SỐ 2076 — CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

6. Ngữ lục của Quốc sư Vô Nghiệp ở Đại Đạt Phần châu.

Sư lên pháp đường có Vị Tăng hỏi: 12 phần giáo lưu thông ở đất này, người được Đạo quả không phải chỉ 1, 2. Vì sao Tổ Sư hoằng hóa ở Đông Độ riêng bày Huyền Tông, chỉ thẳng tâm người thấy tánh thành Phật há có việc Thế Tôn nói pháp chưa hết? Chỉ như các Đại đức Cao Tăng đời trước cùng các người rành rẽ Cửu Lưu làu thông 3 tạng như sinh Triệu Dung duệ đều là hạng thần dị... há chẳng biết Phật pháp xa gần. Con là kẻ tầm thường ngu muội xin sư chỉ bày - Sư nói: Chư Phật chẳng từng ra đời, cũng không có 1 pháp nào cho người, chỉ tùy bịnh mà cho thuốc, bèn có 12 phần giáo. Như đem quả ngọt đổi lấy trái bầu đắng, sàng lọc nghiệp căn của các ông cũng không có thật sự. Thần thông biến hóa và trăm ngàn Tam-muội hóa môn đó là của Thiên ma ngoại đạo nên có Phước Trí 2 nghiêm là phá chấp về cách nhìn có ngăn trệ vì không. Nếu chẳng hiểu Đạo và ý Tổ Sư Tây Trúc đến thì còn luận gì đến Sinh Triệu Dung Duệ. Như nay thiên hạ người hiểu thiển hiểu Đạo đông như hà sa, kẻ nói Phật nói tâm có trăm ngàn vạn ức. Mảy may trần không bỏ thì chưa khỏi luân hồi, nghĩ ngợi chẳng mất đều phải chìm đắm. loại như đây còn chẳng thể tự biết nghiệp quả, vọng nói là tự lợi lợi tha, tự khoe mình là hạng thượng lưu sánh cùng tiên đức khác. Chỉ nói: Mắt thấy không gì là chẳng phải Phật sự, cất bước thì hầu hết là Đạo tràng, nguyên vì chỗ tu tập không đồng, như kẻ phàm phu 5 giới, 10 thiện nghe họ phát ngôn mà ngỡ là bậc Nhị thừa, Thập địa Bồ-tát. Lại Đề Hồ thượng vị là của quý ở đời mà gặp những hạng người này thì trở thành thuốc độc. Ngài Nam Sơn hãy còn tự mình không chấp nhận gọi là hàng học nói Đại thừa, tranh hàng đầu trong lời lẽ cổ vũ luận bàn về sự việc không hình dạng, sánh cùng Tiên đức khác, thật là khổ thay! Chỉ như những cao sĩ ẩn dật còn biết nằm đất uống nước khe bỏ hết lợi lộc. Cũng có kẻ có tài am nước chăn dân, vua mời mà không tới. Huống ta là người học Thiền tông mà có khác. Hãy xem những Cổ đức Đạo nhân được ý rồi thì trong nhà tranh hang đá mà ở, cơm ăn áo mặc qua ngày suốt 32 năm, chẳng nghĩ danh lợi chẳng- dính tiền của, quên hết chuyện đời mà ẩn dấu chốn suối rừng. Vua đòi không đến, quan mời không đến, há là đồng với bọn chúng ta còn ham danh hám lợi lặn hụp 1 đời. Như kẻ buôn bán nhỏ chỉ mong chút lợi mà quên quả to, các hiền Thập địa thông suốt lý Phật mà có thể không biết như 1 bậc đại phàm phu. Thật không có lý này. Họ nói pháp như mưa như tuyết còn bị Phật chê thấy tánh còn cách màng che. Chỉ vì tình còn Thánh lượng, thấy còn nhân quả, chưa thể vượt trên các Thánh tình mà bỏ qua các dấu vết. Các tiên hiền Cổ đức, Thạc học, Cao nhân thông suốt cổ kim, làu thông lưới giáo. Bởi vì học biết lời văn thì nước sữa khó phân biệt. Chẳng biết rõ tự lý nên nghĩ tịnh cầu chân. Than ôi! Được thân người ít như đất ở móng tay mà mất thân người nhiều như đất của đại địa, thật đáng thương thay. Nếu có 1 người ngộ lý, có 1 biết 1 hiểu nào, không biết đó là phép tắc trong ngộ, là cửa vào lý liền bảo ta thoát hẳn lợi đời, mà dạo non lội suối khinh khi các bậc thượng lưu. Đến nỗi khiến tâm thô lậu mãi mà lý địa không sáng, trống không đến già chết cũng không thành, sống uổng ngày tháng. Lại người thông minh không thể nối nghiệp (đối địch), kẻ càn Tuệ không thoát khỏi vòng khổ. Giả sử tài ngang Mã Minh, hiểu rằng: Long Thọ thỉ chỉ là 1 đời, 2 đời không mất thân người, gốc nghĩ suy đời trước đã tịnh nên nghe liền hiểu. Như ông sinh kia sao đủ là tham cùng Đạo toàn xa cách. Này ta cùng huynh đệ luận thật mà chẳng luận hư. Chỉ ngăn kẻ miệng ăn thân mặc hầu hết là lừa Hiền gạt Thánh, cầu được tương lai có tâm Tuệ nhãn thì xem như ăn máu mủ 1 thứ, đều cần phải đều trả nói mới được. Người nào có Đạo quả, tự nhiên mời gọi được tín thí đến mà không nhận cúng dường, thì đó là Bồ-tát học Bát Nhã không được tự kiêu mạn họ mà phải như đi trên băng trơn, như chạy trên kiếm nhọn. Khi lâm chung mà mảy may tình lượng phàm Thánh không dứt, cỏn con tư niệm chưa quên, thì theo niệm mà thọ sinh 5 ấm nặng nhẹ, đầu thai vào thai lừa bụng ngựa hoặc đọa vào địa ngục mà bị nấu đốt. Các ghi nhớ kiến giải trí tuệ đều 1 lúc mất hết, y như trước lại làm mối kiến, ruồi, muỗi. Tuy là thiện nhân mà gặp ác quả, lại còn toan tính gì? Huynh đệ chỉ vì tham dục thành tánh, mà 25 cõi gót chân dính chặt không có ngày ra. Tổ Sư xem thấy chúng sinh cõi này có căn tánh Đại thừa, nên chỉ truyền tâm ấn chỉ rõ mê tình. Người được thì không chọn phàm hay Thánh, ngu hay trí. Lại nhiều hư thì không bằng ít thật. Kẻ đại trượng phu như ngay đây ngừng nghỉ, dứt nhanh hết muôn duyên, vượt trên dòng sinh tử mà hướng đến chỗ thường linh quang riêng chiếu, vật lụy chẳng dính, nguy nga đường bệ ba cõi riêng mình bước đi. Đâu cần phải thân cao trượng sáu sáng chói ánh vàng ròng, đầu có viên quang tướng lưỡi rộng dài. Nếu lấy sắc mà thấy ta là kẻ làm tà Đạo. Nếu có quyến thuộc trang nghiêm chẳng cầu tự được. Núi sông đất liền chẳng ngăn được ánh mắt). Được Đại tổng trì 1 nghe ngàn ngộ, cũng không mong cầu giá trị một bữa ăn. Các vị nếu không như vậy, thì Tổ Sư đến cõi này không phải luôn có tổn có ích. Số có ích thì trong trăm ngàn người thì chọn được người, nửa người làm pháp khí. Số có tổn thì như trước đã nói. Theo người khác dựa vào 3 thừa giáo pháp mà tu hành, chẳng ngại được Tứ Quả Tam Hiền mà có phần tiến tu. Do đó, các Tiên đức nói rằng: Hiểu thì nghiệp chướng, xưa nay vốn không, chưa liễu thì phải đền bồi nợ trước.

