SỐ 1521 — LUẬN THẬP TRỤ TỲ BÀ SA

Phẩm 6: PHÁT TÂM BỒ ĐỀ

Hỏi: Mới phát tâm là căn bản của mọi lời nguyện. Thế nào là mới phát tâm?

Đáp:

Lúc bắt đầu phát tâm Bồ đề,

Hoặc là nhờ ba-bốn nhân duyên.

Chúng sinh mới phát tâm Bồ-đề, hoặc dùng ba nhân duyên, hoặc dùng bốn nhân duyên, như vậy hòa hợp có bảy nhân duyên để phát tâm Bồ-đề Vô thượng.

Hỏi: Những gì là bảy nhân duyên? Đáp:

Một là tất cả các Như Lai,

Khiến cho phát tâm đạo Bồ đề,

Hai là thấy pháp sắp hủy hoại,

Vì bảo vệ cho nên phát tâm,

Ba là ở giữa các chúng sinh,

Vì lòng Đại bi mà phát tâm,

Bốn là hoặc có vị Bồ tát,

Dạy bảo mà phát tâm Bồ đề,

Năm là thấy công hạnh Bồ tát,

Cũng thuận theo hành mà phát tâm,

Có người nhờ vào bố thí rồi,

Sinh thiện mà phát tâm Bồ đề,

Có người thấy thân tướng của Phật,

Hoan hỷ mà phát tâm Bồ đề,

Nhờ vào bảy loại nhân duyên này,

Mà phát tâm Bồ đề tu đạo.

Phật khiến cho phát tâm, là Phật dùng Phật nhãn quán xét chúng sinh, biết thiện căn của họ thuần thục có thể có năng lực đạt được quả vị

Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Người như vậy, Phật dạy bảo làm cho phát tâm với lời như vậy: Này người thiện nam! Nay có thể phát tâm là cứu độ chúng sinh đang khổ não! Hoặc lại có người sống ở trong đời ác trược, thấy pháp sắp bị hủy hoại, vì mong bảo vệ cho nên phát tâm suy nghĩ như vậy: Lạ lùng thay! Từ vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức A-tăng-kỳ kiếp đến nay, chỉ có một người đi giữa hai nơi vượt ra khỏi ba cõi, lấy bốn Thánh đế làm bậc Đại đạo sư, biết kho tàng của năm loại pháp thoát khỏi sáu đường, có bảy loại chánh pháp rất quý báu, thực hành sâu vào tám giải thoát, dùng chín bộ kinh để giáo hóa, có người Đại lực thuyết ra mười một loại công đức, khéo léo xoay chuyển mười hai nhân duyên nối tiếp nhau, giải thích về mười ba pháp trợ Thánh đạo, có mười bốn giác ý rất quý báu, loại bỏ mười lăm loại tham dục, đồng thời đạt được mười sáu tâm giải thoát vô ngại, ra khỏi mười sáu địa ngục của chúng sinh, và thân có mười bảy loại đầy đủ, mười tám pháp bất cọng, khéo phân biệt mười chín người an trú trong quả, khéo phân biệt biết rõ về người Hữu học, A-la-hán, Bích-chi-Phật và Chư Phật, chính là hai mươi căn. Tâm Đại Bi là chúa của Đại tướng, chúa của Đại chúng, là đại y vương, là Đại đạo sư, là Đại thuyền sư. Lâu lắm mới có được pháp này, thực hành khổ hạnh, làm điều khó làm mới có được pháp này, mà nay sắp bị hủy hoại, mình nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, gieo tròng thiện căn sâu dày được thành tựu Phật đạo, khiến cho pháp tồn tại lâu dài trải qua vô số A-tăng-kỳ kiếp. Lại trong thời gian thực hành Bồ tát đạo, hộ trì vô lượng giáo pháp của Chư Phật cho nên chịu khó thực hành tinh tiến.

Hoặc lại có người thấy chúng sinh khổ não đọa đày, thậy đáng thương xót vì không ai cứu giúp, không chốn quay về, không có nơi nào nương tựa, lưu chuyển trong sinh tử trải qua đường ác đầy những hiểm nạn, có nhiều giặc thù, những loại thú dữ trùng độc, sinh tử vô cùng sợ hãi, các loại ác quỷ… Thường có nhiều gai góc của buồn lo khổ não, hố sâu của ân ái biệt ly-oán thù hội tụ, dòng nước của sự vui vẻ an lành thật là khó có được, rất lạnh lẽo rất nóng bức nhưng một mình đi trong cảnh ấy, đồng trống không một bóng râm khó mà được độ thoát. Chúng sinh ở trong những tình cảnh nhiều sợ hãi, không có người nào cứu giúp che chở dẫn dắt, thật đáng thương xót. Thấy chúng sinh như vậy, vào trong đường ác hiểm của dòng sinh tử này nhận chịu những nỗi khổ não. Vì lòng Đại Bi cho nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, phát lời nguyện như vậy: Tôi sẽ làm người cứu giúp cho người không có ai cứu giúp, làm chốn quay về cho người không có chốn quay về, làm nơi nương tựa cho người không có nơi nương tựa. Tôi được độ rồi sẽ độ chúng sinh, tôi được thoát rồi sẽ cứu thoát chúng sinh, tôi được yên ổn rồi sẽ làm cho chúng sinh yên ổn!.

Lại có người chỉ từ người khác mà nghe, dùng tâm tin tưởng ưa thích, phát tâm đạo vô thượng suy nghĩ như vậy: Mình nên tu tập pháp thiện không gián đoạn, hoặc có lẽ thuộc về phần vị Tất định đạt được vô sinh pháp nhẫn, nhờ quy tụ các công đức thuần thục thiện căn, có lẽ được gặp Chư Phật hoặc được gặp các bậc Đại Bồ tát, có năng lực biết chúng sinh có các căn lợi độn, tâm sâu xa và tánh ham muốn đuôi sai biệt, khéo láo biết phương tiện được sự bảo vệ của Bát-nhã Ba-la-mật. Người có năng lực làm Phật sự biết mình phát nguyện, thiện căn thành thục cho nên khiến an trú trong phần vị Tất định, hoặc là vô sinh pháp nhẫn. Các Bồ tát này ở địa thứ bảy-thứ tám-thứ chín-thứ mười, như Phật khéo biết tâm lực của chúng sinh mà dạy bảo khiến cho phát tâm, chứ không phải vì chỉ có sức mạnh của niềm tin và ưa thích mà dạy bảo khiến cho phát tâm. Lại có người thấy Bồ tát khác hành đạo tu tập các thiện căn được che chở bằng lòng Đại bi, đầy đủ phương tiện giáo hóa chúng sinh, không tiếc thân mạng làm nhiều điều lợi ích, học rộng hiểu nhiều vượt hẳn lên giữa những người vô cùng tuyệt vời của thế gian, làm bóng mát che phủ cho chúng sinh mệt mỏi vất vả, an trú trong bố thí-trì giới-nhẫn nhục-tinh tiến-thiền định-trí tuệ và tàm quý chất trực-nhu nhuyến điều hòa, tâm tư thanh tịnh vô cùng ưa thích pháp thiện. Thấy người như vậy mà dấy lên nghĩ rằng: Người này thực hành được thì mình cũng nên thực hành, họ đã tu nguyện hạnh thì mình cũng nên tu, mình vì đạt được pháp này cho nên phải phát nguyện này! Dấy lên suy nghĩ như vậy rồi phát tâm đạo vô thượng.

Lại có người thực hành bố thí rộng lớn, cúng dường Chư Phật và tăng, hoặc chỉ cúng dường Phật với các loại ăn uống-áo quần. Người này nhờ vào hạnh bố thí này, nghĩ đến trong quá khứ các vị Bồ tát luôn luôn thực hành bố thí, như Vi-lam-ma, Vi-thủ-đa-la, Tát-bà-đàn, Thi-tỳ-vương…, liền phát tâm Bồ đề. Dùng phước thiện bố thí này hồi hướng cho quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lại có người hoặc thấy hoặc nghe về ba mươi hai tướng tốt của Phật, lòng bàn chân bằng phẳng ngón tay ngón chân có xoáy tròn, giữa các ngón tay ngón chân có màng da mềm mỏng kết lại với nhau, bảy chỗ đầy đặn, ngón tay ngón chân thon dài, gót chân rộng, thân thẳng vai vuông, mu bàn chân cao bằng phẳng, đầu long xoay về bên phải, bắp đùi tròn lẳn như nai chúa, cánh tay dài quá đầu gối, âm mã giấu kín, thân màu vàng ròng, da mỏng và mềm mại, mỗi một lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông, giữa chặng mày có lông trắng dài và nhỏ, phần thân trên như sư tử, vai tròn và rộng, dưới nách đầy đặn biết được mùi vị tuyệt diệu, thân vuông như cây Ni-câu-lâu-đà, đỉnh đầu có nhục kế, lưỡi rộng và dài, phạm âm thanh thoát, gò má như sư tử, răng có bốn mươi chiếc đều đặn sáng bóng dày sít, đôi mắt màu xanh biếc, lông mi như tướng của trâu chúa… Nghe hoặc thấy tướng tốt của Phật thì tâm hoan hỷ dấy lên nghĩ như vậy: Mình cũng sẽ đạt được tướng tốt như vậy, người tướng tốt như vậy đã đạt được các pháp thì mình cũng sẽ đạt được. Ngay lúc ấy phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Dựa theo bảy nhân duyên này mà phát tâm Bồ đề.

Hỏi: Ông nói về bảy nhân duyên phát tâm Bồ đề, là đều được thành tựu, có người thành tựu và có không thành tựu sao?

Đáp: Điều này không chắc chắn thành tựu tất cả, hoặc có người thành tựu-có người không thành tựu.

Hỏi: Nếu như vậy thì cần phải giải thích rõ ràng. Đáp :

Ở trong bảy nhân duyên phát tâm,

Phật dạy bảo khiến cho phát tâm,

Bảo vệ pháp cho nên phát tâm,

Vì thương xót cho nên phát tâm,

Ba hạng người phát tâm như vậy,

Nhất định phải đến được thành tựu,

Bốn hạng người phát tâm còn lại,

Không chắc chắn đều được thành tựu.

Trong bảy loại phát tâm này thì Phật quán xét căn bản tâm thiện của chúng sinh ấy, dạy bảo khiến cho phát tâm nhất định được thành tựu, bởi vì không nói suông. Nếu vì tôn trọng Phật pháp, vì muốn bảo vệ giáo pháp, hoặc có tâm Đại Bi đối với chúng sinh, thì ba loại phát tâm như vậy chắc chắn được thành tựu, bởi vì có gốc rễ sâu dày. Còn lại nhờ Bồ tát dạy bảo khiến cho phát tâm, thấy công hạnh của Bồ tát thực hành mà phát tâm, nhờ vào hạnh bố thí rộng lớn mà phát tâm, hoặc nghe hoặc thấy tướng tốt của Phật mà phát tâm, thì bốn loại phát tâm này phần nhiều là không thành tựu. Hoặc có người thành tựu, nhưng gốc rễ còn nhỏ nhoi yếu ớt.

**

LUẬN THẬP TRỤ TỲ BÀ SA

QUYỂN 4

Phẩm 7: ĐIỀU PHỤC TÂM

Hỏi: Như phẩm trên đã nói ba cách phát tâm chắc chắn thành tựu, còn lại bốn cách phát tâm thì không thành tựu. Vậy thế nào là thành tựu và không thành tựu?

Đáp: Nếu phát tâm Bồ-đề, mà khi hành đạo, Bồ-tát quên mất pháp của tâm Bồ-đề thì không thành tựu. Nếu Bồ-tát thực hành mà không quên mất pháp của tâm Bồ-đề, thì được thành tựu. Cho nên kệ nói:

Bồ tát thuận theo phải rời xa,

Quên mất pháp của tâm Bồ đề,

Cần phải luôn nhất tâm tu hành,

Không mất pháp của tâm Bồ đề.

Tránh xa là diệt trừ pháp ác, không cho nó xâm nhập vào tâm mình. Nếu chúng đã vào thì nhanh chóng diệt trừ chúng đi. Mất là lãng quên tâm Bồ-đề ngay đời này hoặc đời sau. Không còn tùy thuận với sự tu hành, cho nên tránh xa những pháp như vậy. Trái lại, nếu không lạc mất những pháp tu hành Bồ-đề, không quên mất tâm Bồ-đề, thì cần phải luôn luôn nhất tâm chịu khó thực hành.

