SỐ 1459 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA TỤNG

4 - Nhờ Ni không phải bà con giặt y:

Vì thấy ở trên y,

Dính chất tinh bất tịnh,

Cấp đa khởi tham dục,

Nên có thai sanh con.

Bí sô nhờ giặt y,

Là Ni không bà con,

Hoặc nhuộm và đập giũ,

Tội Xả đọa hại thân.

Nếu nhờ Ni giặt đập...,

Tùy một việc liền phạm;

Không bà con hoặc nghi,

Thì chiêu tội Ác tác,

Nếu dùng tay vừa đập,

Hoặc nhúng vào nước nhuộm,

Dù Bí sô tâm thiện,

Cũng khuyết học xứ này.

5 - Thọ y từ Ni không phải bà con:

Nếu ni không bà con,

Bí sô thọ y phục,

Không có tâm thương xót,

Khi được phạm Xả đọa;

Không cho cũng không lấy,

Trao đổi thì không phạm.

Bán y tính theo giá,

Mua nên theo ý kia.

Bí sô ni có y,

Quyết ý đem bố thí,

Nghe nói pháp vi diệu,

Hoan hỉ cúng pháp sư;

Hoặc thấy Bí sô kia,

Bị giặc đoạt y - thí,

Bí sô thọ không phạm.

6 - Xin y từ vợ cư sĩ không phải bà con:

Nơi cư sĩ không thân,

Hoặc nơi vợ cư sĩ,

Nếu Bí sô xin y,

Được liền phạm Xả đọa.

Nếu xin chỉ, hạ y,

Được y thượng thù thắng,

Xin ít, được cả y,

Bí sô thọ không phạm.

7 - Xin y quá lượng:

Bí sô bị cướp y...

Có người thí nhiều y,

Chỉ thọ y thượng, hạ,

Không nên thọ quá lượng,

Y thượng mười một khuỷu,

Y hạ bảy khuỷu tay,

Là thọ từ người tục;

Nếu khi thọ đại y,

Y thượng mười lăm khuỷu,

Y hạ mười khuỷu tay.

Nếu theo họ xin y,

May y xong còn dư,

Nên đem trả cho chủ,

Nếu họ thí trở lại,

Bí sô được tùy thọ.

8 - Khuyên mua y tốt cúng:

Nếu vợ chồng cư sĩ,

Lo liệu giá tiền y,

Bí sô nghe, theo cầu,

Khi được phạm Xả đọa.

Không bà con như trên,

Nếu được bảy loại y,

Thể y là bền chắc,

Nên gọi là thanh tịnh.

Nếu xin giá tiền y,

Từ năm cho đến mười,

Ca lợi sa ba noa,

Sắc lượng y đều tốt,

Khi xin phạm Ác tác,

Khi được phạm Xả đọa.

Bí sô nếu không y,

Dung nghi không đoan nghiêm,

Nên Phật chế ba y.

9 - Khuyên vợ hai cư sĩ không bà con hùn mua một y:

Việc y đồng như trước,

Chỉ khác cho tiền y,

Nên xem phần duyên khởi,

Có tội và không tội.

10 - Vua quan đưa giá tiền y:

Nếu là vua quán đảnh,

Các hàng Bà la môn,

Đại thần và tướng soái,

Sai sứ mang tiền y,

Đến đưa cho Bí sô,

Đáp là không thể thọ,

Chỉ thọ y thanh tịnh.

Nói cho sứ hiểu rồi,

Chỉ chỗ người chấp sự,

Gọi là người tín tâm.

Khi Bí sô cần y,

Được đến đòi sáu lần,

Nếu đòi lại được y,

Thì thọ thành thanh tịnh,

Nếu theo đòi quá sáu,

Thì phạm tội căn bản.

Nếu qua lần thứ sáu,

Người kia mang y đến,

Đáp là tôi dứt tâm,

Hãy trả lại chủ y.

Nếu người kia ân cần,

Xin hoan hỉ nhận cho,

Thì Bí sô nên thọ,

Khi dùng không phạm tội.

Chỗ đến đòi có bốn:

Là xưởng, nhà, ruộng, tiệm;

Xưởng là chỗ làm gốm,

Nhà chính là nhà ở,

Ruộng là nơi trồng trọt,

Các loại như lúa, mía...

Tiệm để bán hàng hóa.

Có sáu cách hỏi đòi,

Đợi nói đáp từ từ,

Nếu như nói gấp gáp,

Liền chiêu tội Ác tác;

Nếu thấy Bí sô đến,

Kia chào hỏi thiện lai,

Rồi mời ngồi chỗ này,

Hoặc bảo người dọn cơm,

Hoặc là mời ăn bánh,

Hoặc uống nước phi thời.

Thí chủ, sứ, tịnh nhân,

Ba người này thanh tịnh,

Tùy có phi nhân thì,

Chiêu lấy tội Ác tác.

Bí sô ký gởi y,

Khởi tưởng là thân hữu,

Thân hữu - dùng không lỗi,

Trên đường biết kia mất,

Liền thành vật người chết.

11 - Dùng tơ tằm làm phu cụ:

Nếu làm nệm tằm mới,

Khi thành phạm Xả đọa,

Có hai loại không đồng,

Vỏ ngoài và bên trong,

Cả hai thành liền phạm,

Khác thì dùng không phạm.

Làm lợi ích thí chủ,

Để phước kia tăng trưởng.

12 - Dùng toàn lông dê đen làm phu cụ:

Không dùng lông toàn đen,

Để làm phu cụ mới,

Khi tìm cầu khó được,

Sẽ trở ngại chánh tu.

13 - Dùng lông quá phần làm phu cụ:

Nếu như dùng lông dê,

Bốn cân làm ngọa cụ,

Hai đen, loại khác một,

Là như pháp không tội.

Đen là như lông quạ,

Lông nơi cổ là trắng,

Ở đầu, bụng và chân,

Lông thô xấu nên biết.

Nếu như lông trắng thiếu,

Cho đến chừng nửa lạng,

Khi làm phu cụ xong,

Liền phạm tội Xả đọa.

Nếu lông đen dễ tìm,

Loại lông khác khó tìm,

Cũng cho làm thuần đen,

Nếu từ người khác được,

Thì tùy ý thọ dụng.

14 - Thọ trì phu cụ sáu năm:

Nếu tự làm phu cụ,

Bắt buộc trì sáu năm,

Trong sáu năm mà làm,

Thành liền phạm Xả đọa,

Trừ Tăng tác yết ma.

Thủ trì mới một năm,

Lại làm cái thứ hai,

Khi làm phạm Ác tác,

Khi thành phạm Xả đọa.

Hai ba bốn cũng vậy,

Cho đến hết năm năm,

Qua đến năm thứ sau,

Muốn làm không ngăn cản.

15 - Không may thiếp lên tọa cụ mới:

Nếu làm tọa cụ mới,

Theo gang tay của Phật,

May thiếp lên vật mới,

Hoại sắc khiến bền chắc,

Nếu trong khoảng gang tay,

Cố ý giảm chút ít,

Liền chiêu lấy bổn tội.

Nếu cái cũ mục nát,

Không thể dùng được nữa,

Hoặc chỉ có cái mới,

Không may thiếp - không phạm.

16 - Gánh mang lông dê:

Không tự gánh lông dê,

Đi quá ngoài ba trạm,

Đi nửa Câu lô xá,

Nửa thôn - phạm Ác tác;

Quá một Câu lô xá,

Qua một thôn liền phạm.

Cho chút ít làm mũ,

Lén mang thì không tội.

17 - Nhờ Ni không bà con chải lông dê:

Bí sô ni không thân,

Bí sô nhờ giặt chải,

Cho đến nhuộm lông dê,

Phạm Xả đọa nên biết.

18 - Cầm giữ vật báu:

Phật ngăn các Bí sô,

Cầm giữ vàng... vật báu,

Nếu ba y, lương thực,

Thuốc bịnh được mang đi,

Bí sô nên thiểu dục,

Ít tạo tác mong cầu,

Tâm thú hướng niết bàn,

Thọ biết lượng, biết thời.

19 - Xuất nạp cầu lợi:

Xuất nạp vì cầu lợi,

Tiền, vật báu, lúa thóc...

Đều phạm tội Xả đọa.

Cầu lợi có hai loại,

Cầu xa và thời hạn,

Tìm cầu bạn đồng hành,

Đi đến những chỗ khác,

Mua vật vào bán ra,

Thu lợi gấp mấy lần,

Đó gọi là cầu xa;

Khi cho người vay tài,

Làm biên nhận bảo chứng,

Đó gọi là thời hạn.

Vì muốn cầu sanh lợi,

Biên nhận tính thời gian,

Lợi tăng lên gấp bội,

Đó gọi là sanh lợi.

Thu trữ các vật báu,

Như Ma ni, chân châu...

Làm khế ước rõ ràng,

Đó gọi là nạp chất,

Khi lợi chưa sanh khởi,

Thì phạm tội Ác tác,

Khi đã được sanh lợi,

Liền phạm tội Xả đọa.

Thành là đã làm thành,

Các món đồ trang sức;

Không thành chính là vàng...

Vì Tam bảo cầu lợi,

Nên sai vị tri sự,

Không làm trái pháp tục,

Nhưng chớ có kết giao,

Vua quan và thí chủ,

Cho dễ đòi lại khó,

Hoặc không đòi lại được.

Nạp chất khéo quán sát,

Tính toán vật nên cho,

Người thiện đáng giao phó,

Không xuất nạp - không phạm.

20 - Mua bán giao dịch:

Không người giao dịch riêng,

Bí sô tự phải mau,

Xem kỹ rồi mới nói,

Trả giá chỉ ba lần,

Nếu có mua bán gì,

Vốn không cho cầu lợi,

Nếu bản thân cần gì,

Thì mua bán không phạm.

Vì Tam bảo mua bán,

Vị tri sự nên làm,

Chớ trái với pháp tục.

Nếu có người thiết cúng,

Đến chùa làm giao dịch,

Cũng nên uyển chuyển cho,

Khiến họ sanh tín tâm.

21 - Chứa bát dư:

Chứa bát có hai loại,

Bát sắt và bát gốm,

Cất chứa quá mười ngày,

Liền phạm tội Xả đọa.

Bát đúng lượng hay giảm,

Có dư được cất chứa,

Cho người thọ Cận viên,

Không phân biệt - không phạm.

22 - Xin bát:

Chưa tới năm lằn nứt,

Không cho xin bát khác,

Là ngăn xin bát mới,

Nếu muốn trám bát răng,

Không dùng vật nấu chảy,

Đường đen, thiếc, tử khoáng,

Bùn, sáp thảy đều ngăn.

Trám bát có năm cách,

Trám lá sắt, lá đinh,

Đinh sắt và sắt vụn,

Khâu theo hình răng cá.

Theo pháp mà trao đổi,

Được thì không phạm tội.

Khi xin phạm Ác tác,

Khi được phạm Xả đọa,

Bát phạm Xả đọa này,

Nên xả ở trong Tăng,

Ở trong Tăng hành bát,

Chuyển lấy cái sau cùng,

Đưa cho Bí sô phạm,

Bảo như pháp thọ dụng.

Bát có thượng trung hạ,

Thượng thọ hai thăng cơm,

Và thọ thêm thức ăn,

Hạ thọ một thăng cơm,

Và thọ thêm thức ăn,

Giữa hai loại là trung.

Nếu bát có lỗ hổng,

Nên để tâm vá trám.

23 - Tự xin tơ bảo người không bà con dệt:

Thợ dệt không bà con,

Không trả tiền, bảo dệt,

Được thì phạm Xả đọa;

Trả tiền và bà con,

Bảo dệt thì không phạm.

24 - Bảo thợ dệt không bà con dệt y cho tốt:

Cư sĩ bảo thợ dệt,

Dệt y cho Bí sô,

Bí sô không nên đến,

Tâm siểm bảo thợ dệt,

Dệt dài, rộng, chà vuốt...

Rồi đem thức ăn cho,

Thợ dệt y theo lời,

Được y - phạm Xả đọa.

Dệt dài là rộng lớn,

Chà khiến y mềm láng,

Vuốt khiến tơ khỏi rối,

Đập khiến y bền chắc,

Đem thức ăn là bánh,

Và năm món ăn chánh.

25 - Đoạt y lại:

Bí sô cho người y,

Giận không nên đoạt lại,

Thương xót thì không tội.

Động thân đoạt - thân nghiệp,

Bảo trả lại - ngữ nghiệp,

Tùy trong hai nghiệp này,

Làm một liền phạm tội.

Nếu y chưa rời thân,

Thì chỉ phạm Ác tác,

Nếu lìa - phạm Xả đọa.

26 - Y cấp thí:

Y lợi cúng trong hạ,

Người ngồi hạ được chia,

Không chia cho người khác.

Nếu có nạn thí y,

Gọi là y cấp thí,

Vàng, bạc... đều được thọ,

Cấp thí có năm loại:

Bịnh và vì người bịnh,

Sắp chết, vì người chết,

Sắp đi xa nên thí,

Còn mười ngày Tùy ý (tự tứ),

Lúc này được thọ vật,

Nếu qua khỏi thời y,

Thì không cho chứa nữa.

Nếu thí chủ nói rằng:

Tôi sẽ tự tay thí,

Hãy thọ rồi cất giữ.

Chúng cất giữ không tội,

Nếu được lợi Tùy ý (tự tứ),

Đều thuộc người ngồi hạ,

Và người không ngồi hạ,

Cùng làm lễ Tùy ý.

27 - A lan nhã lìa y:

A lan nhã có sợ,

Trong ba y của mình,

Một y gởi nhà tục,

Để tránh nạn nghi sợ,

Ở đó lìa y ngủ,

Được sáu đêm không tội,

Đến sáng ngày thứ bảy,

Nên trở lại lan nhã.

Nếu không tiền an cư,

Gọi là hậu an cư,

Trong hạ nếu có giặc,

Thì gọi là nạn giặc,

Nói có nghi sợ là,

Sư tử, cọp... thú dữ,

Cho đến loài trùng độc,

Não loạn các Bí sô.

28 - Y tắm mưa:

Mùa xuân còn một tháng,

Từ mười lăm tháng tư,

Đến mười lăm tháng năm,

Được xin y tắm mưa,

Cách ngày tiền an cư,

Một tháng nên thọ trì,

Nhập hạ tùy ý dùng,

Trong vòng hai tháng rưỡi,

Nếu xin y mưa sớm,

Cất giữ quá thời hạn,

Thì liền phạm Xả đọa.

Nếu vào ngày Tùy ý,

Được thí y tài tốt,

Làm y Yết sỉ na,

Tăng bạch nhị yết ma,

Giao cho người trương y,

Đối trước chúng nên thọ,

Tăng đã cùng tác pháp,

Ân cần nên dụng tâm,

Trong một ngày may thành,

Thể y cần bền chắc,

Như pháp may y xong,

Dùng hương hoa cúng dường,

Để ở trước đại chúng,

Trương y nên biết pháp,

Do trương Yết sỉ na,

Bí sô được lợi ích,

Là ở trong mười ngày,

Không phân biệt - thủ trì;

Không mang Tăng già lê,

Được mặc tình du hành;

Thường ăn, ăn biệt chúng,

Thảy đều không có tội;

Không dặn lại Bí sô,

Được vào trong thôn xóm.

Trong văn luật đủ mười,

Đây lược nói có năm,

Từ mười lăm tháng tám,

Đến mười lăm tháng giêng,

Trong vòng năm tháng này,

Là thời Yết sỉ na.

Người hành Hạ ý xong,

Và người hành biệt trụ,

Không đủ hạ và phá,

Hậu an cư, Cầu tịch,

Cho đến người thọ học,

Không thọ Yết sỉ na,

Nên không được lợi này,

Lợi khác đều nên cho.

Lại có năm hạng người:

Phá thi la, hạnh hoại,

Đại chúng tác pháp ngăn,

Theo bạn đảng phi pháp,

Người an cư chỗ khác,

Năm hạng người như thế,

Không lợi, không nhiêu ích,

Vì không tiêu tín thí.

29 - Hồi chuyển Tăng vật về mình:

Vật của Hiện tiền tăng,

Hồi chuyển về cho mình,

Lợi của người khó tiêu,

Sẽ chịu khổ Nê lê.

Người khác thí y, vàng...

Cho đến thức ăn uống,

Ngăn không đem đến cúng,

Gọi hồi chuyển nên biết.

Lợi dưỡng của Tăng này,

Hồi chuyển cho Tăng khác,

Thì chiêu tội Ác tác,

Không phải tội căn bản;

Đem lợi của Tăng khác,

Hồi chuyển cho Tăng này,

Nếu vật thuộc Tăng này,

Thì cả chúng phạm tội.

Tượng Phật, tháp và người,

Cho đến loài bàng sanh,

Xoay chuyển đều Ác tác.

30 - Thất nhật dược:

Đối trước Bí sô thọ,

Bốn loại dược hàm tiêu:

Tô, dầu, mật, thạch mật

Thủ trì trong bảy ngày,

Tùy tình tự lấy dùng,

Quá bảy ngày liền phạm,

Ni tát kỳ nên xả,

Đối trước thiện Bí sô,

Nên sám hối tội Đọa,

Gián cách qua một đêm,

Mới hoàn trả lại y,

Bổn chủ nên theo xin,

Nếu kia không hoàn lại,

Sau nên cưỡng đoạt lại.

Nếu trong ba việc trên,

Chỉ làm có một việc,

Lại được y khác nữa,

Do kia chưa thanh tịnh,

Tội sau nhiễm tội trước,

Khi thọ thảy đều phạm.

Y vật phạm nên xả,

Nên có tên là Xả,

Tội phạm đọa ba đường,

Nên gọi là Xả đọa.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA TỤNG

QUYỂN TRUNG

V - 90 PHÁP BA DẬT ĐỀ:

1 - Cố vọng ngữ:

Người ở thành Vương xá,

Cho đến các Bí sô,

Đến hỏi La hỗ la:

Phật nay đang ở đâu?

Thế tôn đang ở đây,

Lại đáp là ở kia.

Đại sư do việc này,

Nên nói hai bài kệ:

Cố làm người vọng ngữ,

Trái với một pháp Thật,

Hiện đời làm các ác,

Đời sau chịu khổ báo.

Thà nuốt hòn sắt nóng,

Ngọn lửa dữ đáng sợ,

Không đem miệng phá giới,

Phi pháp ăn cơm người.

Do Bí sô vọng ngữ,

Nên Phật chế học xứ,

Có chín loại sai khác,

Cho đến nơi hai loại,

Năm pháp và ba căn.

Chín loại là Tha thắng...

Giới, kiến, quỹ, tà mạng;

Năm pháp là Tha thắng...

Ba căn: thấy nghe nghi.

Lại có tám loại vọng,

Năm pháp với ba căn;

Lại có bảy loại vọng:

Giới, kiến, quỹ, tà mạng,

Ba căn thấy nghe nghi.

Lại còn có ba thời:

Đã, đang và sẽ nói;

Với ba căn thành sáu.

Mỗi loại giảm như vậy,

Người trí nên suy biết.

Nói năm loại vọng là:

Khi nói pháp hơn người,

Vọng này phạm Tha thắng;

Nếu hai loại vu báng,

Là không có căn cứ,

Đối người kia không thật,

Vọng này phạm Chúng giáo;

Nếu ở trước Tăng già,

Pháp nói là phi pháp...

Vọng này phạm Thổ la;

Nếu vào ngày trưởng tịnh,

Hỏi có thanh tịnh không,

Im lặng che giấu tội,

Vọng này phạm Ác tác;

Vọng ngữ trong thiên này,

Có bốn loại sai khác,

Và các vọng ngữ khác,

Đều nhiếp vào tội Đọa.

Năm loại vọng ngữ này,

Thể trọng khinh sai khác,

Không lẫn lộn với nhau.

Nếu ở chỗ không thấy...,

Điên đảo nói là thấy...,

Cố ý nói - người hiểu,

Liền chiêu lấy tội Đọa.

2 - Chê bai khinh hủy:

Bàng sanh bị chê bai,

Là con bò gảy sừng,

Còn không nhẫn chịu được,

Huống chi chê bai người.

Nên Phật bảo Bí sô,

Thường làm lợi chúng sanh.

Nếu Bí sô cố ý,

Chê bai về dòng tộc,

Như dòng Bà la môn:

Thầy - Phạm chí xuất gia,

Liền phạm tội Ác tác;

Chê bai Sát đế lỵ,

Tâm cợt đùa - Ác tác;

Phệ xá, Thủ đà la,

Chê bai thành bổn tội.

Cho đến các chủng loại,

Thợ mộc, lông, thợ dệt,

Thợ may và thợ tre...

Chê bai đều phạm Đọa.

Chê bai về nghề nghiệp,

Như nói Bà la môn:

Nghề khéo của Phạm chí,

Thanh tịnh cần nên học,

Sa môn thì cần gì,

Liền phạm tội Ác tác.

Như nói Sát đế lỵ:

Về giáo mác, cung tên,

Việc này thầy nên học,

Cũng phạm tội Ác tác.

Cho đến nghề nghiệp của,

Phệ xá, Thủ đà la,

Nghề tạp như đan tre...

Chê bai đều phạm Đọa.

Chê bai về hình tướng,

Như què lệch, mù lòa,

Lùn thấp và câm điếc...

Thảy đều phạm tội Đọa.

Chê bai về bịnh tật,

Như ung nhọt, ung thư,

Bịnh lại, trĩ, ghẻ ngứa...

Thảy đều phạm tội Đọa.

Chê bai về phạm tội,

Nói thầy không thanh tịnh;

Chê bai về phiền não,

Nói thầy có phẫn hận...

Cho đến khinh chửi mắng,

Cùng ác ngữ tương ưng,

Thảy đều phạm tội Đọa.

Chê bai khinh hủy về:

Dòng tộc và nghề nghiệp,

Tác nghiệp, hình tướng, bịnh,

Phạm tội và phiền não,

Gọi là Hủy tử ngữ.

3 - Ly gián ngữ:

Bí sô nói ly gián,

Muốn chia rẽ người khác,

Do vì tâm xúc não,

Liền chiêu lấy tội Đọa.

Nếu Bí sô nói rằng:

Thầy - thợ cạo thấp hèn,

Hỏi là ai đã nói,

Liền đáp tên người kia,

Thì phạm tội Ác tác.

Như trong học xứ trên,

Nói dòng tộc, nghề, thợ...

Nên biết tội tương tợ,

Người trí không nên làm.

4 - Phát khởi yết ma diệt tránh:

Chúng hòa hợp tác pháp,

Đồng tâm làm việc ấy,

Nếu người nào hủy phá,

Liền chiêu lấy tội Đọa.

Tăng nhất tâm hòa hợp,

Đã như pháp như luật,

Diệt trừ bốn loại tránh,

Bình luận tránh nên biết,

Đã đồng tâm bỉnh pháp,

Nơi việc không do dự,

Nếu bảo thời không tốt,

Phạm tội phá yết ma.

Chưa làm tưởng làm rồi,

Hoặc nghi mà hủy phá,

Thì phạm tội Ác tác,

Khác với đây - không phạm.

Nếu xử đoán việc này,

Tưởng xử đoán việc khác,

Nên biết dứt, chưa dứt,

Phạm tội đồng như trên.

Hiện tiền năm hạng người:

Chủ nhân, bỉnh yết ma,

Người trì dục, người thấy...

Và khách Bí sô đến.

Trong đây chủ nhân là

Người biết đầu giữa sau;

Người bỉnh yết ma là,

Người tác pháp yết ma;

Nói người trì dục là,

Mang dục người khác đến;

Người thấy sự việc là,

Hiện tiền ở trong chúng,

Ngã ái thấy như vậy,

Nên bàn luận như vậy;

Khách Bí sô đến là,

Không biết đầu giữa sau.

Ba hạng người đầu phá,

Thì đều phạm tội Đọa,

Hai hạng người sau phá,

Đều phạm tội Ác tác.

5 - Nói pháp cho người nữ quá 5,6 lời:

Nói pháp cho người nữ,

Chỉ đến năm sáu lời,

Trừ có nam trí huệ,

Quá thì phạm tội Đọa.

Tất cả sắc vô thường,

Thọ tưởng hành cũng vậy,

Và thức là năm lời,

Người minh huệ nên biết.

Mắt tai mũi và lưỡi,

Thân, ý đều vô thường,

Tất cả là sáu lời,

Người trí huệ nên biết.

Khi nói đến năm câu,

Cố ý thêm câu sáu;

Hoặc định nói sáu câu,

Cố nói bảy đồng phạm.

Nếu cà lăm không lỗi,

Cho đến nói lấp bấp,

Hoặc nữ trí hỏi lại,

Giải đáp thì không phạm.

6 - Đồng câu tụng với người chưa thọ Cận viên:

Cùng người chưa Cận viên,

Đồng câu tán tụng pháp,

Tùy tụng đều phạm tội,

Khai đồng tụng không phạm.

7 - Nói tội thô của người khác cho người chưa thọ Cận viên biết:

Biết người phạm tội Thô,

Nói người chưa Cận viên,

Liền chiêu lấy tội Đọa,

Nếu đại chúng tác pháp,

Cho nói thì không phạm.

Sao gọi là tội Thô?

Là Ba la thị ca,

Tăng già bà thi sa,

Không thuộc thiên tội khác.

8 - Nói thật được pháp hơn người cho người chưa thọ Cận viên biết:

Nếu Bí sô đến nói,

Với người chưa Cận viên,

Thật được pháp hơn người,

Thì phạm Ba dật đề,

Nếu như nói ngũ cái,

Là pháp người phàm biết,

Không phải pháp thượng nhân,

Hoặc cảnh giới tĩnh lự,

Thì Bí sô không phạm.

9 - Vu báng hồi tăng vật:

Nói người đem vật Tăng,

Hồi chuyển cho người khác,

Khi nói lời vọng ngữ,

Liền chiêu lấy tội Đọa.

10 - Khinh chê giới:

Nửa tháng thuyết giới kinh,

Gọi là thời trưởng tịnh,

Nếu nói lời khinh giới,

Liền chiêu lấy tội Đọa.

Cần gì trong giới kinh,

Nói tiểu, tùy tiểu giới,

Khiến người sanh phiền não,

Gọi là khinh chê giới.

Nhàm chán, nghi sanh não,

Lừa ưu sầu thiêu đốt,

Khiến người khởi tâm hối,

Khi nói liền phạm Đọa.

Nếu ở trong luật giáo,

Các giới nhỏ đã có,

Bí sô khinh chê thì,

Thảy đều phạm tội Đọa.

11 - Hoại sanh chủng:

Loại sanh chủng đã có,

Cho đến tôn hữu tình,

Củ, cành, đốt và mầm,

Mình, người tổn đều phạm.

Nếu từ củ được sanh,

Thì gọi là giống củ,

Như củ Hương phụ tử,

Củ gừng, khoai... nên biết;

Giống cành từ cành sanh,

Cắm xuống đất liền mọc,

Như cây Liễu, Bồ đề,

Cây Thạch lựu... nên biết;

Giống đốt cắt lấy đốt,

Cắm xuống đất liền mọc,

Như đốt mía, lau, tre...

Giống nứt tét như hạnh...

Giống hạt như hạt lúa...

Có Bí sô giải thích,

Loại từ chủng tử khác,

Như phân bò mọc sen,

Lông dê sanh cỏ mịn...

Loài hữu tình như kiến...

Tổng nhiếp các sanh mạng;

Thôn chỉ cho cây cối,

Chỗ hữu tình nương ở,

Tưởng và nghi làm tổn,

Thảy đều phạm tội Đọa.

Các giống quả như thế,

Xứng cảnh ắt phạm tội,

Giống khác; tưởng, nghi khác,

Nên biết cũng phạm tội.

Nếu đem năm loại giống,

Để vào trong cối giã,

Khi hạt giống tổn hoại,

Đồng thời phạm năm tội;

Nếu không có tổn hoại,

Phạm năm tội Ác tác,

Để vào lửa, nước sôi,

Phạm tội Đọa như trên.

Nếu cố ý tổn hoại,

Du hành trên cỏ xanh,

Hoại thì phạm tội Đọa,

Không hoại - tội Ác tác;

Nếu ở trên cỏ xanh,

Kéo vật làm thương tổn,

Hoặc tưới, xối nước sôi,

Đồng tội Đọa như trên.

Nếu dùng một phương tiện,

Chặt đứt một gốc cây,

Phạm một tội Ác tác,

Và một Ba dật đề;

Nếu dùng hai phương tiện,

Thì phạm hai Ác tác,

Một tội Đọa nên biết;

Tùy phương tiện nhiều ít,

Phạm chừng ấy Ác tác,

Một tội Đọa nên biết.

Nếu hoa quả chưa trổ,

Ngó sen và củ sen,

Tùy hoại đều phạm Đọa.

Vỏ nứt tét, lá vàng,

Hoa và quả đã trổ,

Hái, ngắt - tội Ác tác.

Cần tăm xỉa răng tịnh,

Cho đến lá và hoa,

Khi lấy vì tịnh nói,

Không nên bảo chặt, bẻ;

Thủy tảo và bèo nổi,

Rêu xanh và mốc trắng...

Kéo lê không nên làm.

Sao gọi là nói tịnh?

Là nói ông nên biết,

Nếu hiểu là cho tịnh,

Tịnh thì không phạm tội.

Tác tịnh có mười loại,

Lửa, đao, cỏ, chim, móng...

Khi xây cất chặt cây,

Nên theo thần cây xin,

Đem hoa quả thức ăn,

Cúng tế nên theo thời,

Nên tán tụng kinh pháp,

Hoặc tụng kinh Tam khải,

Nói cho thần cây biết,

Mười thiện, mười ác báo,

Hành thiện được quả vui,

Nếu khác - đọa đường ác.

Hiển công đức thí kia,

Nên nói tội xan tham.

Như thiên nữ dạo chơi,

Ở trong vườn Hoan hỉ,

Được hưởng mãi phước lạc,

Đều do nhân bố thí;

Ngạ quỷ đói khát bức,

Không nghe đến tên nước,

Luân hồi trong các nèo,

Thọ khổ vô cùng tận,

Tập khí từ vô thỉ,

Thường bị phiền não bức,

Mình người không lợi ích,

Đều do xẻn tham trói.

Bảy ngày không tướng lạ,

Cũng không có máu chảy,

Được chặt đại thọ này,

Có tướng lạ - không chặt.

12 - Chê bai khinh tiện:

Nếu Bí sô khinh chê,

Cho đến dùng lời thô,

Phạm tội có nặng nhẹ,

Như trong phần duyên khởi,

Nay lược nói đại cương.

Đại chúng tác bạch nhị,

Sai người chia cơm cháo,

Phòng xá và bánh trái;

Người chia tạp vật khác,

Cất y Yết sỉ na,

Cất y Chi phạt la,

Cho đến người chia y,

Người giữ y tắm mưa...

Những người được sai này,

Nếu Bí sô khinh chê,

Liền chiêu lấy tội Đọa,

Giận mắng cũng tội Đọa.

13 - Chống trái xúc não:

Khi có người chỉ dạy,

Chống trái - phạm tội Đọa,

Xúc não nói lời khác,

Hoặc im lặng không đáp,

Thảy đều phạm tội Đọa.

Trừ thợ săn đến hỏi,

Có thấy nai chạy qua,

Sợ thợ săn hại Nai,

Phương tiện nói lời khác,

Như nói thấy móng tay,

Thật lý - không hữu tình,

Thì Bí sô không phạm.

14 - Không cất phu cụ:

Nếu ở nơi đất trống,

Trải giường tòa của Tăng,

Trừ có dặn trao người,

Bỏ đi phạm tội Đọa.

Nếu lìa khỏi chỗ cũ,

Muốn đi ra ngoài giới,

Chưa lìa thế phần giường,

Thì phạm tội Ác tác;

Nếu khi vừa mới đi,

Trời mưa - phạm Ác tác,

Nếu nước mưa thấm ướt,

Liền phạm Ba dật đề.

Nói ba loại làm hoại,

Là trùng gió và mưa;

Khi trong ngoài đều tổn,

Thì gọi là trùng phá;

Bị gió thổi lật ngược,

Thì gọi là gió hoại;

Mưa ướt lớp thứ hai,

Gọi mưa hoại nên biết.

Nếu phu cụ trong phòng,

Bị trùng làm tổn hoại,

Thì phạm tội Ác tác.

Ban đầu đi không nhớ,

Giữa đường bỗng sực nhớ,

Liền nên phải trách tâm;

Nếu gặp Bí sô khác,

Nhờ cất giùm ngọa cụ,

Ân cần dặn coi ngó,

Nếu kia hiểu, nhận lời,

Nhưng lại không nhớ cất,

Thì phạm Ba dật đề.

Người tục đến thỉnh thực,

Mượn tòa ngồi nên cho,

Và sai người coi giữ.

Nếu người nuôi bịnh này,

Bịnh, già nua, phá giới,

Lại chưa thọ Cận viên,

Dù chớ nhờ nuôi bịnh.

Hai người ngồi một tòa,

Người nhỏ nên thu cất,

Nếu tuổi hạ bằng nhau,

Người đứng dậy sau cất.

Nếu khi nghe thuyết pháp,

Thấy Thượng tòa già yếu,

Thu cất phu cụ Tăng,

Người nhỏ nên làm thay.

Phật chế các Bí sô,

Nên hầu hạ tôn lão,

Tôn lão cho y chỉ,

Cả hai đều lợi ích.

Nếu có nạn sự đến,

Để tòa nơi chân tường,

Và gốc cây - không phạm,

Không duyên chớ đoạn thực.

Khi đọc tụng chánh pháp,

Phải ngồi trên tòa cao,

Vì kính trọng Đại sư,

Nên mới làm tòa cao,

Ngồi đọc tụng lời Phật,

Người hảo tâm đến nghe,

Nên sắp xếp chỗ ngồi.

Cư sĩ trải tòa báu,

Thỉnh ngồi, tùy ý ngồi,

Khi ngồi nên nhiếp niệm,

Tưởng các hành vô thường,

Và khởi ý như sau:

Đây là vật thí chủ,

Tuy là báu trang nghiêm,

Khi ngồi không có lỗi.

Ở trong cung Dược xoa,

Cung trời rồng được ngồi,

Trên tòa báu trang nghiêm,

Muốn họ được tăng phước,

Đây là Mâu ni dạy.

15 - Không cất phu cụ cỏ:

Nếu khi ở trong chùa,

Dùng nhiều phu cụ cỏ,

Khi đi không nạn sự,

Tự cất, bảo người cất,

Đều giống như giới trên.

Người giữ giới nên biết,

Phu cụ cỏ trong nhà,

Muốn bỏ hỏi chủ nhà,

Ngăn thì không được bỏ.

Người tu định kinh hành,

Trải dài mười hai khuỷu,

Người siêng tu niệm tụng,

Cũng mười hai nên biết;

Đất cứng nên trải cỏ,

Không trải, chân tổn thương,

Phòng nạn - dọn gián cách,

Không có duyên xúc não.

16 - Kéo người khác ra khỏi Tăng phòng:

Nếu giận Bí sô khác,

Từ trú xứ đuổi ra,

Người kéo phạm tội Đọa,

Trừ khi có nạn duyên.

Nếu không tự tay kéo,

Bảo Bí sô khác kéo,

Cả hai đều phạm Đọa;

Nếu bảo Cầu tịch kéo,

Bí sô phạm tội Đọa,

Cầu tịch phạm Ác tác.

17 - Gắng gượng xúc não người khác:

Nếu như có Bí sô,

Cố ý đem thức ăn,

Ngon dỡ hay lạnh nóng,

Bảo Bí sô khác ăn,

Để xúc não - phạm Đọa.

Bí sô đến ở trước,

Trong nhà ăn, nhà ấm,

Nhà tắm, gần bên cửa,

Hoặc dưới mái hiên nhà...

Nơi tòa và ngọa cụ,

Họ chưa có ý dời,

Thì Bí sô đến sau,

Không được bảo dời đi.

18 - Cố buông thân ngồi trên giường sút chân:

Nếu ở trong phòng trên,

Không ngồi giường sút chân,

Nếu dùng ván lót đỡ,

Thì ngồi không phạm tội.

Nói giường sút chân là

Chân sút khỏi lỗ mộng,

Chân giường cũ hư mục,

Nếu không ván lót đỡ,

Thì lật ngửa giường lên,

Sẽ không tổn người khác,

Lượng thời nên thọ dụng.

Nếu dùng đinh sắt đóng,

Cho chân giường đừng sút,

Hay dùng dây cỏ cột,

Mặc tình để thuận nghịch.

19 - Dùng nước có trùng:

Trong nước có sanh mạng,

Đem tưới cây và đất,

Tự làm, bảo người làm,

Thảy đều phạm tội Đọa.

Nước trùng có tưởng, nghi,

Vẫn phạm Ba dật đề;

Không trùng, tưởng nghi trùng,

Thì phạm tội Ác tác.

Mượn người khác gàu dây,

Người cho dùng múc nước,

Lượt nước nên xem kỹ,

Nếu đục để quả đen,

Để cho nước lắng trong;

Nếu nước có bụi đục,

Soi nước không thấy mặt,

Phải ân cần lọc lượt,

Thanh tịnh mới không tội.

Có năm loại tịnh thủy:

Nước giếng và nước suối,

Pháp bình không kẻ hở,

Nước trong Tăng già lam,

Nước của người trì giới,

Năm loại nước sạch này,

Tùy ý được uống dùng.

Đãy lượt nước có năm:

Tháo quán và quân trì,

Pháp bình, đãy lượt nước,

Cho đến dùng chéo y,

Dụng tâm xem kỹ nước,

Trùng nhỏ như đầu lông.

Không nhọc công xem hoài,

Thì xem chừng bao lâu?

Như xe bò chuyển động,

Chặt tre Ma kiệt đà,

Là thời gian xem nước.

Nếu trong bình nước kia,

Khởi tâm nghi có trùng,

Thì phải nên xem kỹ,

Không nghi mới được dùng.

Cho đến Câu lô xá,

Hoặc đi một trạm đường,

Biết chỗ kia có nước,

Không đãy lượt được đi;

Nếu định trở về liền,

Đi nửa trạm không phạm.

Thuận dòng theo bờ sông,

Cứ mỗi Câu lô xá,

Xem kỹ nước mới dùng,

Khác với đây không nên.

Tùy dòng chảy lấy nước,

Đều nên xem và lượt,

Nếu lấy nước nơi giếng,

Nên tụng kệ Phật nói,

Tùy chỗ có thiên thần,

Nên theo họ xin nước.

Lu, bình dính chất dơ,

Dụng ý chà rửa sạch,

Tùy thời phơi cho khô,

Để chứa nước được sạch.

Việc của người tục làm,

Cầu tịch không nên làm;

Việc của Cầu tịch làm,

Bí sô không nên làm.

Bí sô so với Ni,

Có việc phạm, không phạm,

Đều nên xem xét kỹ,

Y theo giáo hành trì.

Nếu thấy trong ao, giếng,

Có cơm bánh hay rau,

Nên lượt lắng rồi dùng,

Vì nước này là tịnh.

Chỗ người tục xin nước,

Y pháp xem nước kỹ,

Dù ở trong phi thời,

Được tùy ý uống dùng.

Bình đựng rượu và bô,

Dùng để đại tiểu tiện,

Hãy nên vất bỏ đi;

Nếu là bình đựng dầu,

Dùng lửa hơ, chà rửa,

Cho sạch hết chất dầu,

Rồi mới dùng đựng nước,

Phi thời dùng thành tịnh.

Khi người nữ xin nước,

Bí sô nên đưa cho,

Không nên rót liên tục,

Chớ sanh tâm tham nhiễm.

20 - Xây chùa lớn quá hạn lượng:

Xây Tỳ ha la lớn,

Làm móng, chỗ thoát nước,

Lắp đạt cửa, cửa sổ...

Cho sáng và thông gió.

Nếu muốn xây tường vách,

Nên trộn cỏ với bùn,

Đổ móng hai, ba lớp,

Ngang ngạch cửa, chớ quá,

Nếu đổ quá ba lớp,

Liền phạm Ba dật đề.

21- Tăng không sai giáo thọ Bí sô ni:

Đủ giới có văn trì,

Đủ hai mươi tuổi hạ,

Nói lời thiện viên mãn,

Chưa từng ô nhục Ni,

Khéo hay giải thích được,

Tám tha thắng, bát kỉnh,

Đủ bảy đức nên sai,

Không đủ - không nên sai;

Hiểu rành Tu đa la,

Tỳ nại da, Mẫu luận,

Thì cho giáo thọ Ni.

Nếu không ai giáo thọ,

Đại chúng dạy điều gì,

Thượng tòa nên truyền lời,

Cho Ni cầu giáo thọ:

Ni chúng thanh tịnh không,

Và có hòa hợp không,

Trong đây không Bí sô,

Đến giáo thọ cho Ni,

Ni chớ có phóng dật,

Chớ để giới tổn thất,

Là nhân đọa ba đường.

22 - Giáo thọ đến mặt trời lặn:

Bí sô được Tăng sai,

Đến giáo thọ cho Ni,

Tuy có đủ Thi la,

Nhưng cần phải về sớm,

Không cho đến trời lặn.

Mặt trời lặn tưởng lặn,

Hoặc nghi sanh do dự,

Mà vẫn còn giáo thọ,

Phạm tội Đọa không nghi.

Chưa lặn tưởng trời lặn,

Hoặc là khởi tâm nghi,

Thì phạm tội Ác tác.

Chùa ni cửa không đóng,

Hoặc là cửa gần nhau,

Hoặc là nhiều giáo thọ,

Trời lăn cũng không phạm.

Ni cúng dường thức ăn,

Cho vị giáo thọ sư,

Vì Ni nên thọ thực,

Để Ni được tăng phước.

23- Vu báng Bí sô vì ăn uống nên giáo thọ Ni:

Nếu với ý ganh ghét,

Vu báng vị giáo thọ,

Do sanh tâm bất thiện,

Nên phạm Ba dật đề.

Nếu thật có tham nhiễm,

Dạy Ni cầu ăn uống,

Bí sô như thật nói,

Thì không có phạm tội.

24- Cho Ni không bà con y:

Nếu Ni không bà con,

Không được cho y phục,

Vì do tâm tham cầu,

Không xét lường người cho,

Là đủ, không đủ y.

25- May y cho Ni không bà con:

Nếu Ni không bà con,

Không may y cho họ,

Do thêu hình xấu xa,

Khiến người tục chê bai.

26- Đi chung đường với Ni:

Bí sô đến nơi khác,

Làm bạn đường với Ni,

Nạn giặc nhiều sợ hãi,

Cùng đi thì không phạm.

Nếu bạn đồng hành bịnh,

Không nên bỏ giữa đường,

Bí sô, Bí sô ni,

Lần lượt giúp đỡ nhau,

Ni tự mang lương khô,

Bí sô được làm tịnh,

Bí sô từ Ni tịnh,

Thọ dùng chớ có nghi.

27- Đi chung thuyền với Ni:

Bí sô cùng với Ni,

Ngồi chung thuyền xuôi ngược,

Việc này Phật không cho,

Đi thẳng sang - không phạm.

28- Một mình ngồi với người nữ ở chỗ khuất:

Bí sô Ô đà di,

Cùng nữ ngồi chỗ khuất,

Người thấy sanh chê bai,

Phật chế không nên làm.

29- Một mình ngồi với Ni ở chỗ khuất:

Bí sô Ô đà di,

Cùng với ni Cấp đa,

Ngồi ở nơi chỗ khuất,

Theo như phần duyên khởi,

Nói một Bí sô ni,

Nếu là ba chúng ni,

Thảy đều phạm tội Đọa.

30- Biết Bí sô ni khen ngợi được thức ăn:

Bí sô biết Ni kia,

Khen ngợi - được thức ăn,

Ăn liền phạm tội Đọa,

Khen ngợi có hai đức:

Đủ giới và đa văn;

Đủ giới, chứng Dự lưu;

Cho đến A-la-hán;

Đa văn Tu đa la,

Tỳ nại da, Mẫu luận.

Thật đủ đức như vậy,

Thì khen ngợi không phạm;

Nếu thật không đủ đức,

Ni khen ngợi vì lợi,

Biết mà ăn thức ăn,

Thì liền phạm tội Đọa.

31- Triển chuyển thực:

Nếu Bí sô không bịnh,

Không phải thời thí y,

Làm việc và đi đường,

Ăn no rồi - ăn nữa,

Khi ăn liền phạm tội.

Một lần ăn không an,

Nên gọi là có bịnh;

Được y một khuỷu tay,

Gọi là thời thí y;

Chỗ Tăng phường, Chế để,

Khoảnh đất như chiếc chiếu,

Quét lau và chà rửa,

Gọi là thời làm việc;

Đi nửa Du thiện na,

Bí sô đi và về,

Gọi là thời đi đường,

Ăn nữa thì không phạm.

Nếu chỗ thỉnh có y,

Lại thọ chỗ không y,

Thọ chỗ sau - Ác tác,

Khi ăn phạm tội Đọa.

Chỗ thỉnh trước không y,

Chỗ thỉnh sau có y,

Thọ thỉnh cả hai chỗ,

Ăn đều không phạm tội.

Chỗ thỉnh trước có y,

Chỗ thỉnh sau có y,

Hai chỗ tùy ý ăn,

Thảy đều không phạm tội.

Nếu bỏ chỗ không y,

Đi đến chỗ có y,

Khai nạn duyên và y,

Không việc khác nên biết.

Nếu thí chủ thiết thực,

Thỉnh tất cả Tăng chúng,

Vị thọ sự trong chúng,

Đến giờ đánh kiền chùy,

Nếu có khách mới đến,

Nên báo cho chỗ thỉnh,

Biết là có thêm người,

Nếu im lăng không báo,

Đến thọ thực không nên.

32- Chỗ thí một bữa ăn thọ quá:

Chỗ ở của ngoại đạo,

Bí sô dừng lại đây,

Không bịnh ăn một bữa,

Nếu ở thêm ngày nữa,

Thì phạm tội Ác tác,

Nếu ăn thêm bữa nữa,

Khi ăn phạm tội Đọa.

Tâm thí chủ bình đẳng,

Hoặc là chỗ thân tộc,

Cho dù ăn nhiều ngày,

Cũng không có phạm tội.

33- Thọ thức ăn quá ba bát:

Thí chủ không tùy ý,

Nếu được cơm bánh bún...

Được thọ hai ba bát,

Thọ quá thì phạm Đọa.

Bát lớn nếu lấy ba,

Hai bát lớn, một trung,

Hai bát lớn, một nhỏ,

Hai bát trung, một lớn,

Hai bát trung, một nhỏ,

Được đầy bát mang về,

Thảy đều phạm tội Đọa.

Ba bát nhỏ không phạm,

Bà con hoan hỉ cho,

Được thọ nhiều không phạm,

Thọ rồi mang trở về,

Chia đều cho Bí sô.

34- Ăn no đủ:

Bí sô ăn no rồi,

Không cho ăn thêm nữa,

Không làm pháp dư thực,

Ăn liền phạm tội Đọa.

Năm loại Khư đà ni,

Không phải thức ăn no,

Chánh thực ăn no rồi,

Cũng không nên ăn nữa.

Năm loại Bồ thiện ni:

Cơm, bún, thịt cá, bánh,

Là chánh thực nên biết.

Nếu người trao đứng gần,

Ăn no rồi nên ngăn,

Từ tòa xả oai nghi,

Đủ năm việc như thế,

Gọi là ăn no đủ,

Nếu thiếu một trong năm,

Không gọi là no đủ.

No rồi ngăn đừng trao,

Gọi là pháp ngăn đủ,

Nếu nói hãy chờ chút,

Phật khai cho không phạm.

Nếu tác pháp dư thực,

Có năm việc không nên:

Không một bên, sau lưng,

Không ôm bát trong lòng,

Không để chỗ trống không,

Và không để trên đất,

Bí sô rửa hai tay sạch,

Cầm bát thức ăn đến,

Trước Bí sô đang ăn,

Nên quỳ gối bạch rằng:

Xin thầy nhớ nghĩ biết,

Tôi làm pháp dư thực.

Bí sô kia lấy ăn,

Chừng hai ba miếng rồi,

Nói thức ăn này của thầy,

Thầy cứ tùy ý ăn.

Nếu Bí sô kia ăn no,

Nhưng chưa rời chỗ ngồi,

Cũng đối trước người ấy,

Tác pháp giống như trên,

Chỉ khác ở chỗ là,

Bí sô kia không ăn,

Chỉ dùng tay chạm vào,

Thức ăn ở trong bát,

Rồi bảo tùy ý ăn.

Nếu không phải chánh thực,

Như sữa lạc, cháo lỏng...

Không thành ăn no đủ,

Nếu cắm thìa không đứng,

Hoặc quẹt không thấy vết,

Thì gọi là cháo lỏng.

Nếu ăn chưa no đủ,

Khởi tưởng là no đủ,

Và sanh nghi do dự,

Ăn nữa phạm Ác tác.

35- Khuyên người ăn no đủ ăn nữa:

Biết người ăn no đủ,

Không làm pháp dư thực,

Trong lòng khởi tâm ác,

Khuyên ăn nữa, tội sanh.

Biết no đủ, tưởng nghi,

Ân cần khuyên ăn nữa,

Muốn khiến kia phạm tội,

Thì người này phạm Đọa.

Bí sô khi thọ thực,

Không nên dùng hai chân,

Đáp lá đựng thức ăn;

Nếu bịnh thì không phạm,

Bí sô nếu không bịnh,

Mang giày không nên ăn,

Bịnh nên rút chân ra,

Đạp trên giày không phạm.

Nếu người trao thức ăn,

Đứng phía sau hay xa,

Chỗ không vói tay tới,

Thảy đều không thành thọ;

Nếu người trao đứng gần,

Phía trước không che ngăn,

Người thọ ngửa tay thọ,

Thức ăn sớt vào bát,

Dù có rơi xuống mâm,

Cũng thành thọ không nghi.

Vi trần có nhiều loại:

Hoa quả uống ăn, y,

Có xúc và không xúc,

Tịnh và bất tịnh khác,

Việc bụi đất nhiều thứ,

Có tịnh và bất tịnh,

Thấy sắc không rõ ràng,

Gọi là không cần thọ;

Nếu tướng bụi rõ ràng,

Không thọ không nên ăn.

Thức ăn dính dơ y,

Nếu không giặt liền phạm.

Bí sô khi thọ thực,

Nhỏ mà ngồi trên già,

Biết, tưởng hoặc sanh nghi,

Thì phạm tội Ác tác,

Ngày ngày thường tăng trưởng.

Đem thức ăn cho người,

Nếu khởi tâm mong cầu,

Người kia trao cho lại,

Bất tịnh - không nên ăn.

Nếu không tâm mong cầu,

Sau từ người khác được,

Gọi là thức ăn tịnh,

Thọ ăn không có phạm.

Chớ bảo người hành thực,

Cho tôi thức ăn kia,

Tùy dọn đưa mà ăn,

Nếu bịnh thì không ngăn.

Nếu Bí sô ăn xong,

Để dành ít thức ăn,

Bố thí cho chúng sanh.

Nếu khi có đại hội,

Vị thọ sự, người bịnh,

Bí sô sắp đi xa,

Cho đến người nuôi bịnh,

Được tùy ý ăn trước.

Nhân Bí sô Lung noa,

Phật khai cho ăn cháo,

Chúng tăng đều được ăn,

Vua Ảnh thắng thí ruộng,

Phật khai cho Tăng thọ.

Nhân luận về pháp ăn,

Cùng bốn dược tương ưng,

Yếu môn về tịnh địa,

Tùy việc đều phải biết.

Cơm bánh bún cá thịt,

Chánh thực là Thời dược,

Thường ăn nuôi thân mạng;

Nước Bồ đào, chuối, táo...

Gọi là Phi thời dược;

Tịnh nhân và Cầu tịch,

Lượt nước ép trái cây,

Như nước mía, nước nho...

Dùng để uống phi thời;

Nói Thất nhật dược là,

Tô, dầu, mật, thạch mật...

Bảy ngày dùng không phạm;

Tận hình thọ dược là,

Củ, rễ, thân cành, lá...

Như pháp nên thọ trì,

Vô hạn được thọ dụng,

Tùy bịnh đều cho dùng.

Tử khoáng và A ngụy,

Hoàng lạp và nhựa cây,

Dầu mè - năm loại tro;

Lại có năm loại muối,

Am một la, cây đắng,

Thất diệp Thi lợi sa...

Là Tận hình thọ dược.

Bốn loại dược như vậy,

Đều trị bịnh đói khát,

Thú hướng đến niết bàn.

Bồ đào và thạch lựu,

Am bà và ba tiêu,

Ngó sen... là Thời dược,

Xen tạp ba dược sau,

Theo thế lực dược trước,

Thọ dụng đều không phạm.

Các loại mở gấu, heo...

Đều dùng để trị bịnh,

Được thọ dụng phi thời.

Thầy thuốc bảo Bí sô,

Bịnh nên ăn thịt tươi,

Trừ thịt người, rắn, voi;

Thấy cá thịt mang đến,

Hỏi tịnh rồi mới ăn.

Trong phạm vi chùa tháp,

Không nên nấu thức ăn,

Kết tịnh trù có năm:

Một là sanh tâm tịnh,

Tăng muốn lập tịnh trù,

Trong trú xứ đo đất,

Trộn hồ làm nền móng,

Người xây cất biết pháp,

Sanh tâm tịnh tác pháp:

Nay tôi ở nơi đây,

Lập tịnh trù cho Tăng,

Tâm nghĩ, nói ba lần.

Hai là cọng ấn trì,

Xây chùa được phân nửa,

Tri sự đối trước Tăng,

Bạch ba lần như sau:

Chỗ này làm tịnh trù.

Ba là ngưu ngọa tịnh,

Nếu người xây cất chùa,

Cửa phòng không thẳng hàng.

Bốn là phế cố tịnh,

Nếu có trú xứ tăng,

Bí sô bỏ đi lâu,

Người sau giải giới cũ,

Kết giới mới không phạm.

Năm là tác pháp tịnh,

Tăng bạch nhị yết ma,

Đồng tâm kết tịnh trù.

Bí sô không tác pháp,

Chứa thức ăn, nấu ăn,

Thảy đều thành bất tịnh,

Kết tịnh trù thành tịnh.

Tác tịnh có mười cách:

Đao, lửa, cỏ, chim, móng,

Rớt, nhổ, cắt, bửa, hoại,

Khi chúng tăng thọ thực,

Nến ở chỗ Thượng tòa,

Người hành thực bạch rằng:

Tam bát la khư đa,

Gọi là pháp hành thực;

Thượng tòa nên bảo rằng:

Nên bình đẳng hành thực.

Nên chánh niệm thọ thực,

Thọ xong nói kệ tụng,

Khi đang nói kệ tụng,

Bí sô không nên ăn,

Người nào không nghe tiếng,

Ăn thì không có phạm.

Nếu thí chủ mong cầu,

Nên ứng cơ thuyết pháp,

Người khả năng nên nói,

Thượng tòa hay người khác;

Phàm là người thuyết pháp,

Nên có bạn trợ giúp,

Khiến chánh pháp quang huy.

Khi chúng tăng tụng kinh,

Ban đêm nên đốt đèn,

Hộ trùng cho làm lồng,

Hoặc là bình trăm mắt.

Người tục cho cá thịt,

Nếu có thấy nghe nghi,

Bí sô không nên ăn,

Vì thương xót chúng sanh.

Thịt dư của cọp, sói,

Vì tâm chúng không xả,

Bí sô không nên ăn.

Nếu không có tâm bi,

Vị ngon hại chúng sanh,

Bí sô không được ăn;

Nếu là ba tịnh nhục,

Khai cho ăn không tội.

Loại hành, tỏi cay nồng,

Vì bịnh khai cho dùng,

Khi người bịnh ăn tỏi,

Nên ở chỗ khuất kín,

Cho đến khi hết bịnh,

Sau khi bịnh đã lành,

Phải trải qua bảy ngày,

Nếu là ăn hành hẹ,

Phải trải qua ba ngày,

Tắm rửa cho sạch sẽ,

Trừ khử hết mùi hôi,

Mới được vào trong chúng.

Bí sô khi khất thực,

Đến nhà có nhiều cửa,

Nên dùng vật làm dấu,

Để khỏi phải đi lạc;

Hoặc khi đến trước cửa,

Rung tích trượng cho biết.

Thọ thực nhà thí chủ,

Khi ăn bánh, củ, quả,

Chớ cắn nhai ra tiếng,

Khi ăn nên dụng tâm;

Tay dính nước thức ăn,

Chớ rảy trúng người gần.

Thời đói kém khất thực,

Thí chủ hoan hỉ thí,

Cũng được mang về nhiều,

Chia cho các Bí sô.

Nếu Thượng tòa thọ thỉnh,

Chừa nửa phần thức ăn,

Cho các đồng phạm hạnh,

Giúp nhau thời đói kém.

Kẻ nứt trong bát răng,

Thấy có dính thức ăn,

Nên dùng vật khều bỏ,

Rửa ba lần cho sạch.

Ăn xong nên xỉa răng,

Rồi súc miệng ba lần.

Bí sô thọ thức ăn,

Nghi có người khác chạm,

Tìm người chưa thọ cụ,

Thọ lại mới được ăn.

Bí sô khi đi đường,

Không người mang lương thực,

Tự mang rồi trao đổi,

Nếu không người trao đổi,

Một ngày không nên ăn,

Ngày sau ăn vắt cơm,

Ngày thứ ba hai vắt,

Sau đó tùy ý ăn.

Nếu khi hết lương thực,

Để bảo toàn thân mạng,

Cần củ nên đào đất,

Cần quả nên leo cây,

Vì nạn đều khai cho.

Nếu thức ăn không đậy,

Bị chim bay đến mổ,

Gần chỗ mổ nên bỏ,

Chỗ khác tùy ý ăn.

Tô, dầu, mật, thạch mật,

Nếu có người lở chạm,

Không nên liền đem bỏ.

Lại có năm hạng người,

Khai trao cho nhau ăn,

Không khai cho người khác:

Bịnh, đoạn thực, ăn ít,

Nóng bức và đi đường.

Nếu là trái quý hiếm,

Và ẩm thực thượng diệu,

Bí sô tuy ăn đủ,

Không tác pháp dư thực,

Vẫn được ăn thêm nữa.

Nếu Bí sô khất thực,

Có người thỉnh vào nhà,

Cúng nhiều thức ăn dư,

Cho Bí sô mang về,

Dù xúc chạm được ăn,

Năm đói khai - không phạm.

Chùa ba thời thiết thực,

Thời phi thời nên cúng,

Thần giữ chùa, Dược xoa,

Mẹ con Ha lợi để,

Để họ giữ trú xứ,

Khiến Phật pháp quang huy.

36- Ăn riêng chúng:

Không được ăn riêng chúng,

Trừ khi có bịnh duyên,

Nếu ở trong Tăng lấy,

Cho đến một muỗng muối,

Đem đến ở chỗ khác,

Cũng biểu lộ hòa hợp,

Nếu bốn người ăn riêng,

Thì gọi là biệt chúng.

Trừ bịnh và làm việc,

Đi đường hoặc đi thuyền,

Bận đi và bận về,

Khoảng nửa Du thiện na,

Được ăn riêng không phạm.

Nếu có nhiều thí chủ,

Cúng riêng từng Bí sô,

Tùy tâm của thí chủ,

Gọi là thời sai khác.

Các Sa môn ngoại đạo,

Thiết thực cúng chúng tăng,

Tâm bi nên thọ thỉnh,

Vì họ vốn bất tín.

Trong giới ăn riêng chúng,

Tưởng nghi đều phạm Đọa,

Ba người ăn không lỗi.