7. Ngữ lục của Hòa thượng Phổ Nguyện ở Nam Tuyền Trì châu.

Sư lên pháp đường nói rằng: Này các người, Lão Tăng năm 18 tuổi đã chọn có hiểu làm kế sống. Người nào chọn Hiểu làm kế sống bước ra, ta sẽ cùng ông thương lượng, phải là người ở núi mới được. Hồi lâu ngó quanh đại chúng, Sư chấp tay nói rằng: Trân trọng. Vô sự, mọi người nên tự tu hành. Đại chúng vẫn không tan. Sư nói: Như Thánh quả kia to rất đáng sợ, sức suy lường của Đại nhân còn chẳng biết làm sao. Ta chẳng phải là người ấy, người ấy lại chẳng phải là ta, người ấy làm sao tranh được với ta kinh luận khác nói: Pháp thân là cực tắt gọi là lý tận Tam-muội, nghĩa tận Tam-muội. Giống như Lão Tăng trước đây bị người dạy phản bổn hoàn nguyên (trở lại nguồn xưa) mấy ai hiểu qua việc này. Này huynh đệ, ngày gần đây Thiền sư rất nhiều, tìm người si độn không thể được, chẳng nói toàn không trong đó rất ít. Nếu có thì bước ra cùng ta thương lượng. Như ở kiếp không có người tu hành không? Có không vì sao chẳng nói. Ngày thường ông khéo môi mỏng lưỡi sao nay hỏi đều chẳng nói. Sao không bước ra. Chớ luận việc khi Phật ra đời. Này huynh đệ, người thời nay gánh Phật trên vai mà đi, nghe Lão Tăng nói: Tâm chẳng phải là Phật, trí chẳng phải là Đạo, bèn dụm đầu bắt chước mở rộng, nhưng Lão Tăng không có chỗ cho ông mở rộng. Ông nếu bó được hư không làm gậy đánh được Lão Tăng thì cứ mặc tình mở rộng. Lúc đó có Vị Tăng hỏi: Từ Tổ Sư trước đến Đại sư Giang Tây đều nói: Tức tâm là Phật, tâm bình thường là Đạo. Nay Hòa thượng nói tâm không phải là Phật. Trí không phải là Đạo, Học nhân đều sinh nghi ngờ thỉnh Hòa thượng từ bi chỉ dạy. Sư bèn lớn tiếng đáp rằng: Nếu ông là Phật thì hãy bỏ nghi đừng hỏi. Lão Tăng có người nào ở bên cạnh nghi Phật mà đến. Lão Tăng lại chẳng phải là Phật cũng chẳng từng thấy Tổ Sư. Ông nói thế tự tìm Tổ Sư đi. Hỏi: Hòa thượng nói thế dạy Học nhân như thế nào mà giúp đỡ được? Sư nói: Ông mau đưa tay đỡ lấy hư không. Hỏi: Hư không là tướng bất động sao nâng lên được? Sư nói: Ông nói tướng không động sớm là động đấy. Hư không sao hiểu tướng không động của Đạo ta, đây đều là tình ông riêng thấy. Hỏi: Hư không tướng không động sao còn là tình thấy. Trước bảo con nâng vật gì? Sư nói: Ông đã biết chẳng nên nói đỡ lấy thì định chỗ nào mà giúp đỡ người khác? - Hỏi: Tức tâm là Phật đã chẳng được thì tâm ấy làm Phật chăng? Sư nói: Tâm ấy là Phật, tâm ấy làm Phật, tình tính việc gì đều do tưởng mà thành Phật là người trí, tâm là chủ thái tập đều là lúc đối vật mà bày diệu dụng. Đại Đức chớ nhận tâm nhận Phật. Nếu nhận được là cảnh thì bị người khác gọi là ngu do cái biết. Cho nên Đại Sư Giang Tây nói: Chẳng phải là tâm chẳng phải là Phật, chẳng phải là vật, lại dạy các ông người sau hành lý như thế. Thời nay người học mặc y phục ấy, người bên cạnh nghi việc nhàn lại được chăng? Hỏi: Đã chẳng phải là tâm, chẳng phải là Phật, chẳng phải là vật, Hòa thượng nay lại nói tâm chẳng phải là Phật, trí chẳng phải là Đạo chưa biết như thế nào? Sư nói: Ông chẳng nhận tâm chẳng phải là Phật, trí chẳng phải là Đạo. Lão Tăng làm sao được tâm ở chỗ nào. Đáp: Đều đã chẳng được khác gì thái hư. Hỏi: Chẳng thể không có cái khác hơn là chẳng phải tâm chẳng phải Phật chẳng phải vật. Sư nói: Ông nhận cái đó lại thành tâm Phật để (ư?). Hỏi: Thỉnh Hòa thượng nói? Sư nói: Lão Tăng không biết. Hỏi: Vì sao không biết? Sư nói: Bảo ta nói làm gì? Hỏi: Có thể không muốn Học nhân hiểu Đạo? Sư nói: Hiểu đạo gì, lại hiểu làm gì? Đáp: Con chẳng biết. Sư nói: Chẳng biết là tốt: Nếu chấp lời Lão Tăng nói thì gọi là ý người khác (biết theo người khác) mà biết (ý thông nhân?). Nếu gặp Di Lặc ra đời lại bị người khác đầu đuôi. Hỏi: Khiến người sau 1 như thế nào? Sư nói: Ông tự xem mình chớ lo việc người sau. Hỏi: Trước chẳng chịu cho con hiểu Đạo, nay lại khiến con tự xem, chưa biết thế nào? Sư nói: Hiểu ngầm hiểu diệu chịu ông, ông hiểu làm gì? Hỏi: Như thế nào là hiểu diệu? Sư nói: Lại muốn học lời Lão Tăng nói, dẫu nói là Lão Tăng nói, Đại Đức như thế nào? Đáp: Nếu con tự hiểu thì chẳng cần Hòa thượng, xin từ bi chỉ dạy. Sư nói: Chẳng thể chỉ Đông chỉ Tây lừa gạt người. Lúc ông si si hòa hòa sao không đến hỏi Lão Tăng. Nay khéo hỏi mới nói con không hiểu, định làm gì (thế nào?)? Nếu ông đời này ló đầu ra nói: Tôi xuất gia làm Thiền sư, như khi chưa xuất gia thì ông làm gì mà đến (đến làm gì?) nói xem ta sẽ cùng ông thương lượng. Đáp: Lúc đó con chẳng biết. Sư nói: Đã chẳng biết thì nay nhận được là phải chăng? Đáp: Nhận được đã chẳng phải, chẳng nhận được là phải chăng? Sư nói: Nhận và chẳng nhận là lời nói gì. Hỏi: Đến đó con càng (lại) chẳng hiểu. Sư nói: Nếu ông chẳng hiểu ta cũng chẳng hiểu. Hỏi: Con là Học nhân thì chẳng hiểu, Hòa thượng là Thiện tri thức thì phải hiểu. Sư nói: Lão đó hướng vào ông nói chẳng hiểu ai luận, Thiện tri thức, chớ khéo hỏi.

Ngày khác thấy Lão Túc ở Giang Tây, có Học sĩ như nước không gân xương mà có thể nâng thuyền vạn hộc, lý này như thế nào? Lão Túc nói: Trong đó không có nước cũng không có thuyền, luận gì gân xương. Huynh đệ các học sĩ nghỉ đi, chẳng thể không cố gắng. Do đó, thường họp nhau nói chỗ không hiểu về đạo Phật. Ta tự tu hành cần biết làm gì. - Hỏi: Như thế nào là tu hành? Sư nói: Chẳng thể suy lường được hướng người mà nói, tu gì làm gì rất khó. Hỏi: Lại chịu cho Học nhân tu hành chăng? Sư nói: Lão Tăng chẳng thể ngăn được ông. Hỏi: Con tu hành như thế nào? Sư nói: Muốn đi thì đi, không có thể một mực tìm sau lưng người khác. Hỏi: Nếu không nhân Thiện tri thức chỉ bày thì không do đâu hiểu được, như Hòa thượng thường nói: Tu hành phải hiểu mới được, nếu không hiểu thì lạc vào nhân quả khác không có phần tự do. Không biết tu hành như thế nào thì khỏi lạc vào nhân quả khác? Sư nói: Lại chẳng cần thương lượng, nếu luận tu hành thì chỗ nào chẳng đi được. Hỏi: Như thế nào là đi được. Sư nói: Ông chẳng thể theo lưng mà tìm được. Hỏi: Hòa thượng chưa dạy con làm sao tìm được. Sư nói: Dẫu nói chỗ nào tìm đi. Lại như ông từ sáng đến tối bỗng đi Đông đi Tây. Ông còn chẳng thương lượng Đạo đi, được hay không được. Người khác chẳng thể biết được ông. Hỏi: Việc đi Đông đi Tây đều chẳng suy lường phải chăng? Sư nói: Lúc đó ai nói phải hay chẳng phải. Hỏi: Hòa thượng thường nói: Ta đối với mọi nơi không có chỗ làm (chỗ đi?) ông bắt ta không được gọi là tam-muội biến hành phổ hiện sắc thân, không phải là lý này sao? Sư nói: Nếu luận về tu hành thì nơi nào không đi? Không nói trói buộc và không trói buộc cũng không nói đến Tam-muội. Hỏi: Nào khác có pháp được Đạo Bồ đề. Sư nói: Bất luận khác hay chẳng khác. Hỏi: Hòa thượng nói chỗ tu hành rất khác xa Đại thừa chưa biết như thế nào? Sư nói: Chẳng quản nó khác hay chẳng khác đều gồm từ chẳng từng học mà đến. Nếu luận xem giáo tự có kinh luận tọa chủ giáo gia ấy thật lớn đáng sợ, ông lại chẳng bằng nghe theo tốt hơn. Hỏi: Rốt ráo phải khiến Học nhân hiểu thế nào? Sư nói: Như chỗ ông hỏi nguyên chỉ là về nhân duyên, xem ông chẳng làm được duyên nào là nhận được việc Lục Môn. Ông hiểu Phật từ đâu đến, ta sẽ cùng ông thương lượng. Huynh đệ chớ mặc tình theo đuổi chẳng dừng, mặc tình bỏ qua không nhận lời người xưa, làm hạnh Bồ-tát chỉ 1 mình mà làm. Các Thiên ma Ba Tuần thống lãnh bà con thường theo sau Bồ-tát tìm chỗ tâm hành khởi lên chờ dịp sơ hở mà đánh ngã. Như thế mà trải vô lượng kiếp tìm 1 niệm chỗ khác lạ cũng không được, mới cùng bản chất 2 con lễ tạ khen ngợi cúng dường. Như người Trung Hạ ở trong vị tiến tu mà cũng chẳng làm gì được huống là người dứt hết chỗ dụng công. Như Văn Thù, Phổ Hiền lại chẳng nói ai khác. Huynh đệ làm gì Đạo hạnh chẳng có, tìm cả ngày 1 người làm chẳng có. Thời nay người bên cạnh năm này đến năm khác chỉ tìm kiếm rốt ráo làm gì, khua môi mép mà sinh hiểu. Hỏi: Ngay lúc đó có tên Phật không có tên chúng sinh, sớm là tính toán mưu đồ đã hết, cũng là ghi nhớ lời nó nói (lời nói khác) - Hỏi: Nếu như thế thì đều thuộc việc khi Phật ra đời, rốt lại chẳng thể chẳng nói. Sư nói: Ông nói làm gì (nói gì?). Đáp: Dẫu nói nói cũng chẳng kịp. Sư nói: Nếu bảo nói chẳng kịp là kịp lời. Ông luống tìm kiếm cái đó ai (cái gì?)(làm cảnh cho ông? Hỏi: Đã không người (cái) làm cảnh thì ai (cái gì) là người ở bên ấy? Sư nói: Ông nếu chẳng dẫn giáo đến thì chỗ nào mà luận Phật, đã chẳng luận Phật thì Lão Tăng cùng ai luận bên này bên kia.

