ĐẦU ĐỀ (VB17)

XIỂN MINH PHẦN BỐN CHI (Catukkaniddesa)

[961] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN LẬU (ĀSAVA)?

Tức dục lậu, hữu lậu, kiến lậu, vô minh lậu.

Ở ĐÂY DỤC LẬU LÀ SAO? Đối với các dục, chi là sự ước muốn dục... (trùng)... sự mê luyến dục. Đây gọi là dục lậu.

Ở ĐÂY HỮU LẬU LÀ SAO? Đối với các hữu, chi là sự ước muốn hữu... (trùng)... sự mê luyến hữu. Đây gọi là hữu lậu.

Ở ĐÂY KIẾN LẬU LÀ SAO? Chấp rằng "thế gian là thường còn... (trùng)... Như Lai không còn cũng không phải không còn sau khi chết", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là tà kiến lậu.

Ở ĐÂY VÔ MINH LẬU LÀ SAO? Sự bất tri khổ... (trùng)... vô minh then chốt, si bất thiện căn. Đây gọi là vô minh lậu.

Những pháp này là bốn lậu.

[962] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN PHƯỢC (GANTHA)?

Tức là tham ái thân phược, sân độc thân phược, giới cấm thủ thân phược, thử thực chấp thân phược.

Ở ĐÂY THAM ÁI THÂN PHƯỢC LÀ SAO? Chi là sự tham đắm, sự tham luyến... (trùng)... sự tham ái, tham bất thiện căn. Đây gọi là tham ái thân phược.

Ở ĐÂY SÂN ĐỘC THÂN PHƯỢC LÀ SAO? Sanh hiềm khích rằng "nó đã làm bất lợi cho ta"... (trùng)... sự hung dữ, sự lỗ mãng, sự bất bình trong tâm. Đây gọi là sân độc thân phược.

Ở ĐÂY GIỚI CẤM THỦ THÂN PHƯỢC LÀ SAO? Có các Sa môn, Bà la môn ngoài Giáo pháp này, nghĩ rằng thanh tịnh nhờ giới, thanh tịnh nhờ hạnh tu, thanh tịnh nhờ giới cấm; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là giới cấm thủ thân phược.

Ở ĐÂY THỦ THỰC CHẤP THÂN PHƯỢC LÀ SAO? Là chấp rằng "thế gian thường còn" chỉ đây là sự thật, ngoài ra là giả; hay chấp rằng "thế gian không thường còn - chỉ đây là thật, còn ngoài ra là giả"... (trùng)... hay chấp rằng "Như Lai không còn cũng không phải không còn sau khi chết - chỉ đây là thật, ngoài ra là giả"; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là thử thực chấp thân phược.

Ngoại trừ giới cấm thủ thân phược, tất cả tà kiến đều là thử thực chấp thân phược.

Những pháp này là bốn phược.

[963] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN BỘC LƯU (OGHA)?... (trùng)... BỐN PHỐI (YOGA)... (trùng)... BỐN THỦ (UPĀDĀNA)?

Tức dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã chấp thủ.

Ở ĐÂY DỤC THỦ LÀ SAO? Đối với các dục, chi là sự ước muốn dục... (trùng)... sự mê luyến dục. Đây gọi là dục thủ.

Ở ĐÂY KIẾN THỦ LÀ SAO? Chấp rằng "không có quả bố thí, không có quả cúng dường... (trùng)... đã tự mình thắng tri, chứng ngộ và tuyên bố về đời này và đời sau", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là kiến thủ.

Ngoại trừ giới cấm thủ và ngã chấp thủ, tất cả tà kiến đều là kiến thủ.

Ở ĐÂY GIỚI CẤM THỦ LÀ SAO? Có các Sa môn, Bà la môn ngoài Giáo pháp này chấp rằng "thanh tịnh nhờ giới, thanh tịnh nhờ hạnh tu, thanh tịnh nhờ giới cấm", kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là giới cấm thủ.

Ở ĐÂY NGÃ CHẤP THỦ LÀ SAO? Ở đây có kẻ vô văn phàm phu không thấy các bậc Thánh, không hiểu pháp bậc Thánh, không tu tập trong pháp bậc Thánh, không thấy các bậc Chân Nhân, không hiểu pháp bậc Chân Nhân, không tu tập pháp bậc Chân Nhân, mới nhận thấy rằng sắc là ta hay ta là sắc, hay trong ta có sắc hay trong sắc có ta; thấy thọ... (trùng)... thấy tưởng... (trùng)... thấy hành... (trùng)... thấy thức là ta hay ta là thức, hay trong ta có thức hay trong thức có ta; kiến nào như vậy là thiên kiến... (trùng)... nghịch chấp. Đây gọi là ngã kiến thủ. Những pháp này là bốn thủ.

[964] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN ÁI SANH (TAṆHUPPĀDĀ)?

Khi ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân y phục, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân vật thực, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân trú xứ, hoặc ái sanh cho vị tỳ khưu thì sanh khởi do nhân không phải sự kiện như thế. Đây là bốn ái sanh.

[965] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN SỰ THIÊN VỊ (AGATIGAMANA)?

Tức là thiên vị vì thương, thiên vị vì ghét, thiên vị vì ngu, thiên vị vì sợ; sự thiên vị như thế là sự hành không tương ứng, sự hành ích kỷ, sự hành theo phe phái, lưu chuyển như nước. Đây là bốn sự thiên vị.

[966] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN SỰ ĐIÊN ĐẢO (VIPARIYESA)?

Trong vô thường mà nghĩ là thường, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong khổ mà nghĩ là lạc, một tưởng điên đảo, một tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong vô ngã mà nghĩ là hữu ngã, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Trong bất tịnh mà nghĩ là tịnh, một tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Đây là bốn sự điên đảo.

[967] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN PHI THÁNH NGÔN (ANARIYAVOHĀRA)?

Tức là khi không thấy nói thấy, khi không nghe nói nghe, khi không biết nói biết, khi không hiểu nói hiểu. Đây là bốn phi Thánh ngôn.

[968] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN PHI THÁNH NGÔN (ANARIYAVOHĀRA) KHÁC NỮA?

Tức là khi thấy nói không thấy, khi nghe nói không nghe, khi biết nói không biết, khi hiểu nói không hiểu. Đây là bốn phi thánh ngôn.

[969] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN ÁC HẠNH (DUCCARITA)?

Tức là sát sanh, trộm lấy vật chưa cho, tà hạnh trong dục lạc, nói dối. Đây là bốn ác hạnh.

[970] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN ÁC HẠNH (DUCCARITA) KHÁC NỮA?

Tức là nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời độc ác, nói chuyện phiếm. Đây là bốn ác hạnh.

[971] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN HIỂM NẠN (BHAYA)?

Tức là hiểm nạn về sanh, hiểm nạn về già, hiểm nạn về bịnh, hiểm nạn về chết. Đây là bốn hiểm nạn.

[972] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN HIỂM NẠN (BHAYA) KHÁC NỮA?

Tức là hiểm nạn do vua, hiểm nạn do cướp, hiểm nạn do lửa, hiểm nạn do nước. Đây là bốn hiểm nạn.

[973] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN HIỂM NẠN (BHAYA) KHÁC NỮA?

Tức là hiểm nạn do sóng, hiểm nạn do cá sấu, hiểm nạn do nước xoáy, hiểm nạn do cá mập. Đây là bốn hiểm nạn.

[974] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN HIỂM NẠN (BHAYA) KHÁC NỮA?

Tức là hiểm nạn do tự chê trách, hiểm nạn do người chê trách, hiểm nạn do hình phạt, hiểm nạn do ác thú. Đây là bốn hiểm nạn.

[975] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BỐN QUAN KIẾN (DIṬṬHI)?

Tức là có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ do tự mình tạo ra". Có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật quả quyết rằng "lạc hay khổ do người khác tạo cho", có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ là vừa do tự tạo vừa do người khác tạo cho", có tri kiến sanh khởi một cách chắc thật cả quyết rằng "lạc hay khổ tự nhiên phát sanh, không do tự tạo hay người khác tạo". Đây là bốn quan kiến.

XIỂN MINH PHẦN NĂM CHI (Pañcakaniddesa)

[976] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM HẠ PHẦN TRIỀN PHƯỢC (ORAMBHĀGIYASAÑÑOJANA)?

Tức là thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, dục dục, sân độc. Đây là năm hạ phần triền phược.

[977] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM THƯỢNG PHẦN TRIỀN PHƯỢC (UDDHAMBHĀGIYASAÑÑOJANA)?

Tức là sắc ái, vô sắc ái, ngã mạn, phóng dật và vô minh. Đây là năm thượng phần triền phược.

[978] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM SỰ BỎN XẺN (MACCHARIYA)?

Tức là bỏn xẻn chổ ở, bỏn xẻn gia tộc, bỏn xẻn lợi lộc, bỏn xẻn thanh danh, bỏn xẻn pháp. Đây gọi là năm sự bỏn xẻn.

[979] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM HỆ LỤY (SANGA)?

Tức là tham hệ lụy, sân hệ lụy, si hệ lụy, mạn hệ lụy, kiến hệ lụy. Đây là năm hệ lụy.

[980] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM MŨI TÊN (SALLA)?

Tức là mũi tên tham, mũi tên sân, mũi tên si, mũi tên mạn, mũi tên kiến. Đây là năm mũi tên.

[981] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM HOANG VU TÂM (CETOKHILA)?

Tâm là ngờ vực, hoài nghi, không tin tưởng, không tịnh tín Bậc Đạo Sư, ngờ vực hoài nghi không tin tưởng, không tịnh tín Giáo pháp; ngờ vực hoài nghi, không tin tưởng, không tịnh tín Tăng chúng; ngờ vực hoài nghi, không tin tưởng, không tịnh tín Học giới; sân hận, bất bình, tâm đả kích, cương ngạnh đối với các bạn đồng phạm hạnh. Đây là năm tâm hoang vu.

[982] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM TÂM NHIỄM TRƯỚC (CETASO VINIBANDHA)?

Đối với dục lạc chưa lìa tham đắm, chưa lìa dục vọng, chưa lìa thương mến, chưa lìa khát khao, chưa lìa nhiệt tình, chưa lìa ái luyến.

Đối với thân chưa lìa tham đắm, chưa lìa dục vọng, chưa lìa thương mến, chưa lìa khát khao, chưa lìa nhiệt tình, chưa lìa ái luyến.

Đối với sắc chưa lìa tham đắm, chưa lìa dục vọng, chưa lìa thương mến, chưa lìa khát khao, chưa lìa nhiệt tình, chưa lìa ái luyến.

Khi ăn đã thỏa mãn căng bụng rồi đắm mình trong khoái lạc nằm nghỉ trong khoái lạc, lăn trở trong khoái lạc, ngủ say.

Hành Phạm hạnh với nguyện vọng sanh thiên hạng nào đó, nghĩ rằng "giới đức này hay với hạnh tu này hay với khổ hành này hay với phạm hạnh này, mong rằng ta sẽ là thiên chủ hoặc vị thiên tử⁶". Đây là năm tâm nhiểm trước.

[983] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM TRIỀN CÁI (NĪVARANA)?

Là dục dục cái, sân độc cái, hôn thụy cái, trạo hối cái, hoài nghi cái. Đây là năm triền cái.

[984] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM NGHIỆP VÔ GIÁN (KAMMĀNI ĀNANTARIKĀNI)?

Là đoạt mạng mẹ, đoạt mạng cha, đoạt mạng vi A-la-hán, gây đổ máu Đức Như Lai bằng tâm ác, chia rẽ Tăng. Đây là năm nghiệp vô gián.

[985] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM QUAN KIẾN (DIṬṬHI)?

Một số người tuyên bố điều này: "tự ngã hữu tưởng không hoại sau khi chết".

Một số người tuyên bố điều này: "tự ngã vô tưởng không hoại sau khi chết".

Một số người tuyên bố điều này: "tự ngã vô tưởng phi vô tưởng không hoại sau khi chết".

Cũng có những vị giả thuyết sự đoạn tận, sự tiêu diệt, sự mất hết của chúng sanh hiện hữu.

Hoặc giả một số vị tuyên thuyết về hiện tại Níp Bàn. Đây là năm quan kiến.

[986] TRONG KHI ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM OAN TRÁI (VERA)?

Là sát sanh, lấy vật chưa cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, dễ duôi uống rượu ngâm, rượu cất. Đây là năm oan trái.

[987] TRONG KHI ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM SUY THOÁI (BYASANA)?

Là suy thoái thân quyến, suy thoái tài sản, suy thoái binh hoạn, suy thoái giới hạnh, suy thoái tri kiến. Đây là năm suy thoái.

[988] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM KHỔ QUẢ KHÔNG KHAM NHẪN (AKKHANTIYĀ ĀDĪNAVĀ)?

Thành chỗ ghét bỏ bất mãn của nhiều người. Là kẻ có lắm thù nghịch. Là kẻ có nhiều tội lỗi. Là kẻ chết bị hôn mê. Khi thân hoại mệnh chung hằng sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là năm khổ quả không kham nhẫn.

[989] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM HIỂM NẠN (BHAYA)?

Là hiểm nạn do nuôi mạng, hiểm nạn do tai tiếng, hiểm nạn do dính líu hội chúng, hiểm nạn do chết, hiểm nạn sanh khổ thú. Đây là năm hiểm nạn.

[990] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ NĂM LUẬN CHẤP NÍP BÀN HIỆN TẠI (DIṬṬHIDHAM-MANIBBĀNAVĀDA)?

Ở đây, một số Sa môn hay Bà la môn có luận thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: "Khi nào bản ngã này tận hưởng sung mãn với năm món dục lạc, chỉ mức độ ấy bản ngã này mới đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn". Một số vị chủ trương tối thượng hiện tại Níp Bnà của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói; tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn. Vì cớ sao? Vì lẽ các dục là vô thường, khổ đau, biến hoại; do tình trạng biến hoại chuyển hóa nên sầu, bi, khổ, ưu, não phát sanh. Nầy ông, chỉ khi nào bản ngã này ly dục... (trùng)... chứng và trú Sơ thiền; đến mức độ ấy bản ngã này mới đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn". Một số vị chủ trương tối thượng hiện tại Níp Bàn của chúng sanh như thế.

Một số vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn. Vì cớ sao? Vì trong bất cứ tình trạng nào còn tầm còn tứ, thì được xem là còn thô thiển. Nầy ông, chỉ khi nào bản ngã này vắng lặng tầm tứ... (trùng)... chứng và trú Nhị thiền; đến mức độ ấy bản ngã này mới đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn". Một số vị chủ trương tối thượng hiện tại Níp Bàn của chúng sanh như thế.

Một số vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn. Vì cớ sao? Vì trong bất cứ tình trạng nào tâm còn hoan hỷ, còn bị phấn khích thì được xem là còn thô thiển. Nầy ông, chỉ khi nào bản ngã này ly hỷ... (trùng)... chứng và trú Tam thiền; đến mức độ ấy bản ngã này mới đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn". Một số vị chủ trương tối thượng hiện tại Níp Bàn của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn. Vì cớ sao? Vì trong bất cứ tình trạng nào tâm tư còn lạc tưởng thì được xem là còn thô thiển. Nầy ông, chỉ khi nào bản ngã này đoạn trừ lạc... (trùng)... chứng và trú Đệ Tứ thiền; đến mức độ ấy bản ngã này mới đạt đến tối thượng hiện tại Níp Bàn". Một số vị chủ trương tối thượng hiện tại Níp Bàn của chúng sanh như thế.

