SỐ 2076 — CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

4) Bài tụng Thiền sư Chí Chân Trí Thường Tụng ở Quy Tông:

Qui Tông cùng sự lý

Mặt trời ở chánh ngọ

Tự tại như sư tử

Chẳng cùng vật cậy nhờ

Riêng bước bốn đỉnh núi

Dạo khắp ba đường lớn

Ngáp miệng chim muông rơi

Nhăn mặt các tà sợ

Máy bắn tên dễ đến

Ảnh không tay khó che

Làm ra như thợ giỏi

Cắt may đúng thước đo

Khéo chạm vạn thứ tên

Qui Tông lại giống đất

Nói im mất âm thanh

Chỉ diệu tình khó bày

Bỏ hết mắt lại điếc

Lấy cái tai lại mù

Một mũi nhọn phá ba cửa

Phân minh cắt đường sau

Khá thương đại trượng phu

Tiên thiên làm tâm tổ

5) 19 bài tụng của Đại sư Trí Nhàn Tập Đăng Hương Nghiệp:

1/ Thọ chỉ (Trao ý chỉ)

Xương người xưa có nhiều linh dị

Con cháu hiền an trí bí mật

Một môn này trở thành hiếu nghĩa

Người chưa đạt được đừng sai lầm

Cần vững chí loại bỏ hoài nghi

Được an tịnh chẳng gặp nguy hiểm

Hướng thì xa mà cầu thì lìa

Lấy thì gấp, mất thì chậm

Không so sánh, quên hay biết

Biết dòng đục xưa nay dối

Một sát-na thông suốt biến dị

Núi đá cheo leo lửa bừng bừng

Bên trong phát cháy tuôn đến đỉnh

Không ngăn chặn cháy đến đáy biển

Lưới pháp sợ hãi lửa linh nhỏ

Sáu tháng nằm rời bỏ áo che

Che đậy chẳng được không giả dối

Người đạt đạo nói ra ý Tổ

Sư Tông ta xưa nay kiêng kỵ

Chỉ người này khéo léo an trí

Đủ pháp tài lại đủ hổ thẹn

Chẳng làm dối chỗ dùng chắc chắn

Có người hỏi ít khi quở trách

Lại xét kỹ nói đến gạo quý.

2/ Lời sau cùng:

Có một lời đầy đủ phép tắc

Thôi suy nghĩ , chẳng tự cho phép

Giữa đường gặp được người Đạt đạo

Nhướng mày tự nhận ra chỗ đến

Đạp vào không được nhiều nghi lo

Lại suy nghĩ nhìn theo bạn bè

Một đời tham học, sự không thành

Ân cần ôm được cây chiên đàn.

3/ Sướng Huyền cùng Thôi Đại phu.

Người Đạt nhiều ẩn hiển

Bất định bày hình nghi

Nói xong chẳng sót tích

Kín kín ngầm hộ trì

Nhăn mặt bày đường xưa

Minh diệu bèn mới biết

Ứng vật mà đặt bày

Chớ nói bất tư nghì.

4/ Đến Đạo Tràng cùng Hành Giả Thành Âm.

Lý sâu dứt suy nghĩ

Căn tìm con đường lớn

Nhân đây biết xa rộng

Không hề bị che kín

Đời người cần riêng đạt

Đứng ngồi biết thơm tho

Thanh tịnh con Như Lai

An nhiên ngồi Đạo tràng.

5/ Cùng với Tiết Phán Quan.

Một giọt nước rơi một ánh lửa sáng

Uống nước người say, đến lửa người già

Chẳng uống chẳng đến không còn nằm yên

Bẻ gãy cung tên đạp ngã ụ bắn

Nếu người muốn biết móc dùi bỏ trước

Người cần hỏi ta ta là ai đây

Nói mau nói mau!

6/ Cùng với Hành giả ở huyện Lâm Nhu.

Trượng phu than bị Trần chôn đã lâu

Ta nhân ngày nay mà được vào núi

Nhướng mày chỉ ta nhân đây mở mắt

Lão Tăng nhanh tay viết nơi chuồng rồng

Sau lời có ý thoát ra khỏi lồng.

7/ Hiển bày ý chỉ.

Nghĩ xạ thần nghi sâu

Tinh hư bước đi thông

Thấy nghe lìa hình ảnh

Chỗ sâu lời trước dấu

Được ý diệu trong trần

Hợp ý bày dáng đạo

Che sáng chiếu cảnh giác

Chịu đạt được chân tông.

8/ Ý sau ba câu.

Sách nói lời nhiều hư

Trong hư đeo có không

Liền hướng hiểu sách trước

Thả mất châu trong ý.

9/ Đáp lời hỏi của Trịnh Lang Trung, hai bài:

Trong lời chôn dấu, trước tiếng bày dáng

Tức thời hiểu diệu người xưa đồng phong

Vang ứng cơ phái không tông tự tha

Trách được trăn ngốc tức tốc thành rồng.

Trong lời chôn gân cốt

Âm thanh nhiễm dáng Đạo

Tức thời liền hiểu diệu

Vỗ tay đuổi rồng ngoan.

10/ Đàm Đạo (nói chuyện Đạo)

Đích đích không mang thêm

Vận riêng sao nhờ cậy

Giữa đường gặp người đạt Đạo

Chớ đem im nói đáp.

11/ Cùng Học nhân Huyền Cơ.

Diệu chỉ nhanh chóng nói năng lại chậm

Tài tùy lời hiểu, mê thì thần cơ

Nhướng mày sẽ hỏi, đối mặt vui tươi

12/ Đạo sáng

Là cảnh giới nào,

Đồng Đạo mới biết

Nghĩ suy giống có dấu

Sáng sáng chẳng biết chỗ

Mượn hỏi bày khách tông

Từ từ biết rõ lại.

13/ Huyền chỉ.

Cứ đi không dấu hiệu

Đến thì cứ vậy đến

Có người mượn hỏi nhau

Chẳng nói cười sao thế.

14/ Cùng với Hành giả Đặng Châu.

Dưới rừng biết thân ngu

Vì chẳng đeo tâm châu

Mở miệng không lời nói

Ngòi bút không thể ghi

Người hỏi chỉ Hương Nghiêm

Chớ nói ở trong núi.

15/ Sau ba nhảy.

Chắp tay trước Tam môn

Hành Đạo dưới hai Hiên

Múa may trên sân giữa

Lắc đầu ngoài cửa sau.

16/ Thượng căn.

Than ôi chớ lầm Đốn ông không giác

Chỗ không phát lời, rồng sợ vướng mắc

Nói nhỏ mời gọi dứt hết danh tướng

Vòi vọi Đạo lưu, không thể phơi bày.

17/ Phá thấy pháp thân.

Nhìn lên không mẹ cha

Nhìn xuống không nam nữ

Tự mình riêng một thân

Cần phải kết thúc đi

Nghe ta có lời này

Mọi người tranh đến lấy

Đáp người khác một câu

Không nói không trả lời.

18/ Bước đi một mình.

Con nhổ mẹ mổ con biết không trứng

Mẹ con đều mất, ứng duyên chẳng lầm

Đồng Đạo xướng họa

Diệu nói Độc cước.

6) Một bài tụng của Hòa thượng Lương Giá ở Động Sơn.

Vô tâm hợp Đạo

Đạo vô tâm họp người

Người vô tâm họp

Đạo muốn biết ý trong đó

Một già, một chẳng già

7) 18 bài tụng của Hòa thượng Cư Độn ở Long Nha.

1/ Rồng trong núi Long Nha.

Hình không sắc thế gian

Trên đời vẽ người rồng

Công khéo tả chẳng được

Chỉ có người biết rồng

Một thấy liền dứt tâm.

2/ Chỉ nghĩ cây trước cửa

Hay chứa chim đi về

Người đến không tâm gọi

Phóng mình chẳng thích về

Nếu người tâm giống cây

Cùng Đạo chẳng bằng nhau.

3/ Vừa được vô tâm đã Đạo tình.

Sáu cửa nghỉ ngơi chẳng nhọc hình

Có duyên chẳng phải là bè bạn

Không dùng đôi mày lại anh em.

4/ Ngộ rồi lại đồng người chưa ngộ

Không tâm hơn thua tự an thần

Từ trước Cổ đức xưng bần đạo

Hướng về môn này có mấy người.

5/ Học Đạo trước phải có ngộ do

Lại như từng đấu khoái thuyền rồng

Tuy nhiên gác cũ ở không đất

Một phen doanh cầu đến mới thôi.

6/ Tâm không chẳng kịp Đạo không yên

Đạo cùng tâm không giống một thuyền

Tham huyền chẳng phải đạo không sĩ

Chợt có gặp nhau chẳng dễ (đổi) nhìn.

7/ Từ nhỏ theo thầy học Tổ tông

Nhàn hoa cũng giống ong cột người

Chân Tăng chẳng cần ở ngoài mây

Được rồi biết vô sắc tự không.

8/ Học Đạo vô đoan học vẽ rồng

Nguyên do chưa được Bát tung hoành

Một sáng hiểu được thật rồng rồi

Mới biết từ trước uổng dụng công.

9/ Người mong thành Phật nhớ niệm Phật

Niệm đến lâu năm lại thành ma

Ông nay muốn được tự thành Phật

Người mà vô niệm chẳng so nhiều

10/ Ở mộng nào biết mộng là dối

Thức rồi mới biết mộng là không

Khi mê như việc thấy trong mộng

Ngộ rồi giống người ngủ thức dậy.

11/ Học đạo mong thầy đến chỗ nhàn

Trong không có nẻo ẩn nhân gian

Dầu ông giảng được ngàn kinh luận

Một câu gặp nạn khó nói ra

12/ Bồ-tát Thanh văn chưa hết không

Trời người lại đến hỏi chân Tông

Sao chư Phật là Vô ngại sĩ

Ngồi nghiêm, vô tâm chỉ ma thông

13/ Đời này chẳng dứt, dứt lúc nào?

Dứt ở đời này cùng biết rõ

Tâm dứt chỉ duyên không vọng tưởng

Vọng trừ tâm dứt là lúc nghỉ ngơi.

14/ Người mê chưa hiểu khuyên mù điếc

Trên đất đắp bùn thêm một lớp

Người ngộ có ý đồng ý mê

Chỉ ở trong mê, mê chẳng gặp.

15/ Phàm người học Đạo chớ tham cầu

Vạn sự vô tâm trước hợp đạo

Vô tâm mới hiểu Đạo vô tâm

Hiểu được vô tâm, Đạo cũng thôi.

16/ Giữa mày Hào tướng sáng rực thân

Sư kiến sao như lý kiến thân

Thấy sự sao bằng thấy lý gần

Sự có chỉ nhờ vào lý có

Lý quyền phương tiện dạy trời người

Một sớm đại ngộ đều tiêu hết

Mới được gọi là người vô sự.

17/ Tình người nồng hậu Đạo tình yếu

Đạo dùng tình người đời há biết

Không rõ tình người không dùng Đạo

Tình người mà được lâu bao nhiêu.

18/ Tìm trâu phải hỏi dấu

Học Đạo hỏi vô tâm

Dấu còn trâu vẫn còn

Đạo vô tâm dễ tìm.

8) 3 bài tụng của Đại sư Tông Nhất Sư Bị ở Huyền Sa.

* Bài 1:

Huyền Sa đi đường khác

Người đời cần phải biết

Ba Đông khí dương thạnh

Tháng sáu lúc giáng sương

Có lời không dính lưỡi

Không nói lời thiết yếu

Hiểu ta câu sau cùng

Xuất thế ít người biết.

* Bài 2:

Kỳ thay một lão Linh

Sao bỗng chịu lòng vòng

Gió thổi nổi không hầu

Người mê tranh dụm đầu

Giả sử đều chẳng phải

Ếch kia rộng họng kêu

Mở miệng chẳng mở miệng

Trọn là phạm lão tinh

Muốn biết ý trong đó

Nam tinh chân Bắc Đẩu.

* Bài 3:

Vạn dặm thần quang sau đầu

Lúc mất đầu kia ngó chỗ nào

Sự đã thành ý cũng thôi

Cái này từ xưa khắp mọi nơi

Người trí tạm nghe bỗng nêu lấy

Chớ đợi phút chốc liền mất đầu.

9) 2 bài tụng của Đại sư Chân Giác Tỉnh Đăng ở Chiêu Khánh.

1/ Dạy người chấp tọa thiền:

Đại Đạo rõ ràng dứt điểm trần

Đâu cần ngồi mãi mới thân nhau

Gặp duyên nếu hiểu đều là phải

Chỗ rối sao lại có cũ mới

Tán Đản chịu bằng bạn chi Độn

Tiêu Diêu sao cùng Tuệ thôi gần

Hoặc dạo suối đá hoặc chợ búa

Đáng gọi yên hà người ngoài vật.

2/ Dạy phương tiện ngồi thiền:

Trong bốn oai nghi ngồi là trước

Lắng nghĩ thân tâm tạm thản nhiên

Thấy ông có duyên theo cõi trược

Chớ nên nối mãi tuổi trời ấy

Tu trì chỉ Thoại từ công án

Chí lý sao luận ở bên kia

Tất cả mọi lúc luôn quản đới

Nhân duyên họp nhau hang thông huyền

10) Bài tụng về Minh Đạo của Hòa thượng Quế Sâm ở La Hán Chương châu

Chí Đạo sâu rộng chớ dùng lời mà nói

Tuyên nói không phải thì chỉ ai nói có phải

Đụng chỗ nào cũng là người ấy há dụ chân hư

Chân hư nếu biện thì như hiện trong gương

Có không tuy bày ra mà ở tại chỗ thì không thương tổn

Không thương tổn, không tồn tại thì sao lại cố chấp, trở ngại

Chẳng nhờ công thành thì lấy gì làm pháp như vậy?

Pháp vốn như vậy không vốn như vậy đều là môi răng

Nếu lấy đây mà nêu bày thì là chôn vùi Tông chỉ

Tông không phải dùng ý để bày, cũng không thể thấy nghe

Thấy nghe chẳng thoát như trăng trong nước

Ở đây không sáng lại là pháp dư

Một pháp có hình là tròng mắt ông có bịnh

Tròng mắt không sáng thì thế giới cao vút

Tông ta kỳ lạ phải như mặt trời rực rỡ

Phật và chúng sinh đều nương ân lực

Chẳng ở cúi đầu suy lường khó được

Đập phá mặt mày che lấp càn khôn

Thẳng thắn phải nêu lấy mà thoát khỏi căn trần

Nếu như không hiểu thì nay chỉ là nói dối.

11) Bài tụng Giác Địa của Thiền sư Duy Kính Nam Nhạc.

Lược nói Giác Địa tên dị đồng

Nhấp nhô đầu cuối thay nhau sinh

Tánh Hải lập đầu thêm danh hiệu

Diệu giác lại dựa tánh giác minh

Thể giác đều gồm ở minh diệu

Minh giác, Diệu giác đều đi đôi

Diệu giác giác Diệu thể nguyên minh

Toàn thành vô lậu một chân tinh

Minh giác giác minh minh đã rõ

Hoặc nhân liễu tướng mất vốn minh

Minh Diệu hai giác Tông thể giác

Thể giác Tánh giác hai cùng sáng

Trạm giác viên viên không tăng giảm

Trong đây không Phật và chúng sinh

Chẳng giác trước sau không hiểu rõ

Chẳng nghe mê ngộ há tỉnh táo

Đá xứng tâm địa của Như Lai

Cũng không giác chiếu và vô sinh

Không sinh không diệt biển chân như

Rỗng sáng thường trú tên không tên

Thái hư chưa giác sinh điểm ráng

Há nghe vi trần tiếng hữu lậu

Bọt không chẳng lìa với giác ngộ

Động tịch nguyên là một chân minh

Giác minh thể nó họp lửa linh

Giác minh theo lửa mà vơi đầy

Sai không trở lại gọi vô giác

Hiểu rồi thì Thủy giác Bổn giác sinh

Bổn giác là do Thủy giác sinh

Chánh giác lại y họp giác minh

Do nó hai thứ thành sai khác

Bèn khiến trộn lẫn thành A-lại-da

Đều gồm nhiễm tịnh cả hai đường

Giác minh lại chứa mầm đường khác

Tánh khởi vô sinh trí bất động

Chẳng lìa giác thể vốn viên thành

Tánh khởi chuyển giác lại sinh ra

Bèn khiến hữu lậu đọa mê mù

Vô minh nhân ái thấm đượm nhau

Danh sắc căn bản lần lượt sinh

Bảy thức chuyển chỗ mong viên cảnh

Năm sáu lúc sinh che giác minh

Xúc Thọ Hữu Thủ, y nhau khởi

Sinh, lão, bịnh, tử nối nhau đi

Nghiệp thức mịt mờ chim biển khổ

Theo dòng mênh mông trôi lênh đênh

Đại Thánh từ bi siêng cứu giúp

Một tiếng chỗ dùng ra ba tiếng

Trí thân do từ pháp thân khởi

Hành thân lại ước trí thân sinh

Trí Hành hai thân dung không hai

Trở về một thể xưa nay bằng

Vạn hữu đều chứa chân hải ấn

Một tâm khắp hiện đều viên minh

Trong sáng rực rỡ nương vào đâu

Tánh không mông mênh không chỗ dừng

Nơi nơi hiện tướng sinh không sinh

Chốn chốn hiện hình diệt không diệt

Gương châu phù hợp không qua lại

Phù vân tụ tán chẳng bình thường

Ẩn hiện mặc chân đồng trăng nước

Ứng duyên như vang độ quần sinh

Chúng sinh tánh địa vốn vô nhiễm

Chỉ do phù vọng che chân tình

Chẳng biết năm ấm như đống không

Há biết bốn đại như càn thành

Núi ngã mạn si cao chất ngất

Biển vô minh dục xa mịt mù

Luôn theo bạn chiên-đà kiêu cuống

Thường theo thú dữ gây buồn than

Tự tánh chuyển thức là huyễn

Tự tâm huyễn cảnh, tự tâm sợ

Biết huyễn tánh này đồng dương diệm

Không hoa thức lãng lại viên thành

Thái Hư bỗng biết như mây tan

Mới biết hư không vốn tự trong

Sâu dày xưa nay luôn sáng rực

Chẳng được xưa nay gọi phàm Thánh.

