SỐ 2080 — TRUYỀN PHÁP CHÁNH TÔNG LUẬN

THIÊN THỨ TƯ

Người khách hỏi: “Giáo dã chuyên chở đạo, sao chẳng ngoài giáo mà truyền đạo ư? Lại nghe, phàm, giáo viên đốn, giáo cùng với chứng là một vậy, mà nay đây giáo và Đạo cùng khác nhau, há là viên đó ư?” Đáp: “Tâm ông chưa thông, nên khéo nghe đó. Xưa trước nói với giáo và chứng là một. Bởi vì tánh của văn tự cũng có không phân, cùng với chánh lý suốt thông vậy, chẳng phải chỗ gọi là quyển vàng tập đỏ, tiếng lời sắc chữ, khua bày có hình trạng, thẳng cùng thật tướng vô tướng là một vậy. Như mười hai bộ loại kinh giáo là do bậc đại Thánh nhân khéo dùng phương tiện ứng cơ thị hiện mà dàn bày, tạm mượn ngôn ngữ văn tự của thế gian mà khai mở Lý để tiếp người tỏ ngộ vậy. Nhưng Lý diệu không chỗ giáo, tuy nói kịp mà nói chẳng cùng tột. Đó chính chỗ gọi là Truyền riêng ngoài giáo, chẳng phải quả nhiên khác biệt Phật giáo vậy, chánh chỗ giáo tích không thể thấu đạt đến đó vậy. Như trong luận Đại Trí Độ luận nói: “Nói tợ như nói kịp mà huyền chỉ sâu xa, tìm đó tuy sâu mà mất đó càng xa”. Đó chánh nghĩa ấy vậy. Xưa kia trong thời nhà Tùy, Khải Công Trí giả là người rất biết giáo, há chẳng nói: “Chí lý của Phật pháp không thể dùng ngôn từ mà tuyên bày”. Đâu còn nói lời mới nói vốn mười hai bộ loại kinh giáo ư? Căn cứ theo luận Đại Trí Độ nói: “Chư Phật dứt pháp ái, không lập kinh sách, cũng chẳng trang nghiêm ngôn ngữ”. Như vậy, thì ý đó của đại Thánh nhân nào thường hẳn tại nói giáo ư? Trong kinh nói: “Lúc ta ngồi Đạo tràng chẳng đắc một pháp, thật không nắm tay lừa dối trẻ em, vì độ cho tất cả”. Đó há chẳng phải đại Thánh nhân dùng giáo làm phương tiện mà chẳng hẳn chuyên đó ư? Lại nữa, trong kinh nói: “Tu-đa-la giáo nêu chỉ vầng nguyệt, nếu đã thấy vầng nguyệt trọn phải biết nêu ấy rốt ráo không phải vầng nguyệt”. Đó đâu phải khiến người chấp chặt giáo tích ư? Lại nữa, trong kinh nói: “Mới đầu từ vườn Lộc uyển, cuối cùng đến bờ sông Bạt-đề, trong suốt khoảng thời gian năm mươi năm đó, chưa từng nói một chữ”. Đó hẳn có nghĩa là ngoài giáo ấy vậy. Nhưng, cùng cực đây, sâu mầu đây tuy chuyên tải nơi kinh cũng chỉ thuyết vậy, Thánh nhân nghiệm đó nên bảo dùng tâm tương truyền, mà điều Thiền giả gọi là “Truyền riêng ngoài giáo” chánh là đó vậy. Ngay đó có thể gọi là giáo và chứng đồng nhất ư? Hay chẳng đồng nhất ư? Viên ư? Hay chẳng phải viên ư? Lại hỏi: “Mười hai bộ loại kinh giáo đều là thật ngữ của Phật há đều là phương tiện mà quả thật có thể ngoài ư? Đáp: Ông phải tỏ ngộ mới tự rõ biết đó vậy. Lại hỏi: “Như thiền đức xưa trước có hết mượn kinh tượng lại chẳng chuyên đó, cớ sao vậy? Đáp: Đó chỉ là hủy tướng hết tâm, cũng như trong kinh nói: “Chỉ trừ người Đốn giác và pháp chẳng tùy thuận”. Ở phần trước tôi có nói mới đầu chư vị Tổ sư cũng bao gồm kinh giáo mà hành hóa đó, người con Phật tự nên dùng hai mối này lường sức mà xử đó có thể được vậy. Như Tổ sư đem chánh tông mà vào Chấn Đán (Trung Hoa), cùng hàng nghĩa học, dứt tâm bén nhọn đua tranh đó. Có vậy, cùng hàng học giả chỉ thẳng tâm thọ mà khỏi phải khổ nhọc chương cú, có đó. Cùng hàng phàm phu học giả tỏ ngộ từ nơi khác mà chỉnh định, nghiệm đó có phải chăng, có đó. Cùng với hàng chuyên dùng chánh tông mà được hỷ, suốt hơn năm trăm năm, số người như thế đông nhiều không thể tính kể, mà nêu chánh ấn của Đức Như Lai để lại cho đời sau, hẳn ứng nghiệm, vi chỉ ấy cũng chẳng công hiệu ư? Đức của Tổ sư trùm khắp nơi đời. Đó cũng là thấu đạt vậy, nhưng chánh tông rất vi diệu rất bí mật, hẳn phải chứng đắc chân chánh Đạo nhãn mới thấy. Giả sử dùng ý để giải và gượng biện giải, tuy càng biện giải thì càng sai lầm vậy. Tôn giả Long Thọ nói trong luận rằng: “Nếu phân biệt ức đoán tưởng tượng tức là lưới ma, chẳng động chẳng tựa nương, đó là Pháp sư. Đợi ông đến lúc nào lắng sạch tâm phân biệt hý luận, mới có thể tin chỗ truyền ngoài giáo của tôi là thật pháp ấn của Phật vậy”. Lại hỏi: “Đã nói là truyền riêng ngoài giáo thì hẳn là không liên quan với giáo, mà ông nêu dẫn lời của kinh Niết-bàn làm chứng cứ, há đó là thích nghi ư? Đáp: “Đúng vậy, ý ấy tuy truyền riêng ngoài giáo, mà việc ấy hẳn nêu chỉ trong giáo, cũng có nghĩa là diệu tâm đó, tôi đã thường truyền đó vậy. Ai cho là không liên quan với giáo ư? Và tôi nêu dẫn trong kinh Niết-bàn cũng chẳng phải vậy ư? Viễn Công nói: “Đã chẳng phải chỗ phân của danh bộ, cũng chẳng vượt thoát ra ngoài đó được, riêng có tông minh vậy”. Lời nói đó có thể nghĩ suy vậy. Lại hỏi: Ông cho rằng hẳn đời đời truyền trao thọ nhận tâm ấn, trọn làm nêu nên chánh ấn ứng nghiệm. Sao tương thừa xưa trước đến đời Tào Khê (Tuệ Năng) mà Tổ ấy bèn dứt tuyệt ư? Đáp: Tổ đâu quả thật dứt tuyệt ư? Chỉ vì chánh tông lưu truyền vào Chấn Đán (Trung Hoa), đến đời Tào Khê, trải qua thời gian đã lâu, người tập học biết pháp đó, cơ duyên thuần thục đông nhiều, chánh tông được dùng truyền rộng khắp, tuy chi phái càng phân mà lớp lớp tương thừa, cũng mỗi tự làm Tổ đó, dùng pháp mà lần lượt cùng nêu chánh ấn ứng nghiệm, nào từng khuyết mất, cũng như trăm dân trong thế tục được dòng họ mỗi tự làm nhà mình, mà con cháu tương thừa tiếp nối làm ông cha thì chưa từng không vậy. Chỉ tương thừa pháp này tuy có chi Tổ mà chẳng như sự hưng thạnh của Chánh tổ vậy. Lại hỏi: “Tôi dùng giáo mà cũng có thể thấy đạo, sao hẳn phải chỗ truyền của Tông ông mới lấy làm thấu đạt ư? - Đáp: Ông hẳn dùng giáo mà thấy đạo, tức là Thấy thuyết, chẳng phải là thấy đạo. Phàm, thật thấy đạo, chỗ gọi là cùng tột lý vậy. Cùng thì hay biến, biến thì hay thông, khéo biến thông đó mới thấy đạo vậy. Phàm Biến mà thông đó thì mới đầu phát xuất từ chánh tông của Tôi vậy. Phật tử giả sử có khả năng biến thông tức là đã dự ở Tông tôi vậy, sao cho rằng “vào hẳn phải chỗ truyền của tông ông mới là thấu đạt ư?” Huống gì bọn ông chưa biết biến, đâu thể là Thấy đạo ư? Viễn Công nói: “Hoặc sắp kịp mà chẳng thấu đạt, hoặc giữ phương mà chưa biến”. Có nghĩa như ông vậy ư? Như vua trong đời đời là Thánh hiền của càng hàng Vương hầu khanh tướng sĩ phu đại nho, phục ứng mà suy kính Tông môn này, không thể ghi lại hết, đại khái như vua Thái Tông (Triệu Quýnh 976-998), vua Chân tông (Triệu Hằng 998-1023) trong thời Bắc Tống chúng ta đều duyệt ý rất sâu mầu. Và Hoàng Đế Chương Thánh có làm thơ Tu Tâm rằng:

“Sơ Tổ truyền thiền ở Thiếu lâm

Chẳng truyền kinh giáo, chỉ truyền tâm

Người sau nếu ngộ chân như tánh

Mật ấn nguyên do diệu lý mầu”.

