Tập 83 — Bộ Thích Kinh (phần đầu)

NAM – MÔ BỔN – SƯ THÍCH – CA MÂU – NI PHẬT

BỘ THÍCH KINH LUẬN

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

Tập 83

HỘI VĂN HÓ A GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

Lời Giới Thiệu

N gày nay, có thể nói, đại đa số Tăng Ni và Phật tử Việt Nam đều nhận thấy, một bộ Đại Tạng Kinh bằng chữ Việt là nhu cầu hết sức bức thiết, vì hai lý do:

Thứ nhất, hầu hết các nước Phật giáo châu Á, kể cả Lào và Campuchia, đều đã có Đại Tạng Kinh riêng của họ, lẽ ra Phật giáo Việt Nam cũng đã phải có từ lâu rồi, nhưng cho đến nay vẫn chưa: điều này chứng tỏ Phật giáo Việt Nam đã thua kém Phật giáo các nước bạn rất xa. Đó là điều mà giới Phật giáo Việt Nam, đặc biệt giới xuất gia, cần quan tâm suy nghĩ.

Thứ hai, khả năng học tập, nghiên cứu Phật giáo trực tiếp qua Đại Tạng Kinh chữ Hán, có thể sẽ mỗi ngày một sút giảm dần; như vậy, nếu không có được bộ Đại Tạng Kinh chữ Việt hoàn chỉnh và gấp rút, thì e các thế hệ học Phật tương lai sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc nghiên cứu, học hỏi; và về lâu về dài, sự phát huy tinh thần Phật pháp ở Việt Nam cũng sẽ bị ảnh hưởng, nếu không nói bị hạn chế.

Chúng tôi nhấn mạnh, “Đại Tạng Kinh chữ Việt hoàn chỉnh”, có nghĩa là trước nay ở Việt Nam tuy cũng đã có một số lớn kinh điển Hán văn được dịch sang chữ Việt rồi, nhưng số đó còn rời rạc, lẻ tẻ, chứ chưa được tổ chức thành hệ thống hẳn hoi cho đúng với danh nghĩa Đại Tạng Kinh như tạng chữ Hán, để truyền trì cho đời sau. Hơn nữa, “hoàn chỉnh” còn có nghĩa là Đại Tạng Kinh chữ Việt phải gồm đủ Kinh, Luật, Luận và những tác phẩm chú thích, sớ giải v.v... của các bậc Tổ sư tiền bối cũng như của các học giả cận đại.

Nay, chúng tôi được biết, Hòa thượng Thích Tịnh Hạnh –Tiến sĩ Triết học– hiện đang ở bên Đài Loan, phát nguyện đứng ra tổ chức phiên dịch và ấn hành Đại Tạng Kinh chữ Việt. Hòa thượng đã hoạch định một chương trình phiên dịch và ấn loát quy mô, công việc đang được tiến hành một cách thuận lợi và đều đặn. Chúng tôi vô cùng hân hoan và xin nhất tâm tùy hỷ.

Nhưng đây là sự nghiệp lớn lao, công đức cũng vô lượng, không phải sức của một người có thể chu toàn được, mà phải cần sự hỗ trợ của nhiều người. Cái khó trước kia là ở chỗ đã chưa có ai đề xướng và đứng ra gánh vác trách nhiệm, cho nên dù có người muốn hỗ trợ cũng không biết hướng về đâu. Thì nay đã có Hòa thượng Tịnh Hạnh, tương đối đủ năng lực và điều kiện, đứng ra cán đáng công việc to lớn này, nên chúng tôi chí thành tha thiết thỉnh cầu chư tôn Hòa thượng, chư Đại đức Tăng Ni, Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước, hãy phát đại tâm hộ trì Phật pháp, giúp đỡ Hòa thượng Tịnh Hạnh bằng hai cách:

– Tích cực tham gia công trình phiên dịch, hiệu đính, chứng nghĩa, góp ý v.v...

–Hỗ trợ tài chính, tùy theo khả năng, cho công trình ấn loát, xuất bản v.v...

Đây là việc chung, có ảnh hưởng rất lớn đối với tiền đồ Phật giáo Việt Nam, chúng tôi ước mong quí vị sốt sắng tham gia, để phúc quả to tát này mau được viên mãn.

Sự nghiệp phiên dịch và xuất bản Đại Tạng Kinh chữ Việt, khi được hoàn thành, sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển nền văn học Phật giáo Việt Nam, đồng thời, giúp nâng cao địa vị của Phật giáo Việt Nam lên ngang tầm địa vị của các nước Phật giáo trên thế giới.

Nguyện cầu chư Phật, Bồ-tát, Thánh tăng, Hộ pháp thiện thần gia bị cho Hòa thượng Tịnh Hạnh và toàn thể quí vị Mạnh thường quân hộ trì Chánh pháp mau thành tựu đại nguyện.

Nam mô Hộ Pháp Chư Thiên Bồ-tát tác đại chứng minh.

Sài Gòn ngày 16 - 12 - 1998

Hội đồng Chứng minh

Lời Nói Đầu

B a tạng giáo điển là kho tàng của trí tuệ Bát-nhã, là chìa khóa của sự thành tựu đạo nghiệp. Hơn mười ba thế kỷ trước, thấu triệt lẽ này, Đại sư Huyền Tráng đã phát đại hùng tâm phiên dịch kiện toàn ba tạng giáo điển, giúp Trung Quốc hồng phước sở hữu Trung văn Đại Tạng Kinh.

Trải năm mươi năm ấp ủ một hoài bão tương tự, mãi đến ngày nay, chúng tôi, mới tạm hội đủ nhân duyên để thực hiện bộ Việt tạng; thành tựu ấy chẳng thể, chẳng phải do một cá nhân: nó là thành quả của một công đức cộng đồng, do nhiều trái tim, bộ óc hợp lại.

Xưa kia, sự hiện diện của Hán tạng đã góp phần to lớn vào sự nghiệp nâng cao đời sống văn hóa, tâm linh của Trung Hoa, giúp nước này đủ sức mạnh gốc rễ để đứng vững trước bao phong ba, thử thách. Nhận định về điều này, ông Phùng Hữu Lan, giáo sư Viện đại học Bắc kinh đã viết:

“Vào thời đại Nam Bắc triều, giới tư tưởng Trung Quốc lại có sự chuyển mình lớn lao. Bởi vì lúc đó tư tưởng Phật giáo truyền vào Trung Quốc có hệ thống, người Trung Quốc đối với Phật giáo cũng thâm nhập hiểu được những huyền diệu sâu xa. Từ đó cho đến thời sơ diệp nhà Tống, những người có tư tưởng lỗi lạc nhất của Trung Quốc đều là những người nghiên cứu tư tưởng đạo Phật (khoảng năm sáu trăm năm). Tư tưởng Phật giáo vốn là sản vật của Ấn Độ nhưng được người Trung Quốc giảng giải, phần nhiều đem tư tưởng đó thâm nhập vào khuynh hướng tư tưởng người Trung Quốc, biến thành tư tưởng Phật giáo của Trung Quốc.” *

Sự hiện diện của Việt tạng đối với dân tộc ta đương nhiên cũng là như thế.

Về mặt nội dung, Việt tạng tiếp nạp cả Đại tạng Bắc truyền và Đại tạng Nam truyền. Về phần Đại tạng Bắc truyền, quan trọng nhất được chọn từ Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh, Tục Tạng Kinh...; thêm vào những sắc thái đặc biệt của Đại tạng Tây Tạng, Nhật Bổn; những văn bản tư tưởng Phật giáo của các vị Cao tăng học giả Đông, Tây cận đại và hiện đại: tất cả vào khoảng một ngàn tập, mỗi tập dày một ngàn trang khổ 17 x 24 cm, như quý vị đang có trước mắt.

Chỉ nói sơ qua, đã mường tượng được công việc thực hiện Việt tạng là khó khăn như thế nào. Thử liếc nhìn qua nước Nhật Bổn chẳng hạn: chỉ mỗi phần việc biên tập tu đính dành cho bộ Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh (vì toàn bộ Đại Tạng Trung văn và Đại Tạng Nhật Bổn đã hoàn thành từ lâu), do hai học giả Phật giáo lỗi lạc của Nhật Bản là Cao Nam Thuận Thứ Lang (Junjiro Takakusu) và Độ Biên Hải Húc (Watanabe) chủ trì, cùng với sự cộng tác của nhiều học giả Phật giáo và Đông phương học mà phải cống hiến ròng rã mười ba năm trí tuệ tâm huyết, mới tạm gọi là hoàn chỉnh.

Việc đã đành là khó, ngàn khó vạn khó, nhưng lẽ nào thấy khó mà không làm. Tự lượng sức mình có hạn, nhưng vì mỗi chút lòng thao thức cho sinh mệnh, tiền đồ của Phật giáo và dân tộc Việt Nam, chúng tôi đã mạo muội đứng lên khởi xướng, những mong một gọi nghìn thưa: mỗi Phật tử người Việt, xin ý thức trách nhiệm của mình, tự nguyện góp phần công đức vào sự nghiệp thực hiện bộ Việt tạng này, chẳng những là một phương tiện thù thắng để hoằng dương Chánh pháp, mà còn là đối với nền văn hóa dân tộc được cống hiến vô cùng sâu rộng, cũng xứng đáng là một tôn giáo đã có mặt trên đất nước Việt Nam ngót hai ngàn năm lịch sử.

Hôm nay Việt tạng bắt đầu xuất bản, vì là lần đầu, mặc dầu chúng tôi cố gắng đến mức tối đa, nhưng chắc cũng khó tránh khỏi những khuyết điểm về hình thức lẫn nội dung; hy vọng những vị cao kiến chỉ dạy để kịp thời sửa lại trong những tập sau cũng như lần tái bản. Ở đây chúng tôi xin ghi ơn những vị tiền bối đã âm thầm góp sức, cũng như nhiều vị phụng hiến trí tuệ và mồ hôi qua sáu năm và những ngày sắp tới vào công việc gian lao này. Sau hết, không quên cảm ơn Chính phủ Việt Nam trong thời gian qua, đã dành cho chúng tôi nhiều sự dễ dàng trong khi thực hiện Đại Tạng Kinh chữ Việt.

Kính chúc Quý vị vô lượng cát tường.

Viết tại chùa Pháp Bảo Quận THỦ ĐỨC

Ngày 06 tháng giêng năm Canh thìn

P.L: 2544 (2000)

Sa môn THÍCH TỊNH HẠNH

NHỮNG QUY ƯỚC THỐNG NHẤT TRONG

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

I- Viết hoa toàn bộ :

1. Tên người : (Phật) Vô Lượng, (vua) Tự Đức, (Thiền sư) Vạn Hạnh, (Bồ-tát) Quán Thế Âm...

2. Tên nước: Việt Nam, Trung Hoa, Thái Lan, Đài Loan...

3. Tôn xưng danh hiệu Phật : Đức Như Lai, Bậc Chúng Hựu, Đấng Tối Chánh Giác...

4. Tác phẩm, kinh sách : luận Trung Quán, kinh Diệu Pháp Liên Hoa, kinh Trường A-hàm...

II- Viết hoa chữ đầu:

1. Địa danh : thành Vương xá, chùa Ấn quang, rừng Thi lợi...

2. Thuật ngữ Phật học được nhấn mạnh : bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, Khổ xuất yếu thánh đế...

3. Phẩm bậc, quả vị tôn kính : Hòa thượng, Thanh văn, Duyên giác, Thái tử (nói về Phật, Bồ-tát thị hiện độ sanh; ví dụ: Thái tử Tỳ-bà-thi), Tôn giả...

4. Chủng loại: chư Thiên

5. Phương hướng : phương Đông nam, hướng Tây bắc, phía Đông thành Vương xá...

III- Viết hoa chữ đầu + gạch nối : (những từ được phiên âm từ Pāli)

1. Nhân danh: Mãn-độ-ma, Xà-ni-sa, Xá-lợi-phất...

2. Địa danh : nước Bạt-kỳ, thành Xá-vệ, cõi Diêm-phù-đề...

3. Thuật ngữ Phật học được nhấn mạnh : A-lại-da, Tam-phật- đà, Ba-la-đề-mục-xoa...

4. Phẩm bậc, quả vị : Tỳ-kheo, Ưu-bà-di, A-la-hán...

5. Chủng loại : A-tu-la, La-sát, Càn-thát-bà...

IV- Gạch nối : (danh từ chung được phiên âm từ Pāli)

ví dụ : đàn-việt, na-do-tha, do-tuần...

V- Số:

Viết thành chữ: (những số quá lớn nên chú thích thêm số)

ví dụ : hai trăm năm mươi (giới), ba mươi hai (tướng tốt), mười lăm ức bảy ngàn sáu mươi vạn (1.570.600.000)...

Viết thành số : số hiệu kinh, số trang dẫn

ví dụ : Đại I, trang 15, cht. 52 ...

VI- Đặc biệt:

Âm “y” và “i” : dù đứng một mình, đứng đầu từ hoặc ở giữa từ, hoặc sau các phụ âm: K, L, M, T, Q vẫn viết theo thói quen cũ.

ví dụ: kỷ cương, lý luận, hoàn mỹ, quy định, li ti, hoan hỷ...

梵 viết là “ Phạm ” không viết là “ Phạn ” (phát âm theo chữ Brahma).

慧 viết là “ Tuệ ” không viết là “ Huệ ”.

Chùa Pháp Bảo-Thủ Đức, ngày 8 tháng 9 năm 2000

Sa môn THÍCH TỊNH HẠNH

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 83

BỘ THÍCH KINH LUẬN

SỐ 1505 → 1509

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

MỤC LỤC

THÍCH KINH LUẬN 1 - T083

SỐ : 1505 3

TỰA TỨ A-HÀM-MỘ SAO 3

SỐ : 1505 4

TỨ A HÀM MỘ SAO GIẢI 4

QUYỂN THƯỢNG 4

THỨ NHẤT 4

THỨ HAI 15

THỨ BA 22

THỨ TƯ 27

QUYỂN HẠ 34

THỨ NĂM 34

THỨ SÁU 39

THỨ BẢY 44

THỨ TÁM 49

THỨ CHÍN 81

SỐ 1506 81

LUẬN TAM PHÁP ĐỘ 81

QUYỂN THƯỢNG 81

Phẩm thứ nhất: ĐỨC 81

QUYỂN TRUNG 98

Phẩm thứ hai: ÁC 102

QUYỂN HẠ 116

Phẩm thứ ba: Y (Nương tựa) 116

SỐ: 1507 136

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC 136

QUYỂN 1 136

QUYỂN 2 149

QUYỂN 3 165

QUYỂN 4 177

QUYỂN 5 203

SỐ: 1508 228

KINH A HÀM KHẨU GIẢI THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN 228

SỐ: 1509 241

LUẬN ĐẠI TRÍ ĐỘ 241

QUYỂN 1 241

GIẢI THÍCH PHẨM MỘT: TỰA 241

1.GIẢI THÍCH DUYÊN KHỞI 241

2.GIẢI THÍCH NHƯ THỊ NGÃ VĂN NHẤT THỜI 256

QUYỂN 2 267

3.GIẢI THÍCH TỔNG QUÁT VỀ NHƯ THỊ NGÃ VĂN 267

4.GIẢI THÍCH BÀ-GIÀ-BÀ 279

QUYỂN 3 296

5.GIẢI THÍCH TRÚ THÀNH VƯƠNG-XÁ 296

6.GIẢI THÍCH CÙNG ĐẠI TỲ-KHEO TĂNG 306

7.GIẢI THÍCH NGHĨA BỐN CHÚNG 321

QUYỂN 4 324

8.GIẢI THÍCH BỒ-TÁT 324

QUYỂN 5 353

9.GIẢI THÍCH: MA-HA TÁT-ĐỎA 353

10.GIẢI THÍCH CÔNG ĐỨC CỦA BỒ-TÁT 357

QUYỂN 6 377

11.GIẢI THÍCH MƯỜI DỤ 377

12.GIẢI THÍCH Ý VÔ NGẠI 392

QUYỂN 7 399

13.GIẢI THÍCH NGUYỆN THẾ GIỚI CỦA PHẬT 399

14.GIẢI THÍCH PHÓNG QUANG 408

QUYỂN 8 420

GIẢI THÍCH PHÓNG QUANG 420

QUYỂN 9 442

GIẢI THÍCH PHÓNG QUANG 442

15.GIẢI THÍCH CÁC BỒ-TÁT MƯỜI PHƯƠNG ĐẾN 450

QUYỂN 10 462

GIẢI THÍCH CÁC BỒ-TÁT MƯỜI PHƯƠNG ĐẾN 462

QUYỂN 11 490

16.GIẢI THÍCH NHÂN DUYÊN XÁ-LỢI-PHẤT 490

17.GIẢI THÍCH ĐÀN BA-LA-MẬT 500

18.GIẢI THÍCH TÁN THÁN ĐÀN BA-LA-MẬT 503

19.GIẢI THÍCH TƯỚNG CỦA ĐÀN BA-LA-MẬT 505

20.GIẢI THÍCH ĐÀN BA-LA-MẬT PHÁP THÍ Phần 1 515

QUYỂN 12 520

GIẢI THÍCH ĐÀN BA-LA-MẬT PHÁP THÍ 520

QUYỂN 13 545

21.GIẢI THÍCH THI LA (GIỚI) BA-LA-MẬT 545

22.GIẢI THÍCH NGHĨA TƯỚNG CỦA THI LA (GIỚI ) 549

23.GIẢI THÍCH TÁN THÁN NGHĨA THI-LA (GIỚI) BA-LA-MẬT 570

QUYỂN 14 575

GIẢI THÍCH TÁN THÁN NGHĨA THI-LA (GIỚI) BA-LA-MẬT 575

24.GIẢI THÍCH SẰN-ĐỀ (NHẪN NHỤC) BA-LA-MẬT 582

QUYỂN 15 595

25.GIẢI THÍCH SẰN-ĐỀ (NHẪN NHỤC) BA-LA-MẬT-PHÁP NHẪN 595

26.GIẢI THÍCH TỲ-LÊ-DA (TINH TẤN) BA-LA-MẬT 607

QUYỂN 16 615

27.GIẢI THÍCH TƯỚNG CỦA TỲ-LÊ-DA (TINH TẤN) BA-LA-MẬT 615

QUYỂN 17 634

28.GIẢI THÍCH THIỀN BA-LA-MẬT 634

QUYỂN 18 662

29.GIẢI THÍCH PHẨM BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT 662

30.GIẢI THÍCH TƯỚNG BÁT-NHÃ 665

QUYỂN 19 686

31.GIẢI THÍCH 37 PHẨM TRỢ ĐẠO 686

QUYỂN 20 713

32.GIẢI THÍCH PHẨM BA TAM MUỘI 713

33.GIẢI THÍCH BỐN VÔ LƯỢNG TÂM 722

QUYỂN 21 739

34.GIẢI THÍCH TÁM BỘI XẢ 739

35.GIẢI THÍCH CHÍN TƯỞNG 746

36.GIẢI THÍCH TÁM NIỆM Phần 1 752

QUYỂN 22 762

GIẢI THÍCH TÁM NIỆM 762

QUYỂN 23 788

37.GIẢI THÍCH MƯỜI TƯỞNG 788

38.GIẢI THÍCH MƯỜI MỘT TRÍ 800

QUYỂN 24 809

39.GIẢI THÍCH MƯỜI LỰC 809

QUYỂN 25 829

40.GIẢI THÍCH BỐN VIỆC KHÔNG SỢ 829

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 83

TỨ A HÀM MỘ SAO GIẢI

SỐ 1505

( QUYỂN THƯỢNG & HẠ )

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN