सुधनकिन्नर्यवदान

क्षेमेन्द्र: सुधनकिन्नर्यवदान

sudhanakinnaryavadāna from: kṣemendra: avadānakalpalatā (avadāna 64) = kavk_64

अभिनवकिसलयकोमलमनसाम् अपि कुलिशकठिनधैर्याणाम् / महतां मणिविमलानां अपि भवति न रागसंक्रान्तिः // kavk_64.1 //

शाक्यालये दर्शनम् एव पित्रा सर्वानुकम्पी भृशम् अर्थ्यमानः यदा यदानन्दसुधारसेन्दुर् विवेश शास्ता निजराजधानीं // kavk_64.2 //

तदा तदा हर्म्यगता मृगाक्षी कर्णावतंसीकृतनेत्रकान्तिः / कान्त्या दिशां विस्मयम् उल्लिखन्तं यशोधरा तं दयितं विलोक्य // kavk_64.3 //

तत्संगमालिङ्गनयोर् निराशा भ्रान्ताखिलाशा विषमूर्च्छितेव / धृतिं वयस्याम् इव वारयन्तीं निरस्य सौधात् तनुम् उत्ससर्ज // kavk_64.4 //

यदा यदा पल्लवपेशलाङ्गी देहं समुत्सृष्टवती सती सा / तदा तदा मन्मथमोहितां तां दयार्द्रचक्षुर् भगवान् ररक्ष // kavk_64.5 //

ततः कदा चिद् भगवान् वनान्ते तत्कौतुकाद् भिक्षुगणेन पृष्टः / जगाद दन्तद्युतिचन्द्रिकाभिर् निवारयन् रागम् इवाधरस्य // kavk_64.6 //

यशोधरा मद्विरहेण नित्यं करोति यत् साहसम् एतद् आर्ता / हरन्ति धैर्यं वितरन्ति मोहं एष स्वभावः स्मरविभ्रमाणां // kavk_64.7 //

मयापि तस्या विरहेण पूर्वं जन्मान्तरे मारविमोहितेन / संसक्तसंतापनिमित्तभूतः खेदः प्रभूतव्यशनो ऽनुभूतः // kavk_64.8 //

पुरा जितामरपुरे सत्पुरे हस्तिनापुरे / राजा धनाभिधानो ऽभून् निधानं गुणसंपदां // kavk_64.9 //

भुजेनालिङ्गिता भूमिः कृता कण्ठे सरस्वती / लक्ष्मीः प्रसाधिता येन कीर्तिर् एव प्रवासिता // kavk_64.10 //

रामायां तस्य जायायां तनयः सुधनाभिधः / अभवत् सहसंजातनिधानशतविश्रुतः // kavk_64.11 //

सर्वविद्याकुमुदिनीविकासरसिकः सदा / कलावान् निर्मलरुचिर् यः पूर्णेन्दुर् इवाबभौ // kavk_64.12 //

बभूव तस्य भूभर्तुर् भूपतिर् भूम्यनन्तरः / मानी महेन्द्रसेनाख्यः प्रख्यातपृथुविक्रमः // kavk_64.13 //

तेन दुःसहदण्डेन सर्वसर्वस्वहारिणा / अकालकालकल्पेन पीडिताः शुशुचुः प्रजाः // kavk_64.14 //

तस्याधर्मप्रवृत्तस्य निवृत्तसुकृतोत्सवे / तीव्रोपतापसंतप्ते पुरे न ववृषुर् घनाः // kavk_64.15 //

प्रतिकूले महीपाले तत्र दुर्भिक्षविप्लवः / बभूव व्यसनेष्व् एव भवन्ति व्यसनोदयाः // kavk_64.16 //

ततः क्लेशविशेषार्ताः सर्वे पुरनिवासिनः / कुपतिव्यसनोद्वेगाद् एकीभूता व्यचिन्तयन् // kavk_64.17 //

राज्ञा दोषाकरेणेयं जडेन जनता परम् / प्रत्यग्रकरपातेन नलिनीव निमीलिता // kavk_64.18 //

एष दुर्व्यसनी नित्यम् असत्यामात्यसंमतः / अस्मान् निपीड्य पुष्णाति विटचेटकगायनान् // kavk_64.19 //

कष्टा तत्राप्य् अनावृष्टिः पापशापेन भूपतेः / दुर्भिक्षजननी जाता जनसंक्षयसाक्षिणी // kavk_64.20 //

सुतीक्ष्णः क्ष्मापालः खरमुखरमूर्खः परिजनः कदर्याश् चामात्याः कटुकपटकौटिल्यपटवः / पदस्थाः कायस्था विषममुखरोगाः प्रकुपिताः कथं सह्यः सो ऽयं कृपणदलनो दारुणगणः // kavk_64.21 //

धनः श्रिमान् क्षितिपतिः श्रूयते राष्ट्रवर्धनः / गच्छामस् तत्पुरं सो ऽस्मान् वत्सलः पालयिष्यति // kavk_64.22 //

अपत्यम् इव राष्ट्रं यः सदा पश्यति भूपतिः / विषये जीव्यते तस्य जनकस्येव वेश्मनि // kavk_64.23 //

इति निश्चयम् आधाय ययुस् ते हस्तिनापुरं / त्याज्यः कायो ऽपि सापायः किं पुनर् देशसंश्रयः // kavk_64.24 //

ज्ञात्वा महेन्द्रसेनो ऽपि स्वपुरं निर्जनं नृपः / तीव्रानुतापः सामर्षं महामात्यान् अभाषत // kavk_64.25 //

धनस्य धनिनो राज्ञः पुरं मत्पुरवासिनः / प्रयाता इति नश् चारैः कथितं गूढचारिभिः // kavk_64.26 //

दुर्भिक्षखिन्ना यदि ते याता मम रिपोः पुरम् / तत् सर्वत्र भवन्त्य् एव पर्यायैर् देवविप्लवाः // kavk_64.27 //

अथ वा राजदोषेन गतास् ते सुखवाञ्छया / विष्टिदण्डकरोन्मुक्तः कस्य राज्ञः पुरे जनः // kavk_64.28 //

प्रायः परिचितद्वेषात् सदा नवनवैषिणः / दूरस्थ एव सर्वस्य सर्वो भवति वल्लभः // kavk_64.29 //

अस्मदभ्यधिकः को ऽसौ तस्य भूमिपतेर् गुणः / परेषां हरते येन मुग्धा जाया इव प्रजाः // kavk_64.30 //

उपायश् चिन्त्यतां तावत् तस्य दर्पप्रशान्तये / समृद्धिकारणं यच् च तद्विघातो विधीयतां // kavk_64.31 //

इति राजवचः श्रुत्वा महामात्या बभाषिरे / श्रूयतां देव येनासौ राजा धनजनोर्जितः // kavk_64.32 //

विषये नागराजो ऽस्ति चित्रो नाम बहूदकः / तस्य क्षितिपतेर् मूर्तः पुण्यबद्ध इवोदयः // kavk_64.33 //

अकाले सस्यनिष्पत्तिस् तत्प्रभावेण जायते / कृषिसंपत्तिमूलाश् च भूभुजां सर्वसंपदः // kavk_64.34 //

तस्माद् विद्याबलान् नागः स हर्तुं यदि शक्यते / तदा यान्ति स्वयं तस्य प्रजास् त्वाम् एव संश्रयम् // kavk_64.35 //

दीप्तमन्त्रबलं कं चित् तस्माद् अन्विष्य साधकम् / नागराजस्य हरणे क्रियतां तूर्णम् उद्यमः // kavk_64.36 //

इत्य् अमात्यवचः श्रुत्वा तथेत्य् आह महीपतिः / स्वगुणाधानविकलाः परदोषोद्यताः खलाः // kavk_64.37 //

ततः प्रभूतकनकप्रदानपणघोषणाम् / कृत्वा ते मन्त्रिणः प्रापुर् नागबन्धनमन्त्रिणम् // kavk_64.38 //

स तैर् विद्याधरो नाम सुवर्णार्पणसंविदा / प्रार्थितश् चित्रम् आनेतुं प्रययौ हस्तिनापुरम् // kavk_64.39 //

तत्र काननपर्यन्ते स्निग्धश्यामलपादपे / भवनं भोगिनां भर्तुः स ददर्श नभःप्रभम् // kavk_64.40 //

वलद्बकुलमालाया विलसत्तिलकश्रियः / वनलक्ष्म्या इवासन्नमण्डनं मणिदर्पणम् // kavk_64.41 //

तद् विलोक्यामलजलं स्पृहामलिनमानसः / मन्त्रानुध्यानसंनद्धः सिद्ध्यै दिग्बन्धम् आदधे // kavk_64.42 //

दिग्बन्धे विहिते तेन व्रतेनात्युग्रतेजसा / शिरोव्यथा नागपतेर् अभूत् तप्तफणामणेः // kavk_64.43 //

अथादृश्यः समुत्थाय तं दृष्ट्वा मन्त्रसाधकम् / कम्पमानः फणिपतिर् बन्धत्रासाद् अचिन्तयत् // kavk_64.44 //

बभ्रुभ्रूश्मश्रुशबलस् तडित्कपिललोचनः / अकालकालसंकाशः कुलं हन्तुं ममागतः // kavk_64.45 //

वने संप्रति दिग्बन्धः कृतो ऽनेन दुरात्मना / बध्नात्य् एष न यावन् मां तावद् युक्तिक्रमः क्षमः // kavk_64.46 //

तीरोपान्ते वसत्य् अस्मिन् महर्षिर् वल्कलायनः / जाने सो ऽपि न मे साधु परित्राणे प्रगल्भते // kavk_64.47 //

तस्याश्रमपदे यो ऽसौ परिचर्यापरः सदा / लुब्धकः पद्मको नाम स मे संरक्षणक्षमः // kavk_64.48 //

इति निश्चित्य मनसा स गत्वा लुब्धकान्तिकम् / स्ववृत्तान्तं निवेद्यास्मै बन्धरक्षाम् अयाचत // kavk_64.49 //

साधकस्य वधायैव नागराजेन सो ऽर्थितः / धन्वी तं देशम् अभ्येत्य मन्त्रधीरं व्यलोकयत् // kavk_64.50 //

अस्मिन्न् अवसरे मन्त्रसाधको ऽपि हुतानलः / आकृष्टिं नागराजस्य विदधे बन्धनोत्सुकः // kavk_64.51 //

मन्त्राकृष्टे फणिपतौ क्षणं तद्भवनोदकम् / सविषादं रुरोदेव प्रोद्यद्बुद्बुदगद्गदम् // kavk_64.52 // संत्रासविह्वलभुजङ्गवधूविषादनिश्वासवेगविहितोज्ज्वलफेनमालम् / रक्षार्थनाम् इव चकार तरङ्गहस्तसक्ताञ्जलि प्रबलकम्पविलोलम् अम्भः // kavk_64.53 //

आत्ते विद्याबलात् तेन नागे गरुदतेजसा / संकोचकुटिलाभोगे क्षिप्ते च जलभाजने // kavk_64.54 //

तं हेमलुब्धं बाणेन त्राससंदिग्धलोचनम् / विव्याध धनुर् आकृष्य विषदिग्धेन लुब्धकः // kavk_64.55 //

मग्नबाणं तम् अभ्येत्य भूयस्त्यक्तभुजङ्गमं / करालकरवालेन विशिरस्कं चकार सः // kavk_64.56 //

सा विद्याबन्धकी तस्य लोभाद् अन्योपयोगिनी / अभूत् सिद्धापि मुग्धस्य स्वविनाशाय केवलम् // kavk_64.57 //

युक्ताः परोपतापाय विद्याविभवशक्तयः / सहसैव विमूढानां विनश्यन्ति सहासुभिः // kavk_64.58 //

ततः प्रहर्षसंपूर्णः कृतज्ञः फणिनायकः / तं निनाय स्वभवनं लुब्धकं स्नेहलुब्धधीः // kavk_64.59 //

तत्र रत्नलतोद्यानविमानमणिवेश्मसु / अभ्यर्च्यमानश् चित्रेण कं चित् कालम् उवास सः // kavk_64.60 //

कदा चिद् अथ नागेन पूज्यमानं सविस्मयः / विद्युद्दामोपमं पाशम् अमोघाख्यं ददर्श सः // kavk_64.61 //

तं दृष्ट्वा तत्प्रभावं च श्रुत्वा नागनिवेदितम् / यत्नात् तदर्थनां चक्रे लुब्धको लुब्धमानसः // kavk_64.62 //

अजय्यं समरोद्योगे सुराणाम् अपि बन्धनं / तं जीविताधिकं तस्मै ददौ प्रीत्या फणीश्वरः // kavk_64.63 //

ततस् तं पाशम् आदाय चित्रम् आमन्त्र्य लुब्धकः / उत्तीर्य नागभवनाल् लब्धार्थः स्वपदं ययौ // kavk_64.64 //

नागप्रभावसंप्राप्तां चिरं भुक्त्वा स संपदम् / पुत्रायोत्पलकाख्याय पाशं दत्त्वा व्यपद्यत // kavk_64.65 //

पालयन् पितुर् आचारं सो ऽपि लुब्धकुमारकः / मुनेस् तस्य कुलस्थित्या परिचर्यापरो ऽभवत् // kavk_64.66 //

ततः कदा चित् स मुनेर् विश्रान्तस्य स्थितः पुरः / शुश्राव काकलीगीतं कीर्णं कर्णरसायनम् // kavk_64.67 // गीतश्रवणनिष्पन्दनिलीनहरिणं वनम् / चित्रन्यस्तम् इवालोक्य सो ऽपृच्छद् विस्मितो मुनिम् // kavk_64.68 // कमलाबन्धसंरुद्धमधुपध्वनिसोदरः / कुतो ऽयं कोकिलालापललितः श्रूयते स्वनः // kavk_64.69 //

इति लुब्धकपुत्रेण पृष्टस् तं मुनिर् अब्रवीत् / गायन्ति मधुरालापम् एतं किन्नरकन्यकाः // kavk_64.70 //

द्रुमस्य किन्नरपतेः कन्या कन्याशतैर् वृता / पञ्चभिर् नागभवने क्रीडत्य् एषा मनोहरा // kavk_64.71 //

श्रुत्वैतत् कौतुकाक्रान्तः स पुनर् मुनिम् अभ्यधात् / अपि शक्नोति पुरुषः प्राप्तुं किन्नरकन्यकाम् // kavk_64.72 //

तम् उवाच मुनिर् यस्य भवेत् पाशः कराग्रगः / अमोघाख्यः स शक्नोति हर्तुं किन्नरकामिनीम् // kavk_64.73 //

एतद् आकर्ण्य सोत्साहस् तं प्रणम्याथ लुब्धकः / प्रययौ पाशम् आदाय भोगीन्द्रभवनान्तिकम् // kavk_64.74 //

तत्र केलिविलासाङ्कं सो ऽपश्यत् किन्नरीगणम् / बिभ्राणम् अनिलालोलहेमवल्लीवनश्रियम् // kavk_64.75 //

मद्ब्ये स्नानोत्थितां तासां स ददर्श मनोहराम् / स्मरस्येव त्रिनेत्राग्निनिर्वाणजलदेवताम् // kavk_64.76 //

अनङ्गविभ्रमारम्भनिर्भरोर्मिणि यौवने / मज्जतः शैशवस्येव कुर्वाणाम् अवलम्बनम् // kavk_64.77 // मेखलाबद्धसंनद्धदिव्याम्बरमनोरमाम् / जलकेलिकलासक्तस्फारफेनावलीम् इव // kavk_64.78 //

लावण्यप्रसृतेनेव प्रवाहेन महीयसा / हरन्तीं तारहारेण शशिशुभ्रनिशाश्रियम् // kavk_64.79 //

कलयन्तीं जलोल्लीढां लीलापत्त्रलतां पुनः / कर्णाभरणरत्नांशुकलापेन कपोलयोः // kavk_64.80 //

कस्तूरीलेखया सख्या लिख्यमानललाटिकाम् / कलङ्ककलनाक्लैब्यं शमयन्तीं हिमत्विषः // kavk_64.81 //

तां दृष्ट्वा विस्मयावेशपाशेनाकृष्टमानसः / चक्रे पाशम् अमोघाख्यं सज्जं सपदि लुब्धकः // kavk_64.82 //

ततः संत्रासतरलाः सहसा हरिणेक्षणाः / किन्नर्यो दिवम् उत्पेतुः पाशहस्तं विलोक्य तं // kavk_64.83 //

लघुहस्ततया क्षिप्त्वा पाशं चकितलोचनाम् / मनोहरां स जग्राह हरिणीम् इव लुब्धकः // kavk_64.84 //

सा पाशविवशा तेन कृष्टा कष्टदशां श्रिता / किम् एतद् इति नाज्ञासीत् क्षणमूर्च्छानिमीलिता // kavk_64.85 //

यूथभ्रष्टेव हरिणी स्वजनालोकनाशया / निरीक्षमाणा ककुभः सा संभ्रान्ता तम् अभ्यधात् // kavk_64.86 //

मुञ्च मुञ्च दृढाक्षिप्तां मा स्प्राक्षीः परिरक्ष माम् / क्रूरा अपि भवन्त्य् एव शोकार्तिषु कृपालवः // kavk_64.87 //

लोभाद् अनुत्तमपदप्रयुक्ता दिव्यकन्यका / सद्यः प्रदीप्ता विद्येव निर्दहत्य् एव साधकम् // kavk_64.88 //

मां विचार्य धिया धीमन्न् उचिताय प्रयच्छतः / भविष्यति तवावश्यम् महान् धर्मधनागमः // kavk_64.89 //

पीडां पाशकृताम् एतां न सहे मुञ्च बन्धनम् / स्वयं व्रजाम्य् अहं तत्र यत्र ते ऽभिमता गतिः // kavk_64.90 //

दिवम् उत्प्लुत्य गच्छामि न त्व् अहं मुक्तबन्धना / यद्वशान् मे गतिर् व्योम्नि चूडारत्नं गृहाण तत् // kavk_64.91 //

इत्य् उक्तः स तया सास्रं प्रयातः करुणार्द्रताम् / चूडामणिं समादाय पाशं मुक्त्वा जगाद ताम् // kavk_64.92 //

समाश्वसिहि कल्याणि न शोकं कर्तुम् अर्हसि / न नामानुचिताय त्वां प्रयच्छामि निजेच्छया // kavk_64.93 //

अस्ति राजसुतः श्रीमान् गुणरत्नमहोदधिः / पूरिताः ककुभः सर्वा येन कीर्त्यमृतोर्मिभिः // kavk_64.94 //

स विद्यावदनादर्शः कलाकेलिविभूषणः / सुवृत्तः सुधनो नाम निजवंशविशेषकः // kavk_64.95 //

स ते समुचितः सुभ्रु विभ्रमाभरणं भुवः / त्यागोपभोगसुभगः सुखोत्सव इव श्रियः // kavk_64.96 // सुरकिन्नरगन्धर्वविद्याधरविलासिनाम् / यः खर्वीकुरुते गर्वम् उर्वराशर्वरिपतिः // kavk_64.97 //

इति तेन कृताश्वासा बन्धुवर्गवियोगिनी / कुररीवातिकरुणं विललाप मनोहरा // kavk_64.98 //

अत्रान्तरे विन्ध्यतटीं मृगयाकेलिकौतुकी / प्रस्थितः सुधनो धन्वी शनैस् तं देशम् आययौ // kavk_64.99 //

रथनेमिस्वनैस् तस्य प्रनृत्तशिखिमण्डली / वनलक्ष्म्याः क्षणं लेभे लोलनीलदुकूलताम् // kavk_64.100 //

स कपोलप्रणयिभिर् बभौ स्वेदोदबिन्दुभिः / संक्रान्तैः कुण्डलप्रान्ते कान्तमुक्ताफलैर् इव // kavk_64.101 //

स्यन्दनाश्वखुरोद्धूतं दन्तदीधितिभिः पुरः / हरन्न् इव रजःपुञ्जं व्याजहार स सारथिम् // kavk_64.102 //

अहो मनोरथेनेव रथेनानिलरंहसा / दूरोज्झिता स्वसैन्येन कियती लङ्घिता क्षितिः // kavk_64.103 //

एता बालानिलोल्लासलोलपिप्पलपल्लवाः / हरन्ति हरितच्छायां हरिणाभरणा भुवः // kavk_64.104 //

एता बालप्रवालोष्ठ्यः स्तबकस्तनबन्धुराः / सोत्कण्ठा इव जृम्भन्ते मञ्जर्यः श्वसनाकुलाः // kavk_64.105 //

इमा मरकतश्यामशष्पसंचयकञ्चुकाः / राजन्ते कौसुमरजोरञ्जिता वनराजयः // kavk_64.106 //

एता विवलितग्रीवा हरिण्यस् त्रासविद्रुताः / नीलोत्पलवनानीव सृजन्ति तरलेक्षितैः // kavk_64.107 //

एते निशाकरकराङ्कुरकान्तदन्ताः पल्लीपतिप्रणयिणीस्तनतुल्यकुम्भाः / पश्यन्ति दन्तिशिशवः परितो रथं मे नेमिस्वनापःर्तचापललीनकर्णाः // kavk_64.108 //

एते निर्मलनर्मदापरिसरव्याजृम्भिवल्लीवलत्- पुष्पोद्दाममधूत्सवप्रणयिनः क्षीबा इवाघूर्णिताः / संनद्धाः शबरीनितम्बविलसन्मायूरपत्त्रावली- लीलान्दोलननर्मविभ्रमकलाबन्धेषु विन्ध्यानिलाः // kavk_64.109 //

इति ब्रुवाणः कलयन् वनलक्ष्मीं नृपात्मजः / शुश्राव निर्जने कीर्णं किन्नर्याः करुणं स्वनम् // kavk_64.110 //

श्रुत्वैव कौतुकाकृष्टस् तत्समीपं कृपानिधिः / सो ऽभ्येत्य सद्गुणादर्शस् तां ददर्श मृगीदृशम् // kavk_64.111 //

याचमानाम् परित्राणं लुब्धकं साश्रुलोचनाम् / वनेचरभयोद्विग्नाम् इव काननदेवतां // kavk_64.112 //

अन्वेष्टुं लुब्धकाकृष्टं स्वम् अङ्कंर्गम् आगताम् / खिन्नाम् इव वनभ्रान्त्या लक्ष्मीं हरिणलक्ष्मणः // kavk_64.113 //

तां विलोक्य स साश्चर्यरूपातिशयविस्मितः / अभिलाषपटे क्षिप्रं चित्रन्यस्त इवाभवत् // kavk_64.114 //

सो ऽचिन्तयद् अहो रम्यनिर्माणाभ्यासकारिणः / अस्मिन् मुखसमुल्लेखे रेखापरिणतिर् विधेः // kavk_64.115 //

दुर्लभा भोगिभवने मर्त्यलोके कथैव का / मन्ये लावण्यमुद्रेयं स्वर्गे ऽप्य् अभिनवोदिता // kavk_64.116 //

तारुण्येन निपीतशैशवतया सानङ्गशृङ्गारिणी तन्वङ्ग्या सकलाङ्गसंगमसखी भङ्गिर् नवाङ्गीकृता / निःसंरम्भपराक्रमः पृथुतरारम्भाभियोगं विना सांराज्ये जगतां यया विजयते देवो विलासायुधः // kavk_64.117 //

इति विस्मयगर्भेण साभिलाषेण चक्षुष / तां पिबन्तम् इवाभ्येत्य प्रणम्य प्राह लुब्धकः // kavk_64.118 //

कुलकल्पद्रुमस्येयं द्रुमस्य दयिता सुता / देव किन्नरराजस्य पाशेनापःर्ता मया // kavk_64.119 //

आनीता त्वत्कृते दिव्यकन्यैषा प्रतिगृह्यताम् / त्वम् एवास्या गुणोदार भर्ता भुव इवोचितः // kavk_64.120 //

अस्याश् चूडामणिर् अयं मया स्वेच्छागतिप्रदः / गृहीतस् तद्विरहिता नेयं याति विहायसा // kavk_64.121 //

रक्ष्यो मणिर् अयं नास्ति दत्ते ऽस्मिन् संगमो ऽनया / इत्य् उक्त्वास्मै ददौ कन्यारत्नं रत्नं च लुब्धकः // kavk_64.122 //

गृहीता राजपुत्रेण सा महींर्गलक्ष्मणा / सुधासिक्तेव तत्याज स्वदेशविरहानलम् // kavk_64.123 //

उत्कण्ठालोकनालोलां तां बालहरिणीम् इव / बबन्ध लुब्धकत्यक्तां रागवागुरया स्मरः // kavk_64.124 //

किन्नरीं रथम् आरोप्य रत्नैर् आपूर्य लुब्धकम् / हर्षपूर्णः स्वनगरं प्रतस्थे पार्थिवात्मजः // kavk_64.125 //

स हस्तिनापुरं प्राप्य निवेद्य स्वकथां पितुः / हर्षाद् विस्मयिना तेन विवाहे विहितोत्सवः // kavk_64.126 //

सुकृतैर् भोग्यतां यातां मूर्ताम् इव शशिश्रियम् / अन्तःपुरप्रणयिणीं चक्रे किन्नरकन्यकाम् // kavk_64.127 //

दधता मधुपेनेव तेनाधरमधुस्पृहाम् / स्पृष्टा नतमुखाम्भोजा चकम्पे नलिनीव सा // kavk_64.128 //

मौने ऽपि कथितोत्कण्ठां मुहुः कम्पे ऽपि निश्चलाम् / वैलक्ष्ये ऽपि स्फुटल्लक्ष्मीं तस्याः प्रीतिं ततान सः // kavk_64.129 //

स शनैर् अधरास्वादे दत्त्वा दन्तविभीषिकाम् / विनिद्राब्जदृशस् तस्या मौनमुद्रां अवारयत् // kavk_64.130 //

नीवीमोक्षे निषेधे च दम्पत्योः पणिपद्मयोः / विवाद इव सोत्कम्पं कङ्कणस्वनयोर् अभूत् // kavk_64.131 //

स रागपल्लवस् तस्य विलासस्मितपुष्पितः / कान्ताकुचफलाङ्को ऽभूद् भोग्यः संभोगपादपः // kavk_64.132 //

अत्रान्तरे दाक्षिणात्यौ विप्रौ कपिलपुष्करौ / आजग्मतुर् वृत्तिकामौ धनस्य नृपतेः सभाम् // kavk_64.133 //

तौ विद्यातिशयश्लाघ्यौ पौरोहित्यम् अवापतुः / कपिलः क्षितिपालस्य राजपुत्रस्य चापरः // kavk_64.134 //

तयोः स्पर्धानुबन्धेन सदा विवदमानयोः / एकद्रव्याभिलाषेण विद्वेषः समजायत // kavk_64.135 //

द्वेषदोषेण मातङ्गयोग्यनिर्घातयोस् तयोः / विदधे मदलेखेव विद्या मलिनताम् मुखे // kavk_64.136 //

येषां वस्तुविवेकिनी गुणसखी लोकप्रकाशोन्मुखी विद्यादीपशिखा करोति विषमं द्वेषान्धकारं पुरः / ते मोहोपहता विचाररहिताः सौजन्यजन्याहिता दग्धाश् चन्दनचन्द्रकान्तकमलस्यन्दोद्गतेनाग्निना // kavk_64.137 //

श्रुतिस्मृतिविवादेषु पुष्करेण पदे पदे / निगृह्यमाणः कपिलः कोपतापाद् अचिन्तयत् // kavk_64.138 //

मन्दाभ्यासं दृढाभ्यासस् तीक्ष्णस् तीव्रमदोद्धतः / सदा संसदि माम् एव नयत्य् एष विलक्षताम् // kavk_64.139 //

प्रज्ञा वञ्चकवृत्ताय श्रुतं दर्पज्वराय च / धनं धर्मनिषेधाय भवत्य् अधमचेतसाम् // kavk_64.140 //

दृप्तः परिभवत्य् एष राजपुत्राश्रयेण माम् / तस्माद् आश्रयम् एवास्य श्रीमूलम् प्रहराम्य् अहम् // kavk_64.141 //

निधने राजपुत्रस्य युक्त्युपायेन केन चित् / युक्तः कर्तुं प्रयत्नो मे मानम्लानिं कथं सहे // kavk_64.142 //

इत्य् उग्रपापसंकल्पस् तस्य द्वेषात् समुद्ययौ / नास्ति तत् पातकं लोके यन् न कुर्वन्ति मत्सराः // kavk_64.143 //

कथं पश्यति सद्वर्त्म स सदा व्यथिताशयः / दत्तं नयनयोर् येन तीव्रामर्षविषाञ्जनम् // kavk_64.144 //

रागः पापं परमम् अधिकं दर्पपापं ततो ऽपि क्रोधात् पापं जगति न परं दुःसहं लोभपापम् / यावान् एष व्यसनिनि जने गण्यते पापवर्गः पापांशस्य स्पृशति न तुलां सो ऽपि विद्वेषसूतेः // kavk_64.145 //

ततः कदा चिन् मेघाख्यं क्रूरं कर्वटवासिनम् / विसृष्टसैन्यहन्तारं सामन्तम् अपकारिणम् // kavk_64.146 //

श्रुत्वा नरपतिः कोपाच् चतुर्थोपायनिश्चये / अमात्यानां अनुमते कुमारम् इदम् अब्रवीत् // kavk_64.147 //

कुमार गम्यतां तूर्णम् उच्छेत्तुं तरसा रिपुम् / क्रमोपपन्नं सांराज्यं निःशल्यम् इदम् अस्तु ते // kavk_64.148 //

अयं ते समरारम्भे प्रभावाभरणो भुजः / आलानस्तम्भतां यातु जगद्विजयदन्तिनः // kavk_64.149 //

मेघे भूभृत्कुलाक्रान्तिसंरम्भाभ्यधिकोदये / हते तव प्रतापस्य निर्विघ्नावरणा दिशः // kavk_64.150 //

दुर्बलैः किं हतैर् अन्यैः सामन्तैर् अन्तवासिभिः / दृप्तः स एव हन्तव्यस् तद्वधे सर्वसिद्धयः // kavk_64.151 //

किं कौतुकं यदि हरिः करिचक्रवालं आहन्ति दैवविहितम् निजम् एव भोज्यम् / पञ्चाननं यदि भिनत्ति नखाट्टहासं तत् तस्य पौरुषकथापथम् एति शौर्यम् // kavk_64.152 //

इति पित्रा समादिष्टः समीहितरणोत्सवः / किन्नरीविरहालोलः सो ऽभूद् दोलाकुलः क्षणम् // kavk_64.153 //

अचिरागमनाख्यानैर् यत्नैर् आश्वास्य वल्लभाम् / जननीं स्वैरम् अभ्येत्य प्रणिपत्य जगाद सः // kavk_64.154 //

दुहिता शक्रकल्पस्य किन्नरेन्द्रस्य मानिनी / पाल्या विरहशोकार्ता मद्वात्सल्यधिया त्वया // kavk_64.155 //

अस्याश् चूडामणिर् अयं रक्ष्यः स्वेच्छागतिप्रदः / दातव्यः सर्वथा मातर् नान्यत्र प्राणसंशयात् // kavk_64.156 //

इत्य् उक्त्वा जननीहस्ते कान्तं कान्ताशिखामणिम् / निक्षिप्य स ययौ तूर्णं सैन्याच्छादितदिङ्मुखः // kavk_64.157 //

तस्य वाजिव्रजोद्धूतरजःपुञ्जघनोदयः / प्रययौ राजहंसानां संत्रासायासहेतुताम् // kavk_64.158 //

दूरं प्रयाते दयिते विरहेण मनोहरा / बभूव बालनलिनीपलाशशयनाश्रया // kavk_64.159 //

सोत्कण्ठाया दिवसगणनारम्भनित्याभियोगे संख्यालेखासरणिम् अवनौ कम्पलोलं लिखन्त्याः / तस्याः पाणौ निपतितरणत्कङ्कणे तानवेन क्षिप्रं मुक्तावलयकलनाम् अश्रुधारा चकार // kavk_64.160 //

द्वेषः पुष्पशरे सुखे विमुखता देहे ऽपि निःस्नेहता पत्यौ ध्यानपरायणत्वम् अनिशं तन्नाममन्त्रो जपः / शय्या भूमितलं तथापि सुतनोस् तापक्षतिर् नाभवन् नूनं निश्चललीनरागमनसां मुक्तिर् न तीव्रव्रतैः // kavk_64.161 //

लीना स्फटिकपर्यङ्के हरिचन्दनपाण्डुरा / चन्द्रलेखेव सा तन्वी ज्योत्स्नामध्यगता बभौ // kavk_64.162 //

कदा चिद् अथ भूपालः स्वप्नदर्शनशङ्कितः / पुरोहितं समाहूय पप्रच्छ कपिलं रहः // kavk_64.163 //

दृष्टं अद्य मया स्वप्ने निरुद्धं शत्रुभिः पुरम् / पाटितोदरकृष्टैश् च ममान्त्रैः परिवेष्टितम् // kavk_64.164 //

स्वप्नस्यास्य विपाकार्हं फलं ब्रूहि महामते / विचिन्तय शुभोदर्काम् उचितां च प्रतिक्रियाम् // kavk_64.165 //

इति पृष्टः क्षितीशेन क्षणम् अन्तः पुरोहितः / भक्तिदम्भधृतध्यानः समीहितम् अचिन्तयत् // kavk_64.166 //

उपायो ऽयं मया दिष्ट्या प्राप्तः सुचिरचिन्तितः / पुष्करस्याश्रयोच्छित्त्यै राजपुत्रविनाशने // kavk_64.167 //

प्रिया मनोहरा ज्येष्ठं जीवितं तस्य किन्नरी / अभावे नियतं तस्या न स जीवति दुःखितः // kavk_64.168 //

इति संचिन्त्य शनकैर् मिथ्याखेदविषादवान् / अभ्यधाद् वसुधाधीशम् अहितैषी पुरोहितः // kavk_64.169 //

दुःस्वप्नो ऽयं त्वया देव हृदयाकम्पनः परम् / दृष्टः स्पष्टं फलं तस्य दुःसहं कथम् उच्यते // kavk_64.170 //

प्रभुभक्तिव्रतस्थानां दोषेष्व् अविहितात्मनाम् / न कर्णकटुकं वक्तुं निषेधो ऽस्ति हितैषिणाम् // kavk_64.171 //

राज्यात् भ्रंशः शरीराद् वा स्वप्नस्यास्य फलं स्फुटम् / शङ्काविरहितैः कार्यः प्रतीकारो ऽत्र भूतये // kavk_64.172 //

पुष्करिण्यां क्रतुक्षेत्रे पूर्णायां पशुशोणितैः / स्नातस् त्वं मार्जितो विप्रैर् भूरिरत्नसुवर्णदः // kavk_64.173 //

किन्नरीमेदसा वह्निं हुत्वा कुशलम् आप्स्यसि / अन्तःपुरे स्नुषा ते ऽस्ति किन्नरी न तु दुर्लभा // kavk_64.174 //

इति तस्य वचः श्रुत्वा क्रूरं पातककूणितः / नृशंसवृत्तसंत्रस्तस् तम् अभाषत भूपतिः // kavk_64.175 //

निजजीवितरक्षायै कथं स्त्रीवधम् उत्सहे / किन्नरीविरहे ऽवश्यं न च जीवति मे सुतः // kavk_64.176 //

इति भूमिभुजा तस्य प्रत्याख्याते समीहिते / तं पापाभिनिवेशेन पुनः प्राह पुरोहितः // kavk_64.177 //

अहो राजन् न जानीषे धीमान् अपि जनस्थितिम् / त्रिवर्गसाधनं त्याज्यम् न राज्यं न च जीवितं // kavk_64.178 //

अर्था इव स्वजनमित्रकलत्रपुत्रा नष्टाः स्थितस्य पुरुषस्य पुनर् भवन्ति / उच्छ्वासमात्रविरहे गतजीवितस्य तत्कालसंनिहितम् अप्य् असद् एव सर्वम् // kavk_64.179 //

त्यज्यन्ते जीवितस्यार्थे निजदेशप्रियात्मजाः / जीविताद् अपरं राजञ् जीवलोके ऽस्ति न प्रियम् // kavk_64.180 //

इति जीवितलोभाय तेन नानानिदर्शनैः शनैः / प्रतारितः पापं राजा युक्तम् अमन्यत // kavk_64.181 //

ततः सुसम्भृतारम्भे प्रवृत्ते यज्ञकर्मणि / कृतायां पुष्करिण्यां च पूर्णायां पशुशोणितैः // kavk_64.182 //

राज्ञा कथितवृत्तान्ता निजपत्नी स्वयं रहः / पुत्रप्रवासशोकार्ता पापत्रस्ता व्यचिन्तयत् // kavk_64.183 //

अहो मूर्खतरो राजा मोहान्धेन पुरोधसा / स्नुषावधविधाने ऽस्मिन् प्रेरितः पृथुपातके // kavk_64.184 //

यत्नैर् अपरिहार्ये ऽपि निबद्धे निधनावधौ / परप्राणापहारेण मूढा वाञ्छन्ति जीवितम् // kavk_64.185 //

यदि जीवितलुब्धेन मुग्धा मृगवधूर् इव / स्नुषापि हन्यते राज्ञा तत् किं वक्ष्याम्य् अहं सुतम् // kavk_64.186 //

मातस् त्वयेयं वात्सल्यात् पाल्या मम मनोहरा / इत्य् उक्त्वा सुधनः सूनुर् गतो निक्षिप्य मे वधूम् // kavk_64.187 //

तस्माच् चूडामणिम् मत्तः प्राप्य व्योम्ना प्रयातु सा / भविष्यति तया पत्युर् जीवन्त्या संगमः पुनः // kavk_64.188 //

इति संचिन्त्य सा गत्वा साश्रुनेत्रा स्नुषान्तिकम् / राजवृत्तं निवेद्यास्यै सोत्कम्पा पुनर् अब्रवीत् // kavk_64.189 //

वत्से चूडामणिं बद्ध्वा गच्छ तूर्णं विहायसा / नृपः पापप्रवृत्तो ऽयं न सदाचारम् ईक्षते // kavk_64.190 //

यज्ञभूमिं त्वया गत्वा गन्तव्यं व्योमवर्त्मना / अन्यथा त्वाम् असौ वेत्ति गूढन्यस्तां मया क्व चित् // kavk_64.191 //

इति भर्तृप्रवासार्ता वचः श्रुत्वा मनोहरा / तत्संगमाय रक्षन्ती यत्नात् प्रियतरं वपुः // kavk_64.192 //

श्वश्र्वा दत्तं समादाय बद्ध्वा मूर्ध्नि शिखामणिम् / नृपाहूता क्रतुक्षेत्रं गत्वा व्योम व्यगाहत // kavk_64.193 //

राजन् नैतत् तव समुचितं यत् प्रियस्यापि सूनोर् वध्या पत्नी निजपदम् इयं स्वस्ति तुभ्यं गताहम् / रक्ष्यश् चासौ प्रतिहतधृतिर् मद्वियोगे कुमारस् तत्रेत्य् उक्त्वा तनुतरतदिद्विभ्रमैः सा जगाम // kavk_64.194 // / तस्यां गतायां नृपतिर् यज्ञविघ्नेन शङ्कितः पुरोहितस् तम् अवदद् देव मा संशयं कृथाः // kavk_64.195 //

मन्त्रैर् मया समाकृष्टः क्रूराख्यो ब्रह्मराक्षसः / निर्विघ्नस् ते क्रतुः सिद्धः सा हता तेन किन्नरी // kavk_64.196 //

इति मिथ्यावचस् तस्य राजा सत्यम् अमन्यत / नर्त्यन्ते कुटिलैर् मुग्धा यन्त्रपुत्रकलीलया // kavk_64.197 //

पितुर् भवनम् अभ्येत्य कीर्णहर्षा मनोहरा / न्यवेदयत् स्ववृत्तान्तं वहन्ती वल्लभं हृदि // kavk_64.198 //

सा पितुः शासनान् मर्त्यसङ्गसौरभशान्तये / हेमकुम्भशतैः स्नानं पञ्चभिः प्रत्यहं व्यधात् // kavk_64.199 //

मर्त्यामोदः प्रतनुतां क्षालितायाः शनैर् ययौ / सुधनस्नेहसंयोगी न तु रागो मृगीदृशः // kavk_64.200 //

दिव्योद्यानोपभोगेषु न सा निर्वृतिम् आययौ / अन्यत्र बद्धरागाणां रतिर् नान्यत्र देहिनाम् // kavk_64.201 //

सा कान्तविरहक्लान्ता कदा चिद् व्योमगामिनी / तां नागभवनोपान्तवनान्तवसुधां ययौ // kavk_64.202 //

तत्राश्रमस्थलीसक्तं महर्षिं वल्कलयनम् / अवदत् सा समभ्येत्य प्रणामविनमन्मुखी // kavk_64.203 //

लुब्धकस्योपदिशता भवता मम बन्धनम् / त्वम् एव ब्रूहि भगवन् यदि युक्तम् इदं कृतम् // kavk_64.204 //

इति तस्या वचः श्रुत्वा किंचिल्लज्जानताननः / ताम् उवाच मुनिर् मुग्धे तवैषा भवितव्यता // kavk_64.205 //

अमोघपाशस् तस्यास्तीत्य् अज्ञात्वा कथितं मया / उपलभ्य कथां धूर्तस् त्वां बबन्ध स लुब्धकः // kavk_64.206 //

दुष्टात्मनां न जानीमः कौटिल्यं क्रूरचेतसाम् / सत्यप्रवादमुखराः स्वभावसरला वयम् // kavk_64.207 //

इत्य् उक्ता मुनिना तन्वी प्रणयात् तम् अभाषत / भगवन् क्षम्यताम् एतद् बालावचनचापलम् // kavk_64.208 //

इदं तु भवताम् अग्रे यन् मया किं चिद् उच्यते / ललनासुलभः सो ऽयं सदाचारव्यतिक्रमः // kavk_64.209 //

कथातिथित्वम् आयान्ति चापले गुरवो ऽपि यत् / सा वियोगाग्नितापस्य ज्वालायोगासहिष्णुता // kavk_64.210 //

दुःखोद्धरणसंनद्धाः संतप्तानां दयालवः / कार्यान्तरङ्गाः प्रायेण भवन्त्य् अनुचितेष्व् अपि // kavk_64.211 //

पाशबन्धाद् विमुक्ताहं लुब्धकेन प्रलापिनी / निबद्धा राजपुत्रेण स्नेहपाशेन हारिणा // kavk_64.212 //

सुभगः सुधनाख्यो ऽसौ मद्वियोगानलाकुलः / अमुना यदि मार्गेण समेष्यति तवान्तिकम् // kavk_64.213 //

तद् इदं भवता वाच्यं कारुण्याद् वचसा मम / स्थिता त्वद्विरहायासनिःसुखाहं गृहे पितुः // kavk_64.214 //

उत्कण्ठाम् अनुकम्पां वा सहजां वा कृतज्ञताम् / दाक्षिण्यं वा पुरस्कृत्य तूर्णम् आगम्यताम् इतः // kavk_64.215 //

दुर्गमः किन्नरपुरे मार्गः क्लेशशताश्रयः / अभूमिर् एव मर्त्यानाम् अल्पवीर्यबलौजसाम् // kavk_64.216 //

दीप्ता तपोवनान्ते ऽस्मिन् सुधा नाम महौषधिः / दृश्यते हविषा पक्त्वा पातव्या सा स्वयं त्वया // kavk_64.217 //

तत्प्रभावात् समुत्तीर्य क्लेशं सत्त्वसहायवान् / कैलासहासशुभ्रेण पथा मत्पुरम् एष्यसि // kavk_64.218 //

इदं च तस्मै दातव्यम् मदभिज्ञाङ्गुलीयकम् / इत्य् उक्त्वा विषमं वर्त्म कथयित्वा क्रमेण सा // kavk_64.219 //

विघ्नप्रतिक्रियोपायान् संदिश्याश्चर्ययुक्तिभिः / आशाबन्धधृतप्राणा ययौ दत्त्वाङ्गुलीयकम् // kavk_64.220 //

तया कथितम् आकर्ण्य दूराध्वतरणाद्भुतम् / अङ्गुलीयकम् आदाय तद् एवाचिन्तयन् मुनिः // kavk_64.221 //

अत्रान्तरे राजसूनुर् जित्वा मेघं महीपतिम् / आययौ कोशम् आदाय दयितादर्शनोत्सुकः // kavk_64.222 //

स विवेश स्वनगरीं सामन्तच्छत्त्रमण्डलैः / फुल्लफेनस्मितस्याब्धेः कुर्वाणः संनिभं नभः // kavk_64.223 // स्नुषावैशसवृत्तान्तकथनक्लेशकम्पितम् / अथान्तःपुरम् अभ्येत्य जनकं प्रणनाम सः // kavk_64.224 //

अधोमुखाखिलजनं शोकशल्यहतोत्सवम् / पितुर् अन्तःपुरं दृष्ट्वा स विप्रियम् अशङ्कत // kavk_64.225 //

अपि जीवति सा तन्वी विरहार्ता मनोहरा / इति ब्रुवाणं न यदा तम् ऊचे कश् चिद् अप्रियम् // kavk_64.226 //

तदा जगाद जननी पुत्र जीवति ते प्रिया / गता चूडामणिं प्राप्य किं तु जीवितसंशये // kavk_64.227 //

इति श्रुत्वैव सहसा स पपात महीतले / कीर्णहारलतां कुर्वन् साश्रुधाराम् इव क्षितिम् // kavk_64.228 // तुषारशीकरस्मेरहरिचन्दनवारिभिः / स लब्धसंज्ञः शनकैर् विललापाश्रुगद्गदः // kavk_64.229 //

अनाकाशशशाङ्कश्रीर् अमन्थामृतवाहिनी / अयत्नरत्नवडभी क्व सा कुसुमधन्वनः // kavk_64.230 //

गुरुशासनयन्त्रितेन दूरं व्रजता बाष्पनिरुद्धलोचनायाः / विहिता न धृतिर् मया मृगाक्ष्यास् तद् अयं मे पतितः स्मराभिशापः // kavk_64.231 //

देहि प्रतिवचः सुभ्रु क्व गतासि मनोहरे / मया प्रमादमूढेन हरिणाक्षी न रक्षिता // kavk_64.232 //

त्वत्समागमसौभाग्यश्लाघ्यस्य सुरसंसदि / ममेव मर्त्यलोकस्य त्वद्वियुक्तस्य का द्युतिः // kavk_64.233 //

इति ब्रुवाणः शनकैः कान्तासंभोगसाक्षिषु / उद्यानेषु प्रियतमां विचेतुं स्वयम् उद्ययौ // kavk_64.234 //

वञ्चयित्वा परिजनं स रजन्याम् अलक्षितः / गत्वा वनान्तं बभ्राम समेषु विषमेषु च // kavk_64.235 //

तीव्ररागपिशाचेन महता स विमोहितः / उन्मत्त इव पप्रच्छ चेतनाचेतनान् अपि // kavk_64.236 //

ब्रूहि सखे शुकशावक सख्युः प्राणसखीं निखिलेन्दुमुखीं ताम् / तद्दशनच्छदरागविभागे बिम्बफले ऽस्तु सदा तव भोगः // kavk_64.237 //

हंहो हंस सितांस शंस नलिनीलीलावतंसद्युते दृष्टा सौरभसद्मपद्मवदना किं कान्तिकल्लोलिनी / यस्याः पीनपयोधराग्रविलुठन्मुक्ताकलापस्य सा हंसस्येव विभाति रोमलतिका शैवालवल्ली च्युता // kavk_64.238 //

तस्येति तीव्रव्यसनानुबन्धात् प्रलापिनः प्रस्खलतः समे ऽपि / दिशन् प्रकाशं दययेव मार्गे शनैर् जगाहे गगनं सितांशुः // kavk_64.239 //

श्यामापतेर् मन्मथबान्धवस्य कान्तं स दृष्ट्वाम्बरचुम्बि बिम्बम् / संदर्शितं सस्मितम् इन्दुमुख्या मेने मुखं व्योमविमानश्र्ङ्गात् // kavk_64.240 //

मूकं कलङ्काङ्कम् अवाप्तदोषम् अविभ्रमं हासविलासहीनं / चिरेण निश्चित्य शशाङ्कम् एव पप्रच्छ गच्छन् नरनाथसूनुः // kavk_64.241 //

अपि त्वया कान्तिसखी सखे खे तुल्येक्षणा लक्ष्मंर्गस्य दृष्टा / तवोदिता यद्वदनोपमानसंबन्धलब्धा जगति प्रसिद्धिः // kavk_64.242 //

कथं न किं चित् कथयत्य् अयं मे गतस्य कान्ताकथनार्थिभावम् / परार्थसंपादनशीतलेन कलावता कस्य कृतो ऽनुरोधः // kavk_64.243 //

अपि त्वया स्निग्धतडित्प्रकाशा घनस्तनी क्वापि मयूर दृष्टा / त्वद्बर्हभारस्य सुहृत् स यस्या विचित्रमाल्यः कबरीकलापः // kavk_64.244 //

भुजंग कच् चिद् भवता भुजंगी दृष्टा क्व चित् सा वररत्नचूडा / विषच्छटाः पश्य यया विसृष्टा मां दुःसहे ऽस्मिन् विरहे दहन्ति // kavk_64.245 //

सारङ्ग सा रङ्गविलासिनी किं दृष्टा त्वया मन्मथपार्थिवस्य / यस्याः कटाक्षोत्पलसंविभागैर् विभान्ति मन्ये गहने हरिण्यः // kavk_64.246 //

अपि त्वया विभ्रमजन्मभुमिर् वनस्पते पल्लवपेशलोष्ठी / लीलाविलोला ललना वनान्ते लतेव दृष्टा स्तबकावनंरा // kavk_64.247 //

अनेन नूनं वनकुञ्जरेण सा राजरम्भा परिरम्भलोभात् / आकृष्य नीता घनसंनिभेन संच्छादिता वा शशिनः कलेव // kavk_64.248 //

इति काननकुञ्जेषु तस्योन्मादप्रलापिनः / शोकाद् इव विवर्णेन्दुवदना रजनी ययौ // kavk_64.249 //

स नागभवनासन्नतीरोपान्ततपोवनम् / शनैः प्रविश्य पप्रच्छ महर्षिं वल्कलायनं // kavk_64.250 //

इहविरहविचिन्ताशोकनिश्वासमूर्च्छन्मदनदहनधूमश्यामसक्तैकवेणी / अपि शमितशशाङ्कोद्दामसौन्दर्यदर्पा मुनिवर हरिणाक्षी किन्नरी कापि दृष्टा // kavk_64.251 //

इति कान्तावियुक्तस्य प्राप्तस्योन्मादिनीं दशाम् / मुनिः श्रुत्वा वचस् तस्य परिज्ञाय तम् अब्रवीत् // kavk_64.252 //

समाश्वसिहि विश्रम्य संतापस् त्यज्यताम् अयम् / दृष्टा सा तव कल्याणी मया मानसचन्द्रिका // kavk_64.253 //

यूथभ्रष्टेव हरिणी निरपेक्षापि जीविते / पाशाकृष्टेव करिणी धार्यते सा त्वदाशया // kavk_64.254 //

पाणौ शेते वदनकमलं प्रस्तरे पल्लवानां तापक्लान्ता तरलवलनस्रंसिनी गात्रलेखा / आशाबन्धे धृतिर् इव मतेस् त्वद्वियोगाकुलायास् तस्या नैव क्व चिद् अपि मनः किं तु विश्रान्तिम् एति // kavk_64.255 //

द्रुमस्य किन्नरपतेः स्थिताहं भवने पितुः / आगन्तव्यं त्वया तूर्णम् इति त्वां संदिदेश सा // kavk_64.256 //

वीर्यसत्त्वबलोपायधैर्योत्साहवताम् अपि / अगम्ये किन्नरपुरे क्रमाद् वर्त्म शशंस च // kavk_64.257 //

इदं च त्वत्कृते दत्तं तया रत्नाङ्गुलीयकम् / यस्य स्निग्धप्रभाभ्यङ्गैर् दिशो यान्ति पिशङ्गताम् // kavk_64.258 //

इत्य् आनन्दसुधासिक्तम् उक्त्वा धैर्यावलम्बनम् / अङ्गुलीयं ददौ तस्मै मार्गं चाकथयन् मुनिः // kavk_64.259 //

पथा तदुपदिष्टेन सोपायेन नृपात्मजः / धीरः प्रचक्रमे गन्तुं धनदाध्युषितां दिशम् // kavk_64.260 //

स सिद्धां घृतपाकेन सुधां पीत्वा महौषधिम् / लब्धर्द्धिबलमाहात्म्यः सायुधः प्रययौ शनैः // kavk_64.26 //

ऋद्ध्या संनिहितं तस्य सर्वोपकरणं पथि / अभूत् सत्त्वसहायानां स्वाधीनाः सर्वसंपदः // kavk_64.262 //

अथ विद्याधरवधूविलासहसितद्युतिम् / हिमवन्तम् अतिक्रम्य कुकूलाद्रिम् अवाप सः // kavk_64.263 //

फलोपहारैः स्वीकृत्य तत्र वानरयूथपम् / वायुवेगाख्यम् आरुह्य स तं शैलम् अलङ्घयत् // kavk_64.264 //

अथाजपथनामानम् अतिचक्राम भूधरम् / निहत्याजगरं घोरं विघ्नसंघम् इवेषुना // kavk_64.265 //

वीणास्वनैर् वशीकृत्य राक्षसीं कामरूपिणीम् / कामरूपाद्रिम् उल्लङ्घ्य प्रययौ किन्नरीप्रियः // kavk_64.266 //

बलवान् मुद्गराघातनिखातैः शस्त्रशङ्कुभिः / एकधारं ततः शैलम् आरुरोहातिसाहसः // kavk_64.267 //

अथोग्रतरम् आरुह्य वज्रकाख्यं स पर्वतम् / गृध्ररूपां समालोक्य राक्षसीं पिशितैषिणीम् // kavk_64.268 //

परिवृत्तेन संच्छन्नः समांसमृगचर्मणा / स पादमूले तस्याद्रेस् तस्थौ निश्चलविग्रहः // kavk_64.269 //

मांसलुब्धा तम् उत्क्षिप्य गृध्ररूपा निशाचरी / निदधे शिखरस्याग्रे भोक्तुं भीषणविग्रहा // kavk_64.270 //

मृगचर्म समुत्सृज्य तां निहत्य स वीर्यवान् / नीरन्ध्रखदिराकीर्णम् प्राप खादिरभूधरम् // kavk_64.271 //

प्रविश्य तद्गुहां लेभे शिलां व्यस्य महौषधिम् / शीतातपतमःसर्पराक्षसादिभयापहाम् // kavk_64.272 //

स यन्त्रपर्वतौ प्राप्य संघट्तैः प्राणहारिणौ / यन्त्रकीलं शराग्रेण छित्त्वा चक्रे विनिश्चलौ // kavk_64.273 //

यन्त्रकीलसमुच्छेदैर् यन्त्रद्वारं विदार्य सः / छेदनम् यन्त्रचक्रं च यन्त्रयुक्तौ तथायसौ // kavk_64.274 //

तीव्रप्रहारौ पुरुषौ यन्त्रमेषौ च दुःसहौ / यन्त्रोग्रदन्तनिष्पेषौ तथा मकरराक्षसौ // kavk_64.275 //

घोरान्धकारगम्भीरं गुहाकूपं विलङ्घ्य च / तुङ्गां सरितम् उत्तीर्य हत्वा तत्कूलराक्षसान् // kavk_64.276 //

आशीविषावृतजलां पतंगाख्यां च निम्नगाम् / रोदिनीं च नदीं तीरे यस्याः किन्नरचेटिकाः // kavk_64.277 //

कुर्वन्ति रोदनरवैर् विघ्नं तद्गतचेतसाम् / तद्विधां हासिनीं नाम हासापःर्तचेतसाम् // kavk_64.278 //

दिशन्ति पुलिने यस्या व्यसनं किन्नराङ्गनाः / लङ्घयित्वापगाश् चान्या वेत्रां प्राप्य नदीं ततः // kavk_64.279 //

कूलवेत्रलतालम्बी तस्याम् अथ तितीर्षया / पवनप्रेरितां पारवेत्रवल्लीम् अवाप सः // kavk_64.280 //

तया प्राप्य परं पारम् आशयेवातिदीर्घया / ददर्श किन्नरपुरं स्फारस्फटिकमन्दिरम् // kavk_64.281 //

प्रविश्य स शनैः प्रप्य कान्तां कनकपद्मिनीम् / तत्तीरतरुम् आरुह्य तस्थौ रत्नलतावृतः // kavk_64.282 //

स ददर्शाम्बुजरजःपुञ्जैः सुरभिपिञ्जरम् / हेमकुम्भैर् जलं तत्र नयन्तीः किन्नराङ्गनाः // kavk_64.283 //

कुम्भोत्क्षेपे श्रमार्तायास् तत्रैकस्याः समेत्य सः / हस्तालम्बेन साहाय्यं कृत्वा पप्रच्छ तार्न् शनैः // kavk_64.284 //

मातः कस्य कृते तोयं इदं यत्नेन नीयते / यद्भक्त्या गण्यते नायं भवतीभिः परिश्रमः // kavk_64.285 //

इति तेन प्रियगिरा सा पृष्टा तम् अभाषत / माधुर्यधुर्यसौन्दर्ये पक्षपातवती क्षणात् // kavk_64.286 //

मर्त्यामोदापनोदाय सदा सुरभिवारिभिः / पितुः किन्नरराजस्य गिरा स्नाति मनोहरा // kavk_64.287 //

तयेति कथितं श्रुत्वा सुधासिक्त इव क्षणात् / स हेमकुम्भे चिक्षेप तदभिज्ञाङ्गुलीयकम् // kavk_64.288 //

स्नान्त्यास् ततस् तद् अभिहारि मनोहरायाः कुम्भात् पपात कुचकुम्भयुगे ऽङ्गुलीयम् / यस्यांशुमत्प्रतिमरत्नमयूखलेखाः क्षिप्रं नखक्षतविलासतुलाम् अवापुः // kavk_64.289 //

मूर्तं ततः स्वं अनुरागम् इवाकलय्य रत्नाङ्गुलीयकम् अनङ्गकथान्तरङ्गम् / सा कान्तम् आगतम् अवेत्य कुतस् त्वयेदं संप्राप्तम् इत्य् अवदद् उच्छलितेव दासीम् // kavk_64.290 //

ततस् ताम् अवदद् दासी देवि पुष्करिणीतटे / स्थितः को ऽपि युवा कान्तः प्रत्यक्ष इव मन्मथः // kavk_64.291 //

निक्षिप्तं हेमकुम्भे ऽस्मिन्न् इदं तेनाङ्गुलीयकम् / भजते यत्प्रभागर्भम् पयः कुङ्कुमकान्तताम् // kavk_64.292 //

इति तद्वचनं तन्वी प्रियं श्रुत्वा मनोहरा / निश्चित्य दयितं प्राप्तम् आनिनाय तयैव तम् // kavk_64.293 //

तया गुप्ततरे न्यस्तं कान्तम् उद्यानमन्दिरे / कुमुद्वतीव शशिनं गत्वापश्यन् मनोहरा // kavk_64.294 //

परस्परालोकनविभ्रमेण वियोगसंतापनिवेदनेन / तयोः प्रहर्षानुभवेन लेभे शोभाम् अशेषाङ्गवतीम् अनङ्गः // kavk_64.295 //

यद् यत् किं चिद् विरहसमये चिन्तयाभ्यस्तम् अन्तर् यद् यत् प्रौढप्रमदसुहृदा मन्मथेनोपदिष्टम् / यद् यत् प्रेम्णः सदृशम् उचितं यद् यद् औत्सुक्यराशेस् तत् तत् सर्वं प्रणयसुभगं दम्पती चक्रतुस् तौ // kavk_64.296 //

ततः प्रच्छन्नवृत्तान्तं लज्जमाना मनोहरा / निवेद्यादर्शयत् पित्रोः पतिं भूमिमनोभवम् // kavk_64.297 //

ततः किन्नरराजस् तां कोपप्रस्फुरिताधरः / उवाच दर्शनपथं परिहृत्यात्मजापतेः // kavk_64.298 //

अहो प्रमादपतिता दैवाद् अनुचिते जने / न विमुञ्चसि दुर्वृत्ते क्षाल्यमानापि रक्तताम् // kavk_64.299 //

यौवनावनिलावण्यं स्पृहणीयं दिवौकसाम् / बत प्रयातम् एतत् ते मर्त्यस्नेहेन शोच्यतां // kavk_64.300 //

उदग्रगोत्रप्रभवा घनयौवननिर्भरा / निम्नगे क्षोभविभ्रष्टा यातासि सुतराम् अधः // kavk_64.301 //

विद्वदुद्वेगजननी कुलवैलक्ष्यकारिणी / मलिना खलविद्येव संमतासि न कस्य चित् // kavk_64.302 //

रूपमात्रेण तुष्टा त्वं यदि मर्त्यवशं गता / तत् किं न रमसे हेमनिर्माणपुरुषत्विषा // kavk_64.303 //

प्रभावगुणहीनस्य पुंसश् चारुतराकृतेः / आलेख्यपुरुषस्येव सौन्दर्यं भित्तिरञ्जनम् // kavk_64.304 //

वध्यो मे त्वत्पतिः पापे हीनसंबन्धलज्जया / मुखं द्रष्टुं न शक्नोमि त्वद्याच्ञाप्तदिवौकसाम् // kavk_64.305 //

सत्यं उत्साहयुक्तस्य कुलस्योन्नतिशालिनः / जरेव किल कायस्य कन्या संकोचकारिणी // kavk_64.306 //

इति सा भर्त्सिता पित्रा तम् उवाच नतानना / असूत्रहारं कुर्वाणा कुचयोर् बाष्पबिन्धुभिः // kavk_64.307 //

कोपाद् अनुचितं तात नैतन् मां वक्तुम् अर्हसि / न श्रूयन्ते प्रभावेण किं नराः किन्नराधिकाः // kavk_64.308 //

गरुडस्यापि दुर्लङ्घ्याम् इमाम् उल्लङ्घ्य यः क्षितिम् / प्रभावभूमिर् आयाति मनुष्यः स कथं भवेत् // kavk_64.309 //

गुणसंवादिनी मूर्तिर् भवत्य् एव शरिरिणाम् / करोत्य् आनन्द संवादं द्युतिर् एव हिमत्विषः // kavk_64.310 //

जात्या किं क्रियते तात स्वभावानुगुणा गुणाः / पूर्णेन्दुर् अमृतस्यन्दी कालकूटस्य सोदरः // kavk_64.311 //

भवन्त्य् अन्तर्गुणाः के चिच् छन्नदोषास् तथापरे / अपरीक्ष्य न कर्तव्या मणीनां मूल्यलङ्घना // kavk_64.312 //

श्रुत्वैतत् किन्नरपतिस् तत् तथेति विचिन्त्य च / जामातरं समाहूय गुणजिज्ञासयाब्रवीत् // kavk_64.313 //

त्वया कान्त्या जितास् तावद् एते किन्नरदारकाः / संदर्शितप्रभावस् तु दिव्यसंबन्धम् अर्हसि // kavk_64.314 //

अत्यायतं शरवनं कृत्वोद्धृतशरं क्षणात् / व्युप्तम् अन्यूनम् उच्चित्य पुनर् देहि तिलाधकम् // kavk_64.315 //

संदर्शय धनुर्वेदे दृढलक्ष्यादिकौशलम् / ततः कीर्तिपताकेयं तवायत्ता मनोहरा // kavk_64.316 //

इत्य् अशक्ये ऽपि कौटिल्यात् प्रेरितस् तेन कर्मणि / सर्वं कान्तानुरागेण कुमारः कर्तुम् उद्ययौ // kavk_64.317 //

मिथ्याश्रमक्लेशफले प्रवृत्तं शरपाटने / तं विज्ञाय सहस्राक्षः पक्षपाताद् अचिन्तयत् // kavk_64.318 //

किं भाद्रकल्पिको बोधिसत्त्वो ऽयं पार्थिवात्मजः / नियुक्तः किन्नरेन्द्रेण निष्फले क्लेशकर्मणि // kavk_64.319 //

अस्यास्मिन् समयायासे कार्यं साहाय्यकं मया / इति संचिन्त्य शक्रो ऽस्य कर्मनिष्पत्तिम् आदधे // kavk_64.320 //

शतक्रतुसमादिष्टैर् यक्षैः सूकररूपिभिः / उत्पाटिते शरवने समे व्युप्तं तिलाधकम् // kavk_64.321 //

एकीकृतं समुच्चित्य शक्रसृष्टैः पिपीलकैः / कुमारः किन्नरेन्द्राय विस्मिताय न्यवेदयत् // kavk_64.322 //

स सप्तकनकस्तम्भान् सप्ततालान् बलोर्जितः / सूकरीचक्रसंयुक्तान् विद्ध्वा निशितपत्त्रिणा // kavk_64.323 //

शस्त्रास्त्रविक्रमकलाशिल्पशक्तिम् अदर्शयत् / ययास्य पेतुर् मुकुटे दिव्याः कुसुमवृष्टयः // kavk_64.324 //

विस्मितो ऽपि प्रभावेण तस्य किन्नरभूपतिः / पुनस् तद्वञ्चनायैव तां तां युक्तिम् अचिन्तयत् // kavk_64.325 //

दधति विपुलाश्चर्ये मौनं हसन्ति सतां स्तुतौ मलिनवदनाः कीर्त्युत्कर्षे व्रजन्ति विवादिताम् / अपि गुणशतैर् नाराध्यन्ते विरुद्धधियः परं परपरिभवक्षोभारम्भस्थिराभिनिवेशिनः // kavk_64.326 //

स तम् ऊचे प्रभावो ऽयं दिव्यः प्रकटितस् त्वया / प्रज्ञाप्रकर्षम् अधुना संदर्शयितुम् अर्हसि // kavk_64.327 //

अभिन्नवर्णरूपाणां तुल्याभरणवाससाम् / किन्नरीणां स्थितां मध्ये गृहाण निजवल्लभाम् // kavk_64.328 //

इत्य् उक्तस् तेन स पुनः किन्नरीशतपञ्चकम् / तुल्यवर्णवयोवेशं ददर्शाव्यग्रम् अग्रतः // kavk_64.329 //

तासां मध्ये परिज्ञाय स जग्राह मनोहराम् / वल्लरीवनसंच्छन्नां भ्र्ङ्गश् चूतलताम् इव // kavk_64.330 //

देवो ऽयम् इति निश्चित्य ततस् तं किन्नरेश्वरः / तुष्टस् तस्मै ददौ दिव्यरत्नैः सह मनोहराम् // kavk_64.331 //

श्लाघ्योपभोगविभवैः पूजितस् तेन सादरम् / जायासखस् तम् आमन्त्र्य कुमारः स्वपुरं ययौ // kavk_64.332 //

मनोहराग्रगं पुत्रं प्राप्तम् आलोक्य भूपतिः / राकेन्दुदर्शनोद्भूतः सुधाम्बुधिर् इवाबभौ // kavk_64.333 //

पुत्रं ततश् चरितचन्द्रसितातपत्रे राज्ये ऽभिषिच्य परितापहरं प्रजानां / संतोषशीतलविवेकसुखाभिरामां छायाम् असेवत नृपः प्रशमद्रुमस्य // kavk_64.334 //

प्राप्ताभिषेकं सुधनम् प्रभाते तं सप्तरत्नानि पृथुप्रतापम् / नवप्रभावप्रभुभावभीत्या सेवानिवासार्थम् इवोपजग्मुः // kavk_64.335 //

स बोधिसत्त्वः सुधनो ऽहम् एव यशोधरा सापि मनोहराभूत् तद्विप्रयोगव्यसनानलार्तिः कामानुबन्धाद् इयती मयाप्ता // kavk_64.336 //

तस्मात् कामः कमलवदनानेत्रपर्यन्तवासी वर्ज्यः सद्भिः शमंर्गवधूबन्धकेलिः किरातः / स्फूर्जत्पुष्पप्रसरजरजःपुञ्जहालाहलाग्रैर् लोकः शोकव्यसनविशिखैर् मोहनैर् येन विद्धः // kavk_64.337 //

इति भिक्षुगणः स्वयं जिनेन स्वकथां तां विनिवेदितां निशम्य / सरसं पृथुमूलम् एव मेने शतशाखस्य मनोभवम् भवस्य // kavk_64.338 //

इति क्षेमेन्द्रविरचितायां बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायां सुधनकिन्नर्यवदानं चतुःषष्टितमः पल्लवः