Mãi đến nay mà Hoàng thượng lưu thần, càng chuyên làm kệ làm tụng, mới lưu bố trong thiên hạ, lại làm biểu đồ của Tổ sư truyền pháp trao y, để chỉnh định Tông tổ đó vậy. Trong Đường Thư (Đường thư của Lưu Húc) nói: “Đạt-ma vốn vì hộ trì nước nhà mà xuất gia; vào Nam Hải được diệu pháp Thiền tông từ Đức Phật Thích-ca văn tương truyền có pháp y bình bát làm chứng ký, vì đời cùng truyền trao thọ nhận”. Tướng Quốc Bùi Hưu làm văn bia truyền pháp của Khuê Phong (Tông Mật), viết rằng: “Đức Thích-ca Như Lai sau cùng đem chánh pháp nhãn tạng giao phó cho Đại Ca-diếp, khiến Tổ Tổ tương truyền riêng hành hóa nơi đời chẳng riêng đối với Ca-diếp mà cả ngoài người trời, Thanh văn Bồ-tát vậy. Từ Ca-diếp đến Đạt-ma cả thảy có hai mươi tám đời Tổ sư, Đạt-ma truyền trao đó lại đến đời Tuệ Năng làm Tổ sư thứ sáu ở Trung Hoa”. Xưa kia, Lại Bộ Lý Hoa thường tập học biết đến Chỉ quán của Thiên thai, đến lúc Thiền sư Phạm Nhiên cùng chư Tăng bảo Lý Hoa làm văn bia Thiền sư Lãng ở Tả Khê. Trong văn đó mở đầu dẫn nêu Bồ-đề-đạt-ma, nói rằng hai mươi chín đời Tổ sư tương thừa, Đại Ca-diếp truyền Phật tâm Phật pháp, chưa nghe có người chẳng phải đó. Và, Khải Công - Trí Giả ở thời nhà Tùy cũng thường nêu dẫn nghĩa Từ Tùy ở trong “Thiền Kinh” để chứng minh Tứ-tất-đàn của giáo đó. Như Trí giả đặc biệt hay phân rành tứ giáo, là chẳng phải đại Pháp sư của đời vậy, giả như Đàm-ma-đa-la, Đạo đó chẳng đến, người đó chẳng phải tổ, kia đâu chịu suy lời nói đó mà làm chứng cứ ư? Đại sư Huyền Giác -Vĩnh Gia vốn học Tam quán Thiên thai, Nghĩa giải tinh tu gần như là bậc Dị Tăng (Huyền giác học sở chứng Tam quán, trông thấy ở “Thiên thai tứ giáo nghi” và “Vĩnh Gia tập”). Đến lúc trước thuật “Chứng Đạo Ca”, mới nói: “Sáng ngời Phật sắc Tào Khê phải”. Quốc sư Trừng Quán ở Thanh lương cũng là bậc đại Pháp sư, thường nói rằng: “Quả hải lìa niệm mà tâm truyền”. Khuê Phong mới giải thích rằng: “Đó tức là ý của Đạt-ma dùng tâm truyền tâm, chẳng lập văn tự vậy”. Thiền Nguyên thuyên giải Tổ Đồ, nói rằng: “Quán Công thường tham hỏi Đại Thiền Đức rằng: “Phù bôi (bát nối)”. Hoặc nói: “Lại học nơi Thiền sư Vong Danh (mất tên) ở Ngũ đài nên lời nói ấy mới như vậy”. Đại Luật sư pháp thân ở Duy dương cũng nói: “Chỉ quán của Thiên thai (Trí Giả) bao gồm hết thảy nghĩa kinh, pháp môn Đông sơn là hết thảy Phật thừa”. Nếu như Chánh tông chúng ta, Đạo đó chẳng lớn đến cùng, mà ba Đại Thánh nhân trong triều đại Bắc Tống đâu có thể chịu theo phụng sự hưng thạnh như thế ư? Từ xưa, các người dự theo đó như Tổ sư Dung ở Ngưu đầu, như An Công, Tú Công, Đại sư Nhất Hạnh, Khuê Công ở Tung sơn, như Quốc sư Nam Dương, Tha Đại Tịch ở Giang tây v.v... các vị như thế không thể tính lường hết, đều là những bậc Đạo phong thiên hạ, Đức suốt thần minh, tuy muôn thừa bái phúc tôn kính mà chẳng tự mừng vui, cao vời như trụ tản, dòng họ Phật muôn đời tỏa sáng đại giáo. Đó cũng có thể dùng bói đoán pháp ấy như thế nào vậy. Và, giả sử Đạo ấy cực huyền, các học giả kia chẳng thể thấy đó, sao chẳng xét nghĩ chút ít. Nay chí Thánh thiên tử cùng các Đại sư nghĩa học ở thời nhà Tùy nhà Đường, với ý việc làm đó dùng tự cảnh tỉnh ư? Mới đầu, Luật sư Đạo Tuyên vì Đạt-ma, dự làm cao Tăng tập thiền, hàng phục đó đã lắm, lại chẳng liệt xếp Đạo Tuyên tiếp thừa tông Pháp sư, mịt mờ thường khổ hoạn bất công đó, đến trong thời Bắc Tống chúng ta, Sa-môn Tăng lục Tán Ninh kế thừa Đạo Tuyên, làm truyện. Tán Ninh bình phán về Tam giáo, mới nói: “Tâm giáo nghĩa thêm (có nghĩa là kinh luật luận tam thừa là hiển giáo, Du già năm bộ pháp Mạn- trà-la là Mật giáo, Thiền tông chỉ thẳng tâm người thấy tánh thành Phật là tâm giáo vậy) nhiều nên luận đó hành tập Thiền khoa”. Rất tôn quý tông của Đạt-ma, nói rằng: “Tu chứng như vậy là Tối thượng thừa thiền. Thiền là vì vật vậy. Thiền đó lớn vậy thay. Chư Phật đắc độ mà lên Đẳng giác Diệu giác. Các môn dẫn dắt nhanh chóng, không gì qua đây vậy”. Đến lúc khảo xét về “Thứu phong Thánh hiền lục” do Tán Ninh biên thuật, tuy luận về Tổ tông truyền pháp, bởi cũng nương tựa “Bảo Lâm Truyện” và “Phú Pháp Tạng Truyện”, chẳng có khác rộng, nhưng điều quyết đoán trong đó phù phiếm, phải quấy chẳng rõ ràng, trọn chẳng thể suy tầm sâu vào đại kinh đại luận mà nghiệm thật ý Phật, khiến người học ở đời sau càng vì đó cùng nghi ngờ. Đó cũng là hai sở đoản của người xưa vậy. Mới đến nay, tông môn tuy suy. Các bậc thầy mô phạm tiêu biểu lẫn lộn, ít tìm được người đó, mà người học kia có biết tự phải tôn trọng kính phụng ý Phật Thánh xưa trước, đâu nên cầu suy đó, nhân không người chẳng đoái hoài đại tông đại tổ đó, mà khuấy loạn sự thể pháp môn ư? Đó có thể gọi là có biết ư? Sách thế tục nói rằng: “Tứ, ông mến quý dê của ông, ta mến lễ đó”. Đó cũng là người chính xác quên Đạo Thánh nhân vậy. Người học kia cũng ít nên tư duy đó.

