17. Saṅghabhedakakkhandhaka (PLI-TV-KD17)

3.2. Upālipañhā

Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṁ etadavoca—

“saṅgharāji saṅgharājīti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo?

Kittāvatā ca pana saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo cā”ti?

“Ekato, upāli, eko hoti, ekato dve, catuttho anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evampi kho, upāli, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo.

Ekato, upāli, dve honti, ekato dve, pañcamo anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evampi kho, upāli, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo.

Ekato, upāli, dve honti, ekato tayo, chaṭṭho anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evampi kho, upāli, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo.

Ekato, upāli, tayo honti, ekato tayo, sattamo anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evampi kho, upāli, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo.

Ekato, upāli, tayo honti, ekato cattāro, aṭṭhamo anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evampi kho, upāli, saṅgharāji hoti, no ca saṅghabhedo.

Ekato, upāli, cattāro honti, ekato cattāro, navamo anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Evaṁ kho, upāli, saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca.

Navannaṁ vā, upāli, atirekanavannaṁ vā saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo ca.

Na kho, upāli, bhikkhunī saṅghaṁ bhindati, api ca bhedāya parakkamati, na sikkhamānā saṅghaṁ bhindati …pe…

na sāmaṇero saṅghaṁ bhindati, na sāmaṇerī saṅghaṁ bhindati, na upāsako saṅghaṁ bhindati, na upāsikā saṅghaṁ bhindati, api ca bhedāya parakkamati.

Bhikkhu kho, upāli, pakatatto, samānasaṁvāsako, samānasīmāyaṁ ṭhito, saṅghaṁ bhindatī”ti.

“Saṅghabhedo saṅghabhedoti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho bhinno hotī”ti?

“Idhupāli, bhikkhū adhammaṁ dhammoti dīpenti.

Dhammaṁ adhammoti dīpenti.

Avinayaṁ vinayoti dīpenti.

Vinayaṁ avinayoti dīpenti.

Abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Anāciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Apaññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Paññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Anāpattiṁ āpattīti dīpenti.

Āpattiṁ anāpattīti dīpenti.

Lahukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpenti.

Garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpenti.

Sāvasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpenti.

Anavasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpenti.

Duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpenti.

Aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpenti.

Te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi apakassanti, avapakassanti, āveniṁ uposathaṁ karonti, āveniṁ pavāraṇaṁ karonti, āveniṁ saṅghakammaṁ karonti.

Ettāvatā kho, upāli, saṅgho bhinno hotī”ti.

“Saṅghasāmaggī saṅghasāmaggīti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho samaggo hotī”ti?

“Idhupāli, bhikkhū adhammaṁ adhammoti dīpenti.

Dhammaṁ dhammoti dīpenti.

Avinayaṁ avinayoti dīpenti.

Vinayaṁ vinayoti dīpenti.

Abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Anāciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Āciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Apaññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Paññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpenti.

Anāpattiṁ anāpattīti dīpenti.

Āpattiṁ āpattīti dīpenti.

Lahukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpenti.

Garukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpenti.

Sāvasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpenti.

Anavasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpenti.

Duṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpenti.

Aduṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpenti.

Te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi na apakassanti, na avapakassanti, na āveniṁ uposathaṁ karonti, na āveniṁ pavāraṇaṁ karonti, na āveniṁ saṅghakammaṁ karonti.

Ettāvatā kho, upāli, saṅgho samaggo hotī”ti.

“Samaggaṁ pana, bhante, saṅghaṁ bhinditvā kiṁ so pasavatī”ti?

“Samaggaṁ kho, upāli, saṅghaṁ bhinditvā kappaṭṭhikaṁ kibbisaṁ pasavati, kappaṁ nirayamhi paccatīti.

Āpāyiko nerayiko,

Kappaṭṭho saṅghabhedako;

Vaggarato adhammaṭṭho,

Yogakkhemā padhaṁsati;

Saṅghaṁ samaggaṁ bhinditvā,

Kappaṁ nirayamhi paccatī”ti.

“Bhinnaṁ pana, bhante, saṅghaṁ samaggaṁ katvā kiṁ so pasavatī”ti?

“Bhinnaṁ kho, upāli, saṅghaṁ samaggaṁ katvā brahmaṁ puññaṁ pasavati, kappaṁ saggamhi modatīti.

Sukhā saṅghassa sāmaggī,

samaggānañca anuggaho;

Samaggarato dhammaṭṭho,

yogakkhemā na dhaṁsati;

Saṅghaṁ samaggaṁ katvāna,

kappaṁ saggamhi modatī”ti.

“Siyā nu kho, bhante, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho”ti?

“Siyā, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho”ti.

“Siyā pana, bhante, saṅghabhedako na āpāyiko, na nerayiko, na kappaṭṭho, na atekiccho”ti?

“Siyā, upāli, saṅghabhedako na āpāyiko, na nerayiko, na kappaṭṭho, na atekiccho”ti.

“Katamo pana, bhante, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho”ti?

“Idhupāli, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti.

Tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede adhammadiṭṭhi, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho.

Puna caparaṁ, upāli, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti.

Tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede dhammadiṭṭhi, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho.

Puna caparaṁ, upāli, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti.

Tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede vematiko, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho.

Puna caparaṁ, upāli, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti.

Tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede adhammadiṭṭhi …pe…

tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede dhammadiṭṭhi.

Tasmiṁ dhammadiṭṭhi bhede vematiko.

Tasmiṁ vematiko bhede adhammadiṭṭhi.

Tasmiṁ vematiko bhede dhammadiṭṭhi.

Tasmiṁ vematiko bhede vematiko vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho.

Puna caparaṁ, upāli, bhikkhu dhammaṁ adhammoti dīpeti …pe…

avinayaṁ vinayoti dīpeti …

vinayaṁ avinayoti dīpeti …

abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti …

bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti …

anāciṇṇaṁ tathāgatena āciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti …

āciṇṇaṁ tathāgatena anāciṇṇaṁ tathāgatenāti dīpeti …

apaññattaṁ tathāgatena paññattaṁ tathāgatenāti dīpeti …

paññattaṁ tathāgatena apaññattaṁ tathāgatenāti dīpeti …

anāpattiṁ āpattīti dīpeti …

āpattiṁ anāpattīti dīpeti …

lahukaṁ āpattiṁ garukā āpattīti dīpeti …

garukaṁ āpattiṁ lahukā āpattīti dīpeti …

sāvasesaṁ āpattiṁ anavasesā āpattīti dīpeti …

anavasesaṁ āpattiṁ sāvasesā āpattīti dīpeti …

duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti …

aduṭṭhullaṁ āpattiṁ duṭṭhullā āpattīti dīpeti …

tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede adhammadiṭṭhi …pe…

tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede dhammadiṭṭhi …

tasmiṁ adhammadiṭṭhi, bhede vematiko …

tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede adhammadiṭṭhi …

tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede dhammadiṭṭhi …

tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede vematiko …

tasmiṁ vematiko, bhede adhammadiṭṭhi …

tasmiṁ vematiko, bhede dhammadiṭṭhi …

tasmiṁ vematiko, bhede vematiko, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako āpāyiko, nerayiko, kappaṭṭho, atekiccho”ti.

“Katamo pana, bhante, saṅghabhedako na āpāyiko, na nerayiko, na kappaṭṭho, na atekiccho”ti?

“Idhupāli, bhikkhu adhammaṁ dhammoti dīpeti.

Tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede dhammadiṭṭhi, avinidhāya diṭṭhiṁ, avinidhāya khantiṁ, avinidhāya ruciṁ, avinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako na āpāyiko, na nerayiko, na kappaṭṭho, na atekiccho.

Puna caparaṁ, upāli, bhikkhu dhammaṁ adhammoti dīpeti …pe…

duṭṭhullaṁ āpattiṁ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti.

Tasmiṁ dhammadiṭṭhi, bhede dhammadiṭṭhi, avinidhāya diṭṭhiṁ, avinidhāya khantiṁ, avinidhāya ruciṁ, avinidhāya bhāvaṁ, anussāveti, salākaṁ gāheti—

‘ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanaṁ, imaṁ gaṇhatha, imaṁ rocethā’ti.

Ayampi kho, upāli, saṅghabhedako na āpāyiko, na nerayiko, na kappaṭṭho, na atekiccho”ti.

Tatiyabhāṇavāro niṭṭhito.

Saṅghabhedakakkhandhako sattamo.

Tassuddānaṁ

Anupiye abhiññātā,

sukhumālo na icchati;

Kasā vapā abhi ninne,

niddhā lāve ca ubbahe.

Puñjamaddapalālañca,

bhusaophuṇanīhare;

Āyatimpi na khīyanti,

pitaro ca pitāmahā.

Bhaddiyo anuruddho ca,

ānando bhagu kimilo;

Sakyamāno ca kosambiṁ,

parihāyi kakudhena ca.

Pakāsesi pituno ca,

purise silaṁ nāḷāgiriṁ;

Tikapañcagaruko kho,

bhindi thullaccayena ca;

Tayo aṭṭha puna tīṇi,

rāji bhedā siyā nu khoti.

Saṅghabhedakakkhandhako niṭṭhito.