XIỂN MINH PHẦN SÁU CHI (Chakkaniddesa)

[991] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU GỐC LUẬN TRANH (VIVĀDA-MŪLA)?

Tức sân hận, gièm pha, ganh tỵ, dối trá, ác dục, cố chấp, tư kiến. Đây là sáu gốc luận tranh.

[992] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU DỤC ÁI THẾ TỤC PHÁP (CHANDARĀGA GEHASITA)?

Là sự tham luyến thế tục, sự tham đắm... tâm luyến tham đối với các sắc vừa ý... (trùng)... đối với các tiếng vừa ý... (trùng)... đối với các mùi vừa ý... (trùng)... đối với các vị vừa ý... (trùng), đối với các xúc vùa ý; sự tham luyến thế tục, sự tham đắm... tâm luyến tham đối với các pháp vừa ý. Đây là sáu dục ái thế tục pháp.

[993] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU VI NGHỊCH SỰ (VIRODHA-VATTHU)?

Là sự hiền khích trong tâm, sự phẩn nộ... sự hung dữ, lổ mãng, không hài lòng của tâm đối với các sắc pháp không vừa ý... (trùng).

Đối với các tiếng không vừa ý... (trùng)... đối với các mùi không vừa ý... (trùng)... đối với các vị không vừa ý... (trùng)... đối với các xúc không vừa ý; sự hiềm khích trong tâm, sự phẩn nộ... sự hung dữ, lổ mãng, không hài lòng của tâm đối với các pháp không vừa ý. Đây là sáu vi nghịch sự.

[994] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU THÂN ÁI (TANHĀKĀYA)?

Là sắc ái, thinh ái, hương ái, vị ái, xúc ái và pháp ái. Đây là sáu thân ái.

[995] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU SỰ BẤT KÍNH (AGĀRAVA)?

Là sống không cung kính, không vâng thuận theo Bậc Đạo Sư... (trùng)... theo Giáo pháp... (trùng)... theo Tăng chúng... (trùng)... theo Học giới... (trùng)... theo hạnh chuyên cần; sống không cung kính, không vâng thuận theo pháp tiếp đãi. Đây là sáu sự bất kính.

[996] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU PHÁP SUY THỐI (PARIHĀNIYĀ)?

Là thích làm việc, thích nói chuyện, thích ngủ nghỉ, thích hội chúng, thích chung chạ, thích hưởn đải. Đây là sáu pháp suy thối.

[997] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU PHÁP SUY THỐI KHÁC (APAREPI PARIHĀNIYĀ)?

Là thích làm việc, thích nói chuyện, thích ngủ nghỉ, thích hội chúng, tính khó dạy, có bạn ác. Đây là sáu pháp suy thối.

[998] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU HỶ VẤN VƯƠNG (SOMANASSU-PAVICĀRĀ)?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chổ vui; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngữi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chổ vui. Đây là sáu hỷ vấn vương.

[999] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU ƯU VẤN VƯƠNG (DOMANASSU-PAVICĀRĀ)?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chổ buồn; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngữi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng chạm cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chổ buồn. Đây là sáu chỗ ưu vấn vương.

[1000] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU XẢ VẤN VƯƠNG (UPEKKHŪPA-VICĀRĀ)?

Là mắt khi thấy sắc thì vương vấn sắc đáng chổ xả; khi tai nghe tiếng... (trùng)... khi mũi đã ngữi mùi... (trùng)... khi lưỡi đã nếm vị... (trùng)... khi thân đã đụng cảnh xúc... (trùng)... khi ý đã suy nghĩ cảnh pháp thì vương vấn cảnh pháp đáng chổ xả. Đây là sáu xả vấn vương.

[1001] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU HỶ THẾ TỤC (GEHASITA SOMANASSA)?

Là đối với các sắc trông vừa ý, có sự sảng khoái tâm tư thuộc thế tục, có sự dễ chịu tâm tư, có cảm giác sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng vừa ý... (trùng)... Đối với các mùi vừa ý... (trùng)... Đối với các vị vừa ý... (trùng)... Đối với các xúc vừa ý... (trùng)... Đối với các pháp vừa ý, có sự sảng khoái tâm tư thuộc thế tục, có sự dễ chịu tâm tư, có cảm giác sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ sảng khoái dễ chịu sanh từ tâm xúc. Đây là sáu hỷ thế tục.

[1002] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU ƯU THẾ TỤC (GEHASITA DOMANASSA)?

Là đối với các sắc không vừa ý, có sự bất an tâm tư thuộc thế tục, có sự khó chịu tâm tư, có cảm giác bất an khó chịu sanh từ tâm xúc, có cảm thọ bất an sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng không vừa ý... (trùng)... Đối với các mùi không vừa ý... (trùng)... Đối với các vị không vừa ý... (trùng)... Đối với các xúc không vừa ý... (trùng)... Đối với các pháp không vừa ý, có sự bất an tâm tư thuộc thế tục, có sự khó chịu tâm tư, có cảm giác bất an khó chịu sanh từ tâm xúc. Đây là sáu ưu thế tục.

[1003] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU XẢ THẾ TỤC (GEHASITA UPEKKHĀ)?

Là đối với sắc đáng xem thường, có sự không vui không buồn tâm tư thuộc thế tục, có cảm giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc, có cảm thọ giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc. Đối với các tiếng đáng xem thường... (trùng)... Đối với các mùi đáng xem thường... (trùng)... Đối với các vị đáng xem thường... (trùng)... Đối với các xúc đáng xem thường... (trùng)... Đối với các pháp đáng xem thường, có sự không vui không buồn tâm tư thế tục, có cảm giác phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc, có cảm thọ phi khổ phi lạc sanh từ tâm xúc. Đây là sáu xả thế tục.

[1004] TRONG ẤY THẾ NÀO LÀ SÁU QUAN KIẾN (DIṬṬHI)?

Có tri kiến phát sanh cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "trong tôi có bản ngã".

Có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Trong tôi không có bản ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Tôi biết rõ tự ngã bằng tự ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Tôi biết rõ các vô ngã bằng các tự ngã".

Hoặc có tri kiến sanh khởi cho người kia một cách chắc thật cả quyết rằng: "Bản ngã này của tôi biết nói, biết cảm thọ, nó nhận lãnh quả của điều tốt điều xấu qua thời gian dài ở chỗ này chỗ kia; nó không phải đã sanh; nó không phải sẽ sanh; nó là thường còn, vững chắc, tồn tại, không bị biến chuyển". Đây là sáu quan kiến.

XIỂN MINH PHẦN BẢY CHI (Sattakaniddesa)

[1005] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY TIỀM MIÊN (ANUSAYA)?

Tức là dục tham tiềm miên, phẩn nộ tiềm miên, kiêu mạn tiềm miên, tà kiến tiềm miên, hoài nghi tiềm miên, hữu tham tiềm miên, vô minh tiềm miên. Đây là bảy tiềm miên.

[1006] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY ĐỘT KHỞI (PARIYUTTHĀNA)?

Tức là dục tham đột khởi, phẩn nộ đột khởi, kiêu mạn đột khởi, tà kiến đột khởi, hoài nghi đột khởi, hữu tham đột khởi, vô minh đột khởi. Đây là bảy đột khởi.

[1007] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY TRIỀN PHƯỢC (SAÑÑOJANA)?

Là dục tham triền phược, phẩn nộ triền phược, kiêu mạn triền phược, tà kiến triền phược, hoài nghi triền phược, hữu tham triền phược, vô minh triền phược. Đây là bảy triền phược.

[1008] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY PHI DIỆU PHÁP (ASADDHAMMA)?

Tức là không có đức tin, không có lòng tàm, không có tâm quý, thiếu học, lười biếng, thất niệm và ác tuệ. Đây là bảy phi diệu pháp.

[1009] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY ÁC HẠNH (DUCCARITA)?

Là sát sanh, trộm vật chưa cho, tà hạnh dục lạc, nói dối, nói đâm thọc, nói độc ác, nói chuyện phiếm. Đây là bảy ác hạnh.

[1010] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY MẠN (MĀNA)?

Tức là kiêu mạn, quá mạn, mạn quá mạn, ti mạn, tăng thượng mạn, ngã sở mạn, tà chấp mạn. Đây là bảy mạn.

[1011] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ BẢY QUAN KIẾN (DIṬṬHI)?

Ở đây, một số Sa môn, Bà la môn có luận thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: "Nầy ông, khi mà bản ngã hữu sắc này do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sinh ra, nên lúc thân hoại bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông. Đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn bị diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt. Nầy ông, có một thứ bản ngã khác thuộc thiên tánh hữu sắc dục giới, vẫn ăn đoàn thực, ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt. Nầy ông, có một thứ bản ngã khác thuộc thiên tánh hữu sắc do ý tạo thành, đủ mọi chi thể chính phụ, căn quyền không khuyết tật, ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt. Nầy ông, có một thứ bản ngã khác hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, diệt trừ các chướng ngại tưởng, không tác ý các dị biệt tưởng, đạt đến không vô biên xứ thấy rằng "hư không không cùng tận", ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt; Nầy ông, có thứ bản ngã khác hoàn toàn vượt qua Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ, thấy rằng "Thức vô cùng tận", ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt. Nầy ông, có thứ bản ngã khác hoàn toàn vượt qua Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, thấy rằng "không có chi cả", ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Một vị khác lại nói rằng: "Nầy ông, thật có bản ngã đó như ông nói, tôi không bảo rằng bản ngã đó không có; nhưng bản ngã này trong mức độ như vậy chưa phải là hoàn toàn đoạn diệt. Nầy ông, có thứ bản ngã khác hoàn toàn vượt qua Vô sở hữu xứ, đạt đến phi tưởng phi phi tưởng xứ, ông không biết không thấy bản ngã ấy, còn tôi biết tôi thấy bản ngã ấy; bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, bị tiêu diệt, không còn sau khi chết; nầy ông, đến mức độ đó, bản ngã này hoàn toàn đoạn diệt". Một số vị chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự tiêu mất của chúng sanh như thế.

Đây là bảy quan kiến.

XIỂN MINH PHẦN TÁM CHI (Aṭṭhakaniddesa)

[1012] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM PHIỀN NÃO SỰ (KILESA-VATTHU)?

Tức là tham, sân, si, mạn, tà kiến, hoài nghi, hôn trầm, phóng dật. Đây là tám phiền não sự.

[1013] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM GIẢI ĐẢI SỰ (KUSITAVATTHU)?

Ở đây, vị tỳ khưu có việc cần phải làm, nhưng vị ấy nghĩ như sau: "Nay ta sẽ có công việc cần làm, nhưng trong lúc làm việc thân thể ta mệt nhọc, thế nên ta hãy ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là sự giải đải sự thứ nhất.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu có việc đã làm xong, vị ấy nghĩ như sau: "Ta đã làm xong công việc, trong lúc làm việc thân thể ta mệt nhọc, vậy thì ta hãy nằm ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ hai.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu cần đi đường xa, vị ấy nghĩ như sau: "Ta sẽ đi đuờng xa, nhưng trong lúc đi đường thân thể ta mệt nhọc, vậy thì ta hãy nằm ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ ba.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu vừa đã đi đường xa, vị ấy nghĩ như sau: "Ta vừa đã đi đuờng xa, nhưng trong lúc đi đường thân thể ta mệt nhọc, vậy ta hãy nằm ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ tứ.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu trong lúc đi vào làng hay thị trấn khất thực, không nhận được thức ăn dù ngon hoặc dở một cách đầy đủ thỏa mãn; vị ấy nghĩ như sau: "Ta vào làng hay thị trấn khất thực chẳng nhận được thức ăn dù ngon hoặc dở một cách đầy đủ thỏa mãn; thân thể ta mệt mỏi không thích nghi, vậy thì ta hãy nằm ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ năm.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu khi vào làng hay thị trấn khất thực nhận được đồ ăn ngon hay dở một cách đầy đủ thỏa mãn, vị ấy nghĩ như sau: "Ta vào làng hay thị trấn khất thực được thức ăn ngon hay dở một cách đầy đủ thỏa mãn; thân thể ta nặng nề, không thích nghi như thể đậu ngâm vậy, thế thì ta hãy nằm ngủ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ sáu.

Một lẽ nữa, vị tỳ khưu có bịnh chút ít phát sanh, vị ấy nghĩ như sau: "Có bịnh chút ít đã phát sanh cho ta, có dịp để ngủ nghỉ, vậy thì ta hãy nằm nghĩ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ bảy.

Một lẽ khác nữa, vị tỳ khưu vừa khỏi bịnh, bịnh khỏi không bao lâu; vị ấy nghĩ như sau: "Ta vừa khỏi bịnh, bịnh khỏi không bao lâu, thân thể ta còn yếu, không thích nghi, vậy thì ta hãy nằm nghỉ đã". Vị ấy nằm ngủ, không có cố gắng để đạt cái chưa đạt, để thành cái chưa thành, để chứng cái chưa chứng. Đây là giải đải sự thứ tám. Những điều nầy là tám giải đải sự.

[1014] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ PHẢN ỨNG TÂM ĐỐI VỚI TÁM THẾ PHÁP (LOKADHAMMESU CITTASSA PATIGHĀTO)?

Tức là vui mừng khi được lợi, bực tức khi thất lợi; vui mừng khi có danh, bực tức khi mất danh; vui mừng khi được khen, bực tức khi bị chê; vui mừng khi hạnh phúc, bực tức khi đau khổ. Đây là phản ứng tâm đối với tám thế pháp.

[1015] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ PHI THÁNH NGÔN (ANARIYAVO-HĀRA)?

Tức là không thấy nói thấy, không nghe nói nghe, không biết nói biết, không hiểu nói hiểu, thấy nói không thấy, nghe nói không nghe, biết nói không biết, hiểu nói không hiểu. Đây là tám phi Thánh ngôn.

[1016] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM TÀ TÁNH (MICCHATĀ)?

Tức là tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Đây là tám tà tánh.

[1017] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM LỖI BỊ CÁO (PURISADOSA)?

Ở đây, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu; vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi bèn chạy tội bằng cách thất niệm, nói rằng: "Tôi không nhớ, tôi không nhớ". Đây là điều thứ nhất lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu; vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, bèn phản kháng bên nguyên cáo rằng: "Có ích chi với lời nói của người ngu xuẩn dốt nát như ông chứ? Chắc ông tưởng là cần phải nói đến tôi à". Đây là điều thứ hai lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, một vị tỳ khưu; vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, bèn phản kháng cáo tố vị nguyên cáo rằng: "Chính ông cũng phạm tội này, ông hãy sám hối trước đi". Đây là điều thứ ba lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, một vị tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, bèn tránh né vấn đề bằng vấn đề khác, nói lãng qua chuyện ngoài lề, bộc lộ sự giận dữ, sân hận và bực bội. Đây là điều thứ tư lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, ở giữa Tăng chúng lại nói chuyện múa tay, quơ chân. Đây là điều thứ năm lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi, bèn im lặng làm phiền Tăng chúng. Đây là điều thứ sáu lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy khi bị chư ỳ khưu tố cáo tội lỗi, lại bất cần đến Tăng chúng, bất cần đến vị nguyên cáo, là kẻ có tội nhưng muốn đi thì bỏ đi. Đây là điều thứ bảy lỗi bị cáo.

Lại nữa, chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi một vị tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy khi bị chư tỳ khưu tố cáo tội lỗi đã nói lời như sau: "Tại sao các Tôn giả, các ông lại chú ý đến tôi nhiều quá thế? Nay tôi sẽ xả bỏ điều học và sống đời thế tục". Vị ấy, sau khi xả bỏ Học giới, sống đời thế tục, mới nói như vầy nữa: "Các Tôn Giả, nay ông chắc là vừa lòng". Đây là điều thứ tám lỗi bị cáo.

Những điều này là tám lỗi bị cáo.

[1018] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM VÔ TƯỞNG LUẬN (ASAÑÑI-VĀDA)?

Cho rằng: "Bản ngã có sắc, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã này không sắc, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã này có sắc và không có sắc, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã này không phải có sắc cũng không phải không có sắc, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã này có cùng tột, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã này không cùng tột, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã không phải có cùng tột cũng không phải không cùng tột, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này vô tưởng. Đây là tám vô tưởng luận.

[1019] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ TÁM PHI TƯỞNG PHI PHI TƯỞNG LUẬN (NEVASAÑÑINĀSAÑÑIVĀDA)?

Cho rằng: "Bản ngã có sắc, bất hoại sau khi chết" nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã không sắc, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã có sắc và không có sắc, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã không phải có sắc cũng không phải không sắc, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã có cùng tột, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã không cùng tột, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã có cùng tột và không cùng tột, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Cho rằng: "Bản ngã không phải cùng tột cũng không phải không cùng tột, bất hoại sau khi chết", nên họ chủ trương bản ngã này phi tưởng phi phi tưởng.

Đây là tám phi tưởng phi phi tưởng luận.

XIỂN MINH PHẦN CHÍN CHI (Navakaniddesa)

[1020] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN HIỀM KHÍCH SỰ (ĀGHĀTA-VATTHU)?

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đã làm bất lợi cho tôi".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đang làm bất lợi cho tôi".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó sẽ làm bất lợi cho tôi".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đã làm bất lợi cho người thân, người yêu của ta".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đang làm bất lợi cho người thân, người yêu của ta".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó sẽ làm bất lợi cho người thân, người yêu của ta".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đã làm lợi ích cho người ghét, người nghịch của ta".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó đang làm lợi ích cho người ghét, người nghịch của ta".

Sanh hiềm khích do nghĩ rằng: "Nó sẽ làm lợi ích cho người ghét, người nghịch của ta".

Đây là chín hiềm khích sự.

[1021] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN TRẦN CẤU NHƠN (PURISA-MALA)?

Tức là sân hận, phản phúc, ganh tỵ, bỏn xẻn, gian lận, xảo quyệt, vọng ngôn, ác dục và tà kiến. Đây là chín trần cấu nhơn.

[1022] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN CÁCH NGÃ MẠN (NAVAVIDHĀ MĀNĀ)?

Hơn ỷ lại "ta hơn", hơn ỷ lại "ta bằng", hơn ỷ lại "ta thua". Bằng ỷ lại "ta hơn", bằng ỷ lại "ta bằng", bằng ỷ lại "ta thua". Thua ỷ lại "ta hơn", thua ỷ lại "ta bằng", thua ỷ lai "ta thua". Đây là chín cách ngã mạn.

[1023] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN PHÁP ÁI CĂN (TANHĀMŪLA-KADHAMMA)?

Dựa vào ái sanh ra tầm cầu, dựa vào tầm cầu sanh ra lợi đắc, dựa vào lợi đắc sanh ra phân biệt, dựa vào phân biệt sanh ra dục tham, dựa vào dục tham sanh ra đam mê, dựa vào đam mê sanh ra chấp trước, dựa vào chấp trước sanh ra bỏn xẻn, dựa vào bỏn xẻn sanh ra bảo thủ; vì do bảo thủ nên sanh khởi nhiều ác bất thiện pháp như cầm gậy, trượng, cầm đao kiếm, luận tranh, phân tranh, đấu tranh, xung đột, vu khống, nói dối. Đây là chín pháp ái căn.

[1024] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN CHIỀU HƯỚNG (IÑJITA)?

Cho rằng "ta có", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "ta là", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "cái này là ta", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người hữu sắc", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người vô sắc", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người hữu tưởng", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người vô tưởng", đó là một chiều hướng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người phi tưởng phi phi tưởng", đó là một chiều hướng.

Đây là chín chiều hướng.

[1025] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ CHÍN HOANG TƯỞNG (MAÑÑITA) - CHÍN LOẠN TƯỞNG (PHANDITA) - CHÍN HÝ TƯỞNG (PAPAÑCITA) - CHÍN HÀNH TƯỞNG (SANKHATA)?

Cho rằng "ta có", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "ta là", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "cái này là ta", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người hữu sắc", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người vô sắc", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người hữu tưởng", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người vô tưởng", đó là một hành tưởng.

Cho rằng "Ta sẽ thành người phi tưởng phi phi tưởng", đó là một hành tưởng.

Đây là chín hành tưởng.

XIỂN MINH PHẦN MƯỜI CHI (Dasakaniddesa)

[1026] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI PHIỀN NÃO SỰ (KILESAVATTHU)?

Tức là tham, sân, si, mạn, tà kiến, hoài nghi, hôn trầm, phóng dật, vô tầm vô quý. Đây là mười phiền não sự.

[1027] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI HIỀM KHÍCH SỰ (ĀGHĀTAVATTHU)?

Nghĩ rằng: "Nó đã làm bất lợi cho ta" rồi sanh hiềm khích sự.

Nghĩ rằng: "Nó đang làm bất lợi cho ta" rồi sanh hiềm khích sự.

Nghĩ rằng: "Nó sẽ làm bất lợi cho ta" rồi sanh hiềm khích sự.

Nghĩ rằng: "Nó đã làm bất lợi, nó đang làm bất lợi, nó sẽ làm bất lợi cho người thân, người yêu của ta" rồi sanh hiềm khích sự.

Nghĩ rằng: "Nó đã làm ích lợi, nó đang làm ích lợi, nó sẽ làm ích lợi cho người ghét, người nghịch của ta" rồi sanh hiềm khích sự.

Hoặc giả sanh hiềm khích đối với sự kiện không thích hợp. Đây là 10 hiềm khích sự.

[1028] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI BẤT THIỆN NGHIỆP ĐỒ (AKUSALAKAMMAPATHA)?

Tức là sát sanh, lấy vậy chưa cho, tà hạnh dục lạc, nói dối, nói đâm thọc, nói độc ác, nói nhảm nhí, tham ác, sân ác, tà kiến ác. Đây là mười bất thiện nghiệp đồ.

[1029] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TRIỀN PHƯỢC (SAÑÑOJANA)?

Tức là dục tham triền, sân hận triền, ngã mạn triền, tà kiến triền, hoài nghi triền, giới cấm thủ triền, hữu tham triền, tật triền, lận triền, vô minh triền. Đây là mười triền phược.

[1030] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TÀ TÁNH (MICCHATĀ)?

Tức là tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, tà trí, tà giải thoát. Đây là mười tà tánh.

[1031] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TÔNG TÀ KIẾN (DASAVAT-THUKĀMICCHĀDIṬṬHI)?

Không có quả bố thí, không có quả hiến tế, không có quả cúng dường, dị thục quả của các nghiệp thiện hành ác hành không có, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có hữu tình hóa sanh, không có các Sa môn Bà la môn chánh hướng chánh hạnh trong thế gian, là những vị đã tự mình thắng tri giác ngộ và tuyên bố về đời này và đời sau. Đây là mười tông tà kiến.

[1032] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TÔNG KẾT LUẬN KIẾN (DASAVATTHUKĀ ANTAGGĀHIKĀ DIṬṬHI)?

Cho rằng "thế gian thường còn" hay cho rằng "thế gian không tồn tại" hay cho rằng "thế gian hữu biên" hay cho rằng "thế gian vô biên" hay cho rằng "sinh mạng và thân thể là một" hay cho rằng "sinh mạng là khác, thân thể là khác", hay cho rằng "Như Lai chúng còn sau khi chết" hay cho rằng "Như Lai chúng không còn sau khi chết" hay cho rằng "Như Lai chúng còn và không còn sau khi chết" hay là cho rằng "Như Lai chúng không còn cũng không không còn sau khi chết". Đây là mười tông kết luận kiến.

XIỂN MINH PHẦN MƯỜI TÁM CHI (Aṭṭhārasakaniddesa)

[1033] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TÁM ÁI DU NƯƠNG NỘI UẨN (TANHĀVICARITĀNI AJJHATTIKASSA UPĀDĀYA)?

Nghĩ rằng là ta. Nghĩ rằng « Ta là thế này ». Nghĩ rằng « Ta là như vậy ». Nghĩ rằng « Ta là thế khác ». Nghĩ rằng « Ta sẽ la »ø. Nghĩ rằng « Ta sẽ là thế này ». Nghĩ rằng « Ta sẽ là như vậy ». Nghĩ rằng « Ta sẽ là thế khác ». Nghĩ rằng « Ta còn ». Nghĩ rằng « Ta mất ». Nghĩ rằng « Ta phải là ». Nghĩ rằng « Ta phải là thế này ». Nghĩ rằng « Ta phải là như vậy ». Nghĩ rằng « Ta phải là thế khác ». Nghĩ rằng « Ta cũng có thể là ». Nghĩ rằng « Ta cũng có thể là thế này ». Nghĩ rằng « Ta cũng có thể là như vậy ». Nghĩ rằng « Ta cũng có thể là khác ».

[1034] NGHĨ RẰNG "TA LÀ" (ASMĪ'TI) LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành thức không phân định được pháp chi, rồi khởi muốn rằng "Ta là", khởi mạn rằng "ta là", khởi kiến rằng "ta là", chi có sự kiện ấy là có những pháp trở ngại này. Cũng là câu nói rằng "Ta là thế này" hay "Ta là như vậy" hay "Ta là cách khác".

[1035] NGHĨ RẰNG "TA LÀ THẾ NÀY" (ITTHASMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức nghĩ rằng "Ta là Hoàng Tộc" hay "Ta là Phạm Chí" hay "Ta là thương nhân" hay "ta là tiện nhân" hay "Ta là cư sĩ" hay "Ta là tu sĩ" hay "Ta là vị trời" hay "Ta là con người" hay "Ta là loài hữu sắc" hay "ta là loài vô sắc" hay "Ta là loài hữu tưởng" hay "Ta là loài Vô tưởng" hay "Ta là loài phi tưởng phi phi tưởng". Câu "nghĩ rằng ta là thế này" ý như vậy.

[1036] NGHĨ RẰNG "TA LÀ NHƯ VẬY" (EVASMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, ta cũng là Hoàng Tộc thế đó" hay nghĩ rằng "người ấy là Phạm Chí thế nào, ta cũng là Phạm Chí thế đó"; "người ấy là thương nhân thế nào, ta cũng là thương nhân thế đó"; "người ấy là tiện dân thế nào, ta cũng là tiện dân thế đó"; "người ấy là cư sĩ thế nào, ta cũng là cư sĩ thế đó"; "người ấy là tu sĩ thế nào, ta cũng là tu sĩ thế đó"; "người ấy là vị Trời như thế nào, ta cũng là vị Trời như thế đó"; "người ấy là con người như thế nào, ta cũng là con người thế đó"; "người ấy là loài hữu sắc thế nào, ta cũng là loài hữu sắc thế đó"; "người ấy là loài vô sắc thế nào, ta cũng là loài vô sắc thế đó"; "người ấy là loài hữu tưởng thế nào, ta cũng là loài hữu tưởng thế đó"; "người ấy là loài vô tưởng thế nào, ta cũng là loài vô tưởng thế đó"; "người ấy là loại phi tưởng phi phi tưởng thế nào, ta cũng là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế đó". Câu "nghĩ rằng ta là như vậy" ý như thế.

[1037] NGHĨ RẰNG "TA LÀ THẾ KHÁC" (AÑÑATHĀSMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc, ta không là Hoàng Tộc như thế" hay nghĩ rằng "người ấy là Phạm Chí, ta không là Phạm Chí như thế", "người ấy là thương nhân, ta không là thương nhân như thế", "người ấy là tiện dân, ta không là tiện dân như thế", "người ấy là cư sĩ, ta không là cư sĩ như thế", "người ấy là tu sĩ, ta không là tu sĩ như thế", "người ấy là vị Trời như, ta không là vị Trời như như thế", "người ấy là con người như, ta không là con người như thế", "người ấy là loài hữu sắc, ta không là loài hữu sắc như thế", "người ấy là loài vô sắc, ta không là loài vô sắc như thế", "người ấy là loài hữu tưởng, ta không là loài hữu tưởng như thế", "người ấy là loài vô tưởng, ta không là loài vô tưởng như thế", "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, ta không là loài phi tưởng phi phi tưởng như như thế". Câu "nghĩ rằng ta là thế khác" ý như vậy.

[1038] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ" (BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức, không phân định được pháp chi, rồi khởi muốn rằng "ta sẽ là", khởi mạn rằng "ta sẽ là", khởi kiến là "ta sẽ là", chi có sự kiện ấy là có những pháp trở ngại này. Cũng câu nói rằng "ta sẽ là thế này" hay "ta sẽ là như vậy" hay "ta sẽ là thế khác".

[1039] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ THẾ NÀY" (ITTHAMBHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "ta sẽ là Hoàng Tộc" hoặc sẽ là Phạm Chí, hoặc sẽ là thương nhân, hoặc sẽ là tiện dân, hoặc sẽ là cư sĩ, hoặc sẽ là tu sĩ, hoặc sẽ là vị Trời, hoặc sẽ là loài người, hoặc sẽ là loài hữu sắc, hoặc sẽ là loài vô sắc, hoặc sẽ là loài hữu tưởng, hoặc sẽ là loài vô tưởng, hoặc sẽ là loài phi tưởng phi phi tưởng". Câu "nghĩ rằng ta sẽ là thế này" ý như vậy.

[1040] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ NHƯ VẬY" (EVAM BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta cũng sẽ là Hoàng Tộc thế ấy", hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta cũng sẽ là Phạm Chí như thế ấy"... (trùng)... người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế nào, thì ta cũng sẽ là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế ấy". Câu "nghĩ rằng ta sẽ là như vậy" ý như thế.

[1041] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ THẾ KHÁC" (AÑÑATTĀ BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người này là Hoàng Tộc, còn ta sẽ không là Hoàng Tộc như thế" hay "người ấy là Phạm Chí, còn ta sẽ không là Phạm Chí như thế"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, còn ta sẽ không là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế". Câu "nghĩ rằng ta sẽ là thế khác" ý như vậy.

[1042] NGHĨ RẰNG "TA CÒN" (ASASMĪTI), TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phân định được pháp chi, rồi nghĩ rằng "ta thường còn, ta thường hằng, ta vĩnh cửu, ta đương nhiên không biến đổi". Câu "ta còn" ý như vậy.

[1043] NGHĨ RẰNG "TA MẤT" (SĀTASMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phân định được pháp chi rồi nghĩ rằng "ta sẽ bị đoạn diệt, sẽ bị tiêu hủy, sẽ không còn nữa". Câu "ta mất" ý như vậy.

[1044] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ" (SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức, không phân định được pháp chi rồi khởi muốn rằng "ta phải là", khởi mạn rằng "ta phải là", khởi kiến là "ta phải là", khi có sự kiện ấy là có những pháp trở ngại này. Cũng là câu "ta phải là thế này" hay "ta phải là như vậy" hay "ta phải là thế khác".

[1045] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ THẾ NÀY" (ITTHAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta phải là Hoàng Tộc" hay "Ta phải là Phạm Chí" hay "Ta phải là thương nhân" hay "Ta phải là tiện dân" hay "Ta phải là cư sĩ" hay "Ta phải là tu sĩ" hay "Ta phải là vị Trời" hay "Ta phải là loài người" hay "Ta phải là loài hữu sắc" hay "Ta phải là loài vô sắc" hay "Ta phải là loài hữu tưởng" hay "Ta phải là loài vô tưởng" hay "Ta phải là loài phi tưởng phi phi tưởng". Câu "Ta phải là thế này" ý như vậy.

[1046] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ NHƯ VẬY" (EVAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, ta phải là Hoàng Tộc như thế đó" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, ta phải là Phạm Chí thế đó"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế nào, ta phải là loài phi tưởng phi phi tưởng thế đó". Câu "Ta phải là như vậy" ý như vậy.

[1047] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ THẾ KHÁC" (AÑÑATHĀ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc, ta phải không là Hoàng Tộc như thế" hay "người ấy là Phạm Chí, ta phải không là Phạm Chí như thế"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, ta phải không là loài phi tưởng phi phi tưởng thế đó". Câu "Ta phải làm như vậy" ý như vậy.

[1048] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ" (APĀHAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phân định được pháp chi rồi khởi muốn rằng "ta cũng có thể là", khởi mạn rằng "ta cũng có thể là", khởi kiến rằng "ta cũng có thể là"; khi có sự kiện ấy là có những pháp trở ngại này. Cũng là câu "ta cũng có thể là thế này" hay "ta cũng có thể là như vậy" hay "ta cũng có thể là thế khác".

[1049] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ THẾ NÀY" (APĀHAM ITTHAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta cũng có thể là Hoàng Tộc" hay "Ta cũng có thể là Phạm Chí" hay "Ta cũng có thể là thương nhân" hay "Ta cũng có thể là tiện dân" hay "Ta cũng có thể là cư sĩ" hay "Ta cũng có thể là tu sĩ" hay "Ta cũng có thể là vị Trời" hay "Ta cũng có thể là loài người" hay "Ta cũng có thể là loài hữu sắc" hay "Ta cũng có thể là loài vô sắc" hay "Ta cũng có thể là loài hữu tưởng" hay "Ta cũng có thể là loài vô tưởng" hay "Ta cũng có thể là loài phi tưởng phi phi tưởng". Câu "Ta cũng có thể là thế này" ý như vậy.

[1050] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ NHƯ VẬY" (APĀHAM EVAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta cũng có thể là Hoàng Tộc thế đó" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta cũng có thể là Phạm Chí thế đó"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng thế nào, thì ta cũng có thể là loài phi tưởng phi phi tưởng thế đó". Câu "Ta cũng có thể là như vậy" ý như thế.

[1051] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ THẾ KHÁC" (APĀHAM AÑÑATHĀ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc, còn ta không thể là Hoàng Tộc như thế" hay "người ấy là Phạm Chí, còn ta không thể là Phạm Chí như thế"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, còn ta không thể là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế". Câu "Ta cũng có thể là khác" ý như vậy.

Đây là mười tám ái du nương nội uẩn.

[1052] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ MƯỜI TÁM ÁI DU NƯƠNG NGOẠI UẨN (TANHĀVICARITĀNI BĀHIRASSA UPĀDĀYA)?

Nghĩ rằng "Ta là với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta là thế ấy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta là như vậy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta là thế khác với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ là với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ là thế ấy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ là như vậy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ là thế khác với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ còn với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta sẽ mất với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta phải là với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta phải là thế ấy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta phải là như vậy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta phải là thế khác với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta có thể là với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta có thể là thế ấy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta có thể là như vậy với hình thức nầy"

Nghĩ rằng "Ta có thể là thế khác với hình thức nầy"

[1053] NGHĨ RẰNG "TA LÀ VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ ASMĪTI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành thức, sau khi phân định được một pháp chi, rồi khởi muốn rằng "Ta là với hình thức nầy", khởi mạn rằng "Ta là với hình thức nầy", khởi kiến rằng "Ta là với hình thức nầy", khi có sự kiện ấy là có những chướng ngại nầy, cũng là câu "Ta là thế ấy với hình thức nầy" hay "Ta là như vậy với hình thức nầy" hay "Ta là thế khác với hình thức nầy".

[1054] NGHĨ RẰNG "TA LÀ THẾ ẤY VỚI HÌNH THỨC NÀY" (IMINĀ ITTHASMĪTI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta là Hoàng Tộc với hình thức nầy" hay "Ta là Phạm Chí với hình thức nầy" hay "Ta là thương nhân với hình thức nầy" hay "Ta là tiện dân với hình thức nầy" hay "Ta là cư sĩ với hình thức nầy" hay "Ta là tu sĩ với hình thức nầy" hay "Ta là vị Trời với hình thức nầy" hay "Ta là loài người với hình thức nầy" hay "Ta là loài hữu sắc với hình thức nầy" hay "Ta là loài vô sắc với hình thức nầy" hay "Ta là loài hữu tưởng với hình thức nầy" hay "Ta là loài vô tưởng với hình thức nầy" hay "Ta là loài phi tưởng phi phi tưởng với hình thức nầy". Câu "Ta là thế ấy với hình thức nầy" ý như vậy.

[1055] NGHĨ RẰNG "TA LÀ NHƯ VẬY VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ EVAMASMĪTI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta cũng là Hoàng Tộc thế ấy với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta cũng là Phạm Chí thế ấy với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng thế nào, thì ta cũng là loài phi tưởng phi phi tưởng thế ấy với hình thức này". Câu "Ta cũng là như vậy với hình thức này" ý như vậy.

[1056] NGHĨ RẰNG "TA LÀ THẾ KHÁC VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ AÑÑATHĀSMĪTI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc, ta không là Hoàng Tộc như thế với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí, ta không là Phạm Chí như thế với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, ta không phải là loài phi tưởng phi phi tưởng với hình thức này". Câu "Ta là thế khác với hình thức nầy" ý như vậy.

[1057] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành thức, sau khi phân định được một pháp chi, rồi khởi muốn rằng "Ta sẽ là với hình thức nầy", khởi mạn rằng "Ta sẽ là với hình thức nầy", khởi kiến rằng "Ta sẽ là với hình thức nầy", khi có sự kiện đó là có các chướng ngại nầy. Cũng là câu "Ta sẽ là thế ấy với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là như vậy với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là thế khác với hình thức nầy".

[1058] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ THẾ ẤY VỚI HÌNH THỨC NÀY" (IMINĀ ITTHAM BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta sẽ là Hoàng Tộc với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là Phạm Chí với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là thương nhân với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là tiện dân với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là cư sĩ với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là tu sĩ với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là vị Trời với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài người với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài hữu sắc với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài vô sắc với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài hữu tưởng với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài vô tưởng với hình thức nầy" hay "Ta sẽ là loài phi tưởng phi phi tưởng với hình thức nầy". Câu "Ta sẽ là thế ấy với hình thức nầy" ý như vậy.

[1059] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ NHƯ VẬY VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ EVAM BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta cũng là Hoàng Tộc thế ấy với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta cũng là Phạm Chí thế ấy với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng thế nào, thì ta cũng là loài phi tưởng phi phi tưởng thế ấy với hình thức này". Câu "Ta cũng sẽ là như vậy với hình thức này" ý như thế.

[1060] NGHĨ RẰNG "TA SẼ LÀ THẾ KHÁC VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ AÑÑATHĀ BHAVISSAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc, ta sẽ không là Hoàng Tộc như thế với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí, ta sẽ không là Phạm Chí với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, ta sẽ không là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế với hình thức này". Câu "Ta sẽ là thế khác với hình thức nầy" ý như vậy.

[1061] NGHĨ RẰNG "TA CÒN VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ ASASMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức, phân định được một pháp chi rồi nghĩ rằng "Ta thường còn, ta thường hằng, ta vĩnh cửu, ta đương nhiên không biến đổi với hình thức này". Câu "Ta còn với hình thức nầy" ý như vậy.

[1062] NGHĨ RẰNG "TA MẤT VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ SĀTASMĪ'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức phân định được một pháp chi rồi nghĩ rằng "Ta sẽ bị đoạn diệt, sẽ bị tiêu hủy, sẽ không còn nữa với hình thức nầy". Câu "Ta mất với hình thức nầy" ý như vậy.

[1063] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là sắc, thọ, tưởng, hành thức, phân định được một pháp chi rồi khởi muốn rằng "Ta phải là với hình thức nầy", khởi mạn rằng "Ta phải là với hình thức nầy", khởi kiến rằng "Ta phải là với hình thức nầy", khi có sự kiện ấy là có những chướng ngại nầy. Cũng là câu "Ta phải là thế ấy với hình thức nầy" hay "Ta phải là như vậy với hình thức nầy" hay "Ta phải là thế khác với hình thức nầy".

[1064] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ THẾ ẤY VỚI HÌNH THỨC NÀY" (IMINĀ ITTHAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta phải là Hoàng Tộc với hình thức nầy" hay "Ta phải là Phạm Chí với hình thức nầy" hay "Ta phải là thương nhân với hình thức nầy" hay "Ta phải là tiện dân với hình thức nầy" hay "Ta phải là cư sĩ với hình thức nầy" hay "Ta phải là tu sĩ với hình thức nầy" hay "Ta phải là vị Trời với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài người với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài hữu sắc với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài vô sắc với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài hữu tưởng với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài vô tưởng với hình thức nầy" hay "Ta phải là loài phi tưởng phi phi tưởng với hình thức nầy". Câu "Ta phải là thế ấy với hình thức nầy" ý như vậy.

[1065] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI LÀ NHƯ VẬY VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ EVAM SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng "người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta phải là Hoàng Tộc thế ấy với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta phải là Phạm Chí thế ấy với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng thế nào, thì ta phải là loài phi tưởng phi phi tưởng thế ấy với hình thức này". Câu "Ta phải là như vậy với hình thức này" ý như vậy.

[1066] NGHĨ RẰNG "TA PHẢI KHÁC VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ AÑÑATHĀ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng: "người ấy là Hoàng Tộc, ta phải không là Hoàng Tộc như thế với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí, ta phải không là Phạm Chí với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng, ta phải không phải là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế với hình thức này". Câu "Ta phải là khác với hình thức nầy" ý như vậy.

[1067] NGHĨ RẰNG "TA CÓ THỂ LÀ VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ APĀHAṂ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Sắc, thọ, tưởng, hành, thức, khi đã phân định được một pháp chi, rồi khởi muốn rằng "Ta cũng có thể là với hình thức nầy", khởi mạn rằng "Ta cũng có thể là với hình thức nầy", khởi kiến rằng "Ta cũng có thể là với hình thức nầy", khi có sự kiện ấy là có những chướng ngại nầy, cũng là câu "Ta cũng có thể là thế ấy với hình thức nầy"; cũng là câu "Ta cũng có thể là như vậy với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là khác với hình thức nầy".

[1068] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ THẾ ẤY VỚI HÌNH THỨC NÀY" (IMINĀ APĀHAM IṬṬHAṂ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là nghĩ rằng "Ta cũng có thể là Hoàng Tộc với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là Phạm Chí với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là thương nhân với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là tiện dân với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là cư sĩ với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là tu sĩ với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài người với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là vị Trời với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài hữu sắc với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài vô sắc với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài hữu tưởng với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài vô tưởng với hình thức nầy" hay "Ta cũng có thể là loài phi tưởng phi phi tưởng với hình thức nầy". Câu "Ta cũng có thể là thế ấy với hình thức nầy" ý như vậy.

[1069] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ NHƯ VẬY VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ EVAṂ APAHĀṂ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng: "Người ấy là Hoàng Tộc thế nào, thì ta cũng có thể là Hoàng Tộc thế ấy với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí thế nào, thì ta cũng có thể là Phạm Chí thế ấy với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng thế nào, thì ta cũng có thể là loài phi tưởng phi phi tưởng thế ấy với hình thức này". Câu "Ta cũng có thể là như vậy với hình thức này" ý như vậy.

[1070] NGHĨ RẰNG "TA CŨNG CÓ THỂ LÀ THẾ KHÁC VỚI HÌNH THỨC NẦY" (IMINĀ APĀHAṂ AÑÑATHĀ SIYAN'TI) TỨC LÀ SAO?

Tức là so sánh với người khác rồi nghĩ rằng: "Người ấy là Hoàng Tộc nhưng ta không thể là Hoàng Tộc thế ấy với hình thức này" hay "người ấy là Phạm Chí nhưng ta không thể là Phạm Chí thế ấy với hình thức này"... (trùng)... hay "người ấy là loài phi tưởng phi phi tưởng nhưng ta không thể là loài phi tưởng phi phi tưởng như thế với hình thức này". Câu "Ta cũng có thể là khác với hình thức nầy" ý như vậy.

Đây là mười tám ái du nương ngoại uẩn.

[1071] MƯỜI TÁM ÁI DU NƯƠNG NỘI UẨN cộng chung với mười tám ái du nương ngoại uẩn đây, tổng kết là ba mươi sáu ái du. Thành thử, ba mươi sáu ái du quá khứ như vậy cộng chung với ba mươi sáu ái du vị lai là ba mươi sáu ái du hiện tại, tổng kết là một trăm lẻ tám ái du.

[1072] TRONG ẤY, THẾ NÀO LÀ SÁU MƯƠI HAI TÀ KIẾN (DVĀSATTHIDIṬṬHIGATA) ĐÃ ĐƯỢC ĐỨC THẾ TÔN THUYẾT TRONG BÀI KINH PHẠM VÕNG?

Tức là bốn thường luận⁷, bốn nhất phần thường luận⁸, bốn hữu biên vô biên luận⁹, bốn ngụy biện luận¹⁰, hai vô nhân luận¹¹, mười sáu tưởng luận¹², tám vô tưởng luận¹³, tám phi tưởng phi phi tưởng luận¹⁴, bảy đoạn luận¹⁵, năm Níp Bàn hiện tại luận¹⁶. Đây là sáu mươi hai tà kiến đã được Đức Thế Tôn nói đến trong bài Kinh Phạm Võng (Brahmajāla).