- Hỏi: Quả tuy chẳng trụ Đạo mà Đạo hay làm nhân là thế nào?

Sư nói: Đó là người xưa, nay chẳng thể chẳng giữ giới. Ta chẳng phải là người ấy, người ấy chẳng phải là ta. Làm được cái đó là chồn hoang và bò đực trắng, đi đứng rất khoái hoạt (nhanh?). Ông nếu 1 niệm khác lạ thì rất khó (là nạn) do tu hành. Hỏi: Như thế nào là 1 niệm khác lạ thì rất khó (là nạn) cho tu hành? Sư nói: Mới có 1 niệm khác lạ liền có hơn kém 2 gốc, chẳng phải là tình thấy theo nhân quả khác, thì còn gì là tự do.

Hỏi: Thường nghe Hòa thượng nói: Báo hóa không phải là chân Phật cũng không phải là người nói pháp, chưa biết như thế nào? Sư nói: Vì duyên sinh nên không phải. Hỏi: Báo hóa đã không là chân Phật, thì pháp thân là chân Phật chăng? Sư nói: Sớm là Ứng thân. Hỏi: Nếu thế thì pháp thân cũng không phải là chân Phật. Sư nói: Pháp thân là chân mà không phải chân. Lão Tăng không có lưỡi chẳng biết nói, ông bảo ta nói thì được - Hỏi: Lìa ngoài 3 thân thì pháp nào là chân Phật? Sư nói: Lão ấy cùng 8, 9, 10 ông già mắng chửi nhau hướng về ông mà nói rồi. Lại hỏi: Cái gì lìa hay chẳng lìa, định đem đinh mà đóng vào hư không. Hỏi: Lại như nói kinh Hoa Nghiêm là pháp thân Phật nói thì thế nào? Sư nói: Ông vừa nói gì? Vị Tăng ấy lại hỏi. Sư ngoái nhìn than rằng: Nếu là pháp thân nói thì ông hướng vào chỗ nào mà nghe. Đáp: Con chẳng hiểu. Sư nói: Rất khó, rất khó! Thôi đi đi, trân trọng.

8. Ngữ lục của Hòa thượng Tùng Niệm ở Triệu Châu.

Sư lên pháp đường nói rằng: Phật vàng chẳng qua được lò nung, Phật gỗ chẳng qua được lửa, Phật đất chẳng qua được nước. Ở trong chân Phật mà ngồi thì Bồ đề Niết-bàn chân như Phật tánh là y phục của thân thể, còn gọi là phiền não, chẳng hỏi chỗ không phiền não, thì thật tế lý địa chỗ nào vướng được. 1 tâm không sinh, muôn pháp không lỗi, ông chỉ rốt lý mà ngồi xem suốt 2, 3 mươi năm, nếu chẳng hiểu Đạo thì cắt đầu Lão Tăng đi. Mộng huyễn không hoa sao nhọc nắm bắt, tâm nếu chẳng khác thì vạn pháp nhất như, đã chẳng từ ngoài mà được thì còn câu chấp làm gì. Tương tự như dê nhặt mọi vật lẫn lộn đều đưa vào trong miệng. Lão Tăng thấy Hòa thượng Dược Sơn nói: Có người hỏi đến thì bảo khép miệng lại, Lão Tăng cũng dạy họp miệng, lấy ta làm tịnh, 1 giống chó săn chỉ muốn ăn vật Phật pháp ở chỗ nào, trong 1 ngàn người hầu hết đều là kẻ tìm làm Phật, ở trong đó mà tìm không có 1 Đạo nhân. Nếu làm đệ tử không vương chớ dạy tâm bịnh rất khó trị. Khi chưa có thế gian sớm đã có tánh này, khi thế giới hoại thì tánh này chẳng hoại. Từ khi 1 lần thấy Lão Tăng rồi lại chẳng phải là người khác, chỉ là 1 chủ nhân ông, lại dùng cái này hướng ra ngoài tìm vật làm gì. Chính lúc đó chẳng quay đầu đổi óc nếu quay đầu đổi óc thì liền mất. Lúc đó có Vị Tăng hỏi: Theo Sư có nói thế giới hoại mà tánh này chẳng hoại, như thế nào là tánh này? Sư nói: Bốn đại năm ấm. Hỏi: Thứ này cũng hoại, như thế nào là tánh này? Sư nói: Bốn đại năm ấm.

9. Ngữ lục của Hòa thượng Nghĩa Huyền ở Lâm Tế Trấn châu.

Sự dạy chúng rằng: Người học thời nay lại cần phải sáng lấy kiến giải chân chánh của riêng mình. Nếu được kiến giải riêng mình thì chẳng bị nhiễm sinh tử mà đi đứng tự do, chẳng cần phải tìm cầu thù thắng nơi khác, tự mình có đủ thù thắng. Ngày nay người tu đạo lại cần phải từng vướng mắc đối với phiền não, muốn dùng liền dùng. Ngày nay chẳng được, là bịnh ở đâu? Bịnh là ở chỗ không tự tin mình, tự tin mình không được liền vội vàng chạy theo mọi cảnh. Nếu Đại Đức hết được niệm niệm tìm cầu tâm thì liền cùng Tổ Sư chẳng khác. Ông muốn biết Tổ Sư chăng, tức ở trước mắt ông nghe pháp đó. Người học tin chẳng kịp liễu hướng ra ngoài mà tìm cầu, được thì chỉ là cái học chữ nghĩa, cùng với Tổ Sư cách xa. Đại Đức chớ lầm. Lúc này chẳng gặp thì vạn kiếp ngàn đời luân hồi trong ba cõi, theo cảnh tốt xấu hướng vào bụng lừa ngựa mà đi (đầu thai làm súc vật). Ngày nay mọi người cùng Thánh xưa nào khác, các ông lại thiếu cái gì, 6 Đạo thần quang chưa từng dứt mất. Nếu có thể thấy như vậy thì người vô sự suốt đời. Một niệm tịch quang chính là pháp thân Phật trong nhà ông, một niệm vô phân biệt quang là báo thân Phật của ông, một niệm vô sai biệt quang là hóa thân Phật của ông, 3 thân này tức là người nghe pháp trước mắt đó vì chẳng hướng ra ngoài mà cầu nên có 3 thứ công dụng này. Căn cứ theo giáo thì 3 thứ này gọi là cực tắt. Ước theo sơn Tăng thì 3 thứ này gọi là danh ngôn. Cho nên nói: Thân y vào nghĩa mà lập, độ thì căn cứ vào thể mà luân. Thân pháp tánh, độ pháp tánh biết rõ là ánh sáng hình ảnh. Này Đại Đức lại cần phải biết người cầm lấy ánh sáng hình ảnh là cội nguồn của chư Phật, là chỗ về của tất cả người tu hành. Này Đại Đức, thân tứ đại chẳng biết nói pháp nghe pháp, hư không chẳng biết nói pháp nghe pháp, đó là cái sáng riêng biệt rõ ràng trước mắt ông đó. Không có hình thể mà nói pháp nghe pháp. Cho nên Sơn Tăng nói với ông trong thân 5 uẩn có Vô vị Chân Nhân, đường hoàng hiển lộ không mảy may gián cách. Sao không biết lấy. Tâm pháp vô hình thông suốt mười phương. Ở mắt thì gọi là thấy, ở tai thì gọi là nghe, ở tay là cầm nắm, ở chân là bước đi. Nếu tâm chẳng có mặt thì tùy chỗ mà giải thoát. Sơn Tăng thấy chỗ ngồi cắt đứt đầu Báo hóa Phật, Thập địa tâm đầy đủ giống như khách làm trẻ con. Đẳng giác Diệu giác như gông cùm thêm khóa. La Hán Bích Chi cũng như rác rưởi, Bồ đề Niết-bàn như cái cọc buộc lừa ngựa. Vì sao như vậy? Bởi vì chẳng thấu suốt 3 kỳ kiếp không mà có chướng ngại ngăn cách như vậy. Nếu thật là người tu hành thì đều không như vậy. Ngày nay lược vì mọi người mà nói rõ chân tướng đại khái như vậy, tự mình xem xa gần! Thời gian đang tiếc, mọi người đều tự mình cố gắng, cẩn thận!

