Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ Devanāgarī · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Fragments of प्रज्ञापारमिता texts (from 16 sources)

Thông tin: GRETIL — (1) Konow, Sten: Central Asian fragments of the Ashṭādaśasāhasrikā Prajñāpāramitā and of an unidentified text, Calcutta 1942 (Memoirs of the Archaeological Survey of India, 69). = AṣṭāK, unidentified = Praj(U1); (2) Bidyabinod, B. B.: "Fragment of a Prajnaparamita Manuscript from Central Asia", Memoirs of the Archaeological Survey of India 32 (1927), pp. 1-11. = AṣṭāB; (3) AṣṭāH = 1 Bl. von S. Hedin; ed. von H. Smith in Montell, G.: Sven Hedin's Archaeological Collections from Khotan, 2 vols., Stockholm 1938 und auch in Konow.chữ Devanāgarī do máy chuyển tự từ bản IAST của GRETIL ·

(अष्टाक्, अ fol. 97) रेच्तो 1 समाधिः अरणसरणसर्वसमवसरणो नाम समाधिः अनिलानिकेतरतिर् नाम समाधिः तथतास्थितनिश्चित्तो नाम समाधिः कायकलिप्रमथनो नाम समाधिः वाक्कलिविधवंसनगगनकल्पो 2 नाम समाधिः आकाशसंगम्विमुक्तनिरुपलेपो नाम समाधिः इमे ते ह्य् आवुस शारद्वतीपुत्र समाधयो बोधिसत्वानां महासत्वानां येषु खलु समाधिषु विहरमाणो 3 बोधिसत्वो महासत्वो क्षिप्रम् अनुत्तरां संयक्संबोधिम् अभिसंबोत्स्यति । अन्यानि चाप्रमेयाण्य् असंख्येयानि समाधिमुखानि धारणिमुखानि च । यत्र शिक्षमाणाः बोधिसत्वा महासत्वाः 4 क्षिप्रम् अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्ध्यन्ति । अथायुष्मां सुभूतिर् आयुष्मन्तं शारद्वतीपुत्रम् एतद् अवोचत्* व्याकृतो बतायम् आवुस शारद्वतीपुत्र बोधिसत्वो महासत्वो वेदितव्यः 5 पूर्वकैर् अर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैर् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ ये ऽप्य् एतर्हि दशसु दिक्षु गङ्गानदीवालिकासमेषु लोकधातुषु तथागताः अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धास् तिष्ठन्ति यापयन्ति 6 ते ऽपि तथागतास् तं बोधिसत्वं महासत्वं इदानीं व्याकुर्वन्ति । यः खल्व् इमेषु समाधिषु विहरति न च कञ्चित् समाधिं समनुपश्यति । न चैतेभिः समाधिभिर् मन्यते इमे 7 पुनर् बोधिसत्वा असमापन्ना । अहं पुनः समापन्नः समापद्यामि समापत्स्यामि च । सर्वे ते तस्य खलु वितर्का न संविद्यन्ते न प्रवर्तन्ते । एवम् उक्तायुष्मां शारद्वतीपुत्रायुष्मन्तं 8 सुभूतिम् एतद् अवोचत्* तत् किं पुनर् आवुस सुभूते तत्र समाधिषु स्थितो बोधिसत्वो महासत्वः व्याकृतो वेदितव्यः पूर्वकैस् तथागतैर् ये चैतर्हि तिष्ठन्ति दशसु दिक्षु गंगानदीवालिकासमेषु 9 लोकधातुषु

तथागतास् तिष्ठन्ति । यापयन्ति । आह नो इत्य् आवुस शारद्वतीपुत्र तत् कस्माद् धेतोर् न ह्य् आवुस शारद्वतीपुत्र अन्या प्रज्ञापारमिता अन्यः समाधिर् अन्यो बोधिसत्वो 10 महासत्वः बोधिसत्व एव समाधिः समाधिर् एव बोधिसत्वश् च समाधिश् च प्रज्ञापारमिता आह : यद्य् आवुस सुभूते नान्यः समाधिर् अन्यो बोधिसत्वः समाधिर् एव बोधिसत्वः 11 बोधिसत्व एव समाधिः यदि च समाधिर् यश् च बोधिसत्वस् तौ खलु प्रज्ञापारमिता । तन् न पुनः सर्वधर्मसमतां समाधिना जानाति नापि संजानाति । आह : अनेनैवावुस वेर्सो 1 शारद्वतीपुत्र पर्यायेण बोधिसत्वो महासत्वः तां सर्वधर्मसमतां तेन समाधिना न जानाति । नापि संजानाति तत् कस्माद् धेतोर् आह : अविद्यामानत्वाद् एव तस्य बोधिसत्वस्य तस्य 2 च समाधेस् तस्याश् च प्रज्ञापारमितायाः न जानाति नापि संजानाति । अथ भगवान् आयुष्मते सुभूतये साधुकारम् अदासीत् साधु साधु सुभूते : सुभाषितेषा वाक् यथापि : 3 त्व मया अरणाविहारिणां श्रावकानाम् अग्रताया निर्दिष्टः तस्य ते प्रतिरूपो ऽयम् उपदेशः एवं च बोधिसत्वेन महासत्वेन प्रज्ञापारमितायां चरता शिक्षितव्यं । एवं ध्यानपारमितायां 4 वीर्यपारमितायां । क्षान्तिपारमितायां । शीलपारमितायां । दानपारमितायां शिक्षितव्यं । एवं स्मृत्युपस्थानेषु शिक्षितव्यं । यावद् आर्याष्टंगमार्गे दशसु 5 तथागतबलेषु । पेयालं यावद् अष्टादशस्व् आवेदनिकेषु बुद्धधर्मेषु शिक्षितव्यम् इति । अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रो भगवन्तम् एतद् अवोचत्* एवं शिक्षमाणो भदन्त 6 भगवन् बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां शिक्षति । भगवान् आह : एवं शिक्षमाणः शारद्वतीपुत्र बोधिसत्वो

महासत्वः प्रज्ञापारमितायां शिक्षति 7 तच् चानुपलंभयोगेन । एवं यावद् दानपारमितायां शिक्षति । पेयालं । एवं शिक्षमाणः स्मृत्युपस्थानेषु शिक्षति । यावद् एवं शिक्षमाणो यावद् अष्टादशव् आवेदनिकेषु 8 बुद्धधर्मेषु शिकति । तच् चानुपलंभयोगेनेति । अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रो भगवन्तम् एतद् अवोचत्* एवं शिक्षमाणो भदन्त भगवन् बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां 9 शिक्षत्य् अनुपलंभयोगेनेति । भगवान् आह: एवं शिक्षमाणः शारद्वतीपुत्र बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां शिक्षत्य् अनुपलंभयोगेनेति । आह : किं भदन्त 10 भगवन् नोपलभते । भगवान् आह : आत्मानं नोपलभते । सत्वं नोपलभते । यावज् जानकपश्यकं नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । तथा स्कन्धान् नोपलभते धातून् 11 नोपलभते ह्य् आयतनानि नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । तथा अविद्यान् नोपलभते यावज् जरामरणं नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । एवं

(अष्टाक्, अ fol. 98) रेच्तो 1 दुःखं नोपलभते । समुदयं निरोधं मार्गं नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । एवं कामधातुं रूपधातुम् आरूप्यधातुम् न्ःपलभते । अत्य्नतविशुद्धिताम् उपादाय । 2 तथा स्मृत्युपस्थानानि नोपलभते । यावद् आर्याष्टाङ्गं मार्गं नोपलभते अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । तथा दश तथागतबलानि नोपलभते । यावद् अष्टादशावेदनिकान् -अष्टादशावेणिकान् 3 बुद्धधर्मान् नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । षट् पारमितां नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । श्रोतापन्नं नोपलभते अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । एवं 4 सकृदागामिनम् अनागामिनम् अर्हन्तं नोपलभते । अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय । प्रत्येकबुद्धं नोपलभते बोधिसत्वं नोपलभते तथागतं नोपलभते अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादायेति । 5 अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रो भगवन्तम् एतद् अवोचत् किं असौ भदन्त भगवन् विशुद्धिर् भगवान् आह : अनुत्पादः सर्वधर्माणाम् एवम् अनिरोधो असंक्लेशो 6 अव्यवदानम् अप्रादुर्भावो अनुपलंभो अनभिसंस्कारः सर्वधर्माणाम् एषा सा विशुद्धिर् इति । आह : एवं पुनर् भदन्त भगवन् शिक्षमाणो बोधिसत्वो महासत्वः 7 कतमेषु धर्मेषु शिक्षितो भवति भगवान् आह : एवं शिक्षमाणः शारद्वतीपुत्र बोधिसत्वो महासत्वः न क्वचिद् धर्मेषु शिक्षितो भवति । तत् कस्माद् धेतोर् न ह्य् एते शारद्वतीपुत्र 8 धर्मास् तथा संविद्यन्ते । यथा ह्य् एते बालपृथग्जना ह्य् अभिनिविष्टाः आह : कथं पुनर् भदन्त भगवन्न् एते धर्माः संविद्यन्ते । यथा ह्य् एते बालपृथग्जना ह्य् अभिनिविष्टा इति । 9 भगवान् आह : यथा न संविद्यन्ते । तथा संविद्यन्ते । एवम्

asaṃvidyamānā hy ucyante avidyā : āha : kiṃ te bhadanta bhagavann asaṃvidyamānā ucyante avidyā | 10 bhagavān āha : rūpaṃ śāradvatīputra na saṃvidyate adhyātmaśūnyatām upādāya | yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upādāya | evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ na saṃvidyate | adhyātmaśūnyatām 11 upādāya | yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upādāya | evaṃ smṛtyupasthānāni na saṃvidyante | peyālaṃ | yāvad aṣṭādaśavedanikā buddhadharmā na saṃvidyante *{aṣṭādaśāveṇikā}* verso 1 adhyātmaśūnyatām upādāya. yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upādāya | yatra bālapṛthagjanā avidyāvaśenā tṛṣṇāśābhiniviṣṭās tebhir vidyā kalpitā : avidyābhibhūtās 2 tai te cobhayayor antarayoḥ antayoḥ saktāḥ yadutocchedasāśvatayos te ca na jānanti na paśyanti | ye ca dharmā na saṃvidyante | tān dharmān kalpayanti | kalpayitvā ca nāmarūpe 'bhiniviṣṭāḥ peyālaṃ 3 yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣv abhiniviṣṭāḥ eva samānāḥ asaṃvidyamānān dharmān parikalpayanti | tā ca na jānanti | na paśyanti | kiṃ te na jānanti na paśyanti rūpaṃ na *{āvedanikeṣu for āveṇikeṣu}* 4 jānanti paśyanti | evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārāṃ vijñānaṃ na jānanti na paśyanti | peyālaṃ | yāvad aṣṭādaśāvedanikān buddhadharmān na jānanti na paśyanti | yasmāc ca na jānanti na budhyanti | bālapṛthagjanā 5 iti saṃkhyāṃ gacchanti | te na niryānti | kutra na niryānti | kāmadhātvaiśvarye | tathā rūpadhātāv ārūpyadhātau na niryānti | śrāvakapratyekabuddhadharmeṣu na niryānti 6 bodhisatvadharmeṣu na niryānti | samyaksaṃbuddhadharmeṣu na niryānti | te ca na

श्रद्दधन्ति । किं ते न श्रद्दधन्ति । रूपं रूपशून्यतां च न श्रद्दधन्ति । एवं वेदनां वेदनाशून्यतां च 7 संज्ञां संज्ञाशून्यतां च । संस्कारां संस्कारशून्यतां च । विज्ञानं विज्ञानशून्यतां च न श्रद्दधन्ति । यावद् बुद्धधर्मान् बुद्धधर्मान् [!] न श्रद्दधन्ति । ते च पुनर् न प्रतितिष्ठन्ति । कुत्र न प्रतितिष्ठन्ति । 8 दानपारमितायान् न प्रतितिष्ठन्ति । यावन् न प्रज्ञापारमितायान् प्रतितिष्ठन्ति । अवैवर्तिकभूमौ न प्रतितिष्ठन्ति । यावद् अष्टादशस्व् आवेदनिकेषु बुद्धधर्मेषु न प्रतितिष्ठन्ति । 9 तेन कारणेन बालपृथग्जना इत्य् उच्यन्ते । अभिनिवेश इति किम् अभिनिविष्टाः खल्व् एते । कुत्राभिनिविष्टाः रूपे ऽभिनिविष्टाः यावद् विज्ञाने ऽभिनिविष्टाः तदा चक्षुष्व् 10 अभिनिविष्टाः यावन् मनस्व् अभिनिविष्टाः रूपगशब्दगन्धरसस्पर्शधर्मेष्व् अभिनिविष्टाः तथा धातुष्व् अभिनिविष्टाः रागद्वेषमोहेष्व् अभिनिविष्टाः दृष्टिगतेष्व् अभिनिविष्टाः स्मृत्युपस्थानेष्व् 11 अभिनिविष्टाः पेयालं । यावद् आष्टादशस्व् आवेदनिकेषु बुद्धधर्मेष्व् अभिनिविष्टाः एवम् उक्तायुष्मां शारद्वतीपुत्रो भगवन्तम् एतद् अवोचत्* एवं पुनः शिक्षमाणा

अष्टाह् रेच्तो 1 भगवान् आह सचेत् सुभूते नवयानसंप्रस्थितो बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणो ऽनुपायकुशलो भवेन् न च कल्याणमित्रहस्तगतो भवेद् उत्त्रस्येत् संत्रस्येत् संत्रासम् आपद्येत सुभूतिर् आह कतमद् भगवन् 2 बोधिसत्वस्य । महासत्वस्योपायकौशल्यं यत्र चरमाणो बोधिसत्वो महासत्व इमं निर्देशं श्रुत्वा 3 नोत्त्रस्यति न संत्रस्यति न संत्रासम् आपद्यते भगवान् आह । इह सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः 4 प्रज्ञापारमितायां चरमाणो रूपं सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तेन चित्तेनानित्याकारेण प्रत्यवेक्षते 5 तच् च नोपलभ्यते एवं वेदनां संज्ञां संस्कारं विज्ञानं सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तेन चित्तेनानित्याकारेण 6 प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य प्रज्ञापारमितायां चरमणस्योपायकौशल्यं 7 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमानः सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तेन 8 चित्तेन रूपं दुःखाकारेण प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते एवं वेदनां संज्ञा संस्कारान् वेर्सो 1 विज्ञानं दुःखाकारेण प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते । पेयालं रूपं नैरात्म्याकारेण प्रत्यवेक्षति तच् च नोपलभते 2 एवं वेदनां संज्ञां संस्कारान् विज्ञानं नैरात्म्याकारेण प्रत्यवेक्षति तच् च नोपलभते । पुनर् अपरं 3 सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणः सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तेन चित्तेन 4 रूपम् अनित्यं प्रत्यवेक्षति तच् च नोपलभते एवं वेदनां संज्ञां संस्कारां विज्ञानं अनित्यतः प्रत्यवेक्षते 5 तच् च नोपलभते पेयालं रूपम् अनात्मानं प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते । एवं वेदनां संज्ञां संस्कारं 6 विज्ञानम् अनात्मा प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते रूपं अप्रणिहितं प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते 7 एवं वेदनां संज्ञां संस्कारां विज्ञानम् अप्रणिहितं प्रत्यवेक्षते तच् च नोपलभते 8 इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य प्रज्ञापारमितायां चरमाणस्योपायकौशल्यं

(अष्टाक्, अ fol. 102) रेच्तो 1 दानपारमितायां चरमाणो नोत्त्रसति । न संत्रसति न संत्रासम् आपद्यते । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणैवं प्रत्यवेक्षति रूपशून्यताय 2 रूपं शून्यं । रूपम् एव शून्यता शून्यतैव रूपम् एवं वेदनां संज्ञां संस्कारं विज्ञानं शून्यताया विज्ञानं शून्यं । विज्ञानम् एव शून्यता शून्यतैव विज्ञानं । एवं चक्षुःशून्यताया 3 चक्षुः शून्यं चक्षुर् एव शून्यता शून्यतैव चक्षुर् एवं श्रोत्रं घ्राणं जिह्वा कायः मनःशून्यताया मनः शून्यं मन एव शून्यता शून्यतैव मनः पेयालं यावच् चक्षुःसंस्पर्शप्रत्ययावेदनाशून्यताया 4 चक्षुःसंस्पर्शप्रत्यया वेदना शून्याश् चक्षुसंस्पर्शप्रत्यया वेदनैव शून्यता शून्यतैव चक्षुःसंपर्शप्रत्यया वेदना । एवं यावत् 5 मनःसम्स्पर्शप्रत्ययावेदना शून्यताया मनःसंस्पर्शप्रत्यया वेदना शून्या । मनःसंस्पर्शप्रत्यया वेदनैव शून्यता शून्यतैव मनःसंस्पर्शप्रत्यया 6 वेदना । एवं स्मृत्युपस्थानशून्यताया स्मृत्युपस्थानानि शून्यतानि स्मृत्युपस्थानान्य् एव शून्यता । शून्यतैव स्मृत्युपस्थानानि पेयालं । यावद् बुद्धधर्मशून्यताया 7 बुद्धधर्मा शून्या । बुद्धधर्मैव शून्यता । शून्यतैव बुद्धधर्माः एवं हि सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणो नोत्त्रसति न संत्रसति 8 न संत्रासम् आपद्यति । अथायुष्मां सुभूतिर् भगवन्तम् एतद् अवोचत् कतमं भदन्त भगवन् बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । येन परिगृहीत इमं प्रज्ञापारमितानिर्देशं 9 श्रुत्वा नोत्त्रसति न संत्रसति न संत्रासम् आपद्यते । एवम् उक्तो भगवान् आयुष्मन्तं सुभूतिम् एतद् अवोचत्

इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं 10 यद् रूपम् अनित्यम् इति धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । एवं वेदनां संज्ञां संस्कारं विज्ञानम् अनित्यम् इति धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । तानि च कुशलमूलानि 11 न श्रावकप्रत्येकबुद्धभूमौ परिणामयति । अन्यत्र सर्वाकारज्ञतायाम् इदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं वेर्सो 1 यद् रूपं दुःखम् इति धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । एवं वेदनां संज्ञां संस्कारं विज्ञानं दुःखम् इति धर्मं देशयति तच् चानुपलंभयोगेन । तानि च कुशलमूलानि 2 न श्रावकप्रत्येकबुद्धभूमौ परिणामयति । नान्यत्र सर्वाकारज्ञतायाम् इदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । पेयालं । रूपम् अनात्मानम् इति । धर्मं देशयति । यावद् विज्ञानं । 3 तच् चानुपलंभयोगेन । रूपशून्यताया धर्मं देशयति । एवं यावद् विज्ञानशून्यताया धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । एवं रूपानिमित्तया धर्मं देशयति । 4 यावद् विज्ञानानिमित्ततया धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । एवं रूपाप्रणिहिततया धर्मं देशयति । यावद् विज्ञानाप्रणिहिततया धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । 5 एवं रूपशान्ततया रूपविविक्ततया धर्मं देशयति । यावद् विज्ञानशान्ततया विज्ञानविविक्ततया धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । तानि च कुशलमूलानि । 6 न श्रावकप्रत्येकबुद्धभूमौ परिणामयत्य् अन्यत्र सर्वाकारज्ञतायाम् इदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 7

कल्याणमित्रं । यच् चक्षुर् अनित्यम् इति धर्मं देशयति । यावन् मनो ऽनित्यम् इति धर्मं देशयति । पेयालं यावद् यच् चक्षुःसंस्पर्सप्रत्यया वेदनानित्यम् इति धर्मं 8 देशयति । एवं यावन् मनःसंस्पर्शप्रत्यया वेदनानित्यम् इति धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । तानि च कुशलमूलानि । न श्रावकभूमौ प्रत्येकबुद्धभूमौ वा परिणामयत्य् 9 अन्यत्र सर्वाकारज्ञतायाम् इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । पेयालं । दुःखम् इति । अनात्मानम् इति । यावद् विविक्तम् इति । धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगेन । 10 तानि च कुशलमूलानि । न श्रावकभूमौ प्रत्येकबुद्धभूमौ वा परिणामयति । अन्यत्र सर्वाकारज्ञतायाम् इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । पुनर् अपरं 11 सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य कल्याणमित्रं । यः स्मृत्युपस्थानभावनायै धर्मं देशयति । यावत् स्मृत्युपस्थानविविक्ततायै धर्मं देशयति । तच् चानुपलंभयोगे

(अष्टाक्, अ fol. 104) रेच्तो 1 क्षितव्यम् इति । तत् कस्माद् धेतोः । नैता भोः पारमितास् तथागतैर् अर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैर् भाषिताः कविताः कावेयाश् चैताः नैता भोः श्रोतव्याः नोद्ग्रहितव्याः न पर्याप्तव्याः न धारयितव्याः 2 न वाचयितव्याः न मनसीकर्तव्याः न परेभ्यो देशयितव्याः इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 3 पापमित्रं यो ऽस्मै मारकर्माणि नोपदिशति । मारदोषांश् च नाचक्षति । इह भो मारः पापीमां बुद्धवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं षड्भ्यः पारमिताभ्यो विवेकयति । किं ते भोः 4 कुलपुत्राणया प्रज्ञापारमितया भावितया । एवं किं ते ध्यानपारमितया । किं वीर्यपारमितया । किं क्षान्तिपारमितया । किं शीलपारमितया । किं ते दानपारमितया भावितया 5 इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं सुभूते मारः पापीमां बुद्धवेषेणोपसंक्रमित्वा तं बोधिसत्वं महासत्वं तस्मै खलु श्रावकप्रत्येकबुद्धप्रतिसंयुक्तां 6 सूत्रान्तां यावद् अवदानावदेशां देशयति । प्रकाशयति विभजत्य् उत्तानीकरोति । संप्रकाशयति । य इमान्य् एवरूपाणि 7 मारकर्माणि नाचक्षतीदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं सुभूते मारः पापीमां बुद्धवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं महासत्वम् एवं वदति । 8 न त्वं भो कुलपुत्र बोधिसत्वो न च ते ऽस्ति बोधिचित्तं नापि त्वं ह्य् अवैवर्तिको न च त्वं शक्ष्यस्य् अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबोधुम् इति । य इमान्य् एवरूपाणि मारकर्माणि नाचक्षति 9 नावबोधयतीदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं

वेदितव्यं । पुनर् अपरं सुभूते मारः पापीमां बुद्धवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं महासत्वम् एवं वदति । 10 चक्षुः कुलपुत्र शून्यम् आत्मनात्मनीयेन वा । एवं श्रोत्रं घ्राणं जिह्वा कायो मनः कुलपुत्र शून्यम् आत्मनात्मनीयेन वा । एवं रूपशब्दगन्धरसस्पर्शधर्माः कुलपुत्र शून्या 11 आत्मनात्मनीयेन वा । पेयालं । यावच् चक्षुःसंस्पर्शप्रत्यया वेदना शून्याः आत्मनात्मनीयेन वा । यावन् मनःसंस्पर्शप्रत्यया वेदना । शून्या-र्-आत्मनात्मनीयेन वेर्सो 1 वा । तथा दानपारमिता शून्या यावत् प्रञापारमिता शून्यात्मनात्मनीयेन वा । एवं स्मृत्युपस्थानानि । यावद् आर्याष्टाङ्गो मार्गो । यावत् त्रीणि विमोक्षमुखानि शून्यान्य् 2 आत्मनात्मनीयेन वा. एवं दश तथागतबलानि । यावद् अष्टादशावेदनिका बुद्धधर्माः कुलपुत्र शून्याः आत्मनात्मनीयेन वा किं त्वं करिष्यस्य् अनुत्तराया सम्यक्संबोध्या 3 अभिसंबुद्धयेति । यो ऽस्मै ह्य् एवरूपाणि मारकर्माणि नाचक्षति नोपदिशति । न संबोधयति । इदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं 4 सुभूते मारः पापीमां प्रत्येकबुद्धवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं महासत्वम् एवं वदेत । शून्या भोः कुलपुत्र पुर्वा दिग् बुद्धैर् भगवद्भिर् बोधिसत्वैश् च श्रावकैश् च । नात्र बुद्धा भगवन्तो 5 न बोधिसत्वा न श्रावकाः यथा पूर्वा दिग् एवं समन्ताद् दशसु दिशः सर्वे च लोकधातव इति । य इमान्य् एवरूपाणि मारकर्मणि नाचक्षति नोपदिशति । 6 न संबोधयतीदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं मारः पापीमां श्रावकवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं महासत्वम् 7 सर्वज्ञताप्रतिसंयुक्तेभ्यो

मनसीकारेभ्यो विवेकयति । श्रावकप्रत्येकबुद्धप्रतिसंयुक्तेभिर् मनसीकारेभिर् अववदति तेभिश् 8 चानुशास्ति । य इमान्य् एवरूपाणि मारकर्माणि नाचक्षति । नोपदिशति । न संबोधयतीदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य पापमित्रं वेदितव्यं । पुनर् अपरं सुभूते मारः 9 पापीमाम् उपाध्यायाचार्यवेषेणोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं महासत्वं बोधिसत्वचार्याया विवेकयति । सर्वज्ञताप्रतिसम्युक्तेभ्यो मनसीकारेभ्यो विवेकयति । स्मृत्युपस्थानेभ्यो 10 विवेकयति । पेयालं यावद् आर्याष्टाङ्गं मार्गं विवेकयति । शून्यतानिमित्ताप्रणिहितेषु । समादापयति । नियोजयति । एहि त्वं भो कुलपुत्रेमान् 11 धर्मां भावयित्वा श्रावकभूमितां साक्षीकुरुष्व । किं करिष्यस्य् अनुत्तरायां सम्यक्संबोद्धायाम् अभिसंबुद्धायाः य इमान्य् एवरूपाणि मारकर्माणि नाचक्षति नो

(अष्टाक्, अ fol. 109) रेच्तो 1 एकनयनिर्हारश् च मया सर्वधर्माणां प्रतिवेद्धव्यं । पेयालं । यावद् अपरिमित्तनिर्हारंप्रतिवेधाय च मया सर्वधर्माणां शिक्षितव्यं । इमे ते सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 2 वज्रोपमाश् चित्तोत्पादा यत्र स्थित्वा बोधिसत्वो महासत्वो महति सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयिष्यति । अनुपलंभयोगेन । पुनर् अपि सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः एवं चित्तम् 3 उत्पादयति । यावन्ति : सत्वा नैरयिका वा तिर्यग्योनिका वा यमलोकिकानि वा दुःखसंवेदनां वेदयन्ति तेषाम् अहम् अर्थाय तां वेदनां वेदयेयम् । तत्र च 4 बोधिस्त्वेन महासत्वेनैवं चित्तम् उत्पादयितव्यं एकैकस्याहं सत्वस्य कृते कल्पकोटिनयुतशतसहराणि तां नैरयिकदुःखसंवेदनाम् अनुभवेयं । यावत् तः सत्वा 5 अनुपाधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वापिता भवेयुः । तेनैवोपायेन सर्वसत्वानां कृते कल्पकोटिनयुतशतसहस्राणि तां नैरयिकां दुःखवेदनाम् अनुभवेयं याव तानि 6 सत्वानि । सर्वाण्य् अनुपाधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वापितानि भवेयुः । पश्चाद् अहम् आत्मनः कृतेन कुशलमूलान्य् अवरोप्य कल्पकोटिनयुतशतसहस्रेभिर् 7 अनेकां संबोधिसंभारां संभृत्वानुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्ध्येयम् इत्य् अयं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य वज्रोपमं छित्तोत्पादो यत्र स्थित्वा महति सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं 8 कारयिष्यति । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेन शतत्येनोदारचित्तेन भवितव्यं । येन चित्तेन सर्वसत्वानाम् अग्रत्वं कारयिष्यति । तत्रेदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्याग्रचित्तम् 9 उदारचित्तं यत् प्रथमचित्तोत्पादम् उपादाय न कदाचिद् रागचित्तम् उत्पद्यते ।

न द्वेषचित्तं न मोहचित्तं न विहिंसाचित्तं न हिंसाचित्तं न श्रावकचित्तं न प्रत्येकबुद्धचित्तम् 10 उत्पद्यते । इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्याग्रचित्तं उदारचित्तं येन सर्वसत्वानाम् अग्रत्वं कारयिष्यति तेन च चित्तेन न मन्यते । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेनाकंप्यचित्तेन 11 भवितव्यं । तत्रेदं बोधिसत्वस्य महासत्वस्याकंप्यचित्तता यत् सर्वज्ञचित्ते मनसीकारस् तेन चामन्यनतेयां सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्याकंप्यचित्तता । वेर्सो 1 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेन सर्वसत्वानाम् अन्तिके हितकृपाचित्तेन । भवितव्यं । तत्रेदं बोधिसत्वय महासत्वय सर्वसत्वहितकृपाचित्तं यदुत सर्वसत्वानां 2 त्राणभूतम् अपरित्यागभूतं तेन चामन्यनतेदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य सर्वसत्वहितकृपाचित्तम् एवं च सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो प्रज्ञापारमितायां 3 चरमाणः सर्वसत्वानाम् अन्तिके अग्रत्वं कारयिष्यति । तं चानुपलंबयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेन सततं धर्मकामेन भवितव्यं । धर्मारामेण 4 धर्मारामयोगम् अनुयुक्तेन च । तत्र कतमो धर्मो यो न विध्वंस्यते स्वभावतो न च भिद्यते । न च भेदो ऽस्य लभ्यते । रूपिणि वा अरूपिणि वायम् उच्यते धर्मः । कतमा धर्मकामता । या धर्मेष्व् 5 इच्चाभिलाषा । इयम् उच्यते धर्मकामता । कतमा धर्माकामता । या धर्मेषु गुणानृशंसता । कतमा धर्मरतिः । यदुत धर्मेषु रतिर् अभिरतिर् इयम् उच्यते धर्मरतिः कतमा धर्मारामयोगम् 6 अनुयुक्तता : या तस्य धर्मस्य भावना सेवना भाजना बहुलीकरणा इयम् उच्यते धर्मारामयोगम्

अनुयुक्तता । एवं खलु सुभूते चरता बोधिसत्वेन 7 महासत्वेन महति सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयितव्यं । तच् चानुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेन प्रज्ञापारमितायां चरता अध्यात्मशून्यतायां 8 स्थित्वा यावद् अभावस्वभावशून्यतायां स्थित्वा महति सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयितव्यं । तच् चानुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन 9 महासत्वेन प्रज्ञापारमितायां चरता स्मृत्युपस्थानेषु स्थित्वा यावद् अष्टादशस्व् आवेदनिकेषु बुद्धधर्मेषु स्थित्वा यावद् अष्टादशस्व् आवेदनिकेषु बुद्धधर्मेषु स्थित्वा महति 10 सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयितव्यम् अनुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वेन महासत्वेन प्रज्ञापारमितायां चरता वज्रोपमे समाधौ स्थित्वा आकाशसंस्कृतनिरुपलेपविमुक्तौ 11 समाधौ स्थित्वा महति सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयितव्यम् अनुपलंभयोगेन । इमेषु खलु सुभूते धर्मेषु स्थित्वा

(अष्टाक्, अ fol. 110) रेच्तो 1 सत्वराशौ नियते ऽग्रत्वं कारयितव्यम्. तस्माद् बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । // औपम्यपरिवर्तो नाम्नैकादशमः समाप्तः । //

अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रो भगवन्तम् 2 एतद् अवोचत् । ममापि भदन्त भगवं प्रतिभाति येनार्थेन बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । भगवान् आह : प्रतिभाति ते शारद्वतीपुत्र आह : प्रातिभाति 3 मे भदन्त भगवन् यथा किम् आह : आत्मदृष्टिप्रहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । एवं सत्वदृष्टिप्रहाणाय जन्तुदृष्टिः जीवदृष्टिः पोषदृष्टिः 4 पुद्गलदृष्टिः मनुजदृष्टिः मानवकारककर्तृउत्थापकसमुत्थापकवेत्रिवेदकजानकदर्शकदृष्टिप्रहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । एवम् उच्छेदसाश्वतदृष्टिप्रहाणाय । 5 अस्तिदृष्टिः नास्तिदृष्टिः स्कन्धदृष्टिः धातुदृष्टिः सत्यदृष्टिः प्रतीत्यसमुत्पाददृष्टिः प्रहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । तथा स्मृत्युपस्थानदृष्टिः 6 यावद् अष्टादशावेदनिकबुद्धधर्मदृष्टिः प्रहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । तथा सत्वपरिपाकदृष्टिः बुद्धक्षेत्रपरिशोधनदृष्टिः बोधिदृष्टिः बुद्धदृष्टिः 7 धर्मचक्रप्रवर्तनदृष्टिः प्रहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । तेनार्थेन बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । पुनः परिनिर्वाणदृष्टिपरिहाणाय सत्वेभ्यो धर्मं 8 देशयति । तेनार्थेन बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । अथायुष्मां सुभूतिर् आयुष्मन्तं शारद्वतीपुत्रम् एतद् अवोचत्* यद्य् आवुस शारद्वतीपुत्रैतासां दृष्टीनां प्रहाणाय 9 बोधिसत्वो महासत्वः सत्वेभ्यो धर्मं देशयति । तत् केन कारणेन बोधिसत्वस्य महासत्वस्य रूपदृष्टिर् भवति एवं वेदनां संज्ञां संस्कारां विज्ञानदृष्टिर् भवति । पेयालं । 10 यावद् अष्टादशवेदनिकबुद्धधर्मदृष्टिर् भवति । एवम् उक्तायुष्मां शारद्वतीपुत्रायुष्मन्तं सुभूतिम् एतद् अवोचत् इहावुस सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः

प्रज्ञापारमितायां 11 चरमाणो अनुपायकौशल्येन रूपम् उपलब्ध्वा दृष्टिम् उत्पादयति । उपलंभयोगेन । एवं वेदनां संज्ञां संस्कारां विज्ञानम् उपलब्ध्वा दृष्टिम् उत्पादयत्य् उपलंभयोगेन वेर्सो 1 पेयालं यावद् अष्टादशावेदनिकांबुद्धधर्माम् अनुपलब्ध्वा दृष्टिम् उत्पादयत्य् उपलंभयोगेन । अनेनावुस सुभूते कारणेन बोधिसत्वस्यानुपायकुशलस्य रूपदृष्टिर् भवति 2 पेयालं । यावद् अष्टादशावेदनिकबुद्धधर्मदृष्टिर् भवति । तत्रोपायकुशलो बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणो उपायकौशल्येनैतासां दृष्टीनां प्रहाणाय 3 सत्वेभ्यो धर्मं देशयत्य् अनुपलंभयोगेनेति । अथायुष्मां सुभूतिर् भगवन्तम् एतद् अवोचत् ममपि भदन्त भगवन् प्रतिभाति येनार्थेन बोधिसत्वो महासत्व इत्य् 4 उच्यते । भगवान् आह: प्रतिभाति ते सुभूतिर् आह : प्रतिभाति भदन्त भगवन् बोधिचित्तम् असमसमचित्तम् असाधारणचित्तं सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैस् तेनार्थेन बोधिसत्वो 5 महासत्व इत्य् उच्यते । तत् कस्माद् धेतोस् तथा हि भदन्त भगवन् तं सर्वाकारज्ञताचित्तम् अनास्रवम् अपर्यापन्नं त्रैधातुके । यद् अप्य् आर्य सर्वाकारज्ञताचित्तम् अनास्रवम् 6 अपर्यापन्नं त्रैधातुके । तत्राप्य् एष चित्ते न सक्तस् तस्माद् एषा बोधिसत्वो महासत्व इत्य् उच्यते । अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रो आयुष्मन्तं सुभूतिम् एतद् अवोचत् 7 कतमा सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्यासमसमचित्तम् असाधारणचित्तं । सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैर् एवम् उक्तायुष्मां सुभूतिर् आयुष्मन्तं शारद्वतीपुत्रम् एतद् अवोचत् 8 इहावुस शारद्वतीपुत्र बोधिसत्वो महासत्वः प्रथमचित्तोत्पादम् उपादाय । न कस्यचिद् धर्मस्योत्पादं वा

निरोधं वा समनुपश्यति । नापि कश्चिद् धर्मो हानिं वा 9 वृद्धिं वा गच्छति । नापि कस्यचिद् धर्मस्य संक्लेशो वा व्यवदानं वा संविद्यते । यत्र चावुस शारद्वतीपुत्र नोत्पादो न निरोधो न हानिर् न वृद्धिर् न संक्लेशो न व्यवदानं तत्र 10 न श्रावकचित्तं वा प्रत्येकबुद्धचित्तं वा । बोधिसत्वचित्तं वा । सम्यक्संबुद्धचित्तं वेति । अतः आवुस सारद्वतीपुत्र बोधिसत्वस्य महासत्वस्यासमसमचित्तम् असाधारणचित्तं । 11 सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैर् इति । अथायुष्मां शारद्वतीपुत्रायुष्मन्तं सुभूतिम् एतद् अवोचत् यद् अप्य् आवुस सुभूतिर् एवम् आह : तत्रापि श्रावकप्रत्येकबुद्धचित्तं।

(अष्टाब्, प्ल्. इ, 1/2) रेच्तो 1 भगवान् आह इह सुभूतिर् बोधिसत्वो महासत्वः सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तैश् चित्तोत्पादैर् आत्मना चोपायकौशल्येन ध्यानानि समापद्यते न च तेषां वशेनोपपद्यति परांश् च ध्यानेषु स्मादापयतीयं 2 सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य ध्यानपारमिता । सुभूतिर् आह कतमा भगवन् बोधिसत्वस्य महासत्वस्य प्रज्ञापारमितेह सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः 3 सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्तैश् चित्तोत्पादैः सर्वधर्मान् नाभिनिविशति सर्वधर्मप्रकृतिं च प्रत्यवेक्षते ऽनुपलंभयोगेन सर्वधर्मानभिनिवेशे च सर्वधर्मप्रकृतिप्रत्यवेक्षतायां 4 चान्यान् समादापयति निवेशयति प्रतिष्ठापयत्य् अनुपलंभयोगेनेयं बोधिसत्वस्य महासत्वस्य प्रज्ञापारमिता । इदं सुभूते बोधिसत्वस्य 5 महासत्वस्य महायानं । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत अध्यात्मशून्यता बहिर्धाशून्यता अध्यात्मबहिर्धाशून्यता शुन्याताशून्यता 6 महाशून्यता परमार्थशून्यता संस्कृतशून्यतासंस्कृतशून्यतात्यन्तशून्यतानवराग्रशून्यताप्रतिकारशून्यता प्रकृतिशून्यता स्वलक्षणशून्यता 7 सर्वधर्मशून्यता अनुपलंभशून्यता अभावशून्यता स्वभावशून्यता अभावस्वभावशून्यता चेति । तत्र कतमाध्यात्मशून्यताध्यात्मिका धर्मा उच्यन्ते 8 चक्षुः । श्रित्रं । घ्राणं । जिह्वा । कायो । मनः । तत्र चक्षुः चक्षुषा शून्यम् अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा तथा श्रोत्रं श्रोत्रेण शुन्यम् अकूटस्थाविनाशतम् 9 उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा घ्राणं घ्राणेन शून्यम् अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा : जिह्वा

जिह्वाया शून्या 10 अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय । तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्या एषा । कायः कायेन शून्यः अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा । मनो मनसा 11 शून्याम् अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा । इयम् उच्यते ऽध्यात्मशून्यता । तत्र कतमा बहिशून्यता : बाह्या धर्मा उच्यन्ते रूपं 12 शब्दः गन्धः रसाः स्पर्शः धर्माः तत्र रूपं रूपेण शून्यम् अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा : एवं सब्दः गन्धः रसा स्पर्श धर्मा धर्मेभि शून्या 13 अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा. इयम् उच्यते बहिःशून्यता : तर कतमाध्यात्मबहिःशून्यता अध्यात्मबाह्या धर्मा उच्यन्ते षड् आधात्मिकानि 14 आयतनानि षड् बाह्यानि आयतनानि इमे उच्यन्ते अध्यात्मबाह्या धर्माः तत्राध्यात्मिका धर्मा बाह्येभि शून्या अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय : तत् वेर्सो 1 कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा बाह्या धर्मा अध्यात्मिकधर्मेभिः शून्या अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय : तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा इयम् उच्यते अध्यात्मबहिःशून्यता : 2 तत्र कतमा शून्यताशून्यता या सर्वधर्मशून्यता सा शून्याकूटस्थाविनाशताम् उपादाय इयम् उच्यते शून्यताशून्यता : तत्र कतमा महाशून्यता पूर्वा दिक् 3 पूर्वया दिशा शून्या एवं दक्षिणा पश्चिमा उत्तरा अधस्ताद् उपरिष्टाद्दिग् उपरिष्टाद्दिशाशून्या अनुविदिशो ऽनुविदिग्भि शून्या अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् 4 कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् आसाम् एषा इयं महाशून्यता तत्र कतमा परमार्थशून्यता परमार्थ उच्यते निर्वाणं तत्र निर्वाण निर्वाणेन शून्यम् अकूटस्थाविनाशतम् उपादाय 5 तत् कस्माद् धेतोः

प्रकृतिर् अस्यैषा इयम् उच्यते परमार्थशून्यता तत्र कतमा संस्कृतशून्यता संस्कृतं उच्यते कामधातु रूपधातु आरूप्यधातुः 6 तत्र कामधातुः यावद् आरूप्यधातुर् आरूप्यधातुना शुन्यओ ऽकूटस्थाविनाशताम् उपादाय इयम् उच्यते संस्कृतशून्यता तत्र कतमा ह्य् असंस्कृतशून्यता असंस्कृइतम् 7 उच्यते यस्य नोत्पादो न निरोधो न विनाशो नान्यथात्वम् इदम् उच्यते असंस्कृतम् इति तत्रासंस्कृतम् असंस्कृतेन शून्यम् अकूटस्थाविनाशताम् उपदाय 8 तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा । इयम् उच्यते असंस्कृतशून्यता । तत्र कतमा अत्यन्तशून्यता यस्य धर्मस्यात्यन्तो नोत्पाद उपलभ्यते तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् 9 अस्यैषा इयम् उच्यते ऽत्यन्तशून्यता । तत्र कतमानवराग्रशून्यता यस्यावरं नोपलभ्यते नाग्रं तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् अस्यैषा इयम् उच्यते ऽनवरग्रशून्यता 10 तत्र कतमाप्रतिकारशून्यता यत्र न कस्यचिद् धर्मस्य प्रतिकार इयम् उच्यते ऽप्रतिकारशून्यता तत्र कतमा प्रकृतिशून्यता या सर्वधर्माणां प्रकृतिः संस्कृतानां 11 वासंस्कृतानां वा सा प्रकृतिः प्रकृत्या शून्याकूटस्थाविनाशताम् उपादाय । इयम् उच्यते प्रकृतिशून्यता । तत्र कतमा सर्वधर्मशून्यता : सर्वधर्मा उच्यन्ते 12 रूपं वेदना संज्ञा संस्काराः विज्ञानम्. चक्षुः श्रोत्रं घ्राणं जिह्वा कायः मनः. रूपं शब्दः गन्धः रसः स्पर्शः धर्माः. चक्षुःश्रोत्रघ्राणजिह्वाकायमनोविज्ञानंचक्षुःसंस्पर्शः 13 यावन् मनःसंस्पर्शप्रत्यया वेदना रूपिणो धर्मा अरूपिणो धर्माः संष्कृतासंस्कृतधर्माः इमे उच्यन्ते सर्वधर्माः । तत्र धर्मा धर्मेभि शून्या अकूटस्थाविनाशताम् 14 उपादाय. तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा । इयम् उच्यते

सर्वधर्मशून्यता तत्र कतमा स्वलक्षणशून्यता रूप्यलक्षणं रूपम् अनुभवलक्षणा

(अष्टाब्, प्ल्. इ, 3/4) रेच्तो 1 वेदना. उद्ग्रहणलक्षण संज्ञा. अभिसंस्कारलक्षनाः संस्काराः. विज्ञानलक्षणं विज्ञानं. यच् च संस्कृतानां धर्माणां लक्षणं यच् चासंस्कृइतानां 2 लक्षणं सर्वा एते धर्माः स्वस्वलक्षणेन शून्या अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय । तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा. तत्र कतमानुपलंभशून्यता ये धर्मा अतीतानागतप्रत्युत्पन्नास् 3 तेषाम् अनुपलंभो ऽनुपलंभेन शून्यः अकूटस्थाविनाशताम् उपादाय तत् कस्माद् धेतोः प्रकृतिर् एषाम् एषा तत्र कतमाभावशून्यता यत्र भावो नोपलभ्यते 4 इयम् उच्यते ऽभावशून्यता । तत्र कतमा स्वभावशून्यता. यत्र स्वभावो नोपलभ्यते । इयम् उच्यते स्वभावशून्यता । तत्र कतमाभावस्वभावशून्यता 5 नास्ति सांयोगिकस्य धर्मस्य स्वभावः प्रतीत्यसमुत्पन्नत्वात् सर्वधर्माणाम् इयम् उच्यते ऽभावस्वभावशून्यता भावो भावेन शून्यः अभावो ऽभावेन शून्यः स्वभावः स्वभावेन 6 शून्यः परभावः परभावेन शून्यः तत्र कतमो भावः भाव उच्यते पञ्च स्कन्धाः तत्र पञ्च स्कन्धा भावेन शून्या अजातत्वाद् । एवं भावो भावेन शून्यः कतमो 7 ऽभवः कथम् अभावो ऽभावेन शून्यः अभाव उच्यते ऽसंस्कृतं तत्र असंस्कृतम् असंस्कृतेन शून्यम् एवम् अभावः शून्य । कथं स्वभावः स्वभावेन शून्य या 8 सर्वधर्माणां शून्यता सा न ज्ञानेन कृता न दर्शनेन कृता न केनचित् कृता एवं स्वभावः स्वभावेन शून्यः तत्र कतमा परभावशून्यता योत्पादाय वा तथागतानाम् अनुत्पादाय 9 वा धर्माणां धर्मस्थितिता. धर्मता. धर्मधातुः । धर्मनियमता । तथा अनन्यतथतावितथता भूतकोटिर् । इति या चेमेषां धर्माणां परेण

शून्यस्थितिता. 10 इयम् उच्यते परभावशून्यता । इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत 11 शूरङ्गमो नाम समाधिः रत्नमुद्रो नाम समाधिः सिंहविक्रीडितो नाम समाधिः सुचन्द्रो नाम समाधिः चन्द्रध्वजकेतु नाम समाधि सर्वधर्मोद्गतो नाम समाधिः 12 विलोकितमूर्धा नाम समाधिः धर्मधातुनियतो नाम समाधिः नियतध्वजकेतुर् नाम समाधिः वज्रोपमो नाम समाधिः सर्वधर्मप्रवेशमुद्र नाम समाधिः 13 समाधिराजसुप्रतिष्ठितो नाम समाधिः रश्मिप्रमुक्तो नाम समाधिः बलवीर्यो नाम समाधिः समुद्गतो नाम समाधिः निरुक्तनियतप्रवेशो 14 नाम समाधिः अधिवचनसंप्रवेशो नाम समाधिः दिग्विलोकना नाम समाधिः धारणीमुद्रो नाम समाधिः असंप्रमोष्ः नाम समाधिः सर्वधर्मसमवसरणसागरमुद्रो वेर्सो 1 नाम समाधिः आकाशस्फरणो नाम समाधिः वज्रमण्डलो नाम समाधिः रजोजहो नाम समाधिः वैरोचनो नाम समाधिः अनेषो नाम समाधिः अनिकेतस्थितो 2 नाम समाधिः निश्चित्तो नाम समाधिः विमलप्रदीपो नाम समाधिः अनन्तप्रभो नाम समाधिः प्रभाकरो नाम समाधिः समन्तावभासो नाम समाधिः शुद्धसारो नाम समाधिः 3 विमलप्रभो नाम समाधिः रतिकारो नाम समाधिः विद्युत्प्रदीपो नाम समाधिः अक्षयो नाम समाधिः तेजःपति नाम समाधिः क्षयापगतो नाम समाधिः अनिंजितो नाम 4 समाधिः अविवर्तो नाम समाधिः सूर्यप्रदीपो नाम समाधिः चन्द्रविमलो नाम समाधिः शुद्धप्रतिभासो नाम समाधि आलोकिकरो नाम समाधिः काराकारो नाम समाधिः 5 ज्ञानकेतुर् नाम समाधिः वज्रोपमो नाम

समाधिः चित्तस्थितिर् नाम समाधिः समन्तालोको नाम समाधिः सुप्रतिष्ठितो नाम समाधि रत्नकूटि नाम समाधिः वरधर्ममुद्रो 6 नाम समाधिः सर्वधर्मसमता नाम समाधिः रतिजहो नाम समाधिः धर्मोद्गतो नाम समाधिः विकिरणो नाम समाधिः सर्वपदप्रभेतो नाम समाधिः समाक्षरावकारो 7 नाम समाधिः अक्षरापगतो नाम समाधिः अरंबणच्छेदनो नाम समाधिः अप्रकारो नाम समाधिः अविकारो नाम समाधिः अनिकेतचारी नाम समाधिः 8 तिमिरापगतो नाम समाधिः चारित्रवती नाम समाधिः अचलो नाम समाधिः विषयतीर्णो नाम समाधिः सर्वगुणसंचयगतो नाम समाधिः स्थितनिश्चित्तो 9 नाम समाधिः शुभपुष्पितशुद्धिर् नाम समाधिः बोध्यङ्गवती नाम समाधिः अनन्तप्रतिभानो नाम समाधिः असमसमो नाम समाधिः सर्वधर्मातिक्रमणो नाम समाधिः 10 परिच्छेदकरो नाम समाधिः विमतिविकिरणो नाम समाधिः निरधिष्ठानो नाम समाधिः एकव्यूहो नाम समाधि आकाराभिनिर्हारो नाम समाधि एकाकारो नाम 11 समाधि आकारकारः नाम समाधिः निर्वेधिकसर्वभवतलविकिरणः नाम समाधिः संकेतरुतप्रवेशः नाम समाधिः घोषावतीगिराक्षरविमुक्तो नाम समाधिः ज्वलनोल्को 12 नाम समाधिः लक्षणपरिशोधनो नाम समाधिः अनभिलक्षो नाम समाधिः सर्वाकारवरोपेतः नाम समाधिः सुखदुःखनिरभिनन्दनो नाम समाधिः अक्षयकरण्डो नाम 13 समाधिः धारणीपधो नाम समाधिः सम्यक्त्वमिथ्यात्वसर्वसंग्रसनः नाम समाधिः रोधनिरोधसंप्रशमनो नाम समाधि अविरोधाप्रतिनिरोधो नाम समाधिः विमलप्रभो 14 नाम समाधिः सारवती नाम समाधिः परिपूर्णचन्द्रविमलः नाम

