पोषधस्थापनवस्तु

पोषधस्थापनवस्तु

पोषधस्थापनवस्तु पोषधस्थापनवस्तूद्दानम्* / अशुद्धपोषधाद् भिक्षुर् मौद्गल्यायणेन नाशितः / ततः शास्त्राणि विगर्हित्वा संघेन पृष्टः पोषधः //

एषा उद्दानगाथा चंपायां पोषधसूत्रे विस्तरेण / तच् च पोषधसूत्रं मध्यमागमे संगीतनिपाते पठ्यते //

उद्दानम्* /

चोदनात् स्मारणाच् चैव अवकाशो ऽवचनीयतः / अववादः प्रस्थापनं पोषधश् च प्रवारणा //

उक्तं भगवता संघस्थविरेण त्व् अर्धमासं प्रातिमोक्षसूत्रोद्देश उद्देष्टव्य इति / उपधिवारिकः संघस्थविरस्य पुरस्तात् स्थित्वा कथयति / स्थविर प्रातिमोक्षसूत्रोद्देशम् उद्दिशेति / स कथयति / आयुष्मन् न (312र्1 = ग्ब्म् 6.936) शुद्धा तावद् भिक्षुपर्षत्* / को ऽत्र स्थविरेणापरिशुद्धो दृष्टः / त्वम् एव तावत्* / कथम् अहं स्थविरेण दृष्टः / दिव्येन चक्षुषा / हन्तेदानीं नष्टाः स्मः / यत्र भिक्षवो दिव्येन चक्षुषा दृष्ट्वा चोदयन्ति स्मारयन्ति / इत्य् एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / असंव्यवहार्यं भिक्षवो दिव्यचक्षुः / तस्मान् न भिक्षुणा दिव्येन चक्षुषा दृष्ट्वा भिक्षुश् चोदयितव्यः स्मारयितव्यः / भिक्षुर् दिव्येन चक्षुषा दृष्ट्वा भिक्षुं चोदयति स्मारयति सातिसारो भवति /

यथा दिव्येन चक्षुषा एवं दिव्येन श्रोत्रेण /

पुनर् अप्य् असाव् उपधिवारिकः संघस्थविरस्य पुरस्तात् स्थित्वा कथयति / स्थविर प्रातिमोक्षसूत्रोद्देशम् उद्दिशेति / स कथयति / (msv iii 108) आयुष्मन्न् अपरिशुद्धा तावद् भिक्षुपर्षत्* / स्थविर को ऽत्रापरिशुद्धः / त्वम् एव तावत्* / स्थविर कथम् नाम त्वया संघमध्ये मम शिरसि मुष्टिर् निपातिता / अहो बताहं त्वया एकान्ते चोदितः स्याम् इति / स तूष्णीम् अवस्थितः / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / एकान्ते चोदयितव्यो न संघमध्ये / सचेद् एकान्ते चोद्यमानो न स्मरति स्मारयितव्यः / स्मारितश् चेत् कोपम् आपद्यते / अवकाशः कारयितव्यः / अवकाशं कार्यमाणो ऽन्येनान्यं प्रतिसरति / भगवान् आह / अवचनीयः कर्तव्यः / अवचनीयः कृतः / तथाप्य् अन्येनान्यं प्रतिसरति / भगवान् आह / अववादो ऽस्य स्थापयितव्यः पोषधः प्रवारणा च /

एकम् अधार्मिकं पोषधस्थापनम् एकं धार्मिकम्* / द्वे अधार्मिके द्वे धार्मिके / त्रीण्य् अधार्मिकाणि त्रीणि धार्मिकाणि / चत्वार्य् अधार्मिकाणि चत्वारि धार्मिकाणि / पंचाधार्मिकाणि पंच धार्मिकाणि / षड् अधार्मिकाणि षड् धार्मिकाणि / सप्ताधार्मिकाणि सप्त धार्मिकाणि / अष्टाव् अधार्मिकाणि अष्टौ धार्मिकाणि / नवाधार्मिकाणि नव धार्मिकाणि / दशाधार्मिकाणि दश धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि /

एकम् अधार्मिकं पोषधस्थापनम् एकं धार्मिकम्* / अधार्मिकं कतरत्* / अमूलकेन कृतेन पोषधं स्थापयति अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / धार्मिकं पोषधस्थापनम् कतरत्* / समूलकेन कृतेन (msv iii 109) पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इदम् एकम् अधार्मिकं पोषधस्थापनम् एकं धार्मिकम्* /

द्वे अधार्मिके पोषधस्थापने द्वे धार्मिके / कतमे / अमूलकेनाकृतेनामूलकेन कृतेन पोषधं स्थापयति अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलकेनाकृतेन समूलकेन कृतेन पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमे द्वे अधार्मिके पोषधस्थापने द्वे धार्मिके /

त्रीण्य् अधार्मिकाणि त्रीणि धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलकेन कृतेन अमूलकेनाकृतेन अमूलकेन कृताकृतेन पोषधं स्थापयति अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलकेन कृतेन समूलकेनाकृतेन समूलकेन कृताकृतेन पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि त्रीण्य् अधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि त्रीणि धार्मिकाणि /

चत्वार्य् अधार्मिकाणि चत्वारि धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलिकया शीलविपत्त्या दृष्टिविपत्त्या आचारविपत्त्या आजीवविपत्त्या पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / (312व्1 = ग्ब्म् 6.937) समूलिकया शीलविपत्त्या दृष्टिविपत्त्या आचारविपत्त्या आजीवविपत्त्या पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि चत्वार्य् अधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि चत्वारि धार्मिकाणि /

पंचाधार्मिकाणि पंच धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलिकया पाराजिकया संघावशेषया पायन्तिकया प्रतिदेशनिकया दुष्कृतया पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / (msv iii 110) समूलिकया पाराजिकया संघावशेषया पायन्तिकया प्रतिदेशनिकया दुष्कृतया पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि पंचाधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि पंच धार्मिकाणि /

षड् अधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि षड् धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलकेन कृतेन अमूलकेनाकृतेन अमूलकेन कृताकृतेन / अमूलकेन कृतेन सावशेषेण अमूलकेनाकृतेन सावशेषेण अमूलकेन कृताकृतेन सावशेषेण पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलकेन कृतेन समूलकेनाकृतेन समूलकेन कृताकृतेन / समूलकेन कृतेन सावशेषेण समूलकेनाकृतेन सावशेषेण समूलकेन कृताकृतेन सावशेषेण पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि षड् अधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि षड् धार्मिकाणि /

सप्ताधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि सप्त धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलिकया शीलविपत्त्या दृष्टिविपत्त्या आचारविपत्त्या आजीवविपत्त्या अमूलकेन दृष्टेन श्रुतेन परिशंकितेन पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलकिकया शीलविपत्त्या दृष्टिविपत्त्या आचारविपत्त्या आजीवविपत्त्या समूलकेन दृष्टेन श्रुतेन परिशंकितेन पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि सप्ताधार्मिकाणि सप्त धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि /

अष्टाव् अधार्मिकाणि अष्टौ धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलिकया पाराजिकया संघावशेषया पायन्तिकया (msv iii 111) प्रतिदेशनिकया दुष्कृतया अमूलकेन दृष्टेन श्रुतेन परिशंकितेन पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलिकया पाराजिकया संघावशेषया पायन्तिकया प्रतिदेशनिकया दुष्कृतया समूलकेन दृष्टेन श्रुतेन परिशंकितेन पोषधं स्थापयति धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि अष्टाव् अधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि अष्टौ धार्मिकाणि /

नवाधार्मिकाणि नव धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / अमूलकेन कृतेन अमूलकेनाकृतेन अमूलकेन कृताकृतेन / अमूलकेन कृतेन सावशेषेण अमूलकेनाकृतेन सावशेषेण अमूलकेन कृताकृतेन सावशेषेण / अमूलकेन कृतेन निरवशेषेण अमूलकेनाकृतेन निरवशेषेण अमूलकेन कृताकृतेन निरवशेषेण पोषधं स्थापयत्य् अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / समूलकेन कृतेन समूलकेनाकृतेन समूलकेन कृताकृतेन / समूलकेन कृतेन सावशेषेण समूलकेनाकृतेन सावशेषेण समूलकेन कृताकृतेन सावशेषेण / समूलकेन कृतेन निरवशेषेण समूलकेनाकृतेन निरवशेषेण समूलकेन कृताकृतेन निरवशेषेण पोषधं स्थापयति (313र्1 = ग्ब्म् 6.938) धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / इमानि नवाधार्मिकाणि पोषधस्थापनानि नव धार्मिकाणि /

दशाधार्मिकाणि दश धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / कतमानि / पाराजिको न भवति / पाराजिककथा न विप्रकृता भवति / शिक्षा न प्रत्याख्याता भवति / शिक्षाप्रत्याख्यानकथा न (msv iii 112) न विप्रकृता भवति / संघो न प्रत्याख्यातो भवति / संघप्रत्याख्यानकथा न विप्रकृता भवति / शीलविपन्नो न भवति न दृष्टिविपन्नो नाचारविपन्नो नाजीवविपन्नः /

कथं पाराजिको न भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः पाराजिकाम् आपत्तिम् आपद्यते तं च भिक्षुः पश्यति न तैर् आकारैर् न तैर् लिङ्गैर् न तैर् निमित्तैः पाराजिकाम् आपत्तिम् आपद्यमानम्* / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं पाराजिको न भवति /

कथं पाराजिककथा न विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा न लज्जा भवति न तन्मया न विप्रकृता / ते च भिक्षवः उत्थायासनेभ्यो नाना विप्रक्रामन्ति / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य च पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं पाराजिककथा न विप्रकृता भवति /

कथं शिक्षा न प्रत्याख्याता भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः शिक्षाप्रत्याख्यानं क्रियते तं च भिक्षुः पश्यति न तैर् आकारैर् न तैर् लिङ्गैर् न तैर् निमित्तैः शिक्षाप्रत्याख्यानं कुर्वाणम्* / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं शिक्षा प्रत्याख्याता न भवति /

कथं शिक्षाप्रत्याख्यानकथा न विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा न लज्जा भवति न तन्मया न विप्रकृता भवति / (msv iii 113) ते च भिक्षवः उत्थायासनेभ्यो नाना विप्रक्रामन्ति / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं शिक्षाप्रत्याख्यानकथा न विप्रकृता भवति /

कथं संघो न प्रत्याख्यातो भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः संघः प्रत्याख्यायते तं च भिक्षुः पश्यति न तैर् आकारैर् न तैर् लिङ्गैर् न तैर् निमित्तैः संघप्रत्याख्यानं कुर्वन्तम्* / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं संघो न प्रत्याख्यातो न भवति /

कथं संघप्रत्याख्यानकथा न विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा न लज्जा भवति न तन्मया न विप्रकृता भवति / ते च भिक्षवः उत्थायासनेभ्यो नाना विप्रक्रामन्ति / स चादृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं संघप्रत्याख्यानकथा न विप्रकृता भवति /

कथं न शीलविपन्नो भवति / चतुर्णां पाराजिकानाम् अन्यतमान्यतमाम् आपत्तिम् आपन्नो भवति / तस्य च भिक्षुर् अदृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं न शीलविपन्नो भवति /

कथं न दृष्टिविपन्नो भवति / द्वाषष्टेर् दृष्टिगतानाम् अन्यतरान्यतरां दृष्टिम् अनभिनिविष्टो भवति / तस्य च भिक्षुर् अदृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं न दृष्टिविपन्नो भवति /

कथं नाचारविपन्नो भवति / आनुलोमिकैः शिक्षानुकूलैर् (313व्1 = ग्ब्म् 6.939) वचनपथैर् उच्यमानः सम्यक् प्रतिपद्यते / तस्य च भिक्षुर् अदृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं नाचारविपन्नो भवति /

कथं नाजीवविपन्नो भवति / आजीवो ऽस्य परिशुद्धो भवति / तस्य च भिक्षुर् अदृष्ट्वा अश्रुत्वा अपरिशंक्य पोषधं स्थापयति / अधार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं नाजीवविपन्नो भवति /

शुक्लपक्षे पाराजिको भवति / पाराजिककथा विप्रकृता भवति / शिक्षा प्रत्याख्याता भवति / शिक्षाप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति / संघः प्रत्याख्यातो भवति / संघप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति / शीलविपन्नो भवति दृष्टिविपन्न आचारविपन्न आजीवविपन्नः /

कथं पाराजिको भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः पाराजिकाम् आपत्तिम् आपद्यते / तं च भिक्षुः पश्यति न तैर् आकारैस् तैर् लिङ्गैस् तैर् निमित्तैः पाराजिकाम् आपत्तिम् आपद्यमानम्* / स दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं पाराजिको न भवति /

कथं पाराजिककथा विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा लज्जा भवति तन्मया विप्रकृता / ते च भिक्षवस् तथा संनिषण्णा (msv iii 115) एव / स च दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं पाराजिककथा विप्रकृता भवति /

कथं शिक्षा प्रत्याख्याता भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः शिक्षाप्रत्याख्यानं क्रियते तं च भिक्षुः पश्यति तैर् आकारैस् तैर् लिङ्गैस् तैर् निमित्तैः शिक्षाप्रत्याख्यानं कुर्वाणम्* / स च दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं शिक्षा प्रत्याख्याता भवति /

कथं शिक्षाप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा लज्जा भवति तन्मया विप्रकृता भवति / ते च भिक्षवस् तथा संनिषण्णा एव / स च दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं शिक्षाप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति /

कथं संघो प्रत्याख्यातो भवति / यैर् आकारैर् यैर् लिङ्गैर् यैर् निमित्तैः संघः प्रत्याख्यायते तं च भिक्षुः पश्यति तैर् आकारैस् तैर् लिङ्गैस् तैर् निमित्तैः संघप्रत्याख्यानं कुर्वाणम्* / स च दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं संघः प्रत्याख्यातो भवति /

कथं संघप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति / यथापि तत् संबहुला भिक्षवः संनिषण्णा भवन्ति संनिपतिताः / सा च कथा लज्जा भवति तन्मया विप्रकृता भवति / ते च भिक्षवस् तथा संनिषण्णा एव / स च दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं संघप्रत्याख्यानकथा विप्रकृता भवति /

कथं शीलविपन्नो भवति / चतुर्णां पाराजिकानाम् अन्यतमान्यतमाम् आपत्तिम् आपन्नो भवति / तस्य च भिक्षुर् दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवं शीलविपन्नो भवति /

कथं दृष्टिविपन्नो भवति / द्वाषष्टेर् दृष्टिगतानाम् अन्यतरान्यतरां दृष्टिम् अभिनिविष्टो भवति / तस्य च भिक्षुर् दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / (314र्1 = ग्ब्म् 6.940) एवं दृष्टिविपन्नो भवति /

कथम् आचारविपन्नो भवति / आनुलोमिकैः शिक्षानुकूलैर् वचनपथैर् उच्यमानो न सम्यक् प्रतिपद्यते / तस्य च भिक्षुर् दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवम् आचारविपन्नो भवति /

कथम् आजीवविपन्नो भवति / आजीवो ऽस्यापरिशुद्धो भवति / तस्य च भिक्षुर् दृष्ट्वा श्रुत्वा परिशंक्य पोषधं स्थापयति / धार्मिकं पोषधस्थापनम्* / एवम् आजीवविपन्नो भवति /

इमानि दशाधार्मिकाणि दश धार्मिकाणि पोषधस्थापनानि / यथा पोषधस्थापनम् एवं प्रवारणास्थापनम्* /

पंचेमे भिक्षवः संघाः / कतमे पंच / अलज्जिसंघः एडमूकसंघः गणसंघः संवृतिसंघः परमार्थसंघश् च /

अलज्जिसंघः कतमः / यत्र सर्वे भिक्षवो दुःशीलाः पापधर्माणः / एडमूकसंघः कतमः / यत्र न सूत्रधरो न विनयधरो न मातृकाधरः / गणसंघः कतमः / यत्र गणसंबन्धेन कर्माणि (msv iii 117) क्रियन्ते / संवृतिसंघः कतमः / सर्वे पृथग्जनकल्याणकाः / परमार्थसंघः कतमः / शैक्षाशैक्षा अष्टौ महापुरुषपुद्गलाः / तत्र ये पूर्वकास् त्रयः संघाः अलज्जिनः संघः एडमूकसंघः गणसंघश् च लभ्यम् एभिर् अधर्मेण कर्मणा कर्तुम्* / यो ऽयं संवृतिसंघो लभ्यम् अनेन धर्मसंज्ञिना अधर्मेण कर्मणा कर्तुम्* / यस् त्व् अयं परमार्थसंघो न लभ्यम् अनेनाधर्मेण कर्मणा कर्तुम्* /

पोषधस्थापनवस्तु समाप्तम्* //