Mới đầu, Đạo của Đạt-ma hiển bày ở Bắc Ngụy, mà vua Võ Đế (Tiêu Diễn ở Nam Lương 502-550) viết thư gởi đến Bắc ngụy rằng: “Cùng đội nhờ ân quán âm phân hóa”. Lại nói: “Đại sư Thánh Trụ”, Pháp sư Tuệ Viễn trong lời tựa “Thiền Kinh”, viết rằng: “Chẳng phải bậc Đạo suốt Tam thừa, trí thông thập địa, ai có thể Thiện Sinh huyền căn ở pháp thân, Quy tông một nơi vô tướng”. Như vậy, thì Đạt-ma quả thật Thánh nhân vì vua Võ Đế thời Nam Lương tôn quý, là Hiền Thánh của Viễn Công. Sự tôn xưng của những vị đó cũng đáng tin được vậy. Tôi thấy đó, liền lấy Đạt-ma làm đùa cười, sao đó không biết lường vậy. Như Đạt-ma xuất hiện đời sau của Đức Phật, mới xưng là Thiền kinh”. Bởi đó tham cứu các kinh, mới đầu muốn dùng lời Phật làm lượng để khơi phát tâm tin của người sau vậy. Nên trong lời tựa của Viễn Công viết rằng: “Nhóm rút cốt yếu của các kinh, để khuyên phát Đại thừa”. Lấy đó chứng minh vậy.