समाधिः महाव्यूहो नाम समाधिः सर्वाकारप्रभाकरो नाम समाधिः समाधिसमतो नाम समाधिः

(अष्टाब्, प्ल्. इइ, 1/2) रेच्तो 1 अरजोविरजः नाम समाधिः अरणसरणसर्वसमवसरणः नाम समाधिः अनिलंभनिकेतनिरतः नाम समाधिः तथतास्थितनिश्चित्तः नाम समाधिः कायकलिसंप्रमथनो नाम समाधिः 2 वाक्कलिविध्वंसनगगनकल्पो नाम समाधिः आकाशसङ्गविमुक्तनिरुपलेपो नाम समाधिर् इति. तत्र कतमः शूरङ्गमो नाम समाधिः. यत्र समाधिना 3 सर्वसमाधिनां गोचरम् अनुभवत्य् अयम् उच्यते शूरङ्गमो नाम समाधिः तत्र कतमो रत्नमुद्रो नाम समाधिः येन समाधिना सर्वसमाधयो मुद्रिता अयम् 4 उच्यते रत्नमुद्रो नाम समाधिः तत्र कतमः सिंहविकृईडितो नाम समाधिः यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिभिर् विक्रीडत्य् अयम् उच्यते सिंहविक्रीडितो नाम 5 समाधिः तत्र कतमः सुचन्द्रो नाम समाधिः यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् अवभासयत्य् अयम् उच्यते सुचन्द्रो नाम समाधिः तत्र कतमश् चन्द्रध्वजकेतुर् नाम 6 समाधिः यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां ध्वजं धारयत्य् अयम् उच्यते चन्द्रध्वजकेतुर् नाम समाधिः तत्र कतमः सर्वधर्मोद्गतो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिभिर् 7 अभ्युद्गच्छत्य् अयम् उच्यते सर्वधर्मोद्गतो नाम समाधिः तत्र कतमो विलोकितमूर्धा नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां मूर्धानं 8 विलोकयत्य् अयम् उच्यते विलोकितमूर्धा नाम समाधिः. तत्र कतमो धर्मधातुनियतो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा धर्मधातोर् निश्चयं 9 गच्छत्य् अयम् उच्यते धर्मधातुनियतो नाम समाधिः तत्र कतमो नियतध्वजकेतुर् नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां ध्वजं धारयत्य् अयम्

उच्यते 10 नियतध्वजकेतुर् नाम समाधिः तत्र कतमो वज्रोपमो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् न भिन्दत्य् अयम् उच्यते वज्रोपमः समाधि तत्र कतमो 11 धर्मप्रवेशमुद्रः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा धर्माणां मुद्रां प्रविशत्य् अयम् उच्यते धर्मप्रवेशमुद्रः समाधि तत्र कतमः समधिराजसुप्रतिष्ठितो नाम समाधिर् 12 यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिषु राजप्रतिष्ठानेन प्रतितिष्ठत्य् अयम् उच्यते समाधिराजसुप्रतिष्ठितः समाधि. तत्र कतमो रश्मिप्रमुक्तो नाम समाधिर् यत्र 13 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिनां रश्मीन् अवसृजत्य् अयम् उच्यते रश्मिप्रमुक्तो नाम समाधिः तत्र कतमो बलवीर्यो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां बलवीर्यं 14 धारयत्य् अयम् उच्यते बलवीर्यो नाम समाधि. तत्र कतमः समुद्गतो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थितस्य सर्वसमाधयः समुद्गच्छन्त्य् अयम् उच्यते समुद्गतः वेर्सो 1 समाधिः तत्र कतमो निरुक्तनिर्देशप्रवेशः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा समाधिनिरुक्तिनिर्देशं प्रवेशयत्य् अयम् उच्यते निरुक्तनिर्देशप्रवेशः समाधिः तत्र 2 कतमो ऽधिवचनसंप्रवेशः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनाम् अधिवचनं नामधेयं प्रवेशत्य् अयम् उच्यते ऽधिवचनसंप्रवेश समाधिः तत्र कतमो 3 दिग्विलोकना नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां दिशो विलोकयत्य् अयम् उच्यते दिग्विलोकना नाम समाधिः तत्र कतमओ धारणीमुद्रो नाम समाधिर् यत्र 4 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां मुद्रां धारयत्य् अयम् उच्यते धारणीमुद्रो नाम समाधिः तत्र कतमो ऽसंप्रमोषो नाम समाधिर्

यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन्न् न संप्रमोषयत्य् अयम् 5 उच्यते ऽसंप्रमोषः समाधिः. तत्र कतमः सर्वधर्मसमवसरणसागरमुद्रः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा समाधयः संग्रहं समवसरणं गच्छन्त्य् अयम् उच्यते 6 सर्वधर्मसमवसरणसागरमुद्रः समाधिः तत्र कतम आकाशस्फरणो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् आकाशस्फरणताया स्फरत्य् अयम् उच्यते 7 आकाशस्फरणो नाम समाधिः तत्र कतमो वज्रमण्डलो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां मण्डलं धारयत्य् अयम् उच्यते वज्रमण्डलः समाधिः 8 तत्र कतमो रजोजहो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वक्लेशनिमित्तानि जहात्य् अयम् उच्यते रजोजहः समाधिः तत्र कतमो वैरोचनो नाम समाधिर् 9 यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् अवभासयत्य् अयम् उच्यते वैरोचनो नाम समाधिः तत्र कतमो ऽनेषो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा न समाधे कंचिद् 10 धर्मम् एषते अयम् उच्यते ऽनेषः समाधिः तत्र कतमो ऽनिकेतस्थितः समाधिर् यत्र समाधौ न कंचिद् धर्मं निकेतस्थितं समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते ऽनिकेतस्थितः समाधिः 11 तत्र कतमो निश्चित्तः समाधिर् यत्र समाधौ न चित्तं न चैतसिका धर्माः प्रवर्तन्ते ऽयम् उच्यते निश्चित्तः समाधिः तत्र कतमो विमलप्रदीपो नाम समाधिर् यत्र समाधौ 12 सर्वसमाधीनां विमलप्रदीपं करोत्य् अयम् उच्यते विमलप्रदीपः समाधिः तत्र कतमो ऽनन्तप्रभः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वानन्तां प्रभां करोत्य् अयम् उच्यते ऽनन्तप्रभो 13 नाम समाधिः तत्र कतमः प्रभाकरो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा

सर्वधर्माणां प्रभां करोत्य् अयम् उच्यते प्रभाकरः समाधिः तत्र कतमः समन्तावभासः 14 समाधिर् यस्य समाधेः सहप्रतिलंभात् सर्वसमाधिमुखान्य् अवभासयत्य् अयम् उच्यते समन्तावभासः समाधिः तत्र कतमः समधि शुद्धसारो नाम

one foilio missing

(अष्टाब्, प्ल्. इइ, 3/4) रेच्तो 1 तत्र कतमो विषयतीर्णो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां विषयं समतिक्रामत्य् अयम् उच्यते विषयतीर्णो नाम समाधिः तत्र कतमः सर्वगुणसंचयगतो नाम समाधिः 2 यत्र सर्वधर्माणां सर्वसमाधीनां च गुणसंचयम् अनुप्राप्नोत्य् अयम् उच्यते सर्वगुणसंचयगतः समाधिः तत्र कतमः स्थितनिश्चित्तो नाम समाधिर् यत्र 3 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीषु चित्तं न प्रवर्तते ऽयम् उच्यते स्थितनिश्चित्तः समाधिः तत्र कतमः शुभपुष्पितशुद्धिः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां शुभपुष्पितशुद्धिं 4 प्रतिलभते ऽयम् उच्यते शुभपुष्पितशुद्धिः समाधिः तत्र कतमो बोध्यङ्गवती समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिभ्यः सप्त बोध्यङ्गानि प्रतिलभते 5 ऽयम् उच्यते बोध्यङ्गवती समाधिः तत्र कतमो ऽनन्तप्रतिभानः समाधिर् यत्र सर्वसमाधीष्व् अनन्तप्रतिभानतां प्रतिलभते ऽअयम् उच्यते ऽनन्तप्रतिभानः समाधिः 6 तत्र कतमो ऽसमसमः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीष्व् असमसमता प्रतिलभते अयम् उच्यते ऽसमसमः समाधिः तत्र कतमः सर्वधर्मातिक्रामणो 7 नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वत्रैधातुकं समतिक्रामत्य् अयम् उच्यते सर्वधर्मातिक्रमणः समाधिः तत्र कतमः परिच्छेदकरो नाम समाधिर् यत्र 8 समाधौ स्थित्वा सर्वधर्माणां सर्वसमाधीनां च परिच्छेदं पश्यत्य् अयम् उच्यते परिच्छेदकरो नाम समाधिः तत्र कतमो विमतिविकिरणो नाम समाधिर् यत्र समाधौ 9 सर्वसमाधिविमतिकिरणं प्राप्नोत्य् अयम् उच्यते विमतिविकिरणः समाधिः तत्र कतमो

निरधिष्ठानो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वधर्माणां स्थानं न समनुपश्यत्य् 10 अयम् उच्यते निरधिष्ठानः समाधिः तत्र कतम एकव्यूहो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा न कस्यैद् धर्मस्य द्वयं समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते एकव्यूहः 11 समाधिः तत्र कतम आकाराभिनिर्हारः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वधर्माणाम् आकारनिर्हारम् न समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते ह्य् आकाराभिनिर्हारः समाधिः तत्र कतम 12 एकाकारो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनाम् आकारं न समनुपश्त्य् अयम् उच्यते एकाकारः समाधिः तत्र कतम आकारकरो नाम समाधि 13 यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनाम् अद्वयतां समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते आकारकरः समाधिः तत्र कतमो निर्वेधिकसर्वभवतलविकिरणो नाम समाधिर् यत्र 14 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां नैर्वेधिकज्ञानम् अनुप्रविशति यस्यानुप्रवेशात् कंचिद् धर्मं न प्रतिविध्यत्य् अयम् उच्यते निर्वेधिकसर्वभवतलविकिरणः समाधिः वेर्सो 1 तत्र कतमः संकेतरुतप्रवेशः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां संकेतरुतानि प्रविशत्य् अयम् उच्यते संकेतरुतप्रवेशः समाधिः तत्र कतमो घोषवतीगिरक्षरविमुक्तः 2 नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् गीर्घोषाक्षरविमुक्तान् समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते घोषवतीगिराक्षरविनिर्मुक्तः समाधिः तत्र कतमो 3 ज्वलनोल्कः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधींस् तेजसावभासयत्य् अयम् उच्यते ज्वलनोल्कः समाधिः. तत्र कतमो लक्षणपरिशोधनो नाम समाधिर् यत्र 4 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां लक्षणानि परिशुध्यन्ते ऽयम् उच्यते

लक्षणपरिशोधनः समाधिः तत्र कतमो ऽनभिलक्षो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् अनभिलक्षितान् 5 समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते ऽनभिलक्षः समाधिः तत्र कतमः सर्वाकारवरोपेतः समाधिर् यत्र समाधौ स्थितस्य सर्वसमाधयः सर्वाकारवरोपेता भवन्त्य् 6 अयम् उच्यते सर्वाकारवरोपेतः समाधिः तत्र कतमः सुखदुःखनिरभिनन्दनः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधिषु सुखदुःखं असमनुपश्यत्य् अयम् उच्यते 7 सुखदुःखनिरभिनन्दनो नाम समाधिः तत्र कतमो ऽक्षयाकारो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा समाधीनां क्षयं न समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते ऽक्षयाकारः समाधिः 8 तत्र कतमो धारणीपधो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वधारणीन् धरयत्य् अयम् उच्यते धारणीपधः समाधिः. तत्र कतम सम्यक्त्वमिथ्यात्वसर्वसंग्रसनः 9 नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां संयुक्त्वमिथ्यात्वं न समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते सम्यक्त्वमिथ्यात्वसर्वसंग्रसनः समाधिः तत्र कतमो रोधनिरोधप्रशमनः 10 नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां रोधनिरोधं समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते रोधनिरोधप्रशमनः समाधिः तत्र कतमो ह्य् अविरोधाप्रतिरोध 11 समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनाम् अविरोधाप्रतिरोधं समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते ऽविरोधाप्रतिरोधः समाधिः तत्र कतमो विमलप्रभो नाम समाधिर् यत्र 12 समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां प्रभामण्डलं नोपलभते ऽयम् उच्यते विमलप्रभः समाधिः तत्र कतमः सारवती समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां असारं 13

समनुपश्यत्य् अयम् उच्यते सारवती समाधिः तत्र कतमः परिपूर्णचन्द्रविमलः समाधिर् यत्र समाधौ सर्वसमाधयः परिपूर्णा भवन्ति तद्यथा पंचदश्यां 14 चन्द्रमण्डलम् अयम् उच्यते परिपूर्णचन्द्रविमलः समाधिः तत्र कतमो महाव्यूहो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधयो महाव्यूहसमन्वागता

(अष्टाब्, प्ल्. इइइ, 1/2) रेच्तो 1 भवन्त्य् अयम् उच्यते महाव्यूहः समाधिः तत्र कतमः सर्वाकारप्रभाकरो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीन् सर्वधर्मांश् चावभासयते अयम् उच्यते सर्वाकारप्रभाकरः 2 समाधिः तत्र कतमः समाधिसमतः समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनाम् अनुविक्षेपम् एकाग्रताम् उपलभते ऽयम् उच्यते समाधिसमतः माम 3 समाधिः तत्र कतमो रजोविरजः समाधिर् यत्र सर्वसमाधीन् निःक्लेशान् करोत्य् अयम् उच्यते रजोविरजः समाधिः तत्र कतमो ह्य् अरणसरणसर्वसमवसरणो 4 नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थितस्य सर्वसमाधयो न रणन्त्य् अयम् उच्यते ऽरणसरणसर्वसमवसरणो समाधिः तत्र कतमो ऽनिलंभनिकेतनिरतः 5 समाधिर् यत्र समाधौ सर्वसमाधीनाम् आलयं नोपैत्य् अयम् उच्यते ऽनिलंभनिकेतनिरतः समाधिः तत्र कतमस् तथतास्थितनिश्चित्तो नाम समाधिर् यत्र समाधौ 6 सर्वसमाधीनां तथता न निवर्तते ऽयम् उच्यते तथतास्थितनिश्चित्तः समाधिः तत्र कतमः कायकलिसंप्रमथनो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां 7 कायं नोपलभते ऽयम् उच्यते कायकलिसंप्रमथनो नाम समाधिः तत्र कतमो वाक्कलिविध्वंसनगगनकल्पो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा सर्वसमाधीनां 8 वाक्कर्म नोपलंभते ऽयम् उच्यते वाक्कलिविध्वंसनगगनकल्पः समाधिः तत्र कतम आकाशसंगविमुक्तनिरुपलेपो नाम समाधिर् यत्र समाधौ स्थित्वा 9 सर्वधर्मनिरुपलेपताम् अनुप्राप्नोत्य् अयम् उच्यते आकाशसङ्गविमुक्तनिरुपलेपः समाधिः इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य प्रज्ञापारमितायां चरतो

महायानं 10 समाधिपरिवर्तो नाम्ना पञ्चदशः पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं 11 यदुत चत्वारि स्मृत्युपस्थानानि. तत्र कतमं कायस्मृत्युपस्थानं । इह सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो ह्य् आध्यात्मे काये कायानुदर्शी विहरति । न च कायगतान् 12 वितर्कान् वितर्कयत्य् आतापी संप्रजानः स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्ये बहिर्धाकाये कायानुदर्शी विहरत्य् आध्यात्मबहिर्धे काये कायानुपश्यी विहरति न च 13 कायगतान् वितर्कान् वितर्कयत्य् आतापी संप्रजानः स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्य आध्यात्मासु वेदनासु चित्ते धर्मेषु धर्मानुपश्यी विहरत्य् आतापी 14 संप्रजानः स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्ये बहिर्धेषु धर्मानुपश्यी आतापी संप्रजानः स्मृतिमां विनीयाभिध्या लोके दौर्मनस्ये आध्यात्मबहिर्धेषु धर्मानुपश्यी वेर्सो 1 विहरत्य् आतापी संप्रजानः स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्य । कथं सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो ऽध्यात्मे काये कायानुपश्यी विहरति । इह सुभूते 2 बोधिसत्वो महासत्वश् चरमाणश् चरामीति प्रजानाति. स्थितः स्थितो ऽस्मीति प्रजानाति. निषण्णो निषण्ण अस्मि प्रजानाति शयान शयान अस्मि प्रजानाति यथा यथा 3 खलु पुनर् अस्य कायः स्थितस् तथा तथैनं प्रजानाति. एवं खलु सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो ऽध्यात्मे काये कायानुपश्यी विहरत्य् आतापी संप्रजानः 4 स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्ये. पुनर् अपरं सुभूते स बोधिसत्वो महासत्वो ऽभिक्रमप्रतिक्रमसंप्रजानचारी भवत्य् आलोकितविलोकितसंप्रजानचारी भवति 5 संघाटीपिण्डपातचीवरधारणे अशितपीतखादितशयितनिद्राप्रतिविनोदितो गातागतः

स्थितनिषण्णो स्वप्नजागरित भाषिततुष्णीभावसंजान्यप्रतिसंलयने 6 संप्रजानचारी भवति. एवं खलु सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणो ऽध्यात्मे काये कायानुपश्यी विहरति तच् चानुपलंभयोगेन 7 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां चरमाणः स्मृत आश्वसिति स्मृताश्वसतिमानि स प्रश्वसति स दीर्घ वा श्वसिति दीर्घं वाश्वसति 8 दीर्घं वा प्रश्वसिति प्रश्वसिमि दीर्घं श्वसिमि दीर्घम् आश्वसिमि दीर्घं प्रश्वसिमीति प्रजानाति स ह्रस्व वाश्वसति ह्रस्वम् आश्वसिमीति प्रजानाति : ह्रस्वं वा प्रश्वसति 9 ह्रस्वं प्रश्वसिमीति प्रजानाति. तद्यथा सुभूते कुंभकारः कुंभकारान्तेवासी वा दीर्घम् आविध्यन् दीर्घम् आविध्यामीति प्रजानाति ह्रस्वं वा प्रतिविद्यम् आविद्यं ह्रस्वं प्रतिविध्यामीति 10 प्रजानाति एवम् एव सुभूते बोधिसत्वो महासत्वः स्मृतो वाश्वसितः स्मृतो वा प्रश्वसितो. दीर्घम् आश्वसिति दीर्घम् आश्वसिमीति प्रजानाति दीर्घं 11 प्रश्वसन् दीर्घं प्रश्वसिमीति प्रजानाति ह्रस्वम् आश्वसन् ह्रस्वम् आश्वसिमीति प्रजानाति ह्रस्वं प्रश्वसन् ह्रस्वं प्रश्वसिमीति प्रजानाति । एवं हि सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो 12 ऽध्यात्मकाये कायानुपश्यी विहरत्य् आतापी संप्रजानः स्मृतिमां विनीय लोके ऽभिध्यादौर्मनस्ये. पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वो महासत्व इमम् एव कायं धातुशो 13 प्रत्यवेक्षते अस्त्य् अस्मिन् पृथिवीधातुर् अब्धातुस् तेजोधातुर् वायुधातुः. तद्यथा सुभूते दक्षो गोघ्नो वा गोघ्नान्तेवासी वा तीक्ष्णेन शस्त्रेण गां वध्याद् 14 गां हत्वा च चत्वारि फलकानि कुर्याच् चत्वारि फलकानि च कृत्वा प्रत्यवेक्षते स्थितो वाथवा निषण्णः एवम् एव सुभूते

बोधिसत्वो महासत्वः प्रज्ञापारमितायां

one folio missing

(अष्टाब्, प्ल्. इइइ, 3/4) रेच्तो 1 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो यदा पश्यति शिवपथिकायाम् अस्थीन्य् अनेकवर्णानि नीलानि कपोतवर्णानि चूर्णकजातानि पृथिव्यां पांसुना समसमीकृतानि स इमम् एव कायं तत्रोपसंहरति. अयम् अपि काय एवंधर्मा एवंप्रकार एताया धर्मताया ह्य् अपरिमुक्तः 2 एवं खलु सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो अध्यात्मकाये एवं बहिर्धाकाये एवम् अध्यात्मबहिर्धाकाये कायानुपश्यी विहरत्य् आतापी संप्रजान्यः स्मृतिमां विनीयाभिध्यादौर्मनस्ये. 3 एवं वेदनायां चित्ते धर्मेषु धर्मानुपश्यी विहरत्य् आतापि संप्रजानः स्मृतिमाम् इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानम्. पुनर् अपरं सुभूते 4 बोधिसत्वस्य महासत्वय महायानं यदुत चत्वारि सम्यक्प्रहाणानि कतमानि चत्वारि इह सुभूते बोधिसत्वो ऽनुत्पन्नानां पापकानाम् अकुशलानां धर्माणाम् अनुत्पादाच् 5 छन्दं जनयति व्यायच्छते चित्तं प्रगृह्णाति सम्यक् प्रदधात्य् उत्पन्नानां पापका कुशलानां धर्माणां प्रहाणाच् छन्दं जनयति व्यायमति चित्तं परिगृह्णाति सम्यक् 6 प्रदधात्य् अनुत्पन्नानां कुशलधर्माणाम् उत्पादाच् च्छन्दं जनयति व्यायच्छते वीर्यम् आरभते चित्तं परिगृह्णाति सम्यक् प्रदधात्य् उत्पन्नानां कुशलधर्मांआं स्थितये 7 भूयोभावाय. असंप्रमोषाय. अपरिहाणाय. परिपूरये छन्दं जनयति व्यायच्छते वीर्यम् आरभते चित्तं परिगृह्णाति सम्यक् प्रदधाति तच् चानुपलंभयोगेन 8 इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानम्. पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायान्ं यद् इदं चत्वार ऋद्ध्पादाः 9 कतमे चत्वारः इह सुभूते छन्दसमाधिप्रहाणसंस्कारसमन्वागतम्

ऋद्धिपादं भावयति विवेकनिशृतं विरागनिशृतं निरोधनिशृतं व्यवसर्गपरिणतं 10 वीर्यसमाधिप्रहाणसंस्कारसमन्वागतम् ऋद्धिपादं भावयति चित्तसमाधिप्रहाणसंस्कारसमन्वागतम् ऋद्धिपादं भावयति मीमांससमाधिप्रहाणसंस्कारसमन्वागतम् 11 ऋद्धिपादं भावयति विवेकनिशृतं विरागनिशृतं निरोधनिशृतं व्यवसर्गपरिणतं तच् चानुपलंभयोगेन इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 12 महायानं पुनर् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत पञ्चेन्द्रियाणि कतमानि पञ्च । तद्यथा श्रद्धेन्द्रियं वीर्येन्द्रियं स्मृतेन्द्रियं समाधेन्द्रियं 13 प्रज्ञेन्द्रियं. इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानम्. तच् चानुपलंभयोगेन पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत 14 पञ्च बलानि. कतमानि पञ्च. श्रद्धाबलं वीर्यबलं स्मृतिबलं समाधिबलं प्रज्ञाबलम् इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं तच् चानुपलंभयोगेन । वेर्सो 1 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत सप्त बोध्यङ्गानि । कतमानि सप्त इह सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो स्मृतिसंबोध्यङ्गं 2 विवेकनिशृतं विरागनिशृतं निरोधनिशृतं व्यवसर्गपरिणतं धर्मप्रविचयसंबोध्यङ्गं वीर्य प्रीति प्रस्रब्धि समाधि उपेक्षासंबोध्यङ्गं भावयति 3 विवेकनिशृतं विरागनिशृतं निरोधनिशृतं व्यवसर्गपरिणतं तच् चानुपलंभयोगेन इदं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं । पुनर् अपरं 4 सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुतार्याष्टाङ्गमार्गः कतम आर्याष्टाङ्गमार्गः सम्यग्दृष्टिः सम्यक्संकल्पः

सम्यग्वाक् सम्यक्कर्मान्तः सम्याजीवं सम्यग्व्यायामः 5 सम्यक्स्मृतिः सम्यक्समाधि तच् चानुपलंभयोगेन । इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य 6 महासत्वस्य महायानं यदुत त्रयो विमोक्षमुखसमाधयः कतमे त्रयः शून्यतासमाधिः आनिमित्तं समाधिः अप्रणिधितं समाधिः तत्र कतमा शून्यतासमाधिः 7 शून्यान् धर्मान् प्रत्यवेक्षमाणस्य शून्यताविमोक्षमुखम् अनिमित्तान् धर्मान् प्रत्यवेक्षमाणस्य आनिमित्तविमोक्षमुखम् अनभिसंस्कारसंस्कारो ऽप्रणिधितं विमोक्षमुखम् इदम् 8 अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं. एतेषु त्रिषु विमोक्षमुखेषु शिक्षितव्यं. पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत-म् एकादश 9 ज्ञानानि कतमान्य् एकादश दुःखज्ञानं. पेयालं. यावत् क्षयज्ञानम् अनुत्पादज्ञानं धर्मज्ञानम् अन्वयज्ञानं संवृतिज्ञानं परचित्तज्ञानं यथोक्तं ज्ञानम् इति तत्र कतमं 10 दुःखज्ञानं यद् दुःखस्यानुत्पादज्ञानम् इदम् उच्यते दुःखज्ञानं तत्र कतमं समुदयज्ञानं यत् समुदयय प्रहाणज्ञानं कतमं निरोधज्ञानं यद् दुःकस्य 11 निरोधज्ञानं कतमं मार्गज्ञानं यद् आर्याष्टाङ्गमार्गज्ञानं कतमं क्षयज्ञानं यद् रागद्वेषमोहक्षयज्ञानं कतमं अनुत्पादज्ञानं यद् भगवत्यनुत्पादज्ञान : कतमं धर्मज्ञानं 12 यत् पञ्चानां स्कन्धानाम् अप्रकृतिपरिच्छेदज्ञानं कतमम् अन्वयज्ञानं यच् चक्षुर् अनित्यं श्रोत्रां घ्राणं जिह्वा कायो मनो ऽनित्यम् इति ज्ञानं पेयालं यावद् धर्मा अनित्य इति 13 ज्ञानं यावत् प्रतीत्यसमुत्पादो ऽनित्य इति ज्ञानम् इदम् उच्यते ऽन्वयज्ञानं कतमं परचित्तज्ञानं यत्

परसत्वानां परपुद्गलानां चेतसैव चित्ते चैतसिकेषु धर्मेषु 14 च ज्ञानं कतमं संवृतिज्ञानं यत् प्रतिपज्ज्ञानं कतमं यथोक्तज्ञानं यत् तथागतस्य सर्वाकारज्ञताज्ञानम् इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं

(अष्टाब्, प्ल्. इव्, 1/2) रेच्तो 1 तच् चानुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत त्रीणीन्द्रियानि कतमानि त्रीण्य् अनाज्ञातम् आज्ञस्यामीन्द्रियं. आज्ञेन्द्रियम् 2 आज्ञातावीन्द्रियं तत्र कतमम् अनाज्ञातम् आज्ञास्यामीन्द्रियं यद् अनधिगतशिक्षाणां पुद्गलानां श्रद्धेन्द्रियं वीर्येन्द्रियं स्मृतीन्द्रियं समाधीन्द्रियं प्रज्ञेन्द्रियम् इति तत्र कतमम् 3 आज्ञेन्द्रियं यच् छैक्षाणां पुद्गलानाम् आज्ञातवतां श्रद्धेन्द्रियं वीर्येन्द्रियं स्मृतीन्द्रियं समाधीन्द्रियं प्रज्ञेन्द्रियम् इदम् उच्यते आज्ञेन्द्रियं. तत्र कतमं आज्ञातावीन्द्रियं 4 यद् अशैक्षाणां पुद्गलानां तद्यथार्हतां प्रत्येकबुद्धानां बोधिसत्वानां तथागतानाम् अर्हतां सम्यक्संबुद्धानां श्रद्धेन्द्रियं वीर्येन्द्रियं स्मृतीन्द्रियं समाधीन्द्रियं प्रज्ञेन्द्रियम् 5 इदम् उच्यते आज्ञातावीन्द्रियं इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं. तच् चानुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 6 महायानं यदुत त्रयः समाधयः. कतमे त्रयः सवितर्कः सविचारः समाधिः अवितर्को विचारमात्रः समाधिः अवितर्काविचारः सम्धि तत्र कतमः 7 सवितर्कः सविचारः समाधिः विविक्तं कामैर् विविक्तं पापकैर् अकुशलैर् धर्मैः सवितर्कं सविचारं विवेकजं प्रीतिसुखं प्रथमं ध्यानम् अयम् उच्यते सवितर्कः सविचारः 8 समाधिः. तत्र कतमो ऽवितर्को विचारमात्रः समाधि प्रथमध्यानस्य द्वितीयध्यानस्य यान्तरिकायम् उच्यते ऽवितर्को विचारमात्रः समाधिः तत्र कतमो 9 ऽवितर्काविचारः समाधिः. द्वितीयध्यानाद् आरभ्य यावन् नैव संज्ञा नासंज्ञायम् उच्यते ऽवितर्का विचारसमाधिर् इदम् अपि

सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं. 10 पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत दशानुस्मृतयः कतमा दश तद्यथा बुद्धानुस्मृति धर्मानुस्मृति संघानुस्मृति. शीलानुस्मृति 11 त्यागानुस्मृति देवतानुस्मृति उद्वेगानुस्मृति कायगतानुस्मृति आनापानानुस्मृति मरणानुस्मृतिर् इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं 12 तच् चानुपलंभयोगेन. पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यदुत चत्वारि ध्यानानि चत्वार्य् अप्रमाणि. चतस्र आरूप्यसमापत्तयः 13 अष्टौ विमोक्षा नवानुपूर्वविहारसमापत्तयः । इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं तच् चानुपलंभयोगेन । पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य 14 महासत्वस्य महायानं यदुत दश तथागतबलानि. कतमानि दश. इह बोधिसत्वो महासत्वः पुद्गलानां स्थानं च स्थानतो यथाभूतं प्रजानीते ऽस्थानं चास्थानतो वेर्सो 1 यथाभूतं प्रजानीते. अतीतानागतप्रत्युत्पन्नानां कर्मणां कर्मसमादानानां च स्थानतो विपाकं यथाभूतं प्रजानीते अनेकधातुं नानाधातु लोकं यथाभूतं 2 प्रजानीते परसत्वानां परपुद्गलानां नानाधिमुक्तिकतां यथाभूतं प्रजानीते. परसत्वानां परपुद्गलानाम् इन्द्रियपरापरते यथाभूतं प्रजानीते 3 सर्वत्रगामिनीं प्रतिपदं यथाभूतं प्रजानीते. परसत्वानां परपुद्गलानां बोध्यङ्ग ध्यान विमोक्ष समाधि समापत्तयः संक्लेश व्यवदान व्यूस्थानः ज्ञानं 4 यथाभूतं प्रजानीते. सो ऽनेकविधं पूर्वनिवासम् अनुस्मरति । स दिव्येन चक्षुषा च्युत्युत्पादज्ञानं यथाभूतं प्रजानीते । आस्रवाणां क्षयाद् अनास्रविचेतोविमुतिं 5 प्रज्ञाविमुक्तिं दृष्ट

एव धर्मे स्वयम् अभिज्ञाय साक्षात्कृत्वोपसंपद्य विहरति क्षीणा मे जातिर् उषितं मे ब्रह्मचार्यं कृतं मे करणीयं नापरम् अस्माद् भवं प्रजानामि । 6 तच् चानुपलंभयोगेन इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं. पुनर् अपरं सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं यद् इदं चत्वारि 7 वैशारद्यानि कतमानि चत्वारि सम्यक्संबुद्धस्य मे प्रतिजानतः । इमे धर्मा नाभिसंबुद्धा इति श्रमणो वा ब्राह्मणो वा देवो वा मारो वा ब्रह्मा वा कश्चिद् वा पुद्गललोके सह 8 धर्मेण चोदयेद् इति निमित्तम् एतन् न समनुपश्यामि. इदम् अत्र निमित्तं न समनुपश्यमाणः क्षेमप्राप्तश् च विहराम्य् अभयप्राप्तश् च विहरामि वैशारद्यप्राप्तश् 9 च विहरामि. आर्षभम् उदारं स्थानं प्रजानामि परिषद्गतः सम्यक् सिंहनादं नदामि ब्राह्मं चक्रं प्रवर्तयाम्य् अप्रवर्तितं श्रमणेन वा ब्राह्मणेन वा 10 देवेन वा मारेण वा ब्रह्मणा वा केनचिद् वा लोके सह धर्मेण क्षीणास्रवस्य मे प्रतिजानतः इमे आस्रवा न परिक्षीणा इत्य् अत्र बत मे कश्चिच् छ्रमणो वा ब्राह्मणो वा 11 देवो वा मारो वा ब्रह्मा वा कश्चिद् व पुद्गललोके यावत् सह धर्मेण. ये त्वयान्तरायिका धर्मा आख्यातास् ता प्रतिसेव्यमाना अलम् अन्तरायाय नेदं स्थानं विद्यते इति 12 मे श्रमणो वा ब्राह्मणो वा देवो वा मारो वा ब्रह्मा वा कश्चिद् व पुद्गललोके सह धर्मेण चोदयेद् इति निमित्तम् इदं ह्य् अहं न समनुपश्यामीदं चाहं निमित्तं न समनुपश्यमानः 13 क्षेमप्राप्तो विहराम्य् अभयप्राप्तः । पेयालं । यावत् सह धर्मेण या त्वया प्रतिपद् आख्याता आर्यनिर्याणिका निर्याति तत्करस्य सम्यग्दुःखक्षयाय तां प्रतिपद्यमानो 14 निर्यायात्

सम्यग्दुःखक्षयायेति नेदं स्थानं विद्यते इत्य् अत्र बत मे पेयालं यावत् सह धर्मेण । इदम् अपि सुभूते बोधिसत्वस्य महासत्वस्य महायानं प्रशि

12-14 foilios missing

(अष्टाब्, प्ल्. इव्, 3/4) रेच्तो 1 एवम् असंविद्यमानेषु सर्वधर्मेषु कतमो धर्माः कतमेन धर्मेण निर्यास्यति. तत् कस्माद् धेतोः तथा हि सुभूते आत्मा नोपलभ्यते आत्मनो ऽत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय. एवं यावत् सत्वजीवजानकपश्यकस्य धर्मधातुर् नोपलभ्यते 2 ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय. तथता नोपलभ्यते भूतकोटिर् नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय अचिन्त्यधर्मधातुर् नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् 3 उपादाय स्कन्धधात्वायतनानि नोपलभ्यते ऽत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय प्रतीत्यसमुत्पादो नोपलभ्यते ऽत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय तथा दानपारमिता 4 शीलपारमिता वीर्यपारमिता क्षान्तिपारमिता ध्यानपारमिता प्रज्ञापारमिता नोपलभ्यते ऽत्यन्तविशुद्धिताम् उपादायाध्यात्मशून्यता नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् 5 उपादाय पेयालं यावद् अभावस्वभावशून्यता नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय स्मृत्युपस्थानानि नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय 6 बोधिपक्षिका धर्माः बलानि वैशारद्यानि प्रतिसंविदः आवेदनिका बुद्धधर्माः स्रोतआपन्नः सकृदागामी अनागामिः प्रत्येकबुद्धः तथागतो ऽर्हा सम्यक्संबुद्धो नोपलभ्यते 7 ह्य् अन्तविशुद्धिताम् उपादाय तथा स्रोतआपत्तिफलं पेयालं यावत् सर्वाकारज्ञता नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय अनुत्पादो नोपलभ्यते 8 ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय तथा अनिरोधः असंक्लेशः. अव्यवदानम् अनभिसंस्कारो नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय पूर्वान्तो नोपलभ्यते 9 ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय तथापरान्तो नोपलभ्यते तथागतिर् गतिः स्थितिः च्युतिर् उपपत्तिर् नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम्

उपादाय. हानिर् नोपलभ्यते 10 वृद्धिर् नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय कस्यानुपलब्धेः सर्वं नोपलभ्यते धर्मधात्वनुपलब्धेर् नोपलभ्यते तत् कस्माद् धेतोर् न हि सुभूते धर्माधात्वनुलब्धेर् 11 धर्मधातुर् उपलभ्यते तथानुत्पादानिरोधासंक्लेशाव्यवदानानभिसंस्कारतथताभूतकौट्यानुपलब्धेर् यावत् प्रज्ञापारमितानुलब्धेर् नोपलभ्यते 12 प्रज्ञापारमिता. अध्यात्मशून्यतानुपलब्धेर् नोपलभ्यते अध्यात्मशून्यता. पेयालं यावद् अभावस्वभावशून्यतानुपलब्धेर् नोपलभ्यते. स्मृत्युपस्थानानुलब्धेर् 13 नोपलभ्यते. पेयालं यावद् अष्टादशावेदनिकबुद्धर्मानुपलब्धेर् नोपलभ्यते स्रोतआपन्नानुपलब्धेर् नोपलभ्यते । पेयालं । यावत् तथागतानुपलभेर् 14 नोपलभ्यते स्रोतआपत्तिफलानुपलब्धेर् नोपलभ्यते यावत् सर्वाकारज्ञतानुपलब्धेर् नोपलभ्यते अनुत्पादानुपलब्धेर् नोपलभ्यते यावद् अनभिसंस्कारानुपलब्धेर् वेर्सो 1 नोपलभ्यते अनभिसंस्कारः. पूर्वान्तानुपलब्धेर् नोपलभ्यते यावद् वृद्धिर् नोपलभ्यते प्रथमभूम्यनुपलब्धेर् नोपलभ्यते यावद् दशमभूम्य्नुपलब्धेर् 2 नोपलभ्यते. पुनर् अपि भूम्य्नुपलब्धेर् नोपलभ्यते दशभूमयः. कतमा दश. तद्यथा शुक्लविपश्यना भूमिर् गोत्रभूमिः आष्टमकभूमिर् दर्शनभूमिस् 3 तनूभूमिर् वीतरागभूमिः कृत्यावीभूमिः प्रत्येकबुद्धभूमिर् बोधिसत्वभूमिः संबुद्धभूमिर् इति । तत्राध्यात्मशून्यतायां प्रथमभूमिर् नोपलभ्यते. 4 पेयालं । यावद् अभावस्वभावशून्यतायां प्रथमा भूमिर् नोपलभ्यते. एवम् अध्यात्मशून्यतायां द्वितीया भूमिर् नोपलभ्यते पेयालं तृतीया भूमिश् चतुर्थीभूमिः 5 पञ्चमी भूमिः

षष्टी भूमिः सप्तमी भूमिर् अष्टमी भूमिर् नवमी भूमिर् यावद् अभावस्वभावशून्यतायां दशमा भूमिर् नोपलभ्यते । तत् कस्माद् धेतोः । न हि सुभूते 6 प्रथमभूम्यनुपलब्धिर् नोपलभ्यते न नोपलभ्यते पेयालं यावन् न दशमभूम्यनुपलब्धिर् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय. आध्यात्मशून्यतायां सत्वपरिपाको 7 नोपलभ्यते पेयालं यावद् अभावस्वभावशून्यतायां सत्वपरिपाको नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय अध्यात्मशून्यताया बुद्धक्षेत्रपरिशोधनं नोपलभ्यते 8 पेयालं. यावद् अभावस्वभावशून्यतायां बुद्धक्षेत्रपरिशोधनं नोपलभ्यते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय अध्यात्मशून्यताया पंच चक्षूंषि नोपलभ्यन्ते. 9 पेयालं यावद् अभावस्वभावशून्यतायां पञ्च चक्षूंषि नोपलभ्यन्ते ह्य् अत्यन्तविशुद्धिताम् उपादाय् एवम् हि सुभूते बोधिसत्वो महासत्वो ऽनुपलंभयोगेन 10 सर्वधर्माणां महायेन सर्वाकारज्ञतायाम् निर्यास्यति ...... उन्लेसेर्लिछेस् कोलोफोन्?: समाप्त ए .. रिवर्तो .. .. म् एकादस्य 11 अथायुष्मां सुभूतिर् भगवन्तम् एतद् अवोचत्. महायानं महायानम् इति भदन्त भगवन् उच्यते. सदेवमानुषासुरं लोकम् अभिभूय निर्यास्यति 12 तेनोच्यते महायानम् इति. आकाशसमं तद् यानं. तद्यथाप्य् आकाशे ऽप्रमेयाणाम् असंख्येयानां सत्वानाम् अवकाशस् तद् अनेन भदन्त भगव 13 पर्यायेण इदं महायानं. तद्यथापि भदन्त भगवन्न् आकाशस्य आगमो वा निर्गमो वा स्थानं वा नोपलभ्यते एवं खल्व् अस्य भदन्त भगवं महायानस्य 14 नैवागमो न निर्गमो न स्थानम् उपलभ्यते. त्र्यध्वसमतायानम् इदं यानं यदुत महायानं तस्माद् भदन्त भगवंस् तद् यानं महायानं

महायानम् इ

(अष्टाक्, ब् fol. 102) रेच्तो 1 ... बोधिसत्वं महासत्वम् आगम्य दशाना कुशलानान् धर्मपथानां लोके प्रादुर्भावो भवति तथा चतुर्णा ध्यानानां: चतुर्णा प्रमाणानां 2 चतसॄणाम् आरूप्यसमापत्तीनां लोके प्रादुर्भावो भवति तथा दानपारमिताया लोके प्रादुर्भावो भवति : एवं शीलपारमिताया क्षान्तिपारमिताया वीर्यपारमिताया 3 ध्यानपारमिताया प्रज्ञापारमिताया : लोके प्रादुर्भावो भवति तथाध्यात्मशून्यताया लोके प्रादुर्भावो भवति : एवं याव अभावस्वभावशून्यताया 4 लोके प्रादुर्भावो भवति : तथा चतुर्णां स्मृत्युपस्थानानां लोके प्रादुर्भावो भवति : पेयालं याव अष्टादशानां आवेदिकानां बुद्धधर्मानां 5 लोके प्रादुर्भावो भवति सर्वाकारज्ञताया लोके प्रादुर्भावो भवति । पुनर् अपरं भदन्त भगवन् बोधिसत्व महासत्वःम् आगम्य क्षत्रियमहाशालानां लोके प्रादुर्भावो भवति : एवं ब्राह्मणमहाशालानां : 6 गृहपतिमहाशालानां लोके प्रादुर्भावो भवति : तथा राज्ञा चक्रवर्तीनां लोके प्रादुर्भावो भवति : तथा भदन्त भगवां बोधिसत्वाम् आगम्य चतुमहाराजिकायिका 7 देवा प्रज्ञायन्ते एवं यावद् अकनिष्ठा देवा प्रज्ञायते : तथा भदन्त भगवां बोधिसत्वा महासत्वम् आगम्य स्रोतापत्तिफलं प्रज्ञायते 8 स्रोतआपन्न प्रज्ञायते : एव याव अर्हत्वं प्रज्ञायते : अर्हा प्रज्ञायते प्रत्येकबोधि प्रज्ञायते प्रत्येकबुद्ध प्रज्ञायते : तथा भदन्त भगवां बोधिसत्व 9 महासत्वम् आगम्य सत्वानां परिपाक प्रज्ञायते : बुद्धक्षेत्रपरिशोधनं प्रज्ञायते : तथागत : अर्हन्त सम्यक्संबुद्धा लोके प्रज्ञायन्ते धर्मचक्रप्रवर्तनानि च लोके 10 प्रज्ञायते : तथा बुद्धरत्नं प्रज्ञायते :

धर्मरत्नं प्रज्ञायते संघरत्नं प्रज्ञायते : तद् अनेन भदन्तेन भदन्त भगवां पर्यायेण बोधिसत्वस्य महासत्वस्य 11 सदेवमनुष्यासुरेण लोकेन सततं रक्षानुगुप्तिं संविधास्यामि । एवम् उक्तो भगवां शक्रं देवेन्द्रम् एतद् अवोचत्* एवम् एत कौशिक तथा यथा वेर्सो 1 यूयं वदथ : बोधिसत्व कौशिक महासत्वम् आगम्य सर्वनिरया उच्छिद्यते : तीर्यग्योनि उच्छिद्यते : यमलोक उच्छिद्यते : पेयला याव बुद्धरत्नस्य लोके प्रादुर्भावो 2 भवति : एवं धर्मरत्नस्य संघरत्नस्य लोके प्रादुर्भावो भवति : तस्माद् धि कौशिक बोधिसत्वा महासत्वा सदेवमानुष्यासुरेण लोकेन सततं 3 सत्कर्तव्य गुरुकर्तव्य : मानयितव्य पूजयितव्य सततं च सातत्येन रक्षानुगुप्तिस् तेषा संविधातव्य : माम् एव कौशिक सत्कर्तव्य : गुरुकर्तव्य मानयितव्य 4 पूजयितव्यं मन्येता : यो बोधिसत्वं महासत्व सत्कर्तव्यं : गुरुकर्तव्य मानयितव्य पूजयितव्य मन्यते : तस्माद् धि कौशिक बोधिसत्वो महासत्वो 5 सदेवमानुष्यासुरेण लोकेन सततं सत्कर्तव्य गुरुकर्तव्य मानयितव्य पूजयितव्य : सतत च सातत्येन रक्षानुगुप्ति संविधातव्य : यत् कौशिक अयं 6 त्रिसहस्रमहासहस्रो लोकधातु परिपूर्णो भवेत् श्रावकैर् वा प्रत्येकबुद्धैर् वा तद्यथा नटवनं वा इक्षुवनं वा शालिवनं वा तिलवनं वा 7 तानि याव जीव कश्चिद् एव कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा सत्कुर्यात् गुरुकुर्यान् मानयेत् पूजयेत् सर्वोपकरणै यश् चेक प्रथमचित्तोत्पादिक बोधिसत्वं महासत्व 8 षड्भि पारमिताभिर् अविरहितं सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् : इदम् एव सत् कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा बहुतरं पुण्यं

प्रसुनुयात् । तत् कस्माद् धेतो 9 न हि कौशिक श्रावकप्रत्येकबुद्ध आगम्य बोधिसत्वा महासत्वा लोके प्रज्ञायते एव तथागता अर्हत सम्यक्संबुद्धा : बोधिसत्वं तु कौशिक 10 महासत्वम् आगम्य सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धा लोके प्रज्ञायते एवं तथागता अर्हन्त अर्हन्त (!) सम्यक्संबुद्धा इति : तस्माद् धि कौशिक बोधिसत्वा महासत्वा सदेवमानुष्यासुरेण 11 लोकेन सततं सत्कर्तव्य गुरुकर्तव्य : मानयितव्य पूजयितव्य : सततं च सातत्येन तेषां रक्षानुगुप्तिं सविधातव्य इति //

[अद् हेरे हस् अ चोलोफोन्: द्वितीयः शक्रपरिवर्तः 25

(अष्टाक्, च् fol. 209) रेच्तो 1 आह शारद्वतीपुत्र पश्चिमे काले पश्चिमे समये सद्धर्मस्य क्षयात् ते बहवो भविष्यन्ति तत्रोत्तरायान् दिशि 2 बोधिसत्वयानिकाः कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा अपि त्व् अल्पकास् ते भविष्यन्ति य इमां गंभीरा प्रज्ञापारमितां 3 श्रुत्वाधिमोक्ष्यन्त्य् अधिमुक्त्वा च लिखिष्यन्ति लेखयिष्यन्ति । एवम् उद्ग्रहीष्यन्ति । धारयिष्यन्ति पर्याप्स्यन्ति 4 वाचयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति भाषिष्यन्ति योनिशं मनःसु करिष्यन्ति भावयिष्यन्ति तथत्वाय च प्रतिपत्स्यन्ते । 5 ते च पुनर् इमां गंभीरां प्रज्ञापारमितां श्रुत्वा भाष्यमाणां नावलीयिष्यन्ति न सलीयिष्यन्ति 6 नोत्त्रसिष्यन्ति न सन्त्रसिष्यन्ति न संत्रासम् आप्स्यन्ते । तत् कस्माद् धेतोर् अनुबद्धास् तेभिः कुलपुत्रैर् 7 वा कुलदुहितृइभिर् वा तथागता अर्हन्त सम्यक्संबुद्धाः परिपृष्टाः परिप्रश्निताश् चेमाम् एव गंभीरां 8 प्रज्ञापारमिताम् आगम्येति । तत् कस्माद् धेतोः प्रज्ञापारमितापरिपूर्णा हि ते कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो 9 वा भविष्यन्त्य् एवं ध्यानपारमितापरिपूर्णा वीर्यपारमितापरिपूर्णाः क्षान्तिपारमितापरिपूर्णाः 10 शीलपारमितापरिपूर्णाः दानपारमितापरिपूर्णा भविष्यन्ति एवम् आध्यात्मशून्यतापरिपूर्णा यावद् 11 अभावस्वभावशून्यतापरिपूर्णा भविष्यन्ति एव स्मृत्युपस्थानपरिपूर्णाः पेयालं यावद् अष्टादशावेणिका 12 बुद्धधर्मपरिपूर्णास् ते कुलपुत्राश् च कुलदुहितरो वा भविष्यन्ति तत् कस्माद् धेतोः कुशलमूलोपस्तब्धा वेर्सो 1 बहुजनस्थार्थं करिष्यन्ति सुखं चेमाम् एवानुत्तरां सम्यक्संबोधिम् आरभ्येति तत् कस्माद् धेतोस् तथा हि शारद्वतीपुत्र 2 मया तेभ्यः सर्वाकारज्ञताप्रतिसंयुक्ता कथा कथिता ये ऽपि ते शारद्वतीपुत्र

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.