Aśokāvadāna

bhaktyāvanatena śirasā praṇamya saṅghāya tena khalu dattamidamāmalakasyārdhaṃ lakṣmīcāpalyacinhitaṃ / tataḥ saṅghasthaviro bhikṣūnuvāca / bhadantā bhavabhdiḥ śakyamidānīṃ saṃvegamutpādayituṃ / kutaḥ / evaṃ hyuktaṃ bhagavatā- paravipattiḥ saṃvejanīyaṃ sthānamiti / kasyedānīṃ sahṛdayasya saṃvego notpādyate / kutaḥ /

tyāgaśūro narendro 'sau aśoko moryakuñjaraḥ / janbudvipeśvaro bhūtvā jāto 'rdhāmalakeśvaraḥ //

bhṛtyaiḥ sa bhūmipatiradya hṛtādhikāro dānaṃ prayacchati kilāmalakārdhametat / śrībhogavistaramadairatigarvitānāṃ pratyādiśanniva manāṃsi pṛthagjanānāṃ //

yāvad tadardhāmalakaṃ curṇayitvā yūṣe prakṣipya saṅghe cāritaṃ / tato rājāśoko rādhaguptamuvāca / kathaya rādhagupta kaḥ sāmprataṃ pṛthivyāmīśvaraḥ /

atha rādhagupto 'śokasya pādayornipatya kṛtāñjalir uvāca / devaḥ pṛthivyāmīśvaraḥ /

atha rājāśokaḥ kathaṃcidutthāya caturdiśamavalokya saṅghāyāñjaliṃ kṛtvovāca /

eṣa idānīṃ mahat kośaṃ sthāpayitvā imāṃ samudraparyantāṃ mahāpṛthivīṃ bhagavacchrāvakasaṅghe niryātayāmi /

āha ca /

imāṃ samudrottamanīlakañcukāmanekaratnākarabhūṣitānanāṃ / dadāmyahaṃ bhutadharāṃ samandarāṃ saṅghāya tasmai hyupabhujyatāṃ phalaṃ //

api ca /

dānenāhamanena nendrabhavanaṃ na brahmaloke phalaṃ kāṅkṣāmi drutavārivegacapalāṃ prāgeva rājaśriyaṃ / dānasyāsya phalaṃ tu bhaktimahitaṃ yanme 'sti tenāpnuyāṃ cittaiśvaryamaharyamāryamahitaṃ nāyāti yad vikriyāṃ //

yāvat patrābhilikhitaṃ kṛtvā dantamudrayā mudritaṃ / tato rājā mahāpṛthivīṃ saṅghe dattvā kālagataḥ / yāvadamātyairnīlapītābhiḥ śivikābhirnirharitvā śarīrapūjāṃ kṛtvā dhmāpayitvā rājānaṃ pratiṣṭhāpayiṣyāma iti [uktam] / yāvad rādhaguptenābhihitaṃ / rājñāśokena mahāpṛthivī saṅghe niryātitā iti / tato 'mātyairabhihitaṃ kimarthamiti /

rādhagupta uvāca / eṣa rājño 'śokasya manoratho babhūva koṭīśataṃ bhagavacchāsane dānaṃ dāsyāmīti / tena ṣaṇṇvatikoṭyo dattāḥ / yāvad ājñā pratiṣiddhā / tadabhiprāyeṇa rājñā mahāpṛthivī saṅghe dattā /

yāvadamātyaiścatasraḥ koṭīr bhagavacchāsane dattvā pṛthivīṃ niṣkrīya saṃpadī rājye pratiṣṭhāpitaḥ /

saṃpadino bṛhaspati putro bṛhaspate 'rvṛṣaseno vṛṣasenasya puṣyadharmā puṣyadharmaṇaḥ puṣyamitraḥ / so 'mātyānāmantrayate / ka upāyaḥ syād yadasmākaṃ nāma ciraṃ tiṣṭhed /

tairabhihitaṃ / devasya ca vaṃśād aśoko nāmnā rājā babhūveti / tena caturaśītidharmarājikāsahasraṃ pratiṣṭhāpitaṃ yāvad bhagavacchāsanaṃ prāpyate tāvat tasya yaśaḥ sthāsyati / devo 'pi caturaśītidharmarājikāsahasraṃ pratiṣṭhāpayatu /

rājāha / maheśākhyo rājāśoko babhūva / anyaḥ kaścidupāya iti / tasya brāhmaṇapurohitaḥ pṛthagjano 'śrāddhaḥ / tenābhihitaṃ / deva, dvābhyāṃ kāraṇābhyāṃ nāma ciraṃ sthāsyati / rājñāśokena caturaśītidharmarājikāsahasraṃ sthāpitamatastasya nāma ciraṃ tiṣṭhati / bhavāṃścet tāni nāśayed bhavato nāma cirataraṃ sthāsyatīti /

yāvad rājā puṣyamitraścaturaṅgabalakāyaṃ saṃnāhayitvā bhagavacchāsanaṃ vināśayiṣyāmīti kukkuṭārāmaṃ nirgataḥ / dvāre ca siṃhanādo muktaḥ / yāvat sa rājā bhītaḥ pāṭaliputraṃ praviṣṭaḥ / evaṃ dvirapi trirapi / yāvad bhikṣūṃśca saṅghamāhūya kathayati / bhagavacchāsanaṃ nāśayiṣyāmīti / kim icchatha stūpaṃ saṅghārāmān vā / stūpāḥ bhikṣubhiḥ (a-av 134) parigṛhītāḥ / yāvat puṣyamitro yāvat saṅghārāmaṃ [nāśayan] bhikṣūṃśca praghātayan prasthitaḥ /

sa yāvac chākalamanuprāptaḥ / tenābhihitaṃ / yo me śramaṇaśiro dāsyati tasyāhaṃ dīnāraśataṃ dāsyāmi / [tatra ekaḥ] dharmarājikāvāsya'rhad ṛddhyā śiro dātumārabdhaḥ / śrutvā ca rājārhantaṃ praghātayitumārabdhaḥ / sa ca nirodhaṃ samāpannaḥ / tasya paropakramo na kramate / sa taṃ samutsṛjya yāvat koṣṭhakaṃ gataḥ /

daṃṣṭrānivāsī yakṣaścintayati / idaṃ bhagavacchāsanaṃ vinaśyati / ahaṃ ca śikṣāṃ dhārayāni / na mayā śakyaṃ kasyacidapriyaṃ kartuṃ / tasya duhitā kṛmiśena yakṣeṇa yācyate / na cānuprayacchati tvaṃ pāpakarmakārīti / yāvat sā duhitā tena kṛmiśasya dattā / bhagavacchāsanaparitrāṇārthaṃ parigrahaparipālanārthaṃ ca /

puṣyamitrasya rājñaḥ pṛṣṭhato yakṣo mahāpramāṇo 'nubaddhaḥ / tasyānubhāvāt sa rājā na pratihanyate / yāvad daṃṣṭrānivāsī yakṣastaṃ puṣyamitrānubaddhaṃ (a-av 135) yakṣaṃ grahāya parvatacarye 'carat / yāvad dakṣiṇaṃ mahāsamudraṃ gataḥ / kṛmiśena ca yakṣeṇa mahāntaṃ parvatamānayitvā puṣyamitro rājā sabalavāhano 'vaṣṭabdhaḥ / tasya sunihita iti saṃjñā vyavasthāpitā / yadā puṣyamitro rājā praghātatastadā mauryavaṃśaḥ samucchinnaḥ /

iti śrīdivyāvadāne 'śokāvadānaṃ samāptaṃ //