Hỏi: Mất tâm Bồ-đề là mất những pháp gì? Đáp:

Một là không kính trọng giáo pháp,

Hai là có tâm niệm kiêu mạn,

Ba là nói dối không chân thật,

Bốn là không kính trọng tri thức.

Phát sinh bốn lỗi này, nếu ở đời này đến lúc chết đi, hoặc tiếp theo đời sau sẽ quên mất tâm Bồ đề, không thể nào tự biết mình là Bồ tát, không còn phát nguyện, pháp thực hành của Bồ tát không còn hiện ở

trước mắt. Không cung kính đối với giáo pháp, pháp là ba Thừa thượng-trung-hạ mà Chư Phật đã thuyết ra. Nói tóm tắt là giáo pháp của Chư Phật Như Lai đã sử dụng. Ở trong giáo pháp này không cung kính cúng dường ca ngợi tôn trọng, không có ý tưởng hiếm có-ý tưởng khó được-ý tưởng như vậy báu-ý tưởng thỏa mãn tâm nguyện, lỗi này có thể làm mất đi tâm Bồ đề. Tâm kiêu mạn là tâm lý tự cao ngạo, chưa được nói là được, chưa chứng nói là chứng. Đối với không-vô tướng-vô nguyện, hoặc vô sinh pháp nhẫn, hoặc sáu độ Ba-la-mật, hoặc mười địa Bồ tát, những pháp như vậy và các pháp khác từ sự tu tập mà có, ở trong pháp này chưa đạt được mà nói là đạt được.

Vọng ngữ thì có loại thuộc về Đột-kiết-la, có hai loại thuộc về Ba-dạ-đề, có loại thuộc về Thân-lan-giá, có loại thuộc về Tăng-già-bà-thi-sa, có loại thuộc về Ba-la-di. Hoặc có người nói: Có loại nói dối thứ sáu, loại nói dối này thì tâm sinh ra sám hối. Năm loại nói dối trước thì loại thứ nhất là nhẹ, loại sau là nặng, loại thứ sáu là nhẹ nhất. Loại thuộc về Ba-la-di, là tự mình không vượt qua được ngã chấp và pháp chấp, hoặc miệng nói-hoặc hình dáng thể hiện, hướng đến dùng phương tiện để hiện rõ là mình có phẩm đức này. Loại thuộc về Tăng-già-bà-thi-sa, là hoặc nói miệng nói-hoặc hình dáng thể hiện, ở trong bốn sự của Tỳ-kheo kia, dùng tất cả mọi chuyện có căn cứ hay không có căn cứ mà phỉ báng họ. Loại thuộc về Thâu-lan-giá, là muốn đem sự việc có căn cứ hay không có căn cứ để phỉ báng nhưng mà nói không thành. Lại thuộc về Ba-la-đề, là đem sự việc không có căn cứ thuộc về Tăng-già-bà-thi-sa mà phỉ báng. Loại thuộc về Đột-kiết-la, là trừ ra bốn loại lỗi lầm trên, lỗi này thuộc về nói dối. Tự tâm trừ diệt, là như lúc nói giới tự biết mình có lỗi lầm nhỏ, không cần phải nói với người khác, mà tự tâm mình hối hận trừ bỏ.

Hỏi: Lỗi nói dối này, chỉ thuộc về Tỳ-kheo chứ không thuộc về bạch y, mà ở luận này lại chung cho cả tại gia và xuất gia?

Đáp: Hễ biết sự việc thật sự thì như vậy, nhưng mà nói đến hiểu biết thì khác nhau. Trong luận này nói là tướng chung của nói dối, bởi vì có chúng sinh phân biệt, có sự việc phân biệt, có thời gian phân biệt, có tội của năm chúng phân biệt, có trú xứ phân biệt, cho nên có nặng nhẹ khác biệt. Tuy nói dối là tội nhẹ nhưng huân tập lâu dài thì trở thành chồng chất, có thể làm mất tâm Bồ đề.

Chúng sinh phân biệt, là hạng tà kiến đoạn mất thiện căn, và hạng còn lại những phiền não sâu xa, đây là thuộc về tội nặng. Sự việc phân biệt, là nếu nói đến lỗi lầm của người và pháp, thì đây là tội phá Tăng.

Thời gian phân biệt là người xuất gia nói dối thì mắc lỗi nặng. Tội của năm chúng phân biệt, là như tội Ba-la-di và Tăng-già-bà-thi-sa thì nặng. Trú xứ phân biệt là lúc ở trong Tăng tự mình nói dối như chứng ngộ, đó là tội nặng.

Không cung kính đối với thiện tri thức, là không sinh ra ý tưởng cung kính-sợ hãi-khó gặp. Người đã gây ra nhiều đối với bốn lỗi này, thì mất đi tâm Bồ đề.

Hỏi: Chỉ vì bốn lỗi này có thể làm mất đi tâm Bồ đề, hay còn có lỗi nào khác chăng?

Đáp:

Keo kiệt với pháp quan trọng nhất,

Ham mê theo pháp của Tiểu thừa,

Hủy báng đối với các Bồ tát,

Khinh chê những người tu pháp thiền.

Keo kiệt với những pháp trọng yếu, là thầy biết được nhiều nghĩa sâu kín khó biết, nhưng vì ham mê lợi dưỡng, tham đắm lợi dưỡng sợ học trò sẽ bằng mình, cho nên giữ bí mật chứ không nói ra.

Ham mê đối với pháp Tiểu thừa, là bởi vì không đạt được mùi vị của pháp Đại thừa, cho nên ham mê Nhị thừa. Chê bai hàng Bồ-tát, không có tội mà nói có tội, đó gọi là chê bai.

Nghĩa của Bồ tát trước đây đã nói: Người này không có lỗi lầm mà tùy tiện gán tội cho họ, nếu thật sự họ có tội mà bàn tán về tội lỗi ấy, thì điều này tuy có tội nhưng so với điều trước vẫn nhiều hơn. Tại vì sao? Bởi vì như kinh nói: “Các Bồ tát nếu thật sự có tội hay không có tội, thì cũng không nên bàn tán”. Khinh chê người tu pháp thiền, là nếu tại gia hay xuất gia vì đoạn trừ các phiền não cho nên chịu khó thực hành tinh tiến, vì ngăn chặn tất cả phiền não quy tập các pháp hỗ trợ cho Phật đạo, người này hoặc không có sở trường bàn luận, hoặc không có tài năng biện giải, hoặc không có uy đức to lớn, người không có trí mà khinh chê họ, thì mắc tội nặng. Lại nữa, nếu đối với bậc thiện tri thức mà lòng dạ kết thành oán giận, cũng có tâm dua nịnh quanh co, tham lam các lợi dưỡng…, thì cũng mắt tội nặng. Nghĩa về thiện tri thức trước đây đã nói. Đối với người thuyết pháp giáo hóa như vậy mà sinh tâm oán giận, giống như oán giận cha mẹ thì mắc tội nặng. Dua nịnh là tâm nịnh bợ dụ dỗ. Quanh co là thân nghiệp và khẩu nghiệp có những việc làm để biểu hiện. Tham lam các lợi dưỡng, là tham đắm lợi lạc và tiếng khen. Bởi vì những lỗi này làm hỏng tâm chất trực, cho nên không có thể phát khởi thiện căn sâu sắc, như áo dính màu xấu xí thì không nhận thêm màu sắc đẹp hơn được.

Lại nữa:

Không hiểu rõ ràng những việc ma,

Làm cho tâm Bồ đề yếu kém,

Nghiệp chướng và pháp làm chướng ngại,

Cũng làm mất đi tâm Bồ đề.

Không phân rõ chuyện ma, là nếu không biết rõ chuyện ma thì không có khả năng chế ngự được chúng. Nếu không chế ngự chúng thì mất tâm Bồ-đề.

Hỏi: Những gì là chuyện ma?

Đáp: Lúc nói đến cần phải thực hành Bố thí-trì giới-nhẫn nhục-tinh tiến-thiền định-trí tuệ Ba-la-mật, và lúc nói đến nghĩa lý sâu xa thuộc về Đại thừa, thì không nhanh nhạy vui vẻ mà nói. Hoặc ưa nói đến những duyên tán loạn ở trong các sự việc khác. Hoặc viết chép, đọc tụng giải thích, bàn luận, nghe và tiếp nhận…, thì cao ngạo khinh mạn tự kiêu, tâm tư tán loạn, ý tưởng duyên theo điều khác, vọng niệm đùa cợt tranh luận chê bai lẫn nhau làm cho hai bên không hòa hợp, không thể nào không hiểu nghĩa lý chân thật, từ chỗ ngồi đứng dậy mà đi, dấy lên nghĩ rằng: Mình ở trong chỗ này không có gì ghi nhận cả, mà làm cho tâm tư không thanh tịnh được, cũng không nói gì đến thành ấp-thôn xóm-nhà cửa nơi sinh sống của mình! Vì vậy cho nên không muốn nghe pháp, không cảm được ý vị liền từ chỗ ngồi đứng dậy đi ra, bỏ các pháp Ba-la-mật đã nói về Đại thừa, và từ trong kinh của Thanh văn, Bích-chi-Phật để tự mình điều hòa suy tính mong cầu trí Tát-bà-nhã. Hoặc lúc viết chép, đọc tụng, giải thích, nghe và tin nhận…, ưa thích nói đến các loại sự việc khác, phá hủy làm cho Bát-nhã Ba-la-mật bị tan rã. Đó là nói đến những sự việc về xứ sở-quốc gia-thành ấp-thôn xóm, vườn rừng cây cối, chuyện thầy chuyện giặc, binh giáp-vũ khí, yêu ghét khổ vui, cha mẹ anh em, trai gái vợ con, áo quần ăn uống-đồ nằm thuốc thang và các vật dụng cung cấp cho cuộc sống, tâm tư bị tán loạn cho nên mất đi Bát-nhã Ba-la-mật. Lại nói đến những sự việc tham-sân-si, kẻ thù người thân, giờ tốt giờ xấu, ca múa kỹ nhạc, buồn lo vui cười, kinh sách văn chương tán tụng, chuyện xưa của đời trước, chuyện của các hàng Đế vương quốc chúa, đất nước lửa gió, năm dục giàu sang và lợi dưỡng… của thế gian, làm cho tâm vui thích. Hoặc ma hóa làm hình tướng Tỳ-kheo Tỳ-kheo-ni, dùng nhân duyên trong kinh Thanh văn và Bích-chi-Phật làm cho đạt được mà nói lời như vậy: Ông nên tu tập học theo kinh này, hãy rời bỏ pháp đã tu tập trước kia. Người nghe pháp không còn vui vẻ nghe nhận, người nói pháp thì tâm niệm buông lơi uể oải, đều có những lý do khác. Người nghe cần đến pháp mà người nói thì muốn đến nơi khác. Người nói vui vẻ nói pháp mà người nghe lại muốn đến nơi khác. Người nói có nhiều ham muốn tham đắm các lợi dưỡng, nhưng người nghe không có tâm giúp cho. Người nghe tâm tin tưởng ưa thích mong muốn nghe pháp, nhưng người nói không vui lòng để nói. Người nói vui lòng nói nhưng người nghe không thích. Hoặc có lúc nói về những khổ đau của địa ngục, chi bằng thân này hết khổ sớm đạt được Niết bàn là lợi ích nhất. Nói đến vô lượng khổ não của loài súc sinh, các loại tội lỗi của ngạ quỷ và A-tu-la, nói đến những đời kiếp sinh tử có nhiều tai họa buồn loa, làm cho người nghe đối với thân này mong sớm đạt được Niết-bàn là điều lợi ích nhất. Lại ca ngợi sự giàu sang vui sướng của thế gian, ca ngợi công đức phước thiện vui sướng của cõi Sắc-Vô sắc, người sinh trong chốn này chính là lợi ích to lớn. Ca ngợi về lợi ích công đức của quả Tu đà hoàn cho đến A-la-hán, làm cho người nghe đối với thân này mong cầu chứng được quả ấy, chính là lợi ích to lớn của mình.

