muktāyāḥ maṇīnāṃ sphoṭikasya musāragalvasya lohikāyāḥ | sā dāni praticchādayitvā niṣkramati | bhaṭehi ca dṛṣṭā te dān āhaṃsuḥ | āhara kim idaṃ | sā saṃkusāyati na darśeti | tharatharāpantīya bhītabhītāya darśitaṃ | bhikṣuṇīhi śrutaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | yāvad chabdāpitā | tad eva pṛcchīyati | āha | āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati ratanaṃ praticchādayituṃ | ratanapratisaṃyuktaṃ | etaṃ dāni mahāntaṃ kulaṃ rājakule nophatam bhavati yāvan na lekhyaṃ kṛtam bhavati | na sārajyaṃ kṛtam bhavati | yadi kiñcid dadanti labhyaṃ niṣkāsayituṃ | atha dāni lekhyaṃ kṛtam bhavati rakṣā vā kṛtā bhavati bhaṭehi parivāritam bhavati | āha | imaṃ gṛhaṃ rājakulenopahataṃ yadi tāvaj jīvantīyo mucyāmaḥ asmākaṃ bhaviṣyati āryāyā eva bhaviṣyatīti na kṣamati niṣkāsayituṃ | vaktavyaṃ | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ na kṣamati niṣkāsayituṃ | atha dān āha | caityasya demaḥ saṃghasya vā demaḥ āryāye eva demo ti gṛhṇītavyaṃ | gṛhṇītvā na kṣamati praticchādayitvā niṣkāsayituṃ | prākaṭaṃ kṛtvā niṣkāsyitavyaṃ | atha pṛcchīyati kasyedan ti caityasya saṃghasya mameti | yadi mucyate nandaṃ bhadraṃ | athāchidyati dātavyaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī ratanapūrṇapātraṃ praticchādeti vinayātikramam āsādayati | idam ucyate ratanapratisaṃyuktaṃ || hrā ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka 50
yathāvṛddhikāya
292. bhagavān śrāvastīyam viharati | nadīye ajirāvatīye pāre ubhayato sāṃghikaṃ bhaktaṃ | tahiṃ bhikṣavo gacchanti nāvāya | bhikṣuṇīyo na labhanti abhiruhituṃ | bhikṣū āhaṃsuḥ | mā bhaginīyo abhiruhatha | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptam | na kṣamati bhikṣusya bhikṣuṇīya saha ekanāvām abhiruhituṃ ti | te dāni bhikṣū osarantikāya uttaranti | ekabhikṣuṇāpi nāvā paliguddhā bhavati dvihi trihi evaṃ paliguddhā bhavati | yadā te bhikṣū uttaritāḥ tadā bhikṣuṇīyo ekanāvāparipūrakena tāritāḥ | tāsāṃ varṣāgraṃ parigrāhantīnāṃ akālibhūtaṃ | atha kho mahāprajāpatī gautamī sāyāhnasamaye parikilantehi mahābhūtehi bhagavato pādavandīkāṃ upasaṃkrāntā | bhagavān jānanto yeva pṛcchati | kena bhe gautami parikilantāni mahābhūtāni | atha mahāprajāpatī gautamī bhagavato tad eva sarvam āroceti | bhagavān āha | tena hi aṣṭāhi bhikṣuṇīhi yathāvṛddhikāya upaveṣṭavyaṃ | śiṣṭāhi yathāgatikāya | ete dāni bhavanti bhaktā vā tarpaṇā vā yavāgupānā vā paraṃ vārṣikā vā mahāpañcavārṣikā vā aṣṭānāṃ bhikṣuṇīnāṃ āsanāni sthāpayitavyāni yathāvṛddhikāya | aṣṭa vā nirmuṣṭikā hastāḥ pratikṛty' eva gantavyaṃ | tā etā bhikṣuṇīyo aṣṭānām āsanāni sthāpayitvā niṣīdanti vinayātikramam āsādayanti | tena bhagavān āha | aṣṭābhir bhikṣuṇībhir yathāvṛddhikāya upaveṣṭavyam u śiṣṭābhi yathāgatikāya || 0 || |pañcamo vargaḥ ||
bhikṣuṇīprakīrṇaka
(concluding supplement)
293. parivāso [1] | laśunaṃ [2] | chattraṃ [3] | yānaṃ [4] | tathaiva śastrakarmāṇi [5] | upānaho [6] | śayyā [7] | niṣadyā [8] | navamaṃ prekṣaṇaṃ [9] | ime nava padā prakīrṇakāto samuddhṛtāḥ |
sarve anye nava padā anūnā pratiṣitavyā puna tahiṃ | yatrāsi parivāso sattvavikṛtin tahim samodahe | yatrāsi upānaho vṛkṣavikṛtim tahiṃ samodahet | yatrāsi laśunaṃ kāṣṭhavikṛtiṃ tahiṃ samodahe | yatrāsi śayyā nirdiśet tahiṃ puṣpavikṛtiṃ | yatrāsi yānaṃ phalavikṛtiṃ nirdiśet tahiṃ vijñaḥ | yatrāsi sahaniṣadyā ekorttakaṃ tahiṃ samādiśet chatraṃ | yatrāsi āpattiṃ tatra nirdeśed vijñaḥ | yatrāsi śastrakarma nirdiśet tahiṃ and āpattiḥ | yatrāsi viśokadarśanaṃ āpattipratikarma tatra nirdiśed vijñaḥ | etāvatā uddhārāḥ prakīrṇake ye ca ovṛṣāḥ vargaṃ samuddhariya dvādaśamaṃ | nava padāni punar eva bhikṣuṇīnāṃ prakīrṇake sarvaṃ pratikṣiptaṃ bhikṣuprakīrṇakato vargās trayodaśa kāryāḥ | anye ca pañca vargāyutakā yathā bhikṣuṇīsūtre | āraṇyakaṃ | jentākaṃ varca kaṭhinaṃ uddharitvā avaśeṣā tathaiva kāryāḥ | abhisamācārikā dharmāḥ | taṃ sarvaṃ saṅkale puna vargā aṣṭādaśa prakīrṇake svayaṃbhunā nirdiṣṭā | bhikṣuṇīsūtre ubhesūtre saṃkaletvāna śikṣāpadasaṃgraho yathābhūtaṃ | pañcaśatāni anūnāni apare ca padā catustriṃśat |
samāptaṃ bhikṣuṇīprakīrṇakaṃ āryamahāsāṃghikānāṃ lokottaravādināṃ ||
bhikṣuprakīrṇaka 1-23
294. prakīrṇakoddānaṃ | tatra upasaṃpadā [1] | anupasampadā [2] | upasampādyo [3] | anupasampādyo [4] | karma [5] | karmavastu [6] | tarjanīyaṃ [7] | nigharṣaṇīyaṃ [8] pravrājanīyaṃ [9] | pratisāraṇīyaṃ [10] ||
|| prathamo vargaḥ ||
uddānaṃ | utkṣepanīyaṃ karma [11] | parivāsadānaṃ [12] | mānatvadānaṃ [12] | āhvayanaṃ [14] | sthānārhaṃ karma [15] | asthānārhaṃ karma [16] | niṣṛtavartaṃ [17] | sthalasthavartaṃ [18] | nānāsamvāsavartaṃ [19] | pārājikāya āpattīye [20] | śikṣāye [12] | dinnavartaṃ [22] | tasya pāpeyasika śamatha [23] | dinnavartaṃ ||
|| dvitīyo vargaḥ ||
bhikṣuprakirṇaka 24-54
uddānaṃ | codanāvastu [24] | kāraṇāvastu [25] | nāśanāvastu [26] | nānāsamvāsavastu [27] | arthasāmīcī [28] | sammutipratisaṃyuktaṃ [29] | vastupratisaṃyuktaṃ [30] | vihāravastupratisaṃyuktaṃ [31] | navakarmikapratisaṃyuktaṃ [32] | śayyāsanapratisaṃyuktaṃ [33] | sāmīcīkarmapratisaṃyuktaṃ [34] ||
|| tṛtīyo vargaḥ ||
uddānaṃ | poṣadhapratisaṃyuktaṃ [35] | chandadānapratisaṃyuktaṃ [36] | pāriśuddhipratisaṃyuktaṃ [37] | varṣopanāyikāpratisaṃyuktaṃ [38] | pravāraṇāpratisaṃyuktaṃ [39] | astāro anastāro [40] | uddhāro anuddhāro [41] cīvarapratisaṃyuktaṃ [42]
|| caturtho vargaḥ ||
uddānaṃ | glānapratisaṃyuktaṃ [43] | bhaiṣajyapratisaṃyuktaṃ [44] | upādhyāyapratisaṃyuktaṃ [45] | sārdhevihāripratisaṃyuktaṃ [46] | ācāryapratisaṃyuktaṃ [47] | antevāsipratisaṃyuktaṃ [48] | śrāmaṇerapratisaṃyuktaṃ [49] | pātrapratisaṃyuktaṃ [50] yavāgupratisaṃyuktaṃ [51] | yūṣapratisaṃyuktaṃ [52] | pānakapratisaṃyuktaṃ [53] | sauvīrakapratisaṃyuktaṃ [54] |
|| pañcamo vargaḥ ||
bhikṣuprakīrṇaka 55-84
295. uddānaṃ | akarmāṇi vinītāni [55] | antarāyikapratisaṃyuktaṃ [56] | anantarāyikapratisaṃyuktaṃ [57] | bhikṣuṇīpratisaṃyuktaṃ [58] | antovustaṃ [59] | antopakvaṃ [60] | āmadhānyapratigrahapratiṣedhaḥ [61] | āmamāṃsapratigrahapratiṣedhaḥ [62] | udgṛhītapratigṛhītaṃ [63] ||
|| ṣaṣṭho vargaḥ ||
uddānaṃ || gurupariṣkāro [64] | mṛtapariṣkāro [65] | unmattakasammutipratisaṃyuktaṃ [66] | dṛṣṭvā trikarmapratisaṃyuktaṃ [67] | śraddhādeyavinipātanāpratisaṃyuktaṃ [68] | upānahapratisaṃyuktaṃ [69] | pādukapratisaṃyuktaṃ [70] | aṣṭanapratisaṃyuktaṃ [71] | vṛntapratisaṃyuktaṃ [72] | daṇḍaśikyapratisaṃyuktaṃ [73] |
|| saptamo vargaḥ ||
uddānaṃ | laśunapratisaṃyuktaṃ [74] | pātranikubjanā [75] | sammutipratisaṃyuktaṃ [76] | ganṭhīpāśakapratisaṃyuktaṃ [77] | kāyabandhanapratisaṃyuktaṃ [78] | vīḍāpratisaṃyuktaṃ [79] | yānapratisaṃyuktaṃ [80] | sahaśayyā [81] | sahaniṣadyā [82] | sahabhojana [83] | bhaktopadhānapratisaṃyuktaṃ [84] ||
|| aṣṭamo vargaḥ ||
bhikṣuprakirṇaka 85-121
uddānaṃ | uddiśya kṛtapratisaṃyuktaṃ [85] | mānuṣamāṃsapratisaṃyuktaṃ [86] | carmapratisaṃyuktaṃ [87] katakapratisaṃyuktaṃ [88] | añjanapratisamyuktaṃ [89] | añjanīpratisaṃyuktaṃ [90] | añjaniśalākāpratisaṃyuktaṃ [91] | chatrapratisaṃyuktaṃ [92] | vyañjanapratisaṃyuktaṃ [93] | vālavījanīpratisaṃyuktaṃ [94] ||
|| navamo vargaḥ ||
uddānaṃ | śastrakarma [95] | vastikarma [96] | muṇḍakarma [97] | keśāropaṇapratisaṃyuktaṃ [98] | nāpitakuñcīrapratisaṃyuktaṃ [99] | saṃghabhedaḥ saṃghasāmagrī [100] | pañcaśatāni nayasaṃgītiḥ [101] | saptaśatāni nayasaṃgītiḥ [102] | vinayasamutkarṣo [103] ||
|| daśamo vargaḥ ||
296. uddānaṃ | kṣepanapratisaṃyuktaṃ [104] | mahāsamājaviharaṇapratisamyuktaṃ [105] | gandhamālyapratisaṃyuktaṃ [106] | ādarśapratisaṃyuktaṃ [107] | vṛkṣārohaṇapratisaṃyuktaṃ [108] | jyotiḥ pratisaṃyuktaṃ [109] | kāṃsabhājanapratisaṃyuktaṃ [101] | kāyapratisaṃyuktaṃ [111] | sammīlīpratisaṃyuktaṃ [112] | pariṇāmanāpratisaṃyuktaṃ [113] ||
|| ekādaśamo vargaḥ ||
uddānaṃ | sattvavikṛtipratisaṃyuktaṃ [114] | vṛkṣavikṛtipratisaṃyuktaṃ [115] | kāṣṭhavikṛtipratisaṃyuktaṃ [116] | puṣpavikṛti[prati]samyuktaṃ [117] | phalavikṛtipratisaṃyuktaṃ [118] | ekartuvikṛti[prati]samyuktaṃ [119] | āpattipratisaṃyuktaṃ [120] | anāpattipratisaṃyuktaṃ [121] ||
|| dvādaśamo vargaḥ ||
bhikṣuprakīrṇaka 122-141
uddānaṃ | samatho [122] | śamathavastu [123] | damatho [124] | damathavastu [124] | anujñātapratikṣiptapratisaṃyuktaṃ [126] | mukhatailakapratisaṃyuktaṃ [127] | mukhacūrṇakapratisaṃyuktaṃ [128] | kuccapratisaṃyuktaṃ [129] | kaṅkata pratisaṃyuktaṃ [130] | vījanīpratisaṃyuktaṃ [131] |
|| trayodaśamo vargaḥ ||
uddānaṃ | stūpapratisaṃyuktaṃ [132] | stūpavastupratisaṃyuktaṃ [133] | stūpagṛhapratisaṃyuktaṃ [134] | stūparāmapratisaṃyuktaṃ [135] | stūpapuṣkiriṇīpratisaṃyuktaṃ [136] | cetiyapratisaṃyuktaṃ [137] | cetiyālaṅkārapratisaṃyuktaṃ [138] | naṭanartakapratisaṃyuktaṃ [139] | sāharaṇāpratisaṃyuktaṃ [140] | āpadāpratisaṃyuktaṃ [141] ||
|| caturdaśamo vargaḥ ||
bhikṣuprakirṇaka (end)
vargoddānaṃ |
upasampadā [1] | vā utkṣepaś [2] | codanā ca [3] | poṣadho [4] | glānaś ca [5] | akarmāṇi [6] | gurukaṃ [7] | laśunoddiśya [8, 9] | śastrakarma [10] | ca kṣepaḥ [11] | sattva [12] | samathaḥ [13] | stūpavargeṇa pūryate [14] ||
samāpto bhikṣuprakīrṇakavinayaḥ āryamahāsāṃghikānāṃ lokottaravādināṃ ||
ye dharmā hetuprabhavā | hetun teṣān tathāgato hy avadat | teṣāñ ca yo nirodha | evaṃvādī mahāśramaṇaḥ ||
śrīḥ || śrīḥ || śrīḥ || .......tha || tha || tha........ ||
'phagspa dge 'dunphalchen pai 'jig rtenlas 'dasparsmrabai dge sloṅgi 'dulba silbu rdzogsso ||
addenda 1 (p. iii) pācattika-dharma 141 zu bhi-vin (mā-l), 251
fol. 71b athāha ārye kahiṃ dānan dātavyaṃ | yahiṃcit taṃ prasīdati | athāha | kahiṃ dānaṃ dinnaṃ mahāphalaṃ bhavati | vaktavyaṃ saṃghe dinnam mahāphalaṃ | athāha | kahiṃ dāni saṃgho śīlavān guṇavān bhadrako śikṣākāmo vaktavyaṃ | nāsti saṃgho duḥśīlo nāma | atha dān āha | kahiṃ dāni abhiyuktā bhikṣubhikṣuṇīyo vā kriyāyāṃ vā | khaṇḍapralugge vā uddeśe svādhyāye yoge manasikāre kahiṃ vā śīghraṃ parisamāpyet | ciraṃ ca dṛśyeta sampakvo paribhuṃjyeta | labhyaṃ samyagmatī karma dātuṃ | amukaṃhi bhikṣū vā bhikṣuṇīyo vā abhiyuktā ity ādi | sā eṣā bhikṣuṇī sāṃghikaṃ lābhaṃ ātmano pariṇāmayen niḥsargika | sāṃghikaṃ lābhaṃ pudgalasya pariṇāmayet pācattikaṃ || gaṇalābhaṃ gaṇasya pariṇāmayet pācattikaṃ | parṣalābhaṃ parilābhaṃ pariṣāya pariṇāmayet pācattikaṃ | paudgalikaṃ pudgalasya pariṇāmayati vinayātikramaḥ | bhikṣur api gaṇalābhaṃ gaṇasya pariṇāmayati vinayātikramaḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī gaṇalābhaṃ pariṇataṃ gaṇasya pariṇāmayet pācattikaṃ || lṛ ||
uddānam |
ovādo [1(132)] gaṇḍañ ca [2(133)] | upagatavustā dve ca [3(134), 4(135)] | udvāho [5(136), 6(137)] | bhitti (tiro-kuḍyaṃ) [7(138)] haritam udakam [8(139), 9(140)] gaṇasya parināmayet [10(141)]
caturddaśamo vargaḥ || ḥ ||
addenda 1 (p. iv) vargāvaśeṣāḥ deśanā ca vihāro ca bhikṣuṇīnāñ ca ye daśa praṇītasammatam mātraṃ | yāvat vāsādanā iha chadanā sahaśayyā ca | samvidhānañ ca vuccati | niṣadyā ūnaviṃśo ca | araṇyāyāṃ ca śāṭikā dvāviṃśati śuddhekehi uddhārā bhikṣuṇīnāṃ pravuccati | deśanām uddharitvāna saṃcintyaṃ samodahe puno cātra ||
atha puno vihāraṃ uddhariya bhaṇeya ko kuccaṃ | āsādanaṃ | apanetvā samodahe cīvaraṃ puno tatra vijñaptim uddharitvāna aparihatā catu nirdiṣṭā | apakarṣiya snānaṃ | bhīṣaṇāṃ samodahe | tatra chādanā uddharitvāna udakahāsyaṃ ca nirdiṣṭaṃ | utkṣipya ūnaviṃśati nirdiṣṭaṃ | aṅgulipratodo uddhariya araṇyavāsaṃ | samoho puno bhavati tatra eva tāvatā ca |
addenda 1 (p. v) uddhārā te bhūṣāḥ | paṇḍitena vijñeyāḥ | vargaṃ samuddharitvā saptamakaṃ | yate te bhūṣāḥ purimā ca sapta vargāḥ | saptati śiksāpadā samākhyātāḥ | anye ca sapta vargāh | yutaṃ yan bhikṣuṇīsūtre taṃ sarvam saṃkaletvāna śataṃ bhavati | piṇḍenaikacattālaṃ pācattikā nirdiṣṭāḥ bhikṣuṇīsūtre || uddiṣṭā āryamiśrikāyo ekacattālaṃ śataṃ śuddhapācattikā dharmāḥ |
tatrāryamiśrikāyo pṛcchāmi kaccit tha pariśuddhāḥ | dvitīyaṃ pi tṛtīyaṃ pi pṛcchāmi | kaccit tha pariśuddhāḥ | pariśuddhā atrāryamiśrikāyo | yasmāt tūṣṇīm evam etad dhārayāmi || ḥ ||
252. bhagavān śrāvastīyam viharati | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantreti | ekam idaṃ gautami samayaṃ tathāgato ihaiva śrāvastīyaṃ viharati |
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