12) 5 bài tụng về Nhập Đạo Thiển Thâm của Hòa thượng Kính Thoát ở Lâm Khê Sính Châu.

* Bài 1:

Cây cột từng tiếng gọi

Con khỉ vướng sợi dây

Trung hạ không biết lý do

Bậc thượng sĩ mới chịu xem

* Bài 2:

Lộ trụ chẳng tiếng gọi

Dây cột chân khỉ đứt

Thượng sĩ cười ha ha

Bậc trung như được thấy

* Bài 3:

Con khỉ cũng lộ trụ

Chưa khỏi bước Đông Tây

Mặc hát Thái Bình ca

Không nói vượt Phật Tổ

* Bài 4:

Ta thấy thợ khoe khoan

Nói im câu huyền diệu

Bất thiện vốn căn nguyên

Khéo bày việc kỳ viên

* Bài 5:

Thiếu thất và Ma-kiệt

Nhưng thay nơi xưng dương nay ta hỏi các ông, ai làm chủ tương lai?

13) 14 bài tụng của Thiền sư Văn Ích-Đại Pháp Nhãn.

1/ Tam giới Duy tâm.

Ba cõi do tâm vạn pháp chỉ thức

Duy tâm Duy thức mắt tiếng tai sắc

Sắc chẳng đến tai tiếng sao gặp mắt

Mắt sắc tai tiếng vạn pháp làm xong

Vạn pháp không duyên há xem như huyễn

Đất liền núi sông ai chắc ai đổi.

2/ Nghĩa sáu tướng trong Hoa Nghiêm:

Nghĩa sáu tướng Hoa Nghiêm

Trong Đồng lại có Dị

Dị là Dị ở Đồng

Toàn chẳng phải ý chư Phật

Ý chư Phật chung riêng

Đâu từng có Đồng Dị

Trong thân nam từ khi vào định

Trong thân nữ tử chẳng lưu ý

Chẳng lưu ý dứt danh tự

Vạn tượng sáng rỡ không lý sự.

3/ Ngước nhìn Tu-bồ-đề:

Tu Bồ đề tướng lạ kỳ

Nói pháp không pháp chẳng lìa

Tin chẳng kịp lại ông nghi

Tin được kịp lại làm gì

Chống gậy đi xem Đông Tây.

4/ Trống kêu ở ngã tư:

Trống vang tùng tùng vận nhiều công

Đông người hướng về đường đi thông

Đường đi thông thì đến nơi nào

Người đạt chớ nói lên đất báu.

5/ Nêu buông bỏ mộ Đạo:

Nhà Đông chẳng bẻ quế

Nam Hoa chẳng học tiên

Liền đến chùa Càn Trúc

Khoát áo bắt chước ngồi thiền

Thiền nếu bắt chước mà ngồi được

Phi tưởng cũng là sao riêng

Để báo cho người tham thiền

Phải huyền trong ngộ Đạo.

Thế nào là huyền trong Đạo,

Chân qui tự rõ ràng.

6/ Kinh Kim cang bị người khinh rẽ:

Kiếm báu chẳng mất thuyền dối chẳng khắc

Chẳng mất chẳng khắc ông kia làm được

Cậy nhờ chẳng kham cô nhiên nhung tắc

Dấu chim hư không, có không biến đổi.

7/ Vị Tăng hỏi: châu ma-ni tùy sắc:

Ma-ni chẳng tùy sắc

Trong sắc chớ ma-ni

Ma-ni cùng các sắc

Chẳng hợp, chẳng phân ly.

8/ Am ngài Ngưu Đầu:

Am Tổ sư ở thành Nam

Nền cũ am ở trên mây

Thú hiền lành, người tham tướng

Bỗng có tâm trọn chẳng kham.

9/ Thành Càn Thát Bà:

Thành Càn Thát Bà pháp phá đều nhĩ

Pháp nhĩ chẳng nhĩ, danh tướng chân qui

Mặt trời ấm mặt trăng lạnh biển sâu núi cao

Thành Càn Thát Bà quên cả thị phi phải quấy

10/ Nhân Tăng xem kinh:

Người nay xem giáo xưa

Chẳng khỏi trong tâm rối

Muốn trong tâm khỏi rối

Chỉ biết xem giáo xưa.

11/ Hỏi Tăng hiểu chăng, đáp: Chẳng hiểu

Hiểu cùng không hiểu

Cùng ông đối mặt

Nếu cũng đối mặt

Thật là chẳng hiểu.

12/ Chậu hoa ở sân bách

Kìa một đóa hoa sen

Hai cây bách xanh gầy

Mọc thắng về nhà Tăng

Đâu nhọc hỏi cao cách.

13/ Tháng giêng ngẫu nhiên chỉ bày

Tháng giêng xuân thuận thời tiết

Tình có không đều ngậm vui

Ông muốn biết được sức ai

Lại hỏi ai dạy ai quyết.

14/ Gởi tăng Chánh Chung Lăng Quang

Núi Tây sơn cao vòi vọi xanh biếc

Nước sông Chương lắng trong một sắc

Đối hiện phân mình bao giờ cùng.

14) 8 bài kệ về bát Tiệm của Bạch Cư Dị.

Niên hiệu Đường Trinh Nguyên thứ 19, đời Đường tháng 08 mùa Thu, có Đại sư là Ngưng Công thiên hóa ở viện Bát Tháp, chùa Thánh Thiện tại Đông Đô. Đến tháng 2 mùa xuân năm sau, có khách là Bạch Cư Dị từ Đông đến làm 8 bài Tiệm kệ, mỗi kệ có 6 câu, mỗi câu có 4 chữ mà khen. Xưa Bạch Cư Dị từng cầu tâm yếu với Sư, Sư đã ban cho 8 chữ thật là Quán, Giác, Định, Huệ, Minh, Thông, Tế, Xả. Do vào tai mà suốt ở tâm. Than ôi! Nay báo thân Sư đã hóa, nhưng 8 chữ của Sư nói: Thì không hóa. Cao cả thay 8 chữ là Tiệm môn của Quán vô sinh nhẫn. Cho nên từ Quán đến Xả lần lượt mà khen. Mở rộng một chữ làm một kệ, tức có 8 Tiệm kệ, bởi muốn phát huy tâm giáo của Sư, lại nói rõ Bạch Cư Dị chẳng dám rơi rớt. Rồi ông lên pháp đường đến lễ giường thiền của Sư, quì khóc đọc kệ rồi lui ra. Kệ rằng:

1/ Quán:

Lấy mắt trong tâm quán tướng ngoài tâm

Từ đâu mà có từ đâu mà mất

Quán rồi lại quán, thì rõ chân vọng.

2/ Giác:

Chỉ luôn chân thường, vì vọng mà che

Chân vọng nếu biện, Giác sinh trong ấy

Chẳng lìa vọng có, mà được chân không.

3/ Định:

Chân nếu chẳng diệt vọng liền chẳng khởi

Nguồn gốc 6 căn trong như nước lặng

Đó là Thiền định, bèn thoát sinh tử.

4/ Huệ:

Lấy định làm chuyên, Định cũng có buộc

Lấy Tuệ mà cứu giúp, Tuệ thì không trệ

Như châu trong mâm mâm Định châu Huệ

5/ Minh:

Định Tuệ họp nhau, họp mà sau minh

Chiếu vạn vật kia, vật không dấu hình

Biết Đại viên cảnh có ứng vô tình.

6/ Thông:

Tuệ đến mới sáng, sáng thì chẳng tối

Minh rối mới Thông, Thông thì vô ngại

Vô ngại là gì, biến hóa tự tại.

7/ Tế:

Sức thông chẳng thường, tùy niệm mà đổi

Tướng đổi không có, tùy cầu mà thấy

Là đại từ bi, lấy một cứu muôn.

8/ Xả:

Các khổ đã cứu, đại bi cũng bỏ

Khổ đã chẳng chân, Bi cũng là giả

Thế nên chúng sinh, thật không người độ.

15) 10 bài Huyền Đàm của Thiền sư Sát ở Đồng An.

Phàm Diêu Cú Huyền Đàm sinh ra 3 thừa. Đã chẳng trộn nhiều duyên, cũng không riêng lập. Ở đương đài mà ưng dụng như trăng sáng không sao. Chuyển bóng mất cơ như minh châu còn ẩn dưới biển. Vả lại học đồ có hạn mà diệu lý lại vô cùng. Người đạt sự thì hiếm kẻ mê nguồn thì đông. Sum la vạn tượng vật vật thượng minh hoặc tức sự lý cả 2 tay, danh ngôn đều mất. Đó là vì ân cần chỉ trăng, chớ lầm mánh khóe, chẳng mê cây kim thấu nước, có thể giao báu mở nắm tay, lược nêu lời vi ngôn để nêu bày sự lý.

1/ Tâm ấn:

Hỏi anh tâm ấn có hình gì?

Tâm ấn người nào dám truyền trao

Nhiều kiếp thản nhiên không sắc khác

Gọi là tâm ấn sớm hư ngôn

Cần biết vốn tự hư không tánh

Đem dụ sen trong lửa lò hồng

Chớ bảo vô tâm gọi là Đạo

Vô tâm cũng cách một lớp cửa.

2/ Ý Tổ:

Ý Tổ như không chẳng phải không

Linh cơ sao đọa có không công

Tam hiền chắc chưa hiểu ý này

Mười Thánh sao hiểu được tông ấy

Thấu lưới cá vàng còn trê nước

Trở về ngựa đá ra khỏi lồng

Ân cần vì nói ý Tây lai

Chớ hỏi Tây lai kịp với Đông.

3/ Huyền cơ:

Kiếp không xa vời chẳng thể thân

Đâu vì cơ trần làm vướng lại

Diệu thể xưa nay không có chỗ

Thông thân sao lại có dấu chân

Một câu linh nhiên vượt đám voi

Xa ra ba thừa chẳng nhờ tu

Buông tay bên nào ngoài ngàn Thánh

Trở về làm được trâu trong lửa.

4/ Khác trần:

Đục thì tự đục trong tự trong

Bồ đề phiền não bình đẳng không

Ai nói ngọc vỡ không người xem

Đạo ta châu lừa đến chỗ trong

Vạn pháp khi mất toàn thể hiện

Tam thừa phân biệt cưỡng ép tên

Trượng phu đều có chí xung thiên

Chớ hướng Như Lai làm các hạnh

5/ Diễn giáo:

Ba thừa thứ lớp diễn lời vàng

Ba đời Như Lai cũng cùng nói

Trước nói có không người đều chấp

Sau không không có chúng đều duyên

Long cung cả tạng nghĩa phương thuốc

Cây Hạc trọn nói lý chưa huyền

Trong cõi chân tịnh cơ một niệm

Diêm Phù sớm đã tám ngàn năm.

6/ Đạt bổn

Đừng thờ không vương ở giữa đường

Xách gậy về phải đến quê hương

Khi cách mây nước anh chớ ở

Núi tuyết chỗ sâu ta chẳng quên

Suy tìm ngày trước mặt như ngọc

Than thở trở về tóc như sương.

Buông tay đến nhà người chẳng biết

Lại không một vật hiến tôn đường.

7/ Về nguồn:

Trở về nguồn gốc sự đã khác

Xưa nay không ở chẳng gọi nhà

Đường tùng vạn năm tuyết phủ dày

Một dãy núi cao hại ngăn mây

Khách chủ cung kính toàn là vọng

Vua quan cùng sống tà trong chánh

Khúc về quê cũ hát làm sao

Trăng sáng trước nhà hoa cây khô.

8/ Hồi cơ:

Trong thành Niết-bàn cũng còn nguy

Người lạ gặp nhau không định kỳ

Tạm móc áo dơ gọi là Phật

Mặc đồ châu báu gọi tên ai

Người gỗ nửa đêm mang giày đi

Gái đá trời sáng đội mũ về

Vạn cổ đầm xanh trăng vằng vặc

Nhiều làm mò mẫm mới chịu biết.

9/ Chuyển vị:

Mang lông đội sừng vào làng đi

Hoa Ưu-bát-la nở trong lửa

Trong biển phiền não làm mưa sương

Trên núi vô minh làm mây sấm

Vạc dầu lò than thổi bảo tắt

Rừng kiếm núi dao hét khiến sụp

Cửu huyền khóa vàng giữ chẳng được

Đến chỗ súc sinh mà luân hồi.

10/ Một sắc:

Cây khô trước hang nhiều đường khác

Người đi đến đây đều lần lửa

Cò đứng bên tuyết không đồng sắc

Trăng sáng hoa tranh chẳng giống khác

Rõ ràng khi hiểu không thể hiểu

Huyền huyền chỗ huyền cũng phải trách

Ân cần mà hát khúc trong huyền

Trăng sáng giữa trời nắm được chăng?

16) 10 bài thơ của Tăng Đức Phu ở núi Vân Đảnh.

1/ Nói im khó lường.

Ngôn nhàn thầm lặng Thánh chẳng biết

Dẫu nói không vật so với nó

Người đá cầm bảng đánh trong tuyết

Gái gỗ ngậm sênh thổi đáy nước

Nếu nói chẳng nghe chừ chưa hiểu

Muốn tìm âm vang thì lại nghi

Dạy anh xướng họa vẫn phải hòa

Thôi hỏi cung bậc trúc và tơ.

2/ Tổ dạy xa khác.

Ý Tổ xa xôi truyền một câu

Trong giáo rộng bày dẫn Tam thừa

Núi Tịnh Danh đổ rền tiếng sấm

Chim thu đầm lẻ lồng bóng trăng

Chợ bán các quên chỗ đến

Hang sâu nuôi hổ mang siêu thắng

Tuy biết đồng thể quyền phương tiện

Cũng giống đèn trong mặt trời nóng

3/ Tuy được Diệu học.

Để tâm học Đạo số như bụi

Nhận được Tào Khê có mấy người

Nếu khiến Thánh phàm không quái ngại

Liền ứng ngói gạch là tu chân

Liếc mắt một niệm nghĩ tà khởi

Do đã nhiều đời nhân phóng dật

Chẳng gặp ý chỉ của Tổ Sư

Gặp cơ mở miệng rốt khó bày.

4/ Đến hỏi cung kính đáp chẳng được.

Chớ khoe đối đáp câu phân minh

Tìm câu kiếm lời lầm giết người

Chỉ họp Văn Thù liền là Đạo

Thiều cư sĩ (Duy-ma) kia lặng không tiếng

Thấy người cần bỏ vật gõ cửa

Biết đường vẫn quên cái ụ

Nếu chẳng nghi nói đều hiểu hết

Đâu ngại im lặng sống qua ngày.

5/ Không chỉ đích.

Chẳng ở Tây Bắc cùng Đông Tây

Trên dưới hư không há bằng nhau

Hiện đầu lông nhỏ còn nói rộng

Ở ngoài trời cao còn sợ thấp

Mau khô bốn biển hồng trần nổi

Hãy hết ba đồ nghiệp đen mê

Như đây vạn thứ đều hư hoại

Lại phải đến trước hỏi Tào Khê.

6/ Tự vui bỏ chấp.

Tuy là tích chấp chẳng phong lưu

Lười ra cửa tòng hơn mười năm

Chấp tay có lúc lười hỏi Phật

Cúi mình ai chịu gặp Vương Hầu

Mộng đời ánh chớp không bền chắc

Muốn lửa người đời sớm tối thôi

Tự uẩn xưa nay tánh linh giác

Chẳng thể tạm khiến đáo theo tâm.

7/ Hỏi đáp cần biết khởi đảo.

Hỏi đáp cần dạy biết khởi đảo

Đầu rồng đuôi rắn tự dối lừa

Như vua cầm kiếm cũng ý vua

Như gương trên đài đợi quán cảnh

Liếc mặt cỏ so le ngàn dặm

Cúi đầu suy nghĩ thác vạn tầng

Đều ở Đạo này tranh thấy sâu

Sao ở đường trước làm giả can.

8/ Ngôn hạnh giúp nhau.

Nói năng khi làm chẳng dễ làm

Như quạ như thỏ hai ánh sáng

Nếu như ngày đêm luôn tinh cần

Chẳng phải tham sân biếng lười sinh

Bồ-tát cũng còn khó nói tới

Thanh văn sao dám đến luận bình

Song không địa vị ngồi nhàn mãi

Ai liệu Long Thần đến tiếp nghinh.

9/ Một câu.

Một câu huyền không thể hết

Vù vù hiểu rõ lại cừ sao

Không dính việc đời thành vô sự

Tổ giáo tâm ma là Phật ma

Trong dụ con nghèo nói Đạo này

Trong kệ cho châu bày rộng lưới

Không môn có nẻo bằng và rộng

Thống thiết mời ai hãy cứ qua.

10. Đại ý xưa nay.

Xưa nay phất trần bày Đông nam

Đại ý kín sâu chịu dễ tham

Chỉ ngón che đầu đều là một

Liếc mắt vỗ tay chắc chẳng ba

Đạo ta không hốt đồng người hiểu

Cung tên da đá người làm biết

Lý này nếu không thầy trao dạy

Muốn đem thấy nào nói Huyền Đàm.

17) 3 bài thi của Tăng Nhuận.

1/ Nhân xem truyện Bảo Lâm.

