Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 4/4

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luận tạng

Hetubinduṭīkā (commentary on Dharmakīrti's Hetubindu)

Tác giả
Arcaṭa
Thông tin
GRETIL — Pandit S. Sanghavi and Muni Shri Jinavijayaji, Hetubinduṭīkā of Bhaṭṭa Arcaṭa with the Sub-Commentary entitled Āloka of Durveka Miśra. Baroda : Oriental Institute 1949 (Gaekwad's Oriental Series, CXIII).CC BY-NC-SA 4.0

prayoganiyamārtham | sādharmyaprayoge [t. 373b.] vaidharma(rmya)vacanaṃ na karttavyam, vaidharmyaprayoge ca sādharmyavacanam iti na punar ekābhidhānenānavagatasya rūpāntarasya pratipādanārtham | na ca tathā trairūpyavacanena jñānanibandhanena jñeyasattāvyavasthāyāḥ paropalakṣaṇāthena ca śāstrapraṇayanenāśritajñānasyaiva trairūpyasya [s. 214b.] pratipādanāl labdhasya jñānasya punarvacane na kiñcit prayojanam astīti nāsya pṛthagvacanaṃ yuktam iti | syānmatam -- kevalāv api tarhy ekavākyārthānantarbhūtau parasparama'bhinnasvabhāvau bhaviṣyataḥ tata evaikavākyārthāntarbhāvād ity ata āha -- na punaḥkevalau ekavākyārthānapekṣau tadantarbhāvamātreṇa sapakṣāsapakṣayoḥ bhāvābhāvau parasparam ākṣipato 'ntarbhavataḥ bhinnarūpāṇām apy arthānām ekavākyāntarbhāvadarśanāt | nanu ca niyamavantāv api bhāvābhāvau kevalāv eva, tayoḥ parasparākṣepe kevalayor api tatprasaṅga ity ata āha -- niyamavantau ca sāvadhāraṇavākyapratipāditau na kevalau kintu sahitāv eva | kutaḥ? | niyamasya sāvadhāraṇasya vākyasya ubhayarūpatvāt bhāvābhāvapratipādanātmakatvāt | tad evaṃ sāvadharaṇena [t. 374a.] vākyena naiva kevalo 'nvayo vyatireko vā 'bhidhīyate | tadantarbhāvāt tu dvitīyagatiḥ kintu parasparānantarbhūtāv eva sahitāv ekena vākyenābhidhīyeta iti pratipādyopasaṃharann āha -- tasmāt tatraiva [s. 215a.] sapakṣa eva bhāva {p. 228.1} ity anena vākyena na sapakṣe bhāva evocyate | kiṃ tarhi? | asapakṣe 'bhāvo 'pi, tathā cetareṇāpy asapakṣe 'bhāva eveti vacanena nābhāva eva kevala ucyate kintu sapakṣe bhāvo

'pi, yena kevalavacanena bhāvo 'bhāvo vā tadātmakatayā dvitīyam ākṣiped yato 'nayoḥ pṛthagvacanaṃ na syāt | tasmād yadā 'nvayavyatirekau bhāvābhāvāv abhipretau tadā tau bhinnarūpāv eveti kathaṃ tayoḥ na pṛthaktvam? | atha niyamavatā vākyenābhihitau tadaikavākyād evobhayagateḥ pṛthagvacanaṃ na karttavyam eva | tat tu kṛtaṃ nāpratipannapratipattaye kintu prayoganiyamārtham ity uktam etad iti | syānmatam -- yathā 'nvayavyatirekau bhāvābhāvalakṣaṇau na parasparātmakau tataś ca tayoḥ parasparato rūpāntaratvam, evaṃ paropalakṣaṇaśastrapratipāditāt trailakṣaṇyād bhidyata eva jñānam, na tatrāntarbhūtam, tato rūpāntaraṃ bhaviṣyatīty ata [t. 374b.] āha -- naivam, yathā 'nvayavyatirekau bhāvābhāvalakṣaṇau parasparam anantarbhūtau, na tathā jñānaṃ paropalakṣaṇaśāstrapratipādite trailakṣaṇye 'nantarbhūtam | kutaḥ? | paropalakṣaṇāt -- pare upalakṣyante [s. 215b.] upalakṣaṇa(ṇaṃ) trairūpyaviṣayāṃ pratītiṃ kāryante yena śāstreṇa tato yat trailakṣaṇyaṃ pratīyate āgṛhītajñānaṃ tasmād avyatirekād āgṛhītajñāne trailakṣaṇye 'ntarbhāvād iti yāvat, iti tasmān na lakṣaṇāntaraṃ trairūpyād iti | tad ayam atra samudāyārthaḥ -- yadi jñātatvaṃ jñānaśabdapravṛttinimittaṃ uktena prakāreṇa jñānam evocyate tadā talliṃgasyānātmabhūtam iti na tallakṣaṇam | athāvi(pi )jñānāpekṣaḥ karmabhāvo jñātatvam ucyate tadā 'pi jñeyasattāvyavasthāyā jñānasattānibandhanatvāt trairūpyavyavasthaiva tatsattāvyavasthāpakaṃ jñānam ākṣipati | tatas tadapekṣo 'pi karmabhāvo 'nuktasiddha iti na tadvacanaṃ pṛthakkarttavyam | tathā

paropalakṣaṇārthaśāstrapratipāditāgṛhītajñānāt trailakṣaṇyād avyatirekād iti | tad evam abādhitaviṣayatvādikaṃ rūpatrayaṃ nirākṛtya nigamayann āha -- tasmān na hetuḥṣaḍlakṣaṇaḥ| [t. 375a.] kiṃ tarhi? | trailakṣaṇya eveti | {p. 229.1} imaṃ kṣatāśeṣakutarkamārgaṃ, munīśarād dhāntannayapradīpam | vitatya puṇyaṃ yadupārjitaṃ tat, parāṃ viśuddhiṃ jagato vidheyāt ||

[s. 216a.] hetubinduṭīkā[774]samāptā | .................................................................................................................................................................................................................................................................. mā yatata imā yā tadrūpā bala (?) tribhuvanasya hitāya śaśvat | narasya setoḥ do... ...tathāgatamatasya nibodhayitrī || 2 ||

....... 74 mārga(rgga)sira vadi 7 ravau | maṃgalaṃ mahāśrīḥ ||

na guror upadeśam agrahīt bubudhe vastu tato ... ... dhīḥ | yatato sma na tasya vṛddhaye na parispanditum apy apārayat || [1 ||] jīvātmakaṃ cāndramasaṃ ca tejaḥ kṛtāspadaṃ tasya tai ...t | tad eva śaktā ...thā paratra citrā hi viśvaprakṛti...nāḥ || 2 ||

he! rohiṇīramaṇa! sarvakalāniketa! tārāpate! rajaninātha! sudhānidhāna! kādambarīrasaguṇeṣu ni... ... va -- mātmānam arpitaśarīram anusmarendoḥ || 3 ||

śrībrahmāṇagacche paṃ- abhayakumārasya hetubindutarkaḥ ||

__________notes__________

[728] -yām api anupalambhāt -- t. [729] niṣkāsya yataḥ -- t. [730] hetoḥ [731] sādhya- [732] punaḥ tadṛśena he- -- t. [733] asāmarthyaprāptir iti -- t. [734] anupalambhāt -- t. [735] -pratyayasadbhāve -- t. [736] pratibandhāt vai- -- t. [737] nopādanam -- t. [738] nopā- -- t. [739] iti kutaḥ -- t. [740] sādhyam apy asādhyaṃ asādhyam api sādhyaṃ pare prāhuḥ [741] -dī sandarśa- -- t. [742] hetor ātmano sā- -- t. [743] iti manyate -- t. [744] taddarśanam -- t. [745] {? -- s. p. xxv, śuddhipatrakam: iti | ta- : iti -- ta} [746] this verse is omitted in the t. [747] pratipattuḥ [748] {? -- s. p. xxv, śuddhipatrakam: iti | ta- : iti -- ta} [749] ni- -- na. t. [750] -cārya pūjyapādaiḥ -- pu. [751] pṛthakkurvan -- na. [752] idam ityādi- -- pu. [753] yadācārya- -- pu. [754] tadaivaṃ -- pu. [755] gurūṃ -- pu. [756] -yam upe- -- pu. [757] -yam aśa- -- pu. [758] -dhyata- -- na. t. [759] -trādyanu- -- na. t. [760] prati-bhavatā -- t. [761] -ṣeṇa akṛtakatvād he- -- t. [762] kṛtakatvādi- [763] tadu- -- pu. t. [764] -kāt -- pu. [765] duśceṣṭitaiḥ -- na. [766] tair vikalpaiḥ kalpito yo 'sau viṣayo 'vagru(?)rūpo na dhūmatvādiḥ [767] vahnitvādi [768] vastudarśanāpravṛttā (?) [769] nānābhūtānāṃ yo vāstavavyatireka ekasya ca vyāvṛttiparikalpitas taṃ darśayantaḥ [770] evaṃ -- t. [771] p. 74,18-21 [772] vidyate -- t. [773] tatraivety avadhāraṇasya tadathitayā [774] -ṭīkā brāhmaṇārcatena vivṛtā samā- -- t.

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.