10. Ngữ lục của Đại sư Sư Bị Tông Nhất - Huyền Sa.

Sư lên pháp đường nói rằng: bầu thái hư và mặt trời là tất cả mọi người nhìn thấy mà thành lập về bầu thái hư. Ở mọi người là thế nào, đầy mắt nhìn chẳng thấy, đầy tai lắng chẳng nghe. 2 chỗ này không hiểu được liền là lão ngủ gục. Nếu thấu suốt thì được thì bởi vì mất đi phàm Thánh, bởi vì mất đi thân tâm mộng huyễn của ba cõi không có 1 vật như mũi nhọn làm duyên làm đối. Gặp nhiều chư Phật xuất hiện hiển bày vô hạn thần thông biến hiện. Giả sử có nhiều lưới giáo chưa từng phô bày mảy may 1 phần nhỏ, chỉ giúp môn thành tín cho kẻ mới học lại hiểu chăng? Nước chim cây rừng tức hiểu đề cương, nó đích thực là ít người nghe, không phải là việc nhỏ. Thiên ma ngoại đạo là kẻ cô phụ ơn nghĩa. Trời người 6 thú là tự khinh mình tự xằng bậy. Như nay Sa-môn chẳng nêu sự này ra lại thành kẻ giỡn bóng, trong biển sinh tử mà nổi chìm lúc nào mới thôi. Tự mình may mắn có môn phong rộng lớn này chẳng có thể tiếp nối được. Lại hướng về ruộng thân 5 uẩn mà làm chủ tể, lại mộng thấy chăng? Như có nhiều ruộng đất dạy ai làm chủ tể. Đất liền chứa chẳng hết (nỗi) hư không bao chẳng khắp, há là việc nhỏ. Nếu cần thấu triệt thì nay trong đó hãy minh triệt đi chẳng bảo nhân giả lấy 1 pháp lớn như vi trần, chẳng bảo nhân giả bỏ 1 pháp nhỏ như sợi tóc. Lại hiểu chăng? Lúc đó có vị Tăng ra hỏi: Theo Thượng tông ý chỉ thế nào? Sư im lặng. Tăng lại hỏi. Sư liền hét. Vị Tăng hỏi: Từ cửa phương tiện nào khiến Học nhân vào được? Sư nói: Vào là phương tiện. Vị Tăng hỏi: Người sợ tâm mới đến Sư chỉ bày như thế nào? Sư nói: Chỗ nào sơ tâm đến?

Vị Tăng hỏi: Học nhân mới vào tòng lâm xin Sư tiếp dẫn. Sư lấy gậy chỉ. Vị Tăng nói: Học nhân không hiểu. Sư nói: Ta vì sao vì ông mà thành ức khuất với người. Như nay nếu đích thị tự chịu là người phần thượng, thì chẳng luận mới vào học tòng lâm, có thể cùng các người đi lâu, cùng chư Phật quá khứ không hề thiếu sót. Như nước biển cả tất cả cá rồng từ mới đẻ đến già chết đều sử dụng bình đẳng. Do đó nói kẻ mới phát tâm cùng Cổ Phật sánh ngang vai. Vì sao mà ông từ nhiều kiếp vô thủy đến nay nổi lên các vọng tình kết thành phiền não. Như người bịnh nặng tâm cuồng phiền muộn, loạn thấy điên đảo đều không thật sự. Như nay chỗ thấy tất cả cảnh giới cũng đều như thế. Đối với ông các căn đều thành điên đảo. Người xưa lấy bài thuốc hay vô cùng mà điều trị, ngay đến Thập địa chưa được tỉnh ra, thì biết là rất không dễ dàng. Người xưa nghĩ như có tang cha mẹ, còn nay huynh đệ thấy như quá rảnh rang. Chỗ nào riêng có người vì ông mà làm cho liễu được. Khác tiếc thời giờ luống qua. Sai ngại khít khao liền chặt quán sát mình thật tỉ mỉ kỹ lưỡng vừa đến chỗ vô trước lực (Khi chú ý đến nữa?) tự dứt hết các duyên đi. Dẫu chưa nảy mầm thì hạt giống cũng đã có rồi: Nếu gồm lấy người bên cạnh ta mà đánh trống đùa giỡn khí lực với cháo cơm, đem việc này vội vàng đánh phá sinh tử, thì là lừa gạt ông 1 đời, có lợi ích gì. Cần phải biết như thật mà chọn lấy, vô sự cẩn thận!.

11. Ngữ lục của Hòa thượng Quế Sâm ở La Hán Chương châu.

Sư lên pháp đường, đại chúng đứng lâu. Sư nói: Rằng: Này các Thượng tọa, chẳng cần cúi đầu suy nghĩ, suy nghĩ chẳng đến, liền nói không cần chọn lựa hiểu rõ được chỗ mở miệng chăng? Ông hướng vào chỗ nào mà mở miệng thử nói xem. Lại có 1 pháp làm gần được ông. Lại có 1 pháp làm xa được ông chăng, làm đồng được ông, làm khác được ông chăng? Đã rõ ràng như thế vì sao đặc địa (đặc biệt) than khó. Bởi vì chẳng phải là hạng trượng phu nam tử, hèn hạ khúm núm không 1 chút oai quang lo lắng giữ chặt ý căn, sợ sệt bị người hỏi. Ta thường nói: Nếu ông có chỗ Đạt ngộ (thấu suốt) hãy bỏ ngay nhân ngã vạch mở tương lai ta sẽ cùng ông nghiệm qua. Ngay đây làm gì chẳng chịu bỏ cái thấy nước lỗ chân trâu cho là biển cả. Phật pháp khắp cùng sa giới. Chớ lầm hướng về trái tim bằng thịt kia mà vọng lập tri kiến cho là bờ cõi. Cái thấy nghe nghe hiểu biết thức tưởng tình duyên đều là đó cả. Nếu hướng vào đó mà gật đầu nói ta thật là không được. Chỉ như người xưa nói việc này chỉ có ta biết được là cảnh giới nào, lại biết được chăng? Chẳng phải ông thấy ta., ta thấy ông liền là phải chăng? Chớ hiểu lầm. Nếu là ta ấy thì ta tùy sinh diệt, thân có thì có, thân không thì không. Do đó, cổ Phật vì ông là người nói ngày nay vì pháp khác có nên pháp khác sinh ra, vì pháp khác không nên pháp khác diệt mất, chớ xem là bình đẳng. Việc lớn sinh tử làm tiêu tan một nắm tròn này không được, ở chỗ ngang ngược không thiếu thanh sắc. Nếu không phá bỏ thọ tưởng hành thức, thì cũng như thế sai khiến được ông làm cho phẩm chất lộ rõ. Đừng nói năm ấm xưa vốn không, không mở miệng ông mà cứ hiểu là không, cho nên nói: Cần phải được đích thân thấu suốt, cần phải chân thật. Không phải là hôm nay Lão sư mới biết nói như vậy, mà cổ Thánh khác cũng đã nói cho biết. Ông gọi là Kim cang Bí mật bất tư nghị quang Minh tạng, che kín trời đất sinh phàm nuôi Thánh, từ xưa đến nay người nào không có phần? Nếu đã như vậy thì lại nhờ vào người nào? Vì lẽ đó, chư Phật từ bi thấy ông không làm gì được, mở rộng cửa phương tiện, chỉ rõ tướng chân thật. Nay ta cũng phương tiện, ông nói có hiểu không? Nếu không hiểu thì đừng hướng vào ý căn mà gán ghép trách móc.

Vị Tăng hỏi: Từ trên Tông môn xin Sư phương tiện. Sư nói: Phương tiện thì chẳng phải không, ông gọi cái gì là Tông môn? Hỏi: Đó tức là Học nhân uổng nêu câu hỏi này? Sư nói: Ông có tội lỗi gì? Hỏi: Phật pháp có được trau chuốt hay không? Sư nói: Làm gì chẳng được. Hỏi: Như thế nào là trau chuốt? Sư nói: Phật pháp.

Hỏi: Các hạnh vô thường là pháp sinh diệt, như thế nào là pháp, chẳng sinh chẳng diệt? Sư nói: Dùng chẳng sinh chẳng diệt làm gì. Hỏi: Vừa nghĩ là lỗi, lúc chẳng nghĩ thì thế nào? Sư nói: Nghĩ có lỗi gì? Hỏi: Đó tức là liền tự không thương tích (có bịnh)? Sư nói: Họp lấy miệng. Hỏi: Trong các cảnh lấy gì làm chủ? Sư nói: Cái gì là các cảnh? Hỏi: Chẳng phải là chỗ nghi sao? Sư nói: Đem cái nghi lại đây. Hỏi: Chính lúc ấy là gì? Sư nói: Chẳng lúc ấy là gì. Hỏi: Học nhân mới chẳng được. Sư nói: Trong miệng có gì ngăn lấp? Sư lại nói: Các người sớm chiều đi lên đi xuống như vậy, cũng chỉ là bị những thanh sắc làm cho mê hoặc thân tầm chẳng an. Nếu là thanh sắc danh tự thì chẳng phải là Phật pháp, lại nghi gì. Nếu là Phật pháp chẳng phải là thanh sắc danh tự thì ông lại làm gì định đem thân tâm nương nhờ. Nếu thanh sắc danh tự thì đều là thanh sắc danh tự, nếu Phật pháp thì đều là Phật pháp. Hiểu chăng? Khác với thanh thì không thanh, khác với sắc thì không sắc lìa tự thì không danh, lìa danh thi không tự, thử đem đầu lưỡi mà điển xem có nhiều ít thanh sắc danh tự, từ sao đâu mà có sắc lấy gì làm danh. ba cõi cao vót như thế còn tìm cách thoát ra chẳng được vì sao lại riêng biệt thật là khó?. Chì vì các người tự sinh điên đảo, lấy thường làm đoạn, ngộ giả mê chân, vọng tìm cầu bên ngoài, cưỡng ép thấy khác. Trọn ngày cùng người thương lượng liền có Phật pháp, không cùng người thương lượng liền người rảnh rỗi thế gian. Nói đến chỗ ấy vừa nêu Phật pháp, liền nói: Định tâm liền sai, động niệm liền trái. Tầm thường mọi chỗ nguyên không miệng mà giống cái xe chỉ, đều là chẳng sai. Sự việc Phật pháp không phải là bịnh sốt rét cách nhật đều do ông điên thức phàm tình hiểu có sai cùng chẳng sai mà thôi. Bỗng nhiên thấy ta cầm cái chày đập vào lưng, bèn tác ý suy nghĩ nhìn xem, nếu không thì thấy ta cầm cái phất trần quét Đông quét Tây, dù cho trông nom tất cả, chính là lúc ông tầm thường hái củi sao không ngoái nhìn xem chào hỏi để mà ngộ? Này thượng tọa, Phật pháp chớ hướng vào y căn trong túi da mà suy lường, tức ông tự lừa. Ta chẳng dám cùm chân kẻ sơ tâm, bao phủ người hậu học. Tất cả hãy tự mình suy xét vô sự, cẩn thận!.

12. Ngữ lục của Thiền sư Văn Ích ở Đại Pháp Nhãn.

Sư lên pháp đường nói: Các Thượng tọa khi lạnh dùng gì để bắt đầu, lại nói bắt đầu thuận lợi hay bắt đầu không thuận lợi. Hoặc có Thượng tọa nói chẳng Thượng lai tốt chỗ nào chẳng phải, lại dùng bắt đầu làm gì. Lại có Thượng tọa nói đó cũng chẳng được 1 hướng, lại cần phải đến chỗ Hòa thượng mới được. Các Thượng tọa lại nói có 2 hạng người ở trong Phật pháp vẫn có hướng tiến lên hay chưa? Này Thượng tọa, thật là chẳng được hoàn toàn không có một chút tiến lên. Người xưa gọi là chày sắt không lỗ kẻ mù kẻ điếc từ hé không khác. Nếu có Thượng tọa bước ra nói chấp trước nên không được. Vì sao như vậy? Vì người ấy chấp trước cho nên không được. Các Thượng tọa đều giống người hành cước đó, đều giống cách thương lượng đó. Lại toan tính gì, lại còn muốn chơi môi mép, lại còn tính toán mưu đồ khác. Sợ nó chấp trước là chấp trước cái gì, lại là chấp trước lý hay chấp trước sự, chấp trước sắc hay chấp trước không. Nếu là lý thì lý mà làm sao chấp, nếu là sự thì sự mà làm sao chấp? Vướng vào sắc vướng vào không cũng như vậy. Do đó Sơn tăng lúc tầm thường nói với các Thượng tọa, mười phương chư Phật, mười phương Thiện tri thức thường lúc rũ tay, thường lúc các Thượng tọa tiếp tay, mười phương chư Phật luôn luôn buông tay, chỗ nào là chỗ các Thượng tọa luôn luôn tiếp nhận, còn có chỗ hiểu thì hiểu lấy dễ dàng. Nếu chưa hiểu được thì đừng nói. Cuối cùng vẫn là đều đến được đầy đủ. Các Thượng tọa hành cước bên cạnh người cũng cần phải suy xét tỉ mỉ được một chút tinh thần, đừng hy vọng nhờ vào chút mà mất hết ngày giờ. Sơn tăng ở giữa chúng thấy loại người này rất nhiều. Lại có thứ Thượng tọa tự mình Đông Tây cũng chưa biết, chạy đây chạy kia nghe Đông nghe Tây, nói được 1 ít cho là hung khâm vẫn vì người khác mà chú cước đem làm mắt mình, Các Thượng tọa đều giống người hành cước đó, tự dối lừa mình và dối lừa người khác, xin khuyên các Thượng tọa phải sáng lấy Đạo nhãn cho tốt, có chút ít cơm cháo trí tuệ chẳng đủ cậy nhờ. Nếu là thế gian tạo tác các thứ việc trái quấy thì vào địa ngục còn có ngày ra. Nếu là nhầm cùng người khác mở mắt thì bị hãm vào địa ngục tối tăm mịt mù chẳng có ngày ra. Chớ xem là nhàn rỗi (là chuyện chơi?) xin khuyên nên nương tốt vào từ bi môn của Thánh xưa. Thánh xưa chỗ thấy các cảnh là chỉ thấy tự tâm của mình. Tổ Sư nói: Chẳng phải là gió động hay phướn động mà tâm nhân giả động, chỉ thế mà hiểu tốt, riêng không thân với chỗ thân. Sư hồi lâu lại nói: Các Thượng tọa biếm mà được hay bác mà được? - Lúc đó Vị Tăng hỏi: rằng: Học nhân chẳng vì việc khác. Xin sư chỉ thẳng. Sư nói: Ông là chẳng việc khác. Hỏi: Như thế nào là tâm chẳng sinh chẳng diệt? Sư nói: Cái đó là tâm sinh diệt. Vị Tăng hỏi: Vì sao Học nhân chẳng thấy. Sư nói: Nếu ông chẳng thấy thì chẳng sinh chẳng diệt cũng không phải. - Hỏi: Như thế nào là đại ý Phật pháp? Sư nói: Liền hiểu lấy. - Hỏi: Người xưa vừa thấy người ấy đến liền kêu lên mất rồi, ý người xưa thế nào? Sư nói: Ông chẳng tin chỉ hỏi người khác - Hỏi: Duy-ma cùng Văn Thù đối nhau nói việc gì? Sư nói: Ông chẳng ngại thông minh.

Hỏi: Pháp đồng pháp tánh vì sao các pháp, ý xưa như thế nào? Sư nói: Ông là Tăng hành cước. Hỏi: Như thế nào là người biết tu hành? Sư nói: Ông là người gì? Hỏi: Đó tức là chẳng lạc nhân quả. Sư nói: Chớ làm tiếng giả can kêu. Hỏi: Khi biết gốc trở về nguồn thì thế nào? Sư nói: Lời lừa dối. Hỏi: Khi sáng tối chẳng phân thì thế nào? Sư hỏi: Nói gì? Hỏi: Như thế nào là đối cảnh luôn khởi tâm? Sư nói: Khớp với lời nói. Hỏi: Như thế nào là bổn phận Học nhân? Sư nói: Tạ ân chỉ bày. Hỏi: Sau quyết trạch? Như che băng mỏng, như thế nào là quyết trạch. Sư nói: Đợi ông nghi liền nói. Hỏi: Học nhân nay đang nghi. Sư nói: Dọa nạt ai? Hỏi: Tùng thượng tông thừa như thế nào dẫm đạp? Sư nói: Tiếng sấm rất lớn thì không mưa. - Hỏi: Như thế nào là câu sau cùng? Sư nói: Khổ. Hỏi: Như thế nào là Huyền ngôn diệu chỉ Sư nói: Dùng huyền ngôn diệu chỉ để làm gì? Hỏi: Thế nào là nói thẳng?. Sư nói: Sợ khó ép bức câu hỏi này. - Hoặc: Nhân giáo có nói: Chân pháp thân cũng như hư không, ứng vật mà hiện hành như trăng trong nước, như thế nào được thế? Sư nói: Như thế nào được thế - Hỏi: Giáo nói: Phật dùng 1 thứ tiếng mà diễn nói pháp, chúng sinh tùy loại đều hiểu, Học nhân hiểu như thế nào? Sư nói: Ông rất hiểu. Sư lại nói: Câu hỏi này đã là chẳng hiểu lời người xưa, cũng nhân đâu mà nói với nó ông rất hiểu, chỗ nào là chỗ nó hiểu, chẳng phải là ở trong phần của nó liền điển cho nó chăng? Chẳng phải là nó chẳng hiểu câu hỏi bắn phản xạ lại nó chăng? Lại chẳng phải lý này. Cẩn thận chớ hiểu nhầm. Trừ hai cách hiểu này ra lại như thế nào mà thương lượng. Các Thượng tọa nếu hiểu được lời này thì cũng hiểu được môn Tổng trì của các Thánh. Lại hiểu làm gì. Nếu cũng hiểu được 1 âm diễn nói chẳng hiểu tùy loại đều hiểu. Nói thế chẳng phải là nói lỗi hay không lỗi chăng? Người có tài năng và trí tuệ dễ dàng hiểu lầm. Đã chẳng hiểu thế thì làm gì nói 1 âm diễn nói tùy loại được hiểu. Có cái chỗ đi mới được. Mỗi ngày không trên đến dưới đi. Lại chẳng đương nổi được việc người phải rốt Đạo nhãn mới được - Người xưa nói tất cả tiếng là tiếng Phật, tất cả sắc là sắc Phật sao chẳng lại hiểu lấy. Vị Tăng hỏi: Xa xôi tìm tiếng đến thỉnh Sư 1 tiếng. Sư hỏi: Ông tìm tiếng gì, là tiếng Tăng hay tiếng tục là tiếng phàm hay tiếng Thánh, lại có chỗ hiểu chăng? Nếu cũng thật không hiểu, Thượng tọa rầm rì là tiếng hay rầm rì là sắc, tiếng và sắc cũng chẳng làm gì chớ xem là bình thường Thượng tọa nếu hiểu được tức là chân thật, nấu chẳng hiểu tức là huyễn hóa. Nếu cũng hiểu được thì tức là huyễn hóa. Nếu cũng chẳng hiểu tức là chân thật. Người xưa cũng nói với Thượng tọa chỉ có ta mới biết. Trừ khác đây thì không làm chỗ suy tính nào khác. Thượng tọa thành hay chẳng thành từ đâu mà ra, phải và chẳng phải từ đâu ra, lý không sự mà chẳng hiển, sự không lý mà chẳng tiêu, sự lý chẳng 2, chẳng sự thì lý, chẳng lý thì chẳng sự là chú giải cùng Thượng tọa. Nếu lại chẳng hiểu chẳng bằng tạo dựa vào lời xưa là tốt. Người xưa thấy Thượng tọa trăm thứ không được, cho nên lòng từ nói với ông. Đem nghe giữ Phật Phật sao không tự nghe nghe. Vô sư, cẩn thận.

CẢNH ĐỨC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 29

TÁN - TỤNG - KỆ - THI

1. 10 bài Tán về Đại thừa của Hòa thượng Chí Công.

2. 12 bài bài tụng về Thập Nhị Thời, của Chí Công Hòa thượng.

3. Tụng về Thập Tứ Thời của Hòa thượng Chí Công.

4. 1 bài tụng của Thiền sư Chí Chân ở Qui Tông.

5. 19 bài tụng của Đại sư Tập Đăng về Hương Nghiệp.

6. 1 bài tụng của Hòa thượng Động Sơn về Quân Châu.

7. 18 bài tụng của Hòa thượng Long Nha về Đàm châu.

8. 3 bài tụng của Đại sư Tông Nhất về Huyền Sa.

9. 2 bài tụng của Chiêu Khánh, Chân Giác Đại sư.

10. 1 bài tụng về Minh Đạo của Hòa thượng ở La Hán Chương Châu.

11. 1 bài tụng về Giác Địa của Hòa thượng Kính ở Đạo tràng Bàn Chu Nam nhạc.

12. 5 bài tụng về Nhập Đạo Thiển Thâm của Hòa thượng Lâm Khê Sính Châu.

13. 14 bài tụng của Thiền sư Đại Pháp Nhãn.

14. 8 bài kệ về Bát Tiệm của Bạch Cư Dị thời Đường.

15. 10 bài Huyền Đàm, của Thiền sư Sát ở Đồng An.

16. 10 bài thơ của Tăng Đức Phu ở núi Vân Đảnh.

17. 3 bài thi của Tăng Nhuận.

1) 10 bài Tán về Đại thừa, của Hòa thượng Bảo Chí đời Lương.

* Bài 1:

Đại Đạo thường ở trước mắt

Tuy ở trước mắt mà khó thấy

Nếu muốn ngộ Đạo là thể chân

Chớ bỏ thanh sắc ngôn ngữ

Ngôn ngữ đó chính là đại đạo

Chẳng cần đoạn trừ phiền não

Phiền não xưa nay là không tịch

Vọng tình liền trói buộc nhau

Tất cả như bóng như tiếng vang

Chẳng biết gì xấu gì tốt

Có tâm giữ lấy tướng làm thật

Biết chắc thấy tánh chẳng rõ ràng

Nếu muốn tạo tác nghiệp cầu Phật

Nghiệp là điềm lớn của sinh tử

Nghiệp sinh tử luôn theo thân

Trong ngục đen tối chưa biết rõ

Ngộ lý xưa nay không gì khác

Giác rồi ai muộn và ai sớm?

Pháp giới lượng sánh bằng

Thái hư Trí tâm chúng sinh tự nhỏ bé

Chỉ có thể chẳng khởi Ngã nhân

Niết-bàn pháp thực luôn no đủ.

* Bài 2:

Vọng thân trước gương soi chiếu ảnh

Ảnh cùng vọng thân chẳng khác khác

Chỉ muốn bỏ ảnh giữ lại thân

Chẳng biết thân vốn đồng không thật

Thân vốn cùng ảnh chẳng khác

Chẳng được một có một không

Nếu muốn còn một mà bỏ một

Mãi mãi cùng chân lý xa nhau

Lại nếu ưa Thánh mà ghét phàm

Trong biển sinh tử luôn chìm nổi

Phiền não nhân tâm mà có

Không có tâm phiền não ở đâu?

Chẳng nhọc phân biệt giữ lấy tướng

Tự nhiên được Đạo trong khoảnh khắc

Mộng thì trong mộng tạo tác

Giác thì biết cảnh đều không

Nghĩ lại khi giác và mộng

Điên đảo thấy hai chẳng khác

Đổi mê lấy giác cầu lợi

Nào khác người làm nghề buôn bán

Động tịnh hai mất thường vắng lặng

Tự nhiên khế hợp với chân như

Nếu nói chúng sinh khác với Phật

Xa xôi thường cách xa với Phật

Phật cùng chúng sinh chẳng khác nhau

Tự nhiên rốt ráo không sót gì.

* Bài 3:

Pháp tánh xưa nay thường vắng lặng

Mênh mông không có bến bờ

Đặc tâm ở giữa lấy và bỏ

Bị hai cảnh ấy thay đổi nhau.

Nghiêm nét mặt ngồi thiền nhập định

Nhiếp cảnh, an tâm, giác quán

Người gỗ máy móc mà tu Đạo

Lúc nào có thể đến bờ kia

Các pháp vốn không chẳng dấu vết

Cảnh giống mây bay tụ rồi tan

Bỗng nhiên ngộ bản tánh vốn không

Giống như bịnh sốt toát mồ hôi

Vô trí trước người chớ nói

Đánh ông sắc thân tản mát ra

* Bài 4:

Báo ông chúng sinh cứ nói thẳng

Chẳng có tức là chẳng không có

Chẳng có chẳng không chẳng hai

Sao cần đối có luận hư không

Có không vọng tâm lập tên gọi

Một phá một cái chẳng ở nơi

Hai tên do tình ông tạo

Vô tình chính là vốn chân như

Nếu muốn còn tình tìm kiếm Phật

Đem lưới lên núi giăng bắt cá

Uổng phí công phu không ích gì

Dùng uổng phí bao nhiêu công phu

Chẳng hiểu rõ tức tâm tức Phật

Giống như cỡi lừa mà tìm lừa

Tất cả chẳng yêu và chẳng ghét

Nếu phiền não ấy cần trừ bỏ

Nếu trừ phải trừ cả thân

Trừ thân không Phật cũng không nhân

Không Phật không nhân có thể được

Tự nhiên không pháp cũng không nhân.

* Bài 5:

Đại Đạo chẳng do hành mà được

Nói hành tạm thời vì phàm phu

Được lý quán ngược đối với hành

Mới biết uổng phí dùng công phu

Chưa ngộ được viên thông đại lý

Phải cần ngôn hạnh giúp đỡ nhau

Chẳng được chấp vào hiểu biết khác

Hồi quang phản bổn toàn không

Có ai hiểu biết được lời này

Dạy ông hướng mình suy tìm

Tự mình thấy tội lỗi thời xưa

Dẹp trừ nhọt bứu ngũ dục

Giải thoát tiêu diêu luôn tự tại

Tùy phương bán rẻ thói phong lưu

Ai là phát tâm mua lấy đó

Cũng được giống ta không lo buồn

* Bài 6:

Nội kiến, ngoại kiến đều là ác

Phật Đạo, ma Đạo, đều sai lầm

Bị hai Ma-ba-tuần này

Thì liền chán khổ mà cầu vui

Sinh tử hiểu rõ vốn thể không

Phật ma chỗ nào yên ổn được

Chỉ do vọng tình mà phân biệt

Thân trước thân sau đều cô độc

Luân hồi sáu nẻo chẳng dừng lại

Kết nghiệp chẳng thể trừ bỏ được

Cho nên trôi giạt sinh tử

Đều do hoành sinh kinh lược

Thân vốn hư vô chẳng thật

Phản bổn là ai cân nhắc được,

Có không tự ta có thể làm

Chẳng nhọc vọng tâm mà suy tính

Chúng sinh thân đồng với thái hư

Phiền não chỗ nào chạm vào được,

Chỉ không tất cả mọi mong cầu

Phiền não tự nhiên tiêu tan mất.

* Bài 7:

Đáng cười chúng sinh bò chậm chạp

Đều chấp vào một thứ dị kiến

Chỉ muốn bên chảo mà xin bánh

Chẳng biết phản bổn xem bột gạo

Bột gạo là gốc của chánh tà

Do người tạo tác trăm thay đổi

Cần đến cứ tùy ý tung hoành

Chẳng cần chỉ mê say luyến ái

Không vướng mắc tức là giải thoát

Có cầu lại gặp phải lưới bẫy

Từ tâm tất cả đều bình đẳng

Chân như Bồ đề tự hiện

Nếu ôm ấp hai tâm bỉ-ngã

Đối mặt không nhìn thấy mặt Phật.

* Bài 8:

Thế gian biết bao người ngu si

Đem Đạo lại muốn cầu tìm Đạo

Lăng xăng rộng tìm kiếm các nghĩa

Tự cứu thân mình cũng chẳng xong

Chuyên tìm văn khác loạn nói

Cho là diệu lý cao siêu nhất

Uổng công suốt một đời luống qua

Nhiều kiếp trầm luân trong sinh tử

Ái trược cột tâm chẳng buông bỏ

Thanh tịnh trí tâm bị não loạn

Chân như pháp giới tòng lâm

Lại sinh cỏ rác gai gốc

Chỉ chấp lá vàng là vàng

Không ngộ, bỏ vàng cầu báu

Cho nên mất niệm chạy hoang

Gắng sức trang điểm giữ tướng đẹp

Trong miệng tụng kinh tụng luận

Trong tâm luôn luôn khô cao

Một mai biết bản tâm không

Đầy đủ chân như chẳng thiếu

Thanh văn tâm tâm đoạn hoặc

Cái tâm năng đoạn là giặc

Giặc giặc thay nhau trừ diệt

Lúc nào liễu bổn nói im

Trong miệng tụng kinh ngàn quyển

Thể thượng hỏi kinh không biết

Chẳng hiểu Phật pháp viên thông

Uổng công tìm đếm hiểu chữ nghĩa

Đầu Đà sao chọn khổ hạnh

Trông mong công đức thân sau

Trông mong tức là cách Thánh

Đại Đạo do đâu mà được

Thí như trong mộng sang sông

Lái đò đưa đi đến Hà Bắc

Thức dậy thấy mình ngủ trên giường

Liền mất qui tắc qua đò

Lái đó kịp khi độ người

Hai bên vốn chẳng hề biết nhau

Chúng sinh mê đảo cột chặt

Khổ nhọc qua lại trong ba cõi

Giác ngộ, sinh tử như giấc mộng

Tất cả cầu tâm tự nhiên ngừng.

* Bài 9:

Ngộ giải đó chính là Bồ đề

Hiểu rõ vốn không có thềm bậc

Than thở cho phàm phu còng lưng

Tám mươi đi đứng thật khó khăn

Uổng công suốt một đời luống qua

Chẳng biết trời trăng luôn đổi dời

Hướng thượng nhìn xem miệng thầy khác

Giống như trẻ con mất sữa nuôi

Đạo tục cao ngất cùng nhóm họp

Trọn ngày nghe lời chết người khác

Chẳng quán xét thân mình vô thường

Tâm hành tham như cọp sói

Than thở cho Nhị thừa kém hẹp

Cần phải đè bẹp lục phủ

Chẳng ăn rượu thịt hành tỏi

Liếc mắt xem người ta ăn uống

Lại có tà hạnh thật dữ dằn

Tu khí chẳng hề ăn muối giấm

Nếu Ngộ Thượng thừa chí chân

Chẳng cần phải phân biệt nam nữ.

Chú ý: Trên ghi là 10 bài nhưng ở đây chỉ có 9 bài, ấy là do trong đây có 2 bài: Thứ 2 và thứ 8 quá dài không biết ngắt ra từ chỗ nào.

2) 12 bài tụng về Thập Nhị Thời của Hòa Thượng Bảo Chí.

1/ Giờ dần: Rạng sáng

Trong cuồng cơ có thân Đạo nhân

Cùng khổ đã trải vô lượng kiếp

Chẳng tin luôn dơ cao báu như ý

Nắm bắt vật liền vào bến mê

Chỉ có mảy may liền là trần

Chẳng trụ lúc xưa không tướng mạo

Tri thức ngoài cầu cũng chẳng chân.

2/ Giờ mẹo: Mặt trời mọc

Chỗ dùng chẳng cần sinh khéo léo

Dẫu cho Thần quang chiếu có không

Khởi ý liền gặp việc ma khuấy

Nếu ra làm trọn chẳng liễu

Ngày đêm bị người khác ảo (bẻ) ta

Chẳng cần an bày thì theo đâu (ai)

Đâu từng đất tâm sinh phiền não?

3/ Giờ thìn: Ăn cơm

Vô minh vốn là thân Thích Ca

Ngồi nằm chẳng biết vốn là Đạo

Sao chỉ bận rộn chịu đắng cay

Nhận thanh sắc tìm thân sơ

Chỉ là nhà khác nhiễm ô người

Nếu định đem tâm cầu Phật đạo

Hỏi lấy hư không mới thoát trần.

4/ Giờ tỵ: Trong khu

Người chưa liễu do giáo chẳng đến

Cần khiến thông đạt lời Tổ Sư

Không hướng vào tâm sao (đặt) hiểu nghĩa

Chỉ giữ lấy huyền bỏ văn tự

Nhận dính y trước lại chẳng phải

Tạm thời tự chịu chẳng truy tìm

Nhiều kiếp chẳng gặp cảnh ma khiến.

5/ Giờ ngọ: Mặt trời về Nam

Trong thân tứ đại báu vô giá

Không hoa, Dương diệm chẳng chịu ném

Tác ý tu hành chuyển đắng cay

Chẳng từng mê chớ cầu ngộ.

Mặc tình ông từ sáng đến tối

Trong thân có tướng có thân không tướng

Trên đường vô minh không đường sống.

6/ Giờ mùi: Mặt trời xế bóng

Tâm địa đâu từng đặt liễu nghĩa

Văn tự nhà khác mất thân sơ

Chớ khởi công phu ý tìm cầu

Mặc tung hoành dứt kiêng sợ

Lớn lên ở cõi người chẳng ở đời

Vận dụng chẳng lìa trong thanh sắc

Nhiều kiếp đâu từng tạm ném bỏ.

7/ Giờ thân: Xế chiều

Học Đạo trước cần chẳng chán nghèo

Có tướng xưa nay quyền chứa nhóm

Vô hình sao cần phải ăn chân

Làm tịnh khiết thì mệt thần

Chớ nhận ngu si làm hàng xóm

Nói xong chẳng cầu, không xứ sở

Tạm thời gọi là người xuất gia.

8/ Giờ dậu: Mặt trời lặng

Hư huyễn thanh âm trọn chẳng lâu

Thiền duyệt trần tu còn chẳng ăn

Ai hay khiến uống rượu vô minh

Ném bỏ buông ra không giữ vật

Mênh mông tiêu dao chẳng từng có

Dẫu ông học rộng suốt cổ kim

Cũng là si cuồng chạy bên ngoài.

9/ Giờ tuất: Hoàng hôn

Kẻ điên ra công vào nhà tối

Giả sử tâm thông vô lượng lúc

Trải kiếp đâu từng khác ngày nay

Định thương lượng thì thầm

Chuyển khiến tâm kia đen như sơn

Ngày đêm phóng quang chiếu có không

Người si gọi là Ba-la-mật.

10/ Giờ hợi: Người yên định

Dũng mãnh tinh tiến thành lười nhác

Chẳng khởi mảy may tâm tu học

Trong ánh sáng vô tướng thường tự tại

Siêu vượt Thích Ca và Tổ Sư

Tâm có người thông thái ngăn ngại

Rỗng rang vô sự bỗng thanh nhàn

Nhà khác tự có người thông thái.

11/ Giờ tý: Nửa đêm

Tâm trụ vô sinh tức sinh tử

Sinh tử đâu từng thuộc có không

Lúc dùng liền dùng, mất văn tự

Việc bên ngoài lời Tổ Sư nói:

Biết lấy lúc khởi lại chẳng phải

Tác ý tìm cầu thật mất dấu

Ma sinh tử đến mặc thử nhau.

12/ Giờ sửu: Gà gáy

Một quả châu tròn sáng đã lâu

Trong ngoài vừa tiếp tìm liền không

Trên cảnh ra làm trộn với có

Chẳng thấy đầu lại không tay

Thế giới khi hoại cừ chẳng mục (bất hủ)

Người nào chưa liễu nghe một lời

Chỉ ngăn như nay ai động khẩu.

3) Tụng về Thập Tứ Khoa của Hòa thượng Chí Công.

1/ Bồ đề và phiền não chẳng hai.

Chúng sinh chẳng hiểu tu Đạo

Liền muốn đoạn trừ phiền não

Phiền não xưa nay trống vắng

Lại muốn đem đạo tìm đạo

Tâm một niệm kia là phải

Đâu cần tìm kiếm chỗ khác

Đại Đạo chỉ ở trước mắt

Người ngu mê đạo chẳng hiểu

Phật tánh thiên chân tự nhiên

Cũng không nhân duyên tu tạo

Chẳng biết 3 độc hư giả

Vọng chấp chìm nổi sinh già

Lúc xưa ngày mê là muộn

Ngày nay mới biết không sớm.

2/ Trì và phạm chẳng hai

Trượng phu vận dụng luôn vô ngại

Chẳng bị giới luật làm hạn định

Trì phạm vốn tự không sinh

Người ngu bị nó đành chịu trói

Người trí tạo tác đều không

Thanh văn đụng chạm liền trệ

Đại sĩ nhục nhãn được viên thông

Nhị thừa thiên nhãn có màng che

Trong không vọng chấp có không

Chẳng hiểu sắc tâm vô ngại

Bồ-tát cùng với tục chung sống

Thanh tịnh từng không nhiễm đời

Người ngu tham trước Niết-bàn

Người trí sinh tử là thật tế

Pháp tánh trống không chẳng nói năng

Duyên khởi lược không có người

Trăm tuổi vô trí là trẻ con

Trẻ con có trí là trăm tuổi.

3/ Phật cùng chúng sinh chẳng hai.

Chúng sinh cùng Phật không khác

Đại trí chẳng khác với ngu

Sao cần hướng ngoài tìm báu

Ruộng thân tự có minh châu

Chánh Đạo tà Đạo chẳng hai

Hiểu rõ phàm Thánh đồng đường

Mê ngộ vốn không có khác nhau

Niết-bàn và sinh tử như một

Rốt ráo dựa vào duyên vắng lặng

Chỉ cầu ý tưởng thật rõ ràng

Không có một pháp nào đáng được

Thoải mái tự nhiên vào vô dư.

4/ Sự và lý chẳng hai.

Tâm vương tự tại thật thoải mái

Pháp tánh vốn không có mười triền

Tất cả mọi điều là Phật sự

Đâu cần phải nhiếp niệm tọa thiền

Vọng tưởng xưa nay vốn vắng lặng

Chẳng cần đoạn trừ dựa vào duyên

Người trí không có tâm đáng được

Tự nhiên không tranh chẳng ồn ào

Chẳng biết vô vi Đại đạo

Lúc nào có thể chứng U Huyền

Phật cùng chúng sinh một loại

Chúng sinh ấy tức là Thế Tôn

Phàm phu vọng sinh tâm phân biệt

Trong không mà chấp có thật mê

Hiểu rõ ràng tham sân không tịch

Chỗ nào chẳng phải chân môn.

5/ Tịnh và loạn chẳng hai.

Thanh văn chán ồn cầu tịnh

Cũng như bỏ bột đi cầu bánh

Bánh thì xưa nay vốn là bột

Tạo tác tùy người nhiều thay đổi

Phiền não ấy tức là Bồ đề

Không tâm tức là không cảnh

Sinh tử chẳng khác Niết-bàn

Tham sân như lửa như bóng ảnh

Người trí không tâm cầu Phật

Người ngu chấp tà chấp chánh

Nhọc công luống qua suốt một đời

Chẳng thấy Diệu Đảnh của Như Lai

Hiểu rõ dâm dục là tánh không

Vạc sôi lò than tự nhiên lạnh.

6/ Thiện và ác chẳng hai.

Ta tự thân tâm mình vui sướng

Thoải mái không thiện và không ác

Pháp thân tự tại không nơi chốn

Nhìn đâu cũng đều là Chánh giác

Sáu trần xưa nay không tịch

Phàm phu vọng sinh chấp trước

Niết-bàn sinh tử bình đẳng

Bốn biển nơi nào là dày mỏng

Vô vi, Đại Đạo tự nhiên

Chẳng cần đem tâm suy lường

Bồ-tát tán đản linh thông

Chỗ làm thường bao gồm Diệu giác

Thanh văn chấp pháp tọa thiền

Như tằm nhả tơ tự cuốn mình

Pháp tánh xưa nay vốn tròn sáng

Bịnh hết đâu cần cầm lấy thuốc

Biết rõ ràng các pháp bình đẳng

Thoải mái thật rõ ràng vui sướng

7/ Sắc và không chẳng hai.

Pháp tánh vốn không xanh vàng

Chúng sinh dối tạo văn chương

Chính ta nói ra chỉ quán

Tự ý mình hỗn loạn cuồng điên

Chẳng biết viên thông diệu lý

Lúc nào hiểu được chân thường

Bịnh mình không thể chữa trị

Lại dạy người khác thuốc thang

Bên ngoài thì tưởng là thiện

Trong tâm cũng như sài lang

Người ngu thì sợ địa ngục

Người trí chẳng khác thiên đường

Đối cảnh tâm luôn chẳng khởi

Cất bước đều là Đạo tràng

Phật cùng chúng sinh chẳng hai

Chúng sinh tự làm cho ly biệt

Nếu muốn trừ bỏ hết ba độc

Xa xôi chẳng lìa bỏ tai ương

Người trí biết tâm này là Phật

Người ngu thích hướng về Tây phương.

8/ Sinh và tử chẳng hai.

Thế gian các pháp như mộng huyễn

Sinh tử cũng như sấm và chớp

Pháp thân tự tại viên thông

Ra vào núi sông không gián đoạn

Điên đảo vọng tưởng vốn là không

Bát Nhã không mê không loạn

Ba Độc vốn tự nhiên giải thoát

Đâu cần nhiếp niệm thiền quán

Chỉ vì người ngu chẳng hiểu

Từ người khác giới luật quyết đoán

Chẳng biết tịch diệt chân như

Lúc nào được lên bờ kia

Người trí không ác để đoạn

Vận dụng tùy tâm họp tan

Pháp tánh xưa nay không tịch

Chẳng bị sinh tử cột ràng

Nếu muốn đoạn trừ phiền não

Đây là lão ngu vô minh

Phiền não tức là Bồ đề

Đâu cần riêng cầu Thiền quán

Thật tế không Phật không ma

Tâm thế không hình không tướng (sắc)

9/ Đoạn trừ chẳng hai.

Trượng phu vận dụng đường hoàng

Tiêu Dao tự tại vô ngại

Tất cả chẳng thể làm hại

Bền chắc cũng như kim cang

Chẳng dính hai bên, trung đạo

Tuy nhiên chẳng đoạn chẳng thường

Ngụ dục tham sân là Phật

Địa ngục chẳng khác thiền đường

Người ngu vọng sinh phân biệt

Trôi giạt sinh tử dữ dằn

Người trí biết sắc vô ngại

Thanh văn thảy đều hồi hoàng

Pháp tánh vốn không trầy xước

Chúng sinh vọng chấp xanh vàng

Như Lai tiếp dẫn ngu mê

Hoặc nói địa ngục thiên đường

Trong thân Di Lặc tự có

Đâu cần chỗ khác suy lường

Bỏ đi chân như Phật tượng

Người này tức là điên cuồng

Thanh văn trong tâm chẳng hiểu

Chỉ lo đi tìm văn lời

Văn lời vốn chẳng chân đạo

Càng thêm đấu tranh cang cường

Trong tâm bọ cạp rắn rít

Nọc độc liền gây tổn thương

Chẳng biết trong văn chấp nghĩa

Khi nào hiểu được chân thường

Chết vào địa ngục vô gián

Thần thức lại chịu tai ương.

10/ Chân và tục chẳng hai.

Pháp Sư nói: Pháp rất hay

Trong tâm chẳng lìa phiền não

Chỉ nói văn tự dạy người

Lại càng Tăng thêm sinh lão

Chân vọng xưa nay chẳng hai.

Phàm phu bỏ vọng tìm Đạo

Bốn chúng vân tập nghe giảng

Tòa cao luận nghĩa mênh mông

Tòa Nam tòa Bắc tranh nhau

Bốn chúng cho rằng nói rất hay

Tuy là miệng nói Cam lộ

Trong tâm bình thường vẫn khô khan

Tự mình vốn không một tiền

Ngày đêm đếm châu báu của người

Giống như người ngu vô trí

Bỏ vàng ròng mà gánh cỏ

Trong tâm ba độc chẳng buông

Chưa biết lúc nào được Đạo.

11/ Giải và phược chẳng hai.

Luật sư giữ luật tự trói mình

Tự trói mình cũng luôn trói người

Vẻ bên ngoài oai nghi điềm tĩnh

Trong tâm giống hệt như sóng to

Chẳng bước lên thuyền bè sinh tử

Làm sao vượt qua được sông Ái

Chẳng hiểu rõ chân tông chánh lý

Tà kiến lời lẽ thật rườm rà

Có hai Tỳ-kheo phạm vào luật

Liền đi đến hỏi luật Ưu-ba

Ưu-ba y luật nói tội

Càng thêm vướng mắc cho Tỳ-kheo

Cư sĩ ngồi trong nhà phương trượng

Duy-ma lập tức đến quở trách

Ưu-ba im lặng không đối đáp

Tịnh Danh nói pháp không lỗi

Mà tánh giới kia như không

Không ở trong ngoài Ta-bà

Khuyên trừ bỏ sinh diệt chẳng chịu

Bỗng nhiên ngộ lại đồng Thích Ca.

12. Cảnh và chiếu chẳng hai.

Thiền sư hiểu rõ lìa vô minh

Phiền não từ chỗ nào mà sinh

Địa ngục thiên đường cùng một tướng

Niết-bàn sinh tử không có tên

Cũng không tham sân nào đáng đoạn

Cũng không Phật Đạo có thể thành

Chúng sinh cùng Phật bình đẳng

Tự nhiên Thánh trí tỉnh táo

Không bị sáu trần nhiễm dính

Câu câu riêng họp vô sinh

Chánh giác một niệm huyền giải

Ba đời thảy đều bằng nhau

Không pháp không luật tự kiềm chế

Tiêu nhiên chân nhập viên thành

Dứt hết bốn cú trăm phi này

Như hư không vô tác, vô y.

13/ Vận dụng vô ngại.

Ta nay cuồn cuộn tự tại

Chẳng ham công hầu khanh tướng

Bốn mùa vẫn giống như kim cang

Khổ vui tâm bình thường chẳng đổi

Pháp bảo dụ cho núi Tu-di

Trí Tuệ rộng như sông biển

Chẳng bị tám gió làm lay chuyển

Cũng không có tinh tấn uể oải

Mặc cho tánh nổi chìm như điên

Sinh ra khắp tung hoành tự tại

Ngăn không dao kiếm rơi vào đầu

Ta tự an nhiên chẳng biện.

14/ Mê và ngộ chẳng hai.

Lúc mê thì lấy không làm sắc

Lúc ngộ thì lấy sắc làm không

Mê ngộ vốn không hề sai khác

Sắc không rốt ráo lại giống nhau

Người ngu gọi Nam cho là Bắc

Người trí hiểu không Đông Tây

Muốn tìm Như Lai diệu lý

Thường xuyên ở trong một niệm tâm

Dương Diệm vốn chẳng phải là nước

Nai khát mặc sức vội chạy theo

Tự thân hư giả chẳng hề thật

Đem không lại muốn tìm không

Người đời mê đảo thật quá lắm

Như chó sủa sấm động ầm ào