Trăng Tổ gió thiền họp Bảo Lâm

Hơn hai ngàn năm Đạo dễ tìm

Tuy phân Tây quốc và Đông quốc

Chẳng cách tâm người đến Phật tâm

Ca-diếp đầu tiên truyền rất thạnh

Tuệ năng đời cuối lại càng sâu

Xem đây đốn ngộ vượt phàm chúng

Than họ xưa nay vẫn còn mê.

2/ Thơ tặng Đạo giả.

Một lời chân không thoát thế gian

Khá thương kẻ mê mãi tuần hoàn

Đời này ngồi yên vui ba thiền

Câu hay ngâm mãi vạn sự

Trăng thu tròn đến xem hết đêm

Mây nổi bay đi lạc núi nào

Đến lúc tự liều mới là liễu

Thôi chấp kinh khác gõ cửa Tổ.

3/ Tặng thiền khách.

Biết vọng về chân vạn lo không

Hà sa phàm Thánh thể không đồng

Mê đến đều giống ngài vào lửa

Ngộ đi đều như hạc thoát lồng

Mảnh tranh gởi bóng nước ngàn khe

Tòng lẻ vang tiếng gió bốn mùa

Phải cần ngầm khế tâm tâm địa

Hết khổ nhọc tìm chị mộng thôi.

CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 30

CÁC BÀI MINH - KÝ - CHÂM - CA

1. Minh về Tâm vương của Phó Đại sĩ

2. Minh về Tín tâm của Đại sư Tăng xán-Tam Tổ

3. Minh về Tâm của Thiền sư Pháp dung Sơ Tổ ở núi Ngưu Đầu

4. Minh về Tức Tâm của vị Tăng mất tên

5. Lược biện về 4 hạnh nhập Đạo Đại thừa của Bồ đề Đạt-ma

6. Hiển Tông ký của Hà Trạch Đại sư

7. Tham Đồng Khế của Đại sư Thạch Đầu ở Nam Nhạc

8. Đáp lời Hoàng Thái tử hỏi tâm yếu của Đại sư Trừng Quán ở Trấn quốc ở núi Ngũ Đài

9. Tọa Thiền Châm của ở Hòa thượng Ngũ Vân Hàng châu

10. Chứng Đạo Ca của Đại sư Chân Giác ở Vĩnh Gia

11. Liễu Nguyên Ca của Hòa thượng Đăng Đằng

12. Bài ca của Hòa thượng Lãn Tỏa ở Nam Nhạc

13. Thảo Am ca của Hòa thượng Thạch Đầu

14. Lạc Đạo ca của Hòa thượng Đạo ngô

15. Nhất Bát ca vô danh

16. Phù Âu ca của Hòa thượng Lạc Phổ

17. Mục Hộ ca của Hòa thượng Tô Khê

18. Cổ Kính ca (3 bài) của Thiền sư Pháp Đăng

19. Biến Tham Tam-muội ca của Long Hội Đạo Tầm ở Đàm châu

20. Ngoạn Châu ngâm (2 bài) của Hòa thượng Đơn Hà

21. Hoạch Châu ngâm của Trưởng lão Quan Nam

22. Lệ Giác ngâm của Hòa thượng Hương Nghiêm

23. Qui Tịch ngâm của Hòa thượng Hương Nghiêm

24. Tâm Châu ca của Hòa thượng Thiều Sơn

1. Minh về Tâm Vương của Phó Đại sĩ.

Quán tâm không vương huyền diệu khó lường không hình không tướng mà có Đại thần lực có thể diệt hết ngàn tai ương và thành tựu muôn đức. Thể tánh tuy không nhưng hay làm phép tắc. Xem thì vô hình mà gọi thì có tiếng. Vì Đại pháp đem tâm giới truyền kinh, là vị muối trong nước, keo trong sắc. Quyết định là có dù chẳng thấy hình. Tâm Vương cũng thế.

Dừng ở trong thân ra vào trước mặt, ứng vật tùy tình tự tại vô ngại, chỗ làm đều thành. Hiểu bổn thì biết tâm, biết tâm thì thấy Phật. Tâm ấy là Phật, Phật ấy là tâm, niệm niệm Phật tâm Phật tâm niệm Phật. Muốn được sớm thành giới tâm tự luật (răn tâm giữ luật). Tịnh luật thì tịnh tâm, tâm tức là Phật. Trừ Tâm Vương này lại không Phật khác. Muốn cầu thành Phật chớ nhiễm 1 vật. Tâm tánh tuy không nhưng tham sân là thể thật. Vào pháp môn này ngồi nghiêm thành Phật. Đến bờ kia rồi thì được Ba-la-mật. Chân sĩ mộ Đạo tự quán tâm mình, biết Phật ở trong chẳng hướng ra ngoài mà tìm tức tâm tức Phật, tức Phật tức tâm. Tâm sáng biết Phật, hiểu liễu biết tâm. Lìa tâm không Phật, lìa Phật không tâm. Không Phật chớ suy lường không chỗ kham nhậm. Chấp không trệ tịch ở đây nổi chìm. Chư Phật Bồ-tát không phải tâm an này (không để tâm này). Đại sĩ sáng tâm ngộ âm (tiếng) huyền này thì thân tâm tánh diệu, dụng không thay đổi. Thế nên người trí buông tâm tự tại. Chớ nói Tâm Vương trống không không thể tánh hay khiến sắc thân làm tà chánh, chẳng có chẳng không, ẩn hiển bất định. Tâm tánh lìa không hay phàm hay Thánh. Thế nên khuyên nhau hãy tự đề phòng cẩn thận, sát-na tạo tác lại phải nổi chìm. Hãy thanh tịnh tâm trí như vàng ròng trên đời. Bát Nhã pháp tạng đều ở tại thân tâm. Pháp báu vô vi không cạn không sâu. Chư Phật Bồ-tát liễu Bổn tâm này. Có duyên thì gặp, chẳng có tới lui.

Minh về Tín Tâm của Đại sư Tăng Xán Tam Tổ:

Chí Đạo không khó chỉ hiềm chọn lựa. Chỉ chớ yêu ghét rỗng rang sáng tỏ. Mảy may có sai khác thì cách xa như trời với đất. Muốn được hiện tiền chớ còn thuận nghịch, trái thuận tranh nhau ấy là tâm bịnh. Chẳng biết huyền chỉ thì luống nhọc niệm tịnh. Viên đồng Thái hư chẳng thiếu chẳng dư. Bởi do lấy bỏ cho nên chẳng Như. Chớ theo duyên có, chớ trụ nhẫn không. Một thứ bình hoài lặng mất tự hết. Chỉ động cố về chỉ thì chỉ lại càng động. Chỉ trệ 2 bên đâu biết là 1 thứ. 1 thứ chẳng thông thì 2 chỗ mất công. Khiển có mất có, theo không trái không. Nói nhiều nghĩ nhiều càng chẳng tương ưng. Dứt nói dứt nghĩ không chỗ nào chẳng thông. Về căn được chỉ tùy chiếu mất tông. Phút giây phản chiếu liền thắng không trước. Không trước chuyển đổi đều do vọng thấy. Chẳng cần cầu chân chỉ cần dứt thấy. Thấy 2 chẳng trụ, cẩn thận chớ truy tìm. Vừa có thị phi liền lăng xăng mất tâm. 2 do 1 có, 1 cũng chẳng giữ. 1 tâm chẳng sinh, vạn pháp không lỗi. Không lỗi không pháp chẳng sinh chẳng tâm. Hay tùy cảnh mất, theo cảnh hay chìm. Cảnh do năng cảnh, năng do cảnh năng. Muốn biết 2 đoạn nguyên là 1 không. 1 không đồng 2 đều gồm vạn tượng. Chẳng thấy tinh thô thì đâu có bè đảng riêng. Đại Đạo thể rộng không dễ không khó thấy hẹp nhỏ hồ nghi thì có gấp có chậm. Chấp thì suy đoán sai lầm vào đường tà, buông thì thể tự nhiên không đi không ở, mặc tình họp Đạo, tiêu diêu dứt não. Hệ niệm là trái chân, hôn trầm thì không tốt, chẳng cần nhọc thần sao dùng thân sơ. Muốn lấy nhất thừa chớ ghét 6 trần. 6 trần chẳng ghét lại đồng Chánh giác. Người trí không làm người ngu tự cột. Pháp không khác pháp vọng tự yêu đắm. Đem tâm dùng tâm há không phải là lầm lớn sao? Mê thì sinh tịch loạn, ngộ thì không tốt xấu. Tất cả 2 bên bởi do châm chước. Mộng huyễn hoa đốm sao nhọc nắm bắt, được mất thị phi 1 lúc buông bỏ hết. Mắt nếu không ngủ thì các mộng tự trừ, tâm nếu chẳng khác thì vạn pháp hoàn toàn giống nhau. Nhất như thể huyền cao tột quên duyên, vạn pháp xem ngang nhau thì trở về tự nhiên. Tiêu tan như vậy cho nên không có thể ví dụ. Chỉ động không động, động chỉ không chỉ. Cả 2 chẳng thành thì 1 sao lại có. Rốt ráo cùng cực chẳng còn phép tắc. Khế họp tâm bình đẳng chỗ làm đều dứt. Hồ nghi dứt sạch, chánh tín điều trực. Tất cả chẳng lưu giữ không thể ghi nhớ. Trống sáng tự chiếu chẳng nhọc tâm lực. Không chỗ suy lường thực tình khó biết. Chân như pháp giới không mình không người. Yếu gấp tương ưng, chỉ nói chẳng 2. Chẳng 2 đều đồng không gì chẳng bao dong (gồm chứa?). Kẻ trí mười phương đều vào tông này. Tông này không gấp dài 1 niệm như muôn năm, không đâu chẳng ở mười phương như trước mắt. Nhỏ nhất đồng lớn quên mất cảnh giới, lớn nhất đồng nhỏ chẳng thấy biểu hiện. Có tức là không, không tức là có. Nếu chẳng như thế ắt chẳng phải giữ. Một tức tất cả, tất cả tức một. Chỉ hay như thế lo gì chẳng rốt ráo. Tín tâm chẳng 2, chẳng 2 tín tâm, đường nói năng dứt, không phải là quá khứ-vị lai-hiện tại.

3. Minh về Tâm của Thiền sư Pháp dung Sơ Tổ ở núi Ngưu Đầu:

Tâm tánh chẳng sinh sao cần thấy biết. Vốn không 1 pháp sao luận hun đúc. Tới lui không đầu mối truy tìm chẳng thấy. Tất cả chẳng làm minh Tịch tự hiện Bờ trước như không biết chỗ mê tông, chiếu cảnh rõ ràng, tùy chiếu ngầm được. 1 tâm có trệ thì các pháp chẳng thông. Tới lui tự như thế vì sao mượn suy xét đến cùng? Sinh không có tướng sinh, sinh chiếu cùng. Muốn được tâm tịnh thì vô tâm mà dụng công. Dọc ngang không chiếu rất là tâm giữ tịnh cũng là chưa lìa bịnh. Sinh tử quên ông tức là bản tánh. Chí lý không lời, không mở không cột. Linh thông ứng vật thường ở trước mắt. Trước mắt không vật không vật rõ ràng. Không nhọc trí xét thể tự hư huyền. Niệm khởi niệm diệt trước sau không khác. Niệm sau chẳng sinh, niệm trước tự dứt. ba đời không vật không tâm không Phật. Chúng sinh vô tâm, y vô (không) thì tâm hiện (xuất). Phân biệt phàm Thánh phiền não càng nhiều. So tính là trái thường, cầu chân là trái chánh. 2 mất mà đối trị thì rỗng suốt sáng sạch. Chẳng cần công khéo giữ hạnh trẻ thơ. Tỉnh tỉnh hiểu rõ thì lưới kiến càng lớn. Tịch tịch chẳng thấy nhà tối chẳng dời. Tỉnh tỉnh không vọng, tịch tịch sáng rỡ. Vạn tượng thường chân, sum la 1 tướng. Tới lui ngồi tất cả chớ chấp, quyết định vô phương ai là ra vào. Không họp không tan, chẳng chậm chẳng nhanh thì sáng lạng tự nhiên chẳng thể nói kịp. Tâm không khác tâm, chẳng đoạn tham dâm, tánh không tự lìa mặc tình chìm nổi, không trong không đục, chẳng cạn chẳng sâu. Xưa nay chẳng cổ, thấy có chẳng kim. Thấy ở vô trụ, thấy ở bản tâm. Xưa nay không còn, xưa nay tức nay. Bồ đề vốn có chẳng cần phải giữ, phiền não vốn không chẳng cần phải trừ. Linh tri tự chiếu, vạn pháp về như. Không về không nhận, dứt quán quên giữ . 4 đức chẳng sinh, 3 thân vốn có. 6 căn đối cảnh phân biệt chẳng biết, 1 tâm không vọng vạn duyên điều trực. Tâm tánh vốn bằng đồng ở không dắt. Không sinh thuận vật, tùy chỗ ngầm ở. Giác do chẳng giác, tức giác không giác. Được mất 2 bên ai luận tốt xấu. Tất cả hữu vi vốn không tạo tác. Biết tâm chẳng tâm không bịnh không thuốc. Khi mê bỏ sự, ngộ dẹp không khác. Xưa không thể lấy nay sao cần bỏ. Bảo có ma hưng, nói không mà tượng đủ. Chớ diệt phàm tình chỉ dạy dứt ý. Ý không thì tâm diệt, tâm không thì hành dứt. Chẳng cần chứng không tự nhiên sáng suốt. Diệt hết sinh tử tâm ngầm vào lý. Mở mắt thấy tướng tâm tùy cảnh khởi. Ở tâm không cảnh, ở cảnh không tâm. Đem tâm diệt cảnh kia đây do đó mà xâm nhập. Tâm tịch thì cảnh như, chẳng khiến chẳng câu chấp. Cảnh tùy tâm diệt, tâm tùy cảnh không. 2 chỗ chẳng sinh vắng lặng trong sáng. Bóng Bồ đề liền hiện nước tâm thường trong. Đức tánh như ngu chẳng lập thân sơ. Yêu tìm chẳng đổi, chẳng chọn chỗ ở. Các duyên dứt nhanh tất cả chẳng nhớ. Trọn ngày như đêm, trọn đêm như ngày. Ngoài giống ngoan hiền, trong tâm lại hư chân. Đối cảnh chẳng động có sức đại nhân. Không người không thấy không thấy mà thường hiện. Thông đạt tất cả chưa từng chẳng khắp, suy nghĩ hành tối, mịch loạn tinh hồn. Đem tâm ngăn động càng ngăn càng chạy. Vạn pháp không chỗ chỉ có 1 môn. Chẳng vào chẳng ra không tịnh không ồn. Trí Thanh văn Duyên giác chẳng thể luận. Thật không 1 vật diệu trí riêng còn. Bổn tế hư xung chẳng phải chỗ cùng của tâm. Chánh giác không giác, chân không chẳng không. ba đời chư Phật đều nương tông này. Tông này hào mạt sa giới đều chứa. Tất cả chớ đoái hoài an (để) tâm không chỗ. Không chỗ an (để) tâm, hư minh (rỗng sáng) tự hộ. Yên vắng chẳng sinh phóng khoáng dọc ngang. Chỗ làm không trệ đi đứng đều bình. Mặt trời Tuệ tịch tịch, định quang sáng suốt. Chiếu vườn vô tướng sáng thành Niết-bàn. Các duyên dứt hết thuyên thần định chất. Chẳng khởi pháp tòa ngủ yên nhà trống. Lạc Đạo điềm nhiên ưu du chân thật. Không làm không được, y không tự ra. 4 Đẳng 6 Độ đồng nẻo Nhất thừa. Tâm nếu chẳng sinh, pháp không sai khác biết sinh không sinh hiện tiền thường trú. Người trí mới biết chẳng phải nói năng giải thích mà ngộ.

4. Minh về Tức Tâm của Tăng mất tên.

Pháp giới có báu Như ý, người sao giam thân lâu. Khắc vào ngực rằng: Xưa người ta nhiếp tâm. Hãy cảnh giác, hãy cảnh giác, không nghĩ ngợi nhiều, không hay biết nhiều. Biết nhiều thì nhiều việc, không bằng dứt ý. Nhiều nghĩ ngợi nhiều mất mát không bằng giữ 1. Nghĩ nhiều thì chí tan, biết nhiều thì tâm loạn. Tâm loạn thì sinh não, chí tan thì ngại Đạo. Chớ nói có gì hại bằng khổ sầu lo mãi có gì đáng sợ bằng họa của đỉnh nước sôi. Từng giọt nước chẳng dừng, 4 biển đầy ắp. Mảy may chẳng quét sạch, 5 núi sắp thành. Đề phòng ngọn tại gốc, tuy nhơ mà không khinh thường. Hãy bít kín 7 lỗ, đóng chặt 6 tình, chớ nhìn sắc chớ nghe tiếng. Nghe tiếng thì điếc, nhìn sắc thì mù. Một văn 1 nghe là con ve trong hư không, 1 tài 1 năng là ngọn đèn nhỏ dưới ánh mặt trời. Anh Hiền tài nghệ bị ngu che, vứt bỏ thuần phác thì chìm đắm trong phóng túng hoa lê. Ngựa thức dễ chạy, khỉ tâm khó kềm chế. Thần đã nhọc thì hình ắt tổn thương. Hạnh tà trọn mê thì đường tu đầy sình lầy. Chớ quý tài năng ngày càng hồn . khoe vụng ham khéo mà đức chẳng lớn. Danh dày mà hạnh mỏng thì trên sẽ mau lở sụp, trong ôm kiêu phạt ngoài sẽ oán ghét. Hoặc nói ở miệng hoặc viết ở tay. Đón người khiến khen cũng là lỗ thúi. Phàm gọi là tốt, Thánh gọi là lỗi. Thưởng thức tạm thời buồn khổ dài lâu. Sợ ảnh sợ dấu càng xa càng tột. Ngồi nghiêm dưới tàng cây mà dấu mất bóng chìm. Chán sinh già bịnh mà tùy nghĩ tùy tạo tác. Tâm tưởng nếu mất thì sinh tử tuyệt giống. Chẳng tử chẳng sinh không tướng không danh. 1 Đạo hư tịch vạn vật đều bình đẳng. Có gì quý có gì tiện sao nhục sao vinh, có gì hơn kém, có gì nặng nhẹ. Lắng hồn trời, tịnh mặt trời sáng mà thẹn sáng. Ở đính núi Đại đồng với thành vàng. Kính tặng hiền triết Đạo này lợi trinh.

5. Lược nói về 4 hạnh nhập Đạo Đại thừa của Bồ đề Đạt-ma.

- Tựa của đệ tử Đàm Lâm.

Pháp sư là người nước Nam Thiên Trúc ở Tây Vức, là Hoàng tử thứ 3 con của một Đại quốc vương Bà-la-môn, tinh thần thông tuệ vừa nghe đều hiểu, chí cầu Đạo cao siêu, cho nên bỏ tục xuất gia nối thạnh dòng Thánh tâm ngầm hư tịch thông suốt việc đời. Trong ngoài đều sáng, đức đáng tiêu biểu trên đời, thương dạy khắp chốn ngầm giúp chánh giáo. Bèn xa xôi dạo khắp núi sông truyền hóa Hán Ngụy. Người quên tâm đều qui tín nhưng kẻ còn kiến thì lại chê bai. Lúc đó có Đạo Dục, Tuệ Khả 2 Sa-môn tuổi tuy còn nhỏ nhưng chí cả cao xa, may gặp Pháp sư và hầu hạ suốt mấy năm, cung kính học hỏi rất hợp ý thầy Pháp sư cảm sự tinh thành của họ mà truyền cho chân Đạo khiến an tâm như thế, phát hạnh như thế, thuận vật như thế, phương tiện như thế. Đây là pháp Đại thừa an tâm khiến không nhầm lẫn. Như thế mà an tâm là ngồi nhìn vào vách. Như thế mà phát hạnh thì có 4 hạnh. Như thế mà thuận vật là đề phòng có ghen hờn. Như thế mà phương tiện là khiến không đắm trước (đây là sơ lược nói về nguyên do như vậy.

- Chánh văn: Nói đến vào Đạo có nhiều đường, nói tóm tắt thì chẳng ngoài 2 thứ: 1 là lý nhập, 2 là hạnh nhập.

- Về lý nhập tức là nhờ giáo mà ngộ tông tin chắc các loài hàm sinh đồng 1 chân tánh, chỉ vì khách trần vọng tưởng che lấp mà không có thể hiển bày rõ ràng. Nếu cũng bỏ vọng về chân, chăm chú nhìn vào bức tường không mình không người, phàm Thánh đều là 1, bền chặt không đổi dời. Lại không theo văn giáo. Đây là cùng lý ngầm phù hợp không có phân biệt, yên vắng vô vi thì gọi là lý nhập.

- Về hạnh nhập, tức là 4 hạnh, ngoài ra các hạnh khác đều ở trong đây. Những gì là 4: 1 là Hạnh báo oán, 2 là Hạnh tùy duyên, 3 là Hạnh không chỗ cầu, 4 là Hạnh xứng pháp.

1. Hạnh báo oán: Nghĩa là người tu hành khi gặp các khổ thì phải tự nghĩ rằng: Mình từ vô số kiếp trước đã bỏ gốc theo ngọn mà trôi dạt trong các hữu (cõi) khởi nhiều oán ghét gây hại vô cùng. Nay tuy không phạm tội gây ác nhưng do ác nghiệp nhiều đời trước nay quả đã chín, không có trời người nào cùng thấy cứu được cho nên hãy cam tâm nhận chịu không hề oán trách. Kinh nói: Gặp khổ chẳng rầu lo, vì sao thế, vì thấu biết tâm này khi sinh thì cùng lý tương ưng, hiểu oan khiên là để tiến Đạo (1 thử thách), nên nói là Hạnh báo oán.

2. Hạnh tùy duyên: Tức là chúng sinh vô ngã đều duyên với nghiệp mà chuyển, khổ vui cùng chịu đều từ duyên sinh. Nếu được thắng báo (quả báo tốt) thì danh dự sung sướng các việc. Ấy là vì nhân xưa đời quá khứ đã cảm nên nay mới được. Duyên hết thì lại không nào có gì vui. Có được mất là theo duyên, tâm không tăng giảm. Gió mừng chẳng động ngầm thuận với Đạo. Thế nên gọi là Hạnh tùy duyên.

3. Hạnh không chỗ cầu: Người đời mê mãi chỗ đắm trước (mê đắm) gọi là cầu. Kẻ trí ngộ chân lý khác với tục, an tâm vô vi hình theo vận chuyển vạn hữu riêng không chẳng có mong vui. Công đức đen tối thường theo đuổi nhau, ba cõi ở lâu cũng như nhà lửa. Có thân đều khổ có ai được an. Hiểu được chỗ này cho nên buông bỏ các có, dứt tưởng không cầu. Kinh nói: Có cầu đều khổ, không cầu bèn vui. Xét biết không cầu mới là chân Đạo hạnh. Cho nên gọi là Hạnh không mong cầu.

4. Hạnh xứng pháp: Lý tánh tịnh gọi là pháp. Lý này các tướng riêng không, không nhiễm không đắm trước, không đây không kia. Kinh nói pháp không có chúng sinh vì lìa chúng sinh cấu pháp không có ngã vì lìa ngã cấu. Người trí nếu hay tin hiểu lý này thì nên xứng pháp mà làm. Pháp thể không keo kiệt bỏn xẻn thì đối với thân mạng tiền của đem bố thí tâm không hề luyến tiếc. Hiểu rõ 3 không chẳng nương chẳng đắm. Chỉ vì bỏ cấu nhiễm, xứng hóa chúng sinh mà không chấp tướng. Đây là mình tự làm (làm lợi mình) mà hay lợi người, cũng có thể trang nghiêm Đạo Bồ đề. Bố thí như thế thì 5 độ mà không chỗ làm. Đó gọi là Hạnh xứng pháp.

6. Hiển Tông ký của Đại sư Hà Trạch.

Vô niệm là tông, vô tác là bản, chân không là thể, diệu hữu là dụng. Phàm chân như vô niệm không cần tưởng niệm mà biết được thật tướng. Vô sinh há là sắc mà tâm hay thấy. Vô niệm mà niệm tức là niệm chân như, vô sinh mà sinh tức là sinh thật tướng, vô trụ mà trụ tức là luôn trụ Niết-bàn, vô hạnh mà hành tức là vượt bờ kia. Như như bất động, động dụng vô cùng. Niệm niệm không cầu, cầu vốn vô niệm, Bồ đề không được, tịnh 5 nhàn mà liễu 3 thân. Bát Nhã, không biết vận 6 thông mà hoằng 4 trí. Thế mới biết tức định mà không định, tức Tuệ mà không huệ, tức hạnh mà không hạnh (làm?). Tánh như hư không, thể đồng pháp giới. 6 độ từ đây mà đầy đủ, đạo phẩm từ đó mà không thiếu. Thể mới biết pháp ta thể không, có không đều mất. Tâm vốn vô tác, Đạo luôn vô niệm. Không niệm không nghĩ không cầu không được, chẳng kia chẳng đây không lui không tới. Thể ngộ 3 minh. Tâm thông 8 giải. Công thành 10 lực, giàu có 7 báu. Vào môn Bất Nhị mà được Lý Nhất thừa. Diệu trong diệu tức pháp thân, trời của trời chính là Kim cang huệ. Rỗng sáng thường tịch ứng dụng vô phương. Dụng mà thường không, không mà thường dụng. Dụng mà chẳng có tức là chân không, không mà chẳng không liền thành Diệu hữu. Diệu hữu tức là Ma-ha Bát Nhã, chân không tức là Thanh tịnh Niết-bàn. Bát Nhã là nhân của Niết-bàn. Niết-bàn là quả của Bát Nhã. Bát Nhã không thấy mà hay thấy Niết-bàn, Niết-bàn không sinh mà hay sinh Bát Nhã. Niết-bàn Bát Nhã tên khác mà thể đồng. Tùy nghĩa mà lập tên nên gọi là Vô định tướng. Niết-bàn hay sinh Bát Nhã tức gọi là chân Phật pháp thân. Bát Nhã hay kiến tạo Niết-bàn nên gọi là Như Lai Tri Kiến. Tri tức là biết tâm không tịch kiến tức là thấy tánh vô sinh. Tri kiến (liền thấy) rõ ràng chẳng một chẳng khác. Cho nên hay động tịch luôn diệu, lý sự đều như như. Tức chỗ chỗ hay thông suốt tức lý sự vô ngại. 6 căn chẳng nhiễm tức là công của Định huệ, 6 thức chẳng sở nhiếp tức là sức của như như. Tâm như thì cảnh chết, cảnh mất thì tâm không. Tâm cảnh đều quên, thể dụng chẳng khác. Chân như tánh tịnh thì gương Tuệ vô cùng. Như nước phân ngàn trăng mà hay thấy nghe hiểu biết. Thấy nghe hiểu biết mà luôn không tịch. Không tức là vô tướng, tịch tức là vô sinh. Chẳng bị thiện ác cột trói, chẳng bị tịnh loạn nhiếp giữ, chẳng chán sinh tử, chẳng ham Niết-bàn. Không gì chẳng không, có chẳng thể có. Đi đứng ngồi nằm tâm chẳng lay động. Trong mọi lúc được cái không chỗ được. ba đời chư Phật giáo chỉ như thế, tức Bồ-tát Từ Bi kịp truyền trao cho nhau. Từ khi Đức Thế Tôn diệt độ rồi thì trời Tây 28 Tổ cùng truyền tâm vô trụ, đồng nói tri kiến Như Lai. Cho đến Đạt-ma ở cõi này là đời thứ nhất truyền mãi đến nay không dứt. Chỗ truyền bí giáo cần giao được người, như châu trong búi tóc không hề dối cho. Phước đức, trí tuệ 2 thứ trang nghiêm, hạnh giải tương ưng mới có thể kiến lập. Y là pháp tín là y tông. Duy chỉ y pháp truyền nhau trọn không pháp khác. Trong truyền tâm ấn, ấn khế họp với bản tâm . Ngoài truyền ca sa biểu hiện cho Tông chỉ. Không phải y thì chẳng truyền pháp, không phải pháp thì chẳng nhận y. Y là y pháp tín, pháp là pháp vô sinh. Vô sinh tức là không hư vọng chính là tâm không tịch. Biết không tịch mà liễu pháp thân, liễu pháp thân thì chân giải thoát.

7. Tham Đồng Khế của Hòa thượng Thạch Đầu ở Nam Nhạc.

Cõi Tây Trúc Tâm Đại Tiên, Đông Tây ngầm truyền trao nhau. Căn người có lợi độn, mà Đạo thì không có Tổ Nam hay Bắc. Nguồn linh sáng sạch, chi phái riêng truyền chấp sự vốn là mê, khế lý cũng chẳng ngộ. Môn môn tất cả cảnh, hồi hỗ chẳng hồi hỗ, trở về mà can thiệp nhau, chẳng thể thì y vị mà trụ. Sắc vốn khác chất tượng, tiếng vốn khác khổ vui, hiểu rõ lời nói trên biết rõ câu trong đục. Tánh 4 đại tự còn như con được mẹ. Lửa nóng gió động lay, nước ướt đất bền chắc. Mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi người mùi, lưỡi nếm mặn chua. Song y vào mỗi mỗi pháp, thanh tịnh vào rễ lá mà phân bố. Gốc ngọn phải trở về Tông, tôn ty dùng ở lời, ắt trong sáng có tối, chớ lấy tối mà gặp nhau. Phải trong sáng có tối, chớ dùng sáng mà thấy nhau. Sáng tối đều đối nhau, ví như bước trước sau. Vạn vật tự có công, phải ngôn dụng kịp chỗ. Sự còn bị che lấp thì lý phải dùng tên nhọn mà chống đỡ. Nhân lời nói mà hiểu Tông, chớ tự lập qui cũ (phép tắc). Đầy mắt chẳng phải Đạo, cất bước sao biết đường. Tiến bước chẳng gần xa, mê thì cách núi sông. Kính bạch người tham huyền chớ để ngày tháng trôi qua luống uổng.

8. Đáp lời Hoàng Thái tử hỏi tâm yếu của Đại sư Trừng Quán ở Trấn quốc núi Ngũ Đài .

Chí Đạo vốn gọi tâm ấy, tâm pháp vốn bảo vô trụ. Vô trụ thì tâm thể linh tri bất muội, tánh tướng lặng lẽ, bao hàm đức dụng, gồm nhiếp trong ngoài, hay sâu hay rộng, chẳng có chẳng không. Chẳng sinh chẳng diệt, vô thỉ vô chung (không đầu không cuối), cầu thì chẳng được, bỏ lại chẳng rời. Mê hiện lượng thì hoặc khổ lăng xăng, ngộ chân tánh thì thấu suốt trống sáng. Tuy tức tâm tức Phật nhưng chỉ người chứng mới biết. Song nếu có chứng có biết thì Tuệ nhật chết chìm ở hữu địa. Nếu không chiếu không ngộ thì mây tối che lấp không môn. Nếu 1 niệm chẳng sinh thì trước sau dứt bờ mé. Chiếu thể riêng lập, vật ngã (mình người) đều như. Ngay ở nguồn tâm không trí không đắc. Chẳng lấy chẳng bỏ không đối trị không tu hành. Song mê ngộ lại y chân vọng mà đối đãi nhau. Nếu cầu chân bỏ vọng thì cũng như nhọc mình (hình) bỏ bóng. Nếu biết vọng tức chân thì giống như đứng chỗ tối ắt bóng mất. Nếu vô tâm quên chiếu thì vạn lo nghĩ đều mất. Nếu mặc tình vận tịch mà biết thì các hạnh bèn khởi. Buông lỏng mặc nó ở đi tịnh xét, biết rõ nguồn gốc, nói im chẳng mất huyền vi động tịnh chưa lìa pháp giới. Nói chỉ thì mất biết (tri mà tịch) luận quán thì 2 chiếu lặng biết (tịch mà tri). Nói chứng thì chẳng thể chỉ bày người, nói lý thì không chứng nào không liễu. Do đó ngộ tịch mà không tịch, chân tri mà không tri, vì tri tịch chẳng 2 là 1 tâm, khế không có đều chứa trung đạo. Không trụ không trước, chẳng nhiếp chẳng thâu, thị phi đều quên, năng sở đều dứt. Cái dứt này cũng vắng lặng thì Bát Nhã hiện tiền. Bát Nhã không phải ngoài tâm mới sinh, Trí tánh vốn xưa nay đầy đủ. Song vốn lặng (tịch) không thể tự hiện, thật là do công Bát Nhã. Bát Nhã cùng trí tánh trái nhau (qua lại) mà thành. Bản trí cùng thủy tu thật không 2 thể. 2 quên chánh vào thì Diệu giác viên minh, đầu cuối gồm dung thì nhân quả giao suốt tâm tâm làm Phật, không 1 tâm nào chẳng phải nước Phật. Chốn chốn thành Đạo, không 1 trần nào chẳng phải nước Phật. Cho nên chân vọng vật ngã nêu 1 thì gồm thâu. Tâm Phật và chúng sinh trộn nhau đều bằng cả. Thế nên biết mê thì người theo pháp. Pháp pháp vạn sai mà người chẳng đồng. Ngộ thì pháp theo mọi người người 1 trí mà dung muôn cảnh. Nói cùng nghĩ dứt thì cái gì là quả là nhân, thể vốn tịch liêu (trống vắng) ai đồng ai khác. Chẳng quên ôm hư lãng thì tin tức xung dung. Cũng như trăng thấu nước hoa hư không mà chẳng thấy. Không tâm mà sai hình ảnh, chiếu mà thường không.

9. Tọa Thiền Châm của Hòa thượng ở Ngũ Vân Hàng châu.

Ngồi chẳng trói thân, thiền không dính cảnh trói thì lười mỏi, dính thì chẳng tịnh. Chẳng trói chẳng dính thì chân quang xa lẽ, 6 môn đều ứng, vạn hạnh đồng bày. Than ôi! Kẻ sơ cơ chưa đạt huyền vi chỗ chìm tùy động năng sở chi ly, chẳng có quyền xảo làm càn đối trị, khu sách ức án quân điều hôn loạn dứt lo nghĩ quên duyên đồng với thây chết, tùy duyên đóng mở, chẳng chuyên bích quán (ngó vào vách), chạy nhảy tưởng lại nhiều An-na-bát-na duyên lưu kiếm cáo không trệ ngỗng gỗ. Như lửa cháy được nước, như bịnh được thuốc. Bịnh lành thì thuốc dẹp, lửa tắt thì nước quên. Một niệm thanh tịnh thể tịch thường linh. Linh ấy lịch ấy không linh không tịch. Thị phi mặc tình sinh thì phạm lỗi vô cực, trước mất thì sau lại nổi lên như bước đi. Bịnh đi chẳng biết, biết thì không lỗi, ngày tiếp lưng đêm gương kia chiếu ra sau. Đây thì chẳng thế, tròn sáng thông suốt. Chiếu mà chẳng duyên tịch mà ai giữ vạn tượng doanh âu thái hư điện chớp làm sụp đổ cung ma nghiêng ngã điện Phật. Què đi được, mù thấy được. Pháp giới trần hoàn cùng lúc hiện ra nhanh rộng rãi (mênh mông) gò đồi hoặc ngồi hoặc ngủ. Đã nói phương tiện bèn gọi Kim Tiên. Ta tuy gượng nói bèn phù hợp lời Thánh. Lời Thánh nói sao phải cần trùng tuyên. Bất (chẳng) động chẳng thiền là thiền vô sinh. Lại nói nếu học các Tam-muội là Động chớ chẳng phải ngồi thiền, vì tâm trôi theo cảnh giới, sao gọi là định được? Cho nên biết trải các đời Tổ chỉ truyền 1 tâm này. Ánh sáng Tổ đã lớn xa, chúng ta may mắn nhận được. Hãy thuật lại chỗ không ngôn chỉ, bèn gọi là Tọa thiền châm.

10. Chứng Đạo Ca của Đại sư Chân Giác ở Vĩnh Gia

Ông không thấy

Dứt học vô vi người nhàn Đạo nhân

Chẳng trừ vọng tưởng, chẳng cầu chân

Không biết thật tánh tức Phật tánh

Huyễn hóa không thân tức pháp thân

Pháp thân hiểu rõ không một vật

Bổn nguyên tự tánh là Phật thiên chân

Năm ấm mây nổi không tới lui

Ba độc bọt nước dối hiện ẩn

Chứng thật tướng rồi không nhân pháp

Sát-na diệt mất nghiệp A-tỳ

Nếu đem vọng ngữ gạt chúng sinh

Ắt bị cắt lưỡi trần sa kiếp

Đốn giác liễu Như Lai thiền

Sáu độ vạn hạnh thể trung viên

Trong mộng sáng sáng rõ có 6 thú

Giác rồi không không không đại thiên

Không tội phước không tổn tích

Trong tánh tịch diệt chớ hỏi tìm

Ví nay trần cảnh chứng từng mài

Ngày nay rõ ràng cần mổ xẻ

Ai vô niệm, ai vô sinh

Nếu thật vô sinh không gì chẳng sinh

Gọi lấy cơ quan người gỗ hỏi

Ra công cầu Phật sớm muộn thành

Bỏ bốn Đại chớ nắm bắt

Trong tánh tịch diệt tùy ăn uống

Các hạnh vô thường tất cả không

Tức là Như Lai Đại viên giác

Quyết định nói biểu chân thừa

Có người chẳng chịu trưng nhậm tình

Cắt đứt căn nguyên Phật đã ấn

Vạch lá tìm cành ta chẳng thể

Ma-ni châu người chẳng biết

Trong Như Lai Tạng thân thâu được

Sáu thứ thần dụng không chẳng không

Một quả viên quang sắc chẳng sắc

Tịnh năm nhãn, được năm lực

Chỉ chừng bèn biệt thật khó lường

Trong gương xem hình thấy chẳng khó

Bắt trăng trong nước sao nắm được

Thường riêng đi riêng bước một mình

Người đạt đồng dạo đường Niết-bàn

Điệu cơ thanh gió tự cao

Mặt gầy xương cứng người chẳng đoái

Cùng Thích tử miệng xưng nghèo

Thật là thân bần Đạo chẳng nghèo

Nghèo thì thân thường mặc áo xấu

Đạo thì tâm chứa vô giá châu

Vô giá trân báu dùng vô tận

Lợi vật đúng lúc trọn không tiếc

Ba thân bốn trí thể Trung Viên

Thượng sĩ một quyết tất cả liễu

Trung hạ nghe nhiều nhiều chẳng tin

Chỉ trong lòng mình cởi áo dơ

Ai hay hướng ngoài khoe tinh tấn

Từ người chê, mặc lỗi người

Cầm lửa đốt trời là đốt mình

Ta nghe giống uống nước cam linh

Tiêu Dung sớm vào chẳng nghĩ bàn

Xem lời ác là công đức

Đây thì thành Thiện tri thức của ta

Chẳng do chê bai khởi oán thân

Sao biểu vô sinh sức từ nhẫn

Tông cũng thông nói cũng thông

Định Tuệ viên minh chẳng trệ không

Chẳng chỉ ta nay riêng liễu đạt

Hà sa chư Phật thể đều đồng

Sư tử rống nói vô úy

Trăm thú nghe tiếng đều xé óc

Hương tượng bôn ba mất hết oai

Thiên long lặng nghe sinh vui mừng

Dạo sông biển lên đồi núi

Tìm thầy học Đạo làm tham thiền

Tự theo nhận được nẻo Tào Khê

Hiểu rõ sinh tử chẳng liên can

Đi cũng thiền, ngồi cũng thiền

Nói im động tịnh thể an nhiên

Dầu gặp mũi nhọn thường bình thản

Nếu nhiều thuốc độc cũng nhàn nhàn

Thầy ta được thấy Nhiên Đăng Phật

Nhiều kiếp từng làm nhẫn nhục liền

Mấy lúc sinh, mấy lúc tử

Sinh tử dong dài mãi không ngừng

Từ khi đốn ngộ liễu vô sinh

Đối với vinh nhục không mừng lo

Vào núi sâu ở Lan Nhã

Núi cao sâu kín dưới thông già

Ưu du tịnh tọa sân nhà Tăng

Vắng lặng yên ổn thật tiêu sai

Giác liền liễu chẳng ra công

Tất cả hữu vi pháp chẳng đồng

Trụ tướng bố thí sinh phước trời

Cũng như ngửa mặt bắn hư không

Hất sức tên kia liền rơi xuống

Mà được đời sau chẳng như ý

Sao bằng vô vi thật tướng môn

Một vượt vào thẳng đất Như Lai

Chỉ được chớ lo ngọn

Như tịnh lưu ly ngậm trăng báu

Đã hiểu được chân như ý này

Tự lợi lợi tha trọn chẳng hết

Trăng sông chiếu tòng gió thổi

Suốt đêm thanh vắng sao có làm

Phật tánh giới châu tâm địa ấn

Mù sương mấy ráng thể thượng y

Bát giáng long, gậy giải hổ

Hai đùi về vòng vàng kêu rõ ràng

Chẳng phải nêu hình luống trì

Gậy báu Như Lai thân dấu vết

Chẳng cầu chân chẳng đoạn vọng

Hiểu rõ hai pháp, vô tướng

Vô tướng chẳng không, chẳng bất không

Tức là tướng chân thật của Như Lai

Tâm cảnh gương sáng vô ngại

Rỗng rang sáng suốt khắp sa giới

Vạn tượng sum la hiện trong ảnh

Một quả tròn sáng không trong ngoài

Thông suốt không, bác nhân quả

Rậm rạp mênh mông với tai họa

Bỏ có đắm không bịnh cũng thế

Như tránh chết chìm mà nhào vào lửa

Bỏ vọng tâm, lấy chân lý

Tâm lấy bỏ thành dối trá

Học nhân chẳng hiểu đem tu hành

Thật là nhận giặc cho là con

Tốn pháp tài diệt hết công đức

Đều do tâm ý thức này

Do đó thiền môn hiểu biết tâm

Sớm vào vô sinh Trí kiến lực

Đại trượng phu cầm kiếm huệ

Giáo Bát Nhã, lửa kim cang

Không chỉ phá được tâm ngoại đạo

Sớm làm rơi rụng mật thiên ma

Trấn động sấm pháp, đánh trống pháp

Giăng mây từ, rót cam lộ

Bước đi long tượng thấm vô biên

Ba thừa năm tánh đều tỉnh ngộ

Núi tuyết cấu dơ lại không tạp

Thuần là Đề Hồ ta ăn vào

Một tánh viên thông tất cả tánh

Một pháp khắp chứa tất cả pháp

Một trăng khắp hiện tất cả nước

Tất cả trăng nước 1 trăng nhiếp

Pháp thân chư Phật vào tánh ta

Tánh ta lại cùng Như Lai họp

Một Địa đầy đủ tất cả Địa

Chẳng sắc chẳng tâm chẳng hạnh nghiệp

Thiền chỉ viên thành vào vạn môn

Sát-na diệt hết nghiệp A-tỳ

Tất cả mấy câu chẳng mấy câu

Cùng ta linh giác sao giao thiệp

Chẳng thể chê, chẳng thể khen

Thể nếu hư không chớ bến bờ

Chẳng lìa đương xứ liền rỗng rang

Tìm thì biết chẳng thể thấy

Lấy chẳng được bỏ chẳng được

Trong chẳng thể được chỉ được gì

Im khi nói, nói khi im

Mở cửa Đại thí không lấp kín

Có người hỏi ta hiểu lông nào

Báo Đạo Ma-ha Bát Nhã lực

Hoặc phải hoặc trái người chẳng biết

Đi nghịch đi thuận trời khó lường

Ta sớm từng trải nhiều kiếp tu

Chẳng phải đẳng nhàn lừa gạt nhau

Dựng tháp tràng lập tông chỉ

Nói sáng lệnh Phật Tào Khê đó

Ngài Ca-diếp đứng đầu truyền đăng

Hai mươi tám đời Tổ nối ở Tây Thiên

Pháp truyền về Đông vào cõi này

Bồ đề Đạt-ma là sơ tổ

Sáu đời truyền y thiên hạ nghe

Người sau được Đạo số vô cùng

Chân chẳng lập, vọng vốn không

Có không đều khiến chẳng không không

Hai mươi không môn vốn chẳng đắm

Một tánh Như Lai thể cùng đồng

Tâm là căn, pháp là trần

Hai thứ cũng như gương trên thẹo

Theo dơ trừ hết sáng mới hiện

Tâm pháp đều mất tánh liền chân

Than ôi, thời thế ác ma pháp

Chúng sinh phước mỏng khó điều chế

Cách Thánh xa và là kiến sâu

Ma mạnh pháp yếu nhiều oái hại

Nghe nói Như Lai Đốn giáo môn

Hận chẳng diệt trừ khiến ngói nát

Tâm làm mà khổ họa ở thân

Chẳng cần oán trách lại hơn người

Muốn được chẳng bị nghiệp vô gián

Chớ chê chánh pháp luân của Như Lai

Rừng chiên đàn không cây tạp

Rậm kín thâm trầm chỗ sư tử ở

Cảnh tịnh suối rừng dạo một mình

Thú chạy chim bay đều xa cách

Chúng theo sao sư tử con

Ba tuổi liền gầm hét lớn tiếng

Nếu là giả can theo Pháp vương

Trăm năm yêu quái luống mở miệng

Giáo viên đốn chớ nhân tình

Có nghi chẳng quyết ngay phải tránh

Chẳng phải Sơn tăng trình người ta

Tu hành rơi hố đoạn thường

Quấy chẳng quấy phải chẳng phải

Sai một hào ly mất ngàn dặm

Đó tức Long Nữ thành Phật nhanh

Không phải sao thiên sinh hãm đọa

Ta từ sớm đã nhiều học hỏi

Cũng từng thảo sớ tìm kinh luận

Phân biệt danh tướng chẳng biết thôi

Vào biển đếm cát uổng tự khốn

Liền bị Như Lai quở trách nhiều

Đếm trân báu người có ích gì

Đến nay ngơ ngác biết hư hạnh

Nhiều năm uổng làm khách phong trần

Chủng tánh là, hiểu biết nhầm

Chẳng đạt Như Lai viên đốn chế

Nhị thừa tinh tấn mất Đạo tâm

Ngoại Đạo thông minh không trí tuệ

Cũng ngu si cũng lẩn thẩn (thờ khạo)

Ngón trên nắm tay sinh hiểu thật

Chấp ngón là trăng uổng ra công

Trong pháp căn cảnh luống lạ lùng

Chẳng thấy một pháp tức Như Lai

Mới được gọi là quán tự tại

Liễu tức nghiệp chướng xưa nay không

Chưa liễu lại phải đền nợ trước

Đói gặp cơm vua chẳng thể ăn

Bệnh gặp thuốc vua sao được dùng

Ở Dục hành Thiền sức tri kiến

Trong lửa hoa sen trọn không hoại

Mạnh thí phạm năng ngộ vô sinh

Sớm được thành Phật ở tại đây

Sư tử rống - không sợ nói

Than thở mịt mù tham da đát

Chỉ biết phạm nặng chướng Bồ đề

Chẳng thấy Như Lai mở bí quyết

Có hai Tỳ-kheo phạm dâm sát

Ba li ngọc sáng tăng tội kiết

Duy Ma Đại sĩ mau trừ nghi

Lại đồng mặt trời sáng tiêu sương tuyết

Lực giải thoát bất tư nghì

Đây liền thành Thiện tri thức của ta

Bốn sự cúng dường dám từ nhọc

Vạn lượng vàng ròng cũng tiêu được

Thân nát xương tan cũng khó đền

Một câu hiểu rõ vượt trăm ức

Vua trong (của) pháp, tối cao nhất

Hà sa Như Lai đồng cùng chứng

Ta nay hiểu châu như ý này

Người tin nhận đều tương ưng

Thấy rõ ràng không một vật

Cũng không người, cũng không Phật

Đại thiên thế gian bọt trong biển

Tất cả Thánh hiền như điển chớp

Giả sử vòng quanh đỉnh thiết luân

Định Tuệ viên minh trọn chẳng mất

Mặt trời có thể lạnh, mặt trăng có thể nóng

Các ma chẳng thể hoại chân thuyết

Tượng ngựa cao vót lừa đường tiến

Ai thấy châu chấu hay chống xe

Voi lớn chẳng đi đường thỏ chạy

Đại ngộ chẳng chấp ở tiểu tiết

Chớ dòm ống mà chê trời xanh

Chưa hiểu ta nay vì ông quyết.

11. Liễu Nguyên ca của Hòa thượng Đằng Đằng.

Tu Đạo, Đạo không thể tu

Hỏi pháp, pháp không thể hỏi

Người mê chẳng hiểu sắc không

Kẻ ngộ vốn không thuận nghịch

Tám vạn bốn ngàn pháp môn

Chí lý chẳng lìa gang tấc

Biết lấy thành quách nhà mình

Chớ dối tìm làng quận người khác

Chẳng cần rộng học nghe nhiều

Chẳng cần thông minh tài giỏi

Chẳng cần biết tháng thiếu đủ

Chẳng biết năm nào có nhuận

Phiền não tức Bồ đề

Hoa sạch sinh ở bùn nhơ

Người đến hỏi ta làm gì

Chẳng thể cùng họ đàm luận

Buổi sáng ăn cháo đỡ đói

Buổi trưa ăn cơm thật nhanh

Hôm nay mặc tình bốc lên

Ngày mai bốc lên mặc tình

Trung tâm rõ ràng hiểu biết

Mà làm như dáng ngu si.

12. Bài ca của Hòa thượng Lại Tỏa ở Nam Nhạc.

Sừng sửng vô sự không thay đổi

Vô sự đâu cần luận một đoạn

Tâm thẳng không tán loạn

Việc khác chẳng cần dứt

Quá khứ đã qua đi

Vị lai cũng chưa tính

Sừng sửng vô sự ngồi

Đâu từng có người gọi

Công phu hướng ngoài tìm

Đều là kẻ ngu si

Lương chẳng chứa một hạt

Gặp đói chỉ biết nhịn

Thế gian người nhiều việc

Cùng đuổi nhau chẳng kịp

Ta chẳng thích sinh lên trời

Cũng chẳng ưa phước điền

Đói đến thì ăn cơm

Mệt đến thì đi ngủ

Kẻ ngu cười ta,

Người trí mới biết

Chẳng phải ngu si,

Bản thể như thế

Muốn đi thì đi

Muốn đứng thì đứng

Thân mặc một áo rách

Chân mang đôi giày cỏ

Nói nhiều thì nhiều lời

Do đây mà lầm nhau

Nếu muốn độ chúng sinh

Không gì hơn tự độ

Chớ lừa cầu chân Phật

Chân Phật chẳng thể thấy

Diệu tánh và linh đài

Đâu từng chịu huân luyện

Tâm là tâm vô sự

Mặt là mặt cô nương

Kiếp đá còn dời được

Trong đó không biến đổi

Vô sự vốn vô sự

Đâu cần đọc văn tự

Dẹp bỏ gốc nhân - ngã

Ngầm họp ý trong đó

Các thứ nhọc gân xương

Chẳng bằng ngủ trong rừng

Sừng sửng đầu nhìn mặt trời cao

Xin cơm từ đâu ra công

Dụng công mở rộng mênh mông

Lấy thì chẳng được, chẳng lấy tự thông

Ta có một lời dứt lo nghĩ quên duyên

Khéo nói chẳng được, chỉ dùng tâm truyền

Lại có một lời không bằng cho chân

Nhỏ thì tí xíu, lớn thì vô cùng

Vốn tự viên thành, không nhọc luyện tập (dệt vải?)

Việc đời dong dài không bằng núi đồi

Tòng xanh che mặt nhựt, khe biếc, chảy mãi (suối dài) Mây giăng trên núi, trăng liền nửa đêm

Nằm khối đá gối đầu

Chẳng chầu thiên tử nào muốn vương hầu

Sinh tử chẳng lo lại còn lo gì

Trăng nước vô hình ta luôn an ổn

Vạn pháp đều thế, vốn tự vô sinh

Sừng sửng vô sự ngồi

Xuân đến cỏ tự xanh

13. Thảo Am ca của Hòa thượng Thạch Đầu.

Ta kết thảo am không bảo bối

Cơm xong thong dong tính ngủ nghê

Lúc thành trước thấy am tranh mới

Phá rồi lại đem cỏ tranh che

Ở am người trong trần thường có

Chẳng thuộc khoảng giữa và trong ngoài

Chỗ ở người đời ta không ở

Chỗ yêu người đời ta không yêu

Am tuy nhỏ bao trùm pháp giới

Phương trượng người già cùng hiểu rõ

Thượng thừa Bồ-tát tin chẳng nghi

Bậc trung hạ nghe liền thấy lạ

Hỏi rằng am này hoại hay chẳng hoại

Hoại cùng chẳng hoại chủ vốn ở

Chẳng ở Nam Bắc cùng Tây Đông

Trên nền bền chắc là tốt nhất

Dưới tòng xanh sáng trong cửa sổ

Điện ngọc lầu son chưa là đối

Áo nạp trùm đầu vạn sự ngưng

Lúc này Sơn tăng đều chẳng hiểu

Ở am này thôi hiểu biết

Ai khoe phố chiếu tính người mua

Hồi quang phản chiếu liền trở về

Khuếch đạt linh căn không trái hướng

Gặp Tổ sư thân dạy dỗ

Kết cỏ làm am chớ lui sụt

Trăm năm ném bỏ mặc tung hoành

Buông tay mà đi lại không tội

Ngàn thứ nói, vạn thứ hiểu

Chỉ cần dạy ông luôn chẳng muội

Muốn biết trong am người bất tử

Há lìa bỏ túi da ngay nay.

14. Lạc Đạo ca của Hòa thượng Đạo ngô.

Lạc Đạo Sơn tăng buông thả tánh

Trời quay đất chuyển mặc tình nó

Nằm nhàn núi cao không bèn bạn

Riêng hát vô sinh một khúc ca

Ca vô sinh vui xuất thế

Đáng cười thời nhân họa chẳng đắm

Thỏa tình lạc đạo hơn sống tàn

Trương Tam Lý Tứ đều quên hết

Đại trượng phu phải khí khái

Không thuận tình người, không ngăn ngại

Ông nói thuận tức là Bồ đề

Ta gọi xưa nay tự trái tướng

Có lúc quả quyết, có lúc ngu si

Không phải đường ta sao biết được

Đặc đạt một đời thường nhậm vận

Khách quê không làng để trở về

Ngày nay Sơn tăng chỉ như thế

Nguyên xưa Sơn tăng lại làm gì

Thăm Tổ Cơ, không Vương Tử

Thể giống mây bay mất ở cuối đời

Từ xa xưa vẫn khoát ý nạp y

Đã qua mấy phen ấm lạnh

Chẳng phải là chân, chẳng phải Ngụy

Tránh trống lục thần mà quì lạy

Sáng suốt một Đạo mây sông Hán

Núi xanh duyên nước chẳng giống nhau

Bản tánh thành, không biến đổi

Kết sừng màng lụa chẳng ngại nhau

Hoặc vận tâm từ bi hỷ xả

Hoặc gặp người mà dùng gậy mở

Từ bi ân ái lạc cột ràng

Gậy đánh dạy họ phá ân ái

Báo ở dưới trăng người lữ thứ

Nếu có ân tình ta vì đổi

15. Nhất Bát ca của vô danh.

Ngăn tiếng kèn ồn ào khó chịu

Đều là dằng dặc gây đánh nhau

Như đói ăn muối lại càng khát

Uổng cả một đời cỏ xanh xanh

Rốt ráo chẳng thể biết trước sau

Ném quách thây chết thoát chỗ nào

Khuyên anh nỗ lực cầu giải thoát

Nhàn sự đến lúc cần rút lại

Lửa rơi trên thân phải phủi nhanh

Chớ đợi gặp việc gọi Bồ-tát

Trượng phu nói thoại cần thông suốt

Chớ học người ngu chịu xoa vuốt

Khi đuổi trong kết học buông phủi

Cũng học nhu hòa cũng gạo thô

Cũng cạo tóc cũng khoát áo (y)

Cũng học lối sống theo phàm phu

Nói thẳng với anh anh chưa hiểu

Lại làm trường ca ca một bát

Ca một bát một trong nhiều nhiều trong một

Chớ cười người quê ca một bát

Từng đem một bát độ Ta bà

Trời canh vắng vẻ một vừng trăng non

Bấy giờ bóng không trùm vạn tượng

Mấy chỗ phù sinh tự phải quấy

Một nguồn thanh tịnh không lui tới

Lại chớ đem tâm tao bọt nước

Trăm lông chảy máu là giáo ái

Chẳng biết tịnh tọa chân như Địa

Trên đầu người khác chim làm tổ

Muôn đời là con vua kim luân

Chỉ cái chân như Linh giác đó

Dưới cội Bồ đề chúng sinh

Độ hết chúng sinh chẳng sinh tử

Chẳng sinh chẳng tử chân trượng phu

Vô hình vô tướng Đại Tỳ Lư

Trần lao diệt hết chân như hiện có

Một quả viên minh vô giá châu

Mắt chẳng thấy, tai chẳng nghe

Chẳng thấy chẳng nghe chân thấy nghe

Xưa nay một câu không lời nói

Ngày nay ngàn lời cưỡng làm phần

Cưỡng làm phần, cần lắng nghe

Mọi người đều có tánh chân như

Giống như vàng ròng ở trong khoáng

Luyện đi luyện lại thể vàng sạch

Chân là vọng, vọng là chân

Nếu trừ chân vọng lại không người

Chân tâm chớ dối sinh phiền não

Ăn mặc tùy lúc nuôi sắc thân

Tốt cũng đắm, yếu cũng đắm

Tất cả vô tâm không nhiễm trước

Cũng không xấu cũng không tốt

Hai bờ thản nhiên Đạo bình đẳng

Thô (dở) cũng ăn mà tế (ngon) cũng ăn

Chớ y học phàm phu tướng thượng quán

Cũng không thô, cũng không tế

Thượng phương hương tích không gốc rễ

Ngồi cũng đi đi cũng ngồi

Dưới cây sinh tử quả Bồ đề

Cũng không ngồi cũng không đi

Không sinh đâu cần tìm vô sinh

Sinh cũng được, tử cũng được

Nơi nơi đương lai gặp Di Lặc

Cũng không sinh, cũng không tử

Ba đời Như Lai đều như thế

Lìa thì đắm, đắm thì lìa

Trong môn huyễn hóa không nghĩa thật

Không thể lìa, không thể đắm

Chỗ nào lại cầu không bình thuốc

Lúc nói thì im, lúc im thì nói

Nói im dọc ngang đều không chỗ

Cũng không nói, cũng không im

Chớ gọi Đông Tây là Nam Bắc

Giận tức mừng, mừng tức giận

Ta từ hàng ma chuyển pháp luân

Cũng không giận, cũng không mừng

Nước lìa sóng, sóng tức nước

Tham thì bỏ mà bỏ thì tham

Chẳng lìa trong ngoài và khoảng giữa

Cũng không tham mà cũng không bỏ

Vắng lặng trống không chẳng thể nắm

Khổ khi vui, vui khi khổ

Chỉ ngăn (thế?) tu hành dứt cửa nẻo

Cũng không khổ, cũng không vui

Xưa nay tự tại không buộc ràng

Cấu tức tịnh, tịnh tức cấu

Hai bên rốt ráo không trước sau

Cũng không cấu, cũng không tịnh

Đại thiện đồng một tánh chân như

Thuốc là bịnh, bịnh là thuốc

Đến lúc hai việc cần nắm lấy

Cũng không thuốc, cũng không bịnh

Chính là chân như tánh linh giác

Ma làm Phật, Phật làm ma

Trong gương tìm hình, sóng trên nước

Cũng không ma, cũng không Phật

Ba đời xưa nay không một vật

Phàm tức Thánh, Thánh tức phàm

Keo xanh trong sắc, muối trong nước

Cũng không phàm, cũng không Thánh

Vạn hạnh tổng trì không một hạnh

Giả trong chân, chân trong giả

Tự do phàm phu khởi vọng trần

Cũng không chân, cũng không giả

Nếu chẳng gọi sao có dạ

Xưa nay không họ cũng không tên

Chỉ ma bốc cao tin mà đi

Có lúc chợ búa đều quán thịt

Một đóa sen hồng sinh trên lửa

Cũng từng vác gậy dạo kinh Lạc

Thân giống mây bay không định hướng

Huyễn hóa do đó giống ở tạm (nhờ)

Chỗ thuộc nhà khác lại thanh hư (trống không)

Nếu tìm giới, ghẻ loét ba độc khi nào lành

Nếu tìm thiền, ta tự dọc ngang gối đá ngủ

Rất đáng thương chẳng phải điên

Thế gian xuất thế trời trong (của) trời

Người thời ấy chẳng hiểu ý trong đây

Đánh dính bên Nam động bên Bắc

Nếu tìm pháp thì hỏi Ca-diếp trong núi

Kê Túc Đại sĩ cầm y ở trong đó

Xưa nay chẳng cần cầu chuyên giáp

Nếu tìm kinh, pháp tánh chân nguyên không thể nghe

Nếu tìm luật, cùng tử chẳng cần dạy chạy ra

Nếu tìm tu, tám vạn phù đồ (tháp) chỗ nào lại

Chỉ biết lá vàng ngăn gào khóc

Chẳng biết mây đen che mặt trời

Chớ quái lạ nói không thứ lớp

Sàng lọc vào dần tế trong thô.

Chỉ tế trong thô cũng không tức là viên minh chân thật đế.

Chân thật đế vốn chẳng phải chân, chỉ là danh vặn (tiếng khen) tức là trần.

Nếu hướng trong trần mà hiểu chân thật - Liền là đường hoàng người xuất thế - Người xuất thế chớ tạo tác - Một mình riêng bước không đòi hỏi (trói cột?) - Không sinh không tử không Niết-bàn - Xưa nay sinh tử chẳng liên can - Không thị phi (phải quấy) không động tịnh

- Chớ lừa (dối) đem thân vào giếng không - Không thiện ác chẳng tới lui - Cũng không gương sáng treo đài cao. Sơn tăng thấy hiểu chỉ như thế - Chẳng tin theo khác tạo kiếp tro.

16. Phù Âu ca của Hòa thượng Lạc Phổ.

Mây trời mưa xuống nước trong sân

Trên nước bập bềnh thấy bọt nổi

Bọt trước mất rồi bọt sau sinh

Trước tiếp nhau mãi không thôi

Bởi nhân giọt mưa nước thành bọt

Lại do gió đập bọt về nước

Chẳng biết bọt nước tánh không khác

Tùy nó chuyển biến mà có khác

Ngoài sáng chói, trong trống không

Trong ngoài long lanh như châu thật

Chính ở lắng sóng trông như có

Kịp khi xao động lại như không

Có không động tịnh việc khó nói

Có hình tướng trong không hình tướng

Chỉ biết bọt kia từ nước sinh

Há biết nước cũng từ bọt sinh

Quyền đem bọt nước ví thân ta

Năm uẩn trống không giả lập người

Hiểu rõ uẩn không bọt chẳng thật

Mới hay thấy rõ xưa nay chân

17. Mục Hộ ca của Hòa thượng Tô Khê.

Nghe nói Nạp Tăng chăn giữ

Mặc tình tiêu dao không trụ

Một bát, một áo bách nạp

Để mà sống tạm qua ngày

Vì cầu chí lý tham tìm

Chẳng sợ nóng lạnh cay đắng

Lại từng bốn biển dạo chơi

Núi sông gió mây đầy bụng

Trong trừ giới luật tinh nghiêm

Chẳng học oai nghi bước đi

Ba thừa cười ta bất tài

Ta cười ba thừa lừa dối

Người trí quyền lập bậc thang

Đại Đạo vốn không mê ngộ

Người Đạt chẳng nhờ tu trị

Chẳng ở lời lẽ nói năng

Dụi mắt nên thấy không hoa

Chớ ngăn Vương hầu không đoái

Đạo nhân bản thể như như

Chẳng phải biết Phật chỗ đi

Sống thì cũng như mặc áo

Chết thì khác nào cởi áo

Sống cũng không mừng không lo

Tám gió há phải kinh sợ

Tướng ngoài cũng giống người ngu

Trong bụng chẳng luôn làm cao

Đời sống chẳng có một xu

Dám cùng Quân vương so giàu

Người ngu buông tay ghen ghét

Kẻ trí gật đầu khen nhau

Ai biết hình nộm giật dây

Ca múa đều do hạnh chủ

Một lời nói với các người

Đánh vỡ bình vẽ về đi

Cổ Kính ca ba bài của Thiền sư Pháp Đăng Thái Khâm.

* Bài 1:

Đều nói gương xưa chẳng từng thấy

Mượn người thời nay thấy một khắp

Trước mắt chẳng thấy một mảy may

Rồng suốt sáng lạnh ngưng một mảnh

Ngưng một mảnh không mặt lưng

Mô mẫu điểm trang chẳng xứng tình

Phan sinh quay đầu nhiều mừng khen

Sao mừng vui, sao lo sầu

Xấu đẹp do đâu mà có đó

Đó chỉ là do đam mê

Diễn nhược sớm nhìn sợ lúc chạy

Suy lường tử tế mà lại có

Ta hỏi điên cuồng chẳng tạm về

Khóc lóc hướng ta tiếng bi ai

Nghẹn ngào chưa thể nói ra được

Đầu ông cùng bóng dong dài thay

Dong dài thay đã lâu rồi

Trong đó lại mở mây mê

Cắt tay cùng đi lên đài cao.

* Bài 2:

Ai nói kính xưa không gương mẫu

Xưa nay ra vào cửa nẻo nào

Cửa nẻo khi ông xem chẳng thấy

Liền đây vì ông toàn hiển bày

Toàn hiển bày, cùng ôn đời trọn bảo hộ

Nếu gặp tri âm đến thỉnh ích

Gặp người chẳng được dối (nhẹ) phân phó

Chỉ mặc tình thấy mặt, chẳng cần sinh sợ hãi

Xem lấy lúc này diễn nếu nhiều

Thẳng đến như nay thành lầm lẫn

Như nay chẳng tỉnh ảnh rõ ràng

Lại là lúc ấy đồng một đoái hoài

Đồng một đoái hoài khổ khổ khổ!

* Bài 3:

Kính xưa sáng tỏ rực rỡ

Rực rỡ khắp chiếu hà sa

Đến chỗ sao gọi tên chữ

Trừ ta lại còn có ai

Quá khứ vị lai hiện tại

Vết ngọc nhỏ trên gương chư Phật

Vết ngọc nhỏ dơ hết không vật

Hoa sen ở trong lửa chân này

Ngàn đóa vạn đóa hoa sen

Đóa đóa đều có Phật Thích Ca

Ai nói Cu thị nhập diệt

Ai nói xuyên gối mầm tranh

Chẳng tin trong gương xem lấy

Xe dê xe nai xe trâu

Người thời ấy chẳng biết kính xưa

Đều nói xưa nay thanh tịnh

Chỉ xem thanh tịnh là giả

Chiếu được hình dung chẳng quán

Hoặc tròn hoặc ngắn thành dài

Nếu có mảy may đều bịnh

Khuyên ông chẳng bằng đánh phá

Kính tan vết tiêu có thể sáng (trong suốt)

Cũng thấy đổ khẩu tỳ da

Cũng biết viên thông dư chút ít.

19. Biến Tham Tam-muội ca của Đạo Tầm Long Hội ở Đàm châu.

Góc biển chân trời tham tri thức

Khắp hỏi Tuệ (tư huệ) ta toàn gắng sức

Sư bèn trách ta lui bước tìm

Tỉnh táo rộng lớn từ đây dứt

Thấy các phương thùy đới trực

Thiện Tài gặp chỗ khó không dạ

Gậy đánh hét rồi bày sâu lạ

Đuổi đi giựt lại xem lạ kỳ

Ải Triệu châu - Trèo núi tuyết

Đắp núi Hạp trước nghiệm hư thật

Căn cứ chứng linh mà mở vạn cơ

Múa ngang đạo Tổ nghe ba cõi

Cuốn mở lớp lớp ai hiểu rõ

Thôi trình thức ý lừa ngờ suy

Nạp tử nhướng mày trợn mắt hét

Huỳnh Hải lộn ngược mỏ Côn lôn

Quy Sơn Ngưu Đầu Đạo Ngô hát xướng

Mã Sư hăng hái trình tướng viên

Cầm nước ném kim làm phép sau

Nắm gương ôm phướn xem thợ trước

Quảng Lăng ca ai hát tiếp

Định nối cung thương khác khó bày

Người đá uẩn sắc bị roi đánh

Ngựa gỗ chạy hý trên Phạm thiên

Vàng lệ thủy, ngọc lam điền

Họp ngọn Chúc Dung lo sóng tương

Trăng tròn lắng khe tòng giọng thanh tao

Rồng kia nổi mây xem rất đẹp

20. Ngoạn Châu ngâm hai bài của Hòa thượng Đơn Hà.

* Bài 1:

Linh Châu Bát Nhã diệu khó lường

Trong biển pháp tánh mà nhận được

Ẩn hiển thường dạo trong năm uẩn

Trong ngoài ánh sáng thần lực lớn

Châu này không lớn cũng không nhỏ

Ngày đêm ánh sáng đều luôn chiếu

Lúc tìm không vật lại không dấu vết

Ngồi đứng theo nhau luôn rõ ràng

Huỳnh đế từng dạo ở Xích thủy

Tranh nghe tranh cầu đều không được

Không hình không tâm mà được châu

Hay thấy hay nghe là hư ngụy (dối trá)

Thầy ta quyển chỉ dụ Ma-ni

Biện (cưu) vô số người chìm ao xuân

Sao (tranh) lấy ngói gạch đem làm báu

Người trí an mà nhận được

Sum la vạn tượng hiện trong ánh sáng

Thể dụng như như chuyển không chuyển

Vạn cơ tiêu khiển trong tấc tâm

Trong mọi lúc dùng phương tiện khéo

Thiêu 6 giặc đốt các ma

Hay xô núi Ngã làm cạn sông ái

Long Nữ Linh Sơn hiện cúng Phật

Trẻ nghèo dưới áo mấy lần lửa

Cũng gọi tánh cũng gọi là tâm

Không tánh không tâm vượt cổ kim

Khi toàn thể sáng (nói) sáng chẳng được

Lúc này quyền làm lọng châm ngâm

* Bài 2:

