1. Mahākhandhaka (PLI-TV-KD1)

12. Uruvelapāṭihāriyakathā

Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena uruvelā tadavasari.

Tena kho pana samayena uruvelāyaṁ tayo jaṭilā paṭivasanti—

uruvelakassapo, nadīkassapo, gayākassapoti.

Tesu uruvelakassapo jaṭilo pañcannaṁ jaṭilasatānaṁ nāyako hoti, vināyako aggo pamukho pāmokkho.

Nadīkassapo jaṭilo tiṇṇaṁ jaṭilasatānaṁ nāyako hoti, vināyako aggo pamukho pāmokkho.

Gayākassapo jaṭilo dvinnaṁ jaṭilasatānaṁ nāyako hoti, vināyako aggo pamukho pāmokkho.

Atha kho bhagavā yena uruvelakassapassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“sace te, kassapa, agaru, vaseyyāma ekarattaṁ agyāgāre”ti?

“Na kho me, mahāsamaṇa, garu, caṇḍettha nāgarājā iddhimā āsiviso ghoraviso, so taṁ mā viheṭhesī”ti.

Dutiyampi kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“sace te, kassapa, agaru, vaseyyāma ekarattaṁ agyāgāre”ti?

“Na kho me, mahāsamaṇa, garu, caṇḍettha nāgarājā iddhimā āsiviso ghoraviso, so taṁ mā viheṭhesī”ti.

Tatiyampi kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“sace te, kassapa, agaru, vaseyyāma ekarattaṁ agyāgāre”ti?

“Na kho me, mahāsamaṇa, garu, caṇḍettha nāgarājā iddhimā āsiviso ghoraviso, so taṁ mā viheṭhesī”ti.

“Appeva maṁ na viheṭheyya, iṅgha tvaṁ, kassapa, anujānāhi agyāgāran”ti.

“Vihara, mahāsamaṇa, yathāsukhan”ti.

Atha kho bhagavā agyāgāraṁ pavisitvā tiṇasanthārakaṁ paññapetvā nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

Addasā kho so nāgo bhagavantaṁ paviṭṭhaṁ, disvāna dummano padhūpāyi.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“yannūnāhaṁ imassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañca maṁsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṁ pariyādiyeyyan”ti.

Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā padhūpāyi.

Atha kho so nāgo makkhaṁ asahamāno pajjali.

Bhagavāpi tejodhātuṁ samāpajjitvā pajjali.

Ubhinnaṁ sajotibhūtānaṁ agyāgāraṁ ādittaṁ viya hoti sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ.

Atha kho te jaṭilā agyāgāraṁ parivāretvā evamāhaṁsu—

“abhirūpo vata bho mahāsamaṇo nāgena viheṭhiyatī”ti.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena tassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañca maṁsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṁ pariyādiyitvā patte pakkhipitvā uruvelakassapassa jaṭilassa dassesi—

“ayaṁ te, kassapa, nāgo pariyādinno assa tejasā tejo”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma caṇḍassa nāgarājassa iddhimato āsivisassa ghoravisassa tejasā tejaṁ pariyādiyissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Nerañjarāyaṁ bhagavā,

Uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ avoca;

“Sace te kassapa agaru,

Viharemu ajjaṇho aggisālamhī”ti.

“Na kho me mahāsamaṇa garu,

Phāsukāmova taṁ nivāremi;

Caṇḍettha nāgarājā,

Iddhimā āsiviso ghoraviso;

So taṁ mā viheṭhesī”ti.

“Appeva maṁ na viheṭheyya,

Iṅgha tvaṁ kassapa anujānāhi agyāgāran”ti;

Dinnanti naṁ viditvā,

Abhīto pāvisi bhayamatīto.

Disvā isiṁ paviṭṭhaṁ,

Ahināgo dummano padhūpāyi;

Sumanamanaso adhimano,

Manussanāgopi tattha padhūpāyi.

Makkhañca asahamāno,

Ahināgo pāvakova pajjali;

Tejodhātusukusalo,

Manussanāgopi tattha pajjali.

Ubhinnaṁ sajotibhūtānaṁ,

Agyāgāraṁ ādittaṁ hoti sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ;

Udicchare jaṭilā,

“Abhirūpo vata bho mahāsamaṇo;

Nāgena viheṭhiyatī”ti bhaṇanti.

Atha tassā rattiyā accayena,

Hatā nāgassa acciyo honti;

Iddhimato pana ṭhitā,

Anekavaṇṇā acciyo honti.

Nīlā atha lohitikā,

Mañjiṭṭhā pītakā phalikavaṇṇāyo;

Aṅgīrasassa kāye,

Anekavaṇṇā acciyo honti.

Pattamhi odahitvā,

Ahināgaṁ brāhmaṇassa dassesi;

“Ayaṁ te kassapa nāgo,

Pariyādinno assa tejasā tejo”ti.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato iminā iddhipāṭihāriyena abhippasanno bhagavantaṁ etadavoca—

“idheva, mahāsamaṇa, vihara, ahaṁ te dhuvabhattenā”ti.

Paṭhamaṁ pāṭihāriyaṁ.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa assamassa avidūre aññatarasmiṁ vanasaṇḍe vihāsi.

Atha kho cattāro mahārājāno abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṁsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattaṁ.

Ke nu kho te, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena tvaṁ tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā taṁ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṁsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā”ti.

“Ete kho, kassapa, cattāro mahārājāno yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu dhammassavanāyā”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma cattāropi mahārājāno upasaṅkamissanti dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Dutiyaṁ pāṭihāriyaṁ.

Atha kho sakko devānamindo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho, purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattaṁ.

Ko nu kho so, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena tvaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho, purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?

“Eso kho, kassapa, sakko devānamindo yenāhaṁ tenupasaṅkami dhammassavanāyā”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma sakkopi devānamindo upasaṅkamissati dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Tatiyaṁ pāṭihāriyaṁ.

Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho, purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattaṁ.

Ko nu kho so, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ vanasaṇḍaṁ obhāsetvā yena tvaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho, purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?

“Eso kho, kassapa, brahmā sahampati yenāhaṁ tenupasaṅkami dhammassavanāyā”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma brahmāpi sahampati upasaṅkamissati dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Catutthaṁ pāṭihāriyaṁ.

Tena kho pana samayena uruvelakassapassa jaṭilassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya abhikkamitukāmā honti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito, kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya abhikkamissanti.

Sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṁ karissati, mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati, mama lābhasakkāro parihāyissati.

Aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṁ gantvā tato piṇḍapātaṁ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṁ akāsi.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattaṁ.

Kiṁ nu kho, mahāsamaṇa, hiyyo nāgamāsi?

Api ca mayaṁ taṁ sarāma—

kiṁ nu kho mahāsamaṇo nāgacchatīti?

Khādanīyassa ca bhojanīyassa ca te paṭivīso ṭhapito”ti.

“Nanu te, kassapa, etadahosi—

‘etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito, kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya abhikkamissanti, sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṁ karissati, mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati, mama lābhasakkāro parihāyissati, aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā’ti.

So kho ahaṁ, kassapa, tava cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṁ gantvā tato piṇḍapātaṁ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṁ akāsin”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma cetasāpi cittaṁ pajānissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Pañcamaṁ pāṭihāriyaṁ.

Tena kho pana samayena bhagavato paṁsukūlaṁ uppannaṁ hoti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“kattha nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ dhoveyyan”ti?

Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya pāṇinā pokkharaṇiṁ khaṇitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ dhovatū”ti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“kimhi nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ parimaddeyyan”ti?

Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṁ silaṁ upanikkhipi—

“idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ parimaddatū”ti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“kimhi nu kho ahaṁ ālambitvā uttareyyan”ti?

Atha kho kakudhe adhivatthā devatā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṁ onāmesi—

“idha, bhante, bhagavā ālambitvā uttaratū”ti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“kimhi nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ vissajjeyyan”ti?

Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṁ silaṁ upanikkhipi—

“idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ vissajjetū”ti.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattaṁ.

Kiṁ nu kho, mahāsamaṇa, nāyaṁ pubbe idha pokkharaṇī, sāyaṁ idha pokkharaṇī.

Nayimā silā pubbe upanikkhittā.

Kenimā silā upanikkhittā?

Nayimassa kakudhassa pubbe sākhā onatā, sāyaṁ sākhā onatā”ti.

“Idha me, kassapa, paṁsukūlaṁ uppannaṁ ahosi.

Tassa mayhaṁ, kassapa, etadahosi—

‘kattha nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ dhoveyyan’ti?

Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya pāṇinā pokkharaṇiṁ khaṇitvā maṁ etadavoca—

‘idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ dhovatū’ti.

Sāyaṁ, kassapa, amanussena pāṇinā khaṇitā pokkharaṇī.

Tassa mayhaṁ, kassapa, etadahosi—

‘kimhi nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ parimaddeyyan’ti?

Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṁ silaṁ upanikkhipi—

‘idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ parimaddatū’ti.

Sāyaṁ, kassapa, amanussena upanikkhittā silā.

Tassa mayhaṁ, kassapa, etadahosi—

‘kimhi nu kho ahaṁ ālambitvā uttareyyan’ti?

Atha kho, kassapa, kakudhe adhivatthā devatā mama cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṁ onāmesi—

‘idha, bhante, bhagavā ālambitvā uttaratū’ti.

Svāyaṁ āharahattho kakudho.

Tassa mayhaṁ, kassapa, etadahosi—

‘kimhi nu kho ahaṁ paṁsukūlaṁ vissajjeyyan’ti?

Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṁ silaṁ upanikkhipi—

‘idha, bhante, bhagavā paṁsukūlaṁ vissajjetū’ti.

Sāyaṁ, kassapa, amanussena upanikkhittā silā”

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma sakkopi devānamindo veyyāvaccaṁ karissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocesi—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

“Gaccha tvaṁ, kassapa, āyāmahan”ti uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ uyyojetvā yāya jambuyā “jambudīpo” paññāyati, tato phalaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisīdi.

Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṁ agyāgāre nisinnaṁ, disvāna bhagavantaṁ etadavoca—

“katamena tvaṁ, mahāsamaṇa, maggena āgato?

Ahaṁ tayā paṭhamataraṁ pakkanto, so tvaṁ paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisinno”ti.

“Idhāhaṁ, kassapa, taṁ uyyojetvā yāya jambuyā ‘jambudīpo’ paññāyati, tato phalaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisinno.

Idaṁ kho, kassapa, jambuphalaṁ vaṇṇasampannaṁ gandhasampannaṁ rasasampannaṁ.

Sace ākaṅkhasi paribhuñjā”ti.

“Alaṁ, mahāsamaṇa, tvaṁyeva taṁ arahasi, tvaṁyeva taṁ paribhuñjāhī”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma maṁ paṭhamataraṁ uyyojetvā yāya jambuyā ‘jambudīpo’ paññāyati, tato phalaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisīdissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṁ bhuñjitvā tasmiṁyeva vanasaṇḍe vihāsi.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavato kālaṁ ārocesi—

“kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

“Gaccha tvaṁ, kassapa, āyāmahan”ti uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ uyyojetvā yāya jambuyā “jambudīpo” paññāyati, tassā avidūre ambo …pe…

tassā avidūre āmalakī …pe…

tassā avidūre harītakī …pe…

tāvatiṁsaṁ gantvā pāricchattakapupphaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisīdi.

Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṁ agyāgāre nisinnaṁ, disvāna bhagavantaṁ etadavoca—

“katamena tvaṁ, mahāsamaṇa, maggena āgato?

Ahaṁ tayā paṭhamataraṁ pakkanto, so tvaṁ paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisinno”ti.

“Idhāhaṁ, kassapa, taṁ uyyojetvā tāvatiṁsaṁ gantvā pāricchattakapupphaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisinno.

Idaṁ kho, kassapa, pāricchattakapupphaṁ vaṇṇasampannaṁ gandhasampannaṁ.

Sace ākaṅkhasi gaṇhā”ti.

“Alaṁ, mahāsamaṇa, tvaṁyeva taṁ arahasi, tvaṁyeva taṁ gaṇhā”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma maṁ paṭhamataraṁ uyyojetvā tāvatiṁsaṁ gantvā pāricchattakapupphaṁ gahetvā paṭhamataraṁ āgantvā agyāgāre nisīdissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṁ paricaritukāmā na sakkonti kaṭṭhāni phāletuṁ.

Atha kho tesaṁ jaṭilānaṁ etadahosi—

“nissaṁsayaṁ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo, yathā mayaṁ na sakkoma kaṭṭhāni phāletun”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“phāliyantu, kassapa, kaṭṭhānī”ti.

“Phāliyantu, mahāsamaṇā”ti.

Sakideva pañca kaṭṭhasatāni phāliyiṁsu.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma kaṭṭhānipi phāliyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṁ paricaritukāmā na sakkonti aggiṁ ujjaletuṁ.

Atha kho tesaṁ jaṭilānaṁ etadahosi—

“nissaṁsayaṁ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo, yathā mayaṁ na sakkoma aggiṁ ujjaletun”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“ujjaliyantu, kassapa, aggī”ti.

“Ujjaliyantu, mahāsamaṇā”ti.

Sakideva pañca aggisatāni ujjaliyiṁsu.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma aggīpi ujjaliyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṁ paricaritvā na sakkonti aggiṁ vijjhāpetuṁ.

Atha kho tesaṁ jaṭilānaṁ etadahosi—

“nissaṁsayaṁ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo, yathā mayaṁ na sakkoma aggiṁ vijjhāpetun”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“vijjhāyantu, kassapa, aggī”ti.

“Vijjhāyantu, mahāsamaṇā”ti.

Sakideva pañca aggisatāni vijjhāyiṁsu.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma aggīpi vijjhāyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Tena kho pana samayena te jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhakāsu himapātasamaye najjā nerañjarāya ummujjantipi, nimujjantipi, ummujjananimujjanampi karonti.

Atha kho bhagavā pañcamattāni mandāmukhisatāni abhinimmini, yattha te jaṭilā uttaritvā visibbesuṁ.

Atha kho tesaṁ jaṭilānaṁ etadahosi—

“nissaṁsayaṁ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo, yathayimā mandāmukhiyo nimmitā”ti.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma tāva bahū mandāmukhiyopi abhinimminissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Tena kho pana samayena mahā akālamegho pāvassi, mahā udakavāhako sañjāyi.

Yasmiṁ padese bhagavā viharati, so padeso udakena na otthaṭo hoti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“yannūnāhaṁ samantā udakaṁ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkameyyan”ti.

Atha kho bhagavā samantā udakaṁ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkami.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo—

“mā heva kho mahāsamaṇo udakena vūḷho ahosī”ti nāvāya sambahulehi jaṭilehi saddhiṁ yasmiṁ padese bhagavā viharati taṁ padesaṁ agamāsi.

Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṁ samantā udakaṁ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkamantaṁ, disvāna bhagavantaṁ etadavoca—

“idaṁ nu tvaṁ, mahāsamaṇā”ti?

“Ayamahamasmi, kassapā”ti

bhagavā vehāsaṁ abbhuggantvā nāvāya paccuṭṭhāsi.

Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi—

“mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma udakampi na pavāhissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan”ti.

Atha kho bhagavato etadahosi—

“cirampi kho imassa moghapurisassa evaṁ bhavissati—

‘mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, na tveva ca kho arahā yathā ahan’ti;

yannūnāhaṁ imaṁ jaṭilaṁ saṁvejeyyan”ti.

Atha kho bhagavā uruvelakassapaṁ jaṭilaṁ etadavoca—

“neva ca kho tvaṁ, kassapa, arahā, nāpi arahattamaggasamāpanno.

Sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṁ arahā vā assasi, arahattamaggaṁ vā samāpanno”ti.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

“Tvaṁ khosi, kassapa, pañcannaṁ jaṭilasatānaṁ nāyako vināyako aggo pamukho pāmokkho.

Tepi tāva apalokehi, yathā te maññissanti tathā te karissantī”ti.

Atha kho uruvelakassapo jaṭilo yena te jaṭilā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā te jaṭile etadavoca—

“icchāmahaṁ, bho, mahāsamaṇe brahmacariyaṁ carituṁ, yathā bhavanto maññanti tathā karontū”ti.

“Cirapaṭikā mayaṁ, bho, mahāsamaṇe abhippasannā, sace bhavaṁ, mahāsamaṇe brahmacariyaṁ carissati, sabbeva mayaṁ mahāsamaṇe brahmacariyaṁ carissāmā”ti.

Atha kho te jaṭilā kesamissaṁ jaṭāmissaṁ khārikājamissaṁ aggihutamissaṁ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan”ti.

“Etha bhikkhavo”ti bhagavā avoca—

“svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti.

Sāva tesaṁ āyasmantānaṁ upasampadā ahosi.

Addasā kho nadīkassapo jaṭilo kesamissaṁ jaṭāmissaṁ khārikājamissaṁ aggihutamissaṁ udake vuyhamāne, disvānassa etadahosi—

“mā heva me bhātuno upasaggo ahosī”ti.

Jaṭile pāhesi—

“gacchatha me bhātaraṁ jānāthā”ti.

Sāmañca tīhi jaṭilasatehi saddhiṁ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ uruvelakassapaṁ etadavoca—

“idaṁ nu kho, kassapa, seyyo”ti?

“Āmāvuso, idaṁ seyyo”ti.

Atha kho te jaṭilā kesamissaṁ jaṭāmissaṁ khārikājamissaṁ aggihutamissaṁ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan”ti.

“Etha bhikkhavo”ti bhagavā avoca—

“svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti.

Sāva tesaṁ āyasmantānaṁ upasampadā ahosi.

Addasā kho gayākassapo jaṭilo kesamissaṁ jaṭāmissaṁ khārikājamissaṁ aggihutamissaṁ udake vuyhamāne, disvānassa etadahosi—

“mā heva me bhātūnaṁ upasaggo ahosī”ti.

Jaṭile pāhesi—

“gacchatha me bhātaro jānāthā”ti.

Sāmañca dvīhi jaṭilasatehi saddhiṁ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ uruvelakassapaṁ etadavoca—

“idaṁ nu kho, kassapa, seyyo”ti?

“Āmāvuso, idaṁ seyyo”ti.

Atha kho te jaṭilā kesamissaṁ jaṭāmissaṁ khārikājamissaṁ aggihutamissaṁ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan”ti.

“Etha bhikkhavo”ti bhagavā avoca—

“svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti.

Sāva tesaṁ āyasmantānaṁ upasampadā ahosi.

Bhagavato adhiṭṭhānena pañca kaṭṭhasatāni na phāliyiṁsu, phāliyiṁsu;

aggī na ujjaliyiṁsu, ujjaliyiṁsu;

na vijjhāyiṁsu, vijjhāyiṁsu;

pañcamandāmukhisatāni abhinimmini.

Etena nayena aḍḍhuḍḍhapāṭihāriyasahassāni honti.

Atha kho bhagavā uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena gayāsīsaṁ tena pakkāmi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.

Tatra sudaṁ bhagavā gayāyaṁ viharati gayāsīse saddhiṁ bhikkhusahassena.

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi—

“Sabbaṁ, bhikkhave, ādittaṁ.

Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ ādittaṁ?

Cakkhu ādittaṁ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṁ ādittaṁ, cakkhusamphasso āditto, yamidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Sotaṁ ādittaṁ, saddā ādittā, sotaviññāṇaṁ ādittaṁ, sotasamphasso āditto, yamidaṁ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Ghānaṁ ādittaṁ, gandhā ādittā, ghānaviññāṇaṁ ādittaṁ, ghānasamphasso āditto, yamidaṁ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Jivhā ādittā, rasā ādittā, jivhāviññāṇaṁ ādittaṁ jivhāsamphasso āditto, yamidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Kāyo āditto, phoṭṭhabbā ādittā, kāyaviññāṇaṁ ādittaṁ kāyasamphasso āditto, yamidaṁ kāyasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṁ ādittaṁ manosamphasso āditto, yamidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.

Kena ādittaṁ?

Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi.

Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yamidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tasmimpi nibbindati.

Sotasmimpi nibbindati, saddesupi nibbindati …pe…

ghānasmimpi nibbindati, gandhesupi nibbindati …pe…

jivhāyapi nibbindati, rasesupi nibbindati …pe…

kāyasmimpi nibbindati, phoṭṭhabbesupi nibbindati …pe…

manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, yamidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati,

nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.

Ādittapariyāyasuttaṁ niṭṭhitaṁ.

Uruvelapāṭihāriyaṁ tatiyabhāṇavāro niṭṭhito.

13. Bimbisārasamāgamakathā

Atha kho bhagavā gayāsīse yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi, mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.

Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā rājagahe viharati laṭṭhivane suppatiṭṭhe cetiye.

Assosi kho rājā māgadho seniyo bimbisāro—

“samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito rājagahaṁ anuppatto rājagahe viharati laṭṭhivane suppatiṭṭhe cetiye.

Taṁ kho pana bhagavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato—

itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro dvādasanahutehi māgadhikehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Tepi kho dvādasanahutā māgadhikā brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Atha kho tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ etadahosi—

“kiṁ nu kho mahāsamaṇo uruvelakassape brahmacariyaṁ carati, udāhu uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṁ caratī”ti?

Atha kho bhagavā tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṁ uruvelakassapaṁ gāthāya ajjhabhāsi—

“Kimeva disvā uruvelavāsi,

Pahāsi aggiṁ kisakovadāno;

Pucchāmi taṁ kassapa etamatthaṁ,

Kathaṁ pahīnaṁ tava aggihuttan”ti.

“Rūpe ca sadde ca atho rase ca,

Kāmitthiyo cābhivadanti yaññā;

Etaṁ malanti upadhīsu ñatvā,

Tasmā na yiṭṭhe na hute arañjin”ti.

“Ettheva te mano na ramittha,

(kassapāti bhagavā)

Rūpesu saddesu atho rasesu;

Atha ko carahi devamanussaloke,

Rato mano kassapa brūhi metan”ti.

“Disvā padaṁ santamanūpadhīkaṁ,

Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;

Anaññathābhāvimanaññaneyyaṁ,

Tasmā na yiṭṭhe na hute arañjin”ti.

Atha kho āyasmā uruvelakassapo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmi;

satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī”ti.

Atha kho tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ etadahosi—

“uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṁ caratī”ti.

Atha kho bhagavā tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ cetasā cetoparivitakkamaññāya anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—

dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.

Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—

dukkhaṁ, samudayaṁ, nirodhaṁ, maggaṁ.

Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;

evameva ekādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ bimbisārappamukhānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

Ekanahutaṁ upāsakattaṁ paṭivedesi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca—

“pubbe me, bhante, kumārassa sato pañca assāsakā ahesuṁ, te me etarahi samiddhā.

Pubbe me, bhante, kumārassa sato etadahosi—

‘aho vata maṁ rajje abhisiñceyyun’ti, ayaṁ kho me, bhante, paṭhamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tassa ca me vijitaṁ arahaṁ sammāsambuddho okkameyyā’ti, ayaṁ kho me, bhante, dutiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tañcāhaṁ bhagavantaṁ payirupāseyyan’ti, ayaṁ kho me, bhante, tatiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘So ca me bhagavā dhammaṁ deseyyā’ti, ayaṁ kho me, bhante, catuttho assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ ājāneyyan’ti, ayaṁ kho me, bhante, pañcamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

Pubbe me, bhante, kumārassa sato ime pañca assāsakā ahesuṁ, te me etarahi samiddhā.

Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.

Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya—‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti;

evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṁ maṁ, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ, adhivāsetu ca me, bhante, bhagavā, svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi—

“kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ pāvisi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.

Tena kho pana samayena sakko devānamindo māṇavakavaṇṇaṁ abhinimminitvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa purato purato gacchati imā gāthāyo gāyamāno—

“Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Mutto muttehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Tiṇṇo tiṇṇehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Santo santehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Dasavāso dasabalo,

Dasadhammavidū dasabhi cupeto;

So dasasataparivāro,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā”ti.

Manussā sakkaṁ devānamindaṁ passitvā evamāhaṁsu—

“abhirūpo vatāyaṁ māṇavako, dassanīyo vatāyaṁ māṇavako, pāsādiko vatāyaṁ māṇavako.

Kassa nu kho ayaṁ māṇavako”ti?

Evaṁ vutte, sakko devānamindo te manusse gāthāya ajjhabhāsi—

“Yo dhīro sabbadhi danto,

suddho appaṭipuggalo;

Arahaṁ sugato loke,

tassāhaṁ paricārako”ti.

Atha kho bhagavā yena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnassa kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi—

“kattha nu kho bhagavā vihareyya?

Yaṁ assa gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṁ, atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ, divā appākiṇṇaṁ, rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ, manussarāhasseyyakaṁ, paṭisallānasāruppan”ti.

Atha kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi—

“idaṁ kho amhākaṁ veḷuvanaṁ uyyānaṁ gāmato neva atidūre na accāsanne gamanāgamanasampannaṁ atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ divā appākiṇṇaṁ rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ.

Yannūnāhaṁ veḷuvanaṁ uyyānaṁ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dadeyyan”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro sovaṇṇamayaṁ bhiṅkāraṁ gahetvā bhagavato oṇojesi—

“etāhaṁ, bhante, veḷuvanaṁ uyyānaṁ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dammī”ti.

Paṭiggahesi bhagavā ārāmaṁ.

Atha kho bhagavā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, ārāman”ti.

Bimbisārasamāgamakathā niṭṭhitā.

14. Sāriputtamoggallānapabbajjākathā

Tena kho pana samayena sañcayo paribbājako rājagahe paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ aḍḍhateyyehi paribbājakasatehi.

Tena kho pana samayena sāriputtamoggallānā sañcaye paribbājake brahmacariyaṁ caranti.

Tehi katikā katā hoti—

“yo paṭhamaṁ amataṁ adhigacchati, so itarassa ārocetū”ti.

Atha kho āyasmā assaji pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena, okkhittacakkhu iriyāpathasampanno.

Addasā kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ rājagahe piṇḍāya carantaṁ pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena okkhittacakkhuṁ iriyāpathasampannaṁ.

Disvānassa etadahosi—

“ye vata loke arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā, ayaṁ tesaṁ bhikkhu aññataro.

Yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā puccheyyaṁ—

‘kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’”ti?

Atha kho sāriputtassa paribbājakassa etadahosi—

“akālo kho imaṁ bhikkhuṁ pucchituṁ, antaragharaṁ paviṭṭho piṇḍāya carati.

Yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandheyyaṁ, atthikehi upaññātaṁ maggan”ti.

Atha kho āyasmā assaji rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātaṁ ādāya paṭikkami.

Atha kho sāriputtopi paribbājako yenāyasmā assaji tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā assajinā saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhito kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca—

“vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.

Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī”ti?

“Atthāvuso, mahāsamaṇo sakyaputto sakyakulā pabbajito, tāhaṁ bhagavantaṁ uddissa pabbajito, so ca me bhagavā satthā, tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ rocemī”ti.

“Kiṁvādī panāyasmato satthā, kimakkhāyī”ti?

“Ahaṁ kho, āvuso, navo acirapabbajito, adhunāgato imaṁ dhammavinayaṁ, na tāhaṁ sakkomi vitthārena dhammaṁ desetuṁ, api ca te saṅkhittena atthaṁ vakkhāmī”ti.

Atha kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca—

“hotu, āvuso—

Appaṁ vā bahuṁ vā bhāsassu,

Atthaṁyeva me brūhi;

Attheneva me attho,

Kiṁ kāhasi byañjanaṁ bahun”ti.

Atha kho āyasmā assaji sāriputtassa paribbājakassa imaṁ dhammapariyāyaṁ abhāsi—

“Ye dhammā hetuppabhavā,

Tesaṁ hetuṁ tathāgato āha;

Tesañca yo nirodho,

Evaṁvādī mahāsamaṇo”ti.

Atha kho sāriputtassa paribbājakassa imaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

“Eseva dhammo yadi tāvadeva,

Paccabyattha padamasokaṁ;

Adiṭṭhaṁ abbhatītaṁ,

Bahukehi kappanahutehī”ti.

Atha kho sāriputto paribbājako yena moggallāno paribbājako tenupasaṅkami.

Addasā kho moggallāno paribbājako sāriputtaṁ paribbājakaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna sāriputtaṁ paribbājakaṁ etadavoca—

“vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.

Kacci no tvaṁ, āvuso, amataṁ adhigato”ti?

“Āmāvuso, amataṁ adhigato”ti.

“Yathākathaṁ pana tvaṁ, āvuso, amataṁ adhigato”ti?

“Idhāhaṁ, āvuso, addasaṁ assajiṁ bhikkhuṁ rājagahe piṇḍāya carantaṁ pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena okkhittacakkhuṁ iriyāpathasampannaṁ.

Disvāna me etadahosi—

‘ye vata loke arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā, ayaṁ tesaṁ bhikkhu aññataro.

Yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā puccheyyaṁ—

kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti.

Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—

‘akālo kho imaṁ bhikkhuṁ pucchituṁ antaragharaṁ paviṭṭho piṇḍāya carati, yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandheyyaṁ atthikehi upaññātaṁ maggan’ti.

Atha kho, āvuso, assaji bhikkhu rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātaṁ ādāya paṭikkami.

Atha khvāhaṁ, āvuso, yena assaji bhikkhu tenupasaṅkamiṁ, upasaṅkamitvā assajinā bhikkhunā saddhiṁ sammodiṁ, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsiṁ.

Ekamantaṁ ṭhito kho ahaṁ, āvuso, assajiṁ bhikkhuṁ etadavocaṁ—

‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.

Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?

‘Atthāvuso, mahāsamaṇo sakyaputto sakyakulā pabbajito, tāhaṁ bhagavantaṁ uddissa pabbajito, so ca me bhagavā satthā, tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ rocemī’ti.

‘Kiṁvādī panāyasmato satthā kimakkhāyī’ti.

‘Ahaṁ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṁ dhammavinayaṁ, na tāhaṁ sakkomi vitthārena dhammaṁ desetuṁ, api ca te saṅkhittena atthaṁ vakkhāmī’ti.

Atha khvāhaṁ, āvuso, assajiṁ bhikkhuṁ etadavocaṁ—

‘hotu, āvuso,

Appaṁ vā bahuṁ vā bhāsassu,

Atthaṁyeva me brūhi;

Attheneva me attho,

Kiṁ kāhasi byañjanaṁ bahun’ti.

Atha kho, āvuso, assaji bhikkhu imaṁ dhammapariyāyaṁ abhāsi—

‘Ye dhammā hetuppabhavā,

Tesaṁ hetuṁ tathāgato āha;

Tesañca yo nirodho,

Evaṁvādī mahāsamaṇo’”ti.

Atha kho moggallānassa paribbājakassa imaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti.

Eseva dhammo yadi tāvadeva,

Paccabyattha padamasokaṁ;

Adiṭṭhaṁ abbhatītaṁ,

Bahukehi kappanahutehī”ti.

Atha kho moggallāno paribbājako sāriputtaṁ paribbājakaṁ etadavoca—

“gacchāma mayaṁ, āvuso, bhagavato santike, so no bhagavā satthā”ti.

“Imāni kho, āvuso, aḍḍhateyyāni paribbājakasatāni amhe nissāya amhe sampassantā idha viharanti, tepi tāva apalokema.

Yathā te maññissanti, tathā te karissantī”ti.

Atha kho sāriputtamoggallānā yena te paribbājakā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā te paribbājake etadavocuṁ—

“gacchāma mayaṁ, āvuso, bhagavato santike, so no bhagavā satthā”ti.

“Mayaṁ āyasmante nissāya āyasmante sampassantā idha viharāma, sace āyasmantā mahāsamaṇe brahmacariyaṁ carissanti, sabbeva mayaṁ mahāsamaṇe brahmacariyaṁ carissāmā”ti.

Atha kho sāriputtamoggallānā yena sañcayo paribbājako tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā sañcayaṁ paribbājakaṁ etadavocuṁ—

“gacchāma mayaṁ, āvuso, bhagavato santike, so no bhagavā satthā”ti.

“Alaṁ, āvuso, mā agamittha, sabbeva tayo imaṁ gaṇaṁ pariharissāmā”ti.

Dutiyampi kho …pe…

tatiyampi kho sāriputtamoggallānā sañcayaṁ paribbājakaṁ etadavocuṁ—

“gacchāma mayaṁ, āvuso, bhagavato santike, so no bhagavā satthā”ti.

“Alaṁ, āvuso, mā agamittha, sabbeva tayo imaṁ gaṇaṁ pariharissāmā”ti.

Atha kho sāriputtamoggallānā tāni aḍḍhateyyāni paribbājakasatāni ādāya yena veḷuvanaṁ tenupasaṅkamiṁsu.

Sañcayassa pana paribbājakassa tattheva uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggañchi.

Addasā kho bhagavā sāriputtamoggallāne dūratova āgacchante, disvāna bhikkhū āmantesi—

“ete, bhikkhave, dve sahāyakā āgacchanti, kolito upatisso ca.

Etaṁ me sāvakayugaṁ bhavissati aggaṁ bhaddayugan”ti.

Gambhīre ñāṇavisaye,

Anuttare upadhisaṅkhaye;

Vimutte appatte veḷuvanaṁ,

Atha ne satthā byākāsi.

“Ete dve sahāyakā,

Āgacchanti kolito upatisso ca;

Etaṁ me sāvakayugaṁ,

Bhavissati aggaṁ bhaddayugan”ti.

Atha kho sāriputtamoggallānā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan”ti.

“Etha bhikkhavo”ti bhagavā avoca—

“svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṁ sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti.

Sāva tesaṁ āyasmantānaṁ upasampadā ahosi.

14.1. Abhiññātānaṁpabbajjā

Tena kho pana samayena abhiññātā abhiññātā māgadhikā kulaputtā bhagavati brahmacariyaṁ caranti.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“aputtakatāya paṭipanno samaṇo gotamo, vedhabyāya paṭipanno samaṇo gotamo, kulupacchedāya paṭipanno samaṇo gotamo, idāni anena jaṭilasahassaṁ pabbājitaṁ, imāni ca aḍḍhateyyāni paribbājakasatāni sañcayāni pabbājitāni.

Ime ca abhiññātā abhiññātā māgadhikā kulaputtā samaṇe gotame brahmacariyaṁ carantī”ti.

Apissu bhikkhū disvā imāya gāthāya codenti—

“Āgato kho mahāsamaṇo,

māgadhānaṁ giribbajaṁ;

Sabbe sañcaye netvāna,

kaṁsu dāni nayissatī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“na, bhikkhave, so saddo ciraṁ bhavissati, sattāhameva bhavissati, sattāhassa accayena antaradhāyissati.

Tena hi, bhikkhave, ye tumhe imāya gāthāya codenti—

‘Āgato kho mahāsamaṇo,

māgadhānaṁ giribbajaṁ;

Sabbe sañcaye netvāna,

kaṁsu dāni nayissatī’ti.

Te tumhe imāya gāthāya paṭicodetha—

‘Nayanti ve mahāvīrā,

saddhammena tathāgatā;

Dhammena nayamānānaṁ,

kā usūyā vijānatan’”ti.

Tena kho pana samayena manussā bhikkhū disvā imāya gāthāya codenti—

“Āgato kho mahāsamaṇo,

māgadhānaṁ giribbajaṁ;

Sabbe sañcaye netvāna,

kaṁsu dāni nayissatī”ti.

Bhikkhū te manusse imāya gāthāya paṭicodenti—

“Nayanti ve mahāvīrā,

saddhammena tathāgatā;

Dhammena nayamānānaṁ,

kā usūyā vijānatan”ti.

Manussā dhammena kira samaṇā sakyaputtiyā nenti no adhammenāti sattāhameva so saddo ahosi, sattāhassa accayena antaradhāyi.

Sāriputtamoggallānapabbajjākathā niṭṭhitā.

Catutthabhāṇavāro niṭṭhito.

15. Upajjhāyavattakathā

Tena kho pana samayena bhikkhū anupajjhāyakā anācariyakā anovadiyamānā ananusāsiyamānā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya caranti;

manussānaṁ bhuñjamānānaṁ uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti;

sāmaṁ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjanti;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharanti.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti;

manussānaṁ bhuñjamānānaṁ, uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti;

sāmaṁ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissanti seyyathāpi brāhmaṇā brāhmaṇabhojane”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā santuṭṭhā lajjino kukkuccakā sikkhākāmā, te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma bhikkhū dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti;

manussānaṁ bhuñjamānānaṁ, uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti;

sāmaṁ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissantī”ti.

Atha kho te bhikkhū …pe…

bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi—

“saccaṁ kira, bhikkhave, bhikkhū dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya caranti, manussānaṁ bhuñjamānānaṁ uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmenti, sāmaṁ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjanti, bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharantī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, bhikkhave, tesaṁ moghapurisānaṁ ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti, manussānaṁ bhuñjamānānaṁ uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṁ upanāmessanti, sāmaṁ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti, bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissanti.

Netaṁ, bhikkhave, appasannānaṁ vā pasādāya, pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya.

Atha khvetaṁ, bhikkhave, appasannānañceva appasādāya, pasannānañca ekaccānaṁ aññathattāyā”ti.

Atha kho bhagavā te bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya mahicchatāya asantuṭṭhitāya saṅgaṇikāya kosajjassa avaṇṇaṁ bhāsitvā anekapariyāyena subharatāya suposatāya appicchassa santuṭṭhassa sallekhassa dhutassa pāsādikassa apacayassa vīriyārambhassa vaṇṇaṁ bhāsitvā bhikkhūnaṁ tadanucchavikaṁ tadanulomikaṁ dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Anujānāmi, bhikkhave, upajjhāyaṁ.

Upajjhāyo, bhikkhave, saddhivihārikamhi puttacittaṁ upaṭṭhapessati, saddhivihāriko upajjhāyamhi pitucittaṁ upaṭṭhapessati.

Evaṁ te aññamaññaṁ sagāravā sappatissā sabhāgavuttino viharantā imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ vepullaṁ āpajjissanti.

Evañca pana, bhikkhave, upajjhāyo gahetabbo—

ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo—

‘upajjhāyo me, bhante, hohi;

upajjhāyo me, bhante, hohi;

upajjhāyo me, bhante, hohī’ti.

Sāhūti vā lahūti vā opāyikanti vā patirūpanti vā pāsādikena sampādehīti vā kāyena viññāpeti, vācāya viññāpeti, kāyena vācāya viññāpeti, gahito hoti upajjhāyo;

na kāyena viññāpeti, na vācāya viññāpeti, na kāyena vācāya viññāpeti, na gahito hoti upajjhāyo.

Saddhivihārikena, bhikkhave, upajjhāyamhi sammā vattitabbaṁ.

Tatrāyaṁ sammāvattanā—

Kālasseva vuṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dantakaṭṭhaṁ dātabbaṁ, mukhodakaṁ dātabbaṁ, āsanaṁ paññapetabbaṁ.

Sace yāgu hoti, bhājanaṁ dhovitvā yāgu upanāmetabbā.

Yāguṁ pītassa udakaṁ datvā bhājanaṁ paṭiggahetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena dhovitvā paṭisāmetabbaṁ.

Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṁ uddharitabbaṁ.

Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace upajjhāyo gāmaṁ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṁ dātabbaṁ, paṭinivāsanaṁ paṭiggahetabbaṁ, kāyabandhanaṁ dātabbaṁ, saguṇaṁ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo.

Sace upajjhāyo pacchāsamaṇaṁ ākaṅkhati, timaṇḍalaṁ paṭicchādentena parimaṇḍalaṁ nivāsetvā kāyabandhanaṁ bandhitvā saguṇaṁ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṁ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṁ gahetvā upajjhāyassa pacchāsamaṇena hotabbaṁ.

Nātidūre gantabbaṁ, nāccāsanne gantabbaṁ, pattapariyāpannaṁ paṭiggahetabbaṁ.

Na upajjhāyassa bhaṇamānassa antarantarā kathā opātetabbā.

Upajjhāyo āpattisāmantā bhaṇamāno nivāretabbo.

Nivattantena paṭhamataraṁ āgantvā āsanaṁ paññapetabbaṁ, pādodakaṁ pādapīṭhaṁ pādakathalikaṁ upanikkhipitabbaṁ, paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ, paṭinivāsanaṁ dātabbaṁ, nivāsanaṁ paṭiggahetabbaṁ.

Sace cīvaraṁ sinnaṁ hoti, muhuttaṁ uṇhe otāpetabbaṁ, na ca uṇhe cīvaraṁ nidahitabbaṁ;

cīvaraṁ saṅgharitabbaṁ, cīvaraṁ saṅgharantena caturaṅgulaṁ kaṇṇaṁ ussāretvā cīvaraṁ saṅgharitabbaṁ—

mā majjhe bhaṅgo ahosīti.

Obhoge kāyabandhanaṁ kātabbaṁ.

Sace piṇḍapāto hoti, upajjhāyo ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṁ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo.

Upajjhāyo pānīyena pucchitabbo.

Bhuttāvissa udakaṁ datvā pattaṁ paṭiggahetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena dhovitvā vodakaṁ katvā muhuttaṁ uṇhe otāpetabbo, na ca uṇhe patto nidahitabbo.

Pattacīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Pattaṁ nikkhipantena ekena hatthena pattaṁ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṁ vā heṭṭhāpīṭhaṁ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo.

Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo.

Cīvaraṁ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṁ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṁsaṁ vā cīvararajjuṁ vā pamajjitvā pārato antaṁ orato bhogaṁ katvā cīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṁ uddharitabbaṁ, pādodakaṁ pādapīṭhaṁ pādakathalikaṁ paṭisāmetabbaṁ.

Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo.

Sace upajjhāyo nahāyitukāmo hoti, nahānaṁ paṭiyādetabbaṁ.

Sace sītena attho hoti, sītaṁ paṭiyādetabbaṁ.

Sace uṇhena attho hoti, uṇhaṁ paṭiyādetabbaṁ.

Sace upajjhāyo jantāgharaṁ pavisitukāmo hoti, cuṇṇaṁ sannetabbaṁ, mattikā temetabbā, jantāgharapīṭhaṁ ādāya upajjhāyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā jantāgharapīṭhaṁ datvā cīvaraṁ paṭiggahetvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ, cuṇṇaṁ dātabbaṁ, mattikā dātabbā.

Sace ussahati, jantāgharaṁ pavisitabbaṁ.

Jantāgharaṁ pavisantena mattikāya mukhaṁ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṁ pavisitabbaṁ.

Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṁ.

Na navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā.

Jantāghare upajjhāyassa parikammaṁ kātabbaṁ.

Jantāgharā nikkhamantena jantāgharapīṭhaṁ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṁ.

Udakepi upajjhāyassa parikammaṁ kātabbaṁ.

Nahātena paṭhamataraṁ uttaritvā attano gattaṁ vodakaṁ katvā nivāsetvā upajjhāyassa gattato udakaṁ pamajjitabbaṁ, nivāsanaṁ dātabbaṁ, saṅghāṭi dātabbā, jantāgharapīṭhaṁ ādāya paṭhamataraṁ āgantvā āsanaṁ paññapetabbaṁ, pādodakaṁ pādapīṭhaṁ pādakathalikaṁ upanikkhipitabbaṁ, upajjhāyo pānīyena pucchitabbo.

Sace uddisāpetukāmo hoti, uddisitabbo.

Sace paripucchitukāmo hoti, paripucchitabbo.

Yasmiṁ vihāre upajjhāyo viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, sodhetabbo.

Vihāraṁ sodhentena paṭhamaṁ pattacīvaraṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Nisīdanapaccattharaṇaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Bhisibibbohanaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Mañco nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbo.

Pīṭhaṁ nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Mañcapaṭipādakā nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbā.

Kheḷamallako nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbo.

Apassenaphalakaṁ nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Bhūmattharaṇaṁ yathāpaññattaṁ sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṁ nikkhipitabbaṁ.

Sace vihāre santānakaṁ hoti, ullokā paṭhamaṁ ohāretabbaṁ, ālokasandhikaṇṇabhāgā pamajjitabbā.

Sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṁ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā.

Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṁ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā.

Sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā sammajjitabbā—

mā vihāro rajena uhaññīti.

Saṅkāraṁ vicinitvā ekamantaṁ chaḍḍetabbaṁ.

Bhūmattharaṇaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Mañcapaṭipādakā otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā.

Mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbo.

Pīṭhaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṁ katvā sādhukaṁ appaṭighaṁsantena, asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṁ, atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Bhisibibbohanaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Nisīdanapaccattharaṇaṁ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṁ paññapetabbaṁ.

Kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo.

Apassenaphalakaṁ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṁ.

Pattacīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Pattaṁ nikkhipantena ekena hatthena pattaṁ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṁ vā heṭṭhāpīṭhaṁ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo.

Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo.

Cīvaraṁ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṁ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṁsaṁ vā cīvararajjuṁ vā pamajjitvā pārato antaṁ orato bhogaṁ katvā cīvaraṁ nikkhipitabbaṁ.

Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti, puratthimā vātapānā thaketabbā.

Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti, pacchimā vātapānā thaketabbā.

Sace uttarā sarajā vātā vāyanti, uttarā vātapānā thaketabbā.

Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti, dakkhiṇā vātapānā thaketabbā.

Sace sītakālo hoti, divā vātapānā vivaritabbā, rattiṁ thaketabbā.

Sace uṇhakālo hoti, divā vātapānā thaketabbā, rattiṁ vivaritabbā.

Sace pariveṇaṁ uklāpaṁ hoti, pariveṇaṁ sammajjitabbaṁ.

Sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhako sammajjitabbo.

Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, upaṭṭhānasālā sammajjitabbā.

Sace aggisālā uklāpā hoti, aggisālā sammajjitabbā.

Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā.

Sace pānīyaṁ na hoti, pānīyaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ.

Sace paribhojanīyaṁ na hoti, paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpetabbaṁ.

Sace ācamanakumbhiyā udakaṁ na hoti, ācamanakumbhiyā udakaṁ āsiñcitabbaṁ.

Sace upajjhāyassa anabhirati uppannā hoti, saddhivihārikena vūpakāsetabbo, vūpakāsāpetabbo, dhammakathā vāssa kātabbā.

Sace upajjhāyassa kukkuccaṁ uppannaṁ hoti, saddhivihārikena vinodetabbaṁ, vinodāpetabbaṁ, dhammakathā vāssa kātabbā.

Sace upajjhāyassa diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti, saddhivihārikena vivecetabbaṁ, vivecāpetabbaṁ, dhammakathā vāssa kātabbā.

Sace upajjhāyo garudhammaṁ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa parivāsaṁ dadeyyāti.

Sace upajjhāyo mūlāyapaṭikassanāraho hoti, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṁ mūlāya paṭikasseyyāti.

Sace upajjhāyo mānattāraho hoti, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa mānattaṁ dadeyyāti.

Sace upajjhāyo abbhānāraho hoti, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṁ abbheyyāti.

Sace saṅgho upajjhāyassa kammaṁ kattukāmo hoti tajjanīyaṁ vā niyassaṁ vā pabbājanīyaṁ vā paṭisāraṇīyaṁ vā ukkhepanīyaṁ vā, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa kammaṁ na kareyya lahukāya vā pariṇāmeyyāti.

Kataṁ vā panassa hoti saṅghena kammaṁ tajjanīyaṁ vā niyassaṁ vā pabbājanīyaṁ vā paṭisāraṇīyaṁ vā ukkhepanīyaṁ vā, saddhivihārikena ussukkaṁ kātabbaṁ—

kinti nu kho upajjhāyo sammā vatteyya, lomaṁ pāteyya, netthāraṁ vatteyya, saṅgho taṁ kammaṁ paṭippassambheyyāti.

Sace upajjhāyassa cīvaraṁ dhovitabbaṁ hoti, saddhivihārikena dhovitabbaṁ, ussukkaṁ vā kātabbaṁ—

kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṁ dhoviyethāti.

Sace upajjhāyassa cīvaraṁ kātabbaṁ hoti, saddhivihārikena kātabbaṁ, ussukkaṁ vā kātabbaṁ—

kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṁ kariyethāti.

Sace upajjhāyassa rajanaṁ pacitabbaṁ hoti, saddhivihārikena pacitabbaṁ, ussukkaṁ vā kātabbaṁ—

kinti nu kho upajjhāyassa rajanaṁ paciyethāti.

Sace upajjhāyassa cīvaraṁ rajitabbaṁ hoti, saddhivihārikena rajitabbaṁ, ussukkaṁ vā kātabbaṁ—

kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṁ rajiyethāti.

Cīvaraṁ rajantena sādhukaṁ samparivattakaṁ samparivattakaṁ rajitabbaṁ, na ca acchinne theve pakkamitabbaṁ.

Na upajjhāyaṁ anāpucchā ekaccassa patto dātabbo, na ekaccassa patto paṭiggahetabbo;

na ekaccassa cīvaraṁ dātabbaṁ, na ekaccassa cīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ;

na ekaccassa parikkhāro dātabbo, na ekaccassa parikkhāro paṭiggahetabbo;

na ekaccassa kesā chedetabbā, na ekaccena kesā chedāpetabbā;

na ekaccassa parikammaṁ kātabbaṁ, na ekaccena parikammaṁ kārāpetabbaṁ;

na ekaccassa veyyāvacco kātabbo, na ekaccena veyyāvacco kārāpetabbo;

na ekaccassa pacchāsamaṇena hotabbaṁ, na ekacco pacchāsamaṇo ādātabbo;

na ekaccassa piṇḍapāto nīharitabbo, na ekaccena piṇḍapāto nīharāpetabbo;

na upajjhāyaṁ anāpucchā gāmo pavisitabbo;

na susānaṁ gantabbaṁ;

na disā pakkamitabbā.

Sace upajjhāyo gilāno hoti, yāvajīvaṁ upaṭṭhātabbo;

vuṭṭhānamassa āgametabban”ti.

Upajjhāyavattaṁ niṭṭhitaṁ.