Hoặc là người nói pháp vui thích đối với quyến thuộc, mà người nghe pháp không muốn thuận theo. Người nói pháp thì muốn đến quốc độ đói kém loạn lạc không yên ổn, nói với người nghe rằng: Nay ông không cần phải đi theo tôi đến các nước ấy? Thế rồi sinh tâm chán nản uể oải mà không đi theo. Người nói pháp coi trọng đối với đàn việt cho nên đi nhiều nơi để thăm hỏi, khiến cho người nghe pháp không được nghe nhận, ở trong pháp sâu xa sinh ra tâm lý nghi hoặc, điều này không phải là kinh pháp mà Chư Phật thuyết ra, điều mình đã nói chính là kinh pháp của Phật, nếu Bồ tát có thể thực hành pháp này thì nhất định chứng được thực tế của các pháp.

Các loại nhân duyên như vậy làm cho hai bên không hòa hợp, nên biết rằng những loại này đều là ma sự. Nói tóm lại, có chướng ngại đối với tất cả thiện pháp thì đều là ma sự.

Tâm Bồ đề yếu kém, là bởi vì các phiền não có sức mạnh cho nên tâm đạo yếu kém không còn có thế lực, chí nguyện đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác vĩnh viễn lìa xa. Nghiệp chướng thì tuy là có đủ loại nghiệp chướng trong này nói đến loại có thể làm cho người cầu đại thừa bị thối chuyển, đó chính là pháp chướng ngại, tức là thích thực hành các pháp bất thiện, rời bỏ không-vô tướng-vô nguyện và các pháp sâu xa tuyệt diệu như các Ba-la-mật…

Bốn loại như vậy luôn luôn làm mất đi tâm Bồ đề.

Hứa cho Thầy mà lại lừa dối

Tội ấy thật vô cùng sâu nặng

Người không có nghi ngờ ân hận

Làm cho sinh nghi ngờ ân hận,

Người tin tưởng vui với Đại thừa,

Còn đem lòng giận dữ sâu nặng,

Trách mắng nói tiếng xấu cho họ,

Rêu rao lan truyền khắp mọi nơi,

Đối với những quan hệ cộng sự,

Trong tâm thường dua nịnh quanh co,

Bốn pháp ác bất thiện như vậy,

Thì làm mất đi tâm Bồ đề.

Hứa giúp cho thầy mà đưa đến, là vật bằng lòng giúp cho thầy, hoặc đã hứa-hoặc chưa hứa mà sau đó không cho. Nếu cho không đúng lúc, cho không đúng chỗ, cho không đúng như pháp, thì cách cho như vậy là cách cho của ngoại đạo và thế gian. Trong Phật pháp biết được kinh pháp là từ nơi thầy nếu vốn có tiền bạc của cải theo pháp cúng dường thì dùng để giúp cho thầy. Nếu không có gì để giúp thì không hề có lỗi, không có nghi ngờ ân hận mà khiến cho sinh tâm nghi ngờ ân hận, là người này thật sự không phá giới, có trạng thái của một lỗi nhỏ mà nói thành tội lớn, hoặc phá bỏ oai nghi của đời sống chính đáng, hoặc phá bỏ cách nhìn chính đáng, như vậy đều khiến cho họ sinh tâm nghi ngờ ân hận.

Oán giận người Đại thừa, là bao gồm Nhân thừa, Đại thừa, vô thượng, Như Lai thừa, đại nhân thừa, Nhất thiết trí nhân thừa, cho đến người mới phát tâm, ở giữa những người này sinh tâm vô cùng giận dữ mà mắng chửi gièm pha, nói tiếng xấu của họ làm cho lan truyền khắp nơi. Tâm dua nịnh quanh co đối với cọng sự, là đối với Hòa thượng A-xà-lê và các bậc thiện tri thức, không dùng tâm thẳng thắn để gần gũi, mà dùng tâm quanh co dua nịnh để học hỏi thực hành, thậm chí những người chưa từng quen biết cũng thể hiện dua nịnh quanh co với họ. Bốn pháp ác bất thiện, là những pháp cấu uế bất tịnh, có năng lực làm mất đi tâm Bồ đề Như nói:

Chuyển đổi hai mươi loại pháp này

Đời đời gắng sức khéo tu hành,

Như vậy thì không làm mất đi,

Tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Hai mươi pháp này làm mất tâm Bồ-đề, nếu biết chuyển đổi pháp này để tu tập thực hành thì đời không quên mất tâm Vô thượng Chánh

đẳng Chánh giác. Chuyển đổi hai mươi pháp trên, là đem tâm cung kính pháp, phá tan tâm ngạo mạn, xa lìa nói dối, tôn trọng sâu xa đối với các bậc thiện tri thức. Ngoài ra những điều khác cũng nên biết như vậy.

Hỏi: Những pháp nào làm cho nguyện Bồ-đề đời đời được tăng trưởng, và trong đời sau còn có thể tiếp tục phát Đại nguyện?

Đáp:

Thậm chí mất đi cả thân mạng,

Mất ngôi vị Chuyển luân Thánh vương,

Như vậy, hãy còn không thuận theo,

Nói dối và dua nịnh quanh co.

Có thể khiến cho các thế gian,

Tất cả các chủng loại chúng sinh,

Đối với hết thảy các Bồ tát,

Mà phát sinh tâm niệm cung kính.

Nếu có người có thể thực hành,

Tất cả mọi pháp thiện như vậy,

Thì đời đời luôn được tăng trưởng,

Hạnh nguyện của Vô thượng Bồ đề.

Bồ-tát dùng những pháp này, đời đời tăng trưởng nguyện Bồ-đề của mình, và trong đời sau có năng lực phát sinh đại nguyện thanh tịnh. Nếu nói thật mà chết, dù mất ngôi vị Chuyển luân Thánh vương và mất địa vị vua trời, thì cũng vẫn nói thật chứ không bao giờ nói dối, huống là nói dối vì một chuyện nhỏ.

Đối với bà con và người ngoài, cũng từ bỏ tâm lý dua nịnh quanh co. Lại nữa, từ khi mới phát tâm cho đến nay, sinh lòng cung kính đối với hết thảy Bồ-tát, tôn trọng ca ngợi các vị ấy như Phật không khác, cũng nên tùy năng lực mà khiến cho an trú trong pháp Đại thừa.

Phẩm 8: A. DUY VIỆT TRÍ (BẤT THOÁI CHUYỂN)

Hỏi: Các Bồ-tát này có hai hạng:

Duy việt trí.

A duy việt trí.

Nên nói rõ về tướng ấy là Duy việt trí hay A duy việt trí?

Đáp:

Tâm bình đẳng đối với chúng sinh,

Không ganh với lợi dưỡng của người,

Thậm chí mất đi cả thân mạng,

Cũng không nói lỗi của pháp sư,

Tin tưởng vui với pháp thâm diệu,

Không tham đối với sự cung kính,

Đầy đủ tất cả năm pháp này,

Chính là bậc A duy việt trí.

Tâm bình đẳng đối với chúng sinh, chúng sinh là chúng sinh trong sáu đường, đối với chủng loại thượng-trung-hạ thì tâm đều đối xử như nhau, đó gọi là A duy việt trí.

Hỏi: Như nói đối với chư Phật và Bồ-tát nên sinh tâm cung kính bậc nhất, còn lại thì không như vậy. Lại nói thân cận Chư Phật và Bồ-tát mà cung kính cúng dường, còn lại cũng không như vậy. Tại sao nói đối với hết thảy chúng sinh, tâm bình đẳng không khác nhau?

Đáp: Mỗi câu nói đều có nghĩa khác nhau không nên nghi ngờ chất vấn.

Tâm bình đẳng đối với chúng sinh, nghĩa là nếu có chúng sinh nhìn Bồ-tát như kẻ oán thù, có chúng sinh nhìn Bồ-tát như cha mẹ, có chúng sinh nhìn Bồ-tát như người bậc trung. Ở trong ba hạng chúng sinh này, tâm Bồ-tát luôn đối xử bình đẳng với họ , đều làm ích lợi cho họ, bởi vì muốn cứu vớt hết thảy, cho nên Bồ-tát không có tâm khác nhau đối với bất cứ ai. Vì vậy, ông không nên cố sức chất vấn.

Không ganh tị lợi dưỡng của kẻ khác, là nếu người khác có được y phục, ngọa cụ, thuốc men, ăn uống, phòng nhà, sản nghiệp, của tiền, vàng bạc, châu báu, xóm làng, quốc gia, thành thị, nam nữ ... thì đối với người được bố thí như vậy không sinh tâm ganh tị, cũng không ôm lòng oán hận, mà tâm phải mừng vui cho họ.

Không nói lỗi của pháp sư, là nếu có người nói: Nên tu theo pháp Đại thừa Không-Vô tướng-Vô tác, hoặc sáu pháp Ba-la-mật, hoặc bốn xứ sở của công đức, hoặc các pháp Đại thừa của mười địa Bồ-tát, thì thậm chí chỉ gặp nhân duyên mất mạng, mà cũng không nói ra lỗi lầm của họ huống là gán thêm chuyện ác cho họ.

Tin và vui với pháp vi diệu sâu xa, pháp sâu xa là Không-Vô tướng-Vô nguyện và những kinh sâu xa như Bát Nhã Ba La Mật, Bồ Tát Tạng ... Đối với những pháp này, một lòng tin, và vui thích không có gì nghi hoặc, ở trong những việc khác thì không ưa thích như vậy, bởi vì từ trong kinh sâu xa cảm được pháp vi tuyệt vời.

Không tham đối với sự cung kính, là khi đã thông suốt thật tướng của mọi pháp thì đối với chuyện khen-chê-lợi hay không lợi, đều không có gì khác nhau.

Đầy đủ năm pháp này như nói ở đoạn trên. Không thối chuyển-không lười nhác bỏ dở đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì gọi là A duy việt trí. Trái với điều này thì gọi là Duy việt trí. Bồ-tát Duy việt trí có hai hạng: Hoặc là hạng bại hoại, hoặc là hạng chuyển biến dần dần để tiến đến đạt được A duy việt trí.

Hỏi: Đã nói đến hạnh bại hoại thì tướng trạng ấy như thế nào? Đáp:

Nếu không có chí hướng tài năng,

Thường ham thích với pháp thấp kém,

Đắm say trong danh tiếng lợi dưỡng,

Tâm tư không chất trực rõ ràng,

Keo kiệt giữ gìn nhà người ta,

Không tin tưởng vui với pháp không,

Chỉ coi trọng đối với ngôn thuyết,

Đây gọi là tướng trạng bại hoại.

Không có chí hướng tài năng là diện mạo không có thần sắc, oai đức mỏng manh yếu kém.

Hỏi: Không dùng đến thân tướng uy đức là tướng của A duy việt trí, mà nói như vậy là có nghĩa gì vậy?

Đáp: Nói có ở đây có nghĩa là không nên dẫn đến nghi ngờ, tôi nói bên trong có công đức cho nên thân tướng có uy đức, chứ không phải chỉ nói đến sắc thân diện mạo đoan chánh mà thôi. Chí hướng tài năng có nghĩa là thế lực của uy đức. Nếu có người có thể tu tập thiện pháp trừ diệt ác pháp, ở trong sự việc này có năng lực thực hành thì gọi là chí hướng tài năng. Tuy rằng thân tướng như Thiên vương, sáng ngời như mặt trăng-mặt trời, nhưng nếu không có năng lực tu tập thiện pháp trừ diệt ác pháp, thì cũng gọi là hạng không có chí hướng tài năng. Dù cho sắc thân xấu xí, hình hài giống như ngạ quỷ nhưng có thể tu tập thiện pháp trừ diệt ác pháp, thì đó chính là hạng có chí hướng tài năng vậy. Vì thế ông chất vấn không thích hợp.

Ham thích với pháp thấp kém, là ngoại trừ Phật thừa thì các thừa khác so với Phật thừa đều là nhỏ bé thấp kém không sánh bằng được, cho nên gọi là thấp kém, chứ không phải là vì xấu ác. Những việc ác khác cũng gọi là thấp kém. Những pháp mà hàng nhị thừa đạt được so với Phật là thấp kém hơn mà thôi, đều là xuất thế gian tiến vào vô dư Niết bàn cho nên không gọi là xấu ác. Vì vậy nếu như người nào xa lìa Phật thừa mà tin và vui với Nhị thừa, thì đó là vui thích với pháp thấp kém. Người này tuy thích sự việc cao xa, nhưng bởi vì tin và vui với Nhị thừa rời xa Đại thừa, cho nên cũng gọi là vui thích với pháp thấp kém.

Vả lại, thấp kém gọi là việc xấu ác, đó gọi là năm dục và đoạn kiến-thường kiến cùng sáu mươi hai kiến chấp mà ngoại đạo luận bàn, tất cả đều làm cho sinh tử tăng thêm, thì gọi là pháp thấp kém. Thực hành theo pháp này cho nên gọi là vui thích với pháp thấp kém.

Đắm say trong danh lợi, là ở trong sự ca ngợi cúng dường tài lợi bố thí, tâm niệm luôn luôn vướng mắc gắng sức tìm mọi cách để có được, bởi vì không cảm được pháp vị thanh tịnh cho nên tham lam ưa thích những điều này. Tâm không chất trực rõ ràng, là tánh tình dua nịnh quanh co thích làm những chuyện lừa dối. Keo kiệt giữ gìn nhà người ta, là người thuận theo những nhà mà mình đi vào, thấy có người khác được lợi dưỡng cung kính ca ngợi, thì sinh lòng ganh tỵ buồn rầu không vui. Tâm không thanh tịnh bởi vì chấp Ngã sâu nặng, tham đắm lợi dưỡng mà sinh tâm ganh ghét oán hận chê bai đàn việt.

Không tin tưởng vui với pháp không, là Chư Phật thuyết về ba loại pháp không, đó gọi là ba giải thoát môn. Đối với những pháp không này, không tin tưởng-không ưa thích-không lấy làm quý trọng, bởi vì tâm tư không thông hiểu. Chỉ coi trọng ngôn thuyết, là chỉ ưa thích ngôn từ hoa mỹ chứ không có thể đúng như giáo thuyết mà tu hành, chỉ có nói suông chứ không có thể tin hiểu các pháp để cảm được pháp vi diệu kỳ ấy. Đây gọi là tướng trạng của hạng bại hoại.

Nếu người phát tâm Bồ đề, có những tướng trạng như vậy, thì nên biết là hạng Bồ tát bại hoại. Bại hoại có nghĩa là không điều thuận, vì như con ngựa tồi tệ nhất thì gọi là bại hoại, chỉ có tên gọi của ngựa chứ không có tác dụng của ngựa. Bồ tát hạng bại hoại cũng như vậy, chỉ có tên gọi trống rỗng chứ không có công hạnh thật sự. Nếu người nào không muốn làm Bồ tát hạng bại hoại, thì nên loại trừ ác pháp thuận theo pháp mà nhận được tên gọi.

Hỏi: Ông nói ở trong phần vị Duy việt trí, có hai hạng Bồ tát, một là Bồ tát bại hoại, hai là dần dần tinh tiến về sau đạt được phần vị A duy việt trí. Bồ tát hạng bại hoại đã giải thích hạng dần dần tinh tiến về sau đạt được phần vị A duy việt trí, nay có thể giải thích chăng?

Đáp:

Bồ tát không chấp trước với Ngã,

Cũng không chấp trước với chúng sinh,

Nói pháp không có gì phân biệt

Cũng không chấp trước với Bồ đề,

Không dùng hình tướng để thấy Phật,

Dùng năm công đức diệu kỳ này,

Được gọi là bậc Đại Bồ tát,

Thành tựu bậc A duy việt trí.

Bồ tát thực hành năm công đức này, thẳng đến phần vị A duy việt trí. Không chấp trước với Ngã, là lìa khỏi sự đắm trước đối với Ngã. Bồ tát này từ trong năm ấm-mười hai nhập-mười tám giới nội ngoại cầu tìm Ngã không thể nào có được, dấy lên nghĩ như vậy:

Nếu như năm ấm thật là Ngã,

Thì Ngã chính là tướng sinh diệt,

Tại sao hướng về để cảm thọ,

Mà ngay nơi ấy có cảm thọ?

Nếu như tách khỏi ấm có Ngã,

Thì ngoài ấm phải đạt được Ngã,

Tại sao hướng về để cảm thọ,

Mà sai khác đối với cảm thọ?

Nếu như Ngã là có năm ấm,

Thì Ngã tức là lìa năm ấm,

Giống như thế gian vẫn thường nói,

Trâu khác với người chủ của trâu.

Bởi vì vật khác cùng hợp lại,

Cho nên điều này gọi là có,

Vì vậy Ngã có đủ năm ấm,

Ngã chính là khác với năm ấm.

Nếu như trong năm ấm có Ngã,

Giống như trong căn phòng có người,

Giống như người nằm ở trên giường,

Ngã thuận theo khác biệt với ấm.

Nếu như trong Ngã có năm ấm,

Giống như trong đĩa có trái cây,

Giống như trong sữa có ruồi nhặng,

Thì ấm khác biệt đối với Ngã,

Như có thể đúng mà không đúng,

Không tách rời đúng-có thể đúng,

Đúng không có gì có thể đúng,

Trong đúng-có thể đúng không có.

Ngã chẳng phải ấm-xa lìa ấm,

Ngã cũng không hề có năm ấm,

Trong năm ấm không hề có Ngã,

Trong ngã không hề có năm ấm.

Như vậy tất cả mọi nhiễm trước,

Đều là phiền não trong phiền não,

Tất cả các loại như bình-áo,

Đều cần phải biết đúng như vậy.

Nếu nói Ngã chắc chắn là có,

Và tướng sai khác của các pháp,

Nên biết rằng hạng người như vậy,

Không cảm được pháp vị của Phật.

Bồ tát tư duy như vậy liền tách rời Ngã kiến, bởi vì lìa xa Ngã kiến thì không chấp trước vào Ngã. Không chấp trước chúng sinh, chúng sinh gọi là khác với Bồ tát. Lìa xa tham chấp kiến cho nên dấy lên ý niệm như vậy: Nếu người khác thật sự có Ngã, thì người ấy có thể làm nhân khác mà có Ngã, bởi vì người ấy là nhân khác, mà thật sự cầu Ngã thì không thể nào có được, người ấy cũng không thể nào có được, cho nên không có người ấy cũng không có ngã. Vì vậy Bồ tát cũng không chấp trước nơi ấy.

Thuyết pháp không phân biệt, là bởi vì Bồ tát này tin hiểu tất cả các pháp vốn không hai, vốn không hề sai biệt, vốn là một tướng cho nên dấy lên ý niệm như vậy: Tất cả các pháp đều do sự nhớ nghĩ tà vạy phân biệt sinh ra, hoàn toàn hư vọng không thật. Bồ tát này diệt hết các phân biệt, không còn những phiền não làm cho suy sụp, lập tức tiến vào pháp nhân duyên của Đệ nhất nghĩa vô thượng mà không thuận theo trí tuệ nào khác.

Thật tánh thì chẳng phải là có,

Lại cũng chẳng là không có,

Chẳng phải là cũng có-cũng không,

Chẳng phải là không có-không không.

Cũng chẳng phải là có văn tự,

Cũng không tách ra khỏi văn tự,

Nghĩa lý chân thật là như vậy,

Chung quy không thể diễn tả được.

Nói là ngôn ngữ có thể nói,

Ngôn ngữ đều là tướng tịch diệt,

Nếu như tánh là tướng tịch diệt,

Chẳng phải có cũng chẳng phải không.

Vì muốn diễn tả sự việc gì,

Dùng ngôn ngữ nào để diễn tả,

Làm thế nào người có trí tuệ,

Lại cùng với ngôn ngữ nói chăng?

Nếu như tánh các pháp là không,

Thì các pháp không hề có tánh,

Thuận theo dùng không của pháp nào,

Là pháp không thể diễn tả được?

Không đạt được-không có ngôn thuyết,

Mượn ngôn từ để diễn tả không,

Thật nghĩa cũng chẳng phải là không,

Lại cũng chẳng phải là không không.

Cũng chẳng phải không-chẳng không không,

Chẳng phải là chẳng không-không không,

Chẳng phải hư cũng chẳng phải thật,

Chẳng phải nói-chẳng phải không nói.

Mà thật ra không gì vốn có,

Cũng chẳng phải là không vốn có,

Vậy thì tất cả đều rời bỏ,

Những phân biệt chấp trước vốn có.

Nhân cùng với từ nhân sinh ra,

Tất cả các pháp đều như vậy,

Đều là tướng tịch diệt thật sự,

Không chọn lấy cũng không rời bỏ.

Không có tro áo giặt không sạch,

Tro cũng trở lại làm bẩn áo,

Không ngôn từ không nói sự thật,

Có ngôn thuyết thì có lỗi lầm.

Bồ tát quán xét tin hiểu thông suốt như vậy, cho nên ở trong sự thuyết pháp không có gì phân biệt. Không chấp trước vào Bồ đề là bởi vì Bồ tát này tin hiểu về pháp không, như Bồ đề của phàm phu chấp trước, không chấp trước như vậy cho nên dấy lên ý niệm này:

Phật không chấp trước với Bồ đề,

Không phải Phật cũng không chấp trước,

Các quả vị cùng với pháp khác,

Tất cả cũng hoàn toàn như vậy.

Có Phật thì sẽ có Bồ đề,

Chấp vào Phật tức là thường kiến,

Không có Phật-không có Bồ đề,

Không chấp trước tức là đoạn diệt.

Tách rời Phật không có Bồ đề,

Tách rời Bồ đề không có Phật,

Nếu như một-khác không thành tựu,

Thì làm sao có được hòa hợp?

Hết thảy các pháp trên thế gian,

Vì sai khác mà có hòa hợp,

Bồ đề không khác biệt với Phật,

Vì vậy cả hai không hòa hợp.

Phật cùng với Bồ đề pháp vị,

Sai khác như nhau đều không thành,

Tách rời hai lại không có ba,

Làm sao mà có thể thành tựu?

Vì vậy cho nên Phật tịch diệt,

Bồ đề cũng luôn luôn tịch diệt,

Bởi vì cả hai đều tịch diệt,

Cho nên tất cả đều tịch diệt.

Không dùng hình tướng để thấy Phật, là Bồ tát tin hiểu thông suốt về pháp là vô tướng, cho nên dấy lên suy nghĩ như vậy.

Nếu như tất cả không có tướng,

Thì tất cả vốn là có tướng,

Tịch diệt hoàn toàn không có tướng,

Ngay nơi tịch diệt là có tướng.

Nếu quán các pháp không có tướng,

Không có tướng chính nó là tướng,

Nếu như nói tu không có tướng,

Thì chẳng phải tu không có tướng.

Nếu như xả bỏ những tham trước,

Theo đó gọi là không có tướng,

Giữ lấy tướng xả bỏ tham trước,

Thì trở thành không còn giải thoát.

Tất cả bởi vì có giữ lấy,

Vì giữ lấy mà có rời bỏ,

Ai giữ lấy-giữ lấy điều gì,

Dựa vào tên gọi để rời bỏ.

Do giữ lấy mà cần giữ lấy,

Cùng với pháp có thể giữ lấy,

Cùng lìa bỏ và cùng không có,

Như vậy điều gọi là tịch diệt.

Nếu pháp dựa vào nhau thành tựu,

Thì pháp chính là không có tánh,

Nếu như tánh của pháp không có,

Thì tánh này không hề có tướng,

Nếu như pháp không hề có tánh,

Thì pháp này không hề có tướng,

Làm sao nói là không có tánh,

Bởi vì tánh này không có tướng?

Nếu như sử dụng có và không,

Cũng ngăn chặn cũng nên thuận theo,

Tuy nói mà tâm không chấp trước,

Vậy thì không có gì sai lầm.

Nơi nào trước đã từng có pháp,

Mà về sau không thể hoại diệt,

Nơi nào trước đã có như vậy,

Mà về sau lại có diệt đi?

Đã có tướng tịch diệt như vậy,

Cùng với không có tướng tịch diệt,

Vì vậy cho nên nói tịch diệt,

Và nói về tánh-tướng tịch diệt .

Trước cũng chẳng phải là tịch diệt,

Cũng chẳng phải là không tịch diệt,

Cũng chẳng tịch diệt-không tịch diệt,

Lìa chẳng tịch diệt-không tịch diệt.

Bồ tát này thông đạt về tuệ vô tướng như vậy không có gì nghi ngờ ân hận, không dùng sắc tướng để thấy Phật, không dùng thọ-tưởng-hành-thức để thấy Phật.

Hỏi: Vì sao không dùng sắc tướng để thấy Phật, không dùng tướng của thọ-tưởng-hành-thức để thấy Phật?

Đáp: Chẳng phải sắc là Phật, chẳng phải thọ-tưởng-hành-thức là Phật; chẳng phải lìa sắc mà có Phật, chẳng phải lìa thọ-tưởng-hành-thức mà có Phật; chẳng phải Phật có sắc, chẳng phải Phật có thọ-tưởng-hành-thức; chẳng phải trong sắc có Phật, chẳng phải trong thọ-tưởng-hành-thức có Phật; chẳng phải trong Phật có sắc, chẳng phải trong Phật có thọ-tưởng-hành-thức. Bồ tát ở trong năm loại này không giữ lấy tướng, cho nên đến được phần vị duy việt trí.

Hỏi: Đã biết được pháp này là phần vị duy việt trí, vậy thì A duy việt trí có tướng mạo thế nào?

Đáp: Bát nhã đã giải thích rộng ra, tướng mạo của A duy việt trí.

Nếu Bồ tát quán xét phàm phu địa Thanh văn địa, Bích-chi-Phật địa và Phật địa, không hai-không phân biệt không có gì nghi ngờ ân hận, thì nên biết rằng đây là phần A duy việt trí. Có những ngôn từ diễn tả đều có lợi ích, không quán xét về ưu khuyết tốt xấu của người khác, không mong cầu có được những ngôn từ diễn tả của Sa môn ngoại đạo, điều gì nên biết thì biết-nên thấy thì thấy, không thì cúng lễ lạy các trời, không dùng hoa hương phan cái để cúng dường, không tôn thờ thuận theo thầy khác, không rơi vào đường ác, không nhận chịu thân nữ, thường tự mình tu tập mười thiện đạo, cũng dạy bảo người khác khiến họ thực hành, thường dùng thiện pháp chỉ bày nêu rõ về lợi ích hoan hỷ, thậm chí trong mộng cũng không rời bỏ mười thiện đạo. Không làm mười nghiệp đạo bất thiện, do nghiệp thân-miệng-ý mà gieo trồng thiện căn, đều làm an lạc độ thoát cho chúng sinh. Quả báo mình đạt được giúp cho chúng sinh cùng hưởng. Nếu nghe pháp sâu xa thì không sinh tâm nghi ngờ hối hận ít nói năng mà chỉ nói lời lợi ích an lành-lời hài hòa vui vẻ-lời mềm mỏng dịu dàng. Ít ngủ nghỉ, đi lại ra vào tâm không hề tán loạn, oai nghi nghiêm túc-nhớ nghĩ kiên cố. Thân không có các loại sâu bọ truyền bệnh, áo quần-đồ nằm sạch sẽ không dơ bẩn. Thân tâm thanh tịnh an nhàn vắng lặng ít điều rối rắm. Tâm không dua nịnh quanh co, không ôm lòng tham tiếc ganh ghét. Không coi trọng lợi dưỡng-áo quần-ăn uống-đồ nằm-thuốc thang và các vật dụng cung cấp cho đời sống. Ở trong pháp sâu xa không hề có sự tranh chấp, nhất tâm nghe pháp thường mong muốn các pháp ở ngay trước mắt. Dùng phước đức này làm cho đầy đủ các pháp Ba-la-mật. Đối với các kỹ thuật và những điều thù thắng tuyệt vời của thế gian, quán xét tất cả các pháp đều thuận với pháp tánh. Thậm chí ác ma biến hóa hiện rõ tám địa ngục lớn, hóa làm Bồ tát mà nói lời như vậy: Nếu ông không rời bỏ tâm Bồ đề thì sẽ sinh vào trong này. Trông thấy cảnh giới hãi hùng ấy mà tâm vẫn không rời bỏ. Ác ma lại nói: Kinh Ma-ha-diễn không phải do Phật thuyết ra. Lúc nghe lời nói này nhưng tâm không có gì đổi khác, thường dựa vào pháp tướng chứ không thuận theo điều gì khác. Đối với sinh tử đầy khổ não nhưng không có kinh sợ, nghe có Bồ tát trải qua A-tăng-kỳ kiếp tu tập thiện căn mà phải thối chuyển, nhưng tâm không hề mất đi. Lại nghe Bồ tát lui lại trở thành A-la-hán đạt được các thiền định, thuyết pháp cứu độ chúng sinh mà tâm cũng không rời bỏ, thường có năng lực hiểu biết tất cả các việc ma. Hoặc nghe đến Tát-bà-nhã không, mười địa của Đại thừa cũng không, khả năng hóa độ chúng sinh cũng không, các pháp không hề có cũng như hư không. hoặc nghe những điều mê hoặc

tán loạn tâm tư như vậy, muốn làm cho thối chuyển chán ngán mệt mỏi uể oải bỏ dở, nhưng mà Bồ tát này càng thêm tinh tiến thực hành Từ Bi sâu sắc. Ý dường như muốn tiến vào Sơ thiền-Nhị thiền-tam thiền-Tứ thiền mà không thuận theo thiền sinh ra, vẫn khởi lên pháp của cõi Dục, phá trừ kiêu mạn không coi trọng sự ca ngợi, tâm không còn sân giận ngu si. Nếu sống đời tại gia thì không nhiễm trước năm dục lạc, dùng tâm chán ngán lìa xa tiếp nhận giống như bệnh phải uống thuốc. Không dùng tà mạng để nuôi sống mình, không vì nhân duyên sinh sống của mình mà làm não loạn đối với người khác, chỉ làm cho chúng sinh được an lạc mà sống tại nhà thế gian. Thiện thần Kim Cang Mật Tích thường đi theo hầu hạ bảo vệ, người và loài Phi nhân không có thể làm cho hủy hoại tán loạn được. Các đăn đầy đủ không có gì thiếu sót, không làm bùa chú-thuốc độc để khống chế người-làm hại vật, không thích tranh đấu, không tự đề cao mình, không khinh thường người khác. Không xem tướng lành dữ, không thích nói đến nhiều chuyện, đó là những chuyện về vua chúa-quan quyền-dân chúng-phạm vi đất nước, vũ khí-chiến tranh-áo quần-vật dụng-rượu uống cơm ăn, chuyện về người nữ-chuyện đời xa xưa-chuyện trong biển rộng. Những chuyện như vậy đều không thích nói. Không đến chỗ xem-nghe ca nhi múa hát trổ tài âm nhạc, chỉ thích nói thuận theo nghĩa lý của các pháp Ba-la-mật. Thích nói thuận theo các pháp Ba-la-mật khiến cho được tăng thêm lợi ích, xa lìa những nơi tranh cãi đấu đá, thường nguyện được thấy Phật. Nghe phương khác hiện tại có Phật thì nguyện được vãng sinh về nơi ấy. Thường sinh chốn trung tâm của đất nước, hoàn toàn không tự nghi ngờ mình là A duy việt trí hay không phải là A duy việt trí. Quyết định tự biết mình là A duy việt trí. Các loại việc ma thì hiểu rõ ràng mà không thuận theo. Thậm chí chuyển đổi thân khác mà không sinh tâm thuộc Thanh văn và Bích-chi-Phật. Ngay cả ác Ma hiện làm thân Phật, nói cho biết rằng: Ông nên chứng A-la-hán, nay Ta sẽ thuyết pháp cho ông. Dù cho ở trong pháp này thành tựu A-la-hán, nhưng cũng không tin nhận, bởi vì hộ pháp cho nên không tiếc thân mạng mà thường thực hành tinh tiến. Nếu lúc thuyết pháp thì không có nghi ngờ thắc mắc gì, không có gì thiếu sót mất mát. Những sự việc như vậy gọi là tướng mạo của A duy việt trí. Người có năng lực thành tựu tướng mạo này, thì nên biết rằng đây là bậc A duy việt trí. Hoặc có người chưa đầy đủ tướng mạo ấy, thì làm sao để người này không bao lâu tiến vào được phần vị A duy việt trí? Người này thuận theo các địa sau mà tu tập thiện căn, thuận theo thiện căn chuyển sang sâu xa, thì đạt được tướng mạo của bậc A duy việt trí.

LUẬN THẬP TRỤ TỲ BÀ SA

QUYỂN 5

Phẩm 9: DỊ HÀNH

Hỏi: Những việc ban đầu của Bồ-tát A duy việt trí này, như trước đã nói. Muốn đến được phần vị A duy việt trí này, thì thực hành những hạnh khó làm trải qua lâu dài mới có thể được. Hoặc rơi vào Thanh văn địa và Bích-chi-Phật địa, nếu như vậy thì đó là tai họa lớn, như trong pháp Trợ Đạo giải thích:

Nếu như rơi vào Thanh văn địa,

Và rơi vào Bích-chi-Phật địa,

Thì gọi là Bồ tát vô cảm,

Bởi mất đi tất cả lợi ích.

Nếu như rơi vào chốn địa ngục,

Không sinh ra sợ hãi như vậy,

Nếu như rơi vào Nhị thừa địa,

Thì trở thành sợ hãi vô cùng,

Rơi vào trong địa ngục khổ đau,

Cuối cùng có thể đến Phật địa,

Nếu như rơi vào Nhị thừa địa,

Cuối cùng trở ngại cho Phật đạo,

Đức Phật tự mình ở trong kinh,

Giải thích rõ sự việc như vậy,

Như con người ham được mạng sống,

Nghe chém đầu thì rất kinh hãi.

Tâm niệm Bồ tát cũng như vậy,

Nếu như rơi vào Thanh văn địa,

Và rơi vào Bích-chi-Phật địa,

Thì sinh lòng sợ hãi vô cùng.

Vì vậy, như Chư Phật đã nói có nhiều phương tiện dễ dàng hành đạo nhanh chóng đến được phần vị A duy việt trí, mong nói cho nghe về điều ấy!

Đáp: Như ông đã nói đều là hạng khiếp nhược yếu hèn không có tâm Đại thừa, không phải là lời nói của bậc trượng phu có ý chí kiên cường. Tại vì sao? Bởi vì nếu người phát nguyện mong cầu quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chưa đạt được phần vị A duy việt trí, ở trong thời gian ấy thuận theo không tiếc thân mạng, ngày đêm tinh tiến như cứu lửa cháy đầu. Như trong pháp trợ đạo giải thích:

Bồ tát chưa có thể đến được,

Phần vị của A duy việt trí,

Nên luôn luôn cần cù tinh tiến,

Giống như cứu lửa cháy trên đầu.

Gách vác mọi gánh nặng lâu dài,

Bởi vì cầu thành tựu Bồ đề,

Luôn luôn phải chịu khó tinh tiến,

Không sinh tâm uể oải buông lơi.

Nếu người mong cầu Thanh văn thừa,

Và mong cầu Bích-chi-Phật thừa,

Chỉ vì thành tựu lợi ích mình,

Vẫn thường phải chịu khó tinh tiến.

Huống là đối với hàng Bồ tát,

Tự độ mình cũng độ cho người,

So với người Nhị thừa như vậy,

Cần phải tinh tiến gấp muôn lần.

Người thực hành Đại thừa thì Đức Phật nói như vậy. Phát nguyện mong cầu Phật đạo, nặng nề hơn đưa cao cả ba ngàn Đại thiên thế giới. Ông nói phần vị A duy việt trí là pháp rất khó phải trải qua lâu dài mới có thể đạt được. Nếu có phương tiện dễ dàng hành đạo, nhanh chóng đến được phần vị A duy việt trí, thì đó chính là lời nói dàng cho hạng khiếp nhược kém cỏi, không phải là nói cho bậc Đại nhân có chí hướng kiên cường. Nếu như ông nhất định muốn nghe về phương tiện này thì nay tôi sẽ nói. Phật pháp có vô lượng pháp môn, như đường đi ở thế gian có khó có dễ, đường bộ phải đi bộ thì vất vả, đường thủy ngồi thuyền thì vui thú hơn. Đạo của Bồ tát cũng như vậy, hoặc có pháp chịu khó thực hành tinh tiến, hoặc có pháp dùng niềm tin làm phương tiện dễ dàng thực hành nhanh chóng đến được phần vị A duy việt trí. Như kệ nói:

Đông phương có Đức Phật Thiện Đức,

Nam phương Đức Phật Chiên đàn đức,

Tây phương Đức Phật Vô Lượng Minh,

Bắc phương là Đức Phật Tướng Đức,

Đông nam Đức Phật Vô Ưu Đức,

Tây nam là Đức Phật Bảo Thí,

Tây bắc là Đức Phật Hoa Đức,

Đông bắc Đức Phật Tam Thừa Hạnh,

Hạ phương là Đức Phật Minh Đức,

Thượng phương Đức Phật Quảng chúng Đức.

Hết thảy các Thế tôn như vậy,

Nay hiện tại khắp nơi mười phương,

Nếu người muốn nhanh chóng đến được,

Phần vị của bậc Bất thối chuyển,

Cần phải đem tâm thành cung kính,

Chấp trì xưng niệm danh hiệu Phật.

Nếu Bồ tát muốn ngay thân này đến được phần vị A duy việt trí thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì nên nghĩ đến Chư Phật mười phương và xưng niệm danh hiệu của Chư Phật. Như trong phẩm A duy việt trí của kinh Bảo Nguyệt Đông Tử Sở Vấn, nói: “Đức Phật bảo với Bảo Nguyệt: Phương Đông cách đây trải qua vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng không thể nghĩ bàn được, có thế giới tên gọi Vô Ưu, cõi ấy bằng phẳng do bảy báu hợp thành, dây vàng Tử ma đan xen giăng dọc giới hạn đường đi, cây báu xếp thành hàng đều đặn để làm trang nghiêm, không có địa ngục-súc sinh-ngạ quỷ A-la-hán và những nơi hiểm nạn, thanh tịnh không có dơ bẩn, không có cát sỏi gạch đá-núi đồi gà nổng-hố sâu hang tối, trời thường mưa hoa để rải khắp mặt đất.

Vào thời ấy có Đức Phật danh hiệu Thiện Đức Như Lai-Ứng Cúng-Chánh Biến Tri-Minh Hạnh Túc-Thiện Thệ-Thế Gian Giải-Vô Thượng Sĩ-Điều Ngự Trượng Phu-Thiên Nhân Sư-Phật Thế Tôn, chúng Đại Bồ tát cung kính vây tròn xung quanh, thân tướng sáng ngời như núi vàng to lớn-như kho tàng châu báu to lớn tỏa ánh sáng rực rỡ, vì các Đại chúng thuyết giảng rộng về chánh pháp, pháp thiện đầu-giữa-sau đều có ngôn từ-có nghĩa lý. Pháp đã thuyết đầy đủ không lẫn tạp, thanh tịnh như thật không sai lạc. Sao gọi là không sai lạc? Đó là không sai lạc đối với đất-nước-lửa-gió; không sai lạc đối với cõi Dục-cõi Sắc-cõi Vô sắc; không sai lạc đối với sắc-thọ-tưởng-hành-thức. Này Bảo Nguyệt! Đức Phật này thành đạo đến nay trải qua sáu mươi ức kiếp. Lại nữa, cõi Phật ấy

ngày đêm không khác nhau, chỉ dùng số lượng ngày tháng năm ở cõi Diêm-phù-đề này để nói đến kiếp thọ của cõi ấy. Ánh sáng của Đức Phật thường soi chiếu thế giới. Vào mỗi lần thuyết pháp khiến cho vô lượng vô biên ngàn vạn ức A-tăng-kỳ chúng sinh trú trong vô sinh pháp nhẫn, gấp bội số người như vậy được trú trong Nhẫn thứ Nhất-Nhẫn thứ hai-Nhẫn thứ ba. Này Bảo Nguyệt! Đức Phật ấy vốn có nguyện lực, nếu có chúng sinh ở phương khác, ở trước Phật mà gieo trồng các thiện căn, thì Phật chỉ dùng ánh sáng tiếp xúc trên thân, liền đạt được Vô sinh pháp nhẫn. Này Bảo Nguyệt! Nếu người thiện nam-người thiện nữ nào nghe danh hiệu Đức Phật này mà tự mình tin nhận, thì không lui sụt đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Sự việc về chín Đức Phật còn lại cũng đều như vậy”.

Nay sẽ giải thích về danh hiệu của Chư Phật và danh hiệu của cõi

Phật.

Thiện Đức: Đức hạnh thuần thiện chỉ có an lạc, không giống

như phước đức của chư Thiên-Rồng-Thần làm mê hoặc não hại chúng sinh.

Chiên Đàn Đức: Phương Nam cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Hoan hỷ. Đức Phật danh hiệu là Chiên Đàn Đức, hiện nay đang thuyết pháp. Ví như mùi hương Chiên-đàn mà lại mát mẻ, danh hiệu Đức Phật ấy vang xa như mùi hương tỏa ngát khắp nơi, diệt trừ ngọn lửa nóng do ba độc của chúng sinh làm cho được mát lành.

Phật Vô Lượng Minh: Phương Tây cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Thiện Giải, Đức Phật danh hiệu là Vô Lượng Minh, hiện nay đang thuyết pháp. Thân Đức Phật ấy sáng ngời và trí tuệ soi chiếu rõ ràng vô lượng vô biên pháp giới.

Phật Tướng Đức: Phương Bắc cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Bất khả Động, Đức Phật danh hiệu là Tướng Đức, hiện nay đang thuyết pháp. Phước đức của Đức Phật ấy cao xa và sáng ngời rõ ràng, giống như tướng trạng của cột cờ vút cao.

Phật Vô Ưu Đức: Phương Đông nam cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Nguyệt Minh, Đức Phật danh hiệu là Vô Ưu Đức, hiện nay đang thuyết pháp. Thần thông và uy đức của Đức Phật ấy khiến cho chư Thiên và loài người không còn lo âu sầu khổ. Phật Bảo Thí: Phương Tây nam cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi chúng Tướng, Đức Phật danh hiệu là Bảo Thí, hiện nay đang thuyết pháp. Đức Phật ấy dùng các căn-Lực-Giác-Đạo vô lậu cùng các vật báu luôn luôn giúp cho chúng sinh.

Phật Hoa Đức: Phương Tây bắc cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi chúng Âm, Đức Phật danh hiệu là Hoa đức, hiện nay đang thuyết pháp. Sắc thân của Đức Phật ấy giống như loài hoa tuyệt diệu và công đức của Ngài vô lượng vô biên.

Phật Tam Thừa Hạnh: Phương Đông bắc cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông hằng, có thế giới tên gọi An Ẩn, Đức Phật danh hiệu là Tam thừa Hạnh, hiện nay đang thuyết pháp. Đức Phật ấy thường thuyết về hạnh của Thanh văn, hạnh của Bích-chi-Phật và các hạnh của Bồ tát. Có người nói rằng: Thuyết về hạnh tinh tiến thuộc ba tạng thượng-trung-hạ, cho nên danh hiệu là Tam Thừa Hạnh.

Phật Minh Đức: Hạ phương cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Quảng Đại, Đức Phật danh hiệu là Minh Đức, hiện nay đang thuyết pháp. Minh là nói về thân sáng ngời-trí tuệ sáng suốt-cây báu sáng chói rực rỡ, ba loại ánh sáng này thường chiếu rọi khắp nơi thế gian.

Phật Quảng Chúng Đức: Thượng phương cách đây vô lượng vô biên cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên gọi Chúng Nguyệt, Đức Phật danh hiệu là Quảng Chúng Đức, hiện nay đang thuyết pháp. Đức Phật ấy có nhiều đệ tử phước đức rộng lớn vô biên, cho nên danh hiệu là Quảng chúng Đức. Chư Phật trong mười phương này thì Đức Phật Thiện Đức là đầu tiên, Đức Phật Quảng Chúng Đức là sau cùng, nếu người nào nhất tâm xưng niệm danh hiệu của Chư Phật, thì đạt được bất thối chuyển đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Như kệ nói:

Nếu như có người được nghe nói,

Về danh hiệu Chư Phật như vậy,

Thì cảm được vô lượng công đức,

Như nói cho Đồng tử Bảo Nguyệt,

Con đảnh lễ hết thảy Chư Phật,

Hiện tại ở thế giới mười phương,

Có người xưng danh hiệu Chư Phật,

Liền đạt được phần vị Bất thối.

Phương Đông có thế giới Vô Ưu,

Đức Phật danh hiệu là Thiện Đức,

Sắc tướng như núi vàng sáng ngời,

Danh tiếng lưu truyền vô biên cõi,

Nếu người nghe danh hiệu Đức Phật,

Liền đạt được phần vị Bất thối,

Nay con chắp tay lễ lạy Ngài,

Nguyện diệt trừ tất cả buồn phiền.

Phương Nam có thế giới Hoan Hỷ,

Đức Phật danh hiệu Chiên Đàn Đức,

Khuôn mặt sáng ngời như trăng rằm,

Ánh sáng chiếu rọi không giới hạn,

Luôn luôn diệt trừ mọi phiền não,

Ba độc của tất cả chúng sinh,

Nghe danh hiệu đạt được Bất thối,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Phương Tây có thế giới Thiện Giải,

Đức Phật danh hiệu Vô Lượng Minh,

Thân sáng ngời trí tuệ soi tỏ,

Chiếu rọi khắp nơi không ngăn ngại,

Có người nghe danh hiệu Đức Phật,

Liền đạt được phần vị Bất thối,

Nay con cúi đầu lễ lạy Ngài,

Nguyện tận cùng giới hạn sinh tử.

Phương Bắc có thế giới Vô Động,

Đức Phật danh hiệu là Tướng Đức,

Thân đầy đủ tất cả tướng tốt,

Dùng để tự trang nghiêm chính mình,

Phá tan tất cả mọi ma oán,

Khéo léo giáo hóa hàng trời-người,

Nghe danh hiệu đạt được Bất thối,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Đông Nam có thế giới Nguyệt Minh,

Đức Phật danh hiệu là Vô Ưu,

Ánh sáng vượt mặt trời-mặt trăng,

Người gặp được diệt hết phiền não,

Thường xuyên thuyết pháp cho chúng sinh,

Loại trừ những khổ não trong-ngoài,

Chư Phật mười phương đều khen ngợi,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Tây nam có thế giới chúng tướng,

Đức Phật danh hiệu là Bảo Thí,

Thường đem các giáo pháp quý báu,

Bố thí cho tất cả chúng sinh,

Chư Thiên đều cúi đầu lễ lạy,

Mũ báu cõi trời ở dưới chân,

Nay con đem thân thể của mình,

Quy mạng Đức Thế Tôn Bảo Thí.

Tây bắc có thế giới Chúng Âm,

Đức Phật danh hiệu là Hoa Đức,

Thế giới ấy nhiều loại cây báu,

Phát ra âm thanh tuyên diệu pháp,

Thường dùng đóa hoa của bảy Giác,

Trang nghiêm cho hết thảy chúng sinh,

Tướng tốt lông trắng như vầng trăng,

Nay con cúi đầu lễ lạy Ngài,

Đông bắc có thế giới An Ẩn,

Do các thứ báu mà hợp thành,

Đức Phật danh hiệu Tam Thừa Hạnh,

Thân trang nghiêm vô lượng tướng tốt,

Ánh sáng trí tuệ không hạn lượng,

Luôn phá trừ bóng tối vô minh,

Chúng sinh không còn gì buồn khổ,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Thượng phương có thế giới Chúng Nguyệt,

Trang nghiêm bằng nhiều loại quý báu,

Chúng đệ tử Thanh văn Đại đức,

Và Bồ tát không có số lượng,

Hàng Sư tử trong các hàng Thánh,

Có danh hiệu là Quảng Chúng Đức,

Làm cho các ma đều sợ hãi,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Hạ phương có thế giới Quảng Đại,

Đức Phật danh hiệu là Minh Đức,

Thân tướng vi diệu thật tuyệt vời,

Giống như núi vàng Diêm-phù-đàn,

Thường dùng ánh mặt trời trí tuệ,

Làm nở những đóa hoa thiện căn,

Đất đai quý báu thật rộng lớn,

Con cúi đầu lễ lạy từ xa,

Vào thời quá khứ vô số kiếp,

Có Đức Phật danh hiệu Hải Đức,

Hết thảy Chư Phật đời hiện tại,

Đều phát nguyệt từ Phật Hải Đức,

Thọ mạng không có gì hạn lượng,

Ánh sáng chiếu rọi không tận cùng,

Cõi nước rất thanh tịnh trang nghiêm,

Nghe danh hiệu nhất định làm Phật,

Hiện tại ở thế giới mười phương,

Thành tựu đầy đủ về mười Lực,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy,

Đấng tôn kính nhất giữa trời-người.

Hỏi: Chỉ nghe danh hiệu mười Đức Phật này mà giữ mãi trong tâm niệm, thì đối với quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác có thể không lùi sụt, hay là còn có danh hiệu Đức Phật khác-Bồ tát khác để đạt đến phần vị A duy việt trí chăng?

Đáp:

Phật A-di-đà cùng Chư Phật,

Cho đến các vị Đại Bồ tát,

Nhất tâm xưng danh và nhớ nghĩ,

Cũng nhất định không còn thối chuyển.

Lại còn có chư Phật như Đức Phật A-di-đà cũng nên cung kính lễ bái xưng niệm danh hiệu các Ngài. Nay sẽ nói đầy đủ:

Vô Lượng Thọ Phật, Thế Tự Tại Vương Phật, Sư Tử Âm Phật, Pháp Ý Phật, Phạm Tướng Phật, Thế Tướng Phật, Thế Diệu Phật, Từ Bi Phật, Thế Vương Phật, Nhân Vương Phật, Nguyệt Đức Phật, Bảo Đức Phật, Tướng Đức Phật, Đại Tướng Phật, Châu Cái Phật, Sư Tử Man Phật, Phá Vô Minh Phật, Trí Hoa Phật, Đa Ma La Bạt Chiên Đàn Hương Phật, Trì Đại Công Đức Phật, Vũ Thất Bảo Phật, Siêu Dũng Phật, Ly Sân Hận Phật, Đại Trang Nghiêm Phật, Vô Tướng Phật, Bảo Tạng Phật, Đức Đảnh Phật, Đa Già La Hương Phật, Chiên Đàn Hương Phật, Liên Hoa Hương Phật, Trang Nghiêm Đạo Lộ Phật, Long Cái Phật, Vũ Hoa Phật, Tán Hoa Phật, Hoa Quang Minh Phật, Nhật Âm Thanh Phật, Tế Nhật Nguyệt Phật, Lưu Ly Tạng Phật, Phạm Âm Phật, Tịnh Minh Phật, Kim Tạng Phật, Tu Di Đảnh Phật, Sơn Vương Phật,

Âm Thanh Tự Tại Phật, Tịnh Nhãn Phật, Nguyệt Minh Phật, Như Tu Di Sơn Phật, Nhật Nguyệt Phật, Đắc Chúng Phật, Hoa Vương Phật, Phạm Âm Thuyết Phật, Thế Chủ Phật, Sư Tử Hành Phật, Diệu Pháp Ý Sư Tử Hống Phật, Châu Bảo Cái San Hô Sắc Phật, Phá Si Ái Ám Phật, Thủy Nguyệt Phật, Chúng Hoa Phật, Khai Trí Tuệ Phật, Trì Tạp Bảo Phật, Bồ-Đề Phật, Hoa Siêu Xuất Phật, Chân Lưu Ly Minh Phật, Tế Nhật Minh Phật, Trì Đại Công Đức Phật, Đắc Chánh Tuệ Phật, Dõng Kiện Phật, Ly Siểm Khúc Phật, Trừ Ác Căn Tài Phật, Đại Hương Phật, Đạo Ánh Phật, Thủy Quang Phật, Hải Vân Tuệ Du Phật, Đức Đảnh Hoa Phật, Hoa Trang Nghiêm Phật, Nhật Âm Thanh Phật, Nguyệt Thắng Phật, Lưu Ly Phật, Phạm Thanh Phật, Quang Minh Phật, Kim Tạng Phật, Sơn Đảnh Phật, Sơn Vương Phật, Âm Vương Phật, Long Thắng Phật, Vô Nhiễm Phật, Tịnh Diện Phật, Nguyệt Diện Phật, Như Tu Di Phật, Chiên Đàn Hương Phật, Uy Thế Phật, Nhiên Đăng Phật, Nan Thắng Phật, Bảo Đức Phật, Hỷ Âm Phật, Quang Minh Phật, Long Thắng Phật, Ly Cấu Minh Phật, Sư Tử Phật, Vương Vương Phật, Lực Thắng Phật, Hoa Xỉ Phật, Vô Úy Minh Phật, Hương Đảnh Phật, Phổ Hiền Phật, Phổ Hoa Phật, Bảo Tướng Phật. Chư Phật Thế Tôn này hiện tại cư trú trong thế giới thanh tịnh khắp mười phương, đều xưng niệm danh hiệu và nhớ nghĩ, bổn nguyện của Đức Phật A Di Đà như vậy: Nếu người nào nghĩ đến Ta mà xưng niệm danh hiệu tự quay về nương tựa, thì tiến vào phần vị Tất định đạt được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vì vậy thường thuận theo nhớ nghĩ dùng kệ ca ngợi Đức Phật:

Ánh sáng và trí tuệ vô lượng,

Thân như núi vàng ròng rực rỡ,

Nay con thanh tịnh thân-miệng-ý,

Chắp tay cúi đầu lễ lạy Ngài.

Sắc vàng rực ánh sáng tuyệt vời,

Soi chiếu tất cả các thế giới,

Thuận theo vật tăng thêm sắc tướng,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Nếu như người vào lúc mạng chung,

Được sinh về cõi nước thanh tịnh,

Liền đầy đủ vô lượng công đức,

Cho nên con cung kính quy mạng.

Người luôn niệm danh hiệu Phật này,

Được vô lượng sức mạnh công đức,

Lập tức vào phần vị Tất định,

Vì vậy con luôn luôn xưng niệm.

Người ở cõi nước ấy mạng chung,

Giả sử phải chịu những khổ đau,

Nhưng không rơi vào địa ngục ác,

Vì vậy con quy mạng lễ lạy.

Nếu người sinh đến cõi nước ấy,

Cuối cùng không rơi vào ba nẽo,

Và không rơi và A-tu-la,

Nay con quy mạng mà lễ lạy.

Trời-người thân tướng đều giống nhau,

Giống như đỉnh núi vàng sáng rực,

Mọi nơi tốt đẹp đều quay về,

Cho nên con cúi đầu lễ lạy.

Có người sinh đến cõi nước ấy,

Đầy đủ thiên nhãn-thiên nhĩ thông,

Tất cả mười phương đều vô ngại,

Cúi đầu lạy bậc Thánh trong Thánh.

Các chúng sinh ở cõi nước ấy,

Thần biến cùng với tha tâm thông,

Cũng vốn có túc mạng trí thông,

Vì vậy con quy mạng lễ lạy.

Người được sinh đến cõi nước ấy,

Không có Ngã-không có ngã sở,

Không sinh tâm phân biệt đây-kia,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Vượt ra khỏi ngục tù ba cõi,

Đôi mắt tựa như cánh hoa sen,

Chúng Thanh văn vô lượng vô biên,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Các chúng sinh trong cõi nước ấy,

Tánh tình mọi người đều nhu hòa,

Tự nhiên thực hành mười thiện hạnh,

Cúi đầu lạy các bậc Thánh vương.

Từ thiện hạnh sinh ra sáng suốt,

Với số đếm vô lượng vô biên,

Bậc nhất trong phước trí cụ túc,

Vì vậy con cung kính quy mạng.

Nếu người nào nguyện được làm Phật,

Tâm nghĩ đến Phật A-di-đà,

Lập tức Ngài hiện thân cho thấy,

Vì vậy con cung kính quy mạng.

Sức mạnh bổn nguyện của Đức Phật,

Các Bồ tát khắp nơi mười phương,

Đến cúng dường cung kính nghe pháp,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Các Bồ tát trong cõi nước ấy,

Đầy đủ mọi tướng tốt tuyệt vời,

Dùng để tự trang nghiêm thân tướng,

Nay con quy mạng mà lễ lạy.

Các vị Đại Bồ tát cõi ấy,

Ngày ngày thường xuyên trong ba thời,

Cúng dường Chư Phật khắp mười phương,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Nếu người nào gieo trồng thiện căn,

Nghi ngờ thì đóa hoa không nở,

Người có tâm tin tưởng thanh tịnh,

Hoa nở rộ thì được thấy Phật.

Chư Phật hiện tại trong mười phương,

Dùng tất cả các loại nhân duyên,

Ca ngợi công đức của Đức Phật,

Nay con quy mạng mà lễ lạy.

Cõi nước ấy thật là trang nghiêm,

Tuyệt vời hơn cung điện chư Thiên,

Công đức thật sâu dày vô lượng,

Vì vậy con lễ lạy chân Phật.

Chân Phật có tướng Thiên phúc luân,

Mềm mại với màu sắc hoa sen,

Mọi loài trông thấy đều hoan hỷ,

Cúi đầu lễ lạy dưới chân Phật.

Lông trắng sáng ngời giữa chặng mày,

Giống như vầng trăng sáng thanh tịnh,

Tăng thêm vẻ sáng ngời nét mặt,

Cúi đầu lễ lạy dưới chân Phật.

Lúc ban đầu mong cầu Phật đạo,

Thực hành những việc làm kỳ diệu,

Như trong các kinh đã giải thích,

Cúi đầu cung kính lễ lạy Ngài.

Những điều Đức Phật đã giảng nói,

Phá trừ mọi gốc rễ tội lỗi,

Lời vi diệu thêm nhiều lợi ích,

Nay con cúi đầu lạy cung kính.

Dùng ngôn từ vi diệu thuyết giảng,

Cứu giúp những căn bệnh tham dục,

Đã hóa độ nay còn hóa độ,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Đấng tôn quý nhất giữa trời-người,

Chư Thiên cúi đầu lạy cung kính,

Mũ bằng bảy báu-ngọc ma ni,

Vì vậy con lễ lạy quy y.

Hết thảy chúng đệ tử Hiền Thánh,

Và các chúng đệ tử trời-người,

Tất cả đều chung lòng quy mạng,

Vì vậy con cũng xin lễ lạy.

Ngồi trên con thuyền Bát đạo ấy,

Được vượt qua biển cả khó vượt,

Tự cứu mình cũng cứu cho người,

Con lễ lạy bậc Thánh tự tại.

Chư Phật trong vô lượng đời kiếp,

Khen ngợi phát huy công đức ấy,

Hãy còn không thể nào hết được,

Cũng nguyện quy mạng người thanh tịnh.

Nay con cũng dốc lòng như vậy,

Ca ngợi Phật công đức vô lượng,

Nhờ vào nhân duyên phước thiện này,

Nguyện Đức Phật thường che chở con,

Con ở đời này và đời trước,

Phước đức lớn nhỏ được bao nhiêu,

Con nguyện hướng về với Đức Phật,

Tâm niệm luôn luôn được thanh tịnh.

Nhờ vào nhân duyên phước thiện này,

Cảm được công đức vi diệu nhất,

Nguyện cầu các chủng loại chúng sinh,

Tất cả cũng đều được phước thiện.

Lại nữa, cũng nên nghĩ đến Chư Phật quá khứ như Phật Tỳ bà Thi,

Phật Thi Khí, Phật Tỳ Thủ Bà Phục, Phật Câu Lâu San Đề, Phật Ca Na Ca Mâu Ni, Phật Ca Diếp, Phật Thích Ca Mâu Ni, và Phật Di Lặc ở đời vị lai, đều nên nhớ nghĩ lễ bái, dùng kệ ca ngợi:

Xưa Đức Thế Tôn Tỳ Bà Thi,

Tu đạo dưới cội cây Vô ưu,

Thành tựu trọn vẹn Nhất thiết trí,

Đầy đủ mọi công đức vi diệu,

Quán sát chính xác ở thế gian,

Tâm tư luôn luôn được giải thoát,

Nay con đem thân mạng của mình,

Quy mạng đấng tôn kính Vô thượng.

Quá khứ Phật Thế Tôn Thi khí,

Ở tại xứ sở Bân-đà-lợi,

Ngồi dưới tán cây nơi đạo tràng,

Thành tựu quả Bồ đề vô thượng,

Sắc thân không có gì sánh được,

Như núi vàng tía thật rực rỡ,

Nay con tự quay về nương tựa,

Đấng tôn kính Vô thượng ba cõi,

Quá khứ Thế Tôn Tỳ Thủ Bà,

An tọa dưới tán cây Sa-la,

Tự nhiên được thông suốt tất cả,

Hết thảy trí tuệ thật tuyệt vời,

Ở trong những thế hệ trời-người,

Bậc nhất không có gì sánh được,

Vì vậy con quay về nương tựa,

Tất cả các bậc tôn quý nhất.

Quá khứ Ca Cầu Thôn Đại Phật,

Tu tập thực hành luôn tinh tiến,

Đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác,

Bên dưới tán cây Thi-lợi-sa,

Thành tựu trí tuệ thật vĩ đại,

Vĩnh viễn thoát khỏi lòng sinh tử,

Nay con xin quy mạng lễ lạy,

Đấng tôn quý nhất không ai bằng,

Đức Phật Ca Na Hàm Mâu Ni,

Bậc Đại Thánh tôn kính vô thượng,

Bên dưới tán cây Ưu-đàm-bát,

Thành tựu được Phật đạo Bồ đề,

Thông đạt tất cả pháp vốn có,

Đến tận cùng vô lượng vô biên

Vì vậy con quay về nương tựa,

Đấng Thế Tôn vô thượng bậc nhất.

Quá khứ Phật Thế Tôn Ca diếp,

Đôi mắt như hai đóa hoa sen,

Dưới tán cây Ni-câu-lâu-đà,

Tu hành thành tựu được Phật đạo,

Ba cõi không có gì sợ hãi,

Bước đi uy dũng như voi chúa,

Nay con tự quay về nương tựa,

Cúi đầu lạy đấng tôn kính nhất.

Đức Thế Tôn Thích Ca mâu ni,

Bên dưới tán cây A-du-đà,

Hàng phục mọi ma oán đối địch,

Thành tựu đạo Bồ đề Vô thượng,

Diện mạo như vầng trăng tròn đầy,

Thanh tịnh không dính chút bụi trần,

Nay con cúi đầu lạy cung kính,

Đấng tôn quý dũng mãnh bậc nhất.

Đức Phật Di lặc đời vị lai,

An tọa dưới tán cây Na-già,

Thành tựu tâm rộng lớn bao la,

Tự nhiên đạt được quả vị Phật,

Công đức thật vô cùng kiên cố,

Không ai có năng lực hơn được,

Vì vậy con tự mình quay về,

Nương tựa đấng Pháp vương cao cả.

Còn có những Đức Phật như Phật Đức Thắng, Phật Phổ Minh, Phật Thắng Địch, Phật Vương Tướng, Phật Tướng Vương, Phật Vô Lượng Công Đức Minh Tự Tại Vương, Phật Dược Vương Vô Ngại, Phật Bảo Du Hành, Phật Bảo Hoa, Phật An Trú, Phật Sơn Vương, cũng nên nhớ nghĩ cung kính lễ lạy và dùng kệ ca ngợi Chư Phật:

Trong thế giới tên gọi Vô Thắng,

Có Đức Phật danh hiệu Đức Thắng,

Nay con cúi đầu lạy cung kính,

Cùng với Pháp bảo và Tăng bảo,

Thế giới tên gọi Tùy Ý Hỷ,

Có Đức Phật danh hiệu Phổ Minh,

Nay con tự quay về nương tựa,

Cùng với Pháp bảo và Tăng bảo.

Trong thế giới tên gọi Phổ Hiền,

Có Đức Phật danh hiệu Thắng Địch,

Nay con nguyện quy mạng lễ lạy,

Cùng với Pháp bảo và Tăng bảo.

Thế giới tên gọi Thiện Tịnh Tập,

Đức Phật danh hiệu Vương Tràng Tướng,

Nay con cúi đầu lạy cung kính,

Cùng với Pháp bảo và tăng bảo,

Thế giới tên gọi Ly Cấu Tập,

Phật hiệu Vô Lượng Công Đức Minh,

Tự tại khắp nơi trong mười phương,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Trong thế giới tên gọi Bất Cuồng,

Đức Phật hiệu Dược Vương Vô Ngại,

Nay con cúi đầu lạy cung kính,

Cùng với pháp bảo và Tăng bảo.

Trong thế giới tên gọi Kim Tập,

Đức Phật danh hiệu Bảo Du Hành,

Nay con cúi đầu lạy cung kính,

Cùng với pháp bảo và Tăng bảo.

Trong thế giới tên gọi Mỹ Âm,

Phật bảo Hoa-An-Trú vương,

Nay con cúi đầu dạy cung kính,

Cùng với Pháp bảo và Tăng bảo.

Hiện tại các Đức Như Lai này,

An trú tại thế giới phương Đông,

Con đem tâm cung kính lễ lạy,

Ca ngợi nguyện quay về nương tựa.

Chỉ nguyện cầu các Đức Như Lai,

Đem lòng thương xót thật sâu xa,

Hiện thân ở trước mặt chúng con,

Đều khiến cho mắt được trông thấy.

Lại nữa, Chư Phật quá khứ-vị lai-hiện tại, tất cả nên nghĩ đến không quên và cung kính lễ lạy, dùng kệ ca ngợi Chư Phật:

Hết thảy Chư Phật đời quá khứ,

Hàng phục tất cả những ma oán,

Dùng sức mạnh trí tuệ vĩ đại,

Lợi 1ich nhiều cho mọi chúng sinh,

Lúc tất cả các chúng sinh,

Đều dốc lòng cung kính cúng dường,

Cung kính mà lại luôn ca ngợi,

Vì vậy con cúi đầu lễ lạy.

Hiện tại trong thế giới mười phương,

Chư Phật không thể nào tính được,

Số lượng vượt quá cát sông hằng,

Vô lượng vô biên số kể.

Thương xót tất cả mọi chúng sinh,

Thường chuyển vận pháp luân vi diệu,

Vì vậy con dốc lòng cung kính,

Cúi đầu lạy nguyện xin quy mạng.

Hết thảy Chư Phật đời vị lai,

Sắc thân như núi vàng sáng rực,

Ánh sáng không có gì hạn lượng,

Tất cả tướng tốt tự trang nghiêm,

Xuất thế cứu độ cho chúng sinh,

Tương lai tiến vào cõi Niết bàn,

Các Đức Thế tôn đều như vậy,

Nay con cúi đầu lạy cung kính.

Lại nữa, nên nghĩ nhớ các vị Đại Bồ tát, như Bồ-tát Thiện Ý, Bồ-tát Thiện Nhãn, Bồ-tát Văn Nguyệt, Bồ-tát Thi Tỳ Vương, Bồ-tát Nhất Thiết Thắng, Bồ-tát Tri Đại Địa, Bồ-tát Đại Dược, Bồ-tát Cưu Xá, Bồ-tát A Ly Niệm Di, Bồ-tát Đỉnh Sinh Vương, Bồ-tát Hỷ Kiến, Bồ-tát Uất Đa La, Bồ-tát Hòa Hòa Đàn, Bồ-tát Trường Thọ Vương, Bồ-tát Sằn Đề, Bồ-tát Vi Lam, Bồ-tát Thiểm, Bồ-tát Nguyệt Cái, Bồ-tát Minh Thủ, Bồ-tát Pháp Thủ, Bồ-tát Pháp Lợi, Bồ-tát Di Lặc.

Lại có các Bồ-tát như: Bồ-tát Kim Cang Tạng, Bồ-tát Kim Cang Thủ, Bồ-tát Vô Cấu Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Xưng, Bồ-tát Trừ Nghi, Bồ-tát Vô Cấu Đức, Bồ-tát Võng Minh, Bồ-tát Vô Lượng Minh, Bồ-tát Đại Minh, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Ý Vương, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Nhật Âm, Bồ-tát Nguyệt Âm, Bồ-tát Mỹ Âm, Bồ-tát Mỹ Âm Thanh, Bồ-tát Đại Âm Thanh, Bồ-tát Kiên Tinh Tiến, Bồ-tát Thường Kiên, Bồ-tát Kiên Phát, Bồ-tát Trang Nghiêm Vương, Bồ-tát Thường Bi, Bồ-tát Thường Bất Khinh, Bồ-tát Pháp Thượng, Bồ-tát Pháp Ý, Bồ-tát Pháp Hỷ, Bồ-tát Pháp Thủ, Bồ-tát Pháp Tích, Bồ-tát Phát Tinh Tiến, Bồ-tát Trí Tuệ, Bồ-tát Tịnh Uy Đức, Bồ-tát Na La Diên, Bồ-tát Thiện Tư Duy, Bồ-tát Pháp Tư Duy, Bồ-tát Bạt Đà Bà La, Bồ-tát Pháp Ích, Bồ-tát Cao Đức, Bồ-tát Sư Tử Du Hành, Bồ-tát Hỷ Căn, Bồ-tát Thượng Bảo Nguyệt, Bồ-tát Bất Hư Đức, Bồ-tát Long Đức, Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi, Bồ-tát Diệu Âm, Bồ-tát Vân Âm, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Chiếu Minh, Bồ-tát Dũng Chúng, Bồ-tát Thắng Chúng, Bồ-tát Uy Nghi, Bồ-tát Sư Tử Ý, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Tăng Ý, Bồ-tát Bảo Minh, Bồ-tát Tuệ Đảnh, Bồ-tát Nhạo Thuyết Đảnh, Bồ-tát Hữu Đức, Bồ-tát Quán Thế Tự Tại Vương, Bồ-tát Đà La Ni Tự Tại Vương, Bồ-tát Đại Tự Tại Vương, Bồ-tát Vô Ưu Đức, Bồ-tát Bất Hư Kiến, Bồ-tát Ly Ác Đạo, Bồ-tát Nhất Thiết Dũng Kiện, Bồ-tát Phá Ấm, Bồ-tát Công Đức Bảo, Bồ-tát Hoa Uy Đức, Bồ-tát Kim Anh Lạc Minh Đức, Bồ-tát Ly Chư Ám Cái, Bồ-tát Tâm Vô Ngại, Bồ-tát Nhất Thiết Hạnh Tịnh, Bồ-tát Đẳng Kiến, Bồ-tát Bất Đẳng Kiến, Bồ-tát Tam Muội Du Hý, Bồ-tát Pháp Tự Tại, Bồ-tát Pháp Tướng, Bồ-tát Minh Trang Nghiêm, Bồ-tát Đại Trang Nghiêm, Bồ-tát Bảo Đảnh, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Thường Cử Thủ, Bồ-tát Thường Hạ Thủ, Bồ-tát Thường Thảm, Bồ-tát Thường Hỷ, Bồ-tát Hỷ Vương, Bồ-tát Đắc Biện Tài Âm Thanh, Bồ-tát Hư Không Lôi Âm, Bồ-tát Trì Bảo Cự, Bồ-tát Dũng Thí, Bồ-tát Đế Võng, Bồ-tát Mã Quang, Bồ-tát Không Vô Ngại, Bồ-tát Bảo Thắng, Bồ-tát Thiên Vương, Bồ-tát Phá Ma, Bồ-tát Điện Đức, Bồ-tát Tự Tại, Bồ-tát Đảnh Tướng, Bồ-tát Xuất Quá, Bồ-tát Sư Tử Hống, Bồ-tát Vân Ấm, Bồ-tát Năng Thắng, Bồ-tát Sơn Tướng Tràng Vương, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Đại Hương Tượng, Bồ-tát Bạch Hương Tượng, Bồ-tát Thường Tinh Tiến, Bồ-tát Bất Hưu Tức, Bồ-tát Diệu Sinh, Bồ-tát Hoa Trang Nghiêm, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Thủy Vương, Bồ-tát Sơn Vương, Bồ-tát Đế Võng, Bồ-tát Bảo Thí, Bồ-tát Phá Ma, Bồ-tát Trang Nghiêm Quốc Độ, Bồ-tát Kim Kế, Bồ-tát Châu Kế.

Các Đại Bồ-tát như thế, đều nên nghĩ nhớ, cung kính lễ bái mong cầu đạt được phần vị A duy việt trí (Bất thối chuyển).