Biết được báu trong áo

Say vô minh tự tỉnh

Trăm xương tuy nát tan

Một vật trấn mãi linh

Biết cảnh lộn lạo không phải thể

Thần châu chẳng định hình

Ngộ thì ba thân Phật

Trốn nghi vạn quyển kinh

Ở tâm tâm suy lường

Ở tại tai nghe hỏi

Vô hình trước trời đất

Suối huyền linh mờ mịt

Vốn cứng không cần rèn luyện

Vốn tịnh không cần lắng dừng

Bàng bạc ánh nhật sáng

Lung linh sao sáng sớm

Điềm sáng luôn chảy mãi

Chân khí đụng liền sinh

Gương chiếu không động vắng

Màng lồng pháp giới sáng

Bẻ (bỏ) phàm công chẳng mất

Vượt Thánh quả không đầy

Long nữ tâm hiến dâng

Xà vương miệng tự trình

Người giữ ngỗng liền sống

Ý Huỳnh tước cũng nhẹ

Hiểu lời chẳng khóa lưỡi

Hay nói chẳng phải tiếng

Dứt lên Di Hãn Mạn

Không bờ đều không bình

Diễn giáo không là nói

Nghe tên chớ nhận tên

Hai bên đều chẳng lập

Trung đạo chẳng cần đi

Thấy trăng thôi nhìn ngón

Về nhà khỏi hỏi đường

Biết tâm tâm tức Phật

Còn Phật nào lại thành

21. Hoạch Châu ngâm của Trưởng lão Quan Nam.

Ba cõi hề như huyễn sáu

Đạo hề như mộng

Thánh hiền ra đời hề như điện

Cõi nước cũng như bọt trên nước

Vô thường sinh diệt ngày biến đổi

Chỉ có Ma-ha Bát Nhã bền

Chắc như kim cang chẳng thể tan

Mềm như Đẩu-la đại đẳng không

Nhỏ hơn vi trần chẳng thể thấy

Ôm giữ khiến tụ mà không tụ

Phải dẹp khiến tan mà không tan

Nghiêng tai muốn nghe mà chẳng nghe

Trợn mắt nhìn kỹ mà chẳng thấy

Ca lại ca trên đá Bàn đà cười ha ha

Cười lại cười dưới bóng tòng xanh cao tiếng gọi

Từ đây mà được tâm châu này

Đế Thích Luân Vương đều chẳng cần yếu

Chẳng phải Sơn Tăng riêng ra làm

Từ xưa Tiên Hiền đều làm điều này

Chẳng ngồi thiền, chẳng tu đạo

Mặc tình tiêu dao chỉ hiểu gì

Chỉ hay vạn pháp chẳng can dự

Vô thủy đâu từng có sinh già.

22. Lệ Giác ngâm (2 bài) của Hòa Thượng Trí Nhàn Hương Nghiêm.

1. Lệ Giác ngâm:

Đầy miệng nói năng không chỗ nói

Sáng suốt hướng người Đạo (nói) chẳng quyết

Gấp gắng sức siêng mà cắn răng

Vô thường đến rồi cứu chẳng thấu

Trong ngày nói lời sai

Vui mài dùi xưa, tịnh đưa cao

Lý giác hết tự giữ gìn

Việc đời này trọn chẳng nói

Huyền học cầu khác cổ Lão ngâm

Thiền học cần cùng tâm ảnh dứt.

2. Qui Tịch ngâm, tặng ông Đồng Trụ

Đồng Trụ Đạo nhân hơn bảy mươi

Cùng lìa thành quách vui núi rừng

Thân như gỗ lạnh, răng tâm mất

Chẳng nói lời Đường, thôi Phạm thư

Tâm hẹn chỗ hết, thân tuy mất

Đệ tử Như Lai dạng Sa-môn

Tin sâu cung kính Bát tháp thành

Vòi vọi để trên tay thanh sơn

Kẻ quán tham Đạo chẳng hư dối

Thoát bỏ hình hài rất cao thượng

Từ xưa chẳng nói việc sáng nay

Trong tối chôn đầu ẩn huyền sướng

Chẳng lưu dấu vết khác nhân gian

Thần quang thâm diệu no ánh sáng.

23. Tâm Châu ca của Hòa thượng Thiều Sơn.

Sơn tăng tự đạt không môn lâu

Tôi luyện Tâm châu công đã câu thành

Châu về long lanh chủ khác phần

Thường thường tiếng như sư tử rống

Sư tử rống chẳng phải nghĩa thường

Đều nói Phật tánh lý chân như

Có lúc thường thường tự suy tư

Rỗng sáng Đại ý tâm vui sướng

Hoặc tạo kinh hoặc tạo luận

Hoặc nói tiệm, hoặc nói Đốn

Như ở chư Phật vận thần thông

Hoặc ở phàm phu nỗi mến tiếc

Tâm châu này như trăng trong nước

Góc bể chân trời không khác nhau

Chỉ nhân mê ngộ có sai khác

Do đó Như Lai nói nhiều thứ

Địa ngục thú, ngạ quỉ thú

Sáu Đạo luân hồi không tạm dừng

Đây chẳng phải chư Phật không từ bi

Há là Diêm vương làm giao phối

Khuyên luôn luôn biết thể sâu

Thấy ở Tâm châu chớ lãng quên

Năm uẩn toàn thân còn chẳng biết

Trăm xương tan rồi tìm chỗ nào?

Hàn Lâm Học Sĩ Thị Lang Công Bộ kính tặng Lễ Bộ Thượng Thư là Văn Công Dương Ức Nhậm làm Bí Thư Giám tri ngày ở Nhữ Châu từng có thơ gởi Lý Duy Nội Hàng, kể rõ trước sau về Sư thừa.

- Thư rằng:

Bệnh do từ xưa ngu xuẩn nhận được đoái tưởng nêu hỏi ý chỉ của Nam Tông từ lâu đã tiếp giúp thượng quốc, động tịnh hỏi hang chu tuyền sách phát khiến mổ tâm có chỗ đến, kẻ ngó vách không thẹn. Thật là ta từ chiếu trên giường. Huống lại là Cô An Công Đại sư thường chỉ dạy. Từ khi Song lâm ảnh mất, 1 chiếc dép về Tây, trong tâm mịt mờ chẳng biết ý chỉ. Vẫn nhiều bịnh lâu năm thần lự mê hoảng. Gần đây biện lại phương vị, lại được Vân Môn Lượng Công Đại sĩ đoái xem chỉ thú của Cảo Bồng Lượng chính cùng An Công đồng dấu đều từ Lô Sơn qui Tông Vân Cư mà đến đều là hậu duệ của pháp nhãn. Năm rồi nhờ trấn thủ quận này, vừa gặp Quảng Tuệ Thiền Bá, thật nối ngài Nam Viện Niệm. Niệm nối ngài Phong Huyệt, Phong Huyệt nối ngài Tiên Nam Viện, Nam Viện nối ngài Hưng Hóa, Hưng Hóa nối ngài Lâm Tế, Lâm Tế nối ngài Huỳnh Nghiệt, Huỳnh Nghiệt nối ngài Tiên Bá Trượng Hải, Hải nối ngài Mã Tổ. Mã Tổ sinh ra Nhượng Hòa thượng. Nhượng tức là Đích tôn của Tào Khê.

Ăn chay cốt giản dị, ăn rồi rãnh ranh hoặc được mời mà đến hoặc theo lệnh vua mà ở, học hỏi nhiều gặp trệ thì mở nhanh, nửa năm sau thì rỗng rang hết nghi, như quên chợt nhớ, như ngủ mới thức dậy. Các vật ngại trong lòng từ xưa bỗng nhiên rơi mất, việc chưa sáng từ nhiều kiếp bỗng nhiên tiền chắc chắn cũng rỗng rang chọn lựa, ứng tiếp không khập khiễng. Lại nghĩ Tiên Đức đã đốc suất nhiều tham tìm, như ngài Tuyết Sơn trên 9 lần, ngài Động Sơn trên 3 lượt. Ngài Đầu Tử nối ngài Đức Sơn, ngài Lâm Tế được pháp với ngài Đại Phu, cuối cùng thì nối ngài Huỳnh Nghiệt, ngài Vân Nham nhiều lần được ngài Đạo Ngô dạy dỗ, bèn làm con của Dược Sơn. Ngài Đơn Hà được Mã Tổ ấn khả mà làm hậu duệ của Thạch Đầu. Ở xưa có nhiều người đối với lý không hiềm nghi. Bịnh là do đệ tử nối pháp thật thuộc ở Quảng Tuệ mà tự đề khích thật sinh ra Miết Phong. May thay may thay!

- Thị lang hỏi Quảng Tuệ Hòa thượng: Bình thường Hòa thượng có nói: Tất cả tội nghiệp đều do tiền của sinh ra. Khuyên người, coi thường (đừng tham) tài lợi huống là chúng sinh Nam Diêm phù đề lấy tiền của làm mạng sống. Cõi nước lấy tiền của đề nhóm tụ người. Trong giáo có tài pháp 2 thí. Sao được khuyên người coi thường tiền của. Quảng nói trên đầu nhọn cột phướn có đầu rồng sắt. Thị lang nói trong Hải Đàn con ngựa con giống con ngựa ô lớn. Quảng nói: Gà sở chẳng phải là phụng núi Đan. Thị lang nói: Phật diệt độ đã 2.000 năm Tỳ-kheo sao ít hổ thẹn. Hỏi: Môn Tăng là Biểu Trừng nhân có lời nói: Trên trời không có Di Lặc, trên đất không có Di Lặc, chưa biết Di Lặc ở đâu? Trừng nói gồ trên tay. Thị Lang nói tội có chỗ về. Trừng nói: Biết lỗi người khó được. Thị Lang nói ăn lấy gậy Trừng hét. Thị Lang nói chẳng thể buông lỗi.

Thị Lang hỏi phò mã rằng: Thích Ca 6 năm khổ hạnh thành được việc gì? Ưu nói: Gánh vác biết củi nặng. Hỏi: 1 người mù dẫn chúng mù lúc đó thế nào? Ủy nói: Mù. Thị Lang: Rõ ràng Ủy liền thôi.

Vua Đồng Quang hỏi Hưng Hóa Hòa thượng rằng: Trẫm thâu được báu Trung Nguyên chỉ là không người trả giá. Hưng Hóa nói: Xin bệ hạ cho xem báu. Vua: Lấy tay chỉ từ đầu đến chân mình. Hưng Hóa nói: Báu của Quân vương ai dám trả giá. - Huyền Giác nói: Chỉ như mắt của Hưng Hóa ở đâu, nếu chẳng chịu thì lỗi ở đâu. Thị Lang nói: Hưng Hóa mặc đối đáp sao là chịu Trang Tông hay chẳng chịu Trang Tông thử biện xem?

Nhân Tăng đàm đạo Thị Lang nói: Đạo chẳng lìa người, người hay hoằng Đạo (người hoàng được Đạo?) - Đại phàm người tham học trong suốt 12 giờ (24 giờ) luôn chiếu cố chẳng thấy được Đạo của Nam Tuyền. 30 năm xem 1 con trâu nước đực nếu xâm phạm lúa thóc của người khác thì nắm mũi kéo lại, như nay đã thành trâu trắng ở trên đất (lộ địa?), trên đất rộng thả nó không chịu đi. Các người phải luôn chẳng nắm chút (tinh thái) thì chẳng thể nói Thiền Đạo. Lúc tiện có cái chiếu đến đáy đạo lý. Khi chọn rau làm mùa chẳng thể không đi. Như gà ấp trứng, nếu bỏ đi thì hơi ấm chẳng nối tiếp thì không thành con. Như nay vạn cảnh sum la 6 căn phiền động lại mất chiếu cố (ngó ngàng đến) thì tan thân mất mạng chẳng phải là việc nhỏ, nay lại chịu duyên đời này mà bị sinh tử cột trói. Bởi vì trần kiếp đến nay đã thuận tâm sinh diệt bị nó lưu chuyển cho đến như nay. Muốn biết trâu trắng lộ địa chăng, thử kéo lỗ mũi xem. - Thị Lang nói Hòa thượng Huyền Sa nói: Trong nước Đại Đường việc trong Tông Môn chưa từng có người nêu lên. Nếu có người nêu lên thì khắp nơi mọi người đều mất tánh mạng giống như chùy sắt không lỗ. 1 thời quên mũi nhọn kết lưỡi đi. Lại nói là rất đạo lý. Như nay giả lập chủ khách. Động thì 2 mảnh da dựng ngón tay, đưa cao phất trần, bỗng thành tri kiến điên đảo, thuận theo ý điên của ông dạy ông có chỗ bày câu hỏi. Nếu là người mắt sáng thì trước sao nắm lấy ra được. Chỉ như Lỗ Tổ Hòa thượng thấy Tăng đến thì quay mặt vào vách. Ngài Trường Khánh nói đất nào tiếp người. Năm lừa được 1 cái đi. Ta nói Lỗ Tổ cũng chỉ là chẳng biết xấu hổ. Người sáng mắt khác sao lại chịu như thế. Nay việc không được cùng các người làm tri kiến điên đảo 1 như kết khăn làm ngựa, dụi mắt thấy không hoa. Thượng tổ (Tổ xưa) nói: Đó là khai Phật tri kiến, Thị Phật tri kiến, ngộ Phật tri kiến và nhập Phật tri kiến. Dạy người khác mặc tình nói, đè xuống nhiều ít oai quang - Lại nói các người phần thượng có thiếu sót cái gì. Tuy thế, nếu ta chẳng mặc cùng ông nghe biết, ông lại có chỗ nào thấy được. Người xưa nói kẻ biết ân rất ít. Lại nói nhân rất nhiều ân người do đây mà chẳng sáng, hỏi lấy lộ trụ đi. Thị Lang nói: Việc này rất khó. Thích Ca và Lão Tử trong 21 ngày suy tư lại muốn vào Niết-bàn bị Đế Thích Phạm Vương ân cần 3 lần mời thỉnh, bất đắc dĩ mà phải chịu. Đầu tiên ở vườn Lộc uyển, cuối cùng ở thành Câu-thi-la, trong 49 năm ở giữa ra làm Phật sự lớn lao nói 5 thừa 12 phần giáo, như bình rót nước, trước sau đều ở hội Linh Sơn. Mắt nhìn Ca-diếp bảo đại chúng rằng: Ta có chánh pháp nhãn đã giao phó cho Ma-ha Đại Ca-diếp. Lại nói: Ta trong 49 năm không từng nói 1 chữ. Đây là lý lẽ gì. Nếu các người phần Thượng đắm mê 1 thứ bỏ không được. Các người ai nấy đều có sự kỳ đặc. Ở chỗ gọi kỳ đặc sớm là không trúng. Ta nói Thích Ca là tướng bại quân, Ca-diếp là người tan thân mất mạng. Các người lại hiểu thế nào? Chẳng thấy nói Niết-bàn sinh tử đều là lời mộng, Phật cùng chúng sinh đều là lời nói thêm. Phải như thế hiểu lấy 1 chẳng nên hướng bên ngoài mà tìm cầu. Nếu ở đây cũng chưa sáng, thì dám nói các người rất trái nhiều không ít. Thị Lang đưa bút lên luận rằng: Hiểu vạn vật là mình chỉ là Thánh nhân thôi sao? Như nay núi sông đất liền cây cối nhân vật đầy đất là đồng hay khác. Nếu nói là đồng thì khắp các vật mọi thú đều chẳng đồng. Nếu nói là khác thì sao người xưa lại nói hiểu vạn vật có mình, thì hiểu thế nào? Chỉ như trong giáo nói: Nếu có 1 người phát chân qui nguyện (về nguồn), thì mười phương hư không cùng lúc xiềng xích rơi hết. Cổ Đức cũng nói: Nếu người biết được tâm, đất liền không tấc đất. Đây là rất có lý. Ngay đây hết cả mười phương thế giới đều gom vào mắt ông. Tất cả chư Phật trời người quần sinh các loại đều nương oai quang của ông mà lập ra, cần phải tin chắc như thế mới được - Thị Lang trước khi lâm chung 1 ngày đã tự viết 1 kệ đưa cho người nhà bảo hôm sau đưa đến chỗ Lý phò (phụ) mã. Kệ rằng:

Bọt sinh và bọt mất

Hai pháp xưa nay bằng

Muốn biết chỗ chân về

Triệu châu ở Tây Đông viện.

Ủy tiếp được kệ nói: Trong miếu Thái Sơn bán giấy tiền. Trích trong Thánh Quảng Đăng Lục quyển thứ 18.

Năm Diên Hựu thứ 3, năm Bính Thìn, ở Tứ Minh có Bí Sô Hy Vi đề xướng việc Y Bát tự nuôi sống - Theo Lô Sơn Ẩn Am cựu Bản phiên san ở Đạo tràng thiền U am mà làm các Thiện lợi để tin báo 4 ân, dưới giúp ba cõi, pháp giới hữu tình đồng viên chủng trí.

* Lời Bạt:

Bản Cảnh Đức Truyền Đăng Lục trên là do Tăng Cũng Thần ở viện Thiết Quán Âm tại Hồ châu soạn ra sách viết xong đem dâng chốn kinh sư (dâng lên vua quan ở kinh sư). Trong lúc đi đường đã đưa cho một vị Tăng đồng thuyền cùng xem. Một đêm nọ vị Tăng ấy lén lấy sách đem đi. Kịp đến kinh thì Đạo Nguyên Giả đã dâng lên mà bị đền tội. Việc này cùng Quách Tượng trộm đem chú Tú Trang Tử thì đồng. Củng Thần nói: ý tôi muốn làm sáng Đạo của Phật Tổ mà thôi. Phàm đã ra làm thì ở đây hay kia đều đồng là tội vì danh lợi, thì dứt khoát không có (nói tới). Dụng tâm của Củng Thần tôi như thế, so với người Khổng Tử, người mất cung mà tìm lại được thì ý đồng mà tôi cũng chung như thế. Lại được Dương Văn Công chọn đủ pháp nhãn xem là cương định. Sách này do đó rất đáng tin. Phàm Tục Đăng Lục trách Tăng nhặt việc mà chịu tên kim xí để làm gián đoạn kẻ loạn chân. Hoặc có người còn nghi Phật Tổ truyền pháp kệ không có người truyền dịch, đây là loài sâu mùa hạ hiểu biết xuân thu. Phật Tổ tuy nói truyền mà không truyền, đến như nhân giao phó há chịu chẳng biết. Lại Tổ Đạt-ma đủ Chánh biến tri, tiếng Hoa Ấn ắt đều thông suốt. Xem chỗ hỏi đáp sao có truyền dịch. Đây như người ngu ở đời bảo giáo ngoại biệt truyền bất lập văn tự (ngoài giáo truyền riêng không lập chữ nghĩa), liền nghi Lăng Già kinh Tông đã có, không phải là Đạt-ma đem đến, há chẳng ngang ngược (trái lẽ) sao? Vị Tăng Chánh Tri Tạng ở chùa Đại Trung tại Phước châu, vì tránh giặc loạn mà đến Văn Tịch Đạo Ách mà mộ duyên. Lại in sách này cho tiện Đạo tục, mang đến tôi xem nhờ làm tựa ở cuối sách vậy.

Năm Thiệu Hưng (Nhâm Tý), ngày 10 tháng Đầu Đông. Trường Lạc Trịnh Ngang, kính lời.

- Lời sớ của Hòa thượng Hoằng Trí Thiên Đồng soạn.

Trong Đạo khu thì Hư Lý chẳng có ta (Ngã?) mà lấy danh tượng; trong Linh Cơ thì phát trí chẳng có ta mà lánh khỏi Hóa thông. Một niệm thấu suốt nguồn cội, 6 nghĩa đủ thì thành thần dụng, ra hôi mũi vui từ miệng Phật sinh. Trong khoảng nháy mắt, trong khoảng khảy móng tay, rộng khắp như Lôi Long phá chập, cháy sáng như Vụ Báo biến văn, truyện các phương nạp tử làm 1 bậc trượng phu, phù hợp phù mà qui cũ đầu nhau, tâm ấn tâm nói im đều đến, đèn đèn nối ngọn, phân ánh sáng chiếu khắp thế gian chẳng dứt, lá lá thơm lừng, nối linh chủng chẳng khô sắc, mà nối liền Tổ phả. Sư nối Tông ai, dày đặc người nối gót, đích đích con khắc gia, cương nhu đều được, rực rỡ thường vàng trăm luyện truất chẳng dời, khu khu ôm giữ tam hiến chi phác chẳng thể hẹn. Đào ao được trăng mà khó khế, chặt cỏ ném kim, ra khỏi lò nung mà phóng quang, vào kềm đập mà thành vật dụng. Từ được thọ dụng liền cầu chứng minh mà si si hòa hòa. Buông giáo trên lưỡi lông mọc mà lỗi lỗi lạc lạc. Gõ khiến trán đổ mồ hôi, múa quyền đáng sợ. Dõng ấy liền đến thì bứt nhổ râu cọp, ra thế múa gậy, lại sợ xem lấy chơi rắn bằng tay (thủ đoạn?) phân ra tròn khuyết ứng dụng họp nghi. Vị bày chánh thiên, tùy cơ trúng phép, mảy may có sai sót mà trời đất cách xa nhau tí chút chưa sạch thì ruồi kiến mãi bu. Chẳng nghe chẳng thấy mà hàng ma. Cái đó chẳng phải phiếm phiếm (phù phiếm) tự hộ tự ứng mà làm chủ. Cho là tỉnh táo biển ở trên đầu, sự sự trốn đi, trong túi vải mà được các thứ dài ngắn ở ta. Bảo Công đầu gậy dao cắt, tiết tấu do mình vạn hồi hoài trung hoa cổ (vạn hồi trống hoa trong lòng). Tăng già dương chi dâng lên Đại sĩ, vỗ bảng mà ca, lưới phương câu ba ba. Bổn phận công phu lặn mò tôm hến. Bình sinh vui sướng, ứng tiếp cái diệu của già xay, đối đáp cái phương của dùi đục. Cơ luân như điển cuốn, hỏi đáp như gió chạy. Câu đánh cỏ rắn sợ, công thăm gậy bóng cỏ. Cắn mổ đồng thời, tâm mắt chiếu nhau. Mặc tình bốc lên mà không lụy, lòng bình thường bằng phẳng không ràng cột, nhân duyên xuất gia hành cước là thời tiết ngồi thoát đứng mắt ghi lại thành sách như thấy người xưa đem vỏ rùa mà cách hậu học, phải họp thần khế cẩn thận chớ nói cầu, sợ hạng miệng tai xem là thân tâm chướng ngại. Tỳ-kheo Tư Giám ôm ấp điều này Tổ nào truyền đăng muốn thành ấn ấy. Vào mắt cần phân xanh trắng, mở miệng chớ loạn đỏ vàng (cái đực). Tổ Cát đằng chẳng làm, tự lão cột ván gánh lấy, chẳng sợ người gọi là triếp đầu. Đồng Đạo cùng kết duyên.

- Lời tựa sau của Cảnh Đức Truyền Đăng Lục

- Tả Triều Phụng Đại phu Doãn Hữu Văn điện tu soạn

- Quyền Phát Khiển Thai Châu Sự Lưu Phỉ soạn.

Truyền Đăng Lục khắc bản đã lâu, từ khi chinh chiến nổi lên đến nay thì bản in đã cháy mất. Kẻ mộ tâm tông sợ không có sách. Tăng Tư Giám người ở Vụ châu, dép cơ hỏi Đạo suốt 30 năm, cũng muốn người đồng ngộ Diệu Tâm Niết-bàn mà nghĩ có giúp để phát. Bèn rộng quyên mộ Thiện Tín để khắc bản, Đạo tục khen ngợi mà giúp thành. Có người nói pháp tự tâm là vô hình, chẳng từ người mà được. Sơ tổ Thích Ca giáng sinh, không có 1 Tổ Sư nào chẳng ngầm khế hợp mà tự chứng. Cho nên Đạt-ma chỉ thẳng chẳng lập văn tự, ở Thiếu Lâm 9 năm chỉ xây mặt vào vách mà thôi. Tuy Nhị tổ đứng ngoài tuyết chặt tay mà 1 chữ cũng không hề nói, là để ngăn cái lỗi của tri kiến. Nhị Tổ nhân đó mà được Chánh tri kiến, rỗng rang tỉnh lớn, thì Nhị tổ cũng chẳng từ câu lời của Đạt-ma để vào, mà là tự chứng. Lại ngài Bách Trượng mở quyển, ngài Tuyết Phong hổn cầu, Lỗ Tổ xây mặt vào vách, Thanh Củng giá tiển Đạo Ngô múa hốt, Điểu Khòa thổi lông vải Câu Chỉ đưa 1 ngón tay. Cổ Đức như thế chỉ bày người rất nhiều mà chẳng dùng câu nói vậy. Câu nói còn thế huống là chữ nghĩa (văn tự). Tâm tông cần ở tự tham (tham lấy mình), câu nói của Tổ Sư có cho gì ta. Tôi nói chẳng phải thế. Tâm pháp tuy nói vô hình nhưng khắp mọi nơi thì trúc xanh đều là chân như, hoa vàng đều là Bát Nhã. Con giun dế phát cơ ống dây mà truyền tâm, cho đến tường vách ngói vạch đều nói pháp. Cho nên ngài Linh Vân thấy hoa đào mà ngộ Đạo, ngài Huyền Sa nói tiếng chim yến nói nhiều thật tướng. Vậy thì khắp nơi đều là ngộ môn, có gì chẳng phải là Đạo này, huống là câu lời của Minh Tâm Tông, huống là chữ nghĩa có chứa Minh Tâm Tông. Nếu cả 2 thứ đối với Tâm Tông đều không có, thì Tiến Phúc xưa vì sao xem Vân Môn Lục mà tỉnh biết. Huỳnh Long Tâm vì sao đọc lời Đa Phước mà ngộ ra. Bởi lời nói tướng vắng lặng, văn tự tánh không, cũng là Đạo này mà thôi. Nếu từ lời nói văn tự mà thấy tánh tướng không tịch (trống vắng) thì tức là 1 vượt mà vào thẳng. Cho nên ta biết sách lưu truyền khắp nơi là để pháp môn tâm địa nhiều người, là mộ duyên của Giám vậy. Người họ Châu ở ấp Ninh Hải, Thai Chi khen rằng: Đất ta có cây lê lớn xem suốt ba đời, so với người tuổi ta đều thường mộng thấy trên đó có lầu các và vô số Tăng qua lại ở đó, bèn nghi thì nay mới ngộ (biết) xét ra là bản lục này bèn mua gỗ mời Giám về nhà gọi thợ đến khắc bản in. Khắc xong thì họ Châu mộng thấy có 6 Tăng đến xin bản khắc. Châu hỏi Giám rằng: Đây là Tăng nào? Đây là 6 đời Tổ Sư truyền y bát đặc biệt đến chứng minh việc này. Than ôi, sách ấy làm 1 việc lớn thì phải có điềm lành cảm phát để phát ngộ tâm người. Do đó tôi nêu ra đây để mọi người xem biết không phải là duyên nhỏ mà là 1 việc làm bền chắc tín tâm vậy.

Năm Thiệu Hưng 4, ngày rằm tháng riêng tại am Đẳng Từ, thiện nam tử là Duy Dương Lưu Phỉ Trọng Thầm, kính lời tựa.

- Hoa Nghiêm Trưởng lão ở Ngụy Phủ dạy chúng rằng:

Việc Phật pháp ở tại chỗ làm hằng ngày (nhựt dụng) ở đó đi đứng ngồi nằm, mà uống trà, mà ăn cơm, mà nói năng hỏi đáp nhau, chỗ làm lụng tạo tác, mỗi nghĩ suy động niệm đều là đó cả. Hiểu không? Nếu hiểu được thì nay là chân nhân vô ngại tự tại. Nếu cũng chưa hiểu thì là người tội nặng mang công cùm xiềng xích. Vì sao như thế? Phật pháp chẳng cách xa trần sa kiếp, chỉ trong 1 niệm mà ông thấy được. Ở trên lông mày, ở lỗ mũi nếu ông không thấy được thì như tiếp gậy trúc điểm trăng tại chỗ (là sao), cần thiết chẳng suy tư, chẳng thể nói năng. Khi ấy trong đó nhờ ân lực gì. Nếu biết được ông sẽ có chỗ vui mừng. Người xưa nói: Thường mà tịch, tịch mà thường rõ ràng, chư Phật chẳng cầu tìm thấy, chúng sinh đoạn dứt tin tức. Ông hiểu được chăng? Tất cả các pháp vốn vô tình, tất cả chư Phật vốn tự linh. Hổn nhiên đồng với Thái hư không thiếu cũng không dư. Hiểu chăng? Nếu không hiểu thì là gặp đâu cũng thành trệ. Chẳng biết lạc địa (đọa lạc) mịt mờ kiếp kiếp (mênh mông nhiều kiếp) chỉ là do mê luyến vật đắm trước cảnh, nhận sắc làm thật, chẳng bỏ ân ái, si mê tiền của. Lập ngã tranh người 1 đống ý khí chút ít trái tình mặt xanh mặt đỏ, nói mạnh nói yếu, ta chẳng nhận người khác dối lừa, ta là kẻ đại trượng phu nuôi vợ nuôi con. Ông há biết đó là ở trong biển nghiệp ở trong hầm tội, ăn thịt như ngạ quỉ nuốt thây chết, uống rượu như chó đói uống nước, ái sắc như ruồi khát liếm máu. Chẳng biết thân này hoạn nạn lớn. Mặc tình buông lung vô minh ngu muội ý khí, chẳng bao lâu thì bại hoại sống trôi giạt uổng đời, trải ngàn vạn kiếp luống uổng ra vào. Sao chẳng biết lấy thể kim cang bền chắc, lấy Đạo trường sinh bất tử. Ở trên đời như cỏ trên đất, bô bô đầy miệng, nhấp nháng đầy mắt. Khi quỷ dữ vô thường đến bên giường cũng còn khiến tâm dùng hạnh mà mến tiền ưa cảnh. Bỗng nhiên bị bắt đi gặp Diêm Vương thì một lời cũng không nói được mà lò sắt than nóng, cột đồng núi dao đều là trò chơi. Mặc lúc hối cải thì nạn lớn khó tránh khỏi. Như nay ông bịnh chưa đến thân, sao không ở trong 12 giờ mà tìm 1 chút thiện lợi để làm cầu bến. Sắc thân huyễn hóa này dựa vào đâu làm thật. Chư Phật quá khứ lưu lại các kinh, tạo các luận, tất cả thiện pháp đem cho ông người mới học, sám hối tội lỗi, diệt bỏ các chướng dần dần lợi ích thêm lớn, tìm cầu Thiện tri thức chỉ bày các pháp môn giải thoát, ở trong tánh vô minh mà nhân ra ông chủ chân thật. Ở trong vạn kiếp được thân người chẳng phải dễ dàng gì. Ông lại biết bản tánh của thân cùng Phật đồng thời vốn không thiếu sót. Có 1 việc lớn ở trong đống cứt đái của ông, sáng rực rỡ, tròn đà đà, lại tin được chăng. Nếu không tin được thì ông từ biển tội hầm sâu mà trầm luân rơi mãi vào. Nếu ông hồi quang phản chiếu, trong 1 sát-na tâm niệm dứt hết trong lúc mê hoặc phiền não, si ám cuồng tình sớm nhanh chóng tiêu mất. Các duyên cảnh giới đổi thành cam lộ đề hồ, cõi nước an lạc, há chẳng tốt ư? Thánh nhân nói: Vạn pháp do tâm sinh, vạn pháp từ tâm diệt, đều do tâm ông. Thiện ác cũng chỉ do tâm ông, Thiên Đường địa ngục cũng chỉ do tâm ông. Chỉ nay tương ưng cùng Phật họp. Trí tức là Phật cũng không gạt nhau. Ngay đây mà tin chắc không nghi tâm tức Chánh giác. Lại đâu cần phải trải A-tăng-kỳ kiếp. Đời này thân ấy rất khó gặp. Chớ bảo ta là phàm phu mà tự lui sụt. Ngàn kinh vạn luận đều nói, chỉ vì chúng sinh mê loạn chẳng biết bản tánh. Ông tạm thời lấy chút công phu tham vật xem nghĩa lý trên kinh sách. Chỉ nói chúng sinh bị tất cả cảnh nhiếp giữ vì cớ ham muốn. Sơn Tăng mỏi miệng thật lo đau đáu. Ông lại chịu chăng, ông lại tin chăng. Bình thường chịu lạnh chịu nóng, chút ít trái tình như ăn cay nuốt đắng chẳng bỏ được. Trong cuộc sống hằng ngày không tự tỉnh ngộ, chỉnh đốn lấy tâm là hay vì thân là tốt. Trăm năm nhanh như tên bay, giàu sang như mộng, ân tình cũng chẳng lâu dài. Trăm tuổi không bao lâu, đầu bạc là do bịnh đến, bịnh là do nợ nghiệp lại nợ nghiệp là chết đến, chết là địa ngục đến. Ông chớ nói: Ta là người bình sinh hảo tâm làm thiện, chỉ theo bổn phận mình mà không làm ác thì không có tội lỗi gì. Riêng dạy ông có chỗ hiếu sinh. Ta sáng nay chưa tin ông vì sao ở chỗ rất bình đẳng. Ông lại biết chăng. Nếu chẳng nương Phật pháp thì tất cả pháp đều là tà pháp, là kiến giải (hiểu biết) của ngoại đạo. Lại chớ nói vì gánh người mà gánh (vì gánh lấy trách nhiệm của người?) mà ta tham sắc mến tiền của, ăn cá thịt nói dối nói thêu dệt ngày bỏ việc trên (Thượng sự) thì tội nghiệp càng sâu nặng. Ông chớ nói: Ta bỏ tiền của xây cất chùa cúng Tăng in tụng kinh và làm công đức lâu dài, lấy đó làm thật mà có thể ký thác trong chúng, thì lão Hòa thượng cũng cứu ông chẳng được (chẳng làm gì được?). Ông lại biết chăng? Ông có ngàn vạn thứ vô minh tội nghiệp, Phật cũng không cứu ông được. Ông cần phải tự mình cố gắng đường trước tự lo liệu. Nếu ông làm tất cả công đức hữu vi thì chỉ là tạo nghiệp, Tăng thêm ngoan phước, chẳng sinh tri kiến thanh tịnh. Sơn tăng cũng thế. Cầu được cúng dường ngày đêm không yên vì lo chưa có. Lại biết chăng? Mặc ông nói với các phương, các bậc kỳ túc cười ta, sợ (hiềm vì) Sơn tăng chẳng được. Muốn hỏi ông thí chủ chỗ được tiền, nghĩ ông chẳng chịu cứu giúp người, chẳng cứu giúp kẻ nghèo khổ. Tiểu được thì hiểu lấy ăn tốt, hiểu được thì mặc lấy tốt, sớm tu hành tốt, độ thân này tốt, hối lấy tâm tốt, hối lấy tâm tốt. Rất mong. Trân trọng.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 189

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

SỐ 2077

(QUYỂN 1 → 10)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN