SỐ 1723 — HUYỀN TÁN KINH DIỆU PHÁP LIÊN HOA

Phẩm ĐÀ LA NI

Phẩm này chia làm ba môn:

1. Vì sao có phẩm này.

2. Giải thích tên phẩm.

3. Giải đáp các vấn nạn.

I. Vì sao có phẩm này: Luận nói vì che chở chúng sanh bị các nạn như trước đã giải thích.

II. Giải thích tên phẩm: Tiếng phạm Đà-la-ni Hán dịch là Tổng trì, lấy niệm tuệ làm thể, do tóm lược một số bí mật không có nghĩa văn tự, thần lực gia trì uy linh chẳng thể lường dẹp tà trấn ác, dưng chánh dương thiện gọi là Đà-la-ni, phẩm này nêu rõ nghĩa này nên gọi tên Phẩm Đà-la-ni.

III. Giải đáp chướng nạn:

Hỏi: Tổng trì có bốn: Đắc Pháp. Nghĩa, Biện Tài, Từ vô ngại giải, như thứ lớp phối hợp nói bốn. Đây nói gì?

Đáp: Trong văn xuôi nói Pháp, Nghĩa trì, nay đây chú trì, vì hộ hai pháp trước, do đó nêu rõ, không đắc vô sanh pháp nhẫn tổng trì.

- Kinh: "Lúc bấy giờ ngài Dược Vương cho đến công đức rất nhiều".

- Tán: Phẩm văn chia làm ba:

1. Nói phước trì Kinh.

2. Nêu phương thần lực.

3. Nêu chúng đương thời được lợi ích. Đây là phần đầu có hai:

Trước hỏi sau đáp. Trong đáp có ba: 1. Hỏi ngược. 2. Đáp thẳng.

3. Phật nói.

- Kinh: "Lúc ấy ngài Dược Vương cho đến được nhiều lợi ích".

- Tán: Dưới là nói phương thần chú có năm, hợp làm ba loại: Đầu hai Thánh, tiếp hai Thiên, sau mười Thần. Đây Thánh có bốn:

1. Nêu.

2. Nói.

3. Kết thắng.

4. Phật khen ngợi.

- Kinh: "Bấy giờ ngài Dũng Thí cho đến xâm hủy các Đức Phật đó rồi".

- Tán: Đây hai Thánh có bốn:

1. Nêu.

2. Công đức.

3. Chánh nói.

4. Kết thắng.

- Kinh: "Bấy giờ Tỳ Sa-môn cho đến không có các điều tai hoạn".

- Tán: Nêu hai trời, trong đây văn có ba: Trước nêu, kế nói, sau kết thắng. Tỳ Sa-môn đây gọi Học rộng, là vua ở phương Bắc trong Tứ thiên vương, thường khen ngợi Phật pháp.

- Kinh: "Bấy giờ Trì Quốc Thiên vương cho đến các Đức Phật đó rồi".

- Tán: Văn sau nói Thiên vương, có ba: Trước nêu, tiếp nói, sau kết thắng. Đây tức Đông diện thiên vương.

- Kinh: "Bấy giờ có những La-sát nữ cho đến pháp sư như thế".

- Tán: Đây mười thần, có bảy:

1. Nêu danh.

2. Thỉnh nói.

3. Chánh nói.

4. Khuyên chớ não hại Pháp Sư.

5. Lại nói kệ dụ tội.

6. Thỉnh thân hộ.

7. Phật tán dương, có ba:

a. Tổng khen ngợi.

b. Biệt khen ngợi.

c. Khuyên khen ngợi.

- Kinh: "Lúc nói phẩm Đà-la-ni này cho đến đắc vô sanh pháp nhẫn".

- Tán: Đoạn nói chúng đương thời được lợi ích.

Phẩm DIỆU TRANG NGHIÊM VƯƠNG BỔN SỰ

Phẩm này chia làm ba môn:

1. Vì sao có phẩm này.

2. Giải thích tên phẩm.

3. Giải đáp các vấn nạn.

I. Vì sao có phẩm này có hai:

1. Luận nói công đức thắng lực, phẩm Diệu Trang Nghiêm Vương thị hiện, đây là nói Tịnh Tạng, Tịnh Nhẫn trì Kinh Pháp Hoa nhân, viên đạo hiển, công đức thắng lực dẫn dắt vua cha hồi tà kiến được thọ ký đương lai thành Phật, đây đều do lực công đức của Kinh Pháp Hoa, nói duyên xưa kia lợi ích thời hội nên có phẩm này.

2. Trước phẩm Diệu Âm nêu rõ Hoa Đức Bồ-tát thưa hỏi Diệu Âm sở đắc Tam-muội, nhân đây tự đắc Pháp Hoa Tam-muội, nay Diệu Trang Nghiêm Vương tức là Hoa Đức, chưa đắc Tam-muội, trở về trước làm Diệu Trang Nghiêm vốn chấp tà kiến. Nay nói hai con khuyên nói vua cha làm thiện tri thức không phân biệt oán thân, để chỉ bày cho mọi người khiến mở mang kinh này, cho nên có phẩm này.

II. Giải thích tên phẩm: Vua thế tục quý châu báu dùng để tô điểm dung mạo, bỏ tà về chánh, thắng pháp bảo mà làm thể của ngọc cho nên gọi là Diệu Trang Nghiêm vương, do nhân duyên đời trước nên gọi là bổn sự.

III. Giải đáp các vấn nạn:

Hỏi: Phẩm này chính là nói Tịnh Tạng Tịnh Nhãn làm thiện tri thức, vì sao không lấy đó đặt tên phẩm?

Đáp: Do công đức thì thắng bỏ tà về chánh chính là thân vua Diệu Trang Nghiêm, chẳng phải hai người con, tuy là bạn lành của cha nhờ công đức ấy mà thân nhập chánh, lại trước Hoa Đức tức là Diệu Trang Nghiêm, muốn hợp thân kia nên lấy đặt tên, lại Tịnh tạng Tịnh Nhãn tức Dược vương Dược Thượng, trước đã nêu rõ Dược vương, sợ đề danh lạm nên không nói.

- Kinh: "Lúc bấy giờ Đức Phật bảo cho đến Kiếp tên Hỷ Kiến".

- Tán: Phẩm văn chia làm bốn:

1. Trình bày bổn duyên.

2. Hợp xưa nay.

3. Khuyên người qui lễ.

4. Kết thành chúng lợi ích.

Văn đầu lại có bốn: 1. Trình bày thời. 2. Nêu Phật. 3. Nêu Bồ-tát cha con. 4. Nói rộng lên lý do. Đây là hai phần nêu thời và Phật.

- Kinh: "Trong pháp hội của Phật cho đến hai tên là Tịnh Nhãn".

- Tán: Nêu Bồ-tát cha con.

- Kinh: "hai người con đó cho đến cũng đều thấu suốt".

- Tán: Rộng nêu rõ lý do có bốn:

1. Khen ngợi đức của hai con.

2. Nêu thời Phật nói pháp.

3. "Lúc bấy giờ Tịnh Tạng Tịnh Nhãn" cho đến nêu hai con giáo hóa cha.

4. "Vua Diệu Trang Nghiêm liền đem nước giao cho em" cho đến xuất gia thu hoạch lợi ích.

Đây là phần đầu, chia làm ba: 1. Nêu thành phước trì. 2. Riêng nêu bốn đức. 3. Nêu bảy định. bốn đức: 1. Lục độ. 2. Phương tiện khéo léo có mười hai: Bi tâm, cố luyến, hiểu biết các hành, ưa diệu trí Phật, thường ở trong sanh tử, luân hồi không nhiễm, tinh tấn mạnh mẽ, sáu thứ này là bên trong. Khiến dùng ít thiện cảm quả vô lượng, khiến dùng chút sức nhiếp đại gốc lành, người ghét Thánh giáo thì trừ nhuế não người, trú ở giữa đó khiến kia hướng vào, đã vào rồi khiến cho thành thục, đã thành thục rồi khiến được giải thoát, sáu thứ này là ngoài. 3. Tứ vô lượng. 4. Ba mươi bảy đạo phẩm. Trong các Tam- muội tịnh là đoạn chướng chứng chân. Nhật tinh tú: là mặt trời rộng lớn phá như các ngôi sao phá tan sự tối tăm, cho nên Tịnh quang là phát ra ánh sáng lớn, Tịnh sắc là hiện các sắc mầu nhiệm, Tịnh Chiếu Minh là chiếu sáng Phật pháp, Trường trang nghiêm là chứng đắc công đức không khô héo, Đại uy đức là khởi thần thông.

Lúc ấy Đức Phật kia... nói kinh Pháp Hoa này.

- Tán: Nói về Phật đương thời nói pháp.

- Kinh: "Bấy giờ Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn cho đến nên nghe và tin nhận".

- Tán: Hai con giáo hóa vua cha có năm:

1. Thưa mẹ đến chỗ Phật.

2. Mẹ sai con giáo hóa cha.

3. Theo lời dạy hành hóa.

4. "Lúc đó nơi hậu cung của vua Diệu Trang nghiêm vương có tám muôn bốn ngàn người" cho đến tín tâm qui y Phật.

5. "Lúc đó Đức Phật kia nói pháp cho vua nghe" Đức Phật ứng dẫn dắt lợi ích. Đây là phần đầu có hai: Nêu và giải thích.

- Kinh: "Mẹ liền bảo con rằng" cho đến cùng nhau đồng đi".

- Tán: Mẹ khiến con giáo hóa cha.

- Kinh: "Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn cho đến sanh vào nhà tà kiến này".

- Tán: Theo lời dạy thực hành giáo hóa có chín:

1. Hai con hận sanh.

2. Mẹ khiến nhớ đến cha.

3. Thuận lời liền hóa.

4. Cha thấy vui mừng hỏi.

5. Hai con đều đáp.

6. Cha trình bày muốn đến.

7. Báo mẹ thỉnh xuất gia.

8. Mẹ liền hứa.

9. Thưa cha mẹ đến chỗ Phật. Đây là phần đầu.

- Kinh: "Mẹ bảo con rằng cho đến qua đến chỗ Phật".

- Tán: Mẹ khiến nghĩ đến cha.

- Kinh: "Lúc ấy hai người con cho đến tâm thanh tịnh tin hiểu".

- Tán: Thứ ba, là thuận theo lời nói hành giáo hóa. Trước nêu kế giải thích sau là kết.

- Kinh: "Bấy giờ cha thấy con cho đến con là đệ tử"

- Tán: Cha thấy vui mừng hỏi và hai con đều đáp.

- Kinh: "Cha nói với con rằng cho đến xin cho chúng con xuất gia".

- Tán: Cha trình bày muốn đến. Thưa mẹ xin xuất gia. Thưa mẹ xin xuất gia có hai: Trước nói cha tín tâm, sau xin mẹ xuất gia. Xuất gia rộng lớn dụ hư không. Như Khế Kinh nói: Chim công tuy có màu sắc tô điểm thân mình không bằng hồng hạc năng bay xa, người tại gia tuy có sức giàu sang mà không bằng công đức xuất gia thù thắng. Kinh Thập Luân nói: Hoa Chiêm bác ca tuy héo còn hơn các hoa tươi tinh kiết, các Tỳ-kheo phá giới hành vi ác còn hơn các ngoại đạo tinh tấn, do đó hai con thỉnh xin mẹ cho xuất gia.

- Kinh: "Mẹ liền bảo con rằng cho đến thời gặp Phật cũng khó".

- Tán: Mẹ liền chấp nhận. Bạch song thân đến chỗ Phật, có ba: Trước nêu thỉnh, kế là giải thích thỉnh, sau kết thỉnh.

- Kinh: "Lúc đó nơi hậu cung của vua Diệu Trang Nghiêm cho đến ưa mến Phật pháp".

- Tán: Phần Trong con giáo hóa cha thứ tư. Tín tâm qui y Phật có ba: Trước nêu đạo khí kham thành, tiếp hai con khéo hóa, sau mọi người đến chỗ Phật. Đây là hai phần đầu. Trong đạo khí thành có bốn: 1. Hậu cung. 2. Tịnh Nhãn. 3. Tịnh Tạng. 4. Phu nhân.

- Kinh: "Bây giờ, vua Diệu Trang Nghiêm vương cho đến đứng qua một bên".

- Tán: Đây mọi người đến chỗ Phật.

- Kinh: "Lúc đó Đức Phật kia cho đến phát ra ánh sáng".

- Tán: Hai con giáo hóa cha và Phật nên dẫn dắt lợi ích có bốn:

1. Phật khéo nói pháp.

2. Vua mở chuỗi chơn châu cúng thí.

3. Vua nghĩ sắc thân Phật.

4. Đức Phật hỏi thọ ký thành. Đây là hai phần đầu.

- Kinh: "Bấy giờ vua Diệu Trang Nghiêm cho đến công đức như thế".

- Tán: Vua nghĩ sắc thân Phật và Phật hỏi thọ ký thành. Trong Phật hỏi thọ ký thành, gồm hỏi và thọ ký. Trong thọ ký có sáu:

1. Nhân.

2. Thể.

3. Nước.

4. Kiếp.

5. Chúng.

6. Cõi.

- Kinh: "Vua Diệu Trang Nghiêm liền đem nước cho đến trang nghiêm Tam-muội".

- Tán: Đây rộng nêu lý do, thứ tư xuất gia được lợi ích có sáu:

1. Xuất gia.

2. Tu hành đắc định.

3. Bay lên hư không bạch Phật.

4. Khen ngợi ấn rộng trình bày.

5. Từ hư không xuống tán nguyện.

6. Nói rồi lạy Phật mà ra. Đây là hai phần đầu.

- Kinh: "Liền bay lên hư không cho đến đến sanh vào nhà con".

- Tán: Bay lên hư không bạch Phật có ba: Trước bay lên hư không, tiếp chánh bạch, sau kết khen ngợi.

- Kinh: "Lúc đó đức Vân lôi Âm vương cho đến được gặp thiện tri thức".

- Tán: Khen ngợi ấn rộng trình bày có ba: Trước nêu nhân xưa mới gặp bạn lành, tiếp giải thích nghĩa bạn lành lợi ích, sau nêu nhân hai con là bạn lành. Đây là phần đầu.

- Kinh: "Vị thiện tri thức cho đến tâm chánh đẳng giác".

- Tán: Đây giải thích nghĩa bạn lành lợi ích có hai: Trước nêu chỉ dạy cho lợi ích vui mừng khiến chứng quả đại Bồ-đề, sau hiển khiến được thấy Phật nhân phát Bồ-đề tâm. Kinh Thiện giới và Bồ-tát Địa nói: Thân gần bạn lành là giới không thiếu khuyết, học rộng tu chứng, ai mẫn, vô úy, kham nhẫn, không lười mỏi, nguyện, ngôn từ biện rõ, gọi là tướng bạn lành, cầu thí lợi lạc ở đây chánh tri, có lực, thiện quyền, nhiêu ích, không xả, đại bi không bè phái, gọi là bạn lành, tạo tác không luống dối, oai nghi viên mãn ngôn hành thuần hậu, không biếng nhác, không ganh ghét, tiết kiệm, tùy xả, can gián, khen ngợi, khiến nhớ, giáo thọ, giáo giới năng vì nói pháp, đó gọi là bạn lành. Có thể làm chỗ nương tin, có bệnh không bệnh ái kính, cung cấp, phụng dưỡng, thăm hỏi, nghinh lễ, tu hòa kính nghiệp, bốn việc đầy đủ vật không thiếu, ứng thời, cẩn kính thừa sự vấn hỏi lắng nghe không động gọi là gần gũi. Kinh Niết-bàn chép: Thiện tri thức nghĩa là Phật, Bồ-tát, Bích Chi Phật, Thanh-văn trú trong loài người. Kinh Phương Đẳng nói: Vì sao gọi là Thiện tri thức ư? Vì thiện tri thức năng dạy mọi người xa lìa mười ác tu hành mười thiện nên gọi là thiện tri thức. Lại nữa Thiện tri thức như pháp mà nói, như lời nói mà tu hành. Vì sao gọi là như pháp mà nói, như lời nói mà tu hành? Vì tự mình không sát sanh dạy người không sát sanh, cho đến tự hành chánh kiến dạy người hành chánh kiến, nếu có thể như vậy thì được gọi là thiện tri thức. Người thiện nam! Trăng giữa hư không từ đầu tháng ngày một đến ngày mười lăm dần dần thêm lớn, thiện tri thức cũng giống như vậy khiến người học đạo xa dần ác pháp thêm lớn thiện pháp.

Theo Kinh Hoa Nghiêm Bồ-tát có mười hạng thiện tri thức. Những gì là mười: 1. Năng khiến an trú tâm Bồ-đề. 2. Năng khiến tu tập gốc lành. 3. Năng khiến rốt ráo các Ba-la-mật. 4. Năng khiến phân biệt giải nói tất cả pháp. 5. Năng khiến an trú thành tựu tất cả chúng sanh.

6. Năng khiến đầy đủ biện tài hỏi năng đáp. 7. Năng khiến không đắm trong tất cả sanh tử. 8. Năng khiến ở trong tất cả kiếp hành Bồ-tát hạnh tâm không biếng nhác. 9. Năng khiến an trú hạnh Phổ Hiền. 10. Năng khiến thâm nhập trí Phật. Lại thiện tri thức là cha mẹ lớn lên tất cả gốc lành cho ta, lại là vị thuốc hay cứu trị các bệnh, lại làm mắt sáng dắt đường cho chúng ta, lại làm nhật nguyệt khai chiếu mở đường chánh giác ra đời, cho đến nói rộng. Thiện tri thức ấy phạm hạnh hoàn toàn giáo hóa khiến ta thấy Phật gọi là đại duyên, khiến phát vô thượng đại Bồ-đề tâm gọi là đại nhân, do nhân duyên đây khiến chứng Quả Phật gọi là thành Phật sự.

- Kinh: "Đại vương! Ông thấy hai người con này chăng cho đến làm cho trú trong chánh kiến".

- Tán: Đây nêu rõ nhân hai con làm bạn lành.

- Kinh: "Vua Diệu Trang Nghiêm cho đến như quả tần bà".

- Tán: Từ hư không xuống tán nguyện có hai: Trước khen ngợi năm đức, sau phát sáu nguyện. Đây là phần đầu. Quả tần bà màu sắc đỏ lại ướt nên lấy làm dụ.

- Kinh: "Bấy giờ vua Diệu Trang Nghiêm vương cho đến chẳng sanh tâm ác".

- Tán: Dưới phát sáu nguyện: Trước nêu khen ngợi Phật pháp, sau riêng phát sáu nguyện. Hoặc giáo hoặc giới hành các nơi chốn, thảy đền an ổn, chúng sanh lìa ác mà nhiếp thiện.

- Kinh: "Vua thưa lời đó rồi lạy Phật mà lui".

- Tán: Nói rồi mà lui ra.

- Kinh: "Phật bảo Đại chúng cho đến Bồ-tát"

- Tán: Đoạn thứ hai, hợp xưa nay.

- Kinh: "Dược Vương và Dược Thượng Bồ-tát đây cho đến cũng nên lễ lạy".

- Tán: Đoạn thứ ba khuyên người qui lễ, gồm khen ngợi và khuyên.

- Kinh: "Lúc Phật nói phẩm này cho đến đắc pháp nhãn tịnh".

- Tán: Đoạn thứ tư kết thành thắng ích. Đối Pháp Quyển chín chép: Đạo Vô gián năng lìa trần, đạo giải thoát năng lìa cấu, do hai thứ đầy đủ nên gọi là đắc pháp nhãn tịnh chứng sơ quả.

Phẩm PHỔ HIỀN BỒ TÁT KHUYẾN PHÁT

Phẩm này chia làm ba môn:

1. Vì sao có phẩm này.

2. Giải thích tên phẩm.

3. Giải đáp các vấn nạn.

I. Vì sao có phẩm này: Luận nói sức hộ pháp, phẩm Phổ Hiền và phẩm sau thị hiện. Phẩm Chúc lụy Phật tự ba phen (tam chu) phó chúc hộ pháp. Phẩm này Bồ-tát khuyên phát mọi người hộ pháp nên có phẩm này.

II. Giải thích tên phẩm: Nhân từ tuệ ngộ gọi là Hiền, đức lợi đủ khắp gọi là Phổ, đây do trong chứng nhất chân, ngoài thành tựu muôn đức, do đó đức lợi đầy khắp nhân từ tuệ ngộ nên gọi Phổ Hiền. Lý thú Bát-nhã nói: Tất cả hữu tình đều là Như-lai tạng, Phổ Hiền Bồ-tát biến tự thể, do chứng lý trùm khắp hiền thiện, năng chứng đạo ấy gọi là Phổ Hiền. Cho nên Kinh Hoa Nghiêm nói: Phổ Hiền thân tướng nương nơi như như, không nương cõi Phật; hoặc do trong chứng lý hiền phổ biến đây, ngoài hiển ba nghiệp không chỗ nào không hiền, nên gọi là Phổ Hiền. Đây chính là đức tự lợi đặt tên. Dỗ dành, khích lệ gọi là khuyên, dẫn dắt chúng sanh gọi là phát, dạy bảo dẫn dắt khiến tin gọi là khuyên phát. Đây chính là đức lợi tha. Trong phẩm này nêu rõ Phổ Hiền Bồ-tát khuyên phát tín tâm trì kinh nhập đạo cho nên gọi là Phẩm Phổ Hiền Bồ-tát khuyến phát.

III. Giải đáp các vấn nạn: Vì sao Phổ Hiền đến khuyên, mà chẳng phải ai khác đến?

Đáp: Muốn nêu rõ Tín thuận đạo chứng Nhất thừa ba nghiệp cử chỉ không gì không hiền.

- Kinh: "Lúc bấy giờ ngài Phổ Hiền cho đến đi quanh bên phải bảy vòng".

- Tán: Phẩm văn chia làm sáu:

1. Phổ Hiền đến.

2. Khải bạch nghe kinh.

3. Phật bảo bốn pháp.

4. Phổ Hiền khuyến phát.

5. Phật Thích-ca khen ngợi và khuyên.

6. Chúng đương thời được lợi ích.

Đây là phần đầu, có bốn: 1. Từ phương đông đến. 2. Tướng các nơi đi qua. 3. Chúng tùy thuộc theo. 4. Đến rồi qui y đảnh lễ. Kinh Hoa Nghiêm nói: Thân tướng Phổ Hiền nương nơi như như, không nương nơi Phật quốc. Luận Trí độ nói: Mỗi một lỗ chân lông của Bồ-tát Phổ Hiền thường xuất ra thế giới Chư Phật và Bồ-tát trùm khắp mười phương để giáo hóa chúng sanh không dựa vào trú xứ, nay nói từ phương đông đến, là căn cứ một hóa thân ứng cho chúng sanh thấy nghe làm luận.

Kinh Bảo Vân nói: Đại Bồ-tát có mười pháp thiện năng biến hóa: 1. Ở nơi 1 cõi Phật thân bất động, mà năng trùm khắp các cõi Phật thỉnh hỏi nói pháp. 2. Ở nơi một cõi Phật bất động năng trùm khắp các cõi Phật nghe nhận lý sâu xa. 3. Ở nơi một cõi Phật bất động năng trùm khắp các cõi Phật cúng dường Chư Phật mười phương. 4. Ở trong một cõi Phật bất động năng trùm khắp các cõi Phật trang nghiêm Bồ-tát thảy đều đầy đủ. 5. Ở trong một cõi Phật bất động mà cúng dường cung kính khen ngợi ở tất cả cõi Phật, khi mới thành Phật ngồi nơi đạo tràng dưới cây Bồ-đề. 6. Ở nơi một cõi Phật bất động năng dùng tự thân hiện tất cả cõi Phật ngồi nơi đạo tràng hiện thành Phật đạo. 7. Ở nơi một cõi Phật bất động năng hiện khắp các cõi Phật xoay bánh xe pháp. 8. Ở nơi một cõi Phật bất động năng hiện tất cả cõi Phật nhập Niết-bàn. 9. Ở nơi một cõi Phật bất động mà năng ứng thọ hóa ở tất cả cõi Phật, thảy đều hiện thân. 10. Bồ-tát đắc vô tác thần thông ở nơi tất cả mười phương cõi Phật không tác tưởng biến hóa không tác tưởng thần thông, tùy các chúng sanh thích ứng hiện, thảy đều hiện. Xét thấy ngài Phổ Hiền đây từ lâu đã thành Phật nay thị hiện làm Bồ-tát khuyên tu hạnh mầu. Kinh Vô Cấu Xứng nói: Tuy đắc Phật đạo xoay bánh xe pháp mà không bỏ Bồ-tát đạo đó gọi là Bồ-tát hạnh.

- Kinh: "Bạch Phật rằng cho đến Kinh Pháp Hoa này".

- Tán: Khải bạch nghe kinh, có hai: Trước trình bày ý đến, sau nghi thỉnh. Nghĩa là Phật tại thế, pháp còn khó đắc huống chi sau này Phật diệt độ không có chủ làm sao được nghe kinh đắc văn tư tu sanh tín thuận? Lại Phật còn tại thế thì chúng sanh mê hoặc nhẹ, nghiệp mỏng có thể được nghe Kinh này, sau khi Phật diệt độ chúng sanh nghiệp dày hoặc nặng làm sao được nghe Kinh? Do khó tin khó nghe khó tư khó tu.

- Kinh: "Phật bảo Phổ Hiền cho đến đắc kinh này".

- Tán: Phật bảo bốn pháp chia làm ba: Trước nêu, tiếp hiển, sau kết. Bốn pháp là:

1. Chư Phật giữ gìn, nghĩa là căn cần thuần thục. Luận Bát-nhã nói: Khéo giữ gìn các Bồ-tát vì các Bồ-tát căn thuần thục, mà nói người căn chưa thuần thục nghe danh còn chưa đắc, căn đã thuần thục nghe liền có thể đắc giáo và lý.

2. Trồng các cội công đức, cần trước phải song tu hai nhân phước tuệ, khởi các căn Tin cho đến mới được nghe kinh cho đến.

3. Nhập chánh định tụ là chánh kiến quyết định.

4. Phát tâm đại bi cứu độ tất cả chúng sanh.

Trước là đạo tư lương năng nghe năng tư duy, tiếp là gia hạnh đạo năng tu định quán, tiếp là kiến đạo năng chứng lý sau, sau là tu đạo năng tập năng chứng. Y bốn vị này đều tăng thượng. Lại ngoài gặp Phật hộ, trong tu gốc thiện, quyết định không chê bai, từ bi rộng lớn, tức đều ở Địa tiền mới có thể đắc ngộ giáo lý của Kinh. Nhưng y Du-già chánh định tụ chủ yếu nhập sơ địa, đây nói không như vậy.

- Kinh: "Lúc đó ngài Phổ Hiền Bồ-tát cho đến trong đời ác trược".

- Tán: Phổ Hiền khuyến phát có bốn:

1. Nêu hộ trì.

2. Cho hiện đời lợi ích.

3. "Hoặc chỉ viết chép người ấy mạng chung sẽ sanh lên cõi trời Đao lợi" cho đến là đời sau được lợi ích.

4. "Có công đức lợi ích như vậy" cho đến kết chuyển phát tâm. Đây là phần đầu. Kinh Đại Tập Nguyệt Tạng phần nói: Sau khi

Phật diệt độ cho đến năm trăm năm đầu giải thoát vững chắc, năm trăm năm tiếp thiền định vững chắc, năm trăm năm tiếp học rộng vững chắc, năm trăm năm tiếp tạo tháp chùa cho đến phước đức vững chắc, năm trăm năm tiếp đấu tranh vững chắc. Đây có ba giải thích: 1. Nói nay đang ở thời kỳ pháp một ngàn năm, sau chánh pháp cho nên nói au năm trăm năm. 2. Nói nay đang thời kỳ thứ năm - năm trăm năm, trong đây nói sau năm trăm năm tức sau cùng. Theo hai giải thích trên trước sau có thọ trì Kinh, tuy chẳng phải không có hộ trì, mà trong thời sau người nhiều tệ ác, người tin khó nên cần phải ửng hộ. 3. Nói Thế tôn ký biệt thời phần, mỗi một chủng loại đều năm trăm năm đều gọi là sau khi diệt độ năm trăm năm các thời này Bồ-tát đều gia hộ. Do ủng hộ trong Thập Địa luận nói có ba hộ pháp: 1. Hộ giáo pháp, là viết chép đọc tụng vì người khác nói. 2. Hộ hành pháp là tư duy tu tập trong lúc tu hành có các chướng nạn mà nhiếp thọ cứu hộ. 3. Hộ chứng pháp tam Phật Bồ- đề, nhiếp chứng pháp đây giáo hóa chuyển thọ. Tức nói rõ Bồ-tát thời chánh pháp hộ ba pháp này vì còn có người chứng, thời tượng pháp hộ giáo hành pháp lại không có chứng, sau thời mạt pháp chỉ hộ giáo pháp lại không có hành. Bí yếu của thiền pháp chẳng phải. Đại thừa tông không cần hòa hợp. Kinh Bi Hoa và Chân Đế nói sau khi Như-lai diệt độ sau năm mươi năm, theo lý sợ văn lầm. Có nói nói sau người diệt độ năm mươi năm cho nên không trái nhau.

- Kinh: "Nếu có người thọ trì cho đến đều chẳng được tiện lợi".

- Tán: Cho hiện đời lợi ích có ba:

1. Nêu ba phẩm tu cho lợi ích sai khác.

2. "Nếu Kinh Pháp Hoa lưu hành trong cõi Diêm-phù-đề" cho đến nêu rõ kinh lưu hành ở đời là Phổ Hiền lực.

3. "Nếu có người thọ trì đọc tụng" cho đến là người năng hành cùng hợp với hạnh Phổ Hợp.

Trong văn đầu hạng hạ phẩm thọ trì được gia hộ, tiếp "Người đó hoặc đi cho đến" là trung phẩm thọ trì được gia hộ. Sau: "Thế tôn! Nếu đời sau cho đến." là người thượng phẩm thọ trì được gia hộ. Đây nói hạng hạ phần có hai: Trước nêu tất cả pháp, ác nhân không tiện lợi, sau riêng nói mười hai thứ phi nhân cũng không được tiện lợi.

- Kinh: "Người đó hoặc đi cho đến Đà-la-ni".

- Tán: Hạ trung phẩm thọ trì được gia hộ. Có bốn:

1. Khi đọc kinh được gia hộ.

2. Khi suy nghĩ kinh được gia hộ.

3. Khi quên khiến cho được nhớ.

4. Cho thấy thân Bồ-tát để tăng tiến.

Tăng tiến có ba: 1. Thấy để vui tiến tu. 2. Đắc định. 3. Đắc tổng trì. Pháp âm phương tiện là gia hạnh trí định của nói pháp.

- Kinh: "Thế tôn cho đến thần thông lực".

- Tán: Người thượng phẩm thọ trì được che chở có năm:

1. Dạy quy tắc hai mươi mốt ngày tu được tinh thông.

2. Khiến cho thấy thân Bồ-tát trao cho đạo nghe pháp đắc tổng trì.

3. Người ác không làm tổn hại.

4. Chánh nói thần chú.

5. Kết năng lực mình.

Người cầu xin là người cần kinh Pháp Hoa, hoặc phàm là người có mong cầu tốt, có phép tắc cầu, trong ba tuần một lòng siêng năng. Kinh Phổ Hiền Quán nêu hành pháp có năm: 1. Ba tuần liền thấy. 2. Bảy tuần được thấy. 3. Một đời được thấy. 4. Hai đời được thấy. 5. Ba đời được thấy. Trong đây xưa nói thượng phẩm tinh tấn, ba tuần thấy, cho đến phẩm thứ năm tu ba đời mới được thấy. Lại đây bất định. Mới thấy thân chỉ thô sơ có thể một tuần, cho đến ba đời được thấy thân thù thắng. Tu sai khác thời dài mới thấy thù thắng. Tinh tấn: Kinh kia nói sáu pháp: 1. Trang nghiêm đạo tràng. 2. Tẩy thân sạch sẽ. 3. Sáu thời lễ bái. 4. Khải thỉnh lục sư. 5. Ngày đêm đọc tụng kinh điển Đại thừa. 6. Tư duy đạo lý pháp không sâu xa. Khi tác quán liền thấy Phổ Hiền năng diệt trừ trăm muôn ức na do tha A-tăng-kỳ trọng tội sanh tử, chưa thấy văn nói lục sư. Nay tạm giải thích. Lục sư là: Đức Phật Thích-ca làm Hòa-thượng. Văn-thù-sư -lợi làm A-xà-lê. Di-lặc Bồ-tát làm giáo thọ sư, mười phương Phật làm chứng, mười phương Bồ-tát làm đồng pháp lữ, Phổ Hiền Bồ-tát giới chủ sám hối mới có thể sám hối thọ tam tụ giới cho đến Như vậy khải thỉnh mới thấy Phổ Hiền.

- Kinh: "Nếu Kinh Pháp Hoa cho đến sức uy thần của Phổ Hiền".

- Tán: Kinh lưu hành ở đời là lực của Bồ-tát Phổ Hiền.

- Kinh: "Nếu có người thọ trì cho đến lấy tay xoa đầu.

- Tán: Người năng hành cùng hợp với hạnh Phổ Hiền cho nên Phật xoa đầu.

- Kinh: "Nếu chỉ biên chép cho đến vui chơi khoái lạc".

- Tán: Đời sau được lợi ích có ba: Hạ phẩm tu sanh cõi Đao Lợi. Trung phẩm tu thọ trì sanh cõi trời Dạ-ma v.v... Thượng phẩm tu ngàn Đức Phật trao tay cho đến đây là phần đầu có ba:

1. Chỉ biên chép nơi sanh.

2. Tướng đón rước.

3. Thân trạng.

Sanh bốn tầng trời dưới cũng là hạ phẩm sanh, lược qua không nêu.

- Kinh: "Huống là thọ trì cho đến đúng như lời dạy tu hành".

- Tán: Trong đây phẩm tu thọ trì cho đến sanh trời Dạ Ma và hai cõi trời trên không thấy Phật, văn lược vì không có quả.

- Kinh: "Nếu có người cho đến mà ở trong đó sanh".

- Tán: Đây thượng phẩm tu ngàn Đức Phật trao tay cho đến có bốn:

1. Được ngàn Đức Phật trao tay.

2. Khiến không sợ hãi.

3. Chỗ vãng sanh.

4. Thấy Bồ-tát.

Trước nói ba phẩm tu sanh, tạm nêu một tướng mà chẳng phải là cùng tận thật lý, thật lý mười pháp hành mỗi mỗi đều có ba phẩm. Chỉ như trung phẩm đã có thọ trì cho đến giải nghĩa, thượng phẩm cũng có tùy theo tự tu tập có thượng hạ. Như lời nói mà tu hành đều có hạ thượng nay chỉ ở trung phẩm nói có, thượng phẩm liền không. Căn cứ một tướng nói mười pháp hành, trên luận Biên trung Biên nói: Tám pháp hành trước là Văn tuệ làm hạ phẩm, thứ chín, là Tu tuệ làm trung phẩm, thứ mười, là Tu tuệ làm thượng phẩm. Trong Văn tuệ: Viết chép, cúng dường, thí cho người, là hạ dễ, lắng nghe, đọc, phương tụng làm trung, thọ trì, khai diễn làm thượng khó. Lại tu pháp hành thứ một, hai, ba là hạ. Thứ hai, bốn, sáu hành là trung. Thứ ba, bảy, tám, chín, mười hành là thượng, tuy có pháp hành giống nhau mà hướng tu đến có khác.

- Kinh: "Có công đức lợi ích như thế cho đến khiến chẳng đoạn dứt".

- Tán: Bồ-tát Phổ Hiền kết khuyên phát tâm có hai: Trước hiển bày thù thắng khuyên hành, sau hộ pháp khiến hành.

- Kinh: "Lúc bấy giờ đức Thích-ca cho đến danh hiệu Phổ Hiền Bồ-tát".

- Tán: Đức Thích-ca tán khuyên có ba: Trước khen Phổ Hiền, kế khen ngợi người trì Kinh, sau đối với các tướng trái thuận của hành giả.

Đây là phần đầu có ba: 1. Khen ngợi hộ trợ kinh. 2. Khen ngợi nguyện hạnh. 3. Hộ người trì danh. Khen ngợi nguyện hạnh có ba nhân:

1. Tự lợi. 2. Lợi tha. 3. Khen ngợi người.

- Kinh: "Phổ Hiền! Nếu có người cho đến lấy y trùm cho".

- Tán: Dưới khen ngợi người trì kinh có bốn:

1. Thuận theo Phật thực hành.

2. Lìa các điều ác.

3. Sẽ được ra đời.

4. Nhất Định nhàm chán sanh tử.

Đây là phần đầu có sáu: Được thấy Phật biết ba thứ thân lý, trí, hóa. 2. Được tự thân nghe pháp hiểu ý giáo. 3. Vì cúng dường Phật cúng dường pháp. 4. Vì Phật khen ngợi khế hợp bổn tâm Phật tùy hỷ. 5. Được Phật dùng tay xoa dạy bảo và được thọ ký. 6. Được Phật lấy y trùm tức được đầy đủ hổ thẹn nhu hòa nhẫn nhục! cho đến

- Kinh: "Người như thế cho đến hạnh Phổ Hiền".

- Tán: Lìa các điều ác có năm:

1. Nhàm Chán vinh hoa thế gian.

2. Không ưa duyên ác.

3. Tâm khéo điều tịnh.

4. Diệt trừ phiền não.

5. Thiểu dục tu hành.

Không ưa ác duyên trong đó có ba: 1. Tà hạnh. 2. Nghiện Ác. 3. Ngoại đạo tay biên chép kỹ nghệ.

Tâm khéo điều tịnh có ba: 1. Ngay thẳng. 2. Chánh niệm. 3. Phước đức.

Dứt trừ phiền não có ba: 1. Trừ ba độc. 2. Diệt ganh ghét. 3. Bỏ ba mạn.

Trong thiểu dục tu hành cũng có ba: 1. Thiểu dục. 2. Tri túc. 3. Tu hạnh Phổ Hiền hạnh.

- Kinh: "Phổ Hiền sau khi Như-lai diệt độ cho đến trên pháp tòa".

- Tán: Sẽ được ra đời có năm:

1. Hướng đạo tràng.

2. Phá chúng ma.

3. Đăng chánh giác.

4. Xoay bánh xe pháp.

5. Lên pháp tòa.

- Kinh: "Phổ Hiền! Nếu ở đời sau cho đến được phước báo đó".

- Tán: Định nhàm chán sanh tử có hai:

1. Không tham vật dụng nuôi sống.

2. Được hiện quả báo.

- Kinh: "Nếu có người cho đến quả báo hiện tại".

- Tán: Trong phần nói đức Thích-ca khuyên khen ngợi. Đây đoạn thứ ba, đối với tướng thuận nghịch của hành giả có năm, trong đây có hai:

1. Người hủy không có mắt do hủy pháp nhãn tịnh.

2. Người khen ngợi hiện tại thọ báo ruộng tâm đều thù thắng.

- Kinh: "Nếu lại thấy người thọ trì cho đến phải như kính Phật".

- Tán: Trong đây có hai:

1. Nói lỗi người mắc bệnh bạch lại.

2. Khinh cười mắc tội. Khuyên sanh tâm cung kính. Khinh cười mắc tội có mười bệnh, như văn có thể biết. Liệu lệ là cong quẹo cho đến.

- Kinh: "Lúc Phật nói phẩm Phổ Hiền Bồ-tát cho đến làm lễ mà đi".

- Tán: Chúng đương thời được lợi ích có hai: Trước được lợi ích, sau vâng hành.

Nguyên nhân luận bàn giao tiếp khiến dần thông suốt vượt lên, đạo tục khóa hư mệnh khiến giảng giải kinh điển này không thể tu các nghĩa, liền tự biên tập văn mới, sớm chế tác chiều luận bàn cuối cùng sớ đã xong. Than ôi người ít học hiểu biết nông cạn lý mà ghi chép các lời nói. Kinh điển nghĩa lý sâu xa vụng thành sáng tỏ, lo sợ y nơi thành giáo nhanh nhẹn phân biệt nơi huyền tông còn sợ ý chỉ sai lầm lời nói sơ xuất, đâu uổng chịu viện cứ làm dẫn chứng. Kinh này chính đáng làm quan trọng, ai lại không khen ngợi văn nghĩa u mầu, đã không thể lặng lẽ như vô vi, tạm nương theo dụng trình bày phân biệt, quân tử thông đạt may mắn vì tôi nói lược, vẫn làm kệ tụng:

Đã chọn các kinh làm hạnh lý

Lược khen Nhất thừa chân pháp nghĩa Nói rộng khế thật thí chúng sanh Nguyện cùng mau thành quả vô thượng.

Tháng 9 niên hiệu điều lộ năm thứ hai, ở chùa Đại Từ Ân ở Tây Kinh dịch Kinh viện trí luận Sư phòng, viết chép lạc hậu, rộng suy cứu trình bày việc thường xưa cũ, thế lúc ý chí cao quý của Đại vương, khen ngợi nét đẹp của tiểu vương, tại sách số đã định vẫn không ở tâm phân biệt, trong khoảng thời gian đó bỗng nhiên biến hóa, thần tuy mất mà phong cách vẫn còn, thường giảng giải sơ cấp luôn lo nghĩ nhớ tưởng, xin nguyện nương phước thiện ba hội sơ đăng, nhờ đây huân tu mới chứng nhập thượng phẩm trong biển chân như rộng lớn, dạo thuyền Bát- nhã dứt bị khổ hữu tình được trí vui Niết-bàn, cùng vô cùng cùng giới vô tận sanh, đều diệt nhân khổ đều đăng quả lạc.

Ngày 11 tháng 7 năm Đinh Mão thuộc Niên hiệu Bảo An Năm thứ ba đã khắc chép xong. Tăng Giác Ấn ở chùa Pháp Long.

Nguyện xin viết chép Kinh Pháp Hoa Giải thích Đại thừa từ ân ký

Đại Sư cha mẹ đến bảy đời

Cho đến pháp giới mau thành Phật.

Ngày 11 tháng 2 năm Bính Tuất Thiên thừa nguyên niêm nhiếp kiến.

Bắt đầu từ cuối tháng giêng năm ngoái ở chùa Dược Sư thiện minh phòng đắc nghiệp rồi ví lợi ích vãng sanh tịnh độ.

Ngày 13 tháng chạp Niên hiệu Bảo An năm thứ ba ở chùa Hưng Phước viên như Phòng kiểm duyệt xong, vì muốn pháp trú thế lâu dài lợi ích hàng trời người.

Ngày 12 tháng 7 Niên hiệu Đại chánh thứ mười lăm, đối chiếu Giác Ấn năm Sư kiểm duyệt bổn thêm một phen giao rồi, ngày nay đã giảng xong phẩm Tuổi thọ. Hạ an cứ giảng ba kinh, cuốn phần học ở chùa Pháp Long để mong nối nghiệp cho con cháu.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 122

PHÁP HOA HUYỀN TÁN

NGHĨA QUYẾT

SỐ 1724

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN