SỐ 1662 — KINH BỒ ĐỀ HẠNH

QUYỂN 3

Phẩm 6: TÂM BỒ ĐỀ, TĨNH LỰ BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA

Phật hoan hỷ tinh tấn tăng thêm

Ý an trú vào trong thiền định

Thương xót người tâm tán loạn kia

Mầm phiền não cư trú trong họ.

Nay mình biết rõ về thân tâm

Không nảy sanh ra sự tán loạn

Vì vậy không đến gần thế gian

Cũng cách xa nghi ngờ mê hoặc.

Công hạnh lợi ích thật đáng quý

Đáng quý không xa rời thế gian

Người có trí tư duy như vậy

Cho nên ở đây đều xả bỏ.

Dựa vào các pháp Xa-ma-tha (Chỉ)

Và các pháp Vĩ-bát-xa-nãng (Quán)…

Như vậy mà bắt đầu thực hành

Làm tổn hại đến các phiền não.

Trước tiên cầu tìm Xa-ma-tha

Không dựa vào các hành thế gian

Vô thường mà lại luôn luôn có

Đối với ái đâu đâu cần quan trọng.

Nếu như trông thấy từ ngàn kiếp

Không trở lại dấy lên ái trước

Không vui mừng xả bỏ Vĩ-bát

Cũng không an trú trong Đẳng trì (Định).

Trông thấy rồi không thể dừng chân

Thì mắc bệnh khát khao quá khứ

Như thật nhưng không thể trông thấy

Lẽ nào có thể hết phiền não?

Ý duyên hướng về nơi ái tập

Bị phiền não đốt cháy nóng bỏng

Tư duy rơi xuống dưới thấp kia

Mạng ngắn ngủi dừng lại chốc lát.

Bạn bè tốt không lâu dài được

Pháp kiên cố không thể thành tựu

Đi cùng với những hạng ngu muội

Quyết định rơi vào trong đường ác.

Sao có thể cùng với ngu si

Lấy chất độc phân chia lôi kéo

Mà đối với quyến thuộc của mình

Trong khoảnh khắc mắc phải sân giận?

Tánh phàm phu sanh khởi khác nhau

Mừng vui buồn giận không nhất định

Lắm giận khó kế thừa trách nhiệm

Xa rời đối với điều tốt đẹp.

Tâm thấp kém tự ca ngợi mình

Trói buộc vào nỗi khổ yêu ghét

Không xả bỏ sự nóng giận kia

Phải bị rơi vào trong đường ác.

Mê muội ngu si không giữ tâm

Vì vậy không có công đức gì

Tự khen mình - nói xấu người khác

Vui với luân hồi mình gánh chịu.

Đã duy trì ngu si mê muội

Ở trong những loại bất thiện nầy

Không tốt đẹp và không hòa hợp

Những sự việc kia đều có được.

Lòng mình đầy những niềm vui sướng

Nhưng ý không tham đắm điều gì

Xa lìa nơi ngu si mê muội

Xứng đáng được yêu quý thừa sự.

Không vì hướng về nơi khen ngợi

An trú vào trong việc thiện nào

Ví như loài ong làm ra mật

Yên lặng tự nhiên được thành tựu.

Mình đi khắp tất cả mọi nơi

Giống như chưa từng có điều ấy

Luôn luôn được nhiều người hướng về

Khen ngợi mà kính yêu tôn trọng.

Nếu như mê muội khắp mọi nơi

Ý vừa lòng vui với niềm vui

Lấy điều nầy ở tại thế gian

Phải sanh tử vô cùng sợ hãi.

Vì thế cho nên người trí ấy

Rất kinh hãi đối với sanh tử

Biết rõ rất nhiều loại khổ não

Ở nơi ấy quyết định nhận chịu.

Nếu như quay về trong khoảnh khắc

Tự mình tu tập rất tinh tấn

Nhận được tên gọi thật tốt đẹp

Lại cũng rất nhiều sự lợi dưỡng.

Lấy điều ấy cùng lợi cho người

Chê ta là không phải công đức

Nếu người nầy gia tăng vào hủy báng

Mình nói là vui thích ngợi khen.

Tuy hủy báng mà không nóng giận

Ca ngợi cũng không thể ưa thích

Đó gọi là Phật và chúng sanh

Tất cả các loại đều như vậy.

Xưng tán nhất định có công đức

Hủy báng dẫn đến quả báo khổ

Thế gian không thể tư duy được

Đây gọi là do vì ngu si.

Tự tánh đau khổ cùng an trú

Sống nơi ấy có gì là vui?

Ngu si mê muội không bạn bè

Đây chính là lời Như Lai nói.

Nếu ở chỗ ngu si mê muội

Tự lợi mình không gì không thích

Nếu vào cửa lợi ích cho người

Như vậy là tự yêu quý mình.

Không làm hỏng đối với chúng sanh

Không hết lòng kế thừa tôn trọng

Giảm bớt công hạnh lợi ích người

Như phiền não khiến hoại nghiệp thiện.

Như cung điện nơi cõi trời kia

Cho đến nhà cửa và cây cối

Tùy tâm yêu quý vui mừng kia

Thuận theo ý đều được tốt đẹp.

Tự tánh rộng lớn và mênh mông

Đây là nơi không ngăn ngại gì

Nơi chốn ấy chưa từng trông thấy

Cũng không thể nào quán sát được.

Giàu sang ví như đồ ngói gạch

Tuy thành tựu nhưng không bền chắc

Thọ hưởng như thế thật tự tại

Khổ não lại cứ nhanh chóng đến.

Như lấy trộm áo quần người khác

Phân chia mặc vào trên thân mình

Đi đứng không sao tự tại được

Khổ não trước mắt không xa rời.

Thích hợp tùy theo với thân mình

Đó thực sự là pháp khổ não

Mình lúc nầy thân hình như vậy

Thân nầy chắc chắn phải hư hoại.

Quán sát ở tại thân thể nầy

Tánh và thân xa rời lẫn nhau

Tánh như vậy không hề hư hoại

Thân làm thức ăn cho sói lang.

Một lần sanh phải một lần tử

Giới hạn của chúng sanh như vậy

Lúc ấy lại trông thấy điều gì?

Các Đại chủng đều phân tán ra.

Như người đi trên lộ trình xa

Hy vọng đến được nhà mình ở

Buồn khổ không khác gì nơi ấy

Chỉ cầu không có gì chướng ngại.

Dụ cho luân hồi cũng như thế

Tất cả đều được vào sanh - trú

Thẳng đến khi đối với bốn người

Lúc ấy mới được pháp xa rời.

Một thân một mình là như vậy

Oan gia không thể khen ngợi được

Cho đến lúc thành tựu như thế

Không chán ngán tai họa thế gian.

Thời quá khứ ở tại thế gian

Sanh tử không có gì hối hận

Công hạnh thực hành không tiếp cận

Có thể lìa được khổ thế gian.

Niệm Phật tâm và miệng như nhau

Không có người nào không vừa ý

Vì vậy thân và ý điều hòa

Vắng lặng không có gì phiền nhiễu.

Như vậy mình bền lòng thực hành

Diệt sạch tất cả các phiền não

Giải thoát quay về với tự tâm

Trở lại giải thoát cho tất cả.

Đạt được tâm bình đẳng lúc nầy

Đối với đời nầy và đời sau

Đoạn dứt khổ não ràng buộc kia

Cho đến các đường ác địa ngục…

Nếu có những người nam người nữ

Chắp tay cung kính biết bao

Lợi ích tốt đẹp chẳng tính tới

Được xưng là người không đau khổ.

Có báu vàng của mình khéo sử dụng

Xa rời dứt bỏ nỗi sợ hãi

Hạnh nầy nếu có thể thực hành

Thì đạt được vắng lặng cao nhất.

Người ấy có thu được điều nầy

Mình tự đạt được không khác gì

Hiểu rõ ràng thực hành như thế

Sao không hướng về yên lặng đó?

Một lòng trú trong tham và ái

Đây là thú thấp kém kéo đi

Nghiệp cảm bước vào cửa Diệm-ma

Thấy ở phía trước thật đáng sợ.

Cửa ấy là oán thù của ông

Phiền não hiện nay không như nhau

Rõ ràng trú trong tham và ái

Nay trông thấy làm sao được thoát?

Sai lầm tội lỗi tự bao che

Tất cả mắt người khác trông thấy

Người kia hiện nay được ăn uống

Đố kị sao không thể bảo hộ?

Chim đại bàng luôn luôn tham ăn

Chỉ thích món thịt béo mập nầy

Lại dùng máu me để dụ dỗ

Món ăn ấy rất được coi trọng.

Dụ cho thấy hình dáng loài quỷ

Gầy khô tiều tụy và hành động

Cùng với tướng mạo đã như vậy

Nhìn thấy chịu đựng thật đáng sợ.

Miệng nhô ra và răng nhọn dài

Đều từ bất tịnh mà sanh ra

Bất tịnh không làm sao chịu được

Ăn uống nơi kia yêu thích gì?

Cảm xúc dịu êm như Đô la miên

Cùng ưa thích láng mịn đùa giỡn

Hôi thối há không thể tiết ra

Nên dục vọng tâm tự mê muội.

Tham điều nầy gọi là khổ cái

Người say mê khăng khăng chìm đắm

Không tham đắm thì không việc gì

Tại sao mà lại không xa rời?

Tướng già yếu thuận theo sanh ra

Da thịt nhão tô điểm thêm vào

Không biết thân kia vốn trống rỗng

Mà lại vui mừng mê khắng khít?

Như cái túi chứa đầy bất tịnh

Người mê muội không thể tư duy

Thân nhiều thứ bất tịnh như vậy

Sao ông thích thực hành nơi ấy?

Thân xác chẳng phải tịnh mà thành

Người trí kẻ ngu đều trông thấy

Tự tánh căn bản không có tâm

Vì sao vọng yêu quý xác thịt?

Nếu người kia tâm không yêu quý

Thì nhất định trông thấy rõ ràng

Nếu có thể không có đôi bên

Tự không tiếp xúc mà khắng khít.

Ngoài ra có chẳng phải bất tịnh

Mà tự mình không phải là hiếm

Không tự mình thanh tịnh như vậy

Việc ấy với ông không là hiếm có

Tâm bất tịnh ngu si mê muội

Thể ví dụ đối với hoa sen

Mặt trời tuệ soi sáng bày ra

Không thanh tịnh thấy gì yêu quý?

Thân bất tịnh vô thường trước mắt

Nhuốm ái dục nay không chính đáng

Muốn bày thân đích thực thanh tịnh

Tại vì sao nhuốm theo ái dục?

Tại vì sao khắng khít thân kia?

Vì đã tham những bất tịnh người ấy

Quay về những nơi bất tịnh đó

Chủng tử có sự sống tăng thêm.

Ông nhận lấy thân thể bất tịnh

Thân nầy chỉ tụ tập giòi bọ

Thân nầy đã không phải thanh tịnh

Không thanh tịnh không đáng yêu quý.

Bất tịnh mà lại rất nhiều loại

Nhưng ông tự mình không ghét bỏ

Không khác gì đồ vật bất tịnh

Đồ vật nầy ai yêu quý lắm?

Những loại như long não - gạo thơm …

Và đồ ăn thức uống vừa lòng

Mùi vị ngon nhất đi vào miệng

Đều là thanh tịnh rất phù hợp.

Nếu như rất rõ ràng điều nầy

Thân bất tịnh kia không xa rời

Chết bỏ thối tha trong rừng vắng

Thì thân nầy cũng giống như vậy.

Da bong từng mảng - thịt nát rữa

Trông thấy thật đáng sợ vô cùng

Đã có thể biết điều ấy rồi

Yêu quý vui mừng đâu sanh ra.

Hương thơm bạch đàn lại tinh khiết

Thân không có tuyệt vời như vậy

Tại sao hương thơm tốt đẹp nhất

Dụng tâm mà phân biệt yêu quý?

Tự tánh xấu xa nếu tham đắm

Không vui với niềm vui tịch tĩnh

Cũng đối với các pháp sắc - hương…

Tất cả đều nhiễm vướng đắm say.

Nếu đối với tóc dài - móng tay cong

Răng xám xịt bẩn thỉu vô cùng

Những dơ bẩn dính đầy trong đó

Lộ rõ ra tánh ác trong thân.

Mặc sức hỗn loạn tự si mê

Muốn chỗ dùng được trên mặt đất

Lại nắm giữ các loại binh khí

Một lòng toan tự giết chết mình.

Xương khô hiện ra trong rừng lạnh

Trông thấy mà cất tiếng hãi hùng

Xương khô lay động nơi thôn xóm

Người mê lại yêu quý vui mừng.

Thân bất tịnh chính là như vậy

Khổ nầy vì đã yêu thích kia

Như ở trong chốn địa ngục kia (Na-lạc)

Không đau khổ nào không nhận chịu.

Tuổi trẻ ham thọ hưởng dục lạc

Không hết sức cầu được điều thiện

Tuổi trẻ nếu như không mong cầu

Già đến muốn thực hiện làm sao?

Như mặt trời kia sắp lặn xuống

Trở thành khốn đốn không đến được

Lại như các bầy thú hươu nai…

Đến đêm rỗng lặng đói khát quay về.

Tích trượng - bình bát mang theo mình

Ở đường đi mà bị khốn khổ

Như nghé con đi theo bên mẹ

Không sợ hãi gì cũng như vậy.

Nếu tự vì dục vọng mê mờ

Tự bán mình làm kẻ tay sai

Lúc ấy không thể tự tại được

Lại cũng tùy theo nghiệp dẫn lôi.

Như người nữ sanh con trong rừng

Như chiến trận mạng sống khó giữ

Người mê muội bị dục vọng lừa dối

Cậy vào mình cảm quả nô bộc.

Đoạn trừ dục tâm vọng thanh tịnh

Đối với khổ luôn luôn xét kỹ

Thấy lửa dục vọng kia đốt cháy

Lại giống như lưỡi lê hiểm độc.

Người mê muội đuổi theo cảnh dục

Vui giành được canh giữ xằng bậy

Việc không ích gì không giới hạn

Điều thanh tịnh bị làm tổn hại.

Tài sản thế gian là hư huyễn

Người ngu si tham lam bận rộn

Luân hồi qua lại thường đau khổ

Biết đến thời gian nào mà giải thoát

Tham mùi vị dục vọng như vậy

Dục vọng ấy thọ hưởng không ít

Dụ như bò kéo chiếc xe nặng

Thậm chí miệng mình không cỏ rơm.

Mùi vị dục và không rơm cỏ

Khó có được người thấy điều ấy

Thấy rồi phá bỏ biết là trái

Hiếm có giác ngộ trong khoảnh khắc.

Nhưng thân dấy lên làm điều nầy

Tất cả thời gian luôn mệt mỏi

Định nghiệp tốt đẹp không tu tập

Nhất định phải rơi vào địa ngục.

Ở đó vô lượng vô số kiếp

Phần khốn khổ chịu đựng không biết

Phải trải qua đau khổ chồng chất

Không phải vì cầu quả Bồ-đề.

Không vũ khí - lửa dữ độc hại

Không núi đồi oán thù sân hận…

Xa rời dục vọng ấy như vậy

Nói là xa rời khổ địa ngục.

Lìa xa mọi dục vọng như vậy

Phân biệt sanh ra mọi yêu thích

Yêu thích chẳng phải nơi trống rỗng

Nhưng can ngăn đất rừng của thiện.

Ánh sáng từ vầng trăng Thiện Tài

Hương thanh tịnh Bạch đàn mát mẻ

Trong lầu gác quý báu rộng lớn

Đi đứng thật thanh thản trong lòng.

Rừng thiện không âm thanh ồn náo

Làn gió thanh tịnh quạt lớn lên

Nhưng nơi ấy rất là lắng lặng

Tâm tư duy sang khoái lanh lợi.

Nếu nơi nào có thể thân cây

Nhà ở giữa không - dưới cây cao

Xả bỏ yêu thích - xa phiền não

Bảo vệ căn thức không ràng buộc.

Nơi nầy không có gì chi phối

Đi đứng tùy mình không ràng buộc

Hoan hỷ thọ nhận niềm vui sướng

Cõi trời Đế Thích nào đoán được.

Quán xét công đức và trí tuệ

Tất cả các pháp đều như vậy

Lại đích thực là tâm Bồ-đề

Tiêu trừ đối với mọi nghi hoặc.

Trước tiên nên quán xét như vậy

Mình và người quan trọng như nhau

Mình tự mình thực hành tất cả

Đau khổ - mừng vui cũng bình đẳng.

Tự tay làm nhiều loại công việc

Giữ gìn bảo vệ như một mình

Pháp thế gian hoại hay không hại

Đau khổ - mừng vui đều bình đẳng.

Như nỗi khổ riêng bản thân mình

Mỗi một đau khổ đều trừ hết

Mình tiếp nhận giữ gìn như vậy

Vì hướng về tất cả chúng sanh.

Nếu mình yêu thương đối với họ

Khiến cho được niềm vui bình đẳng

Họ được vui vẻ an ổn rồi

Ở mình được hơn làm gì có mất?

Nếu như mình không yêu thương họ

Họ phải chịu khổ đau sợ hãi

Họ không thoát khổ đau sợ hãi

Đối với mình được tốt đẹp gì?

Nay nếu gặp khổ đau làm hại

Mà vì thế không bảo vệ được

Thân vị lai khổ đau sợ hãi

Làm sao mà có thể bảo vệ?

Nếu như mình trú trong tà kiến

Lại dấy lên tâm ý ngã mạn

Như vậy được sanh ra khác nhau

Như vậy phải chết đi sai khác.

Gây tội lỗi - không gây tội lỗi

Như tay và chân nơi thân kia

Tay chân khổ sở không như nhau

Làm sao cùng nói là bảo vệ?

Do vì điều nầy biết không hợp

Tâm trú vào trong những ngã mạn

Thì cần phải đoạn trừ tất cả

Lúc ấy tự mình nên tùy sức.

Chủng tử tụ tập theo thứ tự

Xếp theo hàng giống như quân lính

Nếu như vậy mà không đau khổ

Lúc ấy không biết đạt được gì?

Đau khổ vốn không phải là chúa tể

Mà cả thế gian không thắng nổi

Nếu như trú vào trong giới luật

Thì đau khổ không thể tồn tại.

Nếu như trú trong giới thanh tịnh

Có thể ngăn tất cả khổ đau

Tất cả khổ đau không có nhân

Các khổ đau sẽ không phát sanh.

Buồn đau khổ sở vì sao lắm?

Lực nào mà có thể phát sanh?

Tư duy hướng về với thế gian

Vì thế buồn lo khổ sở nhiều.

Một nỗi khổ mà không phải nhiều

Trông thấy chúng sanh phải chịu đựng

Buồn lo đau khổ sanh như vậy

Bình đẳng đối với mình và người.

Đau khổ của mình không tiêu trừ

Muốn tiêu trừ đau khổ của người

Vì vậy vầng trăng đẹp của người

Nói ra câu nói chúng sanh kia.

Người cố gắng quán xét như vậy

Người khác khổ bảo vệ bình đẳng

Giả sử ở trong ngục Vô gián

Như ngỗng bơi lội giữa hồ sen.

Vì đã giải thoát mọi chúng sanh

Nơi ấy giống như biển hoan hỷ

Như vậy luôn luôn không biết đủ

Như đó là ý vị giải thoát.

Làm thành mặt trời lợi ích người

Vô ngã không có nghi ngờ gì

Lợi ích người không mưu cầu gì

Quả báo người nào nói yêu quý?

Vì thế cho nên mình như vậy

Không có đức mà tự mình nói

Tâm xót thương và tâm bảo vệ

Vì người khác dấy lên như vậy.

Người có trí hiểu biết vi tế

Từ những Du-yết-la máu huyết…

Người có trí phải hiểu điều nầy

Quán sát mọi vật không thật có.

Thân nầy không phải riêng làm ra

Vì sao tự mình không hiểu biết?

Theo mình hiểu biết thân người khác

Như vậy cho nên không khó gì.

Tự biết bản thân có sai lầm

Không biết công đức của người khác

Tự tánh không vui với xả bỏ

Không quán sát người khác bố thí.

Thân nầy sanh ra do hòa hợp

Nhân duyên như tiếng vỗ bàn tay

Duyên nầy là duyên của thế gian

Chúng sanh vì sao không thể biết?

Tại vì sao học những vô sanh?

Nếu như học mà tự mình biết

Thân mình mà chẳng phải là thân

Do tự mình như thân người khác.

Như vậy mà lợi ích cho người

Làm rồi không hoài nghi lo lắng

Quả chín muồi tự mình nhận lấy

Trước mắt giành được vô sanh kia.

Vì vậy điều học ở thế gian

Tâm xót thương và tâm bảo vệ

Tâm yêu quý nầy tự che lấp

Như phiền não nặng nề hết sức.

Biết nỗi sợ hãi của chúng sanh

Làm bậc thầy chỉ ra điều học

Nếu có thể học theo như vậy

Tuy khó nhưng không thể rút lui.

Sa-môn trông thấy nỗi sợ hãi

Người kia không thể tự bảo vệ

Nếu tự mình cùng với người khác

Cấp tốc nên hướng về cứu giúp.

Nóng giận như oán thù đáng sợ

Không yêu thương sợ hãi ít hơn

Dùng phương tiện bí mật tối thượng

Mình và người chuyển nhau làm lợi.

Trên bộ - dưới nước va giữa không

Đừng khiến người làm điều giết hại

Giống như ở tại thời gian nầy

Cứu giúp vượt qua nạn đói khát.

Nếu như người do vì tài lợi

Giết cha mẹ - phỉ báng Tam bảo

Trông thấy đời xấu ác trang nghiêm

Chết nhận báo ứng ngục A-tỳ.

Đâu phát sanh đối với người trí

Gặp gỡ yêu quý mà cúng dường?

Gặp phải oán thù không muốn nhìn

Làm sao nói đến được cúng dường?

Quỷ nầy mà tự lợi ích mình

Xả bỏ nó nhận được điều gì?

Lợi ích cho người không phát sanh

Làm sao xả bỏ những thọ dụng?

Lấy lợi mình - hại đến người khác

Địa ngục sẽ riêng mình sanh ra

Hại mình mà lợi cho người khác

Mọi công đức đều có đầy đủ.

Ý thực hiện gặp đức Thiện Thệ

Như vậy thực hành riêng một cõi

Thấp kém không tự yêu quý mình

Ngu si lao vào nơi đường ác.

Tự lợi mình biết rất nhỏ bé

Nay phải rơi vào hạng tôi tớ

Lợi cho người khác biết rất nhỏ

Sẽ trở thành người chủ tự tại.

Thế gian có những người đau khổ

Xưa tự mê say theo tham ái

Những người an vui ở thế gian

Xưa kia lợi lạc cho người khác.

Đâu cần phải nói ra nhiều loại

Trong những điều nầy đã thấy rõ

Ngu si mê muội vui cho mình

Bậc Mâu-ni làm lợi cho người.

Không cầu mong Bồ-đề của Phật

Luân hồi sao có được niềm vui?

Khổ của mình muốn cho người khác

Quay trở lại không tùy mình được.

Quán sát hướng về đời kiếp sau

Thiện lợi không thể nào thành tựu

Từ hạng tôi tớ dấy lên nghiệp

Người chủ mà trở lại nhận chịu.

Lợi ích vui vẻ cùng với nhau

Người mê trông thấy mà xa rời

Nhưng trở lại làm khổ lẫn nhau

Phải nhận chịu khổ báo trong đường ác.

Nếu gặp phải tai họa thế gian

Cho đến khổ đau rất kinh hãi

Tất cả điều ấy tự gây ra

Tại sao lại dấy lên như vậy?

Không thể nào xả bỏ tự thân

Đối với khổ không xa rời được

Như không xa rời đối với lửa

Không thể xa cái họa thiêu cháy.

Khổ của mình nếu trừ diệt được

Có thể tiêu trừ khổ người khác

Lấy tự - tha kia mà nhận chịu

Vì thế cho nên dẫn đến Dụ.

Nay ông không suy nghĩ phân biệt

Làm lợi ích cho các chúng sanh

Ý của ông quyết định thực hiện

Theo nghiệp phát sanh mọi phân biệt.

Mắt lấy cái thấy làm chủ thể

Cảnh sở quán không thể làm mắt

Tay dùng để nắm là công dụng

Vật được nắm lẽ nào là tay?

Nhưng do vì tất cả chúng sanh

Cũng không trú vào trong thân kiến

Lìa cái thấy chính là Thiện Thệ

Như vậy thường thực hành lợi ích.

Trông thấy người kia thuộc bậc thấp

Mà khởi lên thấy mình và người

Tuy quán yêu thương - ghét bỏ ấy

Nhưng tâm mình không thể nghi hoặc.

Thực hiện thật tốt vô ngã nầy

Đạt được Vô ngã cùng với ngã

Nhiều phỉ báng và lắm ngợi khen

Không đau khổ cũng không vui mừng.

Mình đã dấy lên nhân của nghiệp

Có thể an trú vào thiện kia

Khiêm tốn đời sau được tối thượng

Không đức gì chính là có đức.

Do vì không ca tụng đức ấy

Tất cả công đức tự lớn lên

Khiêm tốn hạ mình mà như vậy

Hơn hẳn mình đạt được từ đây.

Xa rời phiền não giới thủ kiến

Từ đó đạt được lực vô ngã

Như người chữa trị các căn bệnh

Tùy sức thuốc thuyên giảm khác nhau.

Mình giúp đỡ chữa trị như vậy

Mà còn tự thấy nói thế nào?

Nhưng công đức mình nay có được

Không thể trú vào công đức ấy.

Cánh cửa xấu ác của địa ngục

Vào nơi ấy không sanh lo buồn

Vì đã phát sanh mọi công đức

Đây là việc làm của người trí.

Nếu tự mình quán xét bình đẳng

Tự nhiên lợi ích sẽ tăng lên

Tự lợi phân chia rõ trên dưới

Tranh chấp nhưng mà lại thành tựu.

Tất cả mọi nơi thế gian nầy

Ai có thể thấy được công đức?

Nếu vậy thì tên gọi công đức

Không nghe thấy người nào đạt được.

Tội lỗi bao trùm tâm quý báu

Không thể tự mình cúng dường được

Đối với phần tự lợi ích mình

Nhưng cuối cùng không sao đạt được.

Có thấy nhưng vui trong chốc lát

Lâu dài nhất định sẽ không thích

Cười mỉm tất cả những người khác

Phỉ báng và ca ngợi như vậy.

Tâm thấp kém đầy những ngã mạn

Mình thắng lợi ghét người giống mình

Khoe khoang trí tuệ và dung mạo

Đẳng cấp chủng tộc và của cải…

Lấy điều nầy làm đức của mình

Thường hy vọng nghe được ngợi ca

Nghe ca ngợi tâm sanh hơn hẳn

Hoan hỷ mà vui mừng an ổn.

Lấy điều nầy làm lợi đạt được

Tự nói là năng lực công đức

Đời trước tạo nhân chỉ mảy may

Được điều nầy không phải chánh nghiệp.

Dùng hết quả báo nhỏ nhoi nầy

Vĩnh viễn còn ở trong luân hồi

Ở trong cõi luân hồi như vậy

Nhận chịu trăm ngàn đau khổ ấy

Trải qua đời kiếp không giới hạn

Không biết bao giờ được thoát ra

Bị khổ đau thường rất khốn đốn

Tâm tội lỗi mà không giác ngộ.

Không biết không giác ngộ như vậy

Rất lâu mới phát ra giống thiện

Về sau gặp được Như Lai dạy

Chân thật đạt được những công đức.

Nếu như ông trông thấy quá khứ

Không nhận chịu những nghiệp ác kia

Bồ-đề chính là niềm vui sướng

Niềm vui nầy không được xa rời.

Vì thế cho nên lấy ví dụ

Với những Thâu yết la như kia…

Ông tại vì sao lại dấy lên

Ngã mạn và những điều bất thiện?

Các hành cho đến thân của mình

Quán sát nó nhưng không trông thấy

Thu được sự xa rời như vậy.

Ông thường làm lợi ích cho người

Mình vui mà làm khổ người khác

Việc làm nầy quả là thấp kém

Từ trong một tâm niệm của ông

Dấy lên yêu - ghét đối với người.

Trong thời gian ấy chợt tư duy

Lúc nào - sao gây ra điều ấy?

Thế là tự xả bỏ an vui

Cũng không làm đau khổ người khác.

Thà cho đầu của mình tự rơi

Lại không tạo ra sai lầm khác

Thậm chí đối với sai lầm nhỏ

Bậc Đại Mâu-ni dạy điều nầy.

Dùng những điều thiện tốt đẹp nhất

Đối với người xưng tán kín đáo

Dụ như tôi tớ làm cho chủ

Nên như vậy đối với chúng sanh.

Chúng sanh ở trong những sai lầm

Không yên ổn - không có công đức

Mình giống như không biết người khác

Dấy lên ý làm công đức nầy.

Nếu như ông gấp rút thực hiện

Mình làm và dạy mọi người làm

Người ấy gấp nét cũng như mình

Chắc chắn khổ não tự rút lui.

Tu điều nầy chính là bậc nhất

Nhưng chưa đạt được năng lực đó

Dụ như mới trú vào oai nghi

Vì tài lợi mà rất kinh sợ.

Thân tiếp nhận giữ gìn như vậy

Thuần phục tâm không thể tán loạn

Ông hướng về an trú như vậy

Điều nầy sao ông không thực hiện?

Do vì thường quán sát như vậy

Khiến cho tâm vọng không dấy lên

Như vậy làm cho mình điều phục

Dừng lại tất cả mọi sai lầm.

Trông thấy mình đi về nơi nào

Khiến tổn hại tất cả vô minh

Giống như thời gian quá khứ kia

Như ông đã làm tổn hại mình.

Mình nay phát sanh tự lợi mình

Rời xa điều nầy hay không xa?

Như người bán mình cho người ta

Đau khổ nhiều không tự tại được.

Ông không thân thiết với chúng sanh

Tuy nói là không thể tán loạn

Vì thế nếu như theo người khác

Không khác gì giao cho ngục tốt.

Các loại sự việc trong địa ngục

Bị làm hại cũng rất lâu dài

Chỗ nầy có thể là lợi mình

Niệm oán hận kia không nảy sanh.

Không dấy lên do mình yêu quý

Mà mình yêu quý đã phát sanh

Nếu như trông thấy tự bảo vệ

Do vì bảo vệ không thực tế.

Thân nầy chính là thân Như Như

Mà dấy lên hướng về canh giữ

Có thể nhu hòa ở bậc cao

Đến đây cũng trở lại như vậy.

Nếu như nơi nầy mà nhận được

Như mặt đất tiếp nhận tất cả

Nếu không thể đầy đủ trọn vẹn

Ý người nào cầu mong sử dụng?

Phiền não của tâm ý yêu thích

Nhưng mà không thể đánh đổ được

Như sự giàu sang lâu dài kia

Không thể nào mong cầu tất cả.

Nếu tham tài vật của người khác

Không nhận được danh xưng bậc Hiền

Vì thế cho nên cầu tốt thêm

Thân tâm không thể phóng túng được.

Yêu thích ấy cuối cùng diệt hết

Nơi nầy động - nơi nầy không giác

Thân bất tịnh lắm thứ xấu ác

Tại vì sao giữ lấy ngã nầy?

Thân nầy của mình như thế nào

Tuy sống nhưng nhất định phải chết

Cùng với đất đá có khác gì

Ngã chấp thấy sao không phá bỏ?

Do vì thân nầy là không thật

Nhận chịu những khổ não giả danh

Sao lại đối với loài vô tình

Lại dấy lên tâm ý giận dữ?

Nay mình nuôi dưỡng thật uổng phí

Cuối cùng làm thức ăn cho thú

Đến đây không yêu thích - giận dữ

Yêu thích ấy đâu tồn tại được.

Nếu người kia trú trong giận dữ

Trước mắt hoan hỷ mà cúng dường

Người kia không thể biết như vậy

Vì sao vất vả mà thực hiện?

Nay mình yêu quý thân thể nầy

Thế là trở thành ruột thịt mình

Tất cả yêu quý thân của mình

Tại sao mình không yêu quý được?

Vì thế cho nên mình xả thân

Là xả bỏ đối với thế gian

Quán sát thân nầy lắm sai lầm

Dụ như đồ vật nắm giữ nghiệp.

Nghiệp ấy thực hiện ở thế gian

Mình rời bỏ mà theo bên thân

Lặng yên nhớ nghĩ không tán loạn

Hướng về đoạn dứt những vô minh.

Vì thế cho nên phá phiền não

Mình ở vào trong lòng thiền định

Tà đạo không thể lôi kéo tâm

Tự gọi là trú nơi tối thượng.

KINH BỒ ĐỀ HẠNH

QUYỂN 4

Phẩm 7: TÂM BỒ ĐỀ BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA

Như Lai bậc Nhân đức trí tuệ

Vì tất cả mọi nơi thế gian

Khiến cho cầu xa rời đau khổ

Cho nên trí tuệ được phát sanh.

Chân như cùng với pháp thế gian

Nay giải thích về hai pháp nầy

Do vì biết chân như của Phật

Thuyết pháp nhưng mà rất trí tuệ.

Các hạng phàm phu thế gian kia

Trông thấy hai loại nầy tương ưng

Có hại và làm hại hơn hẳn…

Chính là điều tương ưng thế gian.

Nhìn thấy hai sự việc ấy rồi

Tiếp xúc điều đó chính là trí

Trí trông thấy tánh của thế gian

Là như ví dụ cho Chân như.

Lúc nầy nói không có đến - đi

Trí ấy không có gì không thấy

Sắc - thanh - hương… đều rất rõ ràng

Chính là sự tương ưng thế gian.

Bất tịnh nhưng mà trở thành tịnh

Trí ấy dụ như có ích lợi

Do vì biết rõ về thế gian

Chính là nói về tánh thế gian.

Vì trông thấy ở tại Chân như

Tiếp xúc và trú trong sát na

Tương ưng với hành tướng thế gian

Hành tướng nầy không có sai lầm.

Biết người nữ là thân bất tịnh

Những điều có hại đến đời khác

Nói là Phật - phước đều hư huyễn

Làm cho mình thế nào tin được. ?

Chúng sanh như cảnh sắc huyễn ảo

Tại sao lại sanh ra - diệt đi?

Nhân lúc ấy tập trung hòa hợp

Mới có được do duyên huyễn ảo.

Chủng tử chúng sanh đã nảy sanh

Làm sao có gì là chân thật

Giết chết con người hư huyễn ấy

Không có tâm tánh cùng tội lỗi

Tâm bình đẳng đều là hư huyễn

Tội lỗi - phước đức được sanh khởi

Năng lực chân ngôn và Đẳng trì

Cảnh huyễn ảo tâm không chấp vướng.

Do vì các loại huyễn ảo kia

Sanh ra các loại nhân của nghiệp

Đâu có đối với một người nào

Đạt được tất cả mọi năng lực.

Nếu như trú vào trong Chân như

Hoặc trú vào trong giới thanh tịnh

Như vậy chính là công hạnh Phật

Người nào nói công hạnh Bồ-đề?

Nhân duyên nên đoạn trừ tất cả

Huyễn hóa không thể nào đạt được

Nếu đoạn trừ tất cả nhân duyên

Không sanh khởi mà tự đạt được.

Nếu như không trú vào nghi vọng

Cảnh huyễn ảo sẽ không tồn tại

Cảnh huyễn ảo nếu không có nó

Tất cả không thể nào đạt được.

Như vậy chính là pháp Chân như

Được hiện rõ ở tại thể tâm

Tâm như vậy nếu chia chẽ ra

Hư huyễn do đâu mà trông thấy?

Tâm không thể tự thấy là tâm

Là lời Đức Thế Tôn đã nói

Giống như lưỡi kiếm tuy sắc bén

Tuy sắc nhưng không chặt chính nó.

Tự tánh vốn là giống như vậy

Lại dụ như ánh sáng ngọn đèn

Phá tan đen tối mà được lên

Nhưng không nói là tự soi sáng.

Lại giống như châu ngọc thủy tinh

Thể vốn có chỉ là trong suốt

Nhờ màu xanh mà có màu xanh

Hình ảnh hiện ra tùy màu sắc.

Không phải xanh mà có màu xanh

Giống như tâm mà tự dấy lên

Lại như ánh sáng ngọn đèn ấy

Trí ấy biết rõ luận thuyết nầy.

Trí tuệ khai thông ở chỗ nầy

Biết ấy chỗ nào mà nói?

Tuy mở ra nhưng không thể mở

Giống như người không nhìn thấy gì.

Gái bất dục (Thạch nữ) nghĩa là không sanh

Cùng với nghĩa nầy chỉ là một

Cũng giống như không có tâm thức

Duyên niệm không có gì đạt được.

Không phải niệm mà phân biệt sanh

Niệm hư vọng giống như chất độc

Nghĩa là như nhân và như quả

Vì pháp mà tự giải thích ra.

Có bàn luận phương thuốc về mắt

Trông thấy bình nhưng không có thuốc

Dường như thấy nghe và hiểu biết

Lúc nầy có mà chẳng phải có.

Niệm đoạn trừ đối với khổ nhân

Niệm chân thật nầy mà đang niệm

Từng niệm từng niệm không sai khác

Tâm nầy trước mắt là bình đẳng.

Cảnh trần phía trước thường mê hoặc người

Hiểu rõ nó không hề có gì

Như huyễn ảo nên không chân thật

Tâm vọng mà lại tự hiện ra.

Trú vào trần cảnh chốn luân hồi

Dụ như hư không chẳng cậy nhờ

Trú trong tánh trần cũng như vậy

Cũng không có điều gì đạt được.

Nếu cùng với tất cả bất thiện

Những bất thiện ông đã có được

Nếu như tâm có thủ và xả

Cúng dường tất cả các Như Lai.

Tâm ý sử dụng được như vậy

Nhưng mà phát sanh công đức gì?

Cảnh huyễn ảo tất cả đều biết

Phiền não làm sao đoạn dứt được?

Đối với ba độc huyễn kia

Xa lìa mà không thể dấy lên

Biết rõ đối với tâm phiền não

Nó dấy lên nhưng mà chưa hết.

Ở tại lúc thấy được điều ấy

Ý Không - Hữu chẳng còn năng lực

Tánh phiền não không phải là hết

Cùng với Không mà trộn lẫn nhau.

Thậm chí không có cái học ấy

Sau đó mới có thể hết được

Tánh ấy mà không đạt được gì

Lại cũng không thể nào trông thấy.

Tánh ấy nếu như không có trụ

Tại sao trú vào thân tướng nầy?

Nếu như tánh mà không có gì

Thì thân trú vào nơi vô tánh.

Tánh nầy giống như đến và đi

Tùy lúc hiện rõ không vướng mắc

Cây Kiếp-ba và ngọc Ma ni

Luôn đầy đủ trọn vẹn như ý.

Đức Phật biến hóa cũng như vậy

Trước mắt đối với hạnh nguyện nầy

Ví như chú nguyện cho cây rừng

Chú nguyện thành mà cây khô héo.

Những chất độc tuy hại lâu dài

Tất cả độc kia đều tiêu trừ

Sự tu hành của bậc Bồ-tát

Là những sự nghiệp đã thực hiện.

Hạnh Bồ-đề tốt đẹp bậc nhất

Cây Phật quả có thể thành tựu

Do vì công hạnh bình đẳng ấy

Mà an trú quay về tĩnh lặng

Và thực hiện không nghĩ bàn được

Cúng dường đạt được quả vị nào?

Tùy theo nhân đã thực hành ấy

Mà đạt được những quả vị ấy

Những sự cúng dường đều chân thật

Đạt được quả sẽ xứng với thật.

Làm sao có thể đạt pháp Không

Thật sự đạt được pháp giải thoát

Không xa rời đạo lý Mâu-ni

Trước mắt có thể vào Bồ-đề.

Ông không mong cầu pháp Đại thừa

Pháp nào cầu đầy đủ trọn vẹn?

Hàng Nhị thừa có thể thành tựu

Thành tựu không phải là viên mãn.

Nếu như nhân đã thực hiện kia

Sợ hãi đối với pháp Đại thừa

Những sợ hãi khác không phải thật

Sợ hãi nầy thật gọi là sợ.

Pháp nầy quan trọng cần phải biết

Vốn luận bàn về pháp Đại thừa

Xa rời pháp nầy là pháp khác

Biết rõ luận về ngoại đạo kia.

Pháp chính là căn bản của Tăng

Tăng biết rõ về pháp xuất ly

Tâm nếu có nơi nào vướng mắc

Niết-bàn không thể nào đạt được.

Tâm giải thoát không chút vướng mắc

Phiền não nhất định được tiêu diệt

Phiền não - nghiệp chướng đã tiêu trừ

Nhờ vào năng lực giải thoát nầy.

Ái và thủ không duyên với nhau

Từ đây không khăng khăng giữ lấy

Nghiệp ái sẽ dần dần yếu kém

Thì không có gì si ái được.

Thọ và ái duyên được với nhau

Thọ nầy mà có gì đạt được

Thì tâm an trú có vướng mắc

Đây được gọi là khắp mọi nơi.

Nếu như tâm đó không rỗng lặng

Lại có thể gọi là vướng mắc

Tâm tánh nếu như nói là không

Như thức mà chẳng đạt được gì.

Giống như bậc Ứng Chánh Đẳng Giác

Đã thuyết giảng tất cả pháp diệu

Nghĩa lý nầy chính là Đại thừa

Công hạnh Đại thừa luôn bình đẳng.

Thuyết giảng pháp đó trong một lúc

Hiểu rõ tất cả mọi sai lầm

Chỉ một ý vị là bình đẳng

Chư Phật ba đời đều thuyết giảng.

Đại Tôn giả danh xưng Ca-diếp

Giống như không biết lời nói đó

Ông nói không hiểu được điều ấy

Không tiếp nhận nên làm thế nào?

Nếu sợ hãi năng lực giải thoát

Luân hồi nhất định được hình thành

Mê say sự việc Khổ - Không kia

Mà nhất định quay về quả nầy.

Người kia mê theo Không như vậy

Không được bài báng đối với pháp

Không nầy phải quán sát tường tận

Vì thế có thể không nghi ngờ.

Xa lìa tối tăm biết phiền não

Nhờ vào pháp biết quay về không

Muốn nhanh chóng biết rõ tất cả

Quán sát tường tận lời nói kia.

Nếu người khác sanh ra từ khổ

Nỗi sợ khổ nầy được lớn lên

Nhân khổ ấy dấy lên trống rỗng

Nỗi sợ kia sao được sanh ra?

Nếu từ nỗi sợ của người kia

Đây chính là nói về ngã sở

Như vậy ngã không có gì cả

Nỗi sợ khổ đau sao nảy sanh?

Răng - tóc - móng tay và móng chân

Xương - thịt cùng máu huyết tủy não

Nước mũi - nước miếng - máu mủ dịch

Mỡ màng - lòng ruột với dạ dày

Đại - tiểu tiện - mồ hôi - nóng - gió

Chín lỗ chảy ra và sáu thức

Các pháp hoàn toàn giống như vậy

Tất cả đều không hề có ngã.

Nói đến trí kia cùng với thanh

Thanh luôn luôn tiếp nhận tất cả

Nếu nói thanh và trí lìa nhau

Xa rời nơi ấy làm sao biết?

Nếu như không hiểu biết về trí

Trí kia khó mà hiểu biết được

Trí ấy đã là trí quyết định

Mới tiếp cận đối với trí Phật.

Trí nầy không phải thanh tiếp nhận

Thanh kia dùng cái gì để nghe?

Thanh ấy tiếp cận ở tại tâm

Tâm ấy biết về sắc như vậy.

Nếu tiếp nhận đới với sắc - thanh

Nhưng Sắc lại tiếp nhận cái gì?

Giống như cha con ấy chỉ một

Tư duy không có gì chân thật.

Chúng sanh bị trần cảnh che mờ

Không có cha cũng không có con

Hiểu biết về thanh - sắc như vậy

Ví như vui hòa hợp chốc lát

Tự tánh ấy cũng là như vậy

Một mình nó mà lại nói có.

Những Sắc còn lại đều không thật

Ở đây nói về sắc phẩm hạ

Tâm của bậc Nhất thiết trí ấy

Tất cả phiền não đều thanh tịnh.

Tư duy về một tâm giác ngộ

Những loại kia nếu như không có

Ái như giả dối không chân thật

Vì sao trú vào nơi cái thấy?

Không có ngã mà không có tâm

Tâm nầy ví như họa chân dung

Là sự tương ưng tâm và trí

Thanh tịnh phá nát những ngu si.

Tâm mình chính là như vậy

Làm điều ấy làm như thế nào?

Tâm ngu kia không công hạnh gì

Ngã nầy nhưng mà làm không thật.

Có công hạnh tự mình xuất ly

Mà không có quả của nghiệp ác

Nếu vì làm tổn hại nghiệp

Quả thiện làm thế nào đạt được?

Hạnh quả của cả hai loại nầy

Đánh đổ và thành tựu lẫn nhau

Nói điều ấy biết không giả dối

Tự nó mà không có việc gì.

Nhân và quả chắc chắn tương ưng

Ác kiến cần phải không nảy sanh

Công hạnh nầy mà thật an trú

Nay sẽ nói đến tác và thọ.

Tâm nầy sanh ra ngã sụp đổ

Ngã không trở lại sanh khởi được

Như dùng thân chuối làm cây cột

Không gì có thể đảm nhiệm được.

Tâm mình sanh khởi cũng như vậy

Thì nhất định hết sức quán sát

Chúng sanh nếu như không thể có

Công hạnh nầy làm sao thực hiện?

Nay nếu như làm công hạnh ấy

Nhưng vì có các điều si mê

Chúng sanh nào thật sự không có

Si mê ví như yêu việc đó.

Nếu như diệt hết mọi khổ não

Trước mắt đoạn trừ điều si mê

Ngã mạn là nhân của khổ đau

Si mê thì có thể tăng trưởng.

Sự việc ấy tâm không quay lại

Quán về không trở thành tối thượng

Không có chân - không có bắp gối

Không có lưng lại không có đùi

Không cánh tay cũng không có vai

Không có rốn - không có ngực lưng

Không có sườn và không có eo

Không có tay cũng không có mũi

Không có gáy cũng không có đầu

Tất cả mọi thứ đều như vậy

Quán sát toàn bộ thân thể nầy

Không được ở tại một nơi nào.

Thực hành điều ấy khắp mọi nơi

Nơi nào tự mình sẽ an trú?

Dùng những tay chân thân thể kia

Tất cả mọi nơi đều trú vào.

Chỉ một thân thể kia như vậy

Cho đến đối với những tay chân…

Không ở trong - không ở ngoài thân

Đâu chỉ có thân và các loại…

Tay chân các loại không phân biệt

Tại sao lại xuất hiện nơi kia?

Nơi ấy đã không có thân si

Lẽ nào nói ý là tay chân…?

Trú vào rồi tiếp cận thù thắng

Quán xét biết ví như con người

Nếu như nhân duyên kia hòa hợp

Người gỗ có thể giống như vậy.

Nếu như hiểu rõ tướng như vậy

Thân kia cùng với cái thấy nầy

Như vậy xả bỏ những ngón chân

Những ngón tay cũng đều xả bỏ.

Ban đầu ấy quán xét hợp lại

Sau thấy từng đoạn tự lìa ra

Thân thể nầy phá bỏ đã hết

Lúc ấy trú vào phân biệt thấy.

Phân biệt nhìn thấy thân thể nầy

Có thể ví dụ như hư không

Sắc thân mộng ảo là như vậy

Người có trí vui thích chỗ nào?

Giả sử nếu như không có thân

Thì đâu xuất hiện người nam - nữ…?

Nếu như vui thực sự phải khổ

Điều nầy tại sao không trừ bỏ?

Quán sát điều nầy tại vì sao

Thọ hưởng vui sướng rất phiền não

Niềm vui sướng ấy không chân thật

Như thân kia không giữ được gì.

Ông đau khổ lại làm thế nào?

Như thân kia tự mình không được

Thân ấy có khổ đau vi tế

Đã vi tế mà không thể nói.

Do vì đau khổ vi tế kia

Không thể nói khiến họ vui mừng

Vì nóng giận mà khổ sanh ra

Đã sanh ra thì có diệt đi.

Nếu như trong định có nhìn thấy

Đối với sanh tự mình không nhận

Như vậy nhưng mà đã biết rõ

Quán sát nhân và quả như vậy.

Thiền và ái hoặc là tương ưng

Được sanh từ nơi nghi ngờ kia

Những sự nhạy bén của thiện căn

Đều đối với người nào quay về.

Bên nầy bên kia sao hòa hợp

Hòa hợp mà có được điều gì?

Con người dụ đối với hư không

Tuy hợp lại mà không hòa vào.

Không hòa vào nhưng không phải hợp

Là thực hành không hề phân biệt

Không cầu mong tên gọi hòa hợp

Hoặc là thấy mà là không thấy

Hòa hợp kia đã không dốc cầu

Làm sao gọi là đã được sanh?

Có vật không phải là hòa hợp

Như dẫn dắt mà hiểu biết trước.

Nhưng mà thức kia là vô tướng

Không trú vào trong thân hòa hợp

Xúc chạm thân ấy pháp như vậy

Cảm thọ gì mà được sanh ra?

Ngã nầy đã làm những điều gì

Mà phải chịu đau khổ tổn hại?

Nếu như không được những cảm thọ

Đau khổ làm hại mà không biết.

Ở chỗ nầy thấy được điều ấy

Yêu thích gì không thể xa lìa?

Nay thấy xúc chạm mộng ảo nầy

Là những huyễn hóa của tự tâm.

Đã trông thấy tánh xúc chạm kia

Cảm thọ ấy ông cũng đạt được

Đời trước kia và đời sau nầy

Niệm niệm mà không cảm thọ gì.

Nếu như vậy quán sát tự thân

Cảm thọ cũng không hề đạt được

Những cảm thọ đã không có thật

Thì thân kia biết là không có.

Nếu như vậy không có tự thân

Tại sao có tổn hại như vậy?

Tự nhiên trú trong tánh sắc đó

Không nguồn gốc - không có trung gian

Sắc không ở trong - không ở ngoài

Nơi khác cũng không thể đạt được.

Nếu như thân không có nơi khác

Không hợp lại - không có phân biệt

Tự tánh của tất cả chúng sanh

Vắng lặng không có nơi chốn kia.

Người có trí đều như biết trước

Vì sao mà lại có tham đắm?

Người có trí cùng chung trí ấy

Sanh thân kia đâu cần chấp trước.

Đều là trí là trí hậu đắc

Trí nầy tại sao mà đạt được?

Tất cả các pháp đều như vậy

Tuy phát sanh mà không đạt được.

Pháp như vậy dường như không có

Pháp nầy tại sao lại là hai?

Nếu như là pháp còn lại kia

Tất cả chúng sanh đều tịch tĩnh.

Tha tâm kia xuất hiện nghi ngờ

Đối với tự mình đã không có

Định lúc ấy - thân tâm sau kia

Pháp nầy không bên nầy bên kia

Tư duy đối với tự tâm mình

Là hai pháp an trú lẫn nhau

Như đạt được quay về chánh trú

Bậc Nhất thiết trí nói như vậy.

Nếu như phát sanh những trí ấy

Sẽ thu được đối với trí trí

Người có trí đạt được trí nầy

Lúc ấy tức là không địa vị.

Người có trí đạt được trí nầy

Có đạt được mà không an trú

Không an trú chính là vô sanh

Ấy là nói hướng về Niết-bàn.

Nếu như hai pháp ở nơi kia

Như vậy khó an trú vô cùng

Nếu như pháp căn cứ vào trí

Người có trí nhờ đâu mà có?

Trí nầy căn cứ vào hiểu biết

Người hiểu biết không gì có được

Hai pháp cùng căn cứ lẫn nhau

Là chúng sanh không hề có tánh.

Không có cha chắc chắn không con

Muốn con sanh ra đâu có được

Có cha rồi mới có được con

Hai pháp kia cũng là như vậy.

Mầm mống từ chủng tử sanh ra

Chủng tử có thể mong cầu gì?

Hiểu biết từ trí tuệ sanh ra

Trí ấy thật sao không làm được?

Mầm mống từ trí chủng sanh ra

Hiểu biết từ mầm trí nảy sanh

Nếu hiểu biết kia không hiểu biết

Sao có thể phát sanh Trí trí?

Tất cả nhân duyên của con người

Trước kia đều đã nói rõ ràng

Nhân và quả đã sanh khởi ấy

Tất cả ví dụ như hoa sen.

Nhân quả nào do mình thực hiện

Đều thuận theo từ đời quá khứ

Quả nầy làm sao mà đạt được

Căn cứ vào nghiệp lực quá khứ.

Nhân tố thế gian không ràng buộc

Không ràng buộc kia nói điều gì?

Như vậy được quả báo đời sau

Những tên gọi ấy đâu lẫn lộn.

Sự việc nầy chỉ vì bất định

Chẳng phải tâm - chẳng phải Hiền Thánh

Tội lỗi không có quả báo thiện

Lúc ấy sao có thể tự tại?

Không trông thấy giống như hư không

Không trông thấy từ đời quá khứ

Tự tại không thể nghĩ bàn được

Lý lẽ nầy không nên nói ra.

Người chủ kia đâu phải tối thượng

Họ cũng tự mình không yên ổn

Thiện ác đều có tự tánh riêng

Người có trí biết không giới hạn.

Vì nghiệp có đau khổ - vui sướng

Điều ấy nói thực hiện thế nào?

Nhân trước kia nếu như không có

Quả báo người nào nói có được?

Tại sao không luôn luôn xảy ra

Điều đó không nhìn thấy riêng biệt

Điều ấy xẩy ra đã không khác

Sao có thể thấy những cái kia?

Nếu như nhìn thấy nhân hòa hợp

Không trở lại nói là tự tại

Hòa hợp nầy không có người chủ

Pháp kia chính là không có chủ.

Yêu cái kia không yêu chính mình

Yêu cái nầy mà không thực hiện

Đã đạt được mà do người khác

Cái gì nói là tự tại làm?

Điều ấy không làm từ quá khứ

Nghĩa là như thường còn không diệt

Yêu quý số trời tối thượng nầy

Nói là thế gian vẫn thường hằng.

Chúng sanh bị cảnh trần che kín

Trú trong công năng xấu ác ấy

Cho đấy nói rõ là tối thượng

Đây nói là thế gian xấu ác

Tự tánh của một cùng với ba

Không hợp lại mà không có gì

Công đức nầy không hề có gì

Tất cả đều có ba loại kia.

Công đức tuy không có tiếng vang

Tiếng vang nầy có cũng vượt xa

Như áo quần… đều là vô tâm

Từ đó phát sanh niềm an vui.

Tánh sắc ấy cũng là như vậy

Quán sát tánh đó không có gì

Tất cả nhân tố an vui kia

Có - không cũng giống như y phục.

Áo quần nầy là niềm vui sướng

Đây chính là tánh của vui sướng

Niềm vui sướng của những loại ấy

Không thể nào có được lâu dài.

Đạt được điều ấy là vi tế

Làm sao lại là thô tế kia?

Niềm vui sướng như vậy thật có

Tư duy sao không cảm thọ được?

Xa rời thô đạt được vi tế

Vi tế không thể lâu dài được

Tất cả mọi vật cũng như vậy

Lâu dài sao không thể đạt được?

Niềm vui sướng đạt được không thô

Niềm vui sướng không thường ổn định

Điều ấy không có gì sanh ra

Ở đây nói là không chân thật.

Công đức chân thật ấy sanh ra

Đạt được điều ấy không muốn dừng

Vì đã ăn món ăn bất tịnh

Mà phát sanh đối với nhân quả.

Yêu quý bộ y phục vô giá

Mua chủng tử cõi trời Đâu-suất (Đổ-la)

Không yêu quý thế gian ngu si

Lúc ấy trú vào trí Chân như.

Trí ấy ở thế gian cũng có

Tại sao mà không tiếp xúc được?

Mức lượng giống như thế gian kia

Dường như ở đây thấy rõ ràng.

Thế gian lượng mà chẳng phải lượng

Trí ấy nói năng không hư vọng

Do đó quán xét về chân như

Không kia tức gọi là không sanh

Biết rõ tánh đó không xúc chạm

Là tánh mà không chấp trước gì

Tánh ấy thật nhưng chẳng phải thật

Vì vậy không phải là tánh thật.

Vì thế hiểu biết các mộng huyễn

Nghi ngờ nầy không có tánh kia

Tánh ấy nếu như nhìn thấy có

Chính là không thật sanh chấp trước.

Vì thế cho nên biết tánh kia

Không có nhân thì không có gì

Tất cả đều là không có chủ

An trú trong hết thảy nhân duyên.

Do tánh kia không có sai khác

Không dừng lại cũng không mất đi

Đối với thật nếu mê tánh ấy

Trở lại thành thế gian hơn hẳn.

Do vì sanh ra thuận theo nhân

Vì dấy lên thuận theo huyễn hóa

Tánh ấy đâu đến và đâu đi

Hiểu biết rõ ràng mà như vậy.

Như vậy nhưng hiểu biết rõ ràng

Mới thấy thật sự Vô tánh kia

Làm sao biết được giả và thật?

Do vì giống như những hình bóng.

Tánh nếu như nói là tự có

Thì nhân đâu có gì tồn tại?

Tánh ấy nếu như là không có

Căn cứ vào trăm ngàn đời kiếp

Nhân kia nên biết là không dụng

Mọi tánh tướng của có không

Địa vị ấy thế nào là tánh

Sao có thể ở tại Biệt tánh?

Vào lúc tánh ấy là Vô tánh

Tánh nầy đạt được ở lúc nào?

Vô tánh chính là không sanh khởi

Nên dựa vào tánh ấy thực hiện.

Tánh không có tánh của quá khứ

Nhưng tùy thuộc tánh không sanh khởi

Chẳng phải Hữu tánh và Vô tánh

Dụ cho huyễn hóa hòa hợp thành.

Tất cả Hữu tánh và Vô tánh

Có như vậy không thể diệt đi

Đây là tất cả các thế gian

Vì thế cho nên không sanh diệt.

Biết Hành Không chẳng phải chân thật

Dụ như mộng - dụ như Ba Tiêu

Phân biệt diệt đi - không diệt đi

Tất cả không thể nào đạt được.

Tánh Không chính là tánh như vậy

Đâu đạt được mà cảm thọ gì

Luôn luôn như vậy không hề thật

Những tánh kia đạt được thế nào?

Đâu là khổ - đâu là vui sướng

Đâu là yêu - đâu là không yêu?

Yêu cái ấy yêu vì cái gì

Quan trọng nên biết rõ tự tánh

Thế gian cũng có thể biết được

Tên gọi nào trở thành Vô thượng?

Người nào - đã thân thiết thế nào

Sanh nơi nào mà được cái gì?

Tất cả đều ví như hư không

Cảm thọ đôi bên đều sai lầm.

Hoan hỷ và nóng giận đối nhau

Nhân tố hoan hỷ hoặc tranh chấp

Các hạnh tà giận dữ phiền não

Tất cả đều làm cho tan tác.

Tội ác tự yêu thích vui vẻ

Thì nhất định nói là đường ác

Chết lập tức rơi vào đường ác

Chịu khổ đau mà không ân hận.

Hoặc đi lại trong các cõi Trời

Đời đời mà thọ hưởng vui sướng

Xả bỏ nơi chốn nhiều tội khổ

Nói là chân thật được như vậy.

Như vậy thật sự là Vô tánh

Lại yêu thương - ghét bỏ lẫn nhau

Nói đến tương lai xấu ác kia

Chìm trong biển khổ đau vô tận.

Năng lực sắc thân và thọ mạng

Nơi kia có được mà rất ít

Tuy được những niềm vui sung sướng

Mà vẫn chịu được đói khát khốn khổ.

Giấc ngủ hôn mê trong tai họa

Như hư huyễn mộng ảo hòa hợp

Cần phải hết sạch hư huyễn kia

Như vậy nhưng mà khó làm được.

Học điều ấy thực hiện những gì

Thực hành sao - đoạn trừ thế nào?

Rất nhiều những việc ma quỷ kia

Thì trở thành bến bờ tội lỗi

Đối với rất nhiều chánh đạo kia

Khó có được mà không thực hành.

Lại ở trong khoảnh khắc sát na

Khó có được giác ngộ sanh ra

Đau khổ đời quá khứ - vị lai

Khó cạn được biển sâu phiền não.

Nhưng ở tại biển khổ đau nầy

Mình oán đau khổ cầu lìa bỏ

Như vậy an trú tại nơi nầy

Nếu tự mình không thích an trú.

Như trong từng khoảnh khắc thời gian

Đi vào lửa mà tắm rửa mình

Trông thấy tự lợi mình như vậy

Mà cảm thọ đối với khổ nầy.

Tự tại không có những lão - tử

Các hành kia nhân là như vậy

Thuận theo ác pháp kia mà đến

Cảm báo ác mà dứt khoát trước.

Lửa đau khổ nóng bức như vậy

Mình lúc nào mới được chấm dứt?

Tự hành động ở nơi vui sướng

Vầng mây phước tỏa ra hòa quyện.

Do vì mình thấy biết điều gì

Mà nói là biết trí tuệ Không!

Cúi đầu lạy bậc Cụ túc tri

Cúi đầu lạy Đấng Phước đức dày!

Phẩm 8: TÂM BỒ ĐỀ HỒI HƯỚNG

Hạnh Bồ-đề nếu là như vậy

Tư duy hướng về hạnh và phước

Trang nghiêm tốt đẹp hạnh Bồ-đề

Tất cả mọi người đều đạt được.

Cho đến tất cả mọi nơi chốn

Người nào thân tâm đang khổ não

Nơi ấy đạt được diệu phước nầy

Hoan hỷ trong biển cả vui sướng.

Nếu có điều gì không tự tại

Mà lại ở nơi vòng luân hồi

Khiến đạt được niềm vui thế gian

Và có được niềm vui Bồ-đề.

Nếu có người nào trong thế giới

Thậm chí ở trong các địa ngục

Mà làm cho những hạng người ấy

Đều nhận được niềm vui sướng nhất.

Lạnh lẽo khổ sở được ấm áp

Nóng bức đắng cay được mát lành

Bồ-tát phủ vầng mây bao la

Lại tắm gội trong biển nước pháp.

Cây sắt - đỉnh núi sắt cháy bỏng

Rừng kiếm nhấp nhoáng chớp sáng lòe

Tất cả trở thành cây như ý

Tội nhân vui mừng được an ổn.

Ví như các thứ vàng bạc châu báu của cõi trời (Ca-na-ma, Ca-la-noa) các loài chim uyên ương - thiên nga - chim nhạn cất tiếng hót làm làm cho vui sướng dễ chịu, ao hồ rộng lớn yên lặng không một chút vẩn đục dơ bẩn, các mùi hương vi diệu tỏa ra khiến vô cùng thư thái vui vẻ.

Lò than địa ngục tích tụ lại

Mà trở thành ngọc quý ma ni

Đất nóng bỏng - nước rất rét buốt

Lại có núi báu cùng hòa hợp.

Dùng những vật cúng dường như vậy

Trong cung Thiện Thệ đều đầy đủ

Thanh lửa nóng bỏng - kiếm tuôn mưa

Từ nay về sau rưới mưa hoa.

Dao kiếm ấy giết hại lẫn nhau

Sau cùng tung hoa mừng cho nhau

Đánh đập nát nhừ các thân xác

Ví như sắc hoa của vua kia.

Xương thịt giống như cùng với lửa

Vứt vào trong nước sông Nại Hà

Do vì năng lực thiện của mình

Khiến cho thành cung điện cõi trời.

Ánh sáng kia như ngàn mặt trời

Soi khắp hòn đảo giữa biển kia

Ngục tốt ở trong cõi Diệm-ma

Trông thấy chúng không ai kinh sợ.

Những loài bay như quạ - đại bàng…

Đều lìa khổ vì ăn vật ác

Thích niềm vui sướng rộng khắp kia

Điều nầy có thể sanh thiện gì?

Phước ví như ở tại hư không

Quán xét những loài cao thấp nầy

Giống như trông thấy tay kim cang

Nhanh chóng diệt trừ mọi tai họa.

Rưới xuống làn mưa hoa hương kia

Làm tiêu tan ngọn lửa địa ngục

Thế nào gọi là niềm vui sướng

Thế nào gọi là niềm hoan hỷ?

Người ở nơi những địa ngục kia

Được trông thấy Ngài Quán Tự Tại

Cùng với tất cả mọi uy đức

Ngàn vạn Đồng tử tóc búi tròn.

Tâm Bồ-đề chan chứa đại bi

Cứu độ cho tất cả chúng sanh

Dùng vật cõi trời kia cúng dường

Áo mũ và hoa hương cõi trời.

Cho đến hoa của tâm đại bi

Lầu gác quý báu thật vui sướng

Thiên nữ cùng nhau vui chuyện trò

Trăm ngàn loại âm nhạc hát ca.

Ca ngợi bậc Đại Thánh Văn-thù

Và Đại Thánh Bồ-tát Phổ Hiền

Lấy những công đức tốt đẹp nầy

Cùng giúp cho những chốn địa ngục.

Đại Thánh từ bi Quán Tự Tại

Quán sát nỗi khổ đau địa ngục

Vô lượng khổ đau thật đáng sợ

Tay vẫy ra dòng sữa cam lồ.

Cứu giúp những loài ngạ quỷ kia

Cho thức ăn - cho được tắm gội

Khiến được no đủ và mát lành

Lìa đau khổ đạt được vui sướng.

Như người ở châu Bắc Câu Lô

Năng lực sắc thân và thọ mạng

Người điếc được nghe thấy âm thanh

Người mù được trông thấy cảnh sắc.

Lúc mang thai cho đến sanh đẻ

Ví như Ma da không khổ gì

Tuy áo quần - tuy có ăn uống

Nhưng trang nghiêm mà lại thanh tịnh.

Tất cả thuận theo ý mong cầu

Được lợi ích lại nhiều vui sướng

Người sợ không cảm thọ sợ hãi

Không vui sướng mà được vui sướng.

Phiền não sẽ được không phiền não

Gặp gỡ mọi người đều hoan hỷ

Người bệnh tật luôn được bình an

Giải thoát tất cả mọi ràng buộc.

Không có sức mà được sức lực

Tâm thương yêu giúp đỡ lẫn nhau

Bình an vui vẻ khắp mười phương

Hành đạo tất cả đều hết lòng.

Việc ác đều diệt sạch không còn

Nên thành tựu tất cả việc lành

Người dùng tàu thuyền đi buôn bán

Ý được thỏa mãn những mong cầu.

Bình an vui vẻ đến bờ kia

Những người thân thích cùng đùa giỡn

Đi đường lúc mất mùa đói kém

Gặp bạn bè không còn sợ hãi.

Không sợ giặc cướp và cọp beo

Lại không sợ say say sưa mê muội

Đồng không mông quạnh không tai nạn

Già trẻ không chủ trị được mình.

Các bậc Hiền Thánh đều gia hộ

Giải thoát tất cả mọi phiền não

Thương xót tin tưởng và trí tuệ

Đầy đủ tất cả tướng tu hành.

Luôn luôn đạt được Túc mạng thông

Mà lại đạt được Vô tận tạng

Cho đến đạt được Hư không tạng

Không nhân duyên không hề phương tiện.

Rất nhiều tài năng không vui mừng

Chúng sanh thiếu tên gọi nổi tiếng

Sẽ đạt được danh xưng lớn lao

Xuất gia nếu hình hài xấu xí

Sẽ có được đầy đủ sắc tướng

Nếu như quả báo nơi ba cõi

Khiến cho họ được tướng trượng phu

Cũng xa rời phân biệt cao thấp.

Trước mắt phá tan ý ngã mạn

Nay đạt được tất cả phước đức

Lợi ích cho tất cả chúng sanh

Nên xa rời tất cả tội lỗi.

Luôn luôn làm lợi ích tốt đẹp

Tâm Bồ-đề thực hành cần mẫn

Hạnh Bồ-đề không hề giảm sút

Xa lìa các nghiệp của ngã mạn.

Xứng đáng được Đức Phật thọ ký

Cùng tất cả các loài chúng sanh

Đạt được thọ mạng đến vô lượng

Thọ mạng được lâu dài miên viễn.

Làm tổn hại tiếng nói vô thường

Vườn cây như ý thật vui sướng

Tất cả các phương đều đạt được

Pháp diệu vô biên ý rạng ngời.

Viên mãn giống như Phật với Phật

Các vùng đất đá cao thấp kia

Giống như bàn tay mà bằng phẳng

Mềm mại ánh sắc màu lưu ly.

Tất cả mọi nơi đều có được

Rất nhiều các vị Đại Bồ-tát

Khắp nơi các cõi nước mười phương

Vào trú trong ánh sáng của mình.

Trang nghiêm ở tại mặt đất nầy

Các loại cây cối và chim thú

Ánh sáng hướng về giữa hư không

Âm thanh thuyết pháp không dừng lại

Các loài chúng sanh thường nghe được

Đức Phật cùng với các đệ tử

Những vị ấy luôn luôn được thấy

Mây tỏa cúng dường không giới hạn.

Cúng dường hướng về Đức Thế Tôn

Trời rưới mưa dựa vào thời tiết

Lúa mè hoa quả đều tốt tươi

Thế gian được đầy đủ yên lành.

Vương pháp được y theo thực hành

Sức thuốc tăng nhiều gấp bội lần

Năng lực hiểu biết đều thành tựu

Các quỷ La-sát Noa-cát-nhĩ

Những loài quỷ nầy đều thương xót

Không xuất hiện làm khổ chúng sanh.

Không tội lỗi lại không tật bệnh

Không thể khinh mạn và thấp kém

Phiền não không có gì xảy ra

Đọc tụng mà không bị ràng buộc.

Tùy theo ý muốn mà đi đứng

Mọi người tập hợp là thường hằng

Thành tựu đối với trách nhiệm

Tăng Tỳ kheo an trú giới thanh tịnh.

Lại được tất cả các hiểu biết

Quán sát hướng về nghiệp của tâm

Xả bỏ rời xa các phiền não

Tỳ kheo đã đạt được lợi ích.

Nên xa rời các sự tranh chấp

Những người xuất gia cũng như vậy

Không thể nào phá hỏng giới cấm

Đạt được giới hãy cố giữ gìn.

Luôn luôn vui trừ hết các lỗi

Nếu người nào không phá giới cấm

Được lợi ích hướng đến cõi trời

Nếu như người nào giữ bình bát

Làm được những lợi ích tốt đẹp

Có được chủng tử rất thanh tịnh

Tên gọi nổi tiếng khắp các phương

Vĩnh viễn không nhận chịu tội khổ.

Bền lòng nơi việc làm không khổ

Giúp cho vô số các chúng sanh

Cúng dường chư Phật khắp ba đời

Sẽ nhận được thân tướng cõi trời.

Người ấy thành Phật giữa thế gian

Chúng sanh không thể nghĩ bàn được

Vui với Phật mà được niềm vui

Nguyện giúp cho mọi nơi thế gian.

Bậc Bồ-tát nhất định thành tựu

Lòng kính trọng ấy như tư duy

Chúng sanh kia khiến cho đạt được

Quả vị Phật-bích-chi an lạc

Và đạt được niềm vui Thanh văn

Các hàng trời - người - A-tu-la…

Ý tôn trọng mà luôn bảo vệ

Nếu như được Túc Mạng thông ấy

Xuất gia luôn luôn được điều nầy.

Nếu như địa Hoan hỷ nơi kia

Văn-thù-sư-lợi thường an trú

Mình dường như theo quả vị ấy

Tùy sức mà có thể tham dự.

Nếu như biết an trú hòa hợp

Được sanh ra ở khắp mọi nơi

Hoặc có người nào muốn gặp gỡ

Và có người nào muốn nghe thấy.

Như vậy họ nhất định thấy nghe

Bậc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi

Như mặt trời soi sáng mười phương

Giúp đỡ cho tất cả chúng sanh.

Tu hành theo Đại sĩ Văn-thù

Mình đạt được công hạnh như vậy

Lúc ấy hoặc trú trong hư không

Hoặc an trú ở tại thế gian.

Nay mình an trú cũng như vậy

Được san bằng nỗi khổ thế gian

Nếu như thế gian có đau khổ

Tất cả những điều mình được kia

Là tất cả thiện của thế gian

Bồ-tát vui thích đã đạt được

Loại thuốc cứu độ khắp thế gian

Tất cả đều chan chứa niềm vui

Tất cả cùng chung một lợi ích

Phật giáo sẽ tồn tại lâu dài.

Dùng ý tốt đẹp và thanh tịnh

Quy mạng hướng về Ngài Văn-thù

Con nói là bậc tri thức thiện

Tâm thanh tịnh nầy luôn tăng trưởng.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 113

BỒ ĐỀ

TÂM QUÁN THÍCH